Емдік туризмнің түсінігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 ЕМДІК ТУРИЗМНІҢ ТҮСІНІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.1 Емдік туризм типологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Емдік туризмнің даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3 Емдік туризмдегі санаторлық.курорттық мекемелердің түрлері және орналастыру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕМДІК ТУРИЗМІНІҢ ОРТАЛЫҚТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
2.2 Бальнеологиялық курорттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.2 Балшықты курорттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
2.3 Клматтық курорттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
3 ҚАЗАҚСТАН МЕН ӘЛЕМДЕГІ ЕМДІК ТУРИЗМНІҢ ДАМУЫ ... ... ... ... ... .30
3.1 Емдік туризмнің даму мәселелері мен келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
3.2 Қазіргі заманғы курорттық орталықтың трансформациялары ... ... ... .37
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40
Емдік туризмді негізіне қарай ең басты туризм түрі деп айтуымызға болады. Себебі емдік туризм ол адамдардың денсаулығын жақсарту мақсатындағы туризм түрі болғандықтан. Өйткені денсаулық ол адамның өмірдегі ең басты, ең негізгі құралы деп айтуымызға болады. Емдік туризм өзінің ежелгі әрі бай тарихымен негізделеді. Әр бір елде өзінің табиғи ресурстарына және социалды-экономикасына байланысты дамыған.
Негізінде емдік туризмді адамдар бос уақытына және де мезгілге байланысты емдік сауықтыру мақсатында, санатори мен курорттарды қолданады. Курорттардың емдік туризм мақсатындағы бірнеше түрлері бар. Атап айтсақ – климаттық, бальнеологиялық және батпақпен емдеу курорттары. Осы курорттарға байланысты екінші бөлімінде айтылып кеткен, яғни емдік туризмдегі курорттардың қай түрінде қалай емделуге болады және де олардың ерекшелігі неде.
Әр-бір туризм түрінің өзінің мақсаты бар, соған байланысты осы туризм түрінің яғни, емдік туризмнің дамуының мақсаты. Ол шетелдік инвесторларды және де серіктестіктерді өзіне қарай қызықтыру:
А) рекреациялық зоналар және курорттардың бітпеген материалдық – техникалық базасының реконструкциясы үшін қажетті инвестиция көлемін тартуды қысқа уақыт ішінде қамтамасыз ету мүмкіндігі;
Б) жоғары эффектілі туристерді курорттық емдеу арқылы жергілікті және республикалық бюджетке қосымша валюталық қаржыны тарту;
В) рекреанттарға қызмет көрсетудің халықаралық стандарттарын қамтамасыз ететін әлеуметтік-өндірістік инфрақұрылым мен қызмет көрсету сферасын құру;
Г) Елдің курорттық-санаторийлік жүйесінің базасын дамыту үшін, сол елдің емдік – курорттық ресурстарын дамыту туралы мемлекеттік бағдарламаны құру қажет;
Д) жоғарғы оқу орындарында туризм мамандығы бойынша кадрларды дайындау;
Е) емдік туризм бойынша зерттелетін мәселелер мен тақырыптар тізбесін анықтау.
1. Полторанов В.В. СССР - дегі Емдік - санаторлы курорттар, 1971. 225-229б
2. Қазақстан Курорттары - Алматы, 1973. 127-133б
3. А.П Парфенов Табиғаттың емдік қасиеттері - Ленинград, 1963, 55-87б
4. Қазақстан курорттары / Ред мед ғыл канд И.Г.Железникова - Алматы, 1973. 256-274б
5. Квартальнов В.А, Зорин И.В Туристер терминалогиясының сөздігі, Кеңестік спорт, 1999. 167-176б
6. Ердавлетов С.Р. География туризма Казахстана. - Алматы.: Ғылым, 1992. 69-73б
7. Сакун Л.В. Теория и практика подготовки специалистов сферы туризма в развитых странах мира. - Киев, 2004. 25-36б
8. Котляров Е.А. География туризма. Формирование и развитие терриорияльных рекреационных компанентов, 1978. 34-56б
9. Гуляев В.Г. Новые Инфармационные техноологии в туризме. Учебное пособие; - М.: 1998. 97-104б
10. Экономическая и социальная география Казахстана. Учебное пособие - Алматы, 1998. 41-57б
11. Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері. - Алматы. 2004. 33-37б
12. Қазақстанның Ұлттық энциклопедиясы. 1 том. - Алматы.: Қазақ энциклопедиясы. 1998. 207-209б
13. Алиева Ж.Н. Емдік туризм. КазНУ, - Алматы.: Қазақ Университеті, 2002. 12-19б
14. Ветитнев А.М., Журавлёва Л.Б. Курортное дело, 2007. 66-78б
15. Грачева С.Л., Сартакова М.С. Кавказские минеральные воды, 2006. 300б
16. Драчева Е.Л. Специальные виды туризма. Лечебный туризм, 2008.13-17б
17. А.Н.Разумов, Е.А.Турова, В.С. Шинкоренко.Курорты мира справочник, 2004. 67-77б
18. Часнык Л. Алаколь: Барлык-Арасан. Рудный Алтай, 2002. 57-63б
19. Братов А.П., Бойко Т.В., Зубрева М. В. Туриские формальности. - М.: 2004. 98-103б
20. www.kaztour.kz
21. www.tourkz.com
22. www.rambler.ru
23. www.encyclopedi.forever.kz
24. www.google.kz
25. www.mail.ru
26. www.google.ru
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
1 ... ... ... ... ... ... даму ... ………………….…………………..…....9
1.3 Емдік туризмдегі санаторлық-курорттық ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... МЕН ӘЛЕМДЕГІ ЕМДІК ТУРИЗМНІҢ ДАМУЫ.....................30
1. ... ... даму ... ... Қазіргі заманғы ... ... ... туризмді негізіне қарай ең басты туризм түрі деп ... ... ... ... ол ... ... ... мақсатындағы
туризм түрі болғандықтан. Өйткені денсаулық ол адамның өмірдегі ең ... ... ... деп ... ... ... ... өзінің ежелгі әрі бай
тарихымен негізделеді. Әр бір елде өзінің табиғи ресурстарына және социалды-
экономикасына байланысты дамыған.
Негізінде ... ... ... бос ... және де ... емдік сауықтыру мақсатында, санатори мен курорттарды қолданады.
Курорттардың емдік туризм мақсатындағы бірнеше түрлері бар. Атап айтсақ ... ... және ... ... ... Осы ... екінші бөлімінде айтылып кеткен, яғни ... ... қай ... ... ... болады және де олардың ерекшелігі
неде.
Әр-бір туризм түрінің өзінің мақсаты бар, соған байланысты осы ... ... ... ... ... ... Ол шетелдік инвесторларды
және де серіктестіктерді өзіне қарай қызықтыру:
А) рекреациялық зоналар және курорттардың бітпеген материалдық –
техникалық базасының реконструкциясы үшін ... ... ... ... ... ішінде қамтамасыз ету мүмкіндігі;
Б) жоғары эффектілі туристерді курорттық емдеу арқылы жергілікті
және республикалық бюджетке қосымша валюталық қаржыны тарту;
В) рекреанттарға ... ... ... ... ететін әлеуметтік-өндірістік инфрақұрылым мен қызмет көрсету
сферасын құру;
Г) Елдің курорттық-санаторийлік жүйесінің базасын ... ... ... ...... ... ... туралы мемлекеттік
бағдарламаны құру қажет;
Д) жоғарғы оқу орындарында туризм мамандығы ... ... ... ... ... зерттелетін мәселелер мен тақырыптар
тізбесін ... ... ... ТҮСІНІГІ
Курорттық емделуді ғажап физиолог Павлов И. П. былай деген ... ... ... анықтамалар орнында қозғалмай қалушыларға әсер
етеді себебі негізгі аурудың ошағы әлі қалпына келе ... жоқ. ... ... ...... ... ... дереу түрде алып шығу, күнделікті
атқарып жүрген жұмысынан босату, оның ойын денсаулығының сау болуына қарай
итермелеу ондай ... ... ... ... ... ... туризм – бұл тұрғылықты жерден алшақтап демалу мен емделу
мақсатында табиғи факторларды ... ... ... ... ... ... мен ... орындарға саяхат жасау.
Санаторлы-курорттық емделудің негізі мынада жатыр ол:
Біріншіден адам баласы өзінің өмір сүру ... ... ... ... ... ... және ... жанға-жайлы жағдайға
кеңеледі.
Екіншіден ауруға төтеп бере алатын арнайы емдік режимді ... ... мәні ... ... оған ... ... ... қолдану мақсатында – минералды сулар мен емдік батпақтарды және
жайлы климатқа ... мен ем алып ... ... ... [1].
Курорттық немесе курорттық емес санаторияларға барудың ең
басты мәні науқасты өзінің бұрынғы өмір сүрген және де ... ... ... оны ... ... шығатын аймаққа апару керек.
Бұл қоршаған орта мен табиғи жағдайдың (климаттық т ... ... ... мен ... ... ... әсер ... кезеңде қоршаған ортаның жағдайы адамға оңды әсер қалдырса
және адамның сол аймаққа ... ... оның ... ... ... нашарлауы қоршаған ортада әр түрлі ауруларды жұқтыруына
себепші болады.
Ал одан өзге ортада курорттағы науқасқа ең маңызды емделу
жолдарын ... ... Оның әсер ету күші ... ... ... өмірі
мен тәбетінің дұрыс сақталғаны үшін жағымды әсер қалдырады.
Табиғи жағдайдың ... ... ... әсер етіп ғана ... ... ... ... қалпына келуіне жол ашып ағзадағы өмірлік
талпынысын арртыруда басты рөл атқарады.
Курорттан кейін бастапқы қалпына қайта келу үшін акклиматизациядан
өтуі ... – бұл адам ... ... бос ... ... ... және ... көтеру іс-шараларын өткізу мен шектелмейді және
осы шаралар бір ... ... ... ... ... ... ... асыру мақсатында орындалады [3].
Адам өзіне бірнеше рекреациялық аспектілерді біріктіре алады Олар:
Медико-биологиялық, әлеуметтік-мәдени, экономикалық, политикалық, және
экологиялық болып ... ... ... ... ... табылады: Ол
мынау; медико-биологиялық олар мынандай құрамдардан тұрады:
1. Осы ауруға шалдыққан денсаулығын қалпына келтіруге курортология
әдісімен емдік процестің аяқталуын күтетін зиялы қауым.
2. Дені ... ... ... басатын аурудың әдістемесінде және
кәсіби маман ретінде қабылдауға болады.
Туризм арқылы сауығу – бұл адамның өндірістік және өндірістік емес
психологиялық жағынан шаршауын кетіре ... Дені сау ... ... үй ... ... ... адамның жұмыс істеу
қабілетін төмендетіп жібереді.
Орындалып жатқан жұмыстың талпынысына қарай отырып оннан екі ... ... ... ... ... Интенсивті және тәулік бойы жұмыс
істеу барысында функционалды потенциалдың төмендеуі салдарынан жүйке жүйесі
орталығының және жұмыс істейтін ағзаның ... ... ... Осы ... ... ... ... келеді. Ең аз деген интенсивті ұзақ жұмыста
функционалды потенциалдың әлсіреу тереңдігі күрделеніп жұмыс бабына ұзақ
мерзімдей ... ... ... ... ... ... еңбегі
демалысқа ауысуы керек
Рекреациялық әрекеттің қасиеті шаршағанын басатын оның белсенділігін
арттырады. Белсенді қасиеттің қалпына келу процесінде пассивті демалысқа
қарағанда өтуі анық ... бір түрі ... ... ... әр ... рекреациялық
қасиеттердің түрлеріне тәуелді болуы керек
Мысалы: Балалар рекреациялық қасиеттің хал-ахуалынан әр түрлі әсер алу
мақсатында жүктің физиологиялық және психологиялық жасының негізінде ауыр
болуы ... ... бойы ауыр ... күшті әсер алуы жасөспірімдер жасына
байланысты.
Орташа жас пен жасы келген адамдардың салмақты көтеруі бірдей болуы
керек және ... ... өтуі ... орай әр бір ... ... цикл тәрбие мақсатында жүргізіледі.
Емдік сауықтыру туризмінің түсінігі И. В. ... және В. ... ... ... ... ... және ... мақсатындағы туризм
Екіншіден Жалақылары төмен тұрғындардың туристік саяхатында тұрмыстық
жағдайы нашар, әлеуметтік жағынан қорғалмаған емделу мен рекреациядан өтуді
қажет ететін ... ... ... мен қала ... ... ... ... жағдайы және
(орманды массивті өзен-көлдері) тек демалуға арналған.
Курорттық орындар - жанға жайлы табиғи факторлары мен денсаулықты
қалпына келтіру үшін профилактикалық ауруларды ... ... ... – адам ... бастапқы қалпына келтіру процесінде
әр түрлі курорттық ресурстарды пайдалану ... ... ... ... туризм типологиясы
Рекреациялық тұтынудың медико-биологиялық аспектісі санаторлық-
курорттық ... ... мен ... ... ... ... медициналық статистиканың негізіне қарай
курортологтар тұтынушылардың санаторлық-курорттық ... ... ... және ... ... ... ... - емдеу шаралары – бұл арнайы ... ... ... ... ... ... климатпен емдеу,
бальнеологиялық емдеу, балшықпен емдеу және т.б. Рекреациялық-сауықтыру
шараларының түрі ... ... ... ... ... ... суға
шомылу, күн және ауа ванналарын алу, ойындар, жай демалыс және т.б.
Медико-биологиялық баға бергенде климат ... роль ... мен ... ... мен ... ... баға ... толық жүйеде сипатталған әдістер берген (Чубуков,
1975). Климат дегеніміз белгілі бір аудандарға ... ауа ... ... ... Оның ... ... ... ауа райы арқылы беріледі. Ауа
райының ... ... ... ... ... баға адам организмінің жағдайы
болу керек.
Курортология (курорт және грек. logos – ілім) – емдік ... ... ... ... ... ... жолдарын қарастыратын
медицинаның бір саласы. Курортология ... ... ... ... т.б. ... ... ... байланысты. Оның
медициналық климатология, климатотерапия, бальнеология, ... ... ... ... т.б. салалары бар. Курортологияның негізгі
шұғылданатын ... ... ... ... ... және әлі ... ... жерлердің емдік қасиеттерін тексеріп, дұрыс пайдалану
жолдарын іздестіру; кейбір табиғи минералды суларды, шипалы балшықтарды,
т.б., басқа ... ... ... ... жоғалтпауын қадағалау;
аурулардың түр-түріне, кезеңіне байланысты оларға курорттық емнің қалай
әсер ететінін анықтап, сауықтандыру ... ... ... ... ... медициналық тұрғыдан жұмысын дұрыс ұйымдастыру
жолдарын қарастыру, т.б. Курортология ... ... ... ... (климаттық, минералды сулардың, емдік балшықтың,
т.б.) адам организміне әсерінің механизмдері ... ... ... рефлекстік жолмен, яғни жүйке ... ... ... ... ... ... тікелей зат алмасуға әсер етіп,
организмнің ауруға қарсы тұру қабілеттілігін ... ... ... ... ... жойып, улы заттарды аластататынфакторлардың
пайда болуының нәтижесінде емдік шараларды қолдану тәртібін іске ... ... ... негізгі мақсаты - курорттық факторлардың
қандай аурулардың қандай ... және ... қай ... ... ... ... есептеледі. Қазақстанда Курортология саласындағы
зерттеулер КСРО ҒА ... ... ... және ... ... Хирургия ғыл. орт.) Курортология бөлімі
ұйымдастырылғаннан ... ... (1945). Бұл ... ... ... ... сақтау министерінің Өлкелік патология ғылыми-зерттеу
институтының (қазіргі Гигиена және ... ... ... ... ... ... ... институтының құрамына кіреді. Курорт
(нем. Kur – емдеу және ort – орын, жер, аймақ) – қолайлы климаты, ... ... ... және ... ... ... бар ... салынған
емдеу-профилактикалық мекемелер (санаторийлер) кешені. Курортта ... ... ... онда ... ... ... ... адамның көңіл
күйінің жақсаруына, күнделікті жұмыс пен ... ... ... тығыз байланысты. Емдеу әдісіне қарай Курорттар бальнеологиялық,
шипалы балшықпен, климатпен, ... ... ... ... Курорттарда минералды бұлақтардың шипалы суымен емдейді.
Шипалы ... ... ... лай, ... қою ... ... емдейтін Курорттарда күн сәулесі мен ауа, теңізде, өзен ... ... ... ... қасиеті жоғары минералды суы бар
Қазақстандағы бальнеологиялық ... ... ... т.б. ... балшықпен емдейтін Курорттар: “Мойылды”,
“Жаңақорған”, т.б., ал республикалық маңызы бар “Бурабай” ... ... ... ... – профилактикалық мақсаттардың қолданылуына табиғи
аумағы қорғалынып, қажетті табиғи емдік ресурстардың және ... ... ... ... ...... табиғи емдік ресурстарының минерал
суын қолданатын орын ... ... бар ...... ... мақсаттарда
қолданылуында табиғи аумағы қорғалып, жергілікті бақылау ... ... бар ... – емдік-профилактикалық мақсаттарда
қолданылуында табиғи аумағы қорғалып, ... ... ... ... ... бар ...... профилактикалық мақсаттарда
қолдануында табиғи аймағы қорғалып, мемлекеттік ... ... ... ... (лат. Sano – емдеймін, айықтырамын) – науқасты табиғи
шипалы емдермен (ауа райы, минералды су, ... ... т.б.), ... ... ... ... және профилактика жүргізетін мекеме.
Алғашқы Санаторийлер дәулетті адамдар үшін 19 ... ... ... салына бастаған. Санаторийлер үлкендерге, балалар мен жастарға,
сонымен қатар ата-анасы мен ... ... ... ... (ұқсас аурулар үшін) және көп профильдік (екі және көп
мамандандырылған ... деп ... ... мен паисионаттар – төсектермен жабдықталған және
табиғи емдік факторлардың (климат, ... ... ... балшық және т.б.)
шипалық қасиеттері негізінде нақты мерзім ішінде науқасты еңбекке жарамды
ету емімен ... ... ...... алу ... Олардың барлығы
мамандандырылған және бір немесе көппрофильді, әдетте курорттар мен емдік-
сауықтыру орындары шегінде орналасқан.
Санаториийлер – ...... ... жұмыстан бос уақытында, өндірістен үзіліссіз, емдік-
сауықтыру шараларымен қамтамасыз ететін ... ... ... ... алу ... ... ... базалар мен басқа демалыс ұйымдары,
туристік базалар – ... үшін ... онда ... нақты
мерзімге орналастыру мен тамақтандыру немесе тек орналастыру ... ... ... ... ... және ... ... орындарының, қала маңындағы аймақтардың
шегінде орналасқан. Мұндай ұйымдар жыл бойы ... ... ... ... жұмыс істей алады.
Қымыз және шұбат емі – қымыз және шұбат, ем мақсатында ... ... және түйе ... ... ... мен ... Осы ... емдік және тағамдық байлы белоктардан тұрады, витамин және
минерал заттардан, этил ... ... ... ... ... ... табиғи байлықтар мен минералдық ресурстардың әртүрлілігі жаңа
емдік мекемелерді құруға ... ... Ең ... оны табиғи –
географиялық және басқа жағымды жағдайларды қарастыру ... Ол ... ... ... жерінде, жағымды климат пен ыңғайлы жолдар және
мәдени, медициналық қызметтерді құруға мүмкіндік береді.
2. Емдік ... даму ... ... ... және ... ... ретінде ежелгі
замандарға терең кең тамыр жайған мол дәстүрге ие. Туристік әдебиеттерде
туризмнің ... ... бөлу ... көптеп айтылады, әсіресе
В.Унцкер мен Дж. Мариотти секілді ... отақ ... ... К.Пшеславскийдің (1973) бөлген кезеңдерді
келтірілген, оның келесідей кезеңдері ... ... XVIII ... ... ... туризм:
а) ежелгі туризм;
б) орта ғасырлар мен қайта өрлеу ... ... ... XVII және XVIII ... ... XIX және XX ... - ... соғысқа дейінгі туризм;
3. Қазіргі заманғы туризм.
Туристік саяхаттар, сауда-саттық ... ... ... ... деп ... ... ... дейінгі мың
жылдықта ескі ... ... ... ... ... көшіп-
қонушылыққа жататыны – діни негізіндегі саяхаттар. Біздің заманға дейінгі
ғасырда ... ... ... ... ... ... ... саяхат құрған.
Ертеректе туристік саяхаттар қалаларды көріп, жасанды көлдер,
шипалы бұлақтарға барумен байланысты ... ... ... ... ... ... назарын аудара бастады. Алйда,
жақсы дамыған жол ... мен ... ... ... және ... ... қана ежелгі Греция мен Римде пайда болуы бұл саяхаттарды ... ... ... ол ... ... ... көзіе әкелмеді.
Ежелгі Грецияда курортология мен емдік туризм пайда бола бастады.
Римдіктер өздерін сауықтыру үшін жылы су ... және ... ... ... ... Емдеу құдайы Асклепийдің храмдары көне
замандарда құрыла ... ... ... (5-6 ғғ. ... ... 60-тан астам болады. Олар қаладан қашық, қыраттау, жақсы климаты бар
жербе салынды. Швейцариядағы ... Сент ... ... ... ... ... ... емдік жерлерге сапар ... ... ... ... бай ... мен римдіктер қала сыртындағы
ауылды мекендерге шығып отырса, ... бұл ... ... ... ... Минералды бұлақтар мен храмдардың
қасында қазіргі санаторийлерге ұқсас объектілер салына бастады, ал ... ... ... жағдайлары мен ойын-сауықтық көп түрлілігімен
әйгілі болды.
Ол кездерде ең әйгілілерден ... ... ... ... орындары болды.
Емханалардан басқа римдік провинцияларында бұл кезде ... ... ... ... Aguae ... (қазіргі Баден,
Щвейцария),AguaeHerculi (қазіргі Байе ... ... Aguae ... Бат, ... әйгілі болды.
Қазіргі кездегі туризмнің классификациясы ең ... ... ... ... туристік шаруашылығының
кәсіпорындары, туристік іс-әрекеттері мен ... ... ... Осы ... мәні ... ... және
түрлерін анықтаумен бітеді.
Қоғамдық функциялардың және ... ... үш ... ... ... туризм
б) денсаулық-сауықтыру
в) танымдық
тұлғалардың физикалық және рухани күштерін қалпына келтіретін ... ... ... ... мен кластардан ерекше, туризмнің ... ... ... ... ... ... ... бос уақыттың ұзақтығы мен көптігі;
- жасы, жынысы, денсаулықтың жағдайы, рухани дамуының ... ... ... және олардың материалдық жағдайы;
- табиғи жағдайларының әртүрлілігі мен маусымдылығы;
- негізгі ... ... бар ... ... ... және қазіргі кездегі туризм-
нің даму масштабтарын ... ... және ... ... денсаулығын сақтау және күшейту, ... ... ... арттыру бұл әр мемлекеттің әлеуметті саясаттың ... ... ... ... рөлі ... ... ... негізгі емдік
функциялар мен белсенді демалыс және т.б. Санаторно – ... ... қиын ... ... ... өз ... нығайту үшін
арналған және де емдік процессін жалғастыруға мүмкіндік береді.
Туризм арқылы емдеу - өндірістіе және өндірістік емес ... бір ... ... ... және ... шаруадан шыққан.
Дұрыс ұйымдастырылған және белсенді демалыстың кең ... ... ... ... велосипедпен тебу және т.б.) адамдарды физикалық жағынан
күштерді нығайтатын, ... ... және ... әсерлерден кері ұстауға
мүмкіндік береді. Денсаулық ... ... ... ... адам ағзасының маңызды жүйесін қалпына ... ... ... көп ... ... ... ... және күн сәулелік ванналар, теңіздік және өзендік жүзулер және ... ... ... мәні бар ... ... өте
жоғары, өйткені ол ... ... ... және еңбекке
талпынысының ... ... және ... ... ... онда келешектегі
ұрпақтардың дамуына жол ... ... сол ... ... мен ... белсенді дамуы азаяды.
Қарастырылған үш формада туризмнің классификациясы қалыптасады,
яғни оны ... ... ... ... ... бөлінуінің
нәтижесінде әртүрлі критериялар мен признактер бар.
Санаторлық-курорттық емі – бұл ... ... ... ... Бұл емді ... және ... деп ... Шынайы емдік факторға климат, минералды ... ... ... шомылуы және т.б. жатады. Табиғи емдік ... ... ... ... ... ... ... т.б. курортта істейді.
Туризмнің антикалық дамуы, ең басты Ежелгі Греция мен Римнен
басталады ... біз ... ... екі ... ... жағынан
туристік саяхаттар жасалынған. Олар осы салаларға көп көңіл бөлген. Топтық
сипаттама діни ... сло ... ... Ең ... ... Зевс ... ... б.з.б. VII ғ. ... ... ... ... ... ... болу ... терең тамырымен
сіңген, ол Қаратеңіз аймағынан келді деуге болады. XVIII ... ... ... емдік туризмнің бастамасы болды. Оның ... Петр ... ... ол да ... ... ... ... өз жерінде «ключевые
воды» іздеу жұмыстарын жүргізді. Ал 1717 жылы заң шықты, яғни «О ... ... ... вод» осы ... ... ... ... емдеу.
Бірақ 1719 жылы жаңадан указ шығып, жаңа ... ... ... жол ... ... ... ... емдік курорттың басты тарихы
1719 жылдан басталады деуге болады.
XVII ғ. біраз уақыттан ғана Кавказдық ... су ... ... 1803 жылы ... су» ... қасында тұрғын
үйлердің ... ... ... бұл ... ... ... ... Осыдан кейін Ессентуки мен ... ... ... ... XVIII ғ. ... жартысынан және XIX ғ. дейін курорттық даму
деңгейі тез өсті ... ... 1815 жылы ... ... ... ... ал 1830 жылдары Одессалық емдік балшық ... 1833 ... ... суы, 1838 жылы – Юрмала және т.б. XIX ғ. ... ... мен ... ... ... ... ... Орталық Азияда – Ыстық көл, ... ... ал ... Алма-Арасан, Қапал-Арасан; Гризияда – ... ... ... ... ... Осы ... кейін, қолдануға болады деген тұжырым жасады.
XIX ғ. ... ... ... ... ... ... аудан Қырым
әйгілі бола бастайды. Ол кезде Қырымның емдік ... ... ... бар адамдар үшін оңды және ... ... ие ... ... байланысты Қырым Ресейдің ең көп барылатын жеріне айналды.
Курорттардың ашылып және ... ... ... ... қазынасына кіретін. Бірақ оған қарауға мүмкіндік болмады.
Сондықтан көптеген курорттар жеке ... ... ... ... ғ. курорттарды басқарушылар, табысты үлкейту ... ... ... ... ... Негізінде
бальнеотехника су емдері салынды Пятигорскииде және ... ... ... ... ... ... курорттық іс-әрекеті болған ... ... ... сулар мен балшық ... ... ... ... ... іс ... ... жоқ. Курорттардың басқарушылары табиғи ресурстарын эксплуатация
жасап, оларды сақтандыруға, ... ... емге ... бөледі.
Революция алдында Ресейде минералды көздер бар жерлерді ... ... ... ... тек 36 курорт іске ... ... ... ... ... факторларын қолданған. 3 мың орынға тек 60
санаториилер болды. ... ... ғана ... ... ... ... талаптарға сай болған жоқ. Осындай
Кисловодскиде ... су ... ... су ... мен
көшелері шамдалмаған болатын, үлкен әдемі үйлердің арасында қоқсықтар
жататын. Хан ... ... ... ... мән бермеген.
Қол жетпейтін курорттық емі, кең ... ... ... ... ... ... ... болады. Мысалы: Кавказдың
минералдық суының курорттары 1907 жылы ... мен ... ... ... өкілдері – 23,8%, халық армиясының әскерлері – ... мен ... – 23,8% ... ... ... ... ... комунисттік партиясы ылғида еңбекшілердің, ... ... ...... емнің дамуына көп көңіл бөлді.
В.И.Лениннің СССР кезіндегі санаторно – ... ... ... ... ... ... көздеді: «курорттар
еңбекшілерге арналған». Совет үкіметінің декреті, курорттардың ... ... ... ... революциясын бірінші жылдардағы
даму шараларын қабылдады. Декрет “жалпы мемлекеттік мағынасы бар ... ... 4 ... 1919 жылы ... қол қоюымен,
курорттарды ынталандыруға жариялаған және ... ... ... “Емдік жерлер және курорттар туралы, - декретте айтылған, - ... ... ... және ... өзінің жабдықтарымен, қызмет ету
Республиканың ... ... және ... ... ... санаторно – курорттық іс-әрекетте мемлекетте маңызды болады, ол
курорттардың ... ... ... болған. 1921 жылы мамырда
В.И.Ленин декретке қол ... ... ... туралы” олар жұмысшыларға
және қызметкерлерге ... ... ... ... ... ... ... береді. Осы декретті шығарғаннан кейін,
губерния бөлімдерінің ... ... үйін ... ... оларды кең түрде қолдануда саябақтарды және үйлерді қолданды.
Совет эаңы бірінші күннен құрылғаннан ... ... ... бар ... ... Борабай, Мұялды, Жаңақорған
және тағы басқалардың көмегімен бірге көп ... ... ... ... және ... ... ең бірінші табиғи емдік факторлардың мәліметі, Қазақстан
аумағының XIX ... ... ... ... және ... ... ... хабар - баспаларында алғаш рет ... ... ... көлі туралы, Жусалы және Барлық-Арасан ... ... ... бар ... ... ... ... та, көп табиғи
минералды су, емдік балшық, қолайлы климаттық ... және ... ... ... ... ... үлкен дала аумағында
тек жеке санаториилер әр 30 орынға ... және ... ... курорттардың мағынасының алғашқысы “Борабай”, ол 1920 жылы
ашылған, 1922-1925 жылдары ... ... ... “Чимган”, “Рахман
кілттері” сияқты курорттар салына бастады.
Отызыншы жылдарда бальнеология ... ... ... химиктер және дәрігер курорттологтар 20 шақты
табиғи-емдік жерлер туралы мәлімет жинап және даму ... ... ... ... ... 27 наурыздың 1931 жылы Қазақстанда
курорттық трест құрылған, ал 1934 ... ... ... ... Ол бар ... біріктіріп, жаңадан эксплуатация жасауға
ауытқан “Қапал-Арасан” және “Барлық-Арасан”.
Қазақстанның ... ... ... және ... ... басты рөл атқарған: Славянов Н.Н., Зарницин Л.И., Курлев
М.Г., Иванов-Незманов В.И., Климовский В.А., ... С.А. ... ... ... ... ұйымдарға үлкен әсерін тигізген
және ғылыми жұмыстарын өткізген Сызган А.Н. ... ... ... ... 1950 жылы Қазақ ССР
Академиясының ... ... ... мүше ... ... Н.Д. профессорының қолдауымен Көкшетау, Павлодар ... ... ... ... ... ... ... аудандарының даму жоспарын өткізді.
Өлкетану-патология Институтының курорттық ресурстарының бөлімін
меңгерген медицина ... ... ... С.И. ... ... бар ... және ... минерал суы бар ... ... ... ... ... ... құрылуын және
салынуын, үлкен мамандырылған бірлестіктер жүргізді. 1960 жылы демалыс
мекемелерін ... ... ... Санаторно-
курорттық емдік және демалыс ... ... ... ... оны ... зор ... тигізді.
XIV және XV СССР ... ... ... даму жолдары анықталған. Оралда, Сібірде, Қиыр Шығыста ... ... мен ... ... ... нығайтуға
шешім қабылдаған.
ЦК КПСС-нің 26 съездің проектісінде “1981-1985 жж. ... ж. ... ... ... экономикалық бағыттары және әлеуметтік
дамуы” партиясында еңбекшілердің ... ... ... ... есеп ... ... қатар ата-аналар балаларымен емдне және
демалыс зоналарын нығайтуға шешім қабылдады.
1980 жылы ... ... ісі кең ... ... емдеу, демалу үшін салынған курорттық зоналар, демалыс
үйлер, он шақты ... ... ... ыдырауынан кейін және Қазақстанның тәуелсіздігі алынған-
нан кейін, 1991 жылдан бастап Қазақстан Республикасында ... ... ... ... аудармады. 1991-2001 жж. кезеңінде кейбір
санаториилер мен демалыс үйлер жеке ... ... ... өзінің
дұрыс табысын әкелмейтіндерді және туристік ... ... ... ... Сол ... Қазақстанның халық арасында шетел
курорттардың ыңғайлы ифрақұрылымдары мен емдік ... ... ... ... Қазақстанның кейбір санаториилері, ... ... ... ... және емдік талғамына сай болып
жасалынған.
Сонымен қатар емдеу мекемелері, ... ... ... ... ... ... ... аудандық мағынасы
бар курорт, жергілікті мағынасы бар курорт, федералдық мағынасы бар
курорт),санаторий (климаттық-қымыз емдеуі бар, бальнеологиялық, емдік
балшықпен емдейтін, мамандандырылған), пансионат,демалыс ... Ал ... даму ... үш ... ... ... ... Грецияда және
ежелгі Римде даму уақыты; Ресейде XVII ... ... ... ... Кеңес Одағы кезіндегі және қазіргі уақыттағы. [23].
3. Емдік туризмдегі санаторлық-курорттық мекемелердің түрлері ... ... ... ... ... санаторлық-курорттық
мекемелердің қызметтері туралы ақпарат беріледі. Бұл ұйымдарды топтастыру
5 ... 1999 ж. ... ... Мемлекеттік
стандарттың қаулысымен мемлекеттік топтастырғыш ретінде бекітілген, № ... ... және ... ... ... ... ... мекемелердің қызметтері” 85.11.3. класс тармағы ... ... ... ... ... жалпы топтастырғышы) сәйкес
келтірілген.
Бұл класс тармағы енгізеді:
- ... ... ... бар
пансионаттардың, курорттық поликлиникалардың, бальнеологиялық
емханалардың қызметтерін;
тәулік бойы қызмет атқаратын ... ... ... ... [14]
Кесте 1
Жалпы Оңтүстік Қазақстан облысындағы емдік-сауықтыру туризмнің
негізгі қызмет ... ... ... | | | ... ... жері | ... |
| | ... емдік қасиеті|профилі |
|1 |2 |3 |4 |
| ... ... |Аз ... |Ас ... жүіесі,|
|«Қапаларасан» |Талдықорғаннан |хлоридты-сульфитты |артрит, ... |қ. 120 км ... ... |
| | ... термалды |остеохондроз, |
| | ... ... ... | | |пен ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| ... ... қ. |Аз ... |Ас ... ... |130 км ... |зат ... |
| | ... суы, ... |
| | ... ... |
| | ... қол-аяқ,|
| | ... ... ... ... ... |
| | |суы ... ... | | ... |
| ... ... қ. 170 ... балшық, |Физиотерапия, ... |км, ... ... ... |
| ... 2 км ... тұз)|денешынықтыру, |
| | ... ... ... |
| | ... |диагностикалық, |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... | ... ... мен |
| | | ... ... ет |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... | | ... |
| ... ... қ. |Карғалының минералды|Жүрек-қан ... |3 км ... ... ... ... |
| | ... ... |ас ... нерв |
| | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| «Алмаарасан» |Алматыдан |Аз ... ... ... |
|санаторийі |26 км ... ... |
| | ... ... |
| | |тты ... су ... және ... | | ... |
| ... ... ... |Минералды ванна, |Жүрек-қан ... | ... ... |тамырлар жүйесі, |
| | | ... ... | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... | | |алу ... |
| ... |Тараз қ. 150 км |Минералды ванна, |Қан айналым ... | ... ... ... |
| | ... ... |жүйесі, |
| | | ... ет |
| | | ... нерв |
| | | ... |
| | | ... ... | | ... |
| | | ... және |
| | | ... ... |
| ... ... қ. 40 км |Аз ... |Ас ... ... | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... су ... ет |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... нерв |
| | | ... тері |
| | | ... |
| ... |Алматы қ. 12 км ... су (йод, ... ... ... | ... ... ... жүйесі, |
| | ... көп, ... |
| | ... |урология, нерв |
| | ... суы), ... |
| | ... ... | |
| ... |Алматы қ. 3 км |Азотты ... ... ... | ... |мен ... ... | ... гипертерма, |органдары, зат |
| | ... ... |
| | ... ... ... | ... құрамы |органдары, |
| | ... ... ... |
| | ... ... байи ... ... |
| | ... ... су ... ... |
| | | ... ... | | ... тыныс |
| | | |алу ... |
| ... ... қ. 800м |Минералды сулар |Жүрек және қан ... | | ... ... |
| | | ... алу ... | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| ... |Алматы қ. |Жоғарғы термалды ... және қан ... | ... жүйесі, |
| | ... және ... |
| | ... ... ... | ... ... ... зат |
| | | ... |
| | | ... ... | | ... тері |
| | | ... |
| ... |Алматы қ. 8 км |Емдік климат және ... ... ... | |күн, су ... ... және қан |
| | | ... ... |
|«Каменское плато»|Алматы қ. 10 км |Қымызбен емдеу, |Урология, ... | ... ... ... өкпе|
| | | ... ... ... ... қ. ... ... |Тыныс алу |
|пансионаты | ... ... қан |
| | ... ... |
| | | ... нерв |
| | | ... ... ... қ. ... ... алмасу |
|отель-санаторийі | ... ... ... ... |
| | ... ... қан ... | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| * Дерек көзі: [Автор]. ... ... ... ... ... емдік ресурстардың
құрамы Қазақстандық емдеу орталықтарында кең қоланады. ... ... ... ... ... ... және тағы ... түрлерін қолдану
адамның денсаулығына көп пайда әкеледі. Еліміздің кейбір емдік
орталықтарда жоғарда айтылып кеткен ... жеке ... және ... емдеу процесіне кіреді. Кеңес одағы уақыттан бері көптеген емдік
санаторийлер, профилакторийлер және ... өз ... ... ... ... ... ЕМДІК ТУРИЗМ ОРТАЛЫҚТАРЫ
Қызыл-Орда облысы аттас суғару массивтің ортасында, Сырдарияның
бойында орналасқан, оның бұндағы ені ... 1000 ... ... ... ... жылы ... ... ауданы 228,1 мың км2 тең.
Солтүстік-баыста Ақтөбе облысымен, солтүстікте ... ... ... ... ... ... ... оңтүстікте Өзбекстанмен
шектеседі. Әкімшілік орталық Қызыл-Орда қаласы болып табылады.
Қазақстан ең үлкен балшық курорттарының бірі ... ... ... ... ... ... ... станциясынан 2 км. және Қызыл-Орда
қаласынан 170 км. қашықтықта ... ... ... кенет
континентальды: жазы құрғақ және ыстық, ал қысы суық. Қаңтар ең суық ... ... ... ... айынан наурыз айына дейін ... ... ... 170 метр ... Курортта жыл бойы 140 бұлтсыз
күн (жазда және ... ... бар. ... ... 50 ... ... Курорттың қасынан Сырдарья өзені ағады. Курортта 250 ... ... ... ... ... мамырдан қарашаға дейін созылады. Курорттың
негізгі емдік заттары – рапа және ... ... ... ... ... 1 км дейін, ені 250 метрге дейін, тереңдігі 1 метрге дейін
жетеді. Жарықты күн сағаттарының және күн ... ... ... ... ... ... пайдалануға болады.
Курортта кейбір асқазан ауруларын ... ... ... ... бар. ... суының температурасы 12 (С дейін жетеді. Су сероводорот
иісті, құрамында натрий, ... ... ... ... және ... ... ... етт, жүйке аурулары, перифирия нерв жүйесінің ... де ... ... ... жаз айларының климаты ыстық және құрғақ болғандықтан бүйрек
ауруларымен ауыратын адамдар жақсы ем ала ... Бұл ... ... ... климатикалық курорты Байрам-Алинға жол бермейді, ... ... ... ... ... ... негізделеді.
«Жаңақорған» курортынан басқа Қызыл-Орда облысында облыстық
туберкулезге қарсы ... ... және ... ... ... туберкулезге қарсы санаторий жұмыс істейді.
Оңтүстік-Қазақстан облысы ... ... ... ... жылы ... Ауданы 116,2 мың км2 тең. Ол ... ... ... ... ... Қырғызстанмен
шектеседі. Облыстың әкімшілік орталығы Шымкент қаласы – Қазақстанның ежелгі
қалалардың бірі, ол 12 ғасырда Орта Азаиядан Қытайға дейін ... ... ... (түрк тілден аударғанда – «жасыл қала») Қазақстанның
оңтүстігінің ең оңтүстік ... Қала шөл дала мен тау жаны ... ... Ол өте ... ... ... ... қысқа
және жылы қыс мезгілі (қаңтар айының орташа температурасы -4,3 (С). Жазы
ұзақ және ... күзі ... ... үлкен бөлігінде қала үстінде ашық
аспан, күнді кейде ғана бұлт ... ... ... 11 ... жөндеу
мекемелер жұмыс істейді. Бұл жерде Сарыағаш санаториі ең ... ...... курорт, ол Сарыағаш теміржол станциясынан
18 км ... ... ... ... ... 130 км
қашықтықта орналасқан.
1950 жылы Оңтүстік-Қазақстан облысының Сарыағаш ... ... табу үшін ... ... ... жатқанда өзі ағып шығатын
минералды суы табылған, оның температурасы 51 (С дейін жетеді.
Сарыағаш ыстық бұлағының суының емдік ... ... ... сақтау Министрлігінің физиотерапия және курортология Институты
және ... ... ... ... ... потология Институты
зерттеді.
Сарыағаш бұлағының суына сәйкес тек Краснодар крайының «Горячий ключ»
пен ... ... ... келеді.
1995 жылы Сарыағаш минералды суларының аймағында тереңдігі 1275 метр
екінші скважинаның, ал 1966 жылы – тереңдігі 1450 метр ... ... ... ... ... ... қоры бар өзі ағып ... пайда болды. Атқылап шығатын судың температурасы 52 (С. Курорттың
территориясында қазір өзі ағып ... суы бар үш ... бар, ... 5 миллион литр су береді.
Климаты жай континентальды. Қысы жұмсақ, қаңтар ... ... – 1 ... Жазы құрғақ, ыстық, шілде ... ... +28 ... ... ... ... ... – термальды азотты
гидрокарбонатты натрийлы ... ... суды ... ішімдік ретінде,
ванналар, суғаруға, жуып шаюға, және де «Сарыағаш» ... ... ... құю ретінде пайданылады.
Минералды судың әртүрлі икем тигізетін факторлардың арқасында, ауру
адамдар ваннаға ... ... ... ... қан ... икем тигізеді, осының нәтижесінде қанның периферияға тез ... және ... ... ... ... ... ... құрамында йод, калий және натрий
барҮ йод тұзының ... мен ... ... ... ... мен
ртутьтың тез арада бөлуіне икем келтіретіндігі дәлелденген. Артериосклеоз,
ревматизм және т.б. ауруларына йодтың көп емес ... ... әсер ... нерв ... ... ... кезінде жақсы дәрежелер белгіленген.
Неврастения, бауырдың зақымы, гастрит, кейбір тер ауруларымен
ауыратын ... ... ... минералды құбырларының минералды суы
жақсы әсер етеді.
Сарыағаш курорттан басқа облыста «Шымған», «Манкент» ... ... ... ... ... және т.б. ... ... (қосындыны қара).
Жамбыл облысы Қазақстанның оңтүстігінде ... Ол ... ... Оның ... ... 144,6 мың км2 ... ... облысы Қарағанды облысымен, ботыста Оңтүстік-
Қазақстан облысымен, шығыста Алматы ... ... ал ... ... ... ... ... Тараз қаласы – Қазақстанның ең ежелгі қаласы.
Облыстың территориясы негізінен тегіс дала, Чу өзені оны екі ... ... жағы – ... саз шөл даласы, ол Сарыарқаның
шекарасына дейін созылған, Чу өзенінен оңтүстікке қарай ... құм ... ... ...... тауы орналасқан (биіктігі
теңіз деңгейінен 1660 ... ... ... ... ... санаториі жұмыс істейді.
Санаторий аудан орталығы «Меркеден» 12 км қашықтықта және ... ... км ... тау ... өте ... ... ... деңгейінен 1200
метр, экологиялық таза жерде, көлдің ... ... ... болып табылады. Санаторий «Меркенка» демалыс үйінің, ол тұрғылық
адамдар үшін 1960 жылы жұмыс істеген, негізінен 1981 жылы ... ... ауа және әсем тау ... ... ... ... қосындысы үлкен
адамдардың және балалардың жақсы ем алуына және ... ... ... ем заты – ол ... ... ... су. Өзі
ағтын құбырлардың тереңдігі 83-310 метр 2,5-3,5 л/сек дебитімен, ... 20-23,5 (С. Су ... ... ... натрийлі,
кішіщелочты, щелочты болып табылады. 518 м3/тәулігіне жететіндей құбырларда
су бар.
Бұнда су емханалары бар, онда ... ... ем ... ... ... инголяция, ішек тазалау және т.б. ем ... ... ... ... нерв ... ... ... ауруларын емдеу болып табылады.
Алматы облысы 1932 ж. 10 ... ... ... 1997 ж. ... облысымен біріктірілді, сонымен, ол территориясы бойынша
бесінші орын ... – 244 мың ... км. ... Республиканың барлық Оңтүстік-
шығысын алады, бұл ... ... ... Шығыс-Қазақстан
облысымен шекараласады, шекара үлкен көлдердің қатарынан құрылған: ішімді-
тұзды Балхаш көлі, тұзды – Алакөл, Жалаңаш көлі және ...... ... ... ... жағы ... ... қарай кішкене иімі бар. Бұл шөл
дала, оның үлкен бөлігін Сарыесік, ... ... ... ... ... ... дельта бөлігінде Бақанас, өзінің ... өзен ... ... ... ... және Орта ... ... алады, бұл таулар арқылы Қазақстан мен Қырғызстан және Қытай шекарасы
өтеді.
Облыстың тегіс дала ... ... ... ... 300 ... ... Таулы аудандарда климат жеңілдеу, 600 мм-ге дейін жауын-
шашын түседі.
Алматы облысының бас орталығы – Талдықорған қаласы (№585 2001 ж. ... ... ... ҚР Президентінің Жарлығы бойынша).
Қазір облыста 100-ден аса туристік және ... ... ... ... ... ... келтірілген.
Жоғарғыда айтылып кеткен мәліметтер бойынша Оңтүстік-
Қазақстанның жері түрлі табиғи ресурстарға өте бай болып келеді және ... ... ... көрінеді. Статистикалық салыстырма мәліметтері
бойынша соңғы жылдары мемлекеттік емдеу мекемелердің саны сәл азайды, ал
жеке меншік емдік орталықтары сәл көбейді. ... ... ... ... ... ... ... емдеу орталықтары жеке
меншікке көшті. [21].
1. Бальнеологиялық курорттар
Мұндағы ең негізгі ... ... ... іш ... ... ... ... арналған. Минералды сулар әлі толық қанды зерттеле
қоймаған өте күрделі бөлшектерден тұрады, Сонымен қатар көптеген
критерийлер арқылы анықтау және құрамында ионы бар ... ... ... ... ... ... ... мен
әр түрлі қарым-қатынастардың белсенділік ортасында болғандығы ішкі
байланыста белгіленген элементтердің радиоактивтігінен қышқылдығын қалпына
келтіретін температураның потенциалын айтады.
Шипалы судың әр түрлі типтері ... ... ... келе оның ... сапалығы талаптарына сай болуын қадағалайды.
Емдік мақсат негізінде жер астының шипалы сулары көптеген тығырықтан
шыға алатын бұрғылау ... мен әр ... ... су бетінен
тұзды өзендерден көре аламыз.
Бальнеология мен байланысты көптеген анықтаулар көзге көрініп ғана
қоимай ... ... ... бұл ... ... толығы мен сипаттама
бере аламыз
Бальнеология - (бұл лат. Тілінен аударғанда balneum – шомылу), деген
мағынаны береді, медицина ғылымының бөлімі шипалы сулардың ... мен оны ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы оң мен кері әсерін көрсетеді
Кей кезде балнеологияны пиелотерапия (емдік батпақтардың оқылуы) және
талассотерапия (теңізде шомылу туралы оқылулар) мен ... ... ... ... ... мен балнетерапия және
климатерапияны қоса алғанда курортологияның ең негізгі құрамдас бөлігі
болып келеді. Балнеологияның құрамына ... ... ... жазба нұсқасынан) тұрады. Балнеология басқа да
пәндер мен тығыз байланыста олар: физиотерапия, гидрогиология,
метеорология, физика, химия, биология, физиология, ... ... ... ... ... ... мен балнеология және табиғи балнеологиялық
ресурстарды қорғау мен айналысады, (шипалы ... мен ... одан ... ... ластануына жол бермейді.
Балнеологияның негізгі ... ... ... ... жобасы шипалы судың шығу
тегінің эксплуатациясы мен емдік батпақтың; каптажды жөндеп салу ... ... ... ... құбыр жүйесін тұтынушыларға тасымалдау үшін
жөнделген шипалы су қалдығын тастап ... ... ішкі ... ... ... ... балнеологиялық жабдықтар мен шипалы суды
сақтауға резервуарларды орнату қыздырылуын қадағалау емдік батпақтарды
жоюға ... ... ... ... ... емнің әсері негізінен рефлекторлық механизмдік
жүйке жүйесінен қанға қарай тізбектеледі. Минералды суды сырқы қабаты мен
қолданатын болсақ тері рецептрлеріне термалді химиялық ... ... әсер ... ... көбінесе терморегуляциялық механизмнің жылу
алмасуын жоғары немесе төмен болуын қышқылдың-қалпына келтіру процесін
түзейді.
Минералды сулардың әр бір типі ағзаға негізгі жағдайда ... ... ... ... бар ... су ... мүмкін.
Ішкі ағза мен сыртқы денеге қолдану барысында ең негізгі рөлді мынадай
факторлар атқарады ішке ... оның түсі ... иісі және де ... ... балнетерапиялық емді қабылдауы маңызды болып келеді.
Минералды сулар деп мыналарды атайды: ... ... ... ... әр ... ... ... немесе бір физикалық
иісті қасиеті мен (радиоактивтердің қысымы жоғары) осы сулардың арқасында
адам ағзасына емдік шипасы қонатын су ... ... – (лат. ... balneum – шомылу және терапия),
минералды сулар мен сыртқы жағынан емделу табиғи және жасанды жолмен
дайындалатын минералды сулар ... мен әр ... ... емдеуге және
дәрігерлік толық тексерулерден өту үшін қолданылады. Балнеотерапияға тағы
ішуге өт жолдары мен ... ... ... Кей ... кейбір
авторлар балнетерапияға қажеті жоқ батпақ пен емдеу теңіздегі шомылуды,
лимон қышқылында шомылуды тұзды ... ... ... бұл ... ... ... химиялық құрамы мен гидростатикалық қысымы мен ағзаға
температура арқылы әсер етеді. Бұған қарамастан жүйке жүйесінің
рецепторларын газдар арқылы қоздырып алуы мүмкін (CO2, H2S, ... ... мен ... теріге жұғу арқылы жастанатын орындардан өте
тыныс алу жолдарынан қанға барады. Минералды сулар балнетерапияның
арқасында шомылуға жүрек-қан-тамырларының ауруларын және ішкі ... ... ... ... тері аурулары мен қозғалу мен тірену ағзаларына
зардабын тигізеді.
2.2 Батпақтық курорт
Курорттың енді бір түрі – ... ... ерте ... ... әр түрлі батпақтардың түрлері қолданылған. Ертедегі Мысырда
науқастар Нілдің арнасынан асқан кезіндегі ... ... жаға ... ... ... оңтүстіктен түскен ыстық күн сәулесіне қыздырынып өздеріне
осы рахаттың ләззәтін қолдана білген. XVI-ғасырда батпақ пен ... ... да ... ... ... мұнда негізінен жанартаудың
батпақтарынан нәр алған. Ал ... осы ... ... одан ... құлақ қағыс еткен.
Ал батпақ пен емделетін курорттарда ең негізгі емдік фактор ол лиман
рапасы болып табылады, өзендер мен әр түрлі емдік ... ... ... ... мен ... ... шипалы сулары аздап
минералданған шым тезекті саз батпақтарда кездеседі.
«Батпақпен емделу – емдік мақсатта қолданылатын батпақтың әр түрлі
шығу тегі мен ... ... ... шым ... ... ... және ... аламыз. Емдік батпақтар май тәріздес және тест түріндегі
консистенциядан құралады. Ол жылуды көп уақыт сақтау мен қатар ағзаға
тасымалдай алады. Бұл жәйт ... және ... егу ... ... ал ... ... келетін болсақ мұндай күшті ағза мүлдем
көтере алмайды.»
Батпақ пен емдеу әсерінен ферменттердің активтік қатары жоғарылап ол
қышқылдық-қалпына келтіру процесін жақсартудың арқасында ... ... ... ... ... ... антиқышқылдық әсерінен
оның жағымдылығы көрінеді.
Батпақ пен емделу тамырлардың сырқаттанып ауруы мен жүйке жүйесінде
және жарақаттың шығу тегінен онан соң ... ... ... ... ... ... мен ... арқасында батпақ
пен емделу жоғары деңгейдегі медициналық нәтижелерге жетуге және осы
курорттардың әйгілі ... ... ... ... ... бір ең ... ... туризмнің түрі бұл климат. Климаттық
курорттар. Мұндағы ең басты фактор бұл ... ... ... ... ... ... ... өзенде және көлдерде шомылу. Климаттық курорттардың
арасында ерекше курорттарды атайтын болсақ, олар: ... ... ... ... және ... климатқа назар салуға
болады.
Науқастардың ауруға шалдыққандары туралы ескерту мақсатында кең
көлемде әр түрлі климаттық және жеке климаттық факторлар тірек бола ... ... ... ең ... құралы толық қанды түрде
науқастардың климаттық әсерін қабылдауы (таза ауада ұзақ уақыт жүру
серуендеу ... ... ... ... ем қабылдау
аэротерапия, теңіз ауасына зер салу-талассотерапия.
Климаттық факторларға (атмосфера қысымы, салқын температура, самал
жел, күн рациациясы және тб) теңіз деңгейінен жоғары болғанын ... ... мен ... ... негізгі тізімгеландшафт және осы
ортаны құрайтын өзін-өзі ақтай алатын адамға әсер ететін фактор ... ... ... науқастың ағзасына шипа береді.
Климатотерапияны 2 топқа бөлуге болады, олар әдеттегі климаттық
жағдайда өткізілетін жақын маңдағы курорттарға кеңінен танымал ... ... мен ... ... курорттарда жүргізілетін атап
айтатын болсақ таулы, примориялық және бетпақдалалы болып келеді.
Осылай біріккен топтың негізгі формалары климатотерапия бұл ашық таза
ауада болумен қатар ... ... ... ... ... демалыс үйлерінде пансионаттарда курорттық
қалашықтарда көпшілігі демалатын орындарға адамдардың емделуіне арнайы
жасақталған.
Осы орындарға климаттық факторлардың тәжірибиелік әсерін бір сөзбен
айтқанда шынығатын суыққа төзімділігін ... ... ... алу ... ... ... қоятын бірден-бір емдік құрал.
Климат секілді климаттық курорттар да өзгеше болып тұрады. Курорттың
жағдайына сайемдік қасиеті мол заттар мен ... ... тез ... ... дәрі дәрмектерге қарағанда нәтижесі жоғары болып саналады.
Курорттық емделудің табиғи факторларының кейбір түрлерін қарастырайық
1. Аэротерапия – ұйқыны ... ... ... ... ағзаның долдануын
төмендетіп қан тамырларының жоғарылауына жол бермей қан қысымын өзінің
бастапқы қалпына әкеледі.
Ағзаның әр түрлі функциясына өте ауыр егу ... ... ... ... суыққа төзімділігін арттырады.
Біркелкі ауа температурасы адамның жылуды ... мен ... ғана емес ... қозғалу жылдамдығына санаулы түрде
әсерін қалдырады.
Құрамында теңіз тұзы көп ауаны сіңіру жоғары деңгейдегі озонмен
аэроионы бар ... ... ... ... жастану мен демалу жолдарын
ғажайып өзгерістерге адамның әр түрлі ағзасының қызметіне қарай
бағытталады.
Аэроиондардың қалыптасуына ... ... ... ... ... ... Ауа ванналары суыққа төзімділігін арттыратын егу
жұмыстарын және ауырлы көптік ағзаның әр түрлі функциясының ... ... ... ... ... салқындықта
интенсивті тітіркенуді ғана ... ... ... ... ... ... Жеңіл және жылы теңіз климатының әсерінде демалу мен
ем қабылдаудың арқасында жүйке және қан тамырларының ... мен зат ... ... ағзаның сыртқы күшке тез ... ... ... ... ... ... ... пейзаждар теңіз
жартастары мен олардың өсімдіктері және гүлдерінің хош иісі жәрдемдеседі.
2. Гелиотерапия – ... ... ... ... ... және тәжірибие
ретінде қолдануға сәуле энергиясы арқылы күнді дененің жоғарғы бөлігіне
сіңіру кезінде тез ... ... ... асуы ... Күн ... ... процестердің жылдам жұмыс істеуіне ықпал етеді. Қысқа толқынды
сәулелер ауруды ... ... өте ... әсер етуі ғажап емес.
Олар ағзадағы Двитаминінің ағзаның істен шыққан ... ... ... отырып, балалардағы рахит ауруының қайталануына
тосқауыл қояды.
3. ...... ... ... thalassa – теңіз және терапия)
деген мағынаны білдіреді. Теңіз климаты мен емделу сонымен қатар ... ... ... ... теңіздің жылуды ақырындап беруі таң
ата теңіз суының жоғарғы жылуын ауа жылуы мен салыстырған сәттен ... ... суы ... ... ... ... кіреді.
Теңізде шомылу ағза функциясының қызметіне әр түрлі өзгерістер әкеліп
олардың өмірлік тонустарын жоғары деңгейге көтереді. Олар тыныс алу
аппаратының ... ... ... ... адам ... ... ... көтереді.
Теңіздегі шомылу барысындағы температурасы адам ағзасының
химиялық және механикалық факторларына әсер қалдырады. Механикалық
факторлары судың денені уқалаудың арқасында пайда болып, ... ... ... ... ... ... ағыммен жылуды таратады. Теңіз
суының химиялық әрекеті жүйкенің соңғы қабықтарының тітіркенуі мен теңіз
суының тез арада таралуына жәрдемдеседі. [23].
3 ҚАЗАҚСТАН МЕН ... ... ... ... ... ... ... факторлар медицина саласында
бұрыннан Қазақстан территориясына қоныстанғандары қолданатын.
Бірінші күннен ... ... ... ... ... партиясы
Кеңес үкіметіне көптеген назарларын аударып ... ... ... ... ... ... ... көмектесуді ұйғарды.
Қазақстан территориясындағы ең бірінші табиғи емдік ... ... ХІХ – ... ... ... 1834 пен 1880 ... ... беттерінде Рахманов кілті Арасан– Қапалдың геологиялық
бұлақтарын, және Боровой өзені, Жусалы мен Барлық – ... ... мен ... ... ... ... болатын.
Бұрындары басқа бұлақтардан Қазақстан территориясында Шығыс Қазақстан
обылысының Катон – Қарағай ауданындағы Рахманов бұлақтары ... ... ... орыс ... ... ең ... рет
1763 жылы Рахманов пен танысқан екен, Белой ауылында ... ... аң ... ... ... буддалық аластағыш бір құралды көріп қалады,
соның қарамағында ыстық бұлақтар ағып жатыр екен. Рахмановтың айтуы ... ... ... әлемге әйгілі болды.
1826 жылы Қарқаралының ішкі айналасының бұйрығы шыға салысы мен осы
бұйрықтың отырықшысы Д, Арто ... ... ... ... ... ... ... жағалауынан Әулие – Бұлақ атты ... ... ... ... ...... 40 жылдарында орыстардың қоныстанған аймағында Жетісу
өңірінде Арасан – Қапалдық ... ... ... болатын. Ең алғашқы
рет 1840 жылы казактар Биен өңіріндегі шекаралық қызметте жүрген ... ... ... Осы бұлақтардың құрамын тексере келе ... ... ... Светаев бастық болып сайланған. Өзінің хабарлауы бойынша
Арасан деп аталған бұлақтан құрамында су мен ...... бар ... ... осы ... емдік қасиетіне көздері
ашылғандар тастарынан монғол және қытайдың жазбаларын ... ... ... минералды бұлақтары әр түрлі ауруларға мысалы Қозғалу аппараты ... – қан ... ... ... және ... ауруларына шипа
беретін болып шықты.
1811 жылы Бұқтырма таможнясының аудармашысы Путимцев Құлжаға сапарында
Барлық – Арасандық бұлағына келген екен Бұлақтардың ... ... ... ... ... осы ... емдік қасиетіне көзін
жеткізеді. [18].
Кешірек Барлық – Арасан бұлағына емдік – ... ... ... ... ... қараусыз қалған екен.
Аталған минералдық бұлақтардан басқа ... ... ... ... өзге де ... ... да сипат пен ашылып, бөлшектене
зерттелмей емдік мақсатта ... жоқ. ... үшін ... болған
жердің бұлақтарын олар арасан деп атаған еді
Табиғи зоналардың көптігіне қарамастан ... ... ... ... климаттық жағдайын әңгіме тәріздес ландшафт әсемдігіне
көтеріліске дейінгі ... ... ең ... территориясында Боровой мен Бек
– Шоғыр курорттарында 30 дейін санатрйлар болған ... ... ... Қазақстанның табиғи емдік байлықтары Кеңес өкіметі қарсаңында
пайдалана басталды.
1920 жылы ең ... рет ... ... зор Боровой курортының
ашылу салтанаты өткен ... 1922 мен 1925 ... ... ... ... ... ... “Шымған” “Жаңа Қорған” курорттарының негізі қалаған болатын.
1930 жылдары ғалым – ... ... ... ... ... – дәрігерлері 20 астам табиғи – емдік
орындарына өздерінің ... ... ... ... 27 ... жылы ... курорттық трестінің негізі қаланды. ... ...... мен ...... бірәгуіне септігін тигізді.
Курорттық байлықтардың осы қарқын мен ... ... ... ... ... Н.Н. ... П.И. В.И. Иванов-Незнамов,
Курлов, М.Г. Климовицкий В.А. ... ... ... ең ... үлес ... ... – Қорғанның» ғылыми жұмыстарына атсалысқан профессор Сызғанов
А.Н. еді.
1950 жылы ... ССР дің ... ... өлкетану патологиясы
институтының курортология бөліміне кірген қызметкерлер профессор Н. ... ... мен ... ... – зерттеулік және генералдық
жоспардың Көкшетау, Павлодар, мен Қарағанды облыстарында дамуын қолға алды.
Өлкетану патологиясы институтының курорттық ресурстарды іздеу
бөлімінің ... ... ... ... ... С.И. өзімен
батпақтық өзендерді зерттеп республикадағы минералды бұлақтардың көзін
ашты. Санаторлы – курорттық емделу мен демалу еңбек етушілер үшін
мемлекеттегі әр ... ... ... қарсы алдын – ала ескертулер
аурудың төмендеуіне көмектеседі.
СССР ыдырауы мен Қазақстан тәуелсіздігіне қол жеткізген соң 1991 жылы
Қазақстан ... ... ... – курорттық жоба көңіл бөле
бастады. 1991 мен 2001 жылдардың аралығында кейбір санаторлы және демалыс
үйлері жекешелендіріліп жатты. ... да ... ... көрмеген
санаторийлар алшақ жерде орналасқаны барысында тоналып, жабылып қалған. Осы
уақытқа орай Қазақстан халқының арасында қазіргі заманғы инфрақұрылымы мен
емделудің ... да ... ... ... ... мен ... ... қызықтырады.
Соңғы жылдары Қазақстанның санаторийлері мен демалыс үйлері
жекеменшікке өткеннен кейін жөндеу жұмыстарынан өтіп тұрғындардың
талаптарына сай келе бастады.
Қазақстанның табиғи емдік ...... су ... және әр
түрлі химиялық құрамы мен көптеген өзендерін ... ... ... ... бар ... пен ... орындарының көптігі тұрғылықты санаторийлар
мен курорттардың дамуына ... ... ... з ІІ – ... Курорттардың алдына өзіндік тарихын ежелгі рим
моншаларының шипалы бұлақтарынан алады.
Олардың ... ... ... ... асыққан адамдарға
көмек қолын созуға асығады.
Осы ... ... ... ... ... әйгілі
орындары жағажайлар, таулар, көлдер және емделу мен ... ... ... ... ... ... ... спортпен шұғылдануға
мүмкіншілік береді.
Еуропаның емдік туризмі жоғары деңгейде дамыған. Мұнда емдік туризмнің
барлық түрлері ... ие ... ... кең ... ... және демалыс үйлері бар. Осы аймаққа жыл ... ... лық ... ... Негізгі емдік туризмнің ... ... мен ... және батысында шоғырланған.
Бұрынғы социалдық мемлекеттер курорттық жобаның әдеп-ғұрыптарына өте
бай сонымен қатар емдік табиғи климаттық ресурстарының ... ... және ... ... ... ... әсерлі методтарды
науқастардың ауруларын емдеуі одан басқа пациенттердің қалпына келуін
қадағалайды.
Туристік ағымның ... ... ... бірі Чехия. Ең үлкен көлемді
танымал чехиялық емделу орны ...... ... ... ... ... болсақ Чехияны жыл
сайын әлемнің 70 мемлекетінен 50 мың адам емдік мақсатта 2 млн ... ... ... ... ... Чехияда емдік орындарды белсенді түрде қолдану қолға
алынуда. ... ... ... ... мұражай, қойылым залдары
ойын орындары түнгі клубтар өз есігін ... ... ... ... ... ... ойын ... және гольф
ойнына жағдай жасалынып жатыр.
Еуропаның екінші мемлекеті Чехияның емдік туризмдегі айқындасы ... оны ... ... ... ... деп атайды.
Өзі жарты миллиондай кубтық метрге жетер жетпес термалды су ... ... мен ... ... оның тең ... тұрғындар
медицина саласында қолданады. ХІХ-ғасырда Венгрия еуропаның сумен емдеу
және шомылу орталығына айналды. ... де ... 22 ... мен ... бөлімшелерінде емдік дәрежесі анықталған бұлақтар жұмыс істеуде.
Батыс Еуропа мемлекеттерінде әлемге ... ... ... ... ... және Висбаден, Франциядағы ... Бат ... Спа ... ... ... ... бола ... уақыты ХІХ-ғасырдың екінші
жартысы болып есептелген осы ... ... ғана емес ... қатар демалу
мақсатында қолдана білген. ... ... ... тең ... ... және Швейцарияда шоғырланған. Олар негізінде екі ... ... ... және ... емдік туризмнің лидері АҚШ болып табылады. Денсаулық сақтау
аймағында олар ... ... ... ... ең ... бірі ... ... кешендер техниканың соңғы
жетістіктері мен жабдықталған. Балнеологиялық ... ... ең ... типтері болып табылады.
Олар көптеген штаттарда кездеседі. ... ... ... Маммот-Спрингс, Хибер-Спрингс, Хот-Спрингс АҚШ-тың оңтүстік
орталығының ... ... орын ... ... ие ... климаттық курорттар демалысқа лайық болып келеді.
Таяу Шығыста ... Өлі ... ... ... ... ... құралдары мен оның суларында тірі жәндіктің өмір сүруіне де қауып
төнеді.
Туристер оған қарамастан израильдің Өлі ... ... ... ... ем алу ... мен курорттарына ағылып төгіліп келуге
талпынады. Эйн-Букек, Эйн-Геди, Неве-Зохар.
Оңтүстік, Шығыс, және Оңтүстік Шығыс Азия мемлекеттерінде ... ... ... ... ... ... ... медицина саласы фитотерапия
инемен емдеу сияқты жағдайлар шетелден келген туристерге өте қатты ... ның ... ... ... ... ... өсиеті секілді
емдік орындар туралы мағұлматтар баршылық.
Колхидтық ойпатта шипалы судың бұлақтары Арзни, Джермук, Истису және
тб. Ең бірінші ... ... ... бақылау және оларды емдік мақсатта
Петр І нің бастамасы бойынша шетелдің ... мен ... ... ... ... ... ... жылы «Ресей территориясынан минералды суларды ... ... ... ... осы ... бойынша тұрғындар, «әр түрлі аурулардың
түрлеріне» қолдануға болады деген ... бар ... ... ... Петр І ... ... тексерістер жүргізе келе Солтүстік Кавказ
аймағынан термалді ... ... ... тапқан болатын. Бұдан ертерек
1714 жылы ... ... ... ... ... ... ... қосылған сумен емделіп аяғынан тік тұрғаннан ... ... ... бар екендігін патшаға қол қусырмай жеткізуді
ұйғарды. 1719 жылы Петр І ... ... ... ... ... қасиеті бар деген жарлыққа қол қойды. Осында патшаның жанұясына
арналып сарай ... ... ... ... су ... галерея келген
адамдардың қонақ үйлеріне айналды. Бұл курорт Ресейдің ең басты ... ... Осы ... Петр І жарлығы бойынша Липецктегі тұзды суларда
«бадерлік моншалар» құлпытасы қаланғаннан кейін бұл ... ... ... орнына айналдырды.
Жерді жаулап алғаннан соң кавказ тұрғындары мен ертеде емдік минералді
сулардың бұлақтары ашылды: бұл ... ... ... ... ... ... ... ал негізінде ХІХ-ғасырда
курорттық жобаның тез қарқынмен өсу ... ... ... әр ... ... ... мен ... өзендер зерттелу сатысынан
өтіп, курорттардың ашылу салтанаты ... ... 1828 жылы Ескі ... 1830 жылы ... ... ... 1833 жылы Сергиевтік Минералды
сулар, 1837 жылы Друскининкай, 1838 жылы ... 1848 жылы ... 1867 ... және тб. ... ... ... ... емдік-климаттық
аймақтары зерттеле басталды, Сақтық және ... ... ... ... – Ямаровка, Дарасун, Орталық Азияда Ыстық Көл, Ақсу, Жалал – Абад,
ал Қазақстан ... Алма – ... ... ... ... ашылып салынған ... ... ... бірақ осы аймақты қалпына келтіру туралы жоспарға сүйене
қойған жоқ.
Ережелерге сүйенетін болсақ емдік орындары ... жеке ... ... ... ... ... болатын. Гагра Боржоми Алупка
Абастумани Гурзуф Ливадия курорттары патшалы жанұяның қарамағында ... дегі ... ... ... ... ... ... негізгі медико-биологиялық жүйесі науқастарға емдік курорттар орнықты.
Олар қағидалар жүзінде өзгеріп патшалы Ресейдің курорттарды қолдану ... ... ... отырды.
В.И.Ленин Кеңестік өкіметті курорттық жерлерді қалпына келтіріп ... ... ... қолға алу мен қатар еңбек етушілерге курорттың
орындарын жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... үлесі курортологияның әлеуметтік мәнін түп тамыры ... ... ... ... ... ... жүйені орнату
мақсатында емдік – ауруханалар мен санаториялық – ... ... ... ... ... ... дың ... мақсатын
құлшына пайдаланды.
Ұлы Қазан әлеуметтік төңкерісінен кейін курорттар мен санаторийлар
бүкіл халықтың ииелігіне өтті. 20 наурыз 1919 ... ... ... ... ... аралық маңызы бар емдік орындары” осы бағдарлама ... ... ... ... принциптері курорттық және
санаторийлік ... ... ... ... ... ... Ал 13
мамыр 1921 жылы “Демалыс үйлері туралы декретке қол ... ... ... бар құжаттарға қол қойылғаннан кейін СССР де
мыңдаған емдік орындары бой көтере ... көп ... ... ... ... үйлері мен туристік
базалар жұмыс істей бастады.
ХІХ – ғасырдың 80-жылдарында өкіметтегілер курортты аймақтарды сатып
алуға кірісті. ХХ – ... ... ... ... ... көп ... санаторийлер мен емдік орындарын ... ... ... Негізінде салынғандары Пятигорсктегі және ... ... орны ... нормаларға сай және батпақпен емделу Ессентуки
қаласына қарайтын болып есептелді.
ТМД –дағы климаттық емделудің даму сатысы XVIII – ... ... қол ... ... олар С. П. ... В. Ф. ... Г. А.
Захарин, А. А. Остроумов және тб.
1965 жылы СССР де ... ... ... курортологтар мен
физитерапевтердің отырысы ... өтті онда ... ... ... балнеологияны ұйымдастыру мәселесі қаралып курортология ... да ... ... ал СССР де физикалық факторларды
профилактика мен емдік жолдарына ... ... ... ... ... ... жүйесінің ауру жақтарын талқыға салды.
Балнеологияда курортологияда және физитерапияда ғылыми-зерттеу
жұмыстарын үйлестіру әлеуметтік мемлекеттерде күн сайын симпозиум мен
талқылануға жатқызылды. Осындай ... ... ... Марианске
-Лазне, Познани, Будапешт, Бад-Эльстере қалаларында болып өткен. Кеңес
тарапына басқа да жобаларды талқылауға шақырылады, балнеология мен
курортологияға бейтаныс ... ... ... хатшылары
келіп қатысады. 1960 жылғы Франтишкови – Лазнедегі (Чехословакия)
Халықаралық конгрсте көптеген аурулардың түрлері қарастырылып торфтар мен
емдік батпақтардың микробиологияның ... ... ... әр ... ... ... шешілді. 1962 жылы Баден – Баденде (ГФР)
Халықаралық конгрсте медициналық климатология саласынан балнеофактор
механизмінің әсер етуі курорттық емделуге көрсетіліп, ... ... ... ... ... даму мәселелері мен келешегі
Уақыттар арасында Қазақстан халқының аурулары системалық түрде
зерттелген және де ... ... ... ... ... есептер
жүргізілінді, яғни халықтардың санаторий мен курорттарға бару ... ... Осы ... өз ... ... институтының курортология және
физиотерапияның есептерімен дәлелденді. ... ... ... маңызды
профильдік жұмыстар атқарылынды, яғни санаторийге керекті төсек орындар.
Қазақстанның халқына өте тиімді ... ... аз ... болғанда,
санаторийлер ауру адамдарды сыйдыра алмайтын.
Орталық ... ... ... ... ... ... және де ... зерттеулік курорттық
емі 345 мың адамдар, яғни Қазақстанның халықтары толығымен ... ... ... ... ... курортология адаптация ғалымдардың зерттеулері
толығымен жеңіске жетті, яғни адам организмінің жаңа жерге шоғырлануы, ... ... ... Осы ... ... ... ие болды:
адаптация ұзақ және оларға ауыр ... онда ... ... ... болады.
Ескере отырсақ, қазіргі уақытта қарастырылатын жағдайлар комплекстері
әлеуметтік-экономикалық, экологиялық және де ... ... ... даму ... болып тұр. Жаңадан ... ... ... ... ... кезде ситуациялар күрделене түсті, яғни бағалардың күрт өсуі,
путевкалардың қымбат ... ... ... күрт азайды, әсіресе
жазғы айларда. Орта есеп ... ... ... ... ... 50-80 одан да бір, ... ... тез арада қысқартылып
қалды. Ал ... ... ... ... жетті. Осы негативті
тенденциялар қаржы-экономикалық здравницаның тұрақтылығына қолайлы емес
болды. ... ... ... ұзақ ... ... оны қызметкерлерге
берілмеуі және де олардың ... тыс ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша рекреациясы дамыған елдерде,
инфраструктуралық рекреациялық ... ... яғни ... ... ... байланысты, сонымен қатар туристік ... ... 30 және 50% -ның ... ... ... ... ... [20].
2. Қазіргі заманғы курорттық орталықтың трансформациялары
Humboldt (1769 – 1859) өзінің еңбектерінде бірінші болып теңіздің
континенталді климатын ... ... ... ... қосқан үлесі үшін
аэрогелиотерапияны таулы климаттық орындарда әр түрлі аурулардың ... Bernhard (1902), Rollier ... ... ... ... ... дамуы мен қатар еуропалық
курорттарда көлік түрлері интенсивті түрде негізінен ... ... ... ... ... ... кеңеюіне зиялы қауымның арқасында
келушілердің саны артты. 1792 жылы ... ... ... Маргите
қаласында бүлдіршіндерге арналған бірінші примориялық санаторидің ... одан соң ... ... ... курорттар Италия мен Францияда
ашылды. XIX–XX ... ... ... ... курорттардың көптеген
түрлері ашылды.
Табиғи факторлардың емдік қасиеті ертедегідей науқастарды ... ... ... ... ... ... ... келгендерге
қарағанда өте көп емес бірақ олар күннен күнге өсіп жағрафиясы кеңеюде.
Курорттардың профильдерін ондағы емделетін аурулардың қатары мен
анықтайды: ... өкпе ... ... мен және тыныс алу ағзаларын
қалпына келтіреді.
Соңғы уақытта емдік туризм нарығы ... ... ... ... ... ... және емделу
орнынан жартылай функционалданған ... ... ... кең ... ... есептелген.
Қазіргі заманғы курорттық орталықтың трансформациялары ... ... ... ең ... ... ... ... айналған салауатты өмір салты, өзінің физикалық қалпын
сақтау мақсатындағы ... саны ... және олар ... ... ... санайды. Бұлар орта жастағы ... ... ... ... қалайтындар қатары болып келеді. Көптеген
сарапкерлердің ойлары бойынша осы ... ... XXI ... мен курорттарының ең басты клиенттері болуы ғажап емес. ... даму ... – оның ... ... ... ... көптеген
елдерінде экономика саласының өркендеуіне өз септігін тигізеді, ал
Қазақстан Республикасы үшін де осы жәйт қапыда қалмайды деген ойды ... Осы ... орай егер де ... тарапынан туризмнің осы түрін
дамытуға қолдау көрсетілмесе емдік туризм саласы ... ... ... Осы ... ... өрбіту үшін мемлекеттің назарын аудару біздің
міндетіміз. Қараусыз қалған санаторлы курорттық ... ... ... ... ... ... ... ертеде зерттелген табиғи
емдік ресурстарды жатқыза аламыз.
Емдік туризмнің дамуындағы ... ... зер ... ... ... ... өңірінде емдік туризмнің
мәдени – экономикалық ... ... ... ... ... ... ... климатқа сайөте ұзақ комфортты периодтарына минералды
бұлақтардың және емдік батпақтардың ... көп ... ... ... керек.
Осы факторлардың барлығына аймақтың территориясын санаторлы курорттық
емделу шараларын ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... әр түрлі физико – географиялық
және геологиялық жағдайынан қасиеті мен құрамына байланысты емдік ... мен ... ... тең ... ... мақсатына орай қолданылады.
Аймақтағы табиғи емдік ресурстардың анализі осы өңірде емдік туризмнің
дамуына жағдай жасалғанын ... ... Ал ...... емдік сауықтыру
мақсатында Сарышығанақ бұғазы мен Терескен өзенінің құнарлы батпақтарын
қолданған жөн.
Қазақстанның ... ... ... ... бар ... – Хан Темірлан акратермасында Манкент минералды суларын емдік ... ... білу ... ... территориясында Ақ – Көл мен Қазоты өзендерінің
батпақтарын ... ... деп ... екен.
Ал Алматы обылысында емдік мақсатта Аяқ – Қалқан, Түрген, Арасан –
Қайнар, Қу – ... ... ... – Терек, бұлақтарын және емдік
батпақтардан Соркүл мен Үсек өзендерінің шипаларын қолданады.
Геологиялық құрылысты ... ... ... ... ... аймақтарда құнарлы табиғи емдік ресурстарды шығаруға ... ... ... әр ... ... ... ... пайда
болуына өз үлесімізді қоса аламыз.
Санаторлы – курорттық өндірістің дамуына байланысты Республикамыздың
оңтүстік өңірінде ... ... ... бар ... ... ... табуға өз үлесімізді қосуымыз керек.
Халқымыздың денсаулығына назар аударатын болсақ – оларда ең басты
мәселе жанұясы мен ... ... ... бойы өмір сүру ... ... ... ... мемлекет пен онда өмір сүріп жатқан ... ... ... обылысындағы жоғарыэффектілі кешендегі емдік
туризмнің дамуы ... ... ... шетелдің капиталының
орнығуына септігін тигізеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Полторанов В.В. СССР - дегі ... - ... ... 1971. ... ... Курорттары - Алматы, 1973. 127-133б
3. А.П Парфенов Табиғаттың емдік қасиеттері - Ленинград, 1963, 55-87б
4. Қазақстан курорттары / Ред мед ғыл канд ... - ... ... ... В.А, ... И.В ... терминалогиясының сөздігі,
Кеңестік спорт, 1999. 167-176б
6. Ердавлетов С.Р. География туризма ... - ... ... 1992.
69-73б
7. Сакун Л.В. Теория и практика подготовки специалистов сферы туризма в
развитых странах мира. - Киев, 2004. ... ... Е.А. ... ... Формирование и развитие
терриорияльных рекреационных компанентов, 1978. ... ... В.Г. ... Инфармационные техноологии в туризме. Учебное
пособие; - М.: 1998. 97-104б
10. Экономическая и ... ... ... ... ... ... 1998. ... Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері. - Алматы. 2004. ... ... ... ... 1 том. - ... Қазақ
энциклопедиясы. 1998. 207-209б
13. Алиева Ж.Н. Емдік туризм. КазНУ, - Алматы.: Қазақ ... ... ... А.М., ... Л.Б. ... ... 2007. ... Грачева С.Л., Сартакова М.С. Кавказские минеральные воды, 2006. 300б
16. Драчева Е.Л. Специальные виды ... ... ... ... ... ... В.С. Шинкоренко.Курорты мира справочник,
2004. 67-77б
18. Часнык Л. ... ... ... ... 2002. ... ... А.П., Бойко Т.В., Зубрева М. В. Туриские формальности. - М.:
2004. 98-103б
20. www.kaztour.kz
21. ... ... ... ... ... ...

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы облысының өндірістік емес саласына талдау жасау11 бет
Емдік туризм54 бет
Емдік туризм туралы37 бет
Оңтүстік Қазақстан облысындағы туризмнің жағдайы11 бет
Солтүстік қазақстанда дамыған емдік туризмнің орталықтары46 бет
Халықаралық туризмнің обьектісі ретінде түркияның сипаттамасы29 бет
Чехия мемлекетінің туризмы33 бет
Қазақстандағы емдік-сауықтандыру орындарының туризмдегі рөлі71 бет
Қазақстанның көрнектілік жерлері және туризмнің индустриясы негіздері5 бет
Қостанай облысының туризмі48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь