Ақша қаражаттарының есебі туралы

1. Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы. Есеп айырысу нысандары.
2.Вексельдер арқылы есеп айырысу
3.Банктегі арнайы шоттардаш ақша қаражатын есепке алу
4.Ақша қаржысы, құнды қағаздарың және есеп берудің бланкілерін тугелдеу
5.ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАР ТУРАЛЫ ТҮСІНІК. ДЕПОЗИТТЕР ТҮРЛЕРІ
6.ДЕПОЗИТТЕРДІ ТАРТУ ЖӘНЕ 7.ҚАЙТАРУ ЕСЕБІ
8.ПАЙЫЗДАРДЫ ЕСЕПТЕУ ЕСЕБІ
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер өз ақша қаражаттарын банкі мекемелерінің тиісті шоттарында сақтап және міндеттемелері бойынша төлемдерін, әдетте, осы мекемелер арқылы ақшасыз нысанда, ал қажет жағдайда Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің нормативтік құжаттарымен белгіленген шегінде нақты ақшамен есептесуді жүзеге асырады. Егер де заңды тұлғалардың арасындағы төлем сомасы 4000 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) асып түссе, онда олар тек ақшасыз тәртіпте айырысуларды жүзеге асырады. Бұл келтірілген мәлімет заңды тұлғалардың арасындағы әрбір мәміле (контракт, келісімшарт) бойынша шартты түрде пайдаланылады. Егер де контрактсомасы көрсетілген лимиттен асатын болса, онда төлем ақшасыз тәртіпте орындалуы керек, тіптен олар жартылай орындалса да, әрбір төлемнің сомасы 4000 АЕК-тен аспауы керек.
Ақша қаражаттарын сақтау үшін және заңды тұлғалар арасында есеп айырысу үшін Қазақстан Республикасының банк мекемелерінде банк шоттарын ашады. Банк шоттары - бұл банк мен клиенттер арасындағы келісім-шарттың қатынастарын көрсететін әдіс. Банк шоттары теңгемен де, шетелдік валютамен де жүргізіледі және ол ағымдық, жинақтық және корреспонденттік болып бөлінеді.
Корреспонденттік шоттар - банк шоттары банктер мен ұйымдардың кейбір операция түрлерін жүзеге асырады.
Ағымдағы (есеп айырысу) және жинақ шоттары - бұл да банктік шоттар, бірақ олар жеке және заңды тұлғалар үшін, сондай-ақ заңды тұлғаның оқшаланған бөлімшелері үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есептеу үшін субъектіге арнап ағымдагы (есеп айырысу) шоттар ашуы мүмкін. Ол сыртқы экономикалық қызметін жүзеге асыратын және енімін валютаға сататын субъект үшін ашылады. Аккредитивтер, чек (аванс) кітапшаларының шоттарын және басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын оқшаулап сақтау үшін және тиісті операцияларын жүргізу үшін ашады.
Субъект шоттарындағы қаражат олардың иелерінің әмірі бойынша есептен шығарылады. Субъектінің рұқсатынсыз шоттағы қаражатты есептен шығаруға соттың, мемлекеттік салық қызметінің рұқсатымен және қолданылып жүрген заңдарда көзделген басқа жағдайларда ғана жол берілуі мүмкін.
Субъектілердің шоттарынан төлем жасау, егер заңдарда езгеше көзделмесе, субъектінің басшысы белгілеген кезектілікпен жүзеге асады.
Қазақстан Республикасының аймағында ақшаны төлеу мен аударуды жүзеге асыруда келесі әдістерді: қолма-қол ақшаны аударуды; төлем тапсырманы ұсынуды; чектерді беруді; вексельдерді немесе олардың индоссаменттері арқылы беруді; төлем карточкасын пайдалануды; тікелей дебеттік банкі шоттарына аударуды; тапсырма-талап төлемдерін ұсынуды; инкассалық жарлығын ұсынуды; республиканың заң актілерімен белгіленген басқа да әдістерін пайдаланады.
        
        АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ЕСЕБІ
1. Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы.
Есеп айырысу нысандары.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер өз ақша ... ... ... ... ... және міндеттемелері бойынша
төлемдерін, әдетте, осы ... ... ... ... ал ... ... ... Ұлттық банкісінің нормативтік құжаттарымен
белгіленген шегінде нақты ақшамен есептесуді жүзеге асырады. Егер де ... ... ... ... 4000 ... ... ... (АЕК)
асып түссе, онда олар тек ақшасыз тәртіпте ... ... ... Бұл
келтірілген мәлімет заңды тұлғалардың арасындағы әрбір мәміле (контракт,
келісімшарт) бойынша шартты түрде ... Егер де ... ... асатын болса, онда төлем ақшасыз тәртіпте орындалуы
керек, тіптен олар жартылай орындалса да, әрбір төлемнің сомасы 4000 ... ... ... ... ... үшін және заңды тұлғалар арасында есеп айырысу
үшін Қазақстан Республикасының банк мекемелерінде банк шоттарын ашады. ... - бұл банк мен ... ... ... ... әдіс. Банк шоттары теңгемен де, ... ... ... және ол ... жинақтық және корреспонденттік болып бөлінеді.
Корреспонденттік шоттар - банк шоттары банктер мен ... ... ... жүзеге асырады.
Ағымдағы (есеп айырысу) және жинақ шоттары - бұл да ... ... ... жеке және ... ... ... сондай-ақ заңды тұлғаның оқшаланған
бөлімшелері үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы қаражаттардың қолда бары мен ... ... ... ... ... ... ... шоттар ашуы мүмкін. Ол сыртқы
экономикалық қызметін жүзеге асыратын және енімін валютаға сататын субъект
үшін ... ... чек ... ... ... және
басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын оқшаулап сақтау үшін және ... ... үшін ... ... ... олардың иелерінің әмірі бойынша есептен
шығарылады. Субъектінің рұқсатынсыз ... ... ... ... ... салық қызметінің рұқсатымен және қолданылып жүрген
заңдарда көзделген басқа жағдайларда ғана жол ... ... ... ... ... егер ... езгеше көзделмесе,
субъектінің басшысы белгілеген кезектілікпен жүзеге асады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... мен аударуды жүзеге
асыруда келесі әдістерді: қолма-қол ақшаны аударуды; төлем ... ... ... ... немесе олардың индоссаменттері
арқылы беруді; төлем карточкасын пайдалануды; тікелей ... ... ... тапсырма-талап төлемдерін ұсынуды; инкассалық жарлығын
ұсынуды; республиканың заң актілерімен белгіленген басқа да ... есеп ... ... ... ... тапсырма; чек; вексель;
тапсырма-талап төлемдері; ... мен ... ... органдарының
инкассалық жарлықтары болып табылады..
Төлеуші мен алушылар өзара есеп ... ... ... ... ... олардың арасында болатын талаптары мен міндеттемелерді
зачетқа да жатқыза алады.
Төлем ... есеп ... ... ... онда ... бенефициардың пайдасына ақшаны жіберушіге қызмет көрсететін банк-
алушының ақшаны аударғаны туралы тапсырмасы болып ... ... ... және тауарлы-материалдық құндылықтарды өтеу үшін есеп айырысу
көзінде, сондай-ақ қызмет пен ... ... ... ... ... ... жасаған кезде төлем тапсырмаларын пайдаланады.
Төлем жасаушы банкке ... ... ... ... тапсырманы
ұсыпады. Тапсырмаларга қоса төлем жасаушы банктің талап етуі ... ... ... және ... мақсатын растайтын
басқа да құжаттары бірге тапсырылады. Төлем тапсырмалары жазылып берілген
күннен бастап 10 күн бойы ... ... ... күні ... алынбайды).
Төлем тапсырмалары төлем жасаушының шотында қаражат болғанда ғана орындауға
қабылданады. Төлем құжаттарын электрондық түрінде де, ... ... ... ... Бұл ... данасын әрбір банк өздері дербес анықтайды.
Негізінен алғанда, олар екі ... ... ... ... да, оның ... ... ... жіберіледі, ал
екіншісі иесіне, яғни ақшаны жіберушіге кол қойылып, ... ... ... ... ... 201 бетте келтірілген.
Төлем тапсырмасын толтыру көзінде келесі реквизиттері (көрсеткіштері)
көрсетіледі:
- төлем тапсырмасының нөмірі;
- төлем ... ... ... жеке ... немесе теңдестірілген (идентификацияланған) коды
(ЖТК немесе ИИК)
- жіберуші мен бенефициардың банкі ... ... ... коды (БК ... КБе) және жіберушілердің коды (ЖК немесе
КОд) - бұл ... екі ... ... ... ... - ... ал ... – экономиканың секторын көрсетеді;
- бенефициар - аудару жасалған ақша кезде қаражатын алушы;
- банк-алушы - банкатауы, аударылған ақшада, оның ... ... ... ... - ... ... ... түскен ақша
қаражатын қабылдайтын банк жіберушімен ... ... ... ... ... ... теңдестірілген
( идентификацияланған) банктік коды (ЖТБК немесе ИИК) ... ... ... коды (ФАК немесе МФО);
- төлем арналымының коды - ҚР ҮБ ... ... және ... ... төлемдерді жүзеге асыратын кодтық
белгілер, ал ол үш символдан (белгілерден) түрады;
- бюджеттік классификациясының ... коды - ... ... ... ... валюттелген күні - ақша қаражатын бенефициардың (алушының) банктік
шотына ақша қаражатын ... күні ... ... ... ... ... кез ... жөндеудін түрін жасауға руксат ... ... ... ... ... ... бойынша
төлем тапсырмалары; жедел мерзімді, мерзімінен бұрын және ... ... ... ... мүмкін.
Жедел мерзімді төлем мынадай нұсқалар ... ... ... ... яғни тауар тиелгенге дейін; тауар тиелгеннен кейін, яғни
тауарлар үшіп ... ... ... ... ірі ... ... ... бұрын немесе мерзімі кейінге қалдырылған төлемдер ... ... ... ... ... зиян ... етіг
жасалуы керек.
Субъектілер: жеке өздеріне тиесілі қаражатты ... ... ... ... ... ... жекелеген азаматтардың
атына; жалақы төлеуге арналған, банк мекемелерінде ... ... ... нөмірін, сондай-ақ егер қаражат шотқа аударылуға тиіс болса, онда ол
орналасқан банктің аты мен ... ... ... ... ... қоса ... онда кім, қандай мақсаттарға ақша
алатыны ... ... ... ... жолданған әрбір
аударым алушы бойынша барлық аударымдардың жалпы сомасына төрт дана ... ... ... ... ... ... төлейді.
Чектермен есеп айырысу. Чек беру төлемді жүзеге ... бір ... ... онда ... чек ... ... төлем құжатын ұстаушыға беру
жолымен жасайды. Чек беру ез мәні ... ... ... ... ... ... табылмайды, бірақ ол соны орындау үшін жазылған
болса да. Аталған міндеттемені орындау тек чекбойынша ... ... ... ... Чектер жабылатын және жабылмайтын болып бөлінеді. Біріншісі -
депозиттермен қамтылған, ал екіншісі - ... ... ... ... ... ... жөніңде банктердің кепілдік беруі мүмкін,
оның ішінде жабылмайтын чектер бойынша да. ... ... ... ... чек ... ... мен құқығы, чекті қолдану туралы жасалған келісім-
шарттың негізінен ... яғни бұл ... банк өз ... ... (заңды және жеке тұлға) чегін төлеуді, яғни чек берушінің міндетін
өзіне алады, ал клиенттер өз кезегінде банкі ... ... ... мен ... ... ... міндетті. Чек ұстаушылардын құқығы
чек берушіден чекті алған көзінен бастап ... ... ... ... шотының төлем құжаттарына қол қою ... ие ... ... және ... ... ... ... таңбасы болуы керек. Чектер
жарамсыз болып қалатындықтан чекте жазылғандарды түзету және ... Егер ... ... ... ... ... онда ... және
чектін түбіртегінде қиғашынан "бұлінген" деп жазу ... ... және ... ... қолы ... чек ұстаушы төлеуге чек жазылған күні қабылдайды және - ... ... ... чек ... ... ... ... банкке
ұсынылуы тиіс. Чек кітапшасынан алынған чектің күшінде болу мерзімі,
жазылған ... ... ... 10 ... ... чек ... ... чек ұстаушыдан) чекті қабылдамауына болады,
егер де мынадай жағдайлары анықталса:
- егер де жазумен жазылған сомасы цифрмен көрсетілмеген болса:
- чектің ... өтіп ... ... ... ... ... белгілері бар болса. немесе
түзетулар бар болса);
- чек әртұрлі қолмен және әртүрлі сиямен жазылған болса;
- ... ... ... оның талабына сай келмесе (қорғалу деңгей,
бестен кем болмауы керек);
- ... ... ... қате ... ... ... қолда үлгі ретінде қабылданған құжаттардағы қолымен
сәйкес келмесе;
- чектің жабу сомалары жеткілікті болмаса;
- чектің басқа да ... бар ... бар ... чек ... ... ... қайтарылады.
Чектердің дефектілері табылса, банктің бас бухгалтері ол ... ... ... ал олар ... ... ... тез ... тоқтатады.
Бұндай дефектісі бар чектерге акт жасалады, ол акт төрт данада болады:
біріншісі — банкте қалса;
екіншісі — көшірмесімен біргеішкі істер ... ...... ... ... ... беруші банкке беріледі.
Мерзімі өтіп кеткен чек кітапшалары пайдаланбауына байланысты чект;
беруші банкке қайтарылады.
Вексельдер арқылы есеп айырысу
Вексель - біржақты ... ... ақша ... ... ... ... төлем құжаты. Ол жай және аударма болып келеді.
Жай вексель (соло-вексель) - талап етуі бойынша ... ... ... ... ... ақша ... вексель ұстаушыға
төлейтіні туралы вексель ешқандай талқылауға ... ... ... (тратта) - вексель берушінің (трассанттың) үшінш:
тұлғаға ... ... ... ... ... немесе оның
бұйрығы бойынша келешекте белгілі бір уақытта, не ұсынған кезде, вексельде
көрсетілген ақшаны ... ... ... ешбір шарт қойылмайтындығы
туралы міндегтемесі Аударма вексель өз табиғаты бойынша "бұйрыққа" ... ... және 432 ... ... жазбалар есеп айырысу шотындағы жазбаларға
сәйкес жазылады.
431 және 432 шоттарының дебеті ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша" - валюталық
кассадан валюталық шотқа өткізілген валютаның сомасына;
301 "Алынуға тиісті борыштар"- тиелген өнім, ... ... ... ... үшін ... валюталық қаржы келіп түсті;
725 "Бағам айырмашылығынан түскен табыс" - шетелдік ... ... ... ... ... ... ... болған оң бағам
айырмашылығының сомасына;
431 және 432 шоттарының кредиті ... ... ... ... шетелдік палюта түріндегі нақты ақша" - валюталық
шоттан валюталық кассаға алынған валютаның сомасына ... ... және ... есеп ... - ... ... атқарылған жұмыстар және көрсетілген қызмет үшін
шетелдік фирмалардың (шот фактуралары) инвойсы төленді;
844 ... ... ... ... ... - ... валютаның
ұлттық вадютаға қатысты бағамынын төмендеуінің нәтижесінде пайда ... ... ... ... арнайы шоттардаш ақша қаражатын есепке алу
Кәсіпорыңцар банкілердің арнаулы шоттарында жасалатын операцияларының
есебі 42 "Банктегі арнайы шоттардағы ақша қаражаттары" ... ... ... Олардың қатарына келесі шоттар кіреді:
421 "Аккредитивтегі ақша қаражаттары" шоты. Бұл шотта аккредитивтегі
ақша ... ... ... ... Аккредитив - клиенттің
тапсыруымен өзі келісімге отырған ... ... ... ... ... тиісті міндеттемесі. Ол бойынша ... банк ... ... ... ... ... ... осындай
төлемдерді олар аккредитивте көзделген құжаттарды ұсынған жағдайда ... ... ... ... бере ... келесі түрлері ашылады:
жабылатын (депоненттелген); қайтарып алынатын ... ... және ... ... ... ... ... ашқан кезде ... ... ... сомасына тең ақша сомасын (жабылатын) оның
билігіне беріп, ал ол өзінің ... ... ету ... ... ... ... бойынша төлем жасау үшін пайдаланатын
жағдаймен ... ... ... ... ... ... (мысалға, келісім-шартта қаралған жағдайды сақтамаған жағдайда)
жоюы немесе өзгертуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... жағдайды төлеуші тек банк ... ... бере ... ... езгерту мен жоюдыңалдында орындаушы банк,
аккредитив жағдайына сәйкес, бенефициар қойған және бенефициар ... ... ... ... ... ... ... аккредитивте банк-эмитенттт
барлық жағдайын орындаған кезде аккредитив бойынша төлем жасауды ... өз ... ... ... ... ... келісімінсіз
өзгертуге немесе жоюға жатпайды.
Бенефициар аккредитивтің пайдалануын өз ... ... де ... ... ... ... ... - бұл банк-эмитент болып саналмайтын басқа
орвіндаушы банктердің қосымша кеплідігі бар ... ғана ... ... ... аккредитив - бұл бенефициардың өзінен басқа
(екінші бенефициар болып саналатын) бірнеше түлғаның немесе ... ... ... ... ... ... ... тек бір ғана бенефициармен есеп айырысуға арналуы мүмкін.
Аккредитив бойынша есеп айырысу тәртібі және оның ... ... ... ... ... ... ... келісімнің
ішінде: банк-эмитенттің атауы, ... түрі және оны ... ... ... ... ... ету тәсілі,
аккредитив бойынша каржы алу үшін ... ... ... толық
тізімі және нақты сипаттары, тауарларды тиегеннен ... ... ... ... ... ... талаптар, басқа қажетті құжаттар мен
шарттары болуы қажет.
Аккредитивтің ... ... ... анық ... ... яғни ... ба, жоқ әлде қайтарып алынбайтын ба? Егер де бұндай белгілері анық
болмаса, онда ондай ... ... ... болып саналады.
Сондай-ак аккредитивтің пайдалану тәсілі де анық ... жөн: ... ... немесе бөліп-бөліп төлеуге болатын және ... ... ... негоциациялау үшін пайдаланатын болып бөлінеді.
Аккредитив бойынша қаржы алу үшін бенефициар тауарларды тиеген соң,
тауарлардың ... ... және ... да ... шарттарында
көзделген құжаттарды қызмет етуші банк мекемесіне ұсынады. Аккредитив
бойынша төлемді ... ... ... ... ... ... өткенге дейін ұсынылуы және аккредитивтің барлық ... ... ... Осы ... ... ... жағдайда
аккредитив бойынша төлеу жүзеге асырылмайды.
Бенефициар банкісі аккредитив бойынша қаржының дұрыс пайдаланылуын
бақылайды,сол үшін аккредитив беруші оған ... ... ... ... ақша ... Аккредитив ұсынылған тапсырыста делдалдық
ақшаның сомасы жеке көрсетіледі. Бенефициар ... ... ... төлеу көзінде жабдықтаушының аккредитив бойынша барлық
шарттарын сактағанын тексереді, ... ... ... ... ... ... қолы мен ... белгіленген үлгіге сай
болуын тексеруге міндетті.
Егер аккредитивтің шарттарында уәкілетті сатып алушының ... ... онда ... ... бар ... және ... ... үлгіге сәйкестіп тексеріледі.
Сатып алушының уәкілі жабдықтаушыдан тауарды қабылдап алар кезде шот
тізбесінде тауардыңтиелген күні, ... ... ... ... ... ... ... жағдайда почта квитанциясының немірі,
қабылдау, қабылдау-өткізу құжаттарының нөмірі немесе толтырылған күні ... ... ... түрі көрсетілмесе шот-тізбесін төлеугеберуге
болмайды.
Жабдықтаушы арқылы банкіге ... ... үш ... ... ішінен бір данасы мемориадды ордер ретінде
пайдаланылады, ... ... ... ... ... қолхат
ретінде жабдықтаушыға беріледі де, ал ... ... ... ... және ... ... ... тапсыру
үшін банк-эмитентке жіберіледі.
Аккредитивті колма-қол ақша түрінде телеуге рұқсат етілмейді.
Егер аккредитивтің шарттарымен уәкілетті ... ... ... ... онда ... ... атқарушы банкіге келесі құжаттарды:
төлқұжат немесе оны алмастыратын ... ... жоқ ... ... ... ... (қолдың үлгілері карточкасының бланкісіне толтырылады); іс-
сапар куәлігі немесе аккредитив ашқан ұйым берген ... ... ... ... ... акцептелінген шоттар тізбесінде
(реестрінде) ... ... ... ... өкілеттік
берілген тұлға акцепт жөнінде жазбаны береді.
Аккредитивтін мерзімінің өтуіне ... ... ... ... ... ... Аккредитивтің жабылғаны жөнінде
атқарушы банк банк-эмитентті хабардар етеді. ... ... ... ... ... оның ... қаржылар алынған
шотқа қайтадан аударылады; сатып алушының өзімен тұтастай немесе бөлшектеп
кері қайтарылған аккредитивтің сомаларына ... ... ... күні ... ... ... ... банк-эмитентке
хабарлама жіберіледі.
Банктің кінәсінен жіберілген кемшіліктерден басқа барлық бенефициарға
түскен шағым банктің ... ... өз ... ... ... қысқа мерзімге берілген немесе ұзақ мерзімге берілген
несиелердің есебінен ұсынылған болса 601 "Банк ... ... ал ... есеп айырысу шотынан ұсынылған болса 441 "Есеп айырысу шотындағы
қолма-қол ақша" ... ... ... ... ол ... жоғарыдағы
шоттар (441, 604) кредиттеледі де, 421 "Аккредитивтердегі ақша қаражаттары"
шоты дебеттеледі
Жабдықтаушылар шотын төлеу 421 ... ... ... және ... және ... есеп айырысу" шотыныңдебеті бойынша
көрсетіледі; пайдаланылмаған аккредитивті тұтастай немесе бөлшектей кері
қайтару 441,431,432,601 ... ... және 421 ... ... ... ... ... төленген кезде 821 шоты дебеттеледі
де, 441 шоты кредитттеледі.
422 "Чек кітапшаларындағы ақша ... шоты ... есеп ... ... ... ... есепке алынады. Чек - бұл өзінің шот
есебінен ... ... (чек ... ... белгілі бір соманы аудару
жөніндегі арнаулы ... ... ... ... (чек ... қызмет көрсететін банкке берген жазбаша тапсырмасы.
Чек кітапшасы бойынша депоненттелген сомасы берілген кезде ... 431, 432, 441, 601 ... ... чектерге төлем жасалуы үшін чектер чек ұстаушылар
арқылы банкке чек ... ... Чек ... есеп ... (экспедиторларға) және басқа тұлғаларға беру көзінде ... да ... ... шотының, "Өздеріне берілген чек кітапшалары
бойынша есеп беретін тұлғалар" деп аталатын аналитикалық шоты ... ... ... ... ... "Чек кітапшалары бойынша есеп
беруші тұлғалармен есеп ... деп ... ... ... ... чектердің сомасына 687 шоты дебеттеліп, 422 шоты
кредиттеледі.
423 "Банктердегі арнайы ... ... ... ... айрықша
сақтауды талап ететін қаражаттар есепке алынады. Бұлар үкіметтің ... ... ... ... ... ... қаржыландыру,
мектепке дейінгі балалар мекемелерін қаржыландыратын ... және ... ... ... ... ... ... лагерьлері,
ата-аналардың балаларын балалар мекемесінде ұстауға жұмсайтын қаражаттары,
кәсіпорынның өтініші бойынша жеке шоттан ... ... ... және ... ... "Басқа да" шотында субъектінің құрамына кіретін филиалдардың,
құрылымдық бірліктердің ақша ... ... ... онда ... (еңбек ақы, кейбір шаруашылық шығыстары, іс сапар шығыстары
т.б.) жүзеге асыру үшін жергілікті банк ... ... ... ашады.
Ақша қаржысы, құнды қағаздарың және есеп берудің бланкілерін тугелдеу
Кассаны түгелдеу көзінде кассада тұрған ақша белгілері мен басқа ... ... бар ... ... Қатаң есептегі бланкілер де
тексеруден ... ... ақша ... мен ... да ... бар болуын есептеу көзінде қолма қол ... ... ... ... ... вексельдер, коносаменттер және заңға
сәйкес құнды
ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАР ТУРАЛЫ ... ... ... өзінің активті операцияларын жүргізу үшін ... ... ... ... болатын тартылған қаржыларды
қолданады.
Коммерциялық банктің пассивті операциялары келесі ... ... ... банк қорын ... және ... үшін ... ... ... ... ... түлғалардан алынған несиелер;
- депозиттік ... ... - бұл ... және жеке ... ... ... ... бір мерзімге немесе талап ету салымы ... ... ... ... ... кез ... банк ... депозиттік саясатты ұстанады және олар өз ... ... ... ... ... ... ... табуына немесе болашақта
пайда табуға мүмкіндік жасауға негізделіп ұсынылады;
- ... ... ... ... ... субъектісінің әр түрлілігіне және депозиттердің әр түрлі
нысандарының үйлесімділігіне ұмтылыс ... ... ... жүзеге асыру барысында осы және депозиттер
мен несиелік салымдардың мерзімдері мен ... ... ... ... ... өзара байланыс пен өзара келісімділіктің болуын
қамтамасыз ету ... ... ... ұйымдастыру үдерісінде банк балансының
өтімділігін ... ... ... ететін мерзімдік депозиттерге ерекше
назар аударған жөн;
- депозиттік ... ... ... банк депозиттік
шоттардағы бос қаржы резервтерінің (активті операцияға тартылмаған) ең аз
болуына талпынуы керек;
- ... ... әсер ... ... ... ... ... көрсету сапасы мен мәдениетін жоғарылату шараларын қарастырған ... ұсақ және ... ... үшін ... ақша ... көзі ... ... Банктер қаржы нарығында қаржылық ... ... ... мен ... ... ... бос
ақша қаражаттарының ірі сомасын орналастырады. Банктер бұл қаржыларды
тиімді ... ... ... қамтамасыз етеді және қарыз алушыларға
табысты негізде ... ... жеке ... ... фирмалар,
акционерлік компаниялар, жеке кәсіпорындар, ... емес ... ... ... ... жергілікті органдар өз
қаржыларын коммерциялық банктерге салады
Халықаралық банктік ... ... ... төрт ... ... мерзімді депозиттер;
- талап етілмелі депозиттер;
- ... ... ... қағаздар.
Бірінші топ - талап етілмелі ... олар ... ... деп те ... ... ету депозиті түрінде қаржы тарту ... пен ... ... келісімшарт жасалады (1-қосымша). Чектік депозит
- бұл міндетті түрде өтелуге тиісті, салымшыға чек жазуға құқы ... ... ... ... ... ... және чек ... төлем жүргізу қарапайымдылығымен түсіндіріледі. Сонымен ... ... ... ... ... ақша ... мүмкіндік береді. ... ... ... үшін есеп ... мен ... ... ... көптеген банктер осы шарттарды қолданғаны үшін
төлем белгілейді. Бұл кезде төлем мөлшері бір ай көлемінде ... ... мен ... ... өзгеруімен өзгертіледі. Егер салымшы бір ай
көлемінде шотта банктің өзінің коммерциялық мақсаттары үшін ... ... ... сақтаса, банктер кейбір кездерде бұл
төлемдерді алудан бас тартады.
Талап ету ... ... ... мыналарды жатқызуға
болады:
- ақшаны салуға немесе алуға шектеудің болмауы;
- ақша шоттан қолма-қол түрде, ... ... ... ... шот иесі ... түрақты айлық мөлшерде немесе әрбір жазылған чек
үшін коммисия төлеуі;
- Ұлттық банкке ең аз ... ... ... ... үлесінің сақталуы.
Талап ету депозитінің бір түрі банктің клиентпен барлық операциялары
есептелетін ...... шот ... ... Контокоррентте
банк қарыздары, сондай-ақ шоттан клиент тапсырысы бойынша барлық төлемдер
және де ... ... ... және т.б. ... ... ... ... Контокоррентті шот ерекше сенімділік белгісі ретінде ... ... және ... ... ... ... Шот ... түсімдерден артуы көзінде ... жеке ... ... ... ... ... ... анықталған сома шегінде
несие алуға мүмкіндігі ... ету ... ... ... ... ... жатқызуға
болады, овердрафт - банк пен ... ... ... сәйкес, банк
анықтаган мөлшерде шотта бар қаржы колемінен артық соманы алуга мүмкіндік
беретін шот, бұл да ... ... ... ... контокорренттен
айырмашылығы ксздейсоқ сипатты болуында. Атап өтетін жайт, ... ... ... ... ашу ... шектемейді. Овердрафт аіымды шоты
жеке және заңды тұлғалардың уақытша ... жабу үшін ... ету ... ... бір түрі - ... - ... жогары шегі жоқ шоттар, яғни ол қалқымалы болуы мүмкін. Супернау-
шоттар - бұл ... ... ... ... ... ашу ... ұсынады.
Депозиттік шоттардың келесі түрі - автоматтьщ ... ... ... ... ... ақша ... ... түрде аударуға
мүмкіндік беретін, чектерді жабу үшін чектік депозиттерге пайыз әкелетін
депозиттің түрі. ... ... ... ... ала отырып,
пайыз өкелетін шоттарды талап етуге несиенің ... жабу ... ... ең аз ... ... ... туындаған кезде автоматты түрде
қосады. Мұндай тәжірибе салымшыға өте аз соманы салымда талап ... ... және бір ... ... ... ... түрде аударылған
пайыздар алуға мүмкіндік береді.
Бұл депозиттерден тыс көптеген банктердің баланстық есеп ... ... ... ... және ... ... деп ... баптар енгізіліп жүр. Куәландырылған чектер - банк ... ... ... ... ... чекті куәландыру көзінде,
куәландырылған чекте көрсетілген ... ... ... ... және оны ... ... Сонымен қатар, чекті банк қызметкерлерінің бірі ... ... ... ... үшін ... жазған жағдайда, соңғысы ол
бойынша төлемдердің жүргізілуін күте отырып, қызметкерлер жазған ... ... ... ... ... ету ... бойынша
эксплициттік (анық түрде белгіленген) ... ... ... банктің көтеген клиенттері осы типтес ... ... ... ... Шығынды азайтудың осы тұрғыдағы
әдістерінің бірі автоматты тазалау шоттары қолданылатын мүмкіндіктерді
пайдалану. Мұндай ... ... ... ... отырып, банк
клиентпен келісілген аз шектен асатын кез келген ақша ... ... ... ... ... оларды пайыздық кіріс ... ... ... ... ... сатып алу туралы мәмілеге,
яғни операцияны банк күнде іскерлік күн соңында ... ... ... бұл ... ... қажетті чектер төлемге
түскенде, қаржылар қайтадан талап ету депозитіне ... ... ... ... ... балансты ұстануды
талап етеді, бұл талап ету салымдары бойынша пайыздық кіріс әкелмейтін
нысанды, яғни ... ... ... ... үшін ... ... яғни ақша ... тартуға орташа шығындарды
азайту жолымен қорлардың орташа құнын төмендету айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
банктік қарыз бойынша пайыздық төлемдер туралы келісімді ... ... ... ... ... тобы - ... салымдары. Жинақ депозит туралы келісім
(2, 3-қосымша) негізінде ашылады. Қазіргі кезде жинақ депозиттерінің ... ... ... ... ... салымының жағдайы туралы жазбасы
бар шоттар, сондай-ақ ақша нарығының депозиттік шоттары болып ... ... ... - бұл жедел алуға болатын, пайыз
өкелетін чектік емес депозиттер.
Олардың ерекшеліктеріне мыналар жатады:
- ... ... ... ... ... ... банктер салымшылардан ақша қаржысын алу туралы алдын ала хабарлауды
талап етуге құқылы болса да, бұл ... ақша ... ... ... ... аз ... шоттың жоғары шегін белгілеу мүмкіндігі;
- салым иесінің шоттан ақша алу ... салу үшін ... ... ... ... кітапшасын ұсыну міндеттемесі;
- шоттағы міндетті ең аз баланстық қалдық мазмұны туралы талаптардың
болмауы.
Жинақ ... ... ... ... бар ... ... шоттарға ұксас, алайда олар үшін шот ... ... ... ... ... ... жинақ кітапшаны ауыстырады.
Олар бойынша осындай пайыз төленеді және олар ... ... ... ... ... ... ... рет 1982 жылы енгізілген жинақ
салымдарының бір түрін ... ... ... ... жинақ кітапшасындағы
шоттармен салыстырғанда, ол ... ... ... ... ... өзгеруімен реттелетіндігін және бұл шоттарды қолдану көзінде
операцияларды ... үшін ... ... ... ... ұқсас сипаттары бар.
Жинақ салымдарының ерекшелігі мынадай:
- бұл ... ... ... ... ... ақша нарығының депозиттік шотынан қаржыларды ... ... ... бұл ... ... ең аз ... қалдық талап етілген,
қазір банктер оны сақтауды талап етпеуге құқылы;
- осы шоттар бойынша салымшы чектердің тек санаулы ... ... ... бұл ... ... ... ... емес, жинақ мақсатында
қолданылады;
- банк ... өтеу ... шот ... ... ... егер ... - корпорация болса, банктер осы ... ... ... ... ... ... топтардың бірі - ... ... оған ... және ... алу ... алдын ала хабарлауы бар салымдар кіреді.
Бұл салымдар неғұрлым ұзақ мерзімге, яғни бір ... кем емес ... ... ... ... қарағанда неғұрлым үлкен пайыз
алады және салым салымшыға алдын ала ... ... ... ... салымды өз қарауы бойынша келісген мерзім ... ... ... ... бұл ... ашу үшін ... депозит
туралы келісім жасалынады ( 4.5- қосымша). Бұл салымдар қабылданатын мерзім
4 топқа бөлінеді:
- 30 күннен 89 ... ... 90 ... 179 ... дейін;
- 180 күннен 359 күнге дейін; 360 күннен жоғары.
Мерзімді салымнан қаржы алу үшін ... күні ... ... ... өтінішінің түсуі талап етіледі, оның мерзімі келісімде
көрсетіледі. Бұл ... ... ... ... ... Егер ... ... алу туралы хабардар етсе, банк ... ... ... ... ... ... ... көз есебінен қайта
қаржыландырады, қаржыларды алу ... ... ... сол ... ... кірісін азайтуға құқылы.
Депозиттердің төртінші тобы - бяғалы қағаздар, ... түрі ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың, кооперативтің,
акционерлік қоғамдар мен компаниялардың акциялары және ... ... және ... ... ... ... ... шетел операциялары бойынша ... мен ... ... ... депозиттік сертификаттар.
Депозиттік сертификаттар қаржылық ... ең бір ... ... ... - ... ... ақша қаржыларының салымы
туралы, салымшы немесе оның кұқық қабылдаушының мерзімі аяқталғанда салым
бойынша салым ... және ол ... ... алу құқын куәландыратын жазбаша
куәлік.
Депозиттік сертификат - кірісті бағалы қағаздың бір түрі, сол ... ... ... немесе көрсетілген қызмет үшін есеп айырысу немесе ... ... ... ... ... бір ... ... екіншісіне
жолдауда шектеулер болады. Талап ету құқын ұсыну - ... ол ... ... ... екі ... ... ... өз құқын
ұсынушы тұлға - цедент пен құқық алушы цессионарий. ... ... ... банк ... және каржы түсетін шот көрсетілген
салымшы ... ... ... ... Банк ... ету ... ... туралы
келісімнің үздіксіз орьшдалуын, сондай-ақ өкілетті ... ... жөне ... ... ... ... екі түрі болады:
- жолданбайтын - салымшыда сақталады және ... ... ... ... жолданатын - екінші ... ... ... ... өтуі ... депозиттік сертификаттар капиталды кез-келген ... ... ... ал ... ... ... тез колма-қол ақшаға ауыстыруга болады.
Сертификаттар келесі белгілері бойынша бөлінеді: Шығарылуы бойынша:
- бір рет;
- сериямен ... ... ... ... ... ұсынушыға.
• Төлеу шарттары бойынша:
- ... есеп ... ... ... ... пайыздық мөлшері
унемі төленіп тұратын сертификаттар;
- сертификатты өтеу күні пайызы төленетін сертификаттар. ... жаңа ... ... ... түрлеріне немесе талап
етілмелі депозиттеріне қолма-қол емес аударымдармен және нақты ... ... ... ... ... ... сертификаттар баспалық тәсілмен шығарылуы және осы
сияқты бағалы қағаздарға қойылатын талаптарға жауап беруі тиіс.
Сертификаттарда міндетті ... ... ... ... ... ... ... ұсыну себебі;
- ұсыну күні;
- салым сомасы;
- депозитке ... ... ... ... ... ... сомасын талап ету күні;
- пайыз мөлшері және есептелетін пайыз сомасы;
- эмитент банктің аты жэне ... ... ... ... банк ... ... осындай міндеттемелерге қол
қоюға өкілетті екі тұлғаның қолы.
Банк сертификаттар ... және ... ... ... ... ... ... дайындайды. Өз сертификаттарын ... үшін ... ... ... ... ... ... үшін тартымды пайыздық мөлшерлеме деңгейі;
- салымшыға ыңғайлы сертификаттың ең аз ... ... ... ... ... икемді механизмш;
- шығарымды стандартты шарттарын (еселік, номинал және ... ... құны ... пайыздарды төлеудің сенімді кепілдігі;
- кең жарнаманы.
Жай депозиттік сертификаттармен рәсімделген ... ... ... ... ... ие:
- сертификаттарды тарату айналымындағы мүмкіндік қаржылық делдалдардың
үлкен санына сәйкес әлеуетті ... ... ... ... ... ... сертификат иесі үшінші тұлғаға, сақтаған
мерзімі үшін кіріс ала ... банк ... ... ... сатуы мүмкін.
Сертификаттар бойынша табыстарға, азаматтардың талап етілмелі ... ... ... ... ... ... салығы салынбайды.
Мерзімдік салымдармен салыстырғанда сертификаттардың жетіспеушілігі
оның эмиссиясымен байланысты банктің жоғары ... ... ... ақша ... ... ынталандырудың келесі механизмі - банктік
құпияны қатаң сақтау. Дамыған елдерде банктік құпия - ... ... ... ақпараттың жеке түрі. Біздің республикамызда банктік
құпияны сақтау үшін заң негіздері бойынша шаралар ... ... ел ... ... бос ақша ... депозиттерді сақтандырудан басқа тәсілдерінің бірі ретінде
капиталдар амнистиясы ... ... ... операцияларының одан әрі дамуына
әсер етуші келесі факторларды атап өткен жөн. Бұл факторларды ... ... ... ... ... ... топты Қазақстан Республикасының Ұлттық
банк жүргізіп отырған ақша-несиелік саясатынан шығатын факторлар ... ... ... (депозиттер бойынша), қайта ... және ... ... болады.
Резервтеу мөлшері факторының ерекшелігі депозиттерді тарту құнын банк
операциялары сияқты ұлғайтады. Бұгінгі күні ... және ... ... ... банк ... ... талаптар қоюда. Резервтік қорға
депозиттер бойынша ... ... өсуі ... ... ... ... сондай-ақ депозиттер бойынша пайыздық мелшерлеменің
азаюына әкеледі. Несиелер және ... ... ... ... ... ... ... шығындары мен қажетті табыстылығы
кірмейді. Сондықтан қолданылып жүрген нормативтер банк ... оның ... ... нарығында әлеуетті инвесторлар үшін
тартымды етеді. Қазақстанда резервтеу мөлшері ... ... ... сол себепті мерзімдік депозиттерді тарту тиімділігін төмендетеді.
Республикада резервтеу механизмі жетідірілетін болады, сол ... ... ... ... жүйе ... ... өте орынды.
Коммерциялық банктер жүргізетін депозиттік саясатқа әсер ... бірі ... банк ... қайта қаржыландыру мөлшерлемесі
болып табылады.
Депозиттік операциялардың дамуына әсер ... ... ... ... ... ұзақ ... ... қор-ларын енгізуді және
солармен қатар пайда болатын ... ... ... банк ... ... жатқызуға болады. Маңызды тежегіш факторлардың бірі -
салымдарды ... ... және ... ... ... Осы
мәселе банктердің ірі жинақ жобаларын жүзеге асыруда өте орынды. ... ... ... ... ... ... жылдық
есеппен 12-15 пайыз деңгейінде болғанда ғана тиімді ... ... ... ... депозиттік қаржыны талап ету және ... ... ... қарамастан, болашақта коммерциялық банктер салымшылар
қаржыларын неғұрлым ұзақтау мерзімге косуға ... ... ... ... да ... ... ... нарығын одан әрі жетілдіру мен ... ... бірі - ... ... ... ... салыстырғанда
беделді және басқа салым түрлерімен салыстырғанда ... ... ... ... ... бір ... ... банктің
қызмет спектрын ұлғайту - арнайы депозиттерде, өйткені осы ... ... ... ... икемділікке ие.
ДЕПОЗИТТЕРДІ ТАРТУ ЖӘНЕ ҚАЙТАРУ ЕСЕБІ
Салымшы депозиттік ... ... ... банк пен ... депозитті ашуға
қатысты екі серіктес құқықтары мен міндеттерін ... Банк пен ... ... - ... жарна енгізіп, банк өз кезегінде оған шот
ашып, ... сома ... ... ... ... кітапшаны жүргізуіне
негізделеді. Бұл кітапша клиентке жазба жасалған соң беріледі. ... ... ақша ... ... ... шотқа аударады немесе банкпен өз
атына түсетін сома немесе сома болашақта ... ... ... жазылуы
жөнінде келіседі. Клиент пен банк арасында шартты қатынас туындайды ... ... ... ... ... ... ... ал банк өз
кезегінде пайыз қосуға және клиентке ол ақшаны мерзімі жеткенде ... ... соң ... ... ... түрде мұндай шартты
қатынас қарызды білдіреді, ол ... ... - ... ал банк - ... ... ... жинақ шотына депозит салынған соң күшіне енеді.
Депозиттер тарту банк үшін ... ... ... ... дұрыс бухгалтерлік есебін ұйымдастыру маңызды. Салым
операцияларының бухгалтерлік есебін ұйымдастырудағы міндет әр ... ... ... дәл есебін қамтамасыз ету жөне банк мекемесінің қызметін
басқару үшін қажетті ... алу. Бұл ... ... ... ... синтетикалық және аналитикалық ... ... қол ... ... ... мәні ... салымшы
депозиттері, ал синтетикалық есептің мәні -депозиттердің анықталған түріне
жататын депозиттер. Депозиттік салымдардың есебі үшін қолданылатын шоттар:
2211 - ... ... ету ... ... - ... қысқа мерзімді салымдары;
2217 - Клиенттердің ұзақ мерзімді салымдары;
2219 - Клиенттердің шартты салымдары;
2221 - ... ... ... - ... ... ... ұйымдардың кепілдік-
салымдары;
2223 - Клиенттердің кепілдік - ... ... ... ... ... ... ... клиент
алдындағы берешегін білдіреді: айналым ... ... ... ... сомасында берешекті өтеу және пайыздарды қосу; кредит бойынша
айналым бұрын қабылданған салымдар бойынша ... ... және ... ... ... ... ... қолма-қол ақша ... ... ... ... шоттар корреспонденциясы құрылады: Дт 1001
«Кассадағы нақты ақша» Кт 2211-2229 «Тартылған салымдар» Депозитор - ... ... ... ... Дт 2203 ... есеп ... ... 2211-2229 «Тартылған салымдар»
Басқа банктер қызмет көрсететін клиенттерден депозиттер тарту көзінде,
тиісті ақша қаржылары ... ... ... ... Бұл ... жазба жасалады:
Дт 1051-1052 «Корреспонденттік шоттар» Кт 2211-2229 «Тартылған
салымдар»
Депозиттер ... ... ... ... ... ... ... жасалады:
Дт 2211-2229 «Тартылған салымдар» Кт 1001 «Кассадағы нақты ақша»
2203 «Клиенттердің ... ... ... ... ... ... депозиттерді қайтармаған ... ... ... ... ... және оған келесі өткізбе жасалады:
Дт 2211-2229 «Тартылған салымдар»
Кт 2224-2226 «Клиенттердің салымдары бойынша мерзімі ... ... ... ... ... ... кезде келесі шоттар
корреспонденциясы жасалады:
Дт 2224-2226 «Клиенттердің салымдары бойынша мерзімі өткен қарыз»
Кт 1001 ... ... ... «Клиенттердің ағымды шоттары» 1051-1052 «Корреспонденттік шоттар»
ПАЙЫЗДАРДЫ ЕСЕПТЕУ ЕСЕБІ
Қарыздық пайыз - ақша қаражаттарын қарыздық құн үшін ... ... ақша ... ... несие және қаржы нарықтарында
орналастырушы ... ... ... ... ... ... өлшемі уақытша бос ақша қаржыларын орналастыру ... алу ... ... ақша және ... ... деген
сұраныс пен ұсыныстар пайда болатын ... ... ие. Бос ... иесі ... ... ... және аз тәуекелділікті таңдай
отырып, ... ... ... ... ... ... көзінде банктер салыстырмалы қаржы тарту
сипатына байланысты жеке ... ... ... ... ... ... ... мөлшері депозиттік келісімшартта
белгіленеді.
Банк тартылған ақша қаражаттарына пайыздарды берешек ... ... ... ... банк ... жатқызады. Есептеу
әдісіне, ағымды айдың соңғы ... ... ... ... ... пайыздар, тартылған ақша қаржылары бойынша оның ... ... ... ... тәсілдердің бірімен ... жай ... ... ... пайыздар формуласымен.
Банктердің қосылған пайыздар сомасына ұлғайған негізгі борыштың өскен
сомасын тартылған қаржылар ... ... ... ... ... ... білдіреді, яғни депозиттің жалпы сомасын
ұлғайтады. Банктердің тартылған қаржылары ... мына ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша қаражаттарының есебі."41 бет
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
Ағымдағы шоттағы шетел валютадағы ақша қаражаттарының есебі43 бет
Ақша қаражаттарының аудитін жүргізудің тәртібі43 бет
Ақша қаражаттарының есебі32 бет
Ақша қаражаттарының есебі жайлы26 бет
Ақша қаражаттарының есебі және аудиті89 бет
Ақша қаражаттарының есебі және ақша қаражаттар қозғалысы15 бет
Ақша қаражаттарының есебі,талдауы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь