Нарықтың дамуы жағдайында жерге орналастырумен байланысты туындайтын құқықтық қатынастарының теориялық негіздері

Кіріспе 3
1 Қазақстан Республикасында жерге орналастыру қызметінің құқықтық негіздері
5
1.1 Қазақстан Республикасындағы жерге орналастырудың түсінігі, жалпы сипатамасы 5
1.2 Қазақстан Республикасында жерге орналастыру қызметінің кезеңдері және мазмұны 12
1.3 Жерге орналастыру қызметін реттейтін заңдардың қағидалары 29
2 Қазақстан Республикасындағы жерге орналастыру құқықтық қатынастары
39
2.1 Қазақстан Республикасындағы жерге орналастыру құқықтық қатынастарының түсінігі және элементтері 39
2.2 Жерге орналастыру субъектілерінің ұғымы мен түрлері 43
2.3 Жерге орналастырудың объектілерінің ұғымы мен түрлері 56
Қорытынды 61
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 64
Мемлекетіміздің табиғи байлықтарының қайнар-көзі болып табылатын жер ресурстары Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес Республика халқының өмірі мен қызметінің негізі болып саналады. Жердің мемлекет, қоғам және адамзат үшін қажеттілігі оның өндіріс, экономика саласында атқаратын рөліне де байланысты болады. Сонымен қатар, қазақ халқында жерді Анаға теңеп, аса үлкен құрметпен қадірлеуі де көшпенді елдің тіршілігі үшін жердің өте маңызды болғандығын аңғартады.
Қазақстан Республикасының егеменді ел ретінде қалыптасуы нарықтық экономиканың өтпелі қиыншылықтарын ескере отырып, жер реформаларын жүзеге асыру арқылы жер құқықтық қатынастарын дамытуды қажет етті. Оның негізі Қазақстан Республикасы егемендік алған кезеңнен, яғни 1991 жылы 16 желтоқсанда қабылданған Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» заңы мен 1993 жылғы 23 қаңтарда қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясынан бастау алады. Ал 1995 жылғы 30 тамызда қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясының қазақ мемлекеті мен құқығының тарихында, соның ішінде жер құқығы саласында алатын орны ерекше. Бұл Конституцияда жер және оның қойнауы, су көздері, өсімдіктері мен жануарлар дүниесі, басқа да табиғи ресурстар мемлекет меншігінде болатындығы, сондай-ақ, жердің заңдарда белгіленген негіздерде, шарттар мен шектерде жеке меншікте де болу мүмкіндігін бекітіп берді. Осыған орай Қазақстан Республикасында мемлекеттік меншікке негізделген жер құқық қатынастары жаңа сипатқа ие болып, жерге жеке меншік институты пайда бола бастады. Конституцияда алғаш рет жерге мемлекеттік меншікпен қатар жеке меншікті белгілеген бұл норма жер қатынастарын реттейтін арнайы заңдардың негізі болып табылады. Жер заңдарының жылдан-жылға шыңдалып, жетілдіріп, бірнеше рет тиісті нысандарда қабылдануы, жер құқық қатынастардың Қазақстан Республикасының әлеуметтік және экономикалық даму процесі кезеңдерін және оның жер заңдарын жетілдіруде атқаратын қызметінің арта түсуін байқатады. Қазақстан Республикасының Жер кодексі жер құқықтық қатынастардың ауқымын бұрынғыдан да кеңейтіп, бірінші рет ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелері жеке меншік құқығы мен Қазақстан Республикасының азаматтарына шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін және Қазақстан Республикасының мемлекеттік емес заңды тұлғаларына тауарлы ауылшаруашылығы өндірісін жүргізу және орман өсіру үшін берілетінін бекітіп берді.
Қазіргі кезде қоғамымызда орын алып отырған жер дауларының басым бөлігі қолданыстағы заңдардың орындалмауынан емес, сол жер заңдарында қарастырылған мәселелердің дұрыс жүзеге асырылмауында болып отыр. Сол себепті азаматтар мен заңды тұлғалардың жерге деген құқықтарының толық жүзеге асырылуы жерге орналастыру органдарының өз міндеттерін жүйелі түрде, заңға сәйкес жүзеге асырылуына байланысты.
Жерге орналастыру, жерге орналастыру процесі, жер процессуалдық құқық тақырыптары Қазақстан Республикасында Кеңестер Одағы кезеңінде де егемендік алғаннан кейін де арнайы зерттеу нысанына алынбады. Дегенмен, жер процессуалдық құқықтың негізгі бөлігі болып саналатын жерге орналастыру мәселесі бүгінгі күні кешенді түрде зерттеуді қажет етеді. Біздің дипломдық жұмысымыз жерге орналастыруды терең зерттеп, оның тарихи дамуының құқықтық негіздерін, жерге орналастырудың түсінігін, түрлерін, мақсаттары мен міндеттерін, қағидаларын, объектілері мен субъектілерінің құқықтары мен міндеттерін жан-жақты анықтау болып табылады.
1. Архипов Г.И. Земельное право Республики Казахстан Алматы 1997.,
2. Байдельдинов Д.Л. Бекишева С. Д. Экологическое право Республики Казахстан Алматы 2004.,
3. Абдраимов Б.Ж. Земельный процесс в Республике Казахстан. Учебное практическое пособие.-Алматы: Юрист, 2001. -88с.;
4. Хаджиев А.Х. Земельное право Республики Казахстан Общая часть Алматы 2001.,
5. Мауленов К.С. Государственное управление и правовое регулирование иностранных инвестиции в РК Алматы 2000
6. Сулейменов М.К. Право и иностранные инвестиции в РК Алматы 1997
7. Серикбаева Ш.Б. Проблемы правового регулирования государственной регистрации прав на землю в Республике Казахстан. – Алматы, 2003. – 141 с.
8. Дегтярев И.В., Осипов Л.И. Земельное право и земельный кадастр. – М: юридическая литература. – 1986. С.126-127.
9. Жариков Ю.Г. //Комментарий к земельному законодательству Россииской Федерации. – М: Юринформцентр. 1998. С.253-254.
10. Стамкулов А.С. Бектурганов А.Е. //Некоторые вопросы права собственности на землю в Республике Казахстан //Вестник Министерства Юстиции РК. 1995 №2 С.12-13.
11. Нурахметова Г.Г. Правовое регулирование сделок в сфере земельных отношений Алматы.- 2004 С.132.
12. Мухитдинов Н.Б. Бектурганов А.Е. Надо учитывать национальные традиции.// Юридическая газета. - Алматы №10 С.8
13. Кемел М. //Частная собственность на землю: мировой опыт, этапы реформы, перспективы. АльПари № 4-5. 2002. с. 27-34.
14. Стамқұлов А.С. Қазақстан Республикасының Жер құқығы. Алматы, заң әдебиеті баспасы. 2005 жыл.
15. Абдраимов Б.Ж. Земельное законодательство и судебная практика// Земельное законодательство Республики Казахстан. Сб. нормативно-правовых актов (с комментариями). Сост. Байсалов С.Б., Стамкулов А.С. и др. – Алматы: Жети Жаргы, 1998. – С.192.
16. Колотинская Е.Н. Правовые проблемы теории государственных кадастров природных ресурсов в СССР. – М., 1988. – С.35-37.
17. Альчинбаева А.Н. Правовое регулирование природоресурсовых кадастров. – Авторферат дис. на соискание степени канд. юрид. наук. – Алматы 2005.
18. Нұғыманов Е. Е. Қазақстан Республикасында жерге орналастыру – жер қатынастарын құқықтық реттеудің әдістемесі. Заң ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертация. Алматы 2007 жыл.
19. Стамкулов А.С. Стамкулова А.С. Земельное право Республики Казахстан. Юридическая литература. Алматы 2005
        
        РЕФЕРАТ
Ұсынылып отырған дипломдық жұмыста жер құқығының дара институты ретінде
қаралатын, мемлекеттік реттеудің бір функциясы ретінде ... ... ... ... ... ... ... Жұмыста
жерге орналастыру аясындағы заңдардың қалыптасуы мен даму тарихын қарастыра
отырып, жерге орналастыру қатынастарының жер ... ... мен оны ... ... өзекті мәселелерді зерттеуге
талпыныс жасалды.
Қазақстан Республикасының егеменді ел ... ... ... ... жер ... қатынастарын дамыту арқылы экономиканың
өзге салаларын өркендеруді ... ... ... ... жер құқық қатынастары ең ... бірі және ... ... ... кезде қоғамымызда орын алып отырған жер дауларының ... ... ... ... ... сол жер заңдарында
қарастырылған мәселелердің дұрыс шешімін таппауында болып ... ... мен ... орналастыруды жүзеге асыру процесі заң әдебиеттерінде
жер ... бір ... ... ... ... ғана ... кеткен.
Бірақ, жерге орналастыру қатынастары осы күнге дейін ғылыми ... ... ... ... ... ... ... мақсаты нарықтың дамуы ... ... ... ... ... ... теориялық
негіздерін қарастыру.
Жұмыстың міндеттері:
• жер құқығы саласындағы жерге орналастыру құқықтық қатынастарының ... ... ... анықтау;
• жерге орналастырудың құқықтық табиғатын ... ... ... ... мен ... орналастыру қызметінің құқықтық
ерекшеліктерін ескеріп олардың заңды ... беру ... ... орналастыру қатынастарын реттейтін заңдардың ... ... ... және ... ... ... жерге орналастыру қатынастары субъектілерінің құқықтық жағдайының
ерекшелігін анықтау;
Нақты жұмыс кіріспеден, екі ... ... ... және
қолданылатын деректер тізімінен тұрады.
Жұмыстың жалпы ... 66 ... ... |3 |
|1 ... ... ... орналастыру қызметінің құқықтық | |
| |негіздері |5 ... ... ... ... ... түсінігі, жалпы|5 |
| |сипатамасы | ... ... ... ... ... қызметінің кезеңдері|12 |
| |және мазмұны | ... ... ... ... ... заңдардың қағидалары |29 |
|2 ... ... ... ... ... | |
| ... |39 ... |Қазақстан Республикасындағы жерге орналастыру құқықтық |39 |
| ... ... және ... | ... |Жерге орналастыру субъектілерінің ұғымы мен түрлері |43 ... ... ... ... ... мен ... |56 |
| ... |61 |
| ... ... ... |64 ... ... ... қайнар-көзі болып табылатын жер
ресурстары Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес Республика
халқының өмірі мен қызметінің негізі ... ... ... ... қоғам
және адамзат үшін қажеттілігі оның өндіріс, экономика саласында атқаратын
рөліне де байланысты болады. Сонымен ... ... ... ... ... аса ... құрметпен қадірлеуі де көшпенді елдің тіршілігі үшін
жердің өте маңызды болғандығын аңғартады.
Қазақстан ... ... ел ... ... ... ... қиыншылықтарын ескере отырып, жер реформаларын жүзеге
асыру арқылы жер құқықтық қатынастарын ... ... ... Оның негізі
Қазақстан Республикасы егемендік алған кезеңнен, яғни 1991 жылы ... ... ... ... «Мемлекеттік тәуелсіздігі
туралы» заңы мен 1993 жылғы 23 ... ... ... ... ... алады. Ал 1995 жылғы 30 тамызда
қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясының қазақ ... ... ... ... ... жер ... саласында алатын орны ерекше.
Бұл Конституцияда жер және оның ... су ... ... мен
жануарлар дүниесі, басқа да ... ... ... ... ... ... ... белгіленген негіздерде, шарттар мен
шектерде жеке меншікте де болу ... ... ... ... орай
Қазақстан Республикасында мемлекеттік меншікке негізделген жер құқық
қатынастары жаңа сипатқа ие ... ... жеке ... ... ... ... ... алғаш рет жерге мемлекеттік меншікпен қатар жеке
меншікті белгілеген бұл норма жер ... ... ... ... ... ... Жер ... жылдан-жылға шыңдалып, жетілдіріп,
бірнеше рет тиісті нысандарда ... жер ... ... Қазақстан
Республикасының әлеуметтік және экономикалық даму процесі кезеңдерін және
оның жер заңдарын ... ... ... арта ... ... Республикасының Жер кодексі жер құқықтық қатынастардың ауқымын
бұрынғыдан да кеңейтіп, бірінші рет ауыл ... ... ... жеке ... ... мен ... Республикасының азаматтарына
шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін және ... ... емес ... ... тауарлы ауылшаруашылығы өндірісін
жүргізу және орман өсіру үшін берілетінін бекітіп ... ... ... орын алып ... жер ... ... ... заңдардың орындалмауынан емес, сол жер заңдарында
қарастырылған мәселелердің ... ... ... ... ... ... азаматтар мен заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... орналастыру органдарының өз міндеттерін жүйелі түрде,
заңға сәйкес жүзеге асырылуына байланысты.
Жерге орналастыру, жерге орналастыру процесі, жер процессуалдық ... ... ... ... ... ... ... алғаннан кейін де арнайы зерттеу нысанына алынбады. Дегенмен, жер
процессуалдық құқықтың ... ... ... ... ... орналастыру
мәселесі бүгінгі күні кешенді түрде зерттеуді қажет етеді. Біздің дипломдық
жұмысымыз жерге орналастыруды терең ... оның ... ... құқықтық
негіздерін, жерге орналастырудың түсінігін, түрлерін, ... ... ... ... мен ... құқықтары мен
міндеттерін жан-жақты анықтау болып табылады.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... туындайтын құқықтық қатынастарының теориялық
негіздерін қарастыру.
Жұмыстың міндеттері:
• жер құқығы саласындағы жерге ... ... ... ... олардың түрлерін анықтау;
• жерге орналастырудың құқықтық табиғатын зерттей отырып, ... ... мен ... ... ... құқықтық
ерекшеліктерін ескеріп олардың заңды анықтамасын беру ... ... ... ... ... ... ... тән
қағидаларын айқындау және олардың мазмұнын талдау;
• жерге ... ... ... ... жағдайының
ерекшелігін анықтау;
Нақты жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытынды бөлімнен ... ... ... ... ... ... ЖЕРГЕ ОРНАЛАСТЫРУ ҚЫЗМЕТІНІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қазақстан Республикасындағы жерге орналастырудың ... ... ... ... – жер ... реттеуге, жерді
ұтымды пайдалану мен қорғауды ұйымдастыруға ... ... ... ... ету ... іс-шаралар жүйесі болып
табылады. Жерге орналастыру қызметінің ... ... ... – жер ... ... ... ... жағдайды ұтымды ұйымдастыруды қамтамасыз ететін шаралар
жүйесі;
2. Жерге орналастыру - бұл ... ... ... ... ... жүйесі;
3. Жерге орналастыру – жерді толық, тиімді және ... ... ... ... мәдениетін арттыру және қорғау саласындағы
мемлекеттік органдардың шешімдерін жүзеге асыруға бағытталған ... ... ... – жер ... ... ... шешімдерін жүзеге асыруға бағытталған мемлекеттік шаралардың
жүйесі;
5. Жерге орналастыру – барлық жер аумағын және оның жеке ... ... ... ... ... ... ... және жер
техникалық, мемлекеттік шаралар (әрекеттер) жүйесі.
Жерге ... ... ... бұл шаралар үш ... ... ... ... ... шаралар жерді
қандай салада пайдалануын анықтайды ол жерді ауыл, ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
аспект ретінде жер өндіріс құралы және халық шаруашылығының салаларының
объектілер орналастыратын аумақтық базисі ... ... ... ... ... шаралар іздестіру, суретке түсіру, карта
жасау, зерттеу жұмыстарын әртүрлі ... ... ... жүргізеді.
Жерге орналастырудың техникалық аспектісін жобалау, іздестіру, зерттеу және
түсіру жұмыстары қамтиды.
3. Құқықтық. Жерге орналастыру жер ... ... ... ... ... бірі. Жерге орналастыру құқықтық аспект
ретінде – жер меншік иелері мен жер пайдаланушылардың құқықтарын ... ... ... ... ... жерді ұтымды пайдалануды
ұйымдастыруға бағытталған шаралардың жүйесін құрайды.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... және 1917 жылғы 26 қазандағы Жұмысшылар
әскерлері және ... ... II ... Ресейлік съезінің жер
туралы декретінен басталады. Бұл ... ... ... ... сай ... ... деген меншігі жедел түрде ... ... ... ... ... үйлері сондай-ақ,
барлық жерлер ... ... ... ... ... тірі ... заттары мен қора–жайлары және ... ... ... ... және ояз ... жер ... ... болды.
Қалай да болмасын мұнан ... ... ... ... ... ... ... сот қарайтын ауыр қылмыс болып
жарияланады. Жай ... мен жай ... ... ... ... ... оның барлық көлемі тек қана бүкіл ... ... ... тиіс еді. Жер мәселесінің ең әділетті
шешімі былай болу қажет болды:
1) Жерге жеке ... ... ... жойылады; Жер сатуға да сатып
алуға да ... ... ... ... ... басқа әдістер мен
шектелуге жатпайды. Барлық жер ... ... ... шіркеулік, посесиондық, майораттық жеке иемденудегі ... ... деп ... және құны ... шеттетіледі, бүкіл
халықтық иелікке айналады және барлық еңбекшілердің ... ... ... ... мәні бар ... ... қойнауы, рудалар,
мұнай, көмір, тұз тағы ... ... ... және ... тек ... меншігіне өтеді. Барлық кіші өзендер, көлдер, ормандар басқалар
жергілікті өзін-өзі басқару органдарының басшылығы мен ... ... ... ... ... ... ... бақтар,
плантациялар, питомниктер, көшеттіктер бөлінуге жатпайды және көріктілерге
жатқызылады. Олардың көлеміне және ... ... ... ... пайдалануына беріледі.
4) Жылқы зауыттары мемлекеттік және жекеменшіктегі асыл тұқымды мал
шаруашылығы және құс ... және ... ... ... ... ... және мазмұндылығына қарай ... ... Тек қана ... ... қоғамдастықтың пайдалануына
берілді.
5) Тәркіленген жердегі барлық ... ... ... ... ... құны ... тек қана ... немесе қоғамдастықтың
пайдалануына беріледі.
6) Жерді пайдалану құқығын өзінің отбасының ... ... ... ... мемлекетінің барлық азаматтары (жынысына қарамай)
ала алады, және өзінің күшімен барынша ... ... Жер ... тең болу ... яғни жер еңбекшілер ... ... ... ... және ... ... бойынша бөлінеді.
8) Барлық жерлер иесінен алынғаннан ... ... ... жер ... Оны ... ... бөлуді жергілікті және ... ... ... басқарады.
Жер пайдалану нысандары әбден ерікті болуы қажет болды.
Қора-қопсының, хуторлық, қауымдық, артельдік жеке ... ... ... ... ... ... ... жағдайда жердің
алғашқы өзегі сақталуы керек[1].
Жерге орналастыру жөнінде 1917 жылғы 23 ... ... ... ... Жер комитеттерінің қызметі туралы тәртіп ... Оның ... ... ... ... асыру болып табылады.
Болыстық жер ... ... ... ... ... ... құрылады.
Болыстық жер комитеттерінің міндеттерін крепостной құрылысының барлық
қалдықтарын тезірек және біржолата жою, ... ... ... оның
ішінде: норматикалық орындаушылық жүйесі натуралдық жалдау, т.б. толығымен
жоюға жақызылды.
1928 ... 2 ... ССРО ... ... ... ауыл шаруашылығы мемлекеттік ... ... ... ... Бұл ауыл ... ... ... жерге
орналастыру жұмыстары жоспарланды.
Жер ... ... 1928 ... ... ... және ... ... жерге орналастыруды 1928
жылы аяқтау туралы, астық өндіретін ... ... ... ... ... мемлекеттік мүлікті, ірі мемлекеттік
ауылшаруашылық кәсіпорындары мен ... ... ... ... ... жылғы Ұлы отан соғысына дейінгі кезеңде және одан кейінгі жылдары
ССРО-да жерге орналастыру жұмыстары халық ... ... ... әр
түрлі нормативтік құқықтық актілермен жүзеге асырылып отырды.
Мысалы: ССРО Министрлер советі мен ... ... ... Орталық Комитеті тыңайған және тың жерлерді игерудің есебінен
1954-1955 жылдарына «Астық өндіруді көбейту туралы» ... ... ... жұмыстарының түрлерін көрсетіп берді.
Астық егетін колхоздар мен совхоздардың жерін қайта ... ... ... жалпы жиналысының қаулысы мен совхоздарға
беріп, олардың астық егетін ... ... ... ... жер қоры
есебінен облыстық атқару комитеттерінің қаулысымен ... ... жер беру және ... жерге орналастыру мәселелері белгіленді.
Кеңестер Одағы кезінде 1968 жылғы 13 желтоқсанда ... ... ... ... жер заңының негізі қабылданды. Бұл жер
туралы заң бірінші рет жер ... ... ... ... Ол он бір бөлім, 50-баптан тұрды. 8-ші бөлімі мемлекеттік кадастрға, 9-
шы бөлімі мемлекеттік ... ... 10-шы ... жер ... шешуге
арналды.
Жерге орналастыру міндеттері мемлекеттік органдардың жерді пайдалану
саласындағы шешімдерді жүзеге асыруға бағытталған ... ... ... ... ... міндеттері жерді неғұрлым толық,
ғылыми негізде ... әрі ... ... ... егіншілік
мәдениетін арттыру және жерді қорғау болып табылады.
Қазақ ССР-нің екінші Жер ... 1990 жылы 16 ... ... 13 ... ... ... Он бірінші бөлім жер
кадастры және орналастыру деп аталды. 180-бап жер ... ... ... осы он ... ... баптарға тоқталамыз. Себебі, бұл
Кодекстің ... ... ... ... жетілдірілген болып
саналады. Жер кадастрының мақсаты жердің ұтымды пайдаланылуы мен қорғалуын
ұйымдастыру.
Жер кадастры - ... ... ... жер үшін ақы ... шаруашылық қызметке баға беру ... ... ... ... ... мекемелерді, ұйымдар мен азаматтарды
жер туралы мәліметтермен қамтамасыз етуге, жер кадастрының мазмұны жердің
пайдалануын тіркеу, ... ... ... ... алу, ... анықтау және
жерге экономикалық баға беру деректерінен тұрады. Жер ... ... жер ... жүргізу топографиясы шегін белгілеу мен өзгерту.
Жерге орналастыру әрекеттері мыналарды қамтиды:
1) жердің аттамалығын және жердің орналасуындағы ... ... ... үшін жаңадан жер пайдалануды құру, сондай-ақ ... келе ... жер ... ... ... ... пайдалану
шараларын дәлелдеу және өзгерту;
2) экономикалық жағынан негізделген ауыспалы егіс тәртібін енгізу
және барлық басқа ауыл ... ... ... арқылы колхоздардың,
совхоздардың және басқа да ауыл ... ... ... ... ... ... өз ... ұйымдастыру, сондай-ақ,
топырақтың эрозиясына қарсы күрес жүргізу жөніндегі шараларды белгілеу;
3) ауыл шаруашылығына және басқа да халық шаруашылығына ... ... жаңа ... ... жер ... ... беру және алып қою;
5) қаланың шегін, селоның шегін, елді мекендердің шегін белгілеу және
өзгерту;
6) топографиялық, геодезиялық, ... ... және ... ... ... ... ... түрлері.
Жерге орналастыру өзінің міндеттері мен мазмұны жағынан шаруашылық
аралық және шаруашылық ішілік болып екі түрге бөлінеді.
39 тарау. ... ... ... ... ... ... ... орналастыру жұмыстары
мынадай ретпен жүргізіледі:
- жерге орналастыру ісін қозғау;
- дайындық жұмыстары;
- жерге орналастыру жобасын жасау;
- жерге орналастыру жобасын ... және ... ... ... ... нақты жердің өзіне түсіру;
- жерге орналастыру құжаттарын реттеу және жер пайдаланушыға беру.
Жерге ... ісін ... ... ... ісін ... тиісті советтерінің атқару комитеттері немесе мемлекеттік
жерге ... ... ... ол мүдделі министрліктердің, мемлекеттік комитеттің,
ведомоствалардың және жер ... ... ... ... ... Дайындық жұмыстары жүгізілетін кезде жерге
орналастыруға қатысушылардың ... ... ... жер ... ... сай ... ... Жерге орналастыруға
қатысушылардың, сондай-ақ, мүдделі ... мен ... ... және ... ... ... Қажет болған реттерде
қосымша далалық зерттеулер жүргізіледі. (17 ... 1980 ... ... орналастыру жобасын жасау, жерге орналастыру мүдделі жер
пайдаланушылардың қатысуымен жасалды. Жер пайдаланушылардың ... ... ... ... ... тілектері мен ұсыныстарын айтуға
құқығы болды.
Жобаны жасау барысында шешілмеген талаптар жобаны бекіткен кезде
шешілді. ... ... ... ... және ... ... орналастыру жобасы колхоз мүшелерінің жалпы
жиналысында ... ... ... ... және ... кеңестерде талқыланды. Мүдделі жер пайдаланушылар қараған жерге
орналастырудың барлық жобасы ол жоба бекітілгенге дейін бағыныштысына ... ... ... ... ... Ол ... және Одақ ... бағынатын басқа кәсіпорындар ССРО мен Қазақ ССР-нің тиісті
министрліктерімен, мемлекеттік комитеттерімен және ... ... ... ... жобасын ол жоба белгіленген
тәртіппен келісілгеннен кейін ... ... ... ... ... ... бекітті.
Жерге орналастырудың шаруашылық аралық жобасын мыналар бекітті. (202-
бап). Жерге орналастырудың шаруашылық аралық жобасын бекіту ... ... жер ... және ... ... сай ... ... орналастыру жобасын нақты жердің өзіне түсіру, ... ... ол жоба ... ... жер ... ... үлгілері меже белгілерімен ... ... ... ... органдары нақты жердің өзіне түсіреді. (203-
бап).
Жерге орналастыру ... ... ... ... ... ... ... түсіргеннен кейін жер
пайдаланушыларға мемлекеттік акт берілді, немесе уақытша жер ... ... акт ішкі ... ұйымдастыру аумағының жобасы мен
жоспары берілді. (204-бап).
Жерге орналастыру жобаларын жүзеге асыру.
Жерге орналастырудың жобасын нақты ... ... ... ... ... жүктелді. Жобалардың орындалуына ... ... ... ... ... жүзеге асырды. (205- бап).
Геодезиялық, картографиялық, топырақ, геоботаникалық және басқа
зерттеулер мен іздестірулер жүргізу, жер ... мен жер ... ... ... есепке алу мен оны бағалау арқылы жүргізілді. (182-бап).
Мелиорациялық кадастр ... ... ауыл ... ... орналастыру қызметімен бірлесе отырып, Республикалық бюджет қаржысы
есебінен жүргізілді.
Жерге орналастыру жер заңдарын халық депутаттарының кеңесінің ... мен ... ... жөніндегі шешімдерін орындауға қолайлы
экологиялық орта жасау және табиғи шарттарды жақсартуға ... ... ... ... 1-тармағы).
Осы баптың 2 тармағы жерге орналастыру іс қимылдарына арналған, олар
10 түрден тұрады. Жер кодексінің 185-бабы «жерге ... ... ... ... орналастыру процесі дайындық жұмыстарына ... ... ... ... ... ... ... келісу мен бекітуден, жобаны нақты іске көшіруден,
жерге орналастыру материалдары мен құжаттарың ... мен ... ... ... ... ... ... асырудан тұрды.
Келесі 186-бап жерге орналастыру жобаларын қарау мен ... ... жер ... мен жер ... құру және ... ... ... келтіру жоспарын мүдделі жақтар қарады және өз құзіреті шегінде халық
депутаттарының ... ... ... ... ... ... және жердің
қолданылуы мен қорғалуына байланысты басқа да ... ... ... ... ... ... ... (уәкілдер жиналысы), совхоздар мен басқа
да ауыл шаруашылық және орман шаруашылық кәсіпорындары, ... ... ... - осы ... ... мен ... ... кеңестері мен әкімшілігі қарап, мүдделі жақтармен келісілді және
оларды халық депутаттары аудандық кеңесі бекітті.
Жерді пайдалануды ... және ... ... ... ... ... ... тәртіппен қаралып бекітілді.
Жерге орналастыруды ұйымдастыру - жерге орналастыру халық депутаттары
кеңесі шешімдерінің негізінде, жерге ... ... ... мүдделі жер иеленушілер мен жер пайдаланушылардың өтініші бойынша
жүргізілді және оны ... ... ... ... ұйымдары
Республикалық бюджет қаржысы есебінен жүзеге асырылды.
Ауыл шаруашылық алқаптарын жайғастыру, жерді жақсарту мен ... ... және ... ... ... асыру жөніндегі жерге
орналастыру жобаларын жасау жер иеленушілер мен жер ... ... ... ... жүргізілуі мүмкіндігі көзделді. (187-
бап).
Жерге орналастыру жобаларында талдап жасалған жерді пайдалану,
жақсарту және қорғау ... ... ... жер иеленушілер мен жер
пайдаланушылар үшін міндетті болды.
Жерге орналастыру жобасында қалайда болсын ... ... ... ауытқуға жерге орналастыру құжаттамасын бекіткен шешім бойынша ... ... ... ... ... актілердің қатарында «Мемлекет
немесе қоғамдық қажеттіктер үшін жер учаскелерін пайдалануға беру ... ... және ... тәртібі туралы» Ереже болды.
Жер учаскесі берілген мерзім өткен соң немесе оның қажеті ... ... ... ... өз мақсаты бойынша пайдалануға жарамды күйге
келтіргеннен кейін, бұрын ... ... ... алып ... ... ... (31 пункт).
Қайтарылуға тиіс жер учаскесін құрамында халық депутаттары аудандық
советі атқару комитетінің өкілі (комиссияның ... ... ... ... ... аудандық мемлекет инспектор жер берілген кәсіпорынның,
мекеменің, ұйымның өкілі, сондай-ақ, учаске қайтарылатын шаруашылықтың бар
комиссия натура түрінде ... ... ... ... оның қандай мақсатқа
берілгені, оны рекультивациялау жұмыстарының жайы мен оның ... ... ... үшін ... тиіс ... көрсетілген актімен
рәсімделеді.
Жер учаскесінің қайтарылғанын жерге орналастырушы тиісті органдар
жерді ... ... ... ... ... ... алатын құжаттар мен
тиісті шаруашылықтың жерге орналастыру жоспарларында, сондай-ақ, жерге
орналастыру ... ... ... ... және есепке алатын
басқада құжаттарды көрсетті. (Ереженің 32-34 пунктері).
Бұл Ереже: жалпы ережелерден арнайы мұқтаждықтар үшін су шаруашылығы
органдарына ... ... ... ... ... үшін ... органдарына жер беру ... су ... ... ... ... мен үймектер салынбаған жерлерді пайдалану
сияқты мәселелерді қараудан тұрды. Ішкі су ... ... ... ... ... Нұсқау, қызмет саласына қарай, әдетте, елді
мекеннен шалғайда тұратын ... мен ... ... ... ... ... мен тәртібі туралы Ережеде мазмұнды ... ... ... ... және олар осы ... ... ... қолданыс таппаса да,өзінің маңыздылығын жойған жоқ деуге
болады[5].
Ережеде ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлердің тізімін бекітумен бірге, оларға
жер үлестері суарылмайтын егістік жерлерде 0,50 ... ... ... ... 0,25 ... ... ал ... болса малы бар
семьяға 2 гектарға дейін белгіленді.
Қызметтік жер үлесі ... ... мен ... ... және ... пайдалануындағы жерлерден, ал
мұндай жерлер жеткіліксіз болғанда - мемлекеттік запастағы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында жерге орналастыру қызметінің кезеңдері және
мазмұны
Қазақстан Республикасында жер құқығы дербес оқу және ... ... ... Жер ... біріншіден, ғылым және оқу саласы ... ... жер ...... ... жеке және ... ... құқықтарының бірі болып табылады.
Жер құқығының объектісі – жер және жер учаскелері. Оның мазмұнын ... ... ... Жер ... ... ... ... аумағының шегіндегі бүкіл жер кеңістігі, онда ... және ... ... ... ... берілуінің
құқықтық негіздеріне қарамастан, жекелеген жер участкілері, сондай–ақ жер
учаскілері мен жер үлестеріне құқықтар болып ... ... ... - ... ... ... және өзге де ... асыра отырып, жер ресурстарын басқаруға, жекелеген субъектілерге жер
учаскілерін бекітіп беруге байланысты, жерді пайдалану мен ... ... ... Бұл жер ... ... ... ... нормалармен реттеледі. Жер құқықтық қатынастардың ... ... іске ... Олар жер ... ... ... ... ғана жүзеге асырылады. Бұл жағдайларды
жер құқық ... ... еске ... жер ... ... ... жер ... қызметінен ажыратылмайды.
Қазақстан Республикасында жер құқығы ғылымы саласында бұл ... ... ... да ... ... ... байқауға болады.
Қазақстан Республикасы ғалымдарының жерге орналастыру немесе жер процесі
жөніндегі арнайы зерттеулері жарық көрмегенімен олардың еңбектерінен ... ... ... жиі ... болады. А. Хаджиев
«Земельное право Республики Казахстан» деген оқу ... ... ... ... ... жер туралы заңының
институты ретінде қарастырған[6].
Ә.Е. ... ... ... ... ... ... жер ... заңдар мен зерттеулерді саралай отырып баға ... ... ... пен И.А. ... процессуалды нормалар жер құқығының
нормаларын жүзеге асыруға қызмет етеді. Жер процессуалды ... ... ... ... ғана ... аздық етеді, сондықтан олар
жер құқығының өзінде орналасып, жер ... ... жер ... ... ... ... ... пікірін қолдайды[7].
Кейінгі жылдары профессор, Б.Ж. Әбдірайымовтың ... жер ... ... еңбектері жарық көре бастады. Б.Ж.
Әбдірайымов бұл еңбегінде «жер құқық ... ... ... ... және жер ... тәртіптерді заңдарда оңтайлы орнықтыру мен
қалыптастыруды, жер ... ... іске ... теориялық өзекті
мәселелерін терең зерттеуді талап етеді» - деп дұрыс қорытындыға келген[8].
П.Д. Сахаров бұл анықтамамен келіспейтінін ... ... ... – жеке жер ... мен ... шаруашылығы салаларында
жерді өндірістің маңызды құралы ретінде бөлу және қайта бөлу кешені дейді.
Осындай жерге орналастыру – ... ... ... деген ұғымды
жер құқығы оқулығында кездестіреміз. И.В. Дегтяров, Н.Т. Осипов мемлекеттік
жерге орналастыру – ... ... ... және ұтымды пайдалануды
ұйымдастыру, ... ... ... ... және ... ... органдардың шешімдерін жүзеге асыруға бағытталған шаралар
дейді[9].
А. ... ... ... жер ... ... ... ... бір бағытын білдіреді. Жерге ...... ... пайдалануды және экологиялық жағдайды ұтымды ұйымдастыруды
қамтамасыз ететін шаралар жүйесі деп анықтама береді. Біз бұл ... ... ... ... ... деп толықтыруды ұсынар едік.
Ресей Федерациясының Жер кодексінде, жерге орналастыру - ... ... ... ... ... пайдалануды және оларды
қорғауды, жаңа жерлерді құру және ... ... ... ... олардың шекараларын орналасқан жерінде (аумақтық жерге орналастыру)
белгілеуді, азаматтар мен заңды ... ауыл ... ... үшін
жер учаскелерін ұтымды пайдалануды ұйымдастырудың, ... ... ... ... және қиыр ... жергілікті аз
халықтардың пайдалануындағы аумақтарды ұйымдастыру жөніндегі шараларды
қамтиды[10].
Бұл ... ... ... РСФСР–дың 1922 жылдың 1-
желтоқсанында қабылданған Жер ... ... ... ... ... Онда ... орналастырудың қазіргі жерге орналастыруды
тәртіпке келтіру және құқықтарға сәйкес жер құру және ... ... бар ... Бұл анықтама жерге орналастырудың мазмұнының
кейбір жақтарын дұрыс қараған. Бірақ ол аталған ... ... ... жылы ... ... ... ... оқулығының
«Социалистическое землеустройство и земельный процесс» деген ХI тарауында:
«ССРО-да жерге орналастыру – ... мен ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығын одан әрі
дамыту мақсатында және ауыл ... ... да ... ... ... ... белгіленген жер пайдалану құқықтарын қамтамасыз ету
үшін жүргізіліп жатқан мемлекеттік шаралардың жүйесі ... ... ... Бұл ... ... ... мазмұны жағынан басқаша мемлекеттік
шаралар жүйесі. Негізінен бұл анықтама жерге орналастырудың ... ... ғана ... ал ... ... мазмұнын ашпайды.
ҚР-ң 2003 жылғы 20 маусымдағы Жер кодексінде жерге орналастыру – жер
қатынасын ... ... ... ... мен қорғауды ұйымдастыруға
бағытталған Республика заңдарының сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі іс-
шаралар жүйесі болып табылады. ... ... ... бұл ... ... орналастырудың мазмұнына сай келмейді. Оның жер ... ... ... ... ... осы Кодекстің 5-бабында, яғни жер
заңдарының міндеттерінде және 4-баптағы қағидаттарында да бар.
Ал ондағы «ұйымдастыру» деген сөздің мәні ... Одан ... ... ... іс-шараларды ұйымдастыру керек еді деген сұрақ
туады. Оның ... ... ... ... ... жерге
орналастырудың сипаттамасына көбірек ұқсап кеткен. Сондықтан, Қазақстан
Республикасы Жер кодекісінің 149-бабының мазмұнына ... ... ... ... ... – жер ... ... жүзеге асыруға
арналған, мемлекеттік уәкілді органдардың және оған қатысушылардың заңдарда
белгілеген ... ... мен ... ... ... бұл ... жерге орналастыру қандай іс-шаралар үшін, ... және ... үшін ... ... ... және ... байқаймыз. Жер кодекісінің 149-бабының аты қысқаша «Жерге
орналастырудың мақсаты мен ... деп ... ... Осы ... ... біз ... ... сәйкес келетінін де
байқауға болады.
Анықтамада аталған жер ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру және қорғауға бағытталған қызметтің жүйесін
көрсетеді. Ол әлеуметтік, экономикалық техникалық және ... ... ... ... Жерге орналастыру іс-әрекеттерінің әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... табиғи объектісі ретінде жерді
тиімді пайдалануды ұйымдастырудан; техникалық жағынан іздестіру, ... ... және ... жұмыстарын жүргізуден; құқықтық жағынан жерді
пайдаланудың тәртібін, шарттары мен ... ... ... ... Жер ... ... ... институты
реттеліп жерге орналастыру процесі қарастырылмаған. ... ... ... ... заң ... ол ... және Жер ... орналастыру міндеттерінің жүзеге асырылуы көрсетіліп, жерге
орналастыру институтының дәрежесін жоғарылатқан.
Ал ... Жер ... және ... орналастыру туралы Қазақстан
Республикасы Үкіметінің бекіткен тәртібінде де, бұл мәселе жоқ. ... ... ... ... ... ... ... Республикасында жер туралы кейбір заң әдебиетінде жерге
орналастыру ... ... біз ... ... и ... советского
земельного права» - деген оқулықта жер ... ... ... жер
құқығының жалпы бөлімінде жерге орналастыру ... ... ... жер процесін жер құқығының негізгі институттары қатарында қараған.
Оның нормаларына: 1) жерді беру және алып қою ... ... ... 2) ... ... ... ... 3) жердің
пайдалануын есепке алу және мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру жөніндегі
процессуалдық қатынастарды реттеу; 4) жер ... шешу және жер ... үшін ... ... процессуалдық қатынастарды реттеу
жатқызылған. Бұл жер процесі институты жерге орналастыру ... ... ... ... ... оқулықта жер процесінің жерге орналастыру
процесін реттейтін нормалары қатарында берілген.
Аталған оқулықтың авторлары: «процессуалдық нормалар жер қатынастарын
реттейтін ... ... ... ... ... ... құрал. Жер құқығының барлық негізгі институттарының жүзеге асыру
процессуалдық формалары бар» - деген қортынды ... ... ... совершенствования процессуальных форм в
реализации земельного права» және ... ... в ... атты ... жер ... жер құқығының институты ретінде
мемлекеттік билік және басқа да ... ... жер ... ... ... ... белгілейтін жер істерін жүргізу нормаларының
жиынтығы деп анықтама берген[11].
Бұл нормалардың топтастырылуы туралы жоғарыда атап ... ... ... ... орналастыру қарастырылмаған. Ал
топтастырудың негіздеріне жататын ... ... ... қатарында
жерге орналастыруды жүргізудің тәртібі туралы Ереже де бар.
Н.И. Краснов пен И.А. ... ... ... ... ... ... еңбегінде де процессуалдық норма – мемлекеттік
органдардың және ... ... ... да ... ... ... ... мемлекет белгілеген және санкцияланған тәртіп
деп көрсеткен. Бұл анықтама мен жер қорын басқару мемлекеттік органдарының
жер ... ... ... қолдану жөніндегі жер процессуалды
нормаларға да толығымен қатысы бар. «Бұл ретте ... ... әр ... және процессуалдық нормалар арқылы жүзеге ... ... ... де ... еске алу ... ... ... авторлар[12].
Бұл жер процесінің сипаттамасына және оның түсінігіне ... ... ... келуге болады: Жер процесі-жер құқығының ... ол жер ... ... ... асыру үшін пайдаланатын
құқықтық процессуалдық нормалардан тұрады. Бұл процессуалдық нормалардың
қатарында ... ... мен жер ... бар. ... зерттеуіміз, осы
процессуалдық нормалар жөнінде туындайтын жерге орналастыру процессуалдық
құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... жер құқығынан
туындайды және оны жүзеге асырады. Жер ... ... - ... яғни жер ... ... ... жерге орналастыру
процесінің де объектісі - жер мәселесі аясындағы ... ... ... ... ... ... қатынастар жер құқығының негізін ... Ал ... ... ... жер ... ... ... ма, жоқ
әлде өз алдына жер құқығының бір саласы ... ... ма ... жер
процессуалдық құқықтық жүйесін құрайды ма. Бұл мәселелер әзірше әдебиетте
пікір талас объектісі болып саналады. Б.Ж. ... ... ... «Жер ... ... ... яғни ... құжаттар жеткіліксіздігінен жер процессі жер құқығының
саласы немесе жеке өз алдына жер ... ... ... бола ... ол тек қана жер заңдарының процессуалдық нормалар институты болып
табылады» - дейді.
Біздің пікірімізше, жер ... ... мен жер ... ... ... соң бірі ... болады, бірақ жер құқықтық
қатынастар алдымен пайда ... ... ... ол жер ... ... да бола алады. Әдебиеттерде ғалымдар ... ... жер ... туындайды және оған қызмет етеді
дейді.
Бұл пікір дұрыс. Сондықтан жер құқығы бар ... жер ... та бар. Жер ... ... болмаса, жер құқығының нормалары
өзінен-өзі іске аспайды. Жер құқығы нормаларын жүзеге асыру ... ... ... ... ... деп ... Соған орай
бізде жер процессуалдық құқық емес, жерге орналастыру процессуалдық ... бар деп ... ... ... жиынтығы жерге орналастыру
процессуалдық құқығын құрайды.
Б.Ж. Әбдірайымовтың жеке өз алдына жер ... ... ... ... үшін ... әлі ... ... құқықтық массив
(топ) қажет деп санайды. Біз автордың бұл ... ... ... ... ... ... мұндай жерге орналастыру
жер процессуалдық құқықтық массив (топ) біртіндеп қалыптасып келеді. Бірақ,
ол заң ... ... ... ... ... ... ... нормалардың мазмұндары қайталанады, немесе бірнеше
нормативтік-құқықтық актілер ... ... Жер ... ... ... ... ... деп аталады. Онда мемлекеттік меншіктегі
жерден жер учаскесіне құқықты табыстау мынадай ретпен жүргізіледі:
1) жер учаскесіне тиісті ... ... ... жасау;
2) мәлімдеген өтінішті қанағаттандыру мүмкіндігін анықтау;
3) жер учаскесін, алдын-ала таңдау;
4) жерге орналастыру жобасын әзірлеу және бекіту;
5) жер учаскесіне ... ... ... ... ... ... қабылдауы;
6) белгілі бір жердегі жер учаскесінің шекараларын белгілеу;
7) жер учаскесіне құқықты ... ... ... ... жер ... ... мемлекеттік тіркеу.
Бұдан басқа осы бапта (3 тармағында) жер ... ... ... жер ... ... ... мүдделі жеке және заңды
тұлғалар жер ... ... ... ... ... ... береді.
Өтініште: жер учаскесін пайдалану мақсаты оның болжамды мөлшері, орналасқан
жері суарылатын пайдалану құқығы, басқа ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар Жер кодексінің 44-бабының 8-ші
тармағында да бар. ... бұл ... ... жеке ... үй ... жер учаскелерін беру негізіндегі өтініш деп аталады.
Жер кодексінің 47-бабында да өтініш туралы ... бар. ... ... ... табыстау туралы өтініш түскен кезден 3 айға дейінгі
мерзімде қаралады. Ол ... жер ... ... атқарушы органға
жазбаша нысанда өтініш берген күннен бастап бір ай мерзімде қабылдануы
тиіс. Оның ... осы ... ... әр ... ... берілген.
Шаруа (фермерлік) қожалығын жүргізу үшін жер ... алу ... беру және оның ... ... ... Республикасының шаруа
қожалығы туралы заңында да бар (31 б.(.
Қазақстан Республикасы аумағында қызметін жүзеге асыру үшін бірлескен
кәсіпорындардың ... ... мен ... шет ... заңды
ұйымдары мен азаматтардың пайдалануына жер беру туралы Ережеде бар.
Онда өтініш берудің екі түрлі кезеңі ... ... ... ... ... ... ... халықаралық бірлестіктер
мен ұйымдар шет ... ... ... мен ... ... ... селолық, қалалық, (поселкелік) кеңесіне не жергілікті әкімге
өтініш ... ... 3-ші ... ... құрылыс жобасын
белгіленген тәртіппен әзірлеп біткеннен кейін ... ... ... мен ұйымдар шет елдік заңды ұйымдар мен азаматтар
келісілген жер ... ... алу ... және оны ... ... ... аренда жағдайында уақытша беру туралы ... ... ... сәйкес) өтініш жасайды (Ереженің 14 тармағы)
Жерге орналастыру мәселелері Жер кодексінің 44 және 149, ... да ... ... ... жер ... ... актілермен қатар,
жерге орналастыру мәселелері аясындағы ... ... ... де
қаралғанын атап өтуімізге болады.
Мемлекет меншігіндегі жер учаскелерін немесе тұрақты жер ... ... алу- сату ... ... ... адамдар мен мемлекеттік емес ұйымдар құрылыс салу үшін ... ... ... ... ... арналған жерлерді қоса, өндірістік
және өзге объектілер салынған, оларға бұрын тұрақты ... ... ... және ... сатып алуға ниет білдірген жағдайда аталған
адамдар мен ... ... ... органға өтініш береді.
Өтінішпен бірге: жер учаскесіне құқықты куәландыратын ... жер ... ... ... және басқа да құжаттар
тапсырылуы керек. Оралмандарға жеке тұрғын үй салу үшін жер ... ... ... ... жер ... алу үшін жер ... ... ... өкілеттігі бар тиісті жергілікті атқарушы органға
өтініш береді. Өтініште ... ... ... аты мен ... аты; ... ... жер телімі
бар немесе жоқ екендігі туралы анықтама; ыңғайына қарай сұрап ... ... ... жері және басқалар. Сонымен, жер учаскесін алу ... ... ... атап өткеніміздей, негізгі құқықтық актілерде де (Жер
кодексінде), туынды жер туралы нормативтік құқықтық актілерде де бірнеше
рет ... ... ... бірге тиісті атқарушы органдарға жер учаскесін
алуға мүдделі адамдар және заңды тұлғалардың жерге ... ... ... мен ... ... де әр ... әр түрлі
болады. Олардың ішінде қайталанатындары да бар. Жер ... ... алу және ... ... ... өтініш беру жеті рет
қайталанады. Мұндай ... яғни жер беру ... ... Жер ... ... да ... құқықтық актілерде
кездеседі. Бірақ кейбір реттерде жер учаскелерін ... ... ... үшін, өтініш беру тәртібі қаралмаған. Мысалы, Жер ... ... ... ... жер телімін пайдалануды жүзеге асырудың
процессуалдық тәртіптері ... ... ... жер телімдері
қандай жағдайларда азаматтарға берілетіні, жер телімін ... ... ... ... беру ... ... оның ... мерзімі, қызметтік телімді алу
үшін қандай құжаттар немесе өтініште анықталатын жағдайларға ... ... ... ... ... ... құрамы және олардың
мөлшері белгіленбей қалған.
Аталған 41-бапта қызметтік жер телімін пайдалану құқықтарын жүзеге
асыру, оны ... мен ... ... ... ... ... шарт жасасу
міндеті жүктеледі. Бірақ шарттың үлгі ережесі жоқ. Онда екі жақтың да ... ... ... ... ... ... қаралуы тиіс. Оның негізгі
мазмұнында жер үлесін мақсатты және нысаналы пайдалану мен ... ... ... мен ... ... мүмкін. (өртке, жел, су эрозиясына
қарсы күресу қызмет ... жер ... ... көгалдандыру
(абаттандыру) және басқалар).
Жер процессуалдық нормалар жер құқығы нормаларын ... ... ... ... болса неге жер құқығының нормативтік құқықтық негізі
қалыптасқан, ал жер ... ... жер ... ... ... деген сұрақтар туады. Бұл дұрыс және орынды сұрақ. ... ... бір ғана ... бар. Ол жерге орналастыру процессуалдық
құқық ... ... ... жер ... ... ... ... зерттелмеген.
Қазақстан Республикасының жерге орналастыру нормативтік-құқықтық
актілерінің саны 30-дан астам болса да, олар ... осы ... ... ... жинақ жарық көрген жоқ. Сондықтан, жерге орналастыру ... ... және ... ... ... де ... еңбектер қажет.
Жер құқығы мен жер процессуалдық құқығының, жерге орналастыру процессуалдық
құқығының ... ... өз ... зерттеу қажет. Келешекте,
мүмкіндігінше жаңа Жер құқығы және Жер процессуалдық кодекстер қабылдауды
ұйымдастыру ... ... ... ... ... іс-шараларын жүзеге асыру барысында атқарылатын заңмен
белгіленген жер құқықтық процессуалдық ... ... ... ... жерге орналастыру қатынастары экономикалық
қатынастарға жатады деп дұрыс анықтама берілген. Бірақ, ... ... ... ... қатынастар болғанымен, олар құқықтық
актіге жататын болғандықтан жерменен байланысты ... ... ... ... ... Оның құқықтық негізін ... ... Жер ... және басқа да жер туралы
құқықтық нормативтік актілер құрайды. Жер ... ... ... ... ... ... мен түрлері жерге меншік құқығы
мен жер пайдалану құқығы және жер ... ... ... ... ... ... түрлері бар: олар, жер алқаптарын,
алаңдарын немесе учаскелерін шаруашылықтың қандай мақсаты үшін, қандай ... ... ... ... (жер ... ... меншік
иелері мен пайдаланушылардың санаттарына қарай, олардың формалары (конкурс,
аукциондар), әкімшілік–аумақтық ... ... ... ... құқықтық жағдайына, т.б. байланысты болуы мүмкін. Соған орай,
жерге орналастыру тәртібі, жерге ... ... мен ... қатысуы, олардың құқықтары мен міндеттері және жерге
орналастыруда атқаратын қызметі де әр ... ... әр ... басталып, әр
түрлі аяқталуы мүмкін. Тіпті жерге орналастыру құжаттарында әр түрлі (жер
учаскесіне жеке меншік пен оны ... ... жер ... ... ... ... жер учаскелерін немесе тұрақты жер пайдалану
құқығын сатып алу-сату тәртібінің жалпы ... мен ... ... жер ... ... ... жер учаскесін сату тәртібі, ... ... ... ... ... ... ... байланысты қаралған.
Жер кодексінің 44-бабына сәйкес жер учаскелерін объектілер құрылысы
үшін беру ... ... ... ... бойынша жер учаскесін
таңдау алдын-ала жүзеге асырылады. Объектінің құрылысы үшін жер ... ... ... және қала ... регламенттеріне сәйкес жер
ресурстарын басқару жөніндегі ... ... ... ... ... қала құрылысы органдары мен бірлесе отырып) жүзеге ... ... ... ... ... салу үшін ... болған жағдайда оның
күзет немесе санитарлық аймағын белгілеу үшін жер ... ... ... ресімделеді. Осы актіге әрбір жер учаскесін ... ... ... олардың жобалары қоса беріледі. Аса маңызды объектілер
бойынша жергілікті атқарушы органдар ... ... ... ... ... үшін жер ... таңдау жөніндегі арнаулы
комиссия құрылады.
Жер процессуалдық ... жер ... ... ... ... тікелей үлес қосады. Осындай жер процессуалдық қатынастар арқылы
жер заңдарының алдына ... ... ... ... ... қатынастардың негізгі ерекшеліктері ... ... бар. Жер ... және жер ... ... ... ... есебінде жерді пайдаланушылар арасында бөлу және
қайта бөлу жүйесін құрайды деуі бұрын дұрыс ... да, ... ... ... мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық және саяси
бағытына байланысты дұрыс болмай отыр және ол жерге орналастыру ... және ... ... ... ... бүгінгі
жағдайларға сәйкес келмейді. Жерге орналастырудың жер ... ... жеке ... ... ... мемлекеттік жер
пайдаланушылар мен жеке жер ... ... ... қана ... Оның ... өте кең және ... ... жерге орналастыру құқықтық қатынастар мынандай алты
түрге ... ... ... ... ... жер құқықтық қатынастары; жерді
алуға байланысты құқықтық қатынастар; шаруашылық ... ... ... ... ... ... ішіндегі жерге орналастыру жер
құқықтық қатынастары; мемлекеттік жер қорының ... ... ... ... ... әкімшілік шекараларын өзгертуге
байланысты жерге орналастыру ... ... Бұл жер ... ... ... кезеңіне сай, дұрыс топтастырылған.
Әдебиеттерде жерге орналастыру мазмұны және бағыты жағынан әр ... ... ... ... ... ... ... аймақтарға
бөлудің республикалық, облыстық және аймақтық жобалары және жер ресурстарын
пайдалану, жақсарту және қорғау бағдарламаларын әзірлеу, ерекше ... ... мен ... ... ... жұмыстары бар[13].
Кейбір жер құқығы оқулықтарының авторлары жерге ... ... оны екі ... ... ... ... ... аралық
жерге орналастыру, екіншісі, шаруашылық ішілік жерге орналастыру.
Өзбекстан ... жер ... ... ... ... ... қараған: жерге орналастыру болжамы; жоба алдындағы жерге
орналастыру; шаруашылық және ... ... ... ... ... жер ... ... жерге орналастыру
шаруашылық және шаруашылық ... ... ... ... кезде егемен алған Қазақстан Республикасында жерге орналастыру
процесін терең зерттеген Б.Ж. ... жер ... жер ... ... ... үш ... ... қараған :
1) құқық қолдану жер құқықтық ... ... ... ... және алу ... жер учаскелерін мемлекеттік жер кадастрлық
есепке алуды ... ... ... жер ... ... процедурасы;
мүдделі тұлғаларға мемлекеттік кадастрының мәліметтерін беру процедурасы;
жер ... және ... ... мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру
процедурасы;)
2) ұйымдастыру жер ... ... ... ... бөлу; жер
мониторингін жүргізу процедурасы; ... жер ... құру және ... ... жер ... жүргізу процедурасы; жерді пайдалану
және қорғауды жоспарлау процедурасы; ауыл шаруашылық алқаптарын бір ... ... ... ... жер ... - ... емес субъектілердің заң қызметінің ... ... ... ... ... ... ... орналастыру
жұмыстарының процедурасы)[14].
Жер процессуалдық нормалар қатарында ... да жер ... бар. ... ... жаңа Жер ... қарастырылған және
Жер кодексінің жер құқықтық нормаларын іске асыру үшін пайда болады.
Мұндай ... ... ... ... қосымша пайда
болуына мемлекет тарапынан қабылданған жер құқықтық және жер процессуалдық
құжаттар себеп болды. ... Жер ... ... сәйкес екі немесе
бірнеше тұлғаның меншігіндегі жер учаскесі оларға меншік құқығымен тиесілі
болады. Егер ... ... ... (үлестік жер пайдалануға) қатысушылар
қатарынан немесе шаруа (фермер) қожалығын ... үшін ... ... болса жер учаскелері үлестік меншікке ... ... ... ... ... жер учаскесінің пайдалану
тәртібіне ... ... ... жер ... ... алу жер құқықтық
процесі ЖК-нің 53-58, 101- ... ... ... ... мекендердің шекарасын (шегін) белгілеу және өзгерту туралы жер
құқықтық процесстер ЖК-нің ... ... қала ... ... ... ... ... қызметтері ЖК-нің 110-бабына сәйкес жүргізіледі.
Жерді ерекше шарттармен пайдалану, аймақтардың шекарасы мен ... ... ... ... ... ... ... орналастыруды жерге меншік құқығының түрлеріне мен ... ... ... ... ... ... болады. Өйткені,
жерге орналастыру процесі барысында оған қатысушыларға әртүрлі құқықтық
жағдайлар ... Бұл ... ... ... мемлекет
меншігіндегі жерді пайдаланатын ... ... ... жеке меншік
құқығында пайдаланушылар, шетелдік жер (жер учаскелерін) пайдаланушылар
және ... ... ... болуы мүмкін.
Бірақ, жерге орналастыру институтын ... ... ... ... ... ... орын ... Республикасының 2003 жылғы Жер кодексінде ... ... ... ... ... орналастыру жөнінде өткен
тарауда да қаралды. Бұл тарауда жерге ... Жер ... ... ... туралы бабына сай қаралады.
Қазақстан Республикасында жерге орналастыруды жүргізудің ... ... ... ... ... ... процесі реттелген.
Осы бөлікте жерге ... ... - ... ... ... ... ... жерге орналастыру ... ... ... мен ... ... асыруын қамтамасыз етуге
бағытталған қызметтер жүргізу тәртібі - деп тұжырымдалған. Осы ... зер ... ... орналастыру процесінің анықтамасы емес, жерге
орналастыру процесіне қатысушылардың қызметін процес деп ... осы ... ... ... ... берген тәрізді.
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 151-бабында көрсетілген жерге
орналастыру процесі мен салыстырып қарасақ, бұл ... ... ... ... ... ... деп, оның кезеңдеріне мыналарды
жатқызады:
1 жерге орналастыру ісін жүргізуді бастау;
2 дайындық жұмыстары;
3 жерге ... ... ... ... ... ... жерге орналастыру құжаттамасын қарау, келісу және бекіту;
5 жерге орналастыру жобасын орындау.
Соңғы, жерге ... ... ... ... 150 ... ... ... деп қараған:
1) жобаны жер бетіне көшіру;
2) жобаның барлық элементтерін ... ... ... ... мен құжаттарын рәсімдеу және беру.
Осыған қарағанда Жер ... ... ... ... Жер ... жүргізу тәртібіне (процедурасына) ... ... ... ... ... ... ... «Процедура
управления землеустроительных работ» - деп Б.Ж. Әбдірайымов дұрыс атаған.
Сонымен ... Б.Ж. ... жер ... беру ... ... ... ... қараған:
1 бастапқы кезең (жер учаскесін беру тәртібін бастау);
2 дайындық кезеңі (жер учаскесін алу туралы ... ... ... ... ... ... орналастыру жобасын дайындау, келісу және
бекіту; жерде жер учаскесінің шекарасын белгілеу);
4 қортынды кезең ... ... ... ... Жер ... 151-бабындағы кезеңдерге ұқсайды, тек осы
баптағы жоғарыда біз ... ... ... ... орындау Жер
кодексінің 150-бабының 6 тармағында қаралған.
Сонымен, Жер кодексінің ... 1 ... ... ... ... процесі емес, жерге орналастырудың кезеңдері деуге
толық негіз бар.
Ал осы баптың 2,3,4 ... ... ... ... аталмайды. Сондықтан, бұл тармақтардың жерге орналастыру
процесіне (кезеңдеріне де) ... жоқ ... бұл ... келесі
бөлімдерде қараймыз.
Бірақ, Жер кодексінің 151-бабының мазмұны жоғары аталған ... ... ... 7 ... 2 ... және 8,9,10
тармақтарында бар. Ереженің 10 тармағы Жер кодексінің 151- ... ... ... атап ... болады.
Жерге орналастырудың кезеңдеріне анықтама бергенде оның мазмұнына
қарай, заңда көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... - жер заңының және
жерге орналастыруды іске асырудың нормативтік актілерде ... ... ... ... ... органдардың реті мен орындауының іс
қимылдары (әрекеттері).
Жер кодексінің 151-бабында жерге орналастыру процесі деп-атағанымен,
оның (баптың) ... ... ... ... ... ... ... атап көрсетеді.
Бірақ, біз жерге орналастырудың мазмұнын ашу үшін жерге орналастыру
кезеңдері қатынастарын төртке бөліп қарадық: ... ... ... ... ... жер болжамдарын, бағдарламаларын, схемаларын және
жобаларын әзірлеу, ... ... ... құжаттамаларын қарау, келісу
және бекіту, төртіншісі жерге орналастыру жобасын орындау.
1. Жерге орналастыру қызметін жүргізуді қозғау ... ... ... ... ... ... жер учаскелері иелерінің немесе
жер пайдаланушылардың өтініші бойынша, ... жер ... ... ... органдардың бастамашылығы бойынша жүргізіледі (Жер
кодексі 150-бап, 1 тармақ). ... ... ... жүргізуді қозғау
кезінде жер ресурстарын басқару ... ... ... ... ... жергілікті жерлердегі органдары мемлекеттік органдардың шешімі бойынша
жұмыстардың түрлері мен ... ... ... мен ... ... айқындалатын жерге орналастыру жөніндегі шаралардың
жоспарын ќұрады.
Мүдделі жер учаскелері ... ... жер ... ... бойынша жүргізілетін жерге орналастыру олардың
тиісті жер ресурстарын басқарушы атқарушы органға беретін ... ... ... (Бұл ... Жер ... 150- ... 1
тармағының 2 абзацында көрсетілген). өтініште жұмыстардың ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерді көрсетіледі.
2. Дайындық жұмыстары. Дайындық жұмыстары қажетті ... ... ... жинаудан, жүйелендіруден, сараптаудан және бағалаудан
тұрады.
3. Жерге ... ... ... схемаларын және
жобаларын әзірлеу. Шаруашылық аралық, шаруашылық ... және ... ... ... ... ... жобалары, елді
мекендер аумақтарының жер-шаруашылық құрылымының жобалары, жерді пайдалану
мен қорғауға байланысты жобалар, жоспарлар, ... ... ... ... жер учаскесіне құқығын куәландыратын ... ... ... осы ... ... көрсетілген жерге
орналастырудың мәніне сәйкес міндетті түрлері болып табылады.
Жерге орналастырудың ... ... ... және
жобаларын әзірлеудің тәртібі жер ресурстарын басқару жөніндегі орталық
атқарушы орган әзірлейтін және ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады. Жерге орналастыру құжаттамаларын қарау,
келісу, және бекіту Қазақстан Республикасының қолданылып ... ... ... Жерге орналастыру жобасын орындау. Жерге орналастыру ... ... ... ... ... ... ... игеруді; жерге
орналастыру материалдары мен құжаттарын рәсімдеуді және беруді қамтиды.
Заңдарда және ... ... ... ... ... ... ... үлгідегі белгілермен жер учаскелерінің
шекаралары белгіленуі арқылы жерлерге көшіріледі.
Жобаны ... ... ... жер ... ... мен ... міндетті қатысуымен жүргізіледі.
Жерге орналастыру жұмыстары аяқталған соң ... ... ... ... ... ... ... орналастыру материалдары
мен құжаттары беріледі.
Жерге орналастыру жобасында көзделген шараларды жүзеге асыру жерге
орналастыруды жүргізу жөніндегі тапсырыс ... ... ... ... мен ... ... құрамын
белгілеп беретін жер процессуалдық ... және ... да ... ... жер ... ... ... орналастырудың мазмұнын ЖК-нің ... ... ... ... ... ... ... орналастырудың,
жерді аймақтарға бөлудің республикалық, облыстық және аймақтық схемаларын
(жобаларын) және жер ... ... ... және ... әзірлеуді;
2) қолданыстағы жер пайдалануды ... және ... ... ... ... жерге орналастыру жобаларын жасауды, белгілі
бір жерде жер учаскелерін ... беру мен ... ... ... ... ... және жер ... құқығына құжаттар жасауды;
3) белгілі бір жерде елді мекендердің шекарасын /шегін/ анықтау мен
белгілеуді олардың жер-шаруашылық орналастыру жобаларын ... ... бір ... ... құрылымдардың, ерекше
қорғалатын табиғи аумақтардың және жерді пайдалану мен қорғаудың ... бар ... да жер ... ... ... жерге орналастыру, бүлінген жерді жаңғырту мен жаңа жерді игеру
жобаларын, сондай-ақ жерді ... мен ... ... ... да
жобалар әзірлеуді;
6) жерді түгендеу ісін жүргізуді, пайдаланылмай жатқан, ... ... ... ... ... ... отырған жерді
анықтауды;
7) топографиялық-геодезиялық, картографиялық, топырақты зерттеу,
геоботаникалық және басқа да зерттеу мен ... ... ... жер ... ... мен ... тақырыптық
карталары мен атластарын жасауды қамтиды және қамтамасыз етеді.
Бұл жерге орналастырудың ... ... 1995 ... Жер ... 2001 ... Жер туралы заңда және 2003 жылғы Жер ... ... ... ... ... жер ... мен жер мониторингін жүргізу;
2) жер-бағалау жұмыстарын жүргізуді қамтамасыз ету қызметтері аталмай
қалған.
Біздің ойымызша, бұл дұрыс емес. Себебі жер ... ... ... ... ... ... ... түсіру, зерттеп отыру) -
ондағы болып жатқан өзгерістерді анықтау мен ... ... ... ... Бұл ... ... ... орналастыру жұмыстарын жүргізуде
қажетті құжат болып табылады, сондай-ақ, мемлекеттік жер кадастрын жүргізу,
жерді пайдалану мен қорғауды ... және жер ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету өте
қажетті шаралар қатарына жатады.
Тағы да бір, жерге орналастырудың мазмұнына қатысты мәселе бар. ... ... ... ... ауыл ... өндірісінде ұтымды
пайдалануды ұйымдастыру болып табылады.
Қазақстан Республикасының жаңа Жер ... ауыл ... ... ... құқығын белгіледі (24-бап ). Оның мазмұнында
жерге орналастыру ережелері бар. Осы ... ... ... ... ауыл ... ... ... осы Кодексте белгіленген тәртіппен және жағдайларда жеке және
заңды тұлғалар жер пайдалану құқығымен және жеке ... ... ... Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелері жеке меншік құқығымен
Қазақстан Республикасының азаматтарына шаруа ... ... ... және ... ... ... емес ... тұлғаларына
тауарлы ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу және ... ... үшін ... Ауыл ... ... жер ... жеке ... құқығын
табыстау арқылы жүргізіледі.
Шаруа қожалығын және тауарлы ауыл шаруашылығы өндірісін ... ... ... (жер ... жеке ... құқығының табысталуына
мүдделі азаматтар мен мемлекеттік емес заңды ... жер ... жеке ... құқығын жер учаскесінің ЖК-нің 10 және
11–баптарына сәйкес анықталатын кадастрлық (бағалау) ... тең ... ... жер ... жеке меншік құқығын оның кадастрлық ... ... ... ... ... сатып алуға болады;
Бұл ретте әкімшілік-аумақтық бірліктер бойынша жер ... ... ... мөлшерін Қазақстан Республикасының Үкіметі
белгілейді.
3. Жер учаскесіне жеке меншік құқығын сатып алу ақысын ... ... ... ... ... ... жер ... Республикасының заңдарында тыйым салынбаған мәмілелердің ... ... ... ... бар;
осы баптың 2-тармағының 2-тармақшасына сәйкес жер учаскесіне жеке
меншік құқығы мемлекеттік тіркелген ... 10 жыл ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым ... ... ... ... ... бар. Бұл ... жер ... салуға қолданылмайды.
4. Осы баптың 2-тармағында ... жер ... ... алған
кезде сатып алу сомасын төлеу жер ... жеке ... ... ... ... жазбаша өтініші бойынша он жылға дейін төлеу мерзімін
ұзарту арқылы жүргізілуі мүмкін.
Жер учаскелерін ... ... ... ... ... ... бағасын толық төлегенге дейін мәміле (сату, жалға ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің жарғылық капиталына
салым немесе жарна ретінде ... ... ... ... Жеңілдікті бағамен
төлеу мерзімі ұзартылып сатылған жер учаскесімен мәміле жасауға оны сатып
алу бағасы толық төленгеннен кейін он жыл ... соң ... ... ... жер учаскесін кепілге беруіне оның сатып ... ... елу ... төлеген жағдайда рұқсат етіледі. Бұл ретте
жер учаскесінің сатып алу бағасы төленген бөлігі ғана ... ... ... Ауыл ... ... жер учаскесінің меншік иесі болып
табылатын тұлға ... ... ... ... ... ... ... меншігіне қайтарылуға тиіс, не жер учаскесіне құқық 10
жылға дейін ... ... ... жер ... ... бір жыл ... рәсімделуге тиіс. Жер учаскесі мемлекет меншігіне қайтарылған кезде,
жер учаскесінің сатып алу ... ... ... осы ... ... алған баға бойынша, жер учаскелерін сатудан түсетін қаражат есебінен
төленеді.
Жергілікті атқарушы орган жер учаскесін сатып ... бас ... ол ... оның ... ... ... азаматына
сатылуы мүмкін.
Міне, осындай ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерге меншік құқығынан
туындайтын жерге орналастырудың кейбір ... бар ... ... анық.
Бірақ, бұл мәселелер ЖК-нің жерге ... ... да және ... да ... ... жер ... ... жөніндегі орталық уәкілетті
органның және оның жергілікті ... ... ... ... жер ... мен жер ... жүргізу де және жерге
орналастыруды республикалық деңгейде ұйымдастыру да бар.
Б.Ж. Әбдірайымов жер процесін - жер құқығы ... ... ... ... мемлекеттік жер кадастры процедурасын және ... ... ... ... жер-құқықтық процедурасы
тобына жатқызып қарастырған. Қазақстан Республикасының ЖК-нің 151-бабы
жерге орналастырудың жер процесіне ... ... да, жер ... жер ... ... ... құқығына тікелей қатысы бар.
Ресей Федерациясының Жер кодексінің 68-бабында жерге орналастыруды
қарастырып, оны ... мен ... ... ауыл ... жер
учаскелерін ауыл шаруашылық өндірісінде ұтымды пайдалануды ұйымдастыруын -
жерге орналастыру шараларының жүйесі деп қараған (38(.
Жоғарыда айтылған шараларды ескере ... біз ... ... кодексінің 149-бабында көрсетілген жерге орналастырудың мазмұнында ауыл
шаруашылығы мақсатындағы жерлерді азаматтар мен ... емес ... ауыл ... ... ұтымды пайдалануын ұйымдастыруы
деп қараған жөн ... деп ... ... - жер ... ... ... ... арналған
мемлекеттік уәкілді органдардың және оған ... ... ... ... ... мен ... болып табылады.
Біз ғалымдардың - Н.И. Краснов, И.А. ... Б.Ж. ... ... жер ... бір ... ... пікірлеріне
қосыламыз. Бірақ, бұл институт жеке өз алдына жер процессуалдық ... ... бола ... ... қорытындыға келдік. Себебі, жер құқығы
бар жерде жер процессуалдық құқық та бар. Бірақ, жер процессуалдық құқықтың
материалды ... ... бір ... ... бытыраңқы екені рас. Кейде жер процессуалдық нормалар қайталанады
немесе жер ... ... ... ... қатарында қалып қояды. Сондықтан,
жер процессуалды нормаларды жинақтап, топтастырып, кодификациялануды қолға
алу ұсынылады.
Б. Ж ... ... ... ... үш ... ... ... нормаларды топтастырудың бастамасы деп қарауы дұрыс.
Жер кодексінің ... ... ... ... қаралмай
қалған жер кадастры мен жер мониторингін жүргізу және жер ... ... ... Жер ... ... ... ауыл шаруашылығы жеріне және
меншік құқығы статусы берілгендіктен оның процессуалдық мәселелері заңдарда
қаралмай ... ... Жер ... 149-бабында ауыл шаруашылық
мақсатындағы жерлерді азаматтар мен мемлекеттік емес заңды тұлғалардың ауыл
шаруашылығы өндірісінде ұтымды пайдалануды қарастыруы жөн деп ... ... ... ... ... ... – жер ... жерді пайдалануды ... ... ... ... ... ... ... Жерге орналастыру - бұл жерді өндіріс құралы ретінде ұйымдастыру
шараларының жүйесі;
3. Жерге орналастыру – жерді толық, тиімді және ... ... ... ... ... ... және қорғау саласындағы
мемлекеттік органдардың шешімдерін жүзеге асыруға бағытталған шаралар;
4. Жерге орналастыру – жер ... ... ... ... жүзеге асыруға бағытталған мемлекеттік шаралардың
жүйесі;
5. ... ...... жер ... және оның жеке ... ... ... ететін белгілі шаруашылық құқықтық және жер
техникалық, мемлекеттік шаралар (әрекеттер) ... ... ... ... бұл шаралар үш топқа
бөлінеді:
1. Әлеуметтік ... ... ... ... жерді
қандай салада пайдалануын анықтайды ол ... ... ... ... жүргізу мүмкіндігін анықтайды. Жерге орналастыру экономикалық
аспект ретінде жер өндіріс құралы және халық ... ... ... ... ... ... жерді ұйымдастыру.
2. Техникалық. Техникалық шаралар іздестіру, суретке түсіру, карта
жасау, зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... жүргізеді.
Жерге орналастырудың техникалық аспектісін жобалау, іздестіру, зерттеу және
түсіру жұмыстары қамтиды.
3. Құқықтық. Жерге орналастыру жер ... ... ... ... бағыттарының бірі. Жерге орналастыру құқықтық аспект
ретінде – жер меншік иелері мен жер пайдаланушылардың ... ... ... ... ... ... ... ұтымды пайдалануды
ұйымдастыруға бағытталған шаралардың жүйесін құрайды.
Жерге орналастыру жұмыстары Қазақстан ... ... ... ... ... ... 72-Ө-a Жер пайдалануларды ұйымдастыру және реттеу, алқапта
жер учаскесінің шекарасын бөлу және белгілеу бойынша шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... орналастыру жұмыстарын атқару Ережелеріне сәйкес жүргізіледі.
1.3 Жерге орналастыру қызметін реттейтін заңдардың ... ... ... Жер кодексінде берілмеген. Қазақстан
Республикасында жерге орналастыруды жүргізудің тәртібі ... ... ... ... ... Жер туралы заңының қағидаларына
негізделеді делінген. Жерге орналастырудың өзі жер ... ... Жер ... ... жер ... ... бастама – қағидалары бола алады.
Бірақ, жер ... мен жер ... ... арасындағы
қатынастарында өзгешеліктер бар екенін ескерсек, жер процессуалды ... жер ... ... жер ... құқықтың
мақсаттары мен міндеттерін жағымды орындауға бағытталған қағидалары болуы
керек.
Құқық теориясында құқықтық қағидаларды ... ... ... ... ... мен қызметін қамтамасыз етеді. «Қағидаларды ... ... ... және ... қатынастардың құқықтық
реттелуінің ... ...... ... бар[15].
Әдебиетте құқықтық қағидалар құқық саласының, құқықтың ... ... ... Олардың арасында әр түрлі және
құрамалы байланыстар бар. ... ... ... ... және
институттың қағидаларының құрылуына ықпал етеді ... ... де ... орай біз, ... ... жер ... және ... құқығының, олардың институты – ... ... ... ... ... деп білеміз. Жерге орналастыру институты
өзінің мазмұны, мәні және міндеттері мен атқаратын қызметіне ... ... ... ... ерекшеленеді.
Төменде салыстырма ретінде жер заңдарының қағидаларын қараймыз. ... ... ... жер ... қағидалары төмендегідей
құрылған:
1 Қазақстан Республикасы аумағының тұтастығы, қол сұғылмаушылығы және
бөлінбейтіндігі;
2 жерді табиғи ... ... ... халқының өмірі мен
қызметінің негізі ретінде сақтау;
3 жерді ... және ... ... экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
5 жерді нысаналы пайдалану;
6 ауыл шаруашылығы мақсатындағы жердің басымдылығы;
7 жердің ... және оған ... ... ақпаратпен
қамтамасыз ету;
8 жерді пайдалану мен қорғау ... ... ... ... залал келуін болдырмау немесе оның зардаптарын жою;
10 жерді ақылы пайдалану қағидаларына негізделеді.
Бұл аталған қағидалардың ... да ... ... ... ... ... басшылыққа алатын бастама екені айдан-анық.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 6-бабында жер ресурс ретінде
мемлекеттік меншікте болады деп көрсетілген. Сондай-ақ, ... ... ... мен ... жеке ... ... мүмкін дейді. Жер
өзінің ... ... және жеке ... пайдалануда болса да
өзгертпейді. Жер заңдарында жердің табиғилығын сақтап, қорғауды ... ... ... ... ... ... жұмыстарын атқарған кезде ... ... да, ... ... жұмыстарына тікелей басшылыққа алатын
қағидалардың да сөзсіз керегі бар. Жер заңдарында ... ... ... ... және жеке ... ... болу ... қарай ЖК-нің
4-бабы 2 тармағында көрсетілген «Жерді табиғи ресурс, ... ... ... мен қызметінің негізі ретінде сақтау» ғана
емес, сонымен ... оны ... және ... жер қатынастарында, соның
ішінде айналымда болған ... де ... ... ... ... ... еске ... ойластырған жөн болады.
Бұл қағидалар өз кезегінде жер құқығы институттары қағидаларының
жиынтығын құрайды және ... ... ... ... атқарады.
Жер заңдарында жер туралы келісім шарттың сақталу мерзімін жүзеге асыру,
жер процессуалдық қатынастары субъектілерінің ... ... ... азаматы, азаматтығы жоқ адамдар) сияқты тәртіптер бар. ... ... ... ... ... үшін де қағидалар керек. Жер
кодексіндегі аталған барлық ... ... жер ... ... ... олардың сәйкестігіне қарай қолданған ... ... жер ... ... көбі жерге орналастыру
жұмыстарын бастаған, жүргізген, ... ... ... ... ... да бар ... жоққа шығара алмаймыз.
Заң әдебиетінде құқық қағидаларын сақтау құқық жүйесінің дұрыс,
бірыңғай дамуын және қызметін ... ... Егер ... ескерілмесе
құқықтық тәртіптердің және ... ... ... ... ... ... пікірге біз де қосыламыз.
Қазақстан Республикасы жер ... ... ... институтының
мынадай қағидаларының жобасын ұсынамыз:
1 жердің (жер қорына) санаттарға бөлінуі;
2 жерге орналастырудың міндетті жүргізілуі;
3 жерді мерзімді пайдалану;
4 ... ... ... ... жеке ... және жер ... жер учаскелерін құрылыс объектілері үшін беру;
6 жер учаскелерін ... ... ... ... ... жер ... беру ... Субъектілерге берілетін жер учаскелерін нормалау;
9 Жер учаскесін пайдалану құқығының сақталуы.
10 Жер туралы мәліметтердің жариялылығы.
Біз ұсынып отырған жобаның ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бірақ, бұл ... ... ... ... ... осы ... ... жолға қойылуына, бағытта болуына өздерінің үлесін қосады деп сенім
білдіреміз. Жоғарыда айтылған ... орай ... ... ... Жерге орналастырудың мақсаттары, міндеттері мен қағидалары жерге
орналастырудың ... ... оның ... ... белгілеп
береді. Бұл негіздер келешекте жер ... ... ... және олардың осы ... ... мен ... ... ... ... ... алады деп білеміз.
2. Жер заңдарындағы қағидаларға талдау ... ... ... ... жер ... ... қағидаларының жобасы
ұсынылды. Олардың түрлері мынадай:
- Жердің (жер қорының) санаттарға бөлінуі;
- Жерге орналастырудың міндетті ... ... ... ... ... ... Жердің шаруа (фермер) қожалығының жеке меншігінде және пайдалану
құқығында болуы;
- Жер учаскелерін құрылыс объектілері үшін ... Жер ... ... ... ... үшін ... Оралмандарға жер учаскелерін беру;
- Субъектілерге берілген жер ... ... Жер ... ... құқығының сақталуы.
- Жер туралы мәліметтердің жариялылығы.
3. Жерге орналастырудың құқықтық негіздері - ... ... ... ... ... тапсырмаларында әр түрлі әдістері
мен тапсырмалары көріністері есебінде заңдар мен ... ... ... ... ... ... - жерге орналастыру және процессуалдық
құқықтық қатынастарды реттеу. ҚР Конституциясынан кейінгі ... ... және ... жер ... осы аталған қатынастарды реттейтін негізгі
заң актілері болып саналса, осы заңдар нормаларын қолдануға арналған 30-дан
астам ... ... ... ... ... ... және жер
процесі туралы нормалар жер процессуалдық қатынастарды толық реттей алатыны
аталып, ол қатынастарға қатысушы ... оның ... ... ... ... ... жер ... басқару
жөніндегі уәкілетті орталық және жергілікті органдардың құзіреттері
талданып, олар ... заң ... ... ... ... ... жүргізетін субъектілердің құқықтары мен міндеттері,
жердің құқықтық режимі басқа жер иемденушілер мен пайдаланушылардан ... ... ... ... осы ... ... ... санаймыз. ЖК-нің 149-бабында жерге орналастырудың жаңа міндеттерін
қарауды немесе Ресей ... ... ... Қазақстан
Республикасының «Жерге орналастыру туралы» заңын қабылдау қажет.
4. Жер ... 149-151 ... ... ... ... ... ... жоқ. Алайда оның қажеттілігі баса
айтылады. Ресей Федерациясында «О землеустроистве» ... 2001 ... ... ... заң бар. ... ... туралы жер заңдарының
ішінде Жер кодексіндегі нормаларды екі топқа ... ... ... жер учаскесіне құқық беру нормалары; екіншісі, жер учаскесіне
құқық берудің және оны іске ... ... ... ... ... ... беру ... мыналар жатқызылады: 1) жер
учаскесіне ... ... ... және ... ... ... 2) ... жер пайдалану құқығын беру; 3) жер учаскесін жалға беру; 4) ... ... ... ... ... ... нормалардың процессуалдық түрлері, Жер
кодексінде жүйеленбесе де ЖК-нің 43-47 және ... ... бар ... Жерге орналастыру мәселелеріне арналған Алматы қаласының
әкімінің 2003 ... 24 ... № 2/373 ... ... ... жерлерді пайдалану тәртібі» туралы қаулысы жер заңдарына қайшы
келетін акт ... ... ... ... алға қойылды.
6. Жер кодексінің ... ... ... қаралған, жер
кадастырының құрамдас бөлігі суармалы жер учаскелерінің мелиорациялық ... ... ... және ... ... ... бойынша
сапалық сипаттамаларын бағалау туралы, ... ... ... ... ... ... ... жердің мелиорациялық кадастырлық
ережесі немесе нормалары керек. Бұл ... ... ... жер ... ... ... бір ауыз сөз де ... Жер кодексінің 59-бабының 1 тармағында ... ... ... ... ... жер ... ... тиесілі жер учаскесі кепіл
нысаны болуы мүмкін делінген. Сонда да болса ЖК-нің 8 ... ... ... ... салу» деген сөздерді қате деп алып ... ... ... меншік және пайдалану құқығындағы жер учаскелерін кепілге
салу» болуы керек.
8. ЖК-ң ... 1 ... ... ... ауыл ... ... ... бөлу мақсатымен ауыл шаруашылығы
мақсатындағы жер мен ... жер ... ... жер қоры ... Ал ... 2 тармағында арнайы жер қорының басқа үш негізі бар. Сондықтан бұл
қайшылықтарды жою үшін аталған нормаларды ... ... ... Жер ... ... ... 3 тармағында және жерді
пайдалану және қорғауға мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру тәртібінде, жер
ресурстарын басқару және жер ... ... ... ... жоғары тұрған органдарға шағымданудың үш түрін ... ... ... әр ... ... ... қажеттіктер үшін мемлекеттік
жер пайдаланушыдан жер учаскесін алып қою оны алып ... ... ... ... бір ... ... ... жүргізіледі. Мүндай шешімге
жоғары тұрған орган не сот тәртібімен шағым жасауы мүмкін - ... ... ... 3 ... ... ... мен ... мемлекеттік
бақылау жасауды жүзеге асыратын лауазымды адамдардың әрекетіне ... ... ... ... қабылдануына) негіз болған ақпаратқа
жоғары тұрған лауазымды адамға немесе сотқа ... ... - ... Жерді пайдалану мен қорғауға мемлекеттік бақылауды ... ... ... пайдалану мен қорғау жөніндегі мемлекеттік
инспектордың әкімшілік жаза ... ... ... Қазақстан
Республикасының ЖК-ң 148 бабының 3 тармағына сәйкес шағым жасалуы мүмкін» -
деп шағым жасаудың жаңа ... ... Жер ... ... көрсетілген жер пайдалану мен
қорғауды мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... ... емес, жерді пайдалану мен
қорғауға мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру Ережесінде ... ... ЖК-ң ... 2 ... сәйкес жерді пайдалану мен қорғауды
мемлекеттік бақылауды ... ... ол ... тәртіпте қаралуы тиіс.
11. Жер мониторингісі туралы нормалар Жер ... және ... ... және оның ... ... ... қаралып,
олардың ара қатынастары ... ... бұл ... ... мен сөйлемдер бар. Жер кодексінің нормаларында жер
мониторингісін жүргізетін ... ... ... ... жоқ. ЖК-ң ... оны жер ... бұл қатынастарды реттейтін
субъекті қатарында қаралмайды. Сонда да болса ЖК-нің 160-бабында жер
мониторингісінің ... ... ... ... ... ... ... аталған жер
заңдарында және мониторинг туралы Ережеде қаралмаған, Сондықтан, ЖК-ң ... ... ... ... ... ... Сол себепті ЖК-ң
159-160 баптарын қайта қарау қажеттігі ұсынылды.
12. ЖК-ң 46-бабында оралмандарға жер ... ... ... жер ... ... ... жер пайдалануға жер учаскесін
беру қарастырылды. Бірақ жер заңдары бірнеше рет өзгерсе де, ... ... құру ... жер ... жоқ. Сондықтан, ... жер қоры ... ... ... ... ... Жерге орналастыру және жерге орналастыру процесі туралы
нормативтік құқықтық ... ... ... мақсатында олардың
заңдарға қайшы келетіндерін өзгерту, толықтыру, қосымшалау, жаңа актілер
қабылдау ... ... ... жасалды. Тұрғын үй жағдайларын
жақсартуға мұқтаж мемлекеттік қызметкерлерге жеке тұрғын үй салу үшін ... ... ... мен ... ... ҚР ... 1996 ... маусымдағы № 720 қаулысы Жер кодексінің 6-бабында көрсетілген –Қазақстан
Республикасындағы жер заңдары Қазақстан Республикасының ... және Жер ... пен ... осыған сәйкес қабылданатын
актілерінен тұрады - деген нормаға ... ... жоюы ... ... ... Үкіметінің аталған № 720 қаулысы ... ... ... ... азаматтар бірдей құқықтар мен ... ... Жер ... ... жер ... беру нормалары
бар. Ал қызметшілерге, соның ішінде, ... ... ... ЖК-ң ... ... ... артық мөлшерде беру
қаралмаған.
Жерге орналастыру негіздері қатарында 4 Заң мен ... ... ... ... ... олардың жер құқығы мен жер ... ... жер ... ... мен ... және ... басқару органдарының қызметі аталды. Олардың мазмұнына ... жер ... мен жер ... ... ... жіктеуге
болады.
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 149-бабы жерге орналастырудың
мақсаты мен мазмұны деп аталса да, оның ... ... ... мен ... ... ... Жер кодексінің 5-бабында
міндеттердің қатарында жер заңдарының мақсаты да аталып өткен. ... ... ... мен ... табиғи ортаны сақтау мен жақсартуды
қамтамасыз ету мақсатында жер қатынастарын ... ... Бұл ... 1 бөлігінде аталған «Жерге орналастыру жер қатынастарын реттеуге,
жерді ұғымды пайдалану мен ... ... ... ... жер ... ... қамтамасыз ету» - мақсаттарына
саяды. Бұл мақсаттарды жерге орналастырудың іс-шаралары деуге де ... бұл ... ... гөрі ... ... ... болады.
Жерге орналастырудың алдына қойған мақсаттарының ... өте зор. ... ... жерге орналастырудың іс-шаралары, керек болса,
міндеттері де ... ... да, ... бөлімде жерге
орналастырудың кейбір анықтамасында оның авторлары «жерге ... ... ... ... ... берген. Біздің Жер
кодексімізде де «жерге орналастыру іс-шаралар жүйесі» деп аталған.
Жерге орналастырудың ... жету үшін ... ... ... ... асыру керек және ол үшін жер заңдарының ... ... ... ... ... Сондықтан да аталған 149-
баптың 2-тармағында ... ... ... ... жүргізу
нәтижесінде белгіленген, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген
тәртіппен ... жеке ... ... ... ... ... пайдалану
мен қорғау режимі, шектеулер мен ауыртпалықтар, жер учаскелерінің ... ... мен ... ... ... және ... да деректер жер құқығы
қатынастары субъектілерінің орындауы үшін ... ... ... ... ... ЖК-нің 151-бабында жерге орналастыру процесінің жерге
орналастыру процесіне қатысушылардың міндеттерінен өзгеше. Оның ... ... ... ... ... жер құқығы ... ... үшін ... ... ал 151- баптағы міндеттер
жерге орналастыру ... ... ... міндеттері мен
қызметіне тікелей қатысы бар міндеттер болып табылады.
Жер заңында және ... жер ... ... да жерге
орналастыру мен жер ... ... ... мақсаттары мен
міндеттерін толық қарастырған жөн болады. Бұл туралы экологиялық заңдарда,
оның салалық түрлеріне байланысты кейінгі кезде ... бар. ... ... Су ... ... 1 тарауы су заңдарының
мақсаттарына, ал оның екінші бөлігі су ... ... ... ... Су ... ... су қорын пайдалану мен қорғау
саласындағы мемлекеттік басқарудың ... ... ... су ... ... ... мен функциялары, 48-
бабында су қорын пайдалану мен қорғау ... ... ... ... 52-бапта су қорын пайдалану мен бақылауды ... ... ... ... ... жеке ... су ... мен қорғау саласындағы құқықтары мен міндеттері, ... ... ... ... ... кондоминимумға
қатысушылардың міндеттері, 123-бапта мемлекеттік органдардың, жеке және
заңды тұлғалардың ... ... ... ... алу және ... ... ... яғни барлығы 8 түрлі міндеттер орын алған.
Орман Кодексінің 71-бабында ормандарды толықтыру мен орман ... бар. ... ... ... мақсаттары, орман қорын қорғаудың
және ... ... ... қатынастарында керекті алға қойылатын мақсаттар
аталмаған. Сондай-ақ, орман заңдарының міндеттері де қарастырылмаған.
Сонымен қатар, Кодексте орман қорын күзету мен ... ... ... ... ... ... қорғау, пайдалану, ормандарды толықтыру және
орман өсіру саласындағы мемлекеттік бақылауды ... ... ... ... ... лауазымды адамдардың құқықтары мен міндеттері (20-
бап), жеке орман иеленушілердің міндеттері (27-бап), мемлекеттік орман
иеленушілердің ... ... ... ... ... қоры учаскелерінде орман пайдалануды жүзеге асырған кездегі
міндеттері (38-бап), ... ... ... ... ... ... ... Су кодексіндегі жағдайлар орман, жер кодексіне
қарағанда, су заңдарының мақсаттарына және ... ... ... Ал Жер ... мен ... ... жер және ... заңдарында
табиғи ресурстарды пайдалану мен қорғау саласына қойылатын мақсаттар ... ... мән ... ... ... ... осы ... жетілдіруде жол берілген олқылықтар себепші болса ... ... ... ... мен ... ... ... кезінде осы олқылықтарды жою мақсатын алға тарту жөн болады.
Сонымен, жерге орналастырудың мақсаты - жерге орналастыруды заңға ... ... ... ... мен ... іс ... ... асыру болып
табылады.
Жерге орналастырудың міндеттері жер заңдарының ... ... ... жер ... ... ... ... белгіленген. Бұл міндеттер Қазақстан Республикасының
жер жөніндегі барлық заңдарының міндеттері ... олар ... ... ... және жер ... нормаларына да тікелей
қатысы бар.
Қазақстан Республикасында Жерге орналастыруды жүргізудің тәртібі
туралы Ережеде жерге ... ... ... ... :
1 ... ... ... мен қорғауды жоспарлау және ұйымдастыру;
2 Қазақстан Республикасының табиғат жағдайларын кешенді ... жер ... ... ... зерттеу және тәжірибе конструкторлық жұмыстарды орындау,
жерге орналастыру, жер кадастры, жер мониторингі және жер-бағалау жұмыстары
жөнінде ... ... ... ... ... ... әкімшілік-аумақтық құрылымдардың, жер учаскелері меншік
иелеріндегі, жер пайдаланушылардағы ... ... ... және
бекіту арқылы жерге орналастыру және ... ... мен ... ... ... жер пайдалануға берілген (берілетін) жерлерді
пайдаланудың режимі мен шарттарын белгілеу жөніндегі ... ... ... ... және жерді қорғауды қолдау және ... ... ... және ... жаңа ауыл ... ... және олардың қолда барын жақсарту, жерді ... ... ... су басуынан, құрғаудан, батпақтанудан, қайта тұз
басудан, шөлге айналудан, радиоактивтік және ... ... ... да ... ... мен ... ... жөніндегі шараларды
әзірлеу;
7 жерлердің (учаскелердің) саны, сапасы ... ... ... ... ... жүргізу және ауыл шаруашылығы алқаптарын ауыл
шаруашылығын ... ... жоқ ... ... үшін ... ауыл шаруашылығы өндірісінің шығындарын ... ... ... ... ... ... міндеттері дұрыс тұжырымдалған. Бірақ,
Қазақстан Республикасының жаңа Жер ... ... ... мен ... ... қажет. Мысалы, жоғарыдағы 5 бөлікте
көрсетілген меншікке немесе жер ... ... ... ... режимі мен шарттарын белгілеу жөніндегі ұсыныстар әзірленіп,
жаңартырылуы керек.
Жер ... жаңа ... және ... мен ... ... ... жерге орналастыруды атқаратын орталық атқару
органдарының және Жер ресурстарын басқару жөніндегі ... ... және оның ... ... ... қызметін реттейтін
заң нормаларында да тиісінше өзгерістер мен толықтырулар енгізілуі керек.
Мысалы, ауылшаруашылығы өндірісін ... ... ... ... ... құқықтық жағдайы басқа жер ... мен ... ... біз оны ... ... байқадық. Сондықтан,
жерге орналастырудың міндеттеріне ауыл шаруашылығы ... ... жер ... және жер ... жөніндегі құқықтары мен
міндеттері тиісті жер учаскелерінің ... ... ... белгіленеді
деген қосымша тармақша керек.
ЖК-ң 44-бабында жерге орналастыру жобасының негізінде ... ... ... ... ... (елді мекендерде сәулет
және қала ... ... ... отырып) жерге тиісті құқық табыстау
туралы жергілікті атқарушы орган шешімінің жобасын дайындайды деген ... Бұл Жер ... жаңа ... ... жаңа ... Жер ... ... да кездеседі. Мұндай жерге орналастыру жөніндегі норма
аталған міндеттер қатарында жоқ.
Жерге орналастыру қатынастарының ... ... де ... екендігін айта кеткіміз келеді. ... ... ... ... жер ... ... ... мен оны бір түрден екінші түріге
ауыстыру ... ... ... ... мен өзге де ... экологиялық
экспертизадан өтуі тиіс деп көрсетілген. Сонымен қатар жерге орналастыру
жұмыстарын ... ... ... ... пен ... ... тиіс
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖЕРГЕ ОРНАЛАСТЫРУ ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ
2.1 Қазақстан Республикасындағы жерге ... ... ... және ... орналастырудың субъектілері дегеніміз - жер туралы заңдарда
белгіленген және жерге орналастыру ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдары мен жер процессіне қатысушылар болып
табылады.
Жер кодексінің 14-бабына ... жер ... ... ... ... ... және оның жергілікті жерлердегі органдары ... ... ... ... орталық уәкілетті орган болса, екіншісі оның
жергілікті жерлердегі аумақтық органдары болып табылады.
Жер кодексінің ... ... ... ... ... органдарының уәкілетті және аумақтық екені аталмаған. Ол Жер
кодексінің ... ... ... ... ... сөздер Жер
кодексінің 14-бабындағы және 2 ... ... мен ... ... ... ... «уәкілетті» және «аймақтық» деген сөздер ... «жер ... ... ... ... уәкілетті атқару органы»
және «жергілікті жердегі аумақтық органдарының құзіреті» деп өзгерту керек.
Жерге ... ... ... ... орналастыру
қатынастарының мазмұнымен анықталады.
Жер кодексінің 150-бабының 1 тармағында жерге ... ... ... ... жер ... ... ... иелері немесе жер
пайдаланушылардың өтініші ... ... жер ... ... ... органдардың бастамасы бойынша жүргізіледі деген. Бұл
жерде жер ... үш ... ... ... ... (ол Жер ... 15-19 ... сәйкес жергілікті
өкілді орган мен жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... бар ... астаналық) атқарушы органдары, аудандық
(қалалардағы аудандардан басқа) ... ... ... ... ... ... бар ... кент, ауыл, село), ауылдық (селолық) округтердің
әкімшіліктері;
2 жер учаскелерінің жеке ... ... және жер ... жер ... ... жөніндегі жергілікті аумақтық органдар;
4 жерге орналастыру жұмысын орындаушы субъектілер, яғни белгіленген
тәртіппен ... ... ... тұлғалар мен азаматтар;
5 басқа да жерге орналастыру жұмыстарын жүргізуге тапсырыс берген
тұлғалар мен азаматтар ... ... ... ... болуы
мүмкін.
Жер кодексінің 151-бабына сәйкес жерге орналастыруды ... ... ... жерге орналастыру құжаттамасын әзірлеуші, жерге
орналастыруды жүргізу кезінде құқықтары мен заңды ... ... ... тұлғалар, сондай-ақ жерге орналастыру құжаттамасы келісілетін және
оны бекітетін мемлекеттік органдар мен басқа да тұлғалар ... ... ... ... табылады, яғни жерге орналастыру қатынастарының
субъектілері бола ... ... жер ... жеке ... ... мен жер
пайдаланушылардың қатарына мынандай субъектілер жатуы мүмкін. Жеке меншік
қосалқы шаруашылық иелері, саябақ және саяжай иелері, жеке ... үй ... ... ... жер ... иелері, өндірістік және басқа құрлыс
(ғимраттар) объектілерін алып жатқан жер ... ... ... ... ... ... жер пайдаланушылар, мемлекеттік
емес жер пайдаланушы ұйымдар және басқа заңда көрсетілген тұлғалардың ... мен ... ... ... мен ... және ... субъектілердің ішінде өзінің қызметі жағынан ерекше орында
органдар – Жер ... ... ... ... және ... ... ... болып саналады. Ол Жер кодексінің 14- бабында
«Жер ресурстарын басқару жөніндегі орталық уәкілетті органның және ... ... ... деп ... ... атап ... Бірақ,
оның қандай орган екені туралы анықтама немесе сипаттама бұл ... ... ... Үкіметінің 1999 жылғы 23 ... ... бұл ... ... ... Республикасының жер ресурстарын
басқару жөніндегі Агенттік және Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... ... атқарушылық, рұқсат беру және
бақылау-қадағалау функцияларын, сондай-ақ, жер ресурстарын ... ... ... және ... ... ... ... асыратын Қазақстан Республикасының орталық атқарушы
органы болып табылады. Бұл тұжырым ... ... ... ... 14 қаңтардағы №14 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Жер
ресурстарын басқару агенттігі туралы жаңа Ережеде сақталды[17].
Сонымен ҚР-сы Жер ресурстарын ... ... ... ... ... және ... функцияларын, сондай-ақ жер ресурстарын басқару
саласында топографиялық-геодезиялық және ... ... ... ... ... ҚР-ң ... атқарушы органы болып
саналады. Ережеде жалпы ережелер мен агенттіктің негізгі міндеттері және
құқықтары 1 және 2 ... орын ... ... ... ... ... ... аудандар мен қалаларда заңды тұлғалар ... ... ... ... ... міндеттері:
1 жер ресурстарын басқару, жер қатынастарын реттеу, геодезия және
картография саласында ... ... ... жүргізу;
2 жер ресурстарын басқару ... ... ... және
жүзеге асыру, жерге орналастыру, геодезия және картография жөніндегі іс-
шараларды әзірлеу және іске ... ... ... ... ... асыру және тиісті
ақпаратты қорғау болып табылады.
Агенттік заңнамада белгіленген тәртіп пен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін стратегиялық
функциялар; жер қатынастары саласындағы мемлекеттік саясатты әзірлеу;
мемлекеттің жер ... ... ... ... жер заңнамасын
қолдану тәжірибесін қорыту, оны одан әрі ... ... ... нормативтік құқықтық келісімдер (актілер) мен геодезиялық және
картографиялық жұмыстарды жүргізуге ... ... ... ... және ... ... ... және картографиялық
қызмет субъектілерінің осы талаптарды ... ... ... ... олардың дұрыс қолданылуын бақылау; мемлекеттік құпияларға жататын
топографиялық-геодезиялық, ... және ... ... ... ... белгілеу;
2) мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ететін функциялар:
қолда бар ... және ... ... ... ... жер ... иелері мен жерді пайдаланушыларға бөлу туралы, ... мен ... ... ... ... бүлінген жерлерді
қайта өңдеу, топырақтың құнарлы қабатын сылып алу және ... ... ... ... ... жасау; белгіленген тәртіппен жердің
мониторингін, мемлекеттік жер ... ... ... ... жер ... ... ... деректердің банкін құру және
жүргізу; жерге орналастыруды республикалық деңгейде жүргізуді ұйымдастыру;
аймақтарға бөлу негізінде жердің ... ... және ... ... жер учаскелерінің шекараларын белгілеу; жерді
аймақтарға бөлу ... ... ... ... ету; ... ... жөніндегі жинақтар мен басқа да материалдарды басып
шығару және ... ... ... ... және жергілікті
атқарушы органдарымен жер қатынастарын реттеу, жерді ... және ... ... ... ... ... ... өзара іс-қимыл
жасау; әкімшілік-аумақтық бірліктер арасындағы шекаралардың ... ... ... өзгерістерін және географиялық объектілердің
атауларын көрсете отырып, кезекші анықтамалық ... ... ... ... ... ... орналастыру жөніндегі топографиялық-
геодезиялық, ... ... ... ... ... жұмыстарды және ... ... және ... жұмыстарын жүргізу бөлігіндегі қызметін
үйлестіру; мемлекеттік, ... және ... ... ... және ... жұмыстардың орындалуын ұйымдастыру;
мемлекеттік республикалық картографиялық-геодезиялық ... және ... жер ... ... ... жүргізу; республика аумағының
геоақпараттық жүйелерін құру; халықаралық ... жер ... ... және ... мәселелері бойынша Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... қолдау; Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын
делемитациялау және демаркациялау жөніндегі топографиялық-геодезиялық ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Әділет
министрлігінің ... ... ... ... және жер
учаскелерінің жоспарларымен қамтамасыз ету;
3) мемлекеттік ... іске ... ... ... ... ... ... пайдаланылуы мен қорғалуына
мемлекеттік бақылауды ... ... жер ... ... ... қабылдау; жер заңнамасын бұзушылықтарды жою бойынша орындау үшін
міндетті ... ... ... және ... ... мен ... ... анықталған жолсыздықтарын жоюды, сондай-
ақ көрсетілген ... ... ... ... ... алынған геодезиялық және картографиялық материалдар мен
деректерді топтастыруды, есепке алуды, ... ... және ... ... ету; жер ... саласындағы әкімшілік құқықбұзушылықтар
туралы істерді қарау; егер олар Қазақстан Республикасының жер ... ... ... ... бұза ... ... ... сондай-
ақ бұл жұмыстар сараптамадан өтпеген немесе теріс қортынды алған жобалар
бойынша жүргізілсе, пайдалы ... кен ... ... ... ... ... және ... да жұмыстарды
тоқтата тұру; Қазақстан ... ... мен ... ... және ... ... ... фактілері
анықталған жағдайда лицензиялау туралы заңнамаға сәйкес ... ... ... ... ... мемлекеттік құпияларға жататын
топографиялық-геодезиялық, картографиялық және ... ... ... ... ... кәсіпорындарда көбейтілуін, сақталуын
және пайдалануын бақылауды ... ... ... ... ... олардың сақталуын қамтамасыз етуді қадағалау; пайдаланылмай жатқан
жерлер мен заңнаманы бұзу арқылы пайдаланылатын жерлерді анықтау;
4) ... ... ... ... ... ... ... жеке меншікке сататын немесе жерді пайдалануға беретін
нақты жер учаскелерінің бағалық ... ... жер ... мен ... анықтау; жерге құқықты куәландыратын
құжаттарды беру; ... жер ... беру ... ... ... өз ... ... лицензиялауды жүзеге асыру; аэротүсірілімдік,
геодезиялық және картографиялық жұмыстарды тіркеу, есепке алу және ... ... ... ... және ... ... жоспарланып отырған ... ... ... және ... ... зерделенгендігі туралы мәліметтер
беру; жерлерді пайдалану мен қорғау мәселелерін ... ... ... ... ... мен ... сараптама
жүргізу;
Агенттіктің өз функцияларын жүзеге асыру ... ... ... ... органдардан, өзге де ұйымдардан, лауазымды адамдардан
және азаматтардан жерді пайдалану мен ... ... ... ... мен картография саласындағы қажетті ақпаратты сұратуға және алуға;
2) заңнамалық ... ... ... ... жер
учаскелеріне меншік құқықтары мен жерді пайдалану құқықтарын тоқтату туралы
атқарушы органдардың қарауына ұсыныстар енгізуге
3) ... ... ... жер ... ... ... тоқтату туралы ұсыныс енгізуге құқығы бар.
Бұл Ереженің бұрынғы Ережелерден ... ... ... бөліп-бөліп қараған. Агенттік кезінде жер
ресурстарын басқару жөніндегі ... ... да ... ... ... ... Оның ... арнайы жер ресурстары саласындағы қатынастарды
реттейтін орталық орган болғандықтан оны арнайы орталық уәкілеті орган -
деп ... ... ... еді. ... ЖК-ң және ҚР-ң ... да ... атқарушы органдарға ҚР-ң Үкіметі және жергілікті атқарушы
органдары жатқызылғанын еске алуымыз керек.
ЖК-ң 14-бабында аталған жер ... ... ... ... ... деп ... да Ережеде бұл атаулар жоқ. Сондықтан,
Ережедегі агенттіктің атауларын заңға ... ... ... ... орналастыру субъектілерінің ұғымы мен түрлері
Жерге орналастыру қатынастары ... ... ... ... ... осы саладағы іс-әрекеттерін немесе ... ... ... ... ... өткен бөлімінде жерге орналастыру қатынастарының
субъектілерін атадық. Олардың ішінде ... ... ... ... (Жер ... ... ... орталық уәкілетті
органның және оның жергілікті жерлердегі органдарының негізгі субъектілігі
қаралды. Осы ... ... ... орналастыру жөніндегі құқықтары
мен міндеттеріне тоқталғанда олардың, осы Қазақстан Республикасының Жер
кодексінде және ... жер ... ... ... ... Ережеде
және басқа нормативтік-құқықтық актілерде көрсетілгенін байқаймыз. Бұл
құқықтар мен міндеттер (соның ... ... ... ... ... ... мен міндеттерге қатысы бар түрлері болуы мүмкін)
олардың материалдық және процессуалдық нормалары да ... ... ... ... ... ... ... Жер ресурстарын басқару жөніндегі орталық
уәкілетті орган мен оның жергілікті жерлердегі органдарының ... ... Бұл ... ... мыналар бар:
1) жер ресурстарын басқару мен жер ... ... ... ... ... саясатты жүргізу;
2) жерді пайдалану мен қорғауға мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру;
3) мемлекеттік жер ... мен жер ... ... ... ... республикалық деңгейде жүргізуді ұйымдастыру;
5) жер қатынастыры саласында мемлекет мүдделерін қорғау;
6) жерді аймаққа бөлу ... оның ... ... ... ... жер ... ... белгілеу;
7) жерге орналастыру жұмыстарын жүргізуді лицензиялау;
8) мемлекет жеке меншікке сататын немесе жер ... ... жер ... бағалау құнын анықтау;
9) жер учаскесіне құқықты куәландыратын құжаттар беру;
10) жерді аймақтарға бөлу ... ... ... ... жер ... ... мен ... айқындау;
12) пайдаланылмай жатқан жерді және ... ... бұза ... пайдаланылып жүрген жерді анықтау;
13) Қазақстан Республикасының жер заңдарын ... жою ... ... ... ... мен ... мәселелеріне қатысты республикалық,
облыстық, аудандық ... ... мен ... ... егер құрылыс, пайдалы қазбалар, кен орындарын ... ... ... және басқа жұмыстар Қазақстан
Республикасының жер заңдарын, жерді пайдаланудың белгіленген ... ... ... ... ... бұл ... ... өтпеген
немесе теріс қортынды алған жобалар бойынша жүргізілсе, оларды тоқтата
тұру;
16) Қазақстан ... жер ... ... ... жою ... орындалуы міндеті нұсқамалар беру;
17) Қазақстан Республикасының жер заңдары саласындағы әкімшілік құқық
бұзушылық туралы істерді қарау;
18) Жер кодексінде Қазақстан ... заң ... ... ... өзге де ... бар. Өзге де мәселелердің
қатарында Қазақстан Республикасының Жер ресурстарын басқару жөніндегі
Агенттігін, осы ... ... ... ... ... ... мен ... және міндеттері бар екенін еске саламыз.
(Компетенция - латын ... ... ... ... ... құқығы; Функция
- латын сөзі, мәні қызмет, міндет, ... ... ... Жер ... ... ... ... құқықтар мен міндеттемелер
деп атаймыз)
Осы аталған 18 мәселелердің жер ресурстарын ... ... ... ... ... белгісіз. Сондай-ақ, оның жергілікті жерлердегі
органдарына қандай мәселелер қарауына жататынын ... да ... ... ... 2 тармағында уәкілетті орган мен оның ... ... өз ... Қазақстан Республикасы Үкіметі бекіткен
ережеге сәйкес жүзеге ... ... ... ... мен (Жер ... ... ... жер
ресурстарын басқару жөніндегі орталық ... ... және ... ... ... ... ... құқықтары мен
міндеттерін Жер кодексіне ... мен ... ... ... ... ... ... Ережесімен белгілеу заңға қайшы.
Аталған Ережеде ... ... ... Жер ... ... мен ... (функциялары) қайталанып Ереже ... ... ... қиын емес. Ережеде негізінен аталған органдардың заң (ЖК-
ң) нормалары мен ... ... ... ... ... ... ... керек еді. Олай болмай, заң нормалары қайталанып, не
болмаса кейінгі нормативтік-құқықтық актілер ... ... ... заңдық дәрежесі төмендетілген.
Біздің пікірімізше жер құқықтық қатынастарда ... ... ... заңның нормалары анық және дәл болуы керек. Сол ... ... ... ... ... мен ... де тек ... ғана тиісті
болуы керек. Сондықтан Жер кодексінің 14-бабында жер ресурстарын басқару
жөніндегі орталық ... ... және оның ... ... ... органының да құқықтары мен міндеттерін ... ... ... ... және ... ... құзіреттері мен
құқықтары қатарында геодезиялық қадағалау және басқа да қызметтері бар. ... ... екі ... геодезия және картографияға
арналған. Олар: Жер кодексінің 149-бабы 3 ... 7 ... ... ... ... және ... да ... мен іздестіру жұмыстарын жүргізеді;
150-бабы, 4 тармағының 3 ... ... ... ... ... ... Ереженің 11 тармағының 7 тармақшасындағы: мемлекеттік құпияға
жататын топографиялық-геодезиялық, ... және ... ... пайдаланудың тәртібін белгілейді деп ... ... және ... ... 2002 ... 3 ... 14-бабына қайшы келеді.
Заңның бұл бабында былай деген: Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ету үшін геодезиялық және
картографиялық ... ... ... Қорғаныс министрлігі және
өзара жоспар бойынша уәкілетті орган жүргізеді.
Аталған геодезия және ... ... ... ... осы ... сәйкес Қазақстан Республикасының аумағы және онда орналасқан
геодезиялық объектілер, ... жер ... ... Ал ... ... ... ... аумағының шегіндегі бүкіл
жер, онда орналасқанына және оларды жекелеген субъектілерге ... ... ... ... ... жер учаскелері, сондай-
ақ жер учаскелері мен жер ... ... ... 12-бабының 22
тармақшасы).
Осыған орай, жерді қорғау (топырақты қоса) мен ... ... ... жеке меншік иелері мен жерді пайдаланушылардың мүдделерін
қорғауға байланысы жоқ барлық ... және ... ... ... қатынастардың, соның ішінде материалдық және процессуалдық жер
құқықтық қатынастардың объектісі емес деп тану ... ... ... ... қатынастар аталған «Геодезиялық және картографиялық»
туралы ... ... ... Республикасының жер ресурстарын басқару
органы заңда көрсетілген реттерде осы салада уәкілетті ... ... ... ... бұл қызмет олар үшін заңның басқа саласы бойынша
атқарылады.
Жер ... мен Жер ... ... ... ... ... ... жетілдіру қажеттілігі бар. Әсіресе, Ережедегі 9 рет
қайталанған геодезия және картография жөніндегі тармақшалардың жер құқықтық
қатынастарға ... ... алып ... «Жерге орналастыруды» дұрыс
реттеп, жер ... ... ... ... ... ... ... осы саладағы құқықтары мен міндеттерін, соның ішінде
қызметтерін толық ... ... ... ... 3 тармағында: «Жерді
пайдалану мен қорғауға мемлекеттік ... ... ... асыратын
лауазымды адамдардың әрекеттеріне (шешімдеріне) және ... ... ... ... ... ақпаратқа жоғары тұрған лауазымды
адамға немесе сотқа шағым береді» деген. Осы лауазымды адамдардың ... ... ... ... бақылауды жүзеге асыратын жер
ресурстарын басқару жөніндегі уәкілетті органдар мен жергілікті ... ... ... ... мүмкін. Осы аталған органдардың
қызметкерлердің жергілікті және жоғары тұрғандары да заңда ... ... ... ... ... жер құқығы қатынастарынан туындайтын
даулар сот тәртібімен қаралады және аталған ... жер ... ... жер ... қаралмаған.
Сондықтан, ЖК-ң 148-бабында көрсетілген атқарушы органның мемлекеттік
жер пайдаланушыдан мемлекеттік қажеттіктер үшін атқарушы ... ... ... ... тұрған орган шағым жасауы мүмкін» деген ... ... ... ... жер ... ... жөніндегі атқарушы
органның қызметі өте ... және ... көп. ... ... ... 2000-2002 жылдарға арналған ... ... ... және ... меншік иесін қалыптастыру, жер
қатынастарын жетілдіру, жер үлестерін заттай атауландыру, жер ... ... жеке ... және ... ... ... мен ипотекалық
несиелендіруді дамыту, жерді кепілдік қатынастарға ... ... ... ... ... ... жердің жекелеген
санаттарына жеке ... ... ... ... кейін жерге
құқықтарды әділет органдарында тіркеу үшін оларға құқығын белгілейтін
құжаттарды беру арқылы ... ... ... ... үшін ... ... ... техникалық рәсімдеу процесін аяқтау бар.
Қазақстан Республикасында Жерге құқықтарды қамтамасыз ... ... ... ... ... жер заңдарының жалгерлік
қатынастары мен кепілдік операцияларын, мемлекеттік жер кадастры ... ... ... ауыл ... ұйымдарына шартты жер
үлестерін заттық ... ... ... елді мекендердің
аумақтарында жер шаруашылықтық орналастыру, жер нарығын ... ... ... ... ... ... мен ... тұлғалардың жерге құқықтарын
қамамасыз ету, оларды топтарға біріктіріп құқықтық жағдайын ... ... ... ... ... топ: Жер учаскелері жеке қосалқы шаруашылық, бағбандық
шаруашылық, саяжай және жеке ... үй ... ... үшін ... жер учаскелерінің меншік иелері. Олардың саны 3082,5 мыңды
немесе елдегі жер ... ... ... мен жер ... ... құрайды. Жерге құжаттар мен қамтамасыз етілгені 2700,7 мың меншік
иелері немесе 88 пайыз.
Осы топтың меншік иелерін көбейту одан әрі ... жеке ... ... ... ... отыр және ... саны 2003 ... аяғына
қарай 3,2 миллионға жетуі мүмкін.
Осы мақсаттар үшін ауылдық елді ... ... ... ... жүргізу, жерді ұтымды ... ... ... ... да ... ... ... кешенінде жер
ресурстарын қорғау жөніндегі аумақтық бағдарламаларды әзірлеу, қала
маңындағы аумақтардың ... ... ... жүзеге асыру өзделген.
Екінші топ: Шаруа (фермер) қожалықтары. ... саны 91 мың. ... ... етілгені 81,2 мың шаруашылық немесе 89,2 пайыз.
Аталған топтың жерді пайдаланушыларын қалыптастыру негізінен ... ... жер ... ... және ... ... құқығымен
жасалатын мәмілелердің есебінен жүзеге асырылады. Ауыл ... ... жер ... ... ... ... ... жерлердің есебінен арнайы жер ... одан ... ... ... ... топ: Мемлекеттік емес ауыл шаруашылығы ұйымдары, саны – ... оның ... ... ... ... – 4,2 мың, жер құжаттарымен -
3,9 мыңы немесе 94 пайызы қамтамасыз етілген.
Бұл топтың ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жарғылық капиталдарға, өз ... шығу ... ... ... ... ... ... өз жер учаскелерімен шығу құқығымен ... ... ... жер ... ... ... ... топ: Кондоминиум. Жерге құжаттар 14,1 мың кондоминиум
объектілері бойынша ... және ... ... ... ... ... берілген жер учаскелерінің шекараларын
одан әрі айқындау ... ... ... ... мен, іс ... ... және қала жобасы мен өзге де құжаттаманың ... ... ... ... ... ... отырып жүзеге
асырылатын болады. Кондоминиумға әр бір ... ... ... ... жер пайдаланудағы үлесі оны ... ... ... Жоспарланған жұмыстарды 2003 жылға дейін аяқтау мақсатында
кондоминиумдердің қазіргі бар ... үшін жер ... ... ... жоспары әзірленген.
Бесінші топ: Мемлекеттік емес заңды ... ... салу ... ... ... және ... емес ... құрлыстар-
жайлар салынған жер учаскелері. Мемлекет иелерінен алудың алғашқы кезеңінде
жерден ... ... ... ... ... ... рәсімделместен
жекешеленуге жол берілген. Сондықтан, жер учаскелеріне құқықтарды рәсімдеу
кезінде қазіргі бар объектілердің алып ... ... ... ... ... мемлекеттен сатып алуды (жалдауды) рәсімдеу жүргізіледі.
Меншік құқығында ғимараттар, ... ... ... ... ... және ... ... мүліктер бар, бірақ 2001 жылға дейін жерге
тиісті құжаттары белгіленген тәртіппен ... ... үшін ... ... ... ... ... көзделеді. Мемлекет
меншігіндегі жер учаскелерін беру мәселелерін реттейтін қолданылып жүрген
заң ... ... ... ... және ... пайдалану, инвесторлар тарту, бюджетке
қосымша қаражат түсіріп ынталандыру, жер учаскелерін ... ... ... ету, ... инвесторлардың құқықтарын қорғау
жөніндегі құқықтық кепілдіктерді қамтамасыз ету үшін неғұрлым ... ... ... жер учаскелерін меншікке немесе пайдалануға
енгізу жөніндегі жер ... мен ... ... ... топ: ... жер ... Шетелдік жер
пайдаланушыларға жер учаскелерін пайдалануға беру жер ... ... ... ... ... ... ... туралы заңдарға сәйкес
берілетін мемлекеттік заттық гранттар түріндегі жер ... ... ... ... ... ... ... мен азаматтарға,
бірлескен кәсіпорындарға қызметін Қазақстан Республикасы ... ... үшін ... ... берудің тәртібін әзірлеу көзделді. Шаруа
(фермер) қожалықтары және мемлекеттік емес ауыл ... ... ... ... ... ... жер ... паспорттарын беру көзделді,
онда салық салу және жердің бағасын анықтау ... жер ... ... көрсеткіштері көрініс табатын болады.
Жерге орналастыру жөніндегі жобаларды қажет мөлшерде әзірлей отырып,
шартты жер үлесін дербестендіру 2000 ... ... ... ... ... Онда жер үлестерін бөлу есебінен берілетін учаскелер ... ... ... ... ... отырып айқындалатын
болады, ал олардың арасында осы учаскелерді орналасқан жерін ... ... ... жер ... ... жер ... сот ... айқындалады.
Ипотекалық несиелерді және ауыл шаруашылығы ... ... ... ... жер ... мен жерді пайдалану құқықтарын
кепілге беру үшін жерді бағалау көзделген.
Шаруа (фермер) қожалықтарын ... үшін ... жер ... техникалық рәсімдеу процесін, оларға кейін әділет ... ... ... үшін ... ... белгілейтін құжаттарды бере отырып
аяқтау көзделген.
Жер қатынастары саласында мемлекет мүддесін қорғау үшін ... ... ... ... бұл ... ... өнімі аз жерлерді өңдеуден шығарудың шарттарын қатайту, сондай-ақ бұл
процесті ... ... ... ... ... ... ... үшін бұрын беріліп, пайдаланылмай жатқан жерлердің
және ... ... ... ... ... ... бөлу ... тәртіппен қайтып алудың проблемалары бойынша облыс әкімдері мен
бірлесіп жұмыс істеуді көздейтін мақсатты бағдарлама ... ... ... бұл жер ... басқару жөніндегі мемлекеттік саясатты
толық түрде жүргізуге және жердің меншік иелерімен жерді пайдаланушылар
үшін ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Жоғарыда қаралған бағдарламаларда негізінен жер ресурстарын басқару
органдарының жер қатынастарының жерге орналастыру ... ... ... атқару барысында пайдаланатын құқықтары мен міндеттері
баяндалған. Сонымен бірге:
1) жерге орналастыру процестерінде субъектілердің қорғалуы;
2) ... ... ... ... ... орындалу мерзімдері;
4) пайдаланудағы және пайдаланылмай жатқан жер учаскелерін ... ... ... жер иеленушілер мен пайдаланушыларды түгелдей құжаттармен және
жер паспорттарын дайындау және онымен қамтамасыз ету;
6) ... ... ... ... ... тұрақтандыру сияқты
көптеген жерге орналастыру жұмыстары белгіленген. Бұл ... ... ... мен ... ... ... да ... саналады.
Қазақстан Республикасында жерге орналастыруды ұйымдастыруды және
жүргізуді жер ... ... ... ... органдар, жер
ресурстарын басқару жөніндегі орталық атқарушы орган және оның ... ... ... ... ... ... ... мәселелері қаралмаған.
Атқарушы органдардың шешімі бойынша жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... жүргізу кезінде, Қазақстан ... ... ... ауыл ... ... ауыл ... ... емес мақсаттарға алу кезінде ауыл шаруашылығы
өндірісінің шығындарын өтеу үшін арналған құжаттар ... ... ... жеке ... ... мен жерді пайдаланушылардың
тапсырыстары бойынша жерге орналастыру жұмыстарын ... ... ... ... аталған жерге орналастыру ... ... ... ... ... ... оның ... жерге
орналастыруға тапсырыс берушілердің де құқықтары аралас берілген. Сондықтан
да, Жер кодексінің жерге орналастыру туралы бөлігінің бір ... ... жоқ. Оны Жер ... ... ... ... Мысалы, Жер
кодексінің 151-бабының 2 ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге тапсырыс берушіні, жерге
орналастыру құжаттамасын әзірлеуші, мүдделі ... ... ... ... және оны бекітетін мемлекеттік органдар мен басқа да
тұлғалар, 3 тармағында осы тұлғалардың құқықтары, 4 ... ... ... ... субъектілері түрлеріне қарай, оларды
орындаушыларының жерге ... ... ... әр ... ... орай әр түрлі құқықтар мен міндеттерді ... ... ... ... ... ... ... жер учаскесін қайтарып алуға
қатысатын субъектілерге ұқсамайды. Сол ... ауыл ... ... орналастыру, елді мекендерде жерге ... ... ... ... да жоқ. ... Республикасының азаматтарына берілетін
жер учаскелерін бөліп беру мен қайтарып алу, ... мен ... жер беру ... әр ... Жер ... ... ... оларды қысқа мазмұнды берілуі Жер ... ... ... ... ... Сондықтан, бұл нормалар ... ... іс ... ... қарауға да мүмкіндік бермейді.
Жерге орналастыру кезеңдерінің мазмұнын жерге орналастыруға құзыретті
органдардың жер заңдарының ... ... ... орналастыру
процессуалды қатынастыры субъектілерінің құқықтары мен мінеттерін жүзеге
асыруын қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... ... деп ... беруімізге жоғарыда атап айтқан жерге орналастыру
процесін жерге орналастыру кезеңдері деп атауымыз себеп ... ... 2 ... ... ... ... ... қарастырған. Олар: жерге орналастыруды ... ... ... ... ... құжаттамасын әзірлеуші; Жерге
орналастыруды жүргізу кезінде ... мен ... ... ... мүмкін
үшінші тұлғалар; Жерге орналастыру құжаттамасы келісетін және оны бекітетін
мемлекеттік органдар мен басқа да тұлғалар.
151-баптың 3 тармағы, ... 2 ... ... ... ... ... ... арналған. Олардың жерге
орналастыруға субъектілігінің түріне қарай құқықтары да ... ... ... ... кезіндегі тапсырыс беруші жеке өзі
немесе өкілі арқылы жерге орналастыру кезеңінің ... ... ... ... ... материалдарымен танысуға, өз ұсыныстарын қарауға
енгізуге, жерге орналастыру кезінде туындаған ... ... ... ... ... ... ... әзірлеуші субъектінің (жобалау және
іздестіру жұмыстары мен айналысатын, сондай-ақ жерге ... ... ... ... жеке ... ... тұлғаның) мемлекеттік
органдардан жерге орналастыру жөнінде қажетті ақпарат ... ... шарт ... ... ... жерге орналастыру
жобаларын жүзеге асыру барысында қандай да бір ерекше ... ... ... ... ... оның ... туралы хабардар
етуге және жерді пайдалану мен қорғау іс-тәжірибесін ... ... ... жерге орналастырудың ескірген схемалары мен жобаларын
жетілдіру немесе ... ... ... ... ... ... ... Жерге орналастыру кезінде құқықтары мен заңды ... ... ... ... ... талқыланғанда қатысуға және жерге
орналастырудың барысы мен нәтижелері туралы өз ... ... ... ... орналастыру кезеңінде өздерінің мүдделеріне заңсыз әрекеттерге
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес шағымдануға құқығы ... ... ... ... қатысушылардың міндеттері:
а) Қазақстан Республикасының заңдарын сақтауға;
б) жерді пайдалану мен қорғау ... ... ... органдардың талаптарын орындауға; (Мысалы, Жер кодексінің 149-
бабының тармағында көрсетілген);
в) жерге орналастыру ... жер ... ... иелері мен
жер пайдаланушылар құқықтарының сақталуын қамтамасыз етуге міндетті;
2. Жобалау құжаттамасын келісетін және оны ... ... (Жер ... ... 4 ... ... органдар)
а) жобалау құжаттамасын бір ай ішінде қарауға ... ... ... ... ... ... ... жерге орналастыруды жүргізу мақсатын, міндеттерін, мазмұнын,
ерекше жағдайлары мен мерзімдерін анықтауға;
б) қажетті материалдар мен ... ... ... қаржыландыруды ұйымдастыруға;
г) орындалған жұмысты бір ай ішінде қабылдауға немесе дәлелді түрде
бас тартуға міндетті.
4. Жерге орналастыру құжаттамасын әзірлеуші:
а) ... ... ... ... мен әдістемелік
нұсқауларға, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... құнарлы қабатын бүлдіре
отырып жүргізілген жер учаскелерінің бастапқы ... ... ... ... ... ... іс-шаралардың
дұрыстығы, сапасы мен экологиялық қауіпсіздігі үшін жауап беруге міндетті.
Сонымен, ЖК-нің 150-151-баптарының арақатынасы дұрыс қаралмаған. ... ... ... деп ... ... орналастыру кезеңдеріне жақын.
Ал 151-бап жерге орналастыру процесі деп ... да, ... ... ... ... ЖК-нің 151 бабының атын «Жерге ... деп атау ... ... ЖК-нің 150-151-баптарының мазмұнын толықтыру
ұсынылады. ... ... ... ... ... ... Үлгі
Ережелер деген сияқты атаулардың мәнін ашып көрсету қажет. Сондай-ақ, жерге
орналастырудың міндетті түрі мен жеке ... жер ... және ... жер ... ... ... ... орналастыру
жұмыстарынан туындайтын барлық процессуалдық жер ... ... ... ... ... ... емес. Шындап келгенде жерге
орналастыруды, оның ішінде жерге орналастыру процесін, оны жүргізуді жүзеге
асыруды ЖК-нің аталған үш ... ... ... ... ол үшін ... заң ... ... керек.
Жерге орналастыру процесiне қатысушылардың:
1) жерге орналастыруды жүргiзу жөнiндегi тапсырыс берушiнiң:
жеке өзi немесе өкiлi арқылы ... ... ... ... қатысуға;
жерге орналастыру iсiнiң материалдарымен танысуға;
өз ұсыныстарын қарауға енгiзуге;
жерге орналастыру ... ... ... ... ... ... ... (жобалау және iздестiру жұмыстарымен айналысатын, сондай-
ақ жерге орналастыру жобаларын орындауды ... ... жеке ... ... органдардан жерге орналастыру жөнiнде қажеттi ақпарат алуға;
тапсырыс берушiлермен шарт жағдайларында қарым-қатынас орнатуға;
жерге орналастыру жобаларын жүзеге асыру барысына қандай да бiр ... ... ... жергiлiктi атқарушы органдарды оның нәтижелерi
туралы хабардар ... және ... ... мен ... ... ... ұсыныс енгiзуге;
жерге орналастырудың ескiрген схемалары мен жобаларын жетiлдiру ... ... ... ұсыныстар енгiзуге құқығы бар;
3) жерге орналастыру кезiнде ... мен ... ... ... ... тұлғалардың:
жерге орналастыру мәселелерi талқыланғанда қатысуға және жерге
орналастырудың барысы мен ... ... өз ... ... ... орналастыру процесiнде өздерiнiң мүдделерiн қозғайтын заңсыз
әрекеттерге Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес шағымдануға ... ... ... ... ... ... ... процесiнiң барлық қатысушылары:
Қазақстан Республикасының жер заңдарын сақтауға;
жердi пайдалану мен қорғау мәселелерi жөнiндегi ... ... ... орындауға;
жерге орналастыру процесiнде жер учаскелерiнiң меншiк иелерi мен жер
пайдаланушылар ... ... ... ... ... ... органдар жобалау құжаттамасы келiсiлетiн және оны бекiтетiн
оны бiр ай ... ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушi:
жерге орналастыруды жүргiзу мақсатын, мiндеттерiн, мазмұнын, ... мен ... ... ... мен ... беруге;
жұмысты қаржыландыруды ұйымдастыруға;
орындалған жұмыстарды бiр ай iшiнде қабылдауға немесе дәлелдi түрде бас
тартуға мiндеттi;
4) ... ... ... ... ... ... ... мен әдiстемелiк нұсқауларға,
сондай-ақ шартқа сәйкес орындауға;
зерттеу, iздестiру және өзге де жұмыстар топырақтың құнарлы ... ... ... жер учаскелерiнiң жай-күйiн бастапқы қалпына
келтiруге;
жерге орналастыру ... ... ... ... мен ... ... үшiн ... беруге мiндеттi.
Жерге орналастырудың объектісіне жерді жеке меншікте және пайдалану
құқығында пайдаланатын барлық ... жер ... ... ... жатады. Мұндай жер құқықтық қатынастардың объектісіне тұлғаларға
кондоминиум құқығымен тиесілі жер учаскелері де жатады.
Жерге орналастыру, топография-геодезиялық және картографиялық ... ... ... лицензиялау ережесін және оған қойылатын
біліктілік талаптарын ... ... ... ... ... ... 6 ... № 574 Қаулысына сәйкес, Жерге орналастыру, топография-
геодезиялық және ... ... ... ... ... ... кіші қызмет түрлерін қамтиды:
• жерге орналастыру жұмыстарын жүргізу;
• топография-геодезиялық жұмыстар жүргізу;
• картографиялық жұмыстар ... ... ... және ... ... лицензияны алу үшін мынадай құжаттар қажет:
1) белгіленген нысандағы ... ... ... үшін – ... және ... ... ... тұлға ретінде
мемлекеттік тіркелгені туралы куәліктің нотариалды куәландырылған
көшірмелері;
3) жеке ... үшін – жеке ... ... құжаттың көшірмесі;
4) дара кәсіпкер үшін – өтініш берушінің дара кәсіпкер ... ... ... куәліктің нотариалды куәландырылған
көшірмесі;
5) өтініш берушінің салық ... ... ... ... ... ... көшірмесі;
6) жерге орналастыру, топография-геодезиялық және ... ... ... ... ... берілген түрімен айналысу
құқығы үшін бюджетке лицензиялық алым төленгенін растайтын құжат;
7) біліктілік талаптарына ... ... мен ... ... ... ... аспаптар, жабдықтар, құрал-саймандар
жиынтықтарының болуы туралы жалға алу шартының немесе теңгерім ... ... ... ... ... ... аспаптар, жабдықтар, құрал-саймандар
жиынтығы бар ұйыммен жасалған қызмет көрсетуге арналған шарттың нотариалды
куәландырылған көшірмелері;
деректерді өңдеуге ... ... ... ... оны ... ... немесе авторлық куәлігінің нотариалды куәландырылған көшірмелері;
деректерді өңдеуге арналған бағдарламалық кешені бар ұйыммен ... ... ... ... ... ... көшірмелері;
Қазақстан Республикасының аумағында өлшем құралдары болып табылатын
аспаптар мен құрал-саймандарды түгендеу туралы ... ... ... ... ... тізілімінде тіркелген және Қазақстан
Республикасында ... ... ... ... ... өнімдер сертификаттарының ... ... ... ... ... ... ... кітапшасының немесе еңбек
шартының нотариалды куәландырылған көшірмесі;
жерге орналастыру, геодезия және картография саласында ... ... ... білімі туралы дипломдардың ... ... ... нотариалды куәландырылған көшірмесі.
Лицензиар лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны отыз жұмыс
күнінен кешіктірмей, ... ... ... үшін он ... күнінен
кешіктірмей тиісті құжаттарды қоса өтініш ұсынылған күннен бастап береді.
Егер:
1) Қазақстан Республикасының заңдарында субъектілердің осы санаты ... ... ... ... ... талап етілетін барлық құжаттар табыс етілмеген жағдайда лицензия және
(немесе) лицензияға қосымша беруден бас тартылуы ... ... ... ... жойған жағдайда, өтініш жалпы негіздерде қаралады;
3) қызмет түріне өтініш берілген жағдайда, қызметтің өтініш ... ... ... үшін ... алым ... өтініш беруші біліктілік талаптарына сай келмеген;
5) өтініш берушіге қатысты оған ... ... ... ... ... салатын заңды күшіне енген сот үкімі болған жағдайларда
лицензия және ... ... ... ... бас ... ... орналастыру жүмыстарын жүргізуге байланысты қызметті лицензиялау
кезінде қойылатын біліктілік талаптары:
1) жерге орналастыру жұмыстарын жүргізуге ... ... ... мен ... ... ... ... алынған жиынтығының
не зауыттық нөмірлерін көрсете отырып аспаптардың, жабдықтардың, құрал-
саймандардың жиынтығы бар ұйыммен қызмет ... ... ... ... ... үшін меншікті немесе жалға алынған ... не ... ... ... бар ... ... ... шарттың;
3) аспаптардың, жабдықтардың, құрал-саймандар мен бағдарламалық
өнімдердің жиынтығын ... ... ... ... ... жерге орналастыру саласында жоғары немесе орта арнайы білімі
және осы салада кемінде үш жыл жұмыс ... бар ... екі ... ... ... саласында жоғары немесе орта арнайы білімінің және осы
салада ... үш жыл ... ... ... ... жүмыстарды жүргізуге байланысты ... ... ... біліктілік талаптары:
1) топография-геодезиялық жұмыстарды орындауға мүмкіндік беретін
аспаптардың, ... мен ... ... ... жалға алынған
жиынтығының не зауыттық нөмірлерін ... ... ... құрал-саймандардың жиынтығы бар ұйыммен ... ... ... ... ... үшін меншікті немесе жалға алынған ... не ... ... етілуі бар ұйыммен қызметтер
көрсетуге арналған шарттың;
3) аспаптардың, жабдықтардың, құрал-саймандар мен ... ... ... қамтамасыз етудің;
4) заңды тұлғалар үшін:
штатында геодезия және картография саласында жоғары немесе орта ... және осы ... ... үш жыл ... ... бар кемінде екі маманның;
жеке тұлғаларда:
геодезия және картография саласында жоғары немесе орта арнайы білімінің
және осы салада кемінде үш жыл ... ... ... қамтиды.
Картографиялық жұмыстарды жүргізуге байланысты қызметті лицензиялау
кезінде қойылатын ... ... ... ... ... ... беретін аспаптардың,
жабдықтардың меншікті немесе жалға алынған жиынтығының не ... ... ... ... ... жиынтығы бар ұйыммен
қызмет көрсетуге арналған шарттың;
2) деректерді ... үшін ... ... ... алынған бағдарламалық
кешендердің не бағдарламалық қамтамасыз ... бар ... ... ... шарттың;
3) аспаптардың, жабдықтар мен бағдарламалық өнімдердің жиынтығын
метрологиялық қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... орта арнайы білімі және осы
салада кемінде үш жыл жұмыс өтілі бар кемінде екі маманның;
жеке тұлғаларда:
картография саласында жоғары ... орта ... ... және ... ... үш жыл ... ... болуын қамтиды.
2.3 Жерге орналастырудың объектілерінің ұғымы мен түрлері
Жерге орналастыру – жерді ұтымды пайдалануды ұйымдастыру мен қорғауға
бағытталған ... ... ... ... ... Сондықтан, жер және жер
учаскелері жерге орналастырудың объектісі болып табылады және ... ... 2 ... сай ... ... ... нысанына
тиесілілігіне және оларды шаруашылық жүргізу нысанына қарамастан, барлық
санаттағы жерлерде жүргізіледі.
Жерге орналастырудың объектісіне ... жеке ... және ... пайдаланатын барлық субъектілердің жер алаңдары, алқаптары және
учаскелері жатады. Мұндай жер құқықтық ... ... ... ... ... жер ... де жатады. Мұндай анықтамаға
ҚР Жер кодекісінің 12-бабының 22 ... ... бола ... Онда былай
жазылған: «Жер қатынастарының ... ... ... ... ... жер, онда не ... және ... жекелеген
субъектілерге бекітіліп берілуінің құқықтық ... ... жер ... сондай-ақ жер учаскелері мен жер үлестеріне
құқықтар». Заңның мұндай нормалары жерге барлық ... ... мен ... үшін ... бір ... мен ... ... жағдайда жерге орналастыруды жүзеге асырушы ... ... ... ... мен жер пайдаланушылардың келісімін алмастан ... ... ... ... ... шешім қабылдауға құқылы.
Сондықтан, Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 150-бабының ... ... ... ... ... ... мен техникасы жер
ресурстарын басқару жөніндегі орталық уәкілетті орган бекітетін нормативтік
құқықтық актілермен белгіленеді, олар ... ... ... ... үшін ... деп ... ... Жер
кодекісінің 149-151-баптарында және туынды нормативтік құқықтық ... ... ... пайда болуы негіздері мен түрлерін
көрсетпейді.
Біздің пікірімізше міндетті жерге орналастырудың ... жер ... мен ... ... ... ... қалалық, аудандық
атқарушы органдардың жерге орналастыру туралы шешімдері және ... ... ... қызметтік міндеттемелерінен туындайды.
Жерге орналастырудың түрлері міндетті және ... бола ... ... ... жұмыстары жоғарыда атағанымыздай тиісті атқарушы
органдардың және жер ... ... ... органдардың бастамасымен
жүргізіледі.
Міндетті жерге орналастырудың мазмұны Жер ... ... ... ... ... мен ... тұрады.
Біздің пікірімізше Жер кодексінің 149-бабының 3 ... 8 ... ... ... ... ... ... да
міндетті болып саналуы керек. Олар мыналардан тұрады.
1 ланшафтық-экологиялық көзқарас негізінде ... ... ... бөлудің республикалық, облыстық және аймақтық схемаларын
(жобаларын) және жер ресурстарын ... ... және ... ... ... жер ... ... және ретке келтіру
жөніндегі шаруашылық аралық жерге орналастыру ... ... ... ... жер учаскелерін бөліп беру мен шекарасын белгілеуді, ... ... ... және жер ... ... құжаттар жасауды;
3 белгілі бір жерде елді мекендердің шекарасын /шегін/ анықтау ... ... ... ... ... ... ... бір жерден әкімшілік-аумақтық құрылымдардың, ерекше
қорғалатын табиғи аумақтардың және жерді ... мен ... ... бар басқа да жер учаскелерінің шекарасын белгілеуді;
5 жерге ... ... ... ... мен жаңа ... ... ... жерді пайдалану мен қорғауға байланысты басқа да
жобалар әзірлеуді;
6 жерді түгендеу ісін ... ... ... , ... ... ... нысаналы мақсатында пайдалыналмай отырған жерді
анықтауды;
7 топографиялық-геодезиялық, картографиялық, топырақты ... және ... да ... мен ... жұмыстарын жүргізуды;
8 жер ресурстарының жай-күйі мен пайдаланылуының тақырыптық ... ... ... ... және ... етеді.
Жерге меншік иелері мен жер ... ... ... ... оналастырудың түрлерін жай, міндетті емес жерге
орналастырудың түрлеріне, бірақ, ... ... ... ұтымды
пайдалануды және сөзсіз қорғауды жүзеге асыратын тиімді жерге орналастыру
деп ... ... ... ... жер ... ... және ... бөлінетіндігіне қарай жер учаскелерінің мәртебелері (статус)
бар. Статустық ... ... ... ... ... болып саналады. Бұл статустық ережелер жерді пайдаланудың
мақсатына қарай тұрақты болады. Ол тек қана ... ... ... ... ... Бұл ... жер учаскесін басқаға сатып бергенде де
сақталуы ... ... Жер ... ... 2 ... ... меншік
құқықғын табыстау, беру және оның ауысуы жер учаскесінің нысаналы мақсаты
ескеріле отырып, ... ... ... ... Жер ... ... ... 6 абзацына сәйкес жер пайдалану құқығын иеліктен шығару және
оны беру кезінде пайдаланушылардың жер учаскелерінің нысаналы ... ... ... ... ... ... жер заңдарының нормаларына сәйкес Қазақстан
Республикасы жер ... ... ... ... ... ... ... статусын, мақсатты пайдалануын
өзгерте алмайды. Олар тек қана ... ... ... ... жасауы
мүмкін. Жер ресурстарын басқару жөніндегі органдарға ... ... ... ... ... ... орналастырудың барлық кезеңдерінде
жердің, жер учаскесінің ... ... ... алмайды. Қазақстан
Республикасында жерге орналастыруды жүргізудің тәртібі ... ... ... ... ... ... - «жерді пайдаланудың
тәртібін, шарттары мен нысандарын айқындаудан тұрады» ... ... ... ... ... бағытталмағанын көрсетеді деп қарау дұрыс
болады. Осы ... ... ... «в оперделении порядка, условии и
форм пользования землей»-деген. Осы ... ... ... Жер
кодексінің 50-бабындағы размеры земельных участков, предоставляемых
гражданам и ... ... для не ... ... по ... в ... законодательством Респулики
Казахстан порядке нормам отвода земель деген сөйлемінің ... ... яғни ... ... жасау емес, анықтайды деген мағынаны
береді. Для этих видов деятельности либо в ... с ... и (или) ... ... кодексінің 14-бабында Жер ресурстарын басқару жөніндегі орталық
уәкілетті органдардың құзіретінде жерді ... ... ... ... ... құзіреті көрсетілмеген. Бұл аталған «тәртіп, шарттар
мен нысандар» заңдарда белгіленетінін еске алу керек.
Жерге орналастыру қызметі ... бірі жер ... ... мен жер ... ... ... ... жер кодексінде
қарастырылған жер пайдалануға байланысты көптеген міндеттерінің ... ... ... ... жер ... ... ... жер
учаскесін мүдделі жеке және заңды тұлғаларға шекутеулі нысаналы мақсатқа
пайдалану құқығымен беру міндеті ... ... ... жер ... мәселесі жер құқыққатынастарында жиі
қолданылып жүр. Біріншіден жерге құқықтардың туындау негіздерін қарастыра
кетейік. Ш.Б. ... ... ... ... ... құқықтардың
туындау негіздерін зани фактілер ретінде ... ... яғни ... ... ... ... ... пайда болуына, құрылуына алып
келеді” дейді. Жерге құқықтар оқиғалар мен заңи ... ... ... О.В. жер учаскесіне құқықтардың жаңадан пайда болған
түрлеріне байланысты тиісті құқықтың ... ... ... ... бола ... айта ... заңи фактілердің болуының
міндетті емес екендігін айтады[19].
Ресей, украина, беларуссия, Қазақстан ... ... ... туындауының құқықтық негіздеріне ... ... ... оның ... ... ... негіздері көбірек
екен. Ресей мемлекетінің жер сервитутының туындау негіздеріне қатысты ... Жер ... мен ... ... сәйкес:
- заңмен немесе өзге де РФ нормативтік ... ... ... ... ... ... егер ... немесе жергілікті халықтың мүддесін қамтамасыз ету
үшін жергілікті өзін-өзі басқару органдарының нормативтік ... ... ... ... ... иесімен шартының негізінде;
- сот шешімі негізінде туындайды[20].
Қазақстан заңдарындағыдай өзге ... ... ... ... ... А.В. Копылов, “Ресей мемлекетінің жер сервитутының
туындау негіздеріне қатысты ережелерінде тікелей ... ... ... ... ... жер ... өзге де ... мүмкін” деген пікір айтады. Мысалы өсиет қалдыруды ... ... ... ... ... ғана ... ... қатар
біржақты әрекет негізінде де пайда болады [116, 71 ... ... ... ережелерімен салыстырсақ, Украинаның Жер
кодексі жер сервитутының екі ғана туындау ... ... шарт ... ... Екі жақты меншік иелері жер учаскесін нысаналы, мақсатты ... ... ... шарт ... ... Шарт ... ... жасалады
және екі жақпен қол қойылады. Келісімге қол жеткізілмеген жағдайда тараптар
сотқа жлдануға құқықтары бар. Соттың арызды қанағаттандыру жөніндегі ... ... ... ... ... Шубаков «Украина құқығындағы жер сервитуты» арнайы «Заңи ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 402-бабына сервитут
орнатудың негізі ретінде: шарт, заң, өсиет және сот ... ... жер ... да ... дейді[21].
Белоруссия Республикасының жер сервитутының туындау негіздерін
қарастыратын болсақ, бұл мемлекеттің жер ... ... шарт ... сот ... ... туындайды. Шарт негізінде сервитут орнату
процессі мүдделі тұлға мен ... ... ... ... ... ... беріледі және сервитутты мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін
кадастрлық органмен тіркеуді ... ... ... ... жер ... ... ... болса, онда меншік иелері ортақ арызға қол
қояды. Сервитутқа ... ... ... ... ... ... қосымша ретінде оның бөлінбейтін бөлігі болып беріледі. Жер
сервитутының ... мен ... ... ... жер ... ... ... бекітілген.
Молдова Республикасының Азаматтық кодексінің 431-бабына сәйкес сервитут
шарт негізінде және иелену ... ... ... ... ... орнату жөніндегі шарт нотариалды түрде куәландырылады.
Молдова мемлекетінде сервитут мәселесі бізідің елімізге қарағанда дұрыс
шешілген. Мысалы; ... ... ... мен ... ... ... ... ретінде жаяу өту мен жүру сервитутын сатып алу,
пайдаланбаған мерзімді сатып алу т.б мәселелерді қамтыған.
Қазақстан Республикасында жер ... ... ... олар, тікелей нормативтік-құқықтық актіден, жергілікті атқарушы
органның актісі негізінде, шарт негізінде, сот шешімі негізінде, өзге ... ... ... жұмыстың шеңберінде жүргізілген ...... алға ... ... мен ... жүзеге асуын, зерттеу
нәтижелерінің жер заңдарының теориясы мен ... ... ... ... және ... құндылығын бағалауға септігін
тигізетін, келесі тұжырымдар мен ұсыныстарды жасауға мүмкіндік береді.
1. Жер ... ... ... және оны жүргізу, яғни жерлерді
аймақтарға бөлу, жеке меншікке және пайдалану құқығына жер ... ... арыз ... ... конкурстарға салудан, шаралар, жоспарлар
жасау және олардың іске асырылуын бақылау, ... ... ... ... қарау тағы осы сияқты істерді атқарудың барлығында жер
пароцессуалдық нормаларға келіп ... ... ... орналастыру Жер
кодексінің 150-151 баптарының нормаларымен (жерге орналастыруды жүргізу
және жерге орналастыру жүйесі) шектелмейді. Олар ... ... ... ... ... ... - деп ... жасауға болады.
2. Ғалымдардың пікірі ... да ... ... өзі де ... жер ... жер процесінің институтын құрайды. Бұл салада
ғалымдардың ... бір ... жоқ. ... ... тудыратын
мәселелер көп. Жалпы алғанда ... ... ... ... ... құқықтар бар. Бірақ, оны әлі қалыптаспаған, ... ... ... сондықтан жер ... ... ... алмайды дейді.
Біздің пікірімізше қазіргі кезде жер құқығында, оның тақырыбы жер
құқықтық қатынастарын реттейтін екі ... жер ... ... және ... құқықтық нормалар қатарынан өмір сүріп жатыр.
Ғалымдардың жер процессуалдық нормалар жер құқығы нормаларын жүзеге
асыруға қызмет етеді және тек қана осы ... ... жер ... ... ... пікірлері өте дұрыс және ол қолданылып жүрген нормативтік
құқықтық актілермен ... Оның ... ... ... ... ... актілермен көрсетіп берілген. Бұл тарихи
кезеңдердегі қабылданған жер нормативтік-құқықтық актілерді, оларды жүзеге
асыру ... ... ... ... ... ... біз
мүмкіндігі болғанша көрсеттік.
3. ... ... ... жер заңдарында орын ... ... жер ... (заңдарының) ажырамас құрамы деген
пікір дұрыс емес. Бұл пікір басқаларын айтпағанда жоғарыда ... ... ... жер ... ... етеді деген тұжырымдамаға қайшы
келеді. Егер жер процессуалдық нормалар дербес болмаса, ол ... ... ... етеді деген сұрақ ... ... да, ... ... өз ... ... жер процессуалдық құқық негіздерін
құрайды. Оның, яғни, жоғарыда біз қараған жерге орналастыру ... мен ... ... мазмұны, объектілері, субъектілері
және олардың құқықтары мен міндеттері және басқа да біз қараған мәселелері
бар. Біз бұл ... ... ... мәселелерін жер процессуалдық
құқықтың, яғни ... ... ... негіздеріне жатқызып,
оларды жер процессуалды құқықтың қатарында ... ... ... ... ... бар ... ... екенін көрсету үшін, оған жоғарыда мүмкіндігі болғанынша толығырақ
тоқталдық. Бұл ... ... ... ... ... орналастырудың тарихи
кезеңдерінде қаралған жерге ... мен ... да жер ... ... ... ... ... атқарып жатқанының көрсетілуі.
Осыған қарай жер құқығындағы және жер ... ... ... ... олардың іске асырылуында пайда ... ... ... ... ... ... Оның үстіне Жер кодексінде ... жер ... ... ... жер ... нормалар бар
екеніне күдіктенуге болмайды. Бұл Жер процессуалдық құқығы ... бар ... ... ... актілер нормаларында бар
екенін байқауға да болады. Осы ... ... ... жер ... ... ... қалыптасып болмаған деген
пікірге келуге де ... Жер ... ... Қазақстан
Республикасының құқық жүйесінде алатын өзіндік орны бар. Оған әдебиеттерде
айтылған құқықтардың ... болу ... ... ... жер
процессуалдық құқығында көрініс тапқандығы негіз бола ... ... жер ... ... ... ... ... қызметін
жер заңдарының көлеңкесінде емес, Қазақстан Республикасының әділеттік,
демократиялық ... ... ... ... тең құрамы қатарында
Қазақстан Республикасының жер процессуалдық құқығы нормаларының қолдануымен
көрсетуі керек.
4. Жер құқығы қатынастарын және жер ... ... ... ... ... саралау, олардың жүйелерін
анықтау, топтастыру және оларды Жер кодексінен ... Жер ... ... ... және оларды (кодекстерді) толықтыру немесе
қайта қарау жұмыстары, сондай-ақ қайтадан Жер кодексінің ... мен ... ... ... ... ... оларды талқылау және
қабылдауға ұсыну өте күрделі жұмыс болып табылады.
5. Жер ... ... ... 3 ... және ... және қорғауға мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру тәртібінде, ... ... және жер ... ... ... ... жоғары тұрған органдарға шағымданудың үш түрін қараған. Үшеуінің
де мәтіндері әр түрлі. Мысалы, мемлекеттік қажеттіктер үшін ... ... жер ... алып қою оны алып қоюды ... ... ... бір ... шешімі негізінде жүргізіледі. Мұндай шешімге
жоғары ... ... не сот ... ... ... ... - деген. ЖК-нің
148-бабының 3 тармағында жерді пайдалану мен ... ... ... ... ... лауазымды адамдардың әрекетіне (шешіміне) және
әрекетінің жасалуына (шешімнің қабылдануына) негіз болған ... ... ... адамға немесе сотқа шағым беріледі - деп ... осы ... ... ... ... шағым береді деген
сөздерді алып тастау ұсынылады. Жерді пайдалану мен қорғауға ... ... ... ... «Жерді пайдалану мен қорғау жөніндегі
мемлекеттік ... ... жаза ... ... ... ... ... 148 бабының 3 тармағына сәйкес шағым жасалуы мүмкін»-
деп шағым жасаудың жаңа редакциясы ... ... ... ... жер ... мен ... бақылауды жүзеге асыратын адамдардың лауазымдары мен ... ... ... ... ... жерді пайдалану мен қорғауға
мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру Ережесінде қаралуы тиіс. Себебі, ... 2 ... ... ... ... мен қорғауды мемлекеттік
бақылауды жүзеге асыру, ол туралы тәртіпте қаралуы тиіс.
6. Жер процессуалдық ... ... ... және оны ... теориялық және тәжірибелік негіз бола алады деп ойлаймыз. Сонымен
қатар, бұл ... ... ... заң ... шығармашылық
жұмыстардың қатарынан орын алатынына сенеміз.
Алайда, жер процессуалдық кодекстің жобасын жасау ... өз ... ... ... Біздің қаралып отырған жұмысымыз осы
күрделі ... ... ... және оны іске ... ... негізі бола алады. Бұл мәселелер сонымен бірге, егемендік алған
Республикамыздың заң ... жаңа ... (заң ... ... ДЕРЕКТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Конституцисы. 1995 жыл 30 тамыз. (өзгерістер
мен толықтыруларды қоса алғанда) – Алматы, 2007. – Жеке ... ... ... Жер ... 2003 жыл 20 ... – Алматы,
2007. – Юрист баспасы. – Жеке ... ... ... ... ... 2007 жыл 09 ...
Алматы, Жеке басылым.
4. Қазақстан Республикасының шаруа \фермер\ қожалығы туралы заңы. 1998жыл
31 наурыз // Юрист ... ... ... ... Жеке ... ... ... 2006 жыл 30
қаңтар // Юрист анықтама жүйесі.
6. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. - 2001. – Жеке ... және ... ... ... ... ... мүлік және онымен жасалатын
мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы заңы. 2007 жыл 26 ... // ... – 09 ...... ... Республикасының Инвестициялау туралы заңы. 2003жыл 08 қаңтар
// Юрист анықтама жүйесі.
9. Қазақстан Республикасы. Салық және ... ... өзге ... ... 12 ... 2001 ... заңы // ... анықтама жүйесі.
10. Қазақстан Республикасы Үкiметi. Әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктер бойынша
жер учаскелерiне жеңiлдiктi ... ... ... ... 10 ... ... қаулысы // Земельное законодательство: ... ...... ... 2004. – ... ... ... Үкіметі. Бiр әкiмшiлiк ауданның аумағында шаруа
\фермер\ қожалықтарын жүргiзу үшiн Қазақстан Республикасы ... ... ... ... тауарлы ауылшаруашылық өндiрiсiн жүргiзу
үшiн мемлекеттiк емес заңды тұлғаның және ... тең ... ... меншiгiнде болуы мүмкiн, сондай-ақ тауарлы ауыл шаруашылық
өндiрiсiн жүргiзу үшiн ... ... және ... жоқ ... жер ... құқығында болуы мүмкiн жер учаскелерiнiң ... ... ... 22 ... 2003 ... қаулысы // Земельное
законодательство: Сборник нормативных актов. – Алматы: Юрист, 2004. – ... ... ... Республикасы Үкіметі. Жер учаскелерін жеке меншікке берілген
немесе мемлекеттік жер пайдаланушылар ... ... ... олар ... ... ... бекіту туралы: 2003 жылы 2 қыркүйектегі
қаулысы // Земельное законодательство: Сборник нормативных ... ... ... 2004. – ... ... Республикасы. Бағалау қызметі туралы: 2000 жылғы 30 ... // ... ... ... ... Республикасының Үкіметі. Жер учаскесін немесе жер ... ... сату ... ... саттықты /конкурстарды, аукциондарды/
ұйымдастыру және өткізу ережесін бекіту туралы: 2003 жылғы 13 қарашадағы
қаулысы // ... ... ... ... ... ... ... 2004. – 43-55бб.
15. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 20 қыркүйек 2003 жылы қабылданған
Мемлекеттік жер кадастрын жүргізу тәртібі ... ... ... ... Үкіметінің 22 тамыз 2003 жылғы «Жер
учаскесіне құқықты күәландырытын ... ... ... ... // Юрист анықтама жүйесі.
17. Қазақстан Республикасының   жер ресурстарын басқару    жөніндегі
Агенттік ... ... 7 ... 72-Ө-a Жер
пайдалануларды ұйымдастыру және реттеу, алқапта жер учаскесінің шекарасын
бөлу және белгілеу ... ... ... ... орналастыру жобасын
әзірлеу жөніндегі Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... // ... ... жүйесі.
18. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 6 шілдедегі Жерге
орналастыру, ... және ... ... ... ... лицензиялау ережесін және оған қойылатын біліктілік
талаптарын бекіту ... № 574 ... // ... ... ... Архипов Г.И. Земельное право Республики Казахстан Алматы 1997.,
2. Байдельдинов Д.Л. ... С. Д. ... ... ... ... ... ... Б.Ж. Земельный процесс в Республике Казахстан. Учебное
практическое пособие.-Алматы: Юрист, 2001. ... ... А.Х. ... ... Республики Казахстан Общая часть Алматы
2001.,
5. ... К.С. ... ... и ... регулирование
иностранных инвестиции в РК Алматы 2000
6. Сулейменов М.К. Право и иностранные инвестиции в РК ... ... ... Ш.Б. Проблемы правового ... ... прав на ... в ... Казахстан. – Алматы, 2003. –
141 с.
8. Дегтярев И.В., Осипов Л.И. Земельное право и ... ...... ... – 1986. ... Жариков Ю.Г. //Комментарий к земельному законодательству Россииской
Федерации. – М: ... 1998. ... ... А.С. ... А.Е. ... ... ... на землю в Республике Казахстан //Вестник Министерства
Юстиции РК. 1995 №2 С.12-13.
11. ... Г.Г. ... ... ... в ... ... ... 2004 С.132.
12. Мухитдинов Н.Б. Бектурганов А.Е. Надо ... ... ... ... - ... №10 ... Кемел М. //Частная собственность на ... ... ... ... ... ... № 4-5. 2002. с. ... Стамқұлов А.С. Қазақстан Республикасының Жер құқығы. Алматы, заң
әдебиеті баспасы. 2005 жыл.
15. ... Б.Ж. ... ... и ... ... ... Республики Казахстан. Сб. ... ...... ... Байсалов С.Б., Стамкулов А.С.
и др. – Алматы: Жети Жаргы, 1998. – С.192.
16. Колотинская Е.Н. Правовые проблемы теории ... ... ... в ... – М., 1988. – ... ... А.Н. ... регулирование природоресурсовых кадастров. –
Авторферат дис. на соискание степени канд. юрид. наук. – Алматы 2005.
18. Нұғыманов Е. Е. ... ... ... ...... ... реттеудің әдістемесі. Заң ғылымдарының кандидаты
ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертация. Алматы 2007 жыл.
19. ... А.С. ... А.С. ... право Республики Казахстан.
Юридическая литература. Алматы 2005
-----------------------
[1] Мемлекет немесе қоғамдық қажеттіктер үшін жер ... ... ... өтініштерді қозғау және қарау тәртібі туралы Ереже: Қазақ ССР
Министрлер Советінің 1975 жылғы 2 ... №36 ... ... ССР ... ... ... -1984. -102-124б.
[2] Сборник документов по земельному законодательству СССР и РСФСР (1917-
1954). -М.:Госюриздат, 1954. -720с. (172 ... ... ССР Жер ... 1990ж. 16 ... 429 ... ... ... ССР
Жоғары Советінің ведомстары. -1990. -№47.-4-65б.
[4] Қазақ ССР Жер ... 1990ж. 16 ... 429 ... №332-XII. /Қазақ ССР
Жоғары Советінің ведомстары. -1990. -№47.-4-65б.
[5] Қызмет сипатына қарай, әдетте, елді мекеннен шалғайда тұратын
жұмысшылар мен қызметшілерге қызметтік жер ... ... ... ... ... ... Қазақ ССР Министрлер Советінің 1962 жылғы 25
сентябрьдегі №711 қаулысы //Қазақ ССР заңдарының жинағы. -Алматы: -1984.
-126-128б.
[6] Хаджиев А.Х.Земельное ... ... ... ... ... ... ... Юрист, 2002. -376с. (272-277)
[7] Бектұрғанов Ә.Е. Қазақстан ... жер ... ... ... 1997. ... ... Б.Ж. Земельный процесс в Республике Казахстан. Учебное
практическое пособие.-Алматы: Юрист, 2001. -88с.;
[9] Земельное право. /Ответственный редактор Боголюбов С.А. ... ... -М.: ... 2000. -400с. (143 ... Постатейный коментарий к Земельному кодексу Российской Федерации от
25.10.2001г., и Федеральному ... «Об ... ... назначения» от 26.06.2002г. -М.: «Дом и Инфра», 2002.
Общая (348стр.)
[11] Абдраимов Б.Ж. Земельный процесс в ... ... ... ... ... ... 2001. -88с. ... Краснов Н.И., Иконицкая И.А. Процессуальные вопросы Советского
земельного права. ... 1975. -152с. (30-32 ... ... ... ... Учебник. /Под ред. В.В. Петрова. -М.:Стоглавъ,
1995. -300с. (110-111 ... ... Б.Ж. ... ... в ... ... ... пособие.-Алматы: Юрист, 2001. -88с.;
[15] Қазақстан Республикасы Жер ресурстарын басқару жөніндегі агенттігінің
мәселелері туралы: ҚР ... 1999ж. 23 ... №1776 ... ... -1999. -№52. ... Қазақстан Республикасының Жер ресурстарын басқару ... ... ... ҚР ... 2005ж. 14 қаңтардағы №14 қаулысы //ҚР
ППҮАЖ. -2005. -№1. -63б.
[17] Қазақстан Республикасында жерге құқықтарды қамтамасыз етудің 2000-2003
жылдарға арналған ... ... ҚР ... 2000ж. 16 ... қаулысы //ҚР ПҮАЖ. -2000. -№7. - 45-61б.
[18] Серикбаева Ш.Б. ... ... ... ... на ... в ... ... Автореферат диссертации кандидата
юридических наук. - ... 2003.-29 ... ... О.В. Виды прав на ... и ... их ... ... и право, 1999. №8. -с. 42-48.
[20] Гражданский кодекс Российской Федерации. Полный текст.( часть 1-2) М.,
“Издательство Гном-Пресс”, 1997. - 448 ... ... А.В. ... ... на ... В ... русском дореволюционном
и современном гражданском праве. -М., “Статут”, 2000, -255 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инвестицияның пайда болуы және даму тарихы34 бет
Қабылдауды ұйымдастыру технологиясы және қонақтарды орналастыру қызметі25 бет
Геодезияның даму тарихы жайлы10 бет
Есептеу желілері6 бет
Желіні құрудың негізгі есептері7 бет
Қазіргі электр байланысы11 бет
Еңбек құқығы жайлы5 бет
80 жерге балық цехы23 бет
XVI-XVIII ғғ. Қазақ-Орыс қарым-қатынастарының зерттелуі мен елшіліктер тарихы10 бет
Ішкі шаруашылық жерге орналастыру жұмыс жобасы41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь