Вакцинация

1. Вакцина мен вакцинация, жалпы сипаттамалары
2. Вакциналардың түрлері
3. Аттенуацияланған вакциналар, алу әдісі, мысалдары
4. Өлтірген вакциналар, алу әдісі, мысалдары
5. Суббірліктік вакциналар, алу әдісі, мысалдары
6. Пептидтік вакциналар, алу әдісі, мысалдары
7. Антиидиотиптік вакциналар, алу әдісі
8. Генді.инженериялық вакциналар, вакциналар, алу әдісі, мысалдары
9. Рекомбинанты вакциналар, алу әдісі, мысалдары
10. Безгекке қарсы вакциналарды алу
• Вакцинация - патогенді микроорганизмдерге қарсы ағзада (адамдарда, жануарларда) жүре пайда болған иммунитеттің қалыптасуына мүмкіндік туғызады да ағзаны жұқпалы аурудан қорғайды.
• Вакцинация үшін пайдаланатын затты вакцина (екпе) деп атайды. Вакцина енгізгеннен кейін адам мен жануарларда тұрақты иммунитет және оны есте сақтау қасиеті қалыптасады.
• Вакцинацияны (егуді) бірінші рет ағылшын дәрігері Э.Дженер (1796 ж.) жүргізді. Э.Дженер тәжірибе арқылы көрсеткен сиыр шешек (оспа) көбікше ішіндегісін енгізгеннен кейін адамда шешек ауруға қарсы тұрақтылығы дамиды.
• Вакцинация (егу) және вакцина (екпе) деген ұғымдарды Л.Пастер ұсынды.
• Вакцинация нәтижесінде ағзаның иммундық қорғаудың жалпы принципін Пастер 1881 ж. тұжырымдады:
• «Белсенділігі төмен қоздырғыштарды пайдаланып сақтандыру екпе жүргізгеннен кейін адам жұқпалы ауруларға қарсы тұрақты болады».
Идеалды вакцинаның алдына қоятын талаптар
• енгізген ағзаға зиянсыз;
• 1-3 рет енгізгеннен кейін ғана тұрақты иммунитеттің қалыптасуы жүзеге асырылады;
• ас қорыту жолынан тыс ағзаға енгізіледі;
• бір немесе бірнеше рет енгізгеннен кейін ағзаны жұқпалы аурудан ұзақ уақыт бойы қорғайды;
• ұзақ уақыт сақтағанда және тасымалдау нәтижесінде белсенділігін жоғалтпайды;
• бағасы төмен
Тиімді вакциналардың белгілері
Қауіпсіз – вакциналар адам мен жануарлардың ауруына және өлуіне себеп болмайды.
- Ағзаны қорғау қабілетті – вакцина патогеннің жабайы штаммы қоздыратын аурудан ағзаны сақтау керек.
- Ағзада қорғаныш иммунитетті қамтамасыздандырады.
- Жұқпалы ауруды қоздыратын микроорганизмдерді бейтараптандыратын антиденелердің синтезін индукциялайды, бейтараптандыратын антиденелер жұқтырудан жасушаларды сақтайды.
- Қорғаныш Т-жасушаларды индукциялайды – жасушаның ішінде ұрпақтанатын патогендерді ағза Т-жасушаларға тәуелді иммунитеттің қөмегімен бақылайды.
- Практикалық тиімділігі – вакцинаның бағасы төмен, пайдалану тәсілі жеңіл, әсері мол.
        
        Жоспар
1. Вакцина мен вакцинация, жалпы сипаттамалары
2. Вакциналардың түрлері
3. Аттенуацияланған вакциналар, алу әдісі, мысалдары
4. Өлтірген вакциналар, алу әдісі, ... ... ... алу ... ... ... ... алу әдісі, мысалдары
7. Антиидиотиптік вакциналар, алу әдісі
8. Генді-инженериялық вакциналар, вакциналар, алу әдісі, ... ... ... алу ... ... ... ... вакциналарды алу
Вакцинация
• Вакцинация - патогенді микроорганизмдерге қарсы ағзада (адамдарда,
жануарларда) жүре ... ... ... ... ... да ағзаны жұқпалы аурудан қорғайды.
• Вакцинация үшін пайдаланатын затты вакцина (екпе) деп атайды. Вакцина
енгізгеннен кейін адам мен ... ... ... және ... ... ... қалыптасады.
• Вакцинацияны (егуді) бірінші рет ағылшын дәрігері Э.Дженер (1796 ж.)
жүргізді. ... ... ... ... сиыр ... ... ... енгізгеннен кейін адамда шешек ... ... ... ... (егу) және ... ... деген ұғымдарды Л.Пастер ұсынды.
• Вакцинация нәтижесінде ағзаның иммундық қорғаудың жалпы принципін
Пастер 1881 ж. ... ... ... ... ... сақтандыру екпе
жүргізгеннен кейін адам жұқпалы ауруларға қарсы ... ... ... ... ... талаптар
• енгізген ағзаға зиянсыз;
• 1-3 рет енгізгеннен ... ғана ... ... ... ... ас ... жолынан тыс ағзаға енгізіледі;
• бір немесе ... рет ... ... ағзаны жұқпалы аурудан
ұзақ уақыт бойы қорғайды;
• ұзақ ... ... және ... нәтижесінде белсенділігін
жоғалтпайды;
• бағасы төмен
Тиімді ... ...... адам мен жануарлардың ауруына және өлуіне себеп
болмайды.
- Ағзаны қорғау қабілетті – ... ... ... ... ... ... ... керек.
- Ағзада қорғаныш иммунитетті қамтамасыздандырады.
- Жұқпалы ауруды қоздыратын микроорганизмдерді ... ... ... бейтараптандыратын антиденелер
жұқтырудан жасушаларды сақтайды.
- Қорғаныш Т-жасушаларды индукциялайды – жасушаның ішінде ұрпақтанатын
патогендерді ағза ... ... ... ... ... ... – вакцинаның бағасы төмен, пайдалану ... ... ... түрлері
Қазіргі күнде медицина мен ... ... ... жүргізу үшін пайдалынады:
1. аттенуацияланған (тірі) вакциналар;
2. белсенділігі толық жойылған (өлтірген) вакциналар;
3. суббірлікті ... ... ... алатын және ағзада вирусқа қарсы иммунитетті туғызу қасиетін
жоғалтпаған вирустардан жасалады. Бұл тірі, ... ... ауру ... алмайды. Вирустың жұқпалы ауруды қоздыратын
қаблеттілігі вирустың вируленттілігі деп аталады.
• Аттенуацияланған вакциналардың сапасына ... ... ... ... ... иммуногендігі
-жоғалмаған вирустар құрамына кіру керек
Аттенуацияланған вакцинаны ... ... ... ... ... қауіпсіз штаммын жасайды.
Жасанды мутагенездің көмегімен микроорганизмнің вируленттілігін толық
жояды, одан кейін иммунитетті қалыптастыру қабілеттілігін ... ... ... ... таңдап алады. Мысалы, мутагенді
заттардың әсерінің ... ... ... ... S.typhi Ty 21 ... ... ... сүзекке қарсы
вакцинаны жасады.
• Аттенуацияланған вакциналардың көмегімен күреседі: тұмау, қызылша,
туберкулез, паротит, қызамық, аусыл ауруларымен.
Бірінші ... ... – БЦЖ ... (BCG - bacilli ... ұзақ уақыт туберкулезге қарсы пайдаланады.
Аттенуацияланған вакциналар
• Аттенуацияланған вакциналардың көмегімен ... ... ... ... ... ... ... аттенуацияланған вакцинаны – БЦЖ вакцинаны (BCG - bacilli Calmette-
Guerin) ұзақ уақыт туберкулезге қарсы пайдаланады.
Өлтірген вакцина
• Белсенділігі толық жойылған ... ... ... ... вируленттілігін толық тежейді немесе
өлтіреді, нәтижесінде оның ... ... ... ... ... ... ... құру үшін қолданады.
Өлтірген вакциналардың өндірісінде ауру қоздырғыштың белсенділігі ... ... ... ... ... ... ... немесе жануарлар ағзасына вакцинаны енгізгенде өлтірген
қоздырғыштың барлық антигендеріне қарсы иммундық жауап қалыптасады.
Бұл ... ... ... үшін ... ... ... ... жоғары компонент кірмесе,
- тежеу барысында антигеннің құрылымы өзгермесе.
Адам мен жануарлар ағзасының иммундық жүйесін ... үшін ... ... ... ... тірі ... ... вакциналарда 10-10000 есе жоғары .
Өлтірген вакциналардың иммундық жауапты ... ... оны ... бірге енгізеді.
Адьювант ретінде пайдаланады:
• Бейорганикалық тұздарды: алюминий гидроксидті, алюминий фосфатты,
кальций фосфатты.
• Бактериялық өнісмдерін:
Өлтірген вирустық вакциналардың ... ... ... ... ... ... ... иммунопрофилактикасын жүргізеді, Бактериялық
өлтірген вакциналарды пайдаланып күреседі: көкжөтел, іш сүзегі, ... ... ... және өлтірген вакциналарды жасау ... ... ... (жабай)
штамның
түрін таңдап алады;
- себінді жағдайда өсіреді, ... ... ... ... тежейді немесеш
штамды түрөзгеріске ұшыратады;
- тежелген (өзгерген) штамдың негізінде
вакцинаны жасайды
- Өзгерген штамды енгізгенде адамдар мен
жануарларда тиімді иммундық жауап дамиды.
Медицинада пайдаланатын тірі және ... ... ... ... микроорганизмдер өте қауіпті, сондықтан ... ... ... ... ... процесі бұзылғанда ... ... тірі ... жоғары вирулентті микроорганизмдер түсуі мүмкін, бұл
жұқпалы микроорганизмдердің және ... ... кең ... ... ... ... ... белсенді штамға қайта
өзгеруі мүмкін, сондықтан ... ... ... ... ... ... керек;
- адам мен жануарлар вирустарын көбейту үшін өте ... ... ... ... ... бағасы жоғары;
- адам мен жануарлар вирустары себіндісінің титрі және ... ... ... өте ... ... ... өндірісі
қымбаттайды;
- қазіргі күнде ... ... ... ... мысалы,
ортаның төмен температурасында, сақталады және вакцинаны белсенді
түрінде сақтау уақыты шектелген;
- ... ... ... ... ... ... адамдарды
қорғамайды, яғни белгілі вакциналарды пайдалануы тиімді емес;
- патогенді ағзалардың ... ... ... ... әлі ... ... аурулардың көбіне қарсы вакциналар жасалмаған.
Суббірлікті вакцина
Суббірлікті вакцина – бұл ... ... ... ... ... ... немесе өлтірген
вакциналарды енгізгенде ... ... ... ... ... ... ... акуыздарымен байланысады
да, иммундық жауап дамиды. Ағзаға вирус жасушасының ... ... ... ... ... ... яғни сыртында орналасқан
ақуызды, енгізсе түзілген антиденелер вирусты ... ... ... ... ... ... – нуклеин қышқылының
кішкентай молекуласы. Бұл ... ... ... орналасқан
біртізбекті немесе екітізбекті ДНҚ ... ... 3-200 ... ... ... ... ... құрылғын қабықшасы қоршайді.
Суббірлікті вакцинаның артықшылығы
- құрамына иммуногенді қасиеті бар таза күйінде бір ғана ақуыз ... ... ... ... ... құрамында бір таза ақуыз бар препарат тұрақты, қауіпсіз, оның химиялық
қасиеттері белгілі және оның ағзаға қарсы қосымша қауіпті әсері ... ... ... ... ... құрылады, сондықтан тиімділігі
жоғары, жақсы, ерекше антиген.
- суббірлікті ... ... ... ... ... ... төмендейді, герпес-вирустарымен және басқа вирустармен
жұқтыру мәселесі шешілу мүмкіндігі ашылады;
- тазалығының ... ... ... ... тиімділігін
химиялық, биологиялық емес) әдістерді қолданып өлшеу мүмкін. Мысалы,
грипп (тұмау) ауруына ... ... ... 1 ... ... массасына (өлшеміне) байланысты стандарттауға болады.
- вакцинаны стандарттау оның тұрақтылығын жоғарылатады, пайдалану үшін
вакциналар сенімді болады, вакцина ... ... ... ... етуге мүмкіндік береді;
- вакцина препараттардың тиімділігін бағалағанда, сынау ... бас ... ... ... ... ... жанама әдістерді, туралығы (дәлдігі) ... ... ... мен ... ... ... ... ақуызды таза күйінде алу өте күрделі және өте қымбат процесс;
• ақуыз молекуласының кеңістік ... ... алу ... ... яғни вирус капсидтің немесе қабықшасының құрамында ... ... ... ... толық ұқсас болмайды. Бұл
ақуыздың антигенді қасиеттерінің өзгеруіне әкеледі.
... ... ... ... ... ... экономикалық факторларын қарастырып түзеге асырады.
Суббірлікті вакциналарды алу
- Суббірлікті вакцинаны жасау алдында патогенді ... ... ... ... ерекше компоненттің түрін,
табиғатын және ... ... ... ... ... қабықшасының D гликопротеинін тышқандарға енгізгенде оларда
ақуызға қарсы түзілген антиденелер герпес вирусты бейтараптандырады.
- вирустық материалды фракцияларға бөледі де белсенді ... ... үшін ... ... ... ... сепарация (бөлу), хроматография, адсорбция,
центрифугалау.
• органикалық еріткіштер, ... ... ... әсерімен вирустарды ыдыратады да белсенді бөліктерін
бөліп алады;
• вакцина жасау үшін ... ... ... ... ... ... суббөліктерден құралған вирустық
қоспадан бөліп алады;
• препаратты ... да ... ... ... бірінші биохимиялық таза суббірлікті вакцина ... ... ... ... бұл ... кең ... вакцинаны рекомбинантты ДНҚ технологиясын пайдаланып
алады.
Суббірлікті вакциналарды алу тәсілдерінің мысалы ұшық ... және ... ... қарсы суббірлікті вакциналарды алу жолдарын
қарастрайық
Ұшыққа қарсы суббірлікті ... ... ... (НSР, herpes simplex virus) ... ауруын,
энцефалитті, т.б. жұқпалы ауруларды қоздырады және бұл онкогенді ... ... ... тежелген, немесе аттенуацияланған
вирустардың ... ... ... қауіпті әсері болады, мысалы,
вакцинацияны жүргізгеннен кейін рак ... ... ... ... ағза ұшық ... қауіпті әсеріне түспейді.
• Ұшық вирусы ( НSV-1 штаммының иммунды белсенді, ... ... ... D ... (gD). ... ... ... енгізгенде антиденелер түзіледі. Бұл
антиденелер ұшық
вирусына қарсы бағытталған, ... ... D ... ... ... да ... ... Гликопротеин полипептидтік
тізбегінің С-соңында ... ... ... Осы ... ... бөлігін бөліп жібереді.Өзгерген генді ... ... ... жұмыртқасына енгізеді. Экспрессияның
нәтижесінде түзілген ағза сыртқы ортаға ... ... ... ... құрамына енбейді себебі полипептидтік тізбегінде С-
соңында ... ... ... жоқ. Осы ... ... оған қарсы антиденелер түзіледі. Модификацияға ұшыраған D
гликопротеинге қарсы түзілген ... ... НSР-1 және ... ... ... ие болатыны көрсетілді.
Аусыл вирусына қарсы суббірлікті вакцина
• Аусыл вирусы (FMDV) – ... ... ... ірі ... ... жұқпалы ауруды қоздырады. Аусылмен ауырған малдар
көбінесе өлімге ... ... ... ... ... ... тежелген вирустың ... ... ... Жер ... ... 1 млрд ... жыл ... Қазіргі күнде аусыл вирусына қарсы суббірлікті вакцинаны құру ... үшін ... ... жүргізіледі.
Аусыл вирусының негізгі антигендік детерминанты – вирустық капсидтік 1
ақуызы (VP1, viral proteiv 1). VP1 ... ... ... ... салыстырғанда, төменірек болса да оған ... ... ... ... ( ... РНҚ.
Аусыл вирусына қарсы суббірлікті вакцина алу
• Аусыл вирусының негізгі антигендік детерминанты – вирустық капсидтік ... (VP1, viral proteiv ... ... ... ... ... алды да ... 8000 н.ж. бар екі тізбекті ДНҚ-ның синтезін іске асырды;
- ДНҚ-ны эндонуклеазалардың әсерімен фрагменттерге бөлді;
- фрагменттерін Е.соlі ... ... ... ... ... VP1-геннің өнімін тапты.
Өнім ( химерлы ақуыз, молекуласы аусыл вирустың VP1 ақуызы және MS2
бактериофаг репликазаның ... ... ... ... қарсы түзілген
антиденелер аусыл вирусын бейтараптандырады.
Химерлі ақуызды вакцинаны ... ... ... ... ... басқа векторды табу үшін ерекше зерттеу жүргізіліп жатыр.
Вакциналардың жаңа түрлері
Көп жұқпалы ... ... ... әлі ... ... ... ... әдістерді пайдаланып жаңа вакциналарды
жасайтын болды.
Вакциналарды жасау жаңа тәсілдердің негізіне алынды:
1) синтетикалық олигопептидтер, полипептидтер және
қысқа ...... ... ... ... - ... ДНҚ молекуласы – генді-инженериялық вакцина.
Пептидтік вакциналар
Жұқпа қоздырғыштың иммунды қасиетіне жауапты ақуыздың молекуласында
антиген детерминант (эпитоп) ретінде ... ... ... ... ... атқарады. Ақуыздың иммундық қасиеті ақуыз молекуласының
сыртында орналасқан антигенді ... ... ... ... 6-8 ... қалдықтарынан құрылады және
антиденелердің белсенді орталығына олардың ұқсастығы жоғары болады. ... ... ... вакцинаны
жасайды.
Мысалы аусыл вирусына қарсы пептидтік вакцинаны жасау.
Мембранамен байланысқан белоктың сыртқы эпитоптарынын иммундық жауапты
ынталандыру қабілеттілігі ... ... ... ... вакцинаны жасауын қарастрайық.
Аусыл вирусына қарсы пептидтік вакцинаны жасау
Аусыл (ящур) вирусының капсидтік 1 ақуызына (FМDV VP1) ... ... ... ... VP1 ... ... ... 6 пептидін химиялық синтезбена
алды: С-соңғы бөлігінің 141-160, 151-160, 200-213 аминқышқылдары
қалдықтарынан құрылған ... ... ... 9-24, 17-32, 25-
41 аминқышқылдары қалдықтарынан құрылған пептидтерін. Осы пептидтердің
негізінде аусыл вирусына қарсы ... ... ... ... ... фиссурелия ұлулар гемоцианинімен (былқылдақденелілердің)
байланыстырды.
Пептидтер күшсіз иммуногендер, сондықтан ... ... ... ... ... ақуыздарымен байланыстырады
- Тасымалдаушы-ақуызбен байланысқан пептидтерді теңіз шошқасына
енгізді. 141-160 ... ... ... ғана ... ... аусыл вирусына қарсы ... ... ... ... ... ... пептидтерді пептидтік
вакцинаның негізі ретінде пайдаланады
Екі бөліктен, 141-158 пен 200-213 ... бар ... ... ... ... енгізді. тасымалдаушы-ақуызбен
байланыспаған болса да, жануарларда ... ... ... жүзеге
асырылады. Осы екі бөліктен құралған пептид теңіз шошқасы мен ірі қарада
аусыл ... ... ... ... ... ... стимулдейтін пептидтің дозасы
өлтірген FMDV вакцинамен салыстырғанда 1000 есе жоғары. Бұл ... ... ... Капсидтік ақуызының 142-160 аминқышқылдарынан ... ... ... ДНҚ-ның фрагментін В гепатитінің (НВсАg) ақуызын
кодтайтын генімен байланыстырды. Гибридті генді Е.соli жасушаларына енгізді
де экспрессиясын ... ... ... ... ... тұрақты,
сыртында FVDV VP1-ідың пептиді орналасқан «27нм ... ... ... ... ... қабілеттілігін көрсетті.
Қысқа пептидтердің негізінде вакциналарды жасау
әдістері мынадай шектермен кездеседі:
- ... ... ... жасағанда пайдаланатын эпитоп (антиген)
ақуыз молекуласының қысқа үздіксіз бөлігі болу керек, бірақ бұл сирек
кездеседі;
- пептидтің ... ... ... ... кіретін ақуыз
молекуласының бөлігінің конформациясына толық ұқсас болмау мүмкін;
- бөлініп алынған ... ... ... ... жеткіліксіз.
Вакцинаны синтетикалық пептидтердің негізінде жасау мүмкін.
Қысқа пептидтің ... ... В ... ... НВсАg ақуызын
пайдалануға болады деп болжам жасады.
Синтетикалық пептидтік вакциналардың ерекшелігі жоғары, қымбат емес,
қауіпсіз және ... ... ... ... ... бар. ... ... жасау үшін өте көп ерекше зерттеу жүргізу ... ... ... малярияға қарсы пептидтік вакцина клиникалық сынау ... ... ... ... ... детерминанттары бар, сондықтан ... ... ... ... ... ал ... ... антиидиотип деп атайды.
Антиидиотиптік антиденелерді жануарларға енгізгенде, оған қарсы түзілген
антиденелер ... ... ... ... яғни ... вакцина ретінде қызмет атқарады.
Антиидиотиптік антиденелерді алу
Антигенді жануарларға ... ... ... ... ... ... (1 антидене) антиген ретінде қоянға енгізгізеді. ... ... жаңа ... түзіледі (2 антидене). 1 антидене ... ал 2 ... ... ... ... түзілген 3 антидене вирустың
антигенімен әрекеттеседі, ... ... ... ... жұқпалы аурудан
қорғайтын иммундық жауапты қалыптастырады.
Жануарларға енгізеді
Антиген 1 Антидене ... ... ... Антидене (антиидиотип)
Жануарларға енгізеді
2 Антидене
3 ... ... ... әрекеттеседі)
Антиидиотиптік антиденелердің негізінде вакцинаны құру мүмкін. ... ... деп ... ... ... генді-инженериялық әдісті қолданып нуклеин
қышқылының негізінде жасалады. Вирустарға қарсы вакциналарды ... ... ... бірінші тәсілі.
Вакцина вирус ақуыздың толық молекуласы негізінде құрылады.
Вирус бөлшектердің сыртында орналасқан жұқпалы ауруды ... ... ... ... ... ... алады. Ақуыздың құрамына бірнеше
антигенді детерминанттар кіреді. Бактерияның ... ... ... ... ... ... ... енгізеді де
рекомбинатты ДНҚ-ның синтезін жүзеге ... ... ... ... негізінде бактерий немесе біржасушалық ... ... ... ... ... асырады. Ақуызды бөліп алады,
тазартады, вирустарға қарсы арзан және қауіпсіз вакцина ретінде ... ... - ... ... ... ... ... жасушаларына жұқпалы ауруды қоздыратын антиген - ақуызды
кодтайтын ... ... ... ... ... ... қалыптасады. Бұл тәсілді гендік
иммундау деп атайды.
Гендік иммундау
Тышқандарға тұмау вирусының нуклеопротеиннің ... бар ... ... ... ... ... Раус саркома
вирусының промоторы бақылайды. 2 аптадан кейін тышқандардың ... оған ... ... табылды. ДНҚ-мен байланыспаған плазмиданы
енгізген бақылау тышқандарға қарағанда иммунданған тышқандардың өмір сүру
қабілеттілігі жоғары болады.
Гендік ... ... үй ... ... іске ... ... болады.
Гендік иммундау тәсілінің артықшылығы
- антигенді таза күйінде бөліп алмайды,
- вакцинаны жасау үшін рекомбинантты ДНҚ технологияны пайдаланбайды,
- енгізген геннің ... ... ... ... дұрыс
болады.
Клонданған кДНҚ-ны жасушаға енгізу тәсілдері
- ақуыз-антигенді кодтайтын клонданған гені бар Е.соlі-плазмиданы алтын
микробөлшектермен байланыстырады да ... ... ... байланысқан плазмиданың жоғары концентрациясы бар ерітіндіні
бұлшық еттің ішіне жібереді.
Ген жасушаларға енеді де, ақуыз-антигеннің синтезі іске асады. ... ... ... ... ... жасушаларына генді енгізгенде жануарлардың 75%-да
антиген-ақуыз түзілді, оған қарсы антиденелердің ... ... ... иммундауын пайдаланады Жануарлардың иммунитетін мынадай вирустарға
Қарсы қалыптастыру үшін гендік иммундауын пайдаланады.
- тұмау вирусының А ... адам ... ... 1 ... ... ұшық вирусына,
- құтыру вирусына,
- В гепатит вирусына,
- безгекті ынталандыратын Рlasmodium sp. қарсы
Рекомбинанты вакциналар
Вирустарға қарсы ... ... ... ... қышқылының
негізінде жасалады. Вирустар бөтен ДНҚ үшін вектор ретінде қызмет атқаруы
мүмкін. Ағзада вируспен ... ... ... ... ... іске ... түзілген антигендерге қарсы ... ... ... ... ... ... ... вируспен байланысқан түрінде енгізгенде, ағзада осы жұқпалы
аурудан қорғайтын ... ... ... ... ... қабілетіне
байланысты векторлық вакциналарды құру үшін пайдаланады. ... ... ... кодтайтын клонданған генді ие-ағзаға
енгізеді де ... ... іске ... ... ... ағзада жұқпалы аурудан қорғайтын
антиденелер түзіледі.
Вектор түрлері
Қазіргі күнде вектор ... ... сиыр ... ... ұшық және тұмау вирустарың,
- аденовирусты,
- ірі қара папиломаны,
- Эпштейн-Барр, SV40,
- ретровирустарды,
- бакуловирустарды.
• Сиыр шешек вирусын ... ... жиі ... ... ... иесі ... ... ағзалардың спектрі кең,
омыртқалы жануарлар және омыртқасыздар, лиофильді кептірген препарат көп
жыл бойы өмір ... ... ... онкогенді қасиеттері жоқ.
Сиыр шешек вирусы
Сиыр шешек вирусы поксвирустардың тұқымдасына жатады.
Вирустың геномы екі тізбекті ДНҚ, 200 шамасындай ақуыздарды ... ... ... ... жасушалардың цитоплазмасында екі
еселенеді. Себебі вирустың геномында ... ... ... және мРНҚ-ның метилденуіне, ... ... ... ... ... ... енгізген бөтен ген шешек вирустың промоторының бақылауында
болғанда оның экспрессиясы ... ... және ... ... ... ... ... алу
- Шешек вирусы ДНҚ-ның құрамына жұқпалы аурудың қоздырғышының
иммуногенді ақуызын ... ... ... ... тұмау вирусының гемаглютенин деген ақуызын, ұшық вирусынын D
гликопротеинін, В гепатит вирусының сыртқы антигенін, безгек ... ... ... ... вакциналар құрылады.
Жануарларды пайдаланып, сынау жүргізіп анықтады:
рекомбинантты вакциналар ... және ... ... ... жасалған рекомбинанты векторлар Жұқпалы ауруды
қоздыратын антигенді ақуыздарын кодтайтын гендері ... ... ... ... экспрессиясы асырылды:
- құтыру вирусының G-ақуызының ... В ... ... сыртқы антигенінің гені,
- тұмау вирусының НА-ақуызының гені,
- везикулярлі стоматит вирусының N- және ... ... ... ... ... ... ... вирусының негізінде алынған рекомбинантты векторларды вакциналарды
құру үшін пайдалануға болады.
Рекомбинанты шешек ... алу ... сиыр ... ... герпес вирусының D гликопротеин генінің экспрессиясын іске
асыратын рекомбинантты сиыр ... ... ... ... ... ... вирусынын сыртқы антигенінің экспрессиясын іске асыратын
рекомбинантты сиыр ... ... ... ... ... стимулдейді.
Европада түлкілер құтыру вирусының негізгі тасымалдаушылары болып табылады.
Сиыр шешек вирусының ДНҚ-сына бөтен генді енгізу.
Сиыр ... ... ... ... ... ынталандыратын вирус
антигеннің кодтайды генді енгізу
А. Антигендік ... гені бар ... Сиыр ... ... ... ... рекомбинантты вакциналардың кемшілігі ... ... ... СПИД ... ... ... ... оларда ауыр
вирустық инфекция дамуы мүмкін.
Рекомбинантты вакциналардың кемшілігін жену
- Вирустық вектордың құрамына адамның 2-интерлейкиннің кодтайтын ... ... ... ... ... ... ... ал 2-интерлейкин Т-жасушалық жауапты стимулейді ... ... ... ... ... ... ... ретінде қызмет атқаратын вирустың
пролиферациясын тежеп, оның қосымша зиянды әсерін жояды. Мысалы, сиыр
шешек вирусының зиянды әсерін тежеу үшін ... ... ... Сиыр ... ... ... ... векторлық вакцинаның
қосымша зиянды әсері пайда болғанда, интерферонның әсерінен вирустың
пролиферациясын реттеу мүмкін.
- ... ... ... ... ... бөлігін
кетіріп, оны векторлық вакцина ретінде пайдалану.
Векторлық вакциналар
• Векторлық вакциналардың келешегі зор. ... ... ... ... ... аурулардың антигендерін кодтайтын гендерін енгізуге
болады. Рекомбинатты ДНҚ-ныңнегізінде поливалентті вакциналарды жасау
мүмкін. Алынған ... ... бір ... ... ... қарсы адамдарда және жануарларда комплекстік вакцинацияны
жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Мысалы, ірі қараларға, қойларға бір
рет екпені ... ... ... ... ... ... иммундауын
іске асыру мүмкін.
Атенуацияланған вакциналардың жаңа түрлері Атенуацияланған, белсенділігі
толық жойылған және ... ... ... ең ... вакциналар болып табылады. Тірі вакциналардың алдына қоятын
негізгі талап – ... ... ... ... ... ... ... көмегімен алынған рекомбинантты микроорганизмдерді
(бактерияларды, ... ... ... вакцина ретінде
пайдалануға болады.
Рекомбинантты микроорганизмдердің негізінде жасалған атенуацияланған
вакциналардың құрамына кіреді:
- патогенді микроорганизмнің антигенді детерминанттарын ... емес ... ... ... ... ... ... ұшыраған патогенді
микроорганизмдердің штамдары.
Рекомбинантты микроорганизмдердің негізінде ... ... ... ... ... ... ... жалпы сипаттамасы Тырысқақ (
өте тез ... ішек ... ... ... су ... беріледі.
Тырысқақ аурудың қоздырғышы ( Vibrio cholerae. Бактериялар ащы ішектерде
көбейеді де көп ... ... ... ... Энтеротоксин
микроорганизмнің патогендік әсеріне жауапты. Энтеротоксин – гексамерлы
ақуыз, бір А ... және 5 В ... ... А ... екі
функционалды доменнен тұрады: А1 және А2 домендерінен. А1 ... ... ... ... А2 домені ... ... ... А ... ... және ... ... стимулдейтін белсенділігін
көрсетеді. В суббірліктері ішек шырышынын жасушалық рецепторларымен ерекше
байланысады.
Қазіргі күнде фенолдың әсерінен ... ... ... ... вакциналарды пайдаланады. Бірақ алынған вакциналардың
тиімділігі төмен және 3-6 айдың ішінде ғана ... ... 3-6 ... пайдалану мүмкін. Тырысқақ аурудан қорғау үшін вакциналардың жаңа
түрлерін жасау жолдарын (әдістерді) іздеп жатыр
Тырысқақ ... ... ... ... ... мутантты штамм
құрды. Штамдың геномынан А1-пептидті кодтайтын нуклеотидтік бөлігі бөлініп
кетірілді.
V.cholerae мутантты ... алу ... ... А1-пептидті кодтайтын ДНҚ-сегменті бар плазмидаға Сlа1 және ... әсер ... ... ... ... тізбек бөлігінің гидролизін жүзеге асырды.
- Плазмида Сlа1 ... ... ... ... және ... етті де . ... түріне айналдырды
- Т4 фагтың ДНҚ-лигазаның қатысуымен плазмидаға XbaI сайттарын
байланыстырды. Нәтижесінде А1-пептидті кодтайтын ... ... ... ... ... V.cholerae штаммына енгізді. Штамның геномында ... ... ... ... тұрақтылығына жауапты гені бар.
- Хромасоманың құрамындағы А1-пептидті кодтайтын тізбегі рекомбинацияның
нәтижесінде ұқсас плазмиданың сегментіне ауыстырылды.
- Хромосоманың ... ... ... ... ... ... сүрмейді де, бірнеше ұрпақтарында жойылады.
• - Тетрациклинге сезімтал А1-пептидті кодтайтын дефекті ... ... ... ... бөліп алды.
• Алынған мутантты штамм белсенді энтеротоксинді ... ... ... ... ... түрінің басқа биохимиялық
қасиеттерін көрсетеді.
• Мутанты ... ... ... ... ... ... тырысқақ аурудан қорғау дәрежесі ( 90%, бірақ басқа қосымша
әсері ... Осы ... ... жою үшін ... зерттеу
жүргізіледі
- Хромасоманың құрамындағы А1-пептидті кодтайтын тізбегі
рекомбинацияның нәтижесінде ұқсас плазмиданың сегментіне
ауыстырылды.
- Хромосоманың құрамына кірмейтін плазмида ... ... ... өмір ... де, ... ұрпақтарында жойылады.
- Тетрациклинге сезімтал А1-пептидті кодтайтын дефекті тізбегі бар
жасушаларды сұрыптау арқылы бөліп алды.
Алынған мутантты штамм ... ... ... іске ... V.cholerae патогенді түрінің басқа биохимиялық ... ... ... ... ... ... жоғары.
Вакцинаның тырысқақ аурудан қорғау дәрежесі ( 90%, бірақ басқа қосымша
әсері байқалады. Осы ... ... жою үшін ... ... ... қарсы рекомбинанты вакцина Salmonella штамдарының әсерінен
жедел , ішек ... ... ... іш сүзегі дамиды. Атенуацияланған
рекомбинантты Salmonella штаммын осылай алды:
- Ароматтық қосылыстардың ... ... ... ... ... aro ... және пуриннің метаболизміне
қатысатын ... ... ... ... ... ... делеция
арқылы өзгертті.
- Өзгерген штамның әсерінен жедел жұқпа дамиды, ал оның вируленттілігі
табиғи штаммен ... 106 рет ... ... негізінде адамдар, қойлар, ірі қара, тышқандар және
тауықтың ... ... ауыз ... ... ... ... екпе ... молекулалык жолдары Безгек ауруын емдеу (
медицина үшін бір маңызды мәселе. Қазіргі күнде жер жүзінде безгек ... ... саны 200-400 млн ... ... ... ... ... арасында безгек ауруы кең таралған.
Безгектің қоздырғышы – ... ... ... ... ... маса. Қазіргі күнде безгекті емдеу үшін қолданатын ... ... ... ... және Anopheles масаның әр түрлі
инсектицидтердің әсеріне тұрақтылығы ... ... ... ... мәселесі ( безгекті емдеу үшін жаңа әдістерді өңдеу.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аурудың алдын алу туралы4 бет
Туберкулез – проблемалы инфекция. Аспектілері8 бет
1)вирустық аурулардың спецификалық алдын алу.вакцина дайындау принциптері.адьюванттар,иммуномодуляторлар 2)құтырық,аусыл,шмалленберг,блютанг ауруларының диагностикасы және алдын алу шаралары21 бет
Вакцина және оның түрлері12 бет
Вакцинаны алу және зертханалық бақылау (герпеске қарсы вакцина)51 бет
Вирустық аурулардың спецификалық алдын алу. Вакцина дайындау принциптері14 бет
Вирустық аурулардың спецификалық алдын алу. Вакцина дайындау принциптері жайлы7 бет
Вирустық аурулардың спецификалық алдын алу. Вакцина дайындау принциптері. Адтюванттар, иммуномодуляторлар. Құтырық, Аусыл, Шмалленберг, Блютанг ауруларының диагностикасы және алдын алу шаралары14 бет
Вирустық аурулардың спецификалық алдын алу.Вакцина дайындау принциптері.Адьюванттар, иммуномодуляторлар.Құтырық, аусыл, шмалленберг, блютанг ауруларының диагностикасы және алдын алу22 бет
Вирустық аурулардың спецификалық алдын алу.вакцина дайындау принциптері.Адьюванттар,иммуномодуляторлар. Құтырық,аусыл,шмалленберг,блютанг ауруларының диагностикасы және алдын алу шаралары15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь