Қазақстан Республикасының валюта жүйесі


1. Валюта;
2. Қазақстан Республикасының
валюта жүйесі;
3. Валюталық реттеу;
4. Теңге
Валюта (итальян сөзі, сөзбе-сөз - құн) елдің ақша бірлігі, оның шартты түрі, халықаралық төлем-есеп айырысу айналымының каналдары арқылы ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы. Шаруашылық жағдайларын интернационалдандыру және әлемдік еңбек бөлінісін интенсивтендіру халықаралық нарықтың құрылуына себепші болды. Өндіріс күштерінің дамуы мен ішкі нарықтағы өркендеген салалардың өнімін сатуда туындайтын қиындықтар, тауарлар тасымалы жағдайларын жетілдіру – міне осылардың бәрі әлемдік сауда –саттық байланыстарының кеңеюіне әсер етті. Әлемдік тауар айналымының дамуы мұнай, машина жасау, ауыл шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі салаларының өнімдерін сатудың ұлғаюына байланысты болды.
Қазақстан Республикасының заңнамасы Қазақстан Республикасының Конститутциясына негізделеді және осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
Осы Заң Қазақстан Республикасының аумағында қолданыста болады және Қазақстан Республикасының резиденттері мен Қазақстан Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын резидент еместерге қолданылады.
Халықаралық экономикалық қатынастарда өндіріс пен капиталды интернационалдандыру ішкі сауда айналымындағы шектеуді азайтуды, оның жолындағы кедергілерді жоюды, яғни ішкі сауда-саттықты босатуды талап етті.Өз тауарларының сыртқы нарықта кедергісіз қозғалыста жүруіне транскорпорацияларының қызығушылығы күшті болды. Олардың дамушы мемлекеттердің тауарларын нарыққа түсуін жеңілдетуі, сондай-ақ интернационалдық өнеркәсіп кешені аумағындағы ішкі корпорациялық тауар айналымының ұлғаюы – реурстарды толық және тұрақты қолдануға қол жеткізгендіктің айғағы.
Әлемдік шаруашылық байланыстағы өнеркәсібі дамыған мемлекеттердің өзара қарым-қатынастарының тереңдеуі және кеңуі осы елдердің экономикалық жағдайын анықтайтын барлық факторлардың - өндіріс пен әлемдік айырбастың, жалақы мен бағаның өсу қарқынына зор әсер етті.Әлемдегіелдердің шаруашылық қарым- қатынастарына тауарлар, қызмет, капитал және несие легі жылдан-жылға ұлғая түсуде. Ұлттық қоғамдық ұдайы өндіріс процесінде қалыптасқан тауар айналымы тұрақты түрде әлемдік нарыққа ұласады.және де әрбір егемен мемлекеттің заңды төлем құралы болып оның ұлттық ақшасы саналады. Халықаралық тауар айналымында, әдетте шетел валютасы қолданылады. Бұл әлемдік шаруашылықта жалпы бүкіл мемлекеттерге міндетті деп танылған халықаралық несие ақшасының әзірше жоқтығынан.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Валюта (итальян сөзі, сөзбе-сөз - құн) елдің ақша бірлігі, оның
шартты түрі, халықаралық төлем-есеп айырысу айналымының каналдары арқылы
ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы. Шаруашылық жағдайларын
интернационалдандыру және әлемдік еңбек бөлінісін интенсивтендіру
халықаралық нарықтың құрылуына себепші болды. Өндіріс күштерінің дамуы мен
ішкі нарықтағы өркендеген салалардың өнімін сатуда туындайтын қиындықтар,
тауарлар тасымалы жағдайларын жетілдіру – міне осылардың бәрі әлемдік сауда
–саттық байланыстарының кеңеюіне әсер етті. Әлемдік тауар айналымының дамуы
мұнай, машина жасау, ауыл шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі салаларының
өнімдерін сатудың ұлғаюына байланысты болды.
Қазақстан Республикасының заңнамасы Қазақстан Республикасының
Конститутциясына негізделеді және осы Заң мен Қазақстан Республикасының
өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
Осы Заң Қазақстан Республикасының аумағында қолданыста болады және
Қазақстан Республикасының резиденттері мен Қазақстан Республикасының
аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын резидент еместерге
қолданылады.
Халықаралық экономикалық қатынастарда өндіріс пен капиталды
интернационалдандыру ішкі сауда айналымындағы шектеуді азайтуды, оның
жолындағы кедергілерді жоюды, яғни ішкі сауда-саттықты босатуды талап
етті.Өз тауарларының сыртқы нарықта кедергісіз қозғалыста жүруіне
транскорпорацияларының қызығушылығы күшті болды. Олардың дамушы
мемлекеттердің тауарларын нарыққа түсуін жеңілдетуі, сондай-ақ
интернационалдық өнеркәсіп кешені аумағындағы ішкі корпорациялық тауар
айналымының ұлғаюы – реурстарды толық және тұрақты қолдануға қол
жеткізгендіктің айғағы.
Әлемдік шаруашылық байланыстағы өнеркәсібі дамыған мемлекеттердің
өзара қарым-қатынастарының тереңдеуі және кеңуі осы елдердің экономикалық
жағдайын анықтайтын барлық факторлардың - өндіріс пен әлемдік айырбастың,
жалақы мен бағаның өсу қарқынына зор әсер етті.Әлемдегіелдердің шаруашылық
қарым- қатынастарына тауарлар, қызмет, капитал және несие легі жылдан-жылға
ұлғая түсуде. Ұлттық қоғамдық ұдайы өндіріс процесінде қалыптасқан тауар
айналымы тұрақты түрде әлемдік нарыққа ұласады.және де әрбір егемен
мемлекеттің заңды төлем құралы болып оның ұлттық ақшасы саналады.
Халықаралық тауар айналымында, әдетте шетел валютасы қолданылады. Бұл
әлемдік шаруашылықта жалпы бүкіл мемлекеттерге міндетті деп танылған
халықаралық несие ақшасының әзірше жоқтығынан.
Елдердің әлемдік шаруашылыққа интеграциялануы (экономикалық одаққа
кіруі) ақша капиталының бір бөлігінің ұлттық ақшадан шетел валютасына және
керісінше айналуын туындатады.Ол халықаралық валюта, есеп айырысу және
несие-қаржы қатынастарында жүзеге асады.
Сыртқы экономикалық байланыстардың дамуына қарай валюта жүйесі
пайда болды. Валюта жүйесі – ол экономикалық көзқарас тұрғысынан –
шаруашылық байланыстарды интернационалдандыру негізінде тарихи
қалыптасатын валюта-экономикалық қатынастар жиынтығы; ал ұйымдық-заңдылық
тұрғысынан – ол белгілі бір қоғамдық-экономикалық формация шегінде
мемлекеттік-құқықтық түрде ұйымдасқан валюта-экономикалық қатынастар.
Тарихы үш түрлі: ұлттық, дүниежүзілік және мемлекетаралық немесе
аймақтық валюта жүйесі қалыптасқан. Алғашқыда елдің ақша жүйесінің құрамдас
бір бөлігі ретінде ұлттық валюта жүйесі пайда болды. Ұлттық валюта жүйесі
деген қоғамдық ұдайы өндірісті қалыптастыруға және халықаралық төлем
айналымын қамтамасыз етуге қажетті валюта ресурстарын пайдаланатын
экономикалық қатынастардың жиынтығы. Ұлттық валюта жүйесі ұлттық валютаға
негізделіп құрылады. Ұлттық валюта – елдің ақша бірлігі. Ол қолма-қол
формада (банкнота, монета) және қолма-қол емес формада (банктік шоттардағы
ақша қалдығы) болады. Оның элементтері ұлттық орталық банктер.

Ұлтық валюта.
Ұлттық валютаның шетел валютасына айырбасталу жағдайлары, яғни
айырбасталудың екі түрлі болуы: а) шетел валютасына шектеусіз еркін
айырбасталатын валюта. 1978 жылдан Халықаралық валюта қорының (ХВҚ)
Жарғысында "еркін қолданылатын валюта" деген ұғым енгізілген. Оған
американдық доллар, немістің маркасы, жапон иені, француздық франк,
ағылшындық фунт стерлинг; ә)жарым-жартылай айырбасталатын валюта, мысалы,
ресейлік рубль; б)айырбасталмайтын валюта;
Валюталық паритеттің бірдейлік ережесі – валюталардың алтын
құрамына байланысты өзара қатысы. Ақша өлшемінің алтын мазмұнына
негізделген ондағы алтын паритеті алынып тасталды. (Батыста 70-жылдарда, ал
КСРО-да 1991 жылдан). ХВҚ-ның Жарғысы бойынша валюта паритеті тек СДР –
арнаулы ақша өлшемімен немесе басқа халықаралық валюьамен анықталуы мүмкін.
70-жылдардың орта шенінен бастап паритеттер валюта қоржыны негізінде
анықталады.

Валюта қоржыны деп бірнеше валюталардың белгілі бір бөліктерінің
сомасын сол валюталардың нарықтық бағамын көбейтіп, оларды АҚШ долларына
бөлумен анықталатын бір валютаның орташа өлшенген бағамын айтады. Мысалы,
СДР валюта қоржыны жоғарыда көрсетілген бұрын еркін қолданылатын
валюталардан құралады, қазір ондағы американдық доллар дың үлесі шамамен
39%, неміс маркасы -21 жапон иені – 18, француздық франк және фунт
стерлингтің әрқайсысының үлесі 11% болады.
Валюта бағамының тәртібі белгіленген, белгілі бір аралықта
өзгермелі.
Валюталық шектеудің болуы немесе болмауы. Мысалы, Ресейде ел
экономикасының тұрақсыздығына байланысты шектеу, лимит белгілеу, белгілі
бір валюталық құндылықтармен жүргізілетін операцияларға тиым салу
енгізілген. 50-жылдардың аяғында валюталық шектеуді алып тастаған. 1996
жылы Ресей саудалық және саудалық емес операцияларға валюталық шектеулерді
жойды.
Төрт қосындыдан тұратын (елдің ресми алтын және валюта резервтері,
СДР есепшоттары, еуро (1999 жылдан ЭКЮ-дың орнына), ХВҚ резервтік позициясы
(бағыты) және елдің сыртқы қарызын өтеу мүмкіншілігін білдіретін мемлекттің
халықаралық валюта өтімділігін реттеу;
Халықаралық несиелік айналым құралдары мен халықаралық есеп айырысу
формаларын қолдану тәртібін белгілеу;
Валюта нарығы мен алтын нарығы ережесі;
Валюта қатынастарын реттейтін ұлттық органдардың статусы (орталық
банк, Қаржы министрлігі, арнаулы органдар, мысалы, Қазақстанда Ұлттық банк,
Ресейде – валюталық және экспорттық бақылаудың федералдық қызметі).
Әлемдік шаруашылық қатынастарының дамуына байланысты әр елдің
ұлттық валюта жүйелерінің негізінде дүниежүзілік және аймақтық валюта
жүйелері қалыптаса бастады. Олардың негізгі принциптері мемлекетаралық
келісіммен заңды түрде бекітіледі.

Дүниежүзілік валюта жүйесі деген халықаралық валюта қатынастарының
ұйымдастыру формасы, яғни ол-халықаралық несие-қаржы институттарымен
халықаралық-шарт және мемлекеттік құқық нормасы кешендерін біріктіретін
жүйе. Бұл ереже-шарттардың негізгі міндеті-халықаралық сауда-саттық
процестерін жеңілдету, саудаға қатысушы фирмалардың іс-әрекеттерінің
тиімділігін қамтамасыз ету. Жалпы валюта жүйесі халықаралық экономикалық
және сауда қатынастарын ұзақ мерзімге жоспарлауға мүмкіндік туғызуы қажет.
Оның мақсаты-кейбір мемлекет пен үкіметтер жағынан болып тұратын әр түрлі
валюталық шектеуді және тамыр таныстық әрекеттерді түп тамырымен құртуға
мүмкіндік жасау.
Валюта жүйесі әлемдік шаруашылық байланыстарда дербес роль атқарады.
Ол өндірістің даму қарқынына, халықаралық айырбастың көлеміне, баға саясаты
мен жаақыға әсер етеді.
Алғашқыда әлемдік ақшаның бірден-бір түрі болып алтын, кейін құйцма
формасындағы алтын есептелді. Алтын монетаны халықаралық есептесуде қолдану
үшін алдымен құйма жасау, содан соң басқа елдің монетасын соғу қажет болды.
Біртіндеп айналыс шығындарын азайту мақсатында халықаралық есеп айырысуда
ұлттық алтын монета және несие айналым құралдары қолданыла бастады.
Ұзақ тарихи дамудың нәтижесінде дүниежүзілік валюта жүйесінің негізгі
элементтері қалыптасты.Олар:
-әлемдік ақшаның міндетті формасы (алтын, резервтік валюта,
халықаралық валюталық өлшем);
-валюталардың айырбасталу шарттарын белгілеу;
-валюталық паритет пен валюта бағамы тәртібін үйлестіру;
-валюталық шектеу көлемін тәртіптеу;
-халықаралық валюта өтімділігінің құрамдас бөліктерін белгілеу
(мысалы, ХВҚ 1970 жылдан айналымға жаңа халықаралық валюта өлшемі СДР–ды,
ЕВҚҚ -1979 жылдан еуропалық валюта өлшемі ЭКЮ-ді, ал 1999 жылдың қаңтарынан
еуроны енгізді);
-халықаралық несиелік айналым құралдарын қолдану тәртібін үйлестіру;
-әлемдік валюта нарығы мен алтын нарығының ережесі;
-мемлекет аралық реттеу институтының статусы-1944 жылдан Халықаралық
валюта қоры бекітілді.

Валюталық реттеу. Валюталық реттеудің мақсаттары мен міндеттері
1. Валюталық реттеудің мақсаты экономикалық өсуге қол жеткізу және
экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттің саясатына
жәрдемдесу болып табылады.
2. Валюталық реттеудің міндеттері: 1)Қазақстан Республикасында
валюталық құндылықтардың айналысының тәртібін белгілеу; 2)Қазақстан
Республикасының дүниежүзілік экономикаға одан әрі кірігуі үшін жағдайлар
жасау; 3)валюталық операциялар мен капитал легі жөніндегі ақпараттық базаны
қамтамасыз ету болып табылады.

Валюталық реттеу органдары.
1. Қазақстан Республикасында валюталық реттеудің негізгі органы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі болып табылады.
2. Қазақстан Республикасының Үкіметі және де өзге мемлекеттік
органдар валюталық реттеуді өз
құзыреті шегінде жүзеге асырады.
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және Қазақстан Республикасының
Үкіметі осы Заңға сәйкес өз құзыреті шегінде резиденттер мен резидент
еместер үшін міндетті нормативтік құқықтық актілер шығарады.
Валюталық реттеу органдары әзірлеген валюталық реттеу мәселелері
жөніндегі нормативтік құқықтық актілер Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкімен міндетті түрде келісілуге тиіс.
4. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі валюталық реттеудің негізгі
органы ретінде:
1) осы Заңның 6-бабына сәйкес резиденттердің валюталық құндылықтарды
пайдалануға байланысты қызметін жүзеге асыруына қойылатын
талаптарды;
2) резиденттер мен резидент еместердің валюталық операцияларды жүзеге
асыру тәртібін, соның ішінде валюталық реттеу режимдерін:
лицензиялауды;
тіркеуді;
хабардар етуді;
3) Қазақстан Республикасының аумағында қызметін ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасының ұлттық валюта қатынастарының даму жүйесі
Қазақстан Республикасының валюта нарығы
Қазақстан Республикасы валюта жүйесi
Қазақстан Республикасында ұлттық валюта жүйесі
Валюта жүйесі
Валюта қатынастары және валюта жүйесі
Қазақстан Республикасының баға жүйесі
“Қазақстан Республикасының банк жүйесі”
Қазақстан Республикасының банктік жүйесі
"Қазақстан Республикасының банк жүйесі."
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь