Жеке табыс табыс салығы және оны жетілдіру жолдары

Кіріспе
1. Жеке табыс салығының теориялық негізі
1.1 Жеке табыс салығының мәні мен мазмұны
1.2 Жеке табыс салығының дамуы
1.3 Жеке табыс салығының қызмет етуінің шетелдік тәжірибесі
2. Жеке табыс салығын есептеу механизмін және бюджетке толтырылуын талдау
2.1 Жеке табыс салығын есепке алу механизмін талдау
2.2 Жеке табыс салығының бюджетке толтырылуына анализ
3. Жеке табыс салығын жетілдіру жолдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Салықтар барлық елдерде олардың қоғамдық экономикалық қозғалысы мен саяси іс бағытына қарамастан ұлттық мемлекеттік әдістердің негізгі көзі – ұлттық табысты қайта бөлудің басты қаржыларының инструменті, мемлекеттік кірістерін және бюджеттін әдістерін қалыптастырудың шешуші көзі болып табылады. Нарықтық қатынастарға көшумен байланысты біздің еліміздің экономикасында көптеген жаңа мәселелер мен қажеттіліктер пайда болды. Олар жаңа мамандар мен жаңа теориялардың және тәжірибелік дисциплиналардың, соның ішінде салық салу жүйесін негіздеді. Нарықтық қатынастар жағдайында салық жүйесі экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі қаржы-несие механизмі, ең маңызды реттеушілердің бірі болып табылады. Салық саясаты облысындағы негізгі бағыт - мемлекет пен салық төлеушілер арасындағы қатынастардың жаңа типін қалыптастыру, ал ол өз кезегінде салық жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі он сегіз жылдан астам уақыт бойы әрекет етуде және де осы уақытқа дейін қатаң сынаудың обьектісі болуын жалғастырып келеді. Дипломдық жұмысымның тақырыбы: «Жеке табыс табыс салығы және оны жетілдіру жолдары» болғандықтан, қатаң сынаудың объектісі ретінде жеке табыс салығын қарастыра отырып, төменде көрсетілген алға қойған мақсаттар мен міндеттер толық көлемде жұмыс жазу барысында орындалады. Нарықтық қатынастар жағдайында жеке табыс салығының төлеу шарттарының қалыптасуына байланысты заңдық және іс-тәжірибелік сұрақтарды зерттеудің жетіспеушілігі зерттелетін жұмыстың өзектілігі анықталады. Дипломдық жұмыстың мақсаты жеке табыс салығының салық жүйесі ішіндегі мәнін ашу және оны алудың жетілдіру жолдарын ұсыну болып табылады. Келесі шаралар қатарын шешу керек: 1.Жеке табыс салығының маңызы мен мәнін ашу 2.ерекшеліктерін және принциптерін зерттеу; 3. Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеке табыс салығының ерекшелігін қарау; 4. жеке табыс салығының құрылу негізін қарастыру; 5. жеке табыс салығының бюджет кірісіндегі орнын анықтау; 6. жеке табыс салығының мәселелерін қарастыру және жетілдіру жолдарын ұсыну. Жұмыстың зерттеу пәні болып мемлекет пен салық төлеуші - азаматтар арасындағы қаржылық, қатынастар жүйесі табылды. Ақпараттық базасына Қазақстан Республикасы Үкіметінің заң актілері, Қазақстан Республикасының салық кодексі, қазақстандық және шетелдік ғалым экономистердің монографиялық әдебиеттері мен ғылыми мақалалары қолданылды.
Практикалық (тәжірибелік) негізіне Қаржы Министрлігінің ақпараттық мәліметтері мен Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық Басқармасының жоспарлық және жылдық есеп беру мәліметтері қолданылды.
        
        Мазмұны
Кіріспе
Жеке табыс салығының теориялық негізі
Жеке табыс салығының мәні мен мазмұны
Жеке табыс салығының дамуы
Жеке табыс салығының қызмет етуінің ... ... ... ... ... механизмін және бюджетке толтырылуын талдау
Жеке табыс салығын есепке алу механизмін талдау
Жеке табыс салығының бюджетке толтырылуына анализ
Жеке табыс салығын жетілдіру ... ... ... ... ... ... экономикалық қозғалысы мен саяси іс бағытына қарамастан ұлттық мемлекеттік ... ... көзі – ... ... ... бөлудің басты қаржыларының инструменті, мемлекеттік кірістерін және бюджеттін әдістерін қалыптастырудың ... көзі ... ... ... ... ... ... біздің еліміздің экономикасында көптеген жаңа мәселелер мен қажеттіліктер пайда болды. Олар жаңа мамандар мен жаңа ... және ... ... ... ... салық салу жүйесін негіздеді. Нарықтық қатынастар жағдайында салық жүйесі экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі қаржы-несие механизмі, ең маңызды ... бірі ... ... ... ... облысындағы негізгі бағыт - мемлекет пен салық төлеушілер арасындағы қатынастардың жаңа типін қалыптастыру, ал ол өз ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесі он сегіз жылдан астам уақыт бойы әрекет етуде және де осы уақытқа дейін қатаң сынаудың обьектісі болуын жалғастырып ... ... ... «Жеке табыс табыс салығы және оны жетілдіру жолдары» болғандықтан, қатаң сынаудың объектісі ... жеке ... ... ... отырып, төменде көрсетілген алға қойған мақсаттар мен міндеттер толық ... ... жазу ... ... Нарықтық қатынастар жағдайында жеке табыс салығының төлеу шарттарының қалыптасуына байланысты заңдық және іс-тәжірибелік сұрақтарды зерттеудің ... ... ... ... ... Дипломдық жұмыстың мақсаты жеке табыс салығының салық жүйесі ішіндегі мәнін ашу және оны алудың жетілдіру жолдарын ұсыну болып ... ... ... ... шешу ... ... ... салығының маңызы мен мәнін ашу ... және ... ... 3. ... ... салық жүйесіндегі жеке табыс салығының ерекшелігін қарау; 4. жеке табыс салығының құрылу негізін қарастыру; 5. жеке ... ... ... ... ... анықтау; 6. жеке табыс салығының мәселелерін қарастыру және жетілдіру жолдарын ұсыну. ... ... пәні ... ... пен ... төлеуші - азаматтар арасындағы қаржылық, қатынастар жүйесі табылды. Ақпараттық базасына Қазақстан Республикасы Үкіметінің заң ... ... ... салық кодексі, қазақстандық және шетелдік ғалым экономистердің ... ... мен ... ... ... (тәжірибелік) негізіне Қаржы Министрлігінің ақпараттық мәліметтері мен Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық Басқармасының жоспарлық және жылдық есеп беру ... ... ... ... ... ... Жеке ... салығының мәні, мазмұны
Салық мәселесi мен салық салудың тамыры ғасырдан ғасырға жалғасып келе жатқан құбылыс. Ұйымдық-құқықтық жағынан салықтар- бұл ... ... ... заң ... ... ... бiр мөлшерде және мерзiмде бюджетке төленетiн қайтарусыз және өтеусiз ... ... ... ... ... ... мәнi олардың өзiнiң функциялары мен мiндеттерiн жүзеге асыру үшiн мемлекет жұмылдыратын ... ... бiр ... ... табылатындығында. Салықтар қаржының бастапқы категориясы болып табылады. Экономикалық мазмұны тұрғысынан салық дегеніміз, тұрғындар, кәсіпорын мен ұйымдардан ... ... ... міндетті төлем жүйесі.Салық - мемлекеттің табыс көзі. Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... неше ғасыр бойы өмір сүрсе, соншама экономикалық теория оптималды салық қағидасын іздеуді алғаш рет А Смит ... ... ... ... ... салық салудың екі ірі пікірі пайда болды. Бірінің мәні мынада: салық, ... ... ... ... ... қызмет көрсетуімен түскен пайдаға пропорциональды болуы тиіс (А.Смит мысалы:жолды кім ... оның ... үшін ... ... ... ... салық табыс мөлшеріне байланысты. Қазіргі заманғы салық жүйесі бірнеше қағиданы қолданады:жалпылай, яғни табыс табатын барлық ... ... ... Тұрақтылық яғни, уақытында салық мөлшері мен салық түрінің тұрақтылығы. Тең ... яғни ... салу ... ... ... үшін ... ... керек. Міндеттеме яғни салықтың мәжбүрлілігі, төлемнен құтқармау, салықты төлеуде және есептеуде тұлғаның дербестігі. Салық салу жүйесі ... заң ... ... ... ... бiрге пайда болды және мемлекеттiң өмiр сүрiп, дамуының негiзi болып табылады. Салықтар тауар-ақша қатынастарының ахуалына әсер ете отырып, олардың ... ... ... ... ... ... өзгеруi,өркендеуi әрқашан салық жүйесiнiң қайта құрылуымен,жаңаруымен қабаттаса жүредi. Көптеген экономистер салықтардың түсінігін, мәнін ашуға тырысты. Алғаш рет салықтардың мәні Д. ... ... ... ... - ел ... немесе кірісінен алынып, үкімет иелігіне түсетін өнімнің бөлігі" деп көрсетті ол. Салық теориясына Ресейдің ғалымдары да өзіндік үлес ... Н. ... ... экономикасын зерттей отырып, былай деді: " Салық - қоғамның немесе мемлекеттің бір мақсатқа жетудегі мәні. ... ... ... оған ... ... және салық салуға құқық   берді. Ал А. Соколов: " Салық ... ... ... жабу және ... ... шешу үшін ... ... мәжбүрлік алым " деп көрсетті. Соколовтың бұл анықтамасы ... ... ... ... Ол  тек ғана салықтың фискалдық кызметін жүргізіп қоймай, осы ... ... ... саясаттарын жүргізуге қолдану қажеттілігін айтады. Мысалы, Гуреев В.И. салықтарды “міндетті жарна” деп атайды және мынадай түсінік береді: " ... ... ... ... және жеке ... кәсіпкерлік қызметтерінен және басқа түсім көздерінен тапқан табыстарының бір бөлігін заңмен ... ... ... ... алу ". Ал ... жөнінде, мемлекеттің заңды және жеке тұлғалардан тиісті деңгейде бюджетке алатын міндетті жарнасы деген анықтама берген. Белгілі ғалым Пепеляев С.Г. салыққа ... ... ... ... ... ... билігі субьектілерінің төлем қабілеттілігін қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... ... қайтарылмайтын және дербес ақысыз түрінде заңды және жеке тұлғалардан заңда белгіленген тәртіппен ... ... Осы ... айтуы бойынша, егер қандай да болмасын міндетті төлемді алу ... ... ... ... ... алу заңсыз болып табылады. Ал салық төлеуші бұл жерде азамат ретінде емес, сонымен қатар меншік иесі де ... ... ... оның жеке ... жөніндегі құқығынан шығатын әлеуметтік міндеті. Қазақстандық, белгілі экономист-ғалым Қарағұсова Г.Ж. " салықтар деп, жалпы мемлекеттік мұқтаждықтарды ... ... және ... заң ... ... алынатын еріксіз немесе міндетті алымдарды айтады" деген анықтама береді.
Қаржылық қүқық саласының Қазақстан бойынша берілетін бір әйгілі ғалымы Худяков А.М. өз ... ... ... ... қана ... олардың басқа төлем түрлерінен ажыратуға қажетті   ерекшеліктерін ашып көрсеткен. Бұл ерекшеліктер салықтардың өз ... және ... ... тән белгілер болып табылады
1 Салық-әрқашан мемлекет тарапынан енгізілінеді және алынады. Бұл жерде мемлекет ... ... ... көрінеді.
2 Салық-мемлекеттің біржақты түрде белгілейтін төлемі. Бұл ... ... ... ... келісімін қажет қылмайды. Осы айтылған жағдайлар Конституция баптарында көрініс тапқан: Заңды түрде белгіленген салықтарды, ... және өзге де ... ... ... ... борышы әрі міңдеті болып табылады.
3. Салық- әрқашанда ақшадай түрдегі төлем. Осы белгісі бойынша ... ... ... ... - ... реквизициялау және т.б. ерекшеленіп тұрады.
4. Салық- әрқашанда ақшаларды еріксіз алу. Бұл жерде салық төлеушіге оның ақшаларын еріксіз алу ... ... ... заң жүзінде белгіленген ақшаларды алу. Мемлекет салықтарды ашықтан ашық заңға ... ... ... Яғни жеке ... ақшалар мемлекет меншігіне ауысады.
6. Салық- міндетті төлем. Салық төлеушінің салық телеу ... ... ... ... ... ... салықты қабылдау жөніндегі міндетімен ұштасады.
7. Салық- тек құқылық формада қездесетін ... ... ... ... заң ... ... .Салық- тек мемлекеттік кіріске түсетін төлем.
9. Салық- тұрақты ақша ... ... ... Салық- баламасыз төлем. Яғни, салық қандайда болмасын көрсетілген қызмет немесе сатып алған тауарларға төлейтін төлем емес, ол тек ... ... ... ... бойынша салықтардың басты белгісі салық нысанының ауысуы, меншік иесінің ауысуы болып табылады. Мемлекеттік емес заңды тұлғалармен жеке тұлғалардың салық ... ... ... ... ... ақшалары мемлекет меншігіне айналады. Ал мемлекеттік заңды тұлғалардың салықтарды мемлекет қарамағына түскенімен, олардың (заңды түлғалардың, ... иесі ... ... қала берді. Бұл жерде мемлекет салықтарды белгілеу және алу процесінде саяси субъекті ретінде, ал міндетті төлемдерді белгілеу және алу ... - ... иесі ... ... ... алу кезінде мәжбүрлі (еріксіз) түрде меншік формасы өзгертіледі. Қорыта келіп айтқанда міндетті төлемдер - өз ... ... ал ... - ... ... ...
Салықтар әркашаңца мемлекет пен халықтың жан-жақты мұқтаждықтарын қанағаттандыру және өндірісті дамыту мақсатында ұлттық табысты және ... ішкі ... ... жалпы қоғамдық өнімді қайта бөлуге байланысты экономнкалық қатынастарды көрсетеді. Сондықтан, олар мемлекеттің заңды және жеке тұлғалармен арасыңдағы экономикалық (қаржылық) қатынастарын ... ... ... ... ...
Салықтар барлық елдерде олардың қоғамдық-экономикалық құрлысы саяси іс бағытына қарамастан ұлттық мемлекет кірістерінің негізі көзі ... ... ... бөлудің басты қаржылық құралы, мемлекеттің және бюджеттің кірістерін қалыптастырудың шешуші көзі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... ал салықтардың әлеуметтік экономикалық мәні, олардың түрлері мен рөлі қоғамның экономикалық құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен және ... ... ... ... ... Бэкон салықтарды төлеу- әрбір азаматтың қасиетті борышы деген еді. Жалпы салық салуға ғылыми көзқарас XVII-XIX ғасырларда пайда бола ... Атап ... ... ... ... ... ... өкілдері В.Петти (1623-1687ж.ж.) «Салық пен жиынтық трактаты», Д.Рикардо «Салық салу және саяси ... ... ... А. Смит ... ... себептері мен табиғатын зерттеу»-(1776ж.) деген еңбектерін жазды. А.Смит салықты ұтымды ұйымдастырудың ... ... ... Олар өз тараптарынан мынадай қағидаларды ұсынған: 1. ... ... - ... ... ... ... ... сәйкес алынуы тиіс 2. Анықтылық қағидасы - салықтың мөлшері мен оны төлеу мерзімі ... ала және дәл ... ... ... ... - ... салық салық төлеуші үшін неғұрлым қолайлы уақытта және әдіспен алынуы тиіс 4. Үнемділік қағидасы - салықты алудың шығындары өте аз ... тиіс Бұл ... ... ... ... зорлық – зомбылықты жоқ етті және А. Смитке « салықтар оны ... ... ... ... ... ... деп қорытынды жасауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... қазынаның қаражатын молайта түсу - маңызды мәселе. Өйткені, денсаулық сақтау органдарының, халыққа білім беру мекемелерінің, ... мен ... ... да толып жатқан халық жіктерінің тағдыры бюджетке байланысты екені хақ. Бюджет кірістерінің құрамы, бюджетке шоғырланатын ақша қаражаттарының ... ... ... мен әдістерінен, сол сияқты қоғамның экономикалық шараларын шешуге тәуелді. Бұрын бюджет кірістері кәсіпорындардың ақша қорларынан құралса, нарықтық экономикаға- ... ... ол ... және жеке түлғалардың салықтық және салықтық емес төлемдерінен тұрады. Қандай да болмасын ... ... ... ең ... ... түрі ... кірістерді қалыптастыру екені бізге белгілі. Мемлекеттік кіріс деп, мемлекет қарамағына әр түрлі түсім көздерінен ... ... және оның ... тән ... шешуге, сондай-ақ, функцияларын жүзеге асыруға пайдаланылатын қаржылық ... ... ... Сол ... ... ... салықтар да өзіне тиісті, өте маңызды орын ... ... ... ... ұғымы тығыз байланысты. Мемлекетте алынатын салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... оны құру мен ... нысандары мен әдістерінің, принциптерінің, салық заңдары мен ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы мемлекеттің салық жүйесін құрайды.
Экономикалық жағынан салық жүйесі мемлекеттің, ... және ... ... қызметін қаржылай қамтамасыз етуге байланысты әр түрлі мемлекеттер, мемлекет пен салық төлеуші арасындағы, әр ... ... ... ... ... оған тікелей қатысушы заңды және жеке тұлғалар арасындағы күрделі өзара байланысты әлеуметтік-экономикалық қатынастардың жиынтығын құрайды. Ал енді, еліміздің салық ... ... 1991 ... ... яғни КСРО ... ... елде көбінесе экономиканы басқарудың әміршіл-әкімшіл жүйесіне, бағаларға қатаң мемлекеттік реттеуге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... кіріс көздерінің бірі болған айналым салығы тіркелген бөлшек сауда және көтерме сатып алу бағаларын қолдануға және мемлекеттік реттеп отыруға бағытталған ... ... ... ие ... ... ... жылдары қабылданған бірқатар заңдарға сәйкес республикада жаңа салық жүйесі қалыптасты. 1991 жылдың 25 желтоқсанынан бастап ... ... ... ... ... қызмет ете бастады. Ол «Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі туралы» заңға негізделді. Бұл заң салық жүйесін құрудың принциптерін, салықтар мен ... ... ... ... түсу ... ... алғашқы құжат еді. Осы заңға сәйкес Қазақстанда 1992 жылғы қаңтардың 1-нен бастап 13 жалпы мемлекеттік салық, 18 ... ... мен ... 11 ... ... жергілікті салықтар мен алымдар енгізілді. Дегенмен, өмірге келген әрбір жаңа құбылыста кездесетін ерекшеліктермен қатар кемшіліктер де бұл ... да орын ... яғни ҚР ... салық жүйесінде бірқатар шешімін таппаған мәселелер болды. Атап айтсақ, біз салық жүйесін құрғанда елемізде жиынтықталған ғылыми және ... ... ... жоқ. ... ... де, салық төлеушілер де мұндай жаңа бастамаға психологиялық жағынан ... ... ... ... ... дүниежүзілік тәжірибеде қолданылып келген салық салу принциптері сақталмады. Сондықтан бұл салық жүйесінің нарықтық қатынастардың талабына толығымен жауап беруге мүмкіндігі болмады. Ең ... ... ... ... ... еш ... етпеуі, бюджет кірісін құрудағы өз ролін жете атқара алмауы, яғни салық көзі табыс не ... ... ... ... болды. Салық санының көптігі, айналымды анықтаудың қиындығы, шектен тыс дәлелсіз берілген салық ... ... ... бір ... түрі ... ... түрлі болуы, халықаралық салық салу негіздерінің тыс қалуы және т.б. кемшіліктер салық ... одан әрі ... ... ... ҚР ... 1995 ... басында салық реформасының ұзақ мерзімді тұжырымдамасын қабылдап, онда еліміздің салық жүйесі мен заңнамасын бірте – бірте халықаралық салық салу принциптеріне ... ... ... ... «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 1995 жылғы сәуірдің 24-нде ҚР Президентінің заң күші бар жарлығы ... ... 42 ... мен алымдар едәуір қысқартылып, олардың саны 11 болып ... ҚР ... 1999 ... ... 16-сындағы № 440-I заңына сәйкес заң мәртебесін алды. Осы уақыт аралықтарында Президент жарлықтарымен және ҚР ... бұл ... ... мен ... енгізілді. Осы уақыт аралығында Президент жарлықтарымен және ҚР заңдарымен бұл ... ... рет ... мен ... ... 2002 жылға дейін мемлекеттік бюджеттің кірістерін негізінен 17 салықтар мен басқа да міндетті төлемдер құрады. Бұл ... ... ... базалық принциптер 1995-1999 жылдар аралығында жүзеге асырылды. Бұл әлеуметтік салыққа, амортизация саясатына, айналымнан ... ... ... ... ... ... сәйкестендіруге қатысты еді. Осы уақыт ішінде экономика, экономикалық қатынастар құрылымы, мемлекет пен салық төлеушілердің өзара ... ... ... ділі ... де ... өзгеріске ұшырады. Мемлекет, бір жағынан, салық саясатының мақсатын, міндеті мен қызметін терең түсінді, екінші жағынан, экономикалық қатынастардың көптеген тұстары ... ... ... қамтылмай қалды. Осы және Қазақстан экономикасында болып жатқан оң өзгерістер жаңа ... ... ... етті. 1995 жылдың 24 сәуірінде қабылданған ҚР Президентінің «Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» заң күші бар ... ... ... ... ... енгізді. Олардың қатарына қолданылып келген салықтар мен салықтар мен алымдар санының 46-дан 11-ге қысқартылуы, салық салу принциптерінің дүниежүзілік ... сай ... ... ... салу тәртібінің енгізілуі, салықтардың нышанына, белгілеріне қарай ... ... ... бұл құжаттың көптеген заңдармен тығыз байланыстылығы, салықтық әкімшіліктің жаңа ережелерінің енгізілуі салық жүйесіндегі басқа да ... ... ... ... мемлекттің нарықтық экономикалық қатынас талабына сай дамуы жағдайында салық жүйесінің бір орында, өзгеріссіз ... ... ... ... ... ... аралығында қабылданған шексіз өзгерістер мен толықтырулардың енгізілуі ... оның әлі де ... ... ... ... күні ... салық заңдарының барлық негізгі кемшіліктері ескерілген, әрі жетілдірілген жаңа Салық кодексі дайындалып, 2001 жылдың 12 ... ... ... ... ... ... талабына сай қабылданған Салық кодексінде келесідей мәселелерді шешуге басты назар аударылған: 1. ... ... ... ... тең ... ... 2. ... категориядағы салық төлеушілерге берілген жеңілдіктерді жою арқылы салық жүктемесін жеңілдету. 3. ... ... ... ... ... мен ... ... қызмет ететін заң мөлшерінде біріктіру. 4. Салық заңдылығының тұрақтылығын ... ... ... заңдылығында өзгерістер мен толықтырулар болашақта да жүргізіліп отырылады. Өйткені экономикалық қарым-қатынастар бір орында тұрып қалмайды, ол жаңа даму ... ... ... ... ... да сол ... саясатқа сай өзгертіліп отыруы керек. Сондықтан өзгерістің енгізілуі де заңды. Бірақ, кодекс бойынша енді ... ... ... ... бір рет енгізілуі тиіс. Енгізілген өзгерістер келесі жаңа жылдың басынан бастап күшіне енеді. Бұл ереже біржағынан салық төлеушілерге жаңа ... ... ала ... ... мен ... ... жоспарлауға мүмкіндік берсе, екінші жағынан салық қызметкерлерінің жұмысын жеделдетуге және жеңілдетуге көп ... ... ... 20010 ... 1 ... ... жаңа ... кодексі заңды күшіне енді. Салық кодексі бойынша салықтың салық салу объектісі бойынша 2 түрі бар: тура және ... ... ... ... Тура салықтардың бірі жеке табыс салығы. Мұндағы жеке табыс салығы дегеніміз - мемлекеттiк бюджеттiң кiрiстерiiнң ... ... бiрi және де ... ... ... ... өмiрiне тiкелей әсер ететiн салықтың бiр түрi болып табылады. Негізгі мәселе болып салықтардың ішінде, көбінесе жеке табыс салығы ... ... ... ... үшін бұл берілген салық топтарының фискалды мағынасын қайта бағалау өте ... ... ... бұл салықтың спецификасы келесі тұжырымда тұйықталады: жеке табыс салығы – кең көлемдегі тауарларды қолдануды және ... ... ... ... Жеке ... салығы негізгі салықтар болып табылады. Бұл салық түрі әлемдегі көптеген мемлекеттерде қолданылады және де ол осы ... ... ... ... құрайды. Сонымен қатар, атап өткенімдей жеке табыс салығын әрбір ... көзі бар жеке ... ... ал елімізде қаншама азаматтар мен азаматшалар жұмыс істеуде және де елбасымыздың халыққа жолдауында шағын және орта ... ... ... ... ол да ... жұмыссыздықты жоюдағы алғашқы қадам.
1.2 Жеке табыс салығының даму кезеңдері
Жеке табыс салығы – ... ... ... ... ... бірі және ... ... қарағанда халықтың өміріне тікелей әсер ететін салықтың бір түрі, себебі, тапқан табыстарынан немесе табыс көздерінің бір ... ... ... аударып отырады, яғни жеке тұлғалардың ең бірінші кезекте төлейтін салығы болып саналады. ... ... ... дейінгі кезенде бұл салық түрі «жеке тұлғалардың табыстарына салынатын табыс салығы» деп аталатын. Салық ... ... бұл атау ... ... стандартқа сәйкес, «жеке табыс салығы» деп аталды. Жеке табыс салығын – салық салу объектілері бар жеке тұлғалар төлейді. Резидент емес ... жеке ... ... ... салықты есептеп төлейді және жеке табыс салығы бойынша салық декларациясын табыс етеді. Жеке ... ... ... ... төлеушілердің әр түрлі табыстарынан түскен ақша қаражаттарына салынады. Ал осы салықты төлеушілер болып Қазақстан ... ... ... ... және ... жоқ ... ... Қазақстан Республикасының резиденті болып табылатын шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ ... ... ... ... ... ... салық агенті Қазақстан Республикасындағы және одан да тысқары жерлердегі көздерден алынған дивиденттер түріндегі табыстарға бес проценттік ставка бойынша салық салынады, ал ... ... ... табыстарына он проценттік ставкада салық салынады. Жеке табыс салығының дамуына нақтырақ тоқталсам, ең алғаш рет жеке табыс салығы 1842 жылы ... ... ... ... 1887 жылы ... 1891 жылы Германияда, 1913 жылы АҚШ-та және де 1916 жылы Францияда енгізілген. Жеке табыс салығының ставкасы прогрессивті ставкамен алынады. ... ... ... ... ... шетелдік тәжірибесі
Қазақстан Республикасында экономиканы модернизациялау және реформалаудың қазіргі ... ... ... мен озық ... тарту қажеттілігі туындап отыр. Осы орайда көптеген шетел компаниялары Қазақстан рыногына ... ... ... салық салу механизмімізге зерттеу жүргізеді. Себебі олар екі жақты салық қыспағына ұшыраудан ... Шет ... ... салу механизмі барынша дамыған және кез келген елдерде салық төлеуден жалтару мемлекетік маңызы бар қылмыс болып ... ... ... ... қарағанда салық салу режимі өте қарқынды дамыған, сол салық салу ... ... ... ... ... ... кірістерінің басым бөлігін жеке табыс салығы құрайды. 12%-дан ... - ... ... ... салықтық түсімдерден жеке табыс салығы ең көп таралған салық түрі. Барлық дамыған немесе дамушы елдерде өзге де ... ... жеке ... ... ... түсім ауқымдырақ себебі сол елдердегі халықтардың да табыс табу деңгейі де жыл сайын артады. Осындай ... жеке ... ... ролі мен даму ... түрлі көзқарастағы теориялық мектептер әсерін тигізеді. Мысалы, кейнсиандықтарды алайық, олар отбасылық ... ... ... аз қамсыздандырылған халық қатарын салықтан босату туралы ой-пікірлерін ұсына отырып, төлемқабілеттілік сұранысын арттыру туралы ұсынысын ұсына ... ... ... ... қолдайды . Ал, монетаристерге келсек, олар максималды түрде табыс жинаса, ол өз ... ... ... үшін ... ... қалыптастырады деп сенеді. Сол себепті де олар төмен және пропорционалды салықты ұсынады. Мұнымен монетаристер ауқаттылардан салықты төмендетуді әлеуметтік ... ... ... ... ... әділдік адамдарды жоғарғы салық ставкасымен қинаамауды айқындайды. ... ... ... ... ... ... жеке ... салығының ставкасы төмендетілді. Мысалы, Америка Құрама Штаттарында максималды ставка 70 – тен 30 %-ке ... ... ... дамыған мемлекеттерде жеке табыс салығы прогрессивті шкала бойынша есепке алынады. Шкала саны екіден (АҚШ және Ұлыбритания) он төртке ... ... ... Минималды ставка 10 мен 25% аралығында ... ал ... ... ... (АҚШ) 60%-ға (Ұлыбритания) дейін.
Дамыған елдердегі жеке табыс салығының максималды ставкасы
Кесте 1 ... ... ... ... ... шкаланы қолданылуының тағы бір себебі макроэкономикалық жоспардағы ... ... ... ... ... қалыптастырады. Бұл фактіні ағылшын экономисі Лорренц зерттеген. Тағы бір айта кететін жайт, көптеген мемлекеттерде заңды тұлғалардың табысына ... ... ... таза ... ... ... ставкасымен алынады. Корпорациялардың пайдасына салық салудың импутациялық жүйесі – корпорациялардың пайдасына қос салық салынуын жою мақсатымен енгізілген. Бельгияда, Ұлыбританияда, Данияда, ... ... және ... ... Енді шет ... жеке ... салығын жекелеп атап өтсем: Италия мемлекетінің салық салу ... ... ... ... ең ... ... ... салынатын жеке табыс салығы. Салық прогрессивті сипатқа ие және жеке тұлғамен есепті жылда алынған ... таза ... ... Бұл ... меншікті жерден, капиталдан, кәсіпкерлік іс-әрекеттен, жалдан түседі немесе құралады. Меншікті жерден табыс жер участкелері және құрылыстағы ... ... Жер ... ... ... ... реттеледі. Иемденушінің қолдануындағы құрылыстарға салынатын салық мөлшері тариф негізінде ... ... ... ... ... ... ... жалмен қамтылған жылдық жал төлемімен анықталады. Салық салу ... ... ... мен ... ... ... ал ... солардың ақша – қаражаттары. Аталған салық түрі әрбір алынған табыс үшін есептелінеді, тек қана ... ... ... ғана ... ... ... ... аумағынан тысқары жерлерден тапқан табыс сомасына да салық есептелінеді. Италия мемлекетінде жеке табыс салығының5 ... ... 1. ... ... ... 2. ... 3. ... ... 4. ... 5. Өзге де ... ... категория бойынша, яғни жергілікті меншік немесе құрылыс ... ... ... оған ... әдіс ... ... ... әрбір 10 жыл сайын қайта қарайды. Капитал – әрбір кәсіптік ... ... ... ... ... – шағын және орта кәсіпорындардың табысы. Өзге де ... ... ... ... ... ... ... конфедерация (орталық штат), 26 кантон, 3000-нан астам муниципалитет бар. Кантондар дербес әкімшілік – аумақтық бірлік болып саналса, ... ... ... ... ... ... Швейцариясының салық жүйесі біртіндеп қалыптасты. 1848 жылға дейін кантондар өз табыстарын кеден баждары есебінен құрады, ... ... ... ... ... 1848 ... ... кеден баждарын алу өкілеттігі Конфедерацияға берілді. Осы жылы Швейцария мемлекеті құрылып, кантондарда табысқа және мүлікке салынатын салықтарды алу құқығы берілді. ... ... ... ... ... дамыту барысында жалпыға ыңғайлы және нарықтық жағдайларға бейім өзгерістерді енгізуге, әлемдік ... ... ... ... ... ... ... жасайды. Швейцарияның салық жүйесі мынадай қағидаларға негізделген: теңдік; ... ... ... ... кепілденген құқығы; діни нанымның еркіндігі; ... екі ... ... ... ... ... ... түсімдерге тыйым. Бұл елде салық жүйесінің жетілдіруі мен оңайлатылуына баса көңіл бөлінген және ел ... ... ... Конституцияда салық салудың үйлесімділігінің екі типі қарастырылған: а) ... яғни ... ... ... үшін; ә) ... яғни ... ... ... Осы ... жету ... 1990 жылы 14 желтоқсанда Конфедерация «Кантондар мен муниципалитеттердің тура салықтарын үйлестіру ... және 1995 жылы 1 ... ... тура ... ... ... ... Осы Заңдарға сәйкес төмендегідей қағидалар іске қосылады: отбасына салық салудың схемасын сақтау; ... ... ... ... ... ... құрылған компанияларға артықшылық пен салық жеңілдіктер; ... ... ... ... ... ... ... т.б. Швейцарияның федерализм қағидасына сәйкес, елде үш деңгейлі ... салу ... ... ... ... ... Үкімет, кантондар мен жергілікті билік органдары алады. Швейцариядағы салықтардың негізгі түрлеріне: ... ... ... мен ... ... салық; ... ... ... ... жылжымайтын мүліктің құн өсімінен алынатын салық; ... ... ... мұра мен ... ... ... меншік құқының өтуіне салынатын салық және т.б. жатады. ... ... ұтыс ... ... 35 пайыздық, сақтандыру төлемдеріне 8-15 пайыздық ставкамен салынады. Жалпы, Швейцарияның салықтарын екі ... ... ... болады; * табыстар мен меншіктен алынатын ... ... мен ... ... ... ... ... салықтар – кезеңдік салықтар болып табылады. Кезеңдеріне қарай мынадай түрлерге ... - ...... ... ... ... ... табыс алынған уақыт аралығы; - салықтық – салық төленетін мерзім; әдетте бұл кезең бір жылға тең ... оны ... деп ... - ... – бекітілген салық мерзімі қолданыста болатын уақыт аралығы. Швейцарияда салықты есептеу әр түрлі екі жүйеге негізделген: а) ... ... салу – ... ... ... ... ... есептеледі. Бұл жерде базалық және салықтық кезең бір – біріне сәйкес келеді және жылды құрайды. Басым көпшілік кантондар мен Конфедерация ... ... ... салу ... осы ... қолданады; ә) алдын ала салық салу – ... ... бір ... екі ... ... ... негізінде ағымдағы жылдың табысын, сәйкесінше салық сомасын анықтайды. Басым көпшілік кантондар мен Конфедерация азаматтарға салық салу барысында және ... ... ... ... ... салу барысында қолданады. Швейцария салық жүйесі отбасының табысы мен активі дербес экономикалық бірлікті көрсететін қағидаға негізделген және федералдық ... ... ... ... ... ... ... төмендету мақсатында мынадай шаралар қолданылады: - екі жақты шедул – бір шедулға қолданылады. Ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... ... көпшілік кантондар мен Конфедерацияда қолданылады - табысты бөлу – отбасының жалпы табысына ... ... ... ... ... ... салынады. - тұтынушылар санына негізделегн салық салу – ... ... ... үшін ... ... ... ... санына бөлінеді. Франция елінің салық салу ерекшеліктері: Франция мемлекетінде ең алғаш рет жеке ... ... 1916 жылы ... Соңғы жылдардағы салық кодексіндегі өзгертулер бойынша Франция мемлекетінің салықтарын 3 топқа бөлінеді: 1. Табыс салықтары 2. Тұтынуға салықтар. 3. ... ... ... салығының ішінде жеке табыс салығы ерекше орында. Оның ... ... ... үлес ... Бұл ... түрі алдыңғы қаржы жылы негізіңде жыл басында декларадияланатын табысынан жыл ... ... ... Салық салуға фискальді бірлік алынады- жұбайлардың жанұясы және олардың асырауындағы тұлға. Табыс ... 1 жыл ... ... ... ... жатады: жалақы, сыйақылар, зейнетақы, рента, жылжымалы мүліктен алынатын табыс салығы, жер иеленуден алынатын ... ... ... операциясынан табыс. Жеке табыс салығы прогрессивті сипатқа ие. ... ... 0-56,8% ... 18.140 ... ... ... салық салынбайды. Максимальді ставка табыстары 246.770 франкіден асатын табыстарға қолданылады. 2005 жылдары жеке табыс салығы салық сипаты бар ... ... ... ... ...
Франция мемлекетінің салықтарының бюджеттегі үлесі
2-кесте
Салық түрі
Пайызы (%)
Млн.франк
Жеке тұлғалардан табыс салығы
18,1
293110 ... ... ... ... ... құн салығы
41.4
669 962
Басқада салықтар
15.2
145 120 ... емес ...
7.4 ... ...
100
1617217
Жапония елінің салық салу жүйесі. Жапонияның салық жүйесінің Америка Құрама Штаттарынан және Батыс Еуропалық елдерден арнайы ... бар: ... ... және ... ... әрекет етеді. Мұндағы салық үсімдерінің 64%-ы мемлекеттік салықтар, ал қалған бөлігін жергілікті салықтар ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетіне мемлекеттік салықтарын жергілікті бюджетке аудару арқылы қайта бөлініске түседі. Елде өзінің жеке дара бюджеті бар 3.045 ... ... ... ... 47 ... бар. ... бәлінісі олардың жиналуының айналы көрінісі болып табылады: қаржы ресурстарының 64 %-ы жергілікті құралдар секілді, ал қалған ... ... ... ... ... асыруды қамтуға арналады. Жапонияның салық жүйесі Америка Құрама Штаттары және Еуропаның ... ... ... ... ... ... ерекшелінеді. Мемлекеттік салықтың әрбір түрі заңмен реттеледі. Жергілікті салықтар туралы заң олардың түрлерін және ... ... ... ал ... ... парламент жүзеге асырады. Елде мемлекеттік салықтардың саны-30. Оларды 3 ірі топ ... ... ... 1-ші топ- ... және жеке ... ... ... салықтары 2-ші топ- мүлікке салықтар 3-ші топ- тікелей және жанама тұтыну салықтары. Бюджетгің негізін ... ... ... ... ең ... ... жеке және жанды тұлғалардан табыс салықтары құрайды. Ол салықтық түсімдердің 50%-нан жоғары. Жеке тұлғалар мемлекетке табыс салығын 5 ... ... бар ... ... ... тәлейді: 10%, 20%, 30%, 40%, 50%. Сонымен қатар 3 салық ставкасы бар ... ... ... бар: 5%,10%,15%. Осыған қосымша әрбір тұлға табыс мөлшеріне байланысыз 1 тұрғын басына ... 3.200 -нен ... ... төлейді. Токио тұрғындарының орташа жылдық табысы 90 жыддары 7.100-7.500 -мың нан құрады. ... ... ... ол айтарлықтай төмен. Орташа төлемді тұлғада табыстың ... көбі ... ... босалады. Жапонияның салық саясаты жергілікті орган үкіметінің қаржысын нақтылауды қарастырады: ... ... ... ауыл және ... жылы ... басқару органдарының жалпы табысы 80, 41 трлн. иен немесе ... ... ... ... 41,6 %-н ... ... ... салықтардан аударым 14,33 трлн иен немесе 17,8%-н құрады. /8, 125 б/ Мемлекет жергілікті органдарға жалпы ұлттық шараларды жүргізу үшін 10,65 трлн нен ... 13,2 %-зы ... ... ... ... 20,3 трлн мен салықтық емес түсімдердің соммасы. Жергілікті салықтардың құрылымына келетін болсақ, 2005 ... ... ... ... салықтардың жалпы соммасынан ( 33,45 трлн нен) 18,8 трлн нен ... 56,2 %-зы ... ... ... ... яғни 10,49 трлн нен мүлік салығы, 12,4 %-зы немесе 4,16 трлн нен-тұтыну салығы.
Жалпы мемлекеттік салықтардың өзара қатынасы басқаша, бірақ жалпы ... бір. ... ... ... ... ... салығы- 25%-ды, тұтыну салығы-18,5 %-ды құрады . 2005 жылы ... ... ... ... 61 трлн 157 ... ... көбейді, соның ішінде 933 млрд мен кеден жинақтары есебінен. ... ... ... ... ... бір ... ... салықтардың салмағы да әсті. Жапонияның салық жүйесінің 19-ғасырдың өзіндей қалыптасты. Шал профессор есімі құрметіне аталған салық реформасы жүргізілген ... ... ... ... ... ЖЕКЕ ... САЛЫҒЫН ЕСЕПКЕ АЛУ МЕХАНИЗМІ ЖӘНЕ БЮДЖЕТКЕ ТОЛТЫРЫЛУЫН ТАЛДАУ
2.1 Жеке табыс салығын есепке алу механизмі
Жеке табыс салығы – ... ... ... ... ... бірі және ... ... қарағанда халықтың өміріне тікелей әсер ететін салықтың бір түрі, себебі, тапқан табыстарынан немесе табыс көздерінің бір ... ... ... аударып отырады, яғни жеке тұлғалардың ең бірінші кезекте төлейтін салығы болып саналады. Салық кодексі қабылдағанға дейінгі кезенде бұл салық түрі ... ... ... ... ... ... деп ... Салық кодексі қабылданып, бұл атау қысқарып, халықаралық стандартқа ... ... ... ... деп ... Жеке ... ... – салық салу объектілері бар жеке тұлғалар төлейді. Резидент емес тұлғалар жеке табыс салығы бойынша салықты есептеп төлейді және жеке ... ... ... салық декларациясын табыс етеді. Жеке табысқа салынатын салық ... ... әр ... ... ... ақша ... салынады. Ал осы салықты төлеушілер болып Қазақстан Республикасының азаматтары, шетел азаматтары және ... жоқ ... ... ... Республикасының резиденті болып табылатын шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның ... ... ... ... ... ... агенті Қазақстан Республикасындағы және одан да тысқары жерлердегі көздерден алынған дивиденттер түріндегі табыстарға бес проценттік ставка бойынша салық ... ал ... ... төлеушінің табыстарына он проценттік ставкада салық салынады. ... ... ... ... салу ... - ... көзінен салық салынатын табыстар; - төлем көзінен салық салынбайтын табыстар қарастырылады. Төлем көзінен салық салынатын ... ... ... ... ... салық салынатын табыстары жеке тұлғалардың ақшалай түрде ... ... ... ... ... ... және оның құрамына жататындар: 1) қызметкердің табысы; 2) жеке тұлғаның салық агентінен түсетін табысы; 3) жинақтаушы зейнетақы ... ... ... төлемдері; 4) дивиденттер, сыйақылар, ұтыстар түріндегі табыс; 5) стипендиялар; 6) жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша табысы жатады.
Қызметкердің табысы жұмыс беруші ... ... ... шегерімдері сомасына азайтылған табыстары төлем көзінен салық салынатын табысы болып табылады. Сонымен қатар қызметкердің табыстарына:
жұмыс беруші материалдық, ... ... ... өзге де ... ... түрінде берген табыстар; ▪ ... ... ... ... ... ... ... кез келген табыстар жатады. Қызметкердің заттай нысандағы табыстарына жататындар: 1) ... ... ... 2) ... алған тауарлар, 3) қызметкердің мүддесін көздеп орындалған жұмыстар, 4) ... ... ... ... ... 5) қызметкердің үшінші тұлғалардан алған тауарлар (орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер) ... ... ... ... 6) ... құн ... мен акциздердің тиісті сомасын қоса алғанда, заттай нысандағы тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) құны. Қызметкердің материалдық пайда түріндегі табыстары: 1) ... ... ... құны мен осы тауарларды сатып алу бағасы немесе олардың өзіндік құны арасындағы теріс айырманы;
жұмыс берушінің шешімі бойынша қызметкердің оның ... ... ... ... ... ... шығаруды;
жұмыс берушінің өз қызметкерлерінің сақтандыру шарттары бойынша ... ... ... жұмсаған шығыстарды;
жұмыс берушінің қызметкердің өз қызметіне байланысты емес шығындарының орнын ... ... ... ...
Қызметкердің төлем көзінен салық салынатын табысын анықтау кезінде салық жылы ішіндегі әрбір ай үшін ... ... 1) ... ... заң ... ... ... тиісті айға белгіленген бір айлық есептік көрсеткіш мөлшеріндегі сома; 2) ... адам ... ... ... ... ... ... отбасының әрбір мүшесіне айлық есептік көрсеткіш мөлшеріндегі сома. Аталған шегерімдер бір салық төлеушінің табысына – отбасы мүшесіне ... 3) ... ... ... ... ... заңдарында белгіленген мөлшерде төленетін міндетті зейнетақы жарналары; 4) Қазақстан Республикасының тиісті жылына арналған ... ... ... ... ... ... көрсеткіштің 10 еселенген сомасынан аспайтын мөлшерде өз пайдасына енгізген ерікті зейнетақы жарналары; 5) жеке тұлғаның жинақтаушы сақтандыру ... өз ... ... ... ... 6) ... үй ... жинақ банктерінде Қазақстан Республикасының резиденті – жеке тұлға ... ... ... тұрғын үйді жөндеу, салу немесе сатып алу үшін алған тұрғын үй қарыздары бойынша сыйақыны өтеуге бағытталған сомалар. Бірге тұратын және ортақ ... ... ... ... мен ... ... деп танылады. Асырауындағы адам, салық төлеушінің табысы есебінен өмір сүретін және айына бір айлық есептік көрсеткіш мөлшерінен асатын жеке табыс көзі жоқ, ... ... ... ... ... ... бойынша жеке табыс салығының сомасы қызметкердің салық жылы ішінде төлем ... ... ... ... ... ... ... жолымен есептеледі. Жеке табыс салығын есептеу және ұстап қалу уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіппен ... ... ай ... ... ... жылы ... дейін қызметкерді жұмыстан шығару кезінде салық агенті нақты жұмыс істелген кезең үшін алынған ... ... ала ... жеке табыс салығын қайта есептеуді жүргізуге және қызметкерге ... ... пен ... ... туралы есеп-қисап беруге міндетті. Жұмыс орнын өзгерткен кезде жеке тұлға жаңа ... орны ... ... ... жұмыс істеген кезеңде алған табысы мен төленген салық туралы бұрынғы жұмыс орнынан есеп-қисап беруге тиіс. Жеке тұлғаның ... ... ... ... ... қызметіне байланысты жеке кәсіпкердің, жеке нотариус пен адвокаттың кіріс бойынша төлемдерін ... ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес салық агенттерімен жасасқан азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша табысы, сондай-ақ жеке ... ... ... да ... төлемдер жатады. Жеке табыс ... ... ... Республикасының заңдарында белгіленген мөлшерде және жағдайларда жинақтаушы зейнетақы қорларына аударылған міндетті зейнетақы ... ... ... төлем көзінен салық салынатын біржолғы төлемдерден түскен табысқа белгіленген ставкаларды қолдану жолымен есептеледі. Жинақтаушы зейнетақы қорларынан төленетін зейнетақы төлемдері. Төлем ... ... ... ... ... салық төлеушілердің зейнетақы жинақтарынан жинақтаушы зейнетақы қорларын жүзеге асыратын, табыс есептеудің тиісті айына Қазақстан Республикасының заң актісімен белгіленген айлық есептік ... ... ... ... жатады. Жеке табыс салығының сомасы белгіленген ставкаларды ... ... ... ... ... ... ... сыйақылар, ұтыстар түріндегі табыстар жеке табыс салығының сомасы жеке тұлғаларға төленетін дивидендтер, ... ... ... ... 15 ... ставканы қолдану арқылы есептеледі. Стипендиялар білім беру ұйымдарында оқитындарға Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген мемлекеттік стипендияларға арналған мөлшерде төленетін стипендияларды қоспағанда, ... беру ... оқып ... ... ... ақша ... сондай-ақ мәдениет, ғылым қайраткерлеріне, бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлеріне және басқа жеке тұлғаларға төлеуге арналған ақша сомасы табыс ... ... ... ... ... ... Стипендиялар түріндегі табыстарға белгіленген ставкаларды қолдану арқылы есептеледі. ... ... ... ... ... ... ... бойынша табыс: - ... ... ... зейнетақы жинақтары есебінен; - жеке тұлғаның жинақтаушы сақтандыру шарттары ... өз ... ... ... сыйлықақылары есебінен; - жұмыс берушінің жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша жұмыскерлердің пайдасына ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдары жүзеге асыратын сақтандыру төлемдері жатады. Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... шарттар мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда төленетін сатып алу ... да ... Жеке ... ... ... шарттары бойынша табысына сақтандыру ұйымдары жүзеге асыратын сақтандыру төлемдері сомасының сақтандыру сыйлықақыларының сомасынан асып кеткен сомасы да жатады. Жеке ... ... ... ... ставкаларды жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша төленетін табыс сомасына қолдану жолымен есептеледі. Төлем көзінен салық ... ... 1) ... ... 2) жеке ... ... ... табысы; 3) адвокаттармен жеке нотариустардың табысы; 4) өзге де ... ... ... ... ... ... табыс, жеке кәсіпкердің салық салынатын табысы, адвокаттармен жеке ... ... өзге де ... ... төлеушілердің мүліктік табысына - Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес мемлекеттік қажеттіліктер үшін сатып алынған ... ... ... ... ... ... он екі айдан аз уақыт болған тұрғын жайларды, саяжай құрылыстарын, гараждарды, жеке ... ... ... ... аз ... ... ... болған, жеке тұрғын үй құрылысы, жеке қосалқы шаруашылық жүргізу, саяжай құрылысы, гараж салу үшін берілген, сол ... ... жер ... және жер ... жер ... және жер ... ... алуға және иеліктен айыруға апналған құқық белгілейтін құжаттарды жасау күндері арасындағы ... он екі ... аз ... ... жеке ... үй ... жеке ... шаруашылық жүргізуге, бау-бақша, саяжай құрылысы, гараж салу үшін берілген жер учаскелері мен жер үлестерін; ► бағалы қағаздар мен заңды ... ... ... ... ... және бір жылдан кем емес уақыт меншік құқығындағы немесе механикалық көлік құралын және тіркемелерді өткізу кезіндегі құн өсімі ... ... ... құн ... ... табыс болып табылады; ► Сенім білдірген адам механи акалық көлік құралын және тіркемелерді ... ... ... ... сенімхат негізінде алынған механикалық көлік құралдарын және тіркемелерді өткізген жағдайда мүліктік табысты айқындау үшін көлік құралының өткізілу ... ... ... көлік құралы иесінің атынан жеке табыс салығын төлеуді жүргізеді, бұл көлік құралы иесінің салықтық міндеттемесін орындау болып табылады. ► Сенім білдірген адам ... ... ... және ... иеліктен айыру құқығымен басқаруға сенімхат негізінде алынған механикалық көлік құралдарын және тіркемелерді өткізген жағдайда құн өсімі ... ... ... меншік иесі атынан осы көлік құралдарын өткізу құны мен өткізілген көлік құралдарының меншік иесі сатып алған құн арасындағы оң айырма ... ... ... ... ... ... ... қоспағанда, мүлікті жалға беруден алынған табыс жатады. ► Сатып алу құны болмаған кезде мүлікті өткізу құны мен өткізілетін мүлікке меншік ... ... ... ... құн ... оң ... құн өсімі болып табылады. Мүлікті сату құны мен оны сатып алу құны арасындағы оң айырма, мүлікті сату кезіндегі құн ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Адвокаттар мен жеке нотариустардың табысы дегеніміз – заң көмегін, нотариаттық ... ... қоса ... ... және ... ... жүзеге асырудан түскен табыстардың барлық түрлері, сондай-ақ қорғау мен өкілдікке ... ... ... ... ... ... мен жеке нотариустардың табыстары бойынша жеке табыс салығының сомасы алынған табыс сомасынан 10 пайыздық ставканы ... ... ... және ай сайын есептеліп отырады. Есепті ай үшін жеке табыс салығының сомасы ... ... ... ... 5-інен кешіктірілмей төленеді. Жеке кәсіпкердің салық салынатын табысы. Жеке ... ... ... ... анықтау жолымен есептеледі, яғни жылдық жиынтық табыстан шегерімдерді шегере отырып, сол сомадан салық төленеді. Басқа да табыстар. Қазақстан Республикасы тысқары жерлерден ... ... ... ... аккредиттелген, салық агенті болып табылмайтын дипломатиялық және соларға теңестірілген өкілдіктерге Қазақстан Республикасында қызметтер көрсетуден, жұмыстарды орындаудан түсетін табыстар. Төлем ... ... ... табыстар бойынша жеке табыс салығын есептеу - төлем көзінен ... ... ... ... жеке ... ... ... салық төлеуші белгіленген салықтық шегерімдер сомасына азайтылған, төлем көзінен ... ... ... ... ... ... ... жолымен дербес жүргізеді. Салық төлеушіде төлем көзінен салық ... ... ... түрі болған кезде, адвокаттар мен жеке нотариустардың табыстарын қоспағанда, салық төлеуші жеке табыс салығын есептеуді белгіленген ставкаларды ... ... ... салынбайтын барлық табыс түрлерінің сомасына қолдану жолымен дербес жүргізеді. Мынадай резидент жеке тұлғалар жеке табыс салығын аванстық төлемдерді ... ... ... салық режимдерін қолданатындарды қоспағанда, жеке кәсіпкерлер;
резидент болып табылатын және табысты Қазақстан ... ... ... жеке ... ... салынбайтын қызметті жүзеге асырудан алатын шет мемлекеттердің азаматтары мен ... жоқ ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында қызметтер көрсетуден, жұмыстар орындаудан табыс алатын Қазақстан Республикасының азаматтары.
Салық төлеуші Салық кодексінде белгіленген ... ... ... төлемдерді есептей отырып, салық жылының қорытындысы бойынша жеке табыс салығын төлеуді жеке табыс салығы бойынша декларацияны тапсыру үшін ... ... ... ... ... кешіктірмей дербес жүзеге асырады. Салықты есептеу және төлеу ... ... ... жеке ... ... есептеу мен ұстап қалуды төлем көзінен салық салынатын ... ... ... кешіктірмей жүргізеді. Салық агенттері, төленген кірістер бойынша салықты аударуды төлем төленетін айдан кейінгі айдың 15-іне дейін өзінің орналасқан жері бойынша ... ... ... ... тиісті бюджеттерге құрылымдық бөлімшелер бойынша салық төлеуді Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен ... ... ... ... жеке табыс салығы бойынша есеп-қисапты салық органына салық ... жер ... ... ... ... айдың 15-нен кешіктірмей табыс етеді. Жеке табыс салығы бойынша декларацияны төмендегідей резидент салық төлеушілер тапсырады: 1. Дара ... ... 2. ... ... ... 3) Мүліктік табыс алған жеке тұлғалар 4) Өзге де ... оның ... ... ... ... ... табыстар алған жеке тұлғаларҚазақстан Республикасынан тысқары жерлерде шетелдік банктердегі банктік шоттарда ақшасы бар жеке тұлғалар табыс етеді. Жоғарыда атап өткен жеке ... жеке ... ... ... ... ... ... орган белгілеген тәртіппен ұсынады. Жеке табыс салығы ... ... ... ... орны бойынша салық органына салық жылынан кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірілмей табыс етіледі. Салық агенттері жеке табыс ... ... мен ... ... ... ... ... салынатын табыс төленетін күннен кешіктірмей жүргізеді. Салық агенттері төленген кірістер бойынша ... ... ... ... ... ... 5-іне ... өзінің орналасқан жері бойынша жүзеге асырады. Бұл агенттер тиісті бюджеттерге құрымдылық бөлімшелер салық төлеуді белгілі тәртіппен жүзеге асырады. Жеке табыс ... ... ... ... ... жеке табыс салығы бойынша есеп-қисапты салық органына салық төленетін жер бойынша есепті тоқсаннан кейінгі айды 15-нен кешіктірмей табыс ... ... ... ... ... ... салық шегерімдері соммасына азайтылан табыстары төлем көзінен салық салынатын ... ... ... Жұмыс беруші материалдық, әлеуметтік игіліктер немесе өзге де материалдық пайда түрінде берген ... қоса ... ... ... ... ақшалай немесе заттай нысандаы кез келген табыстар қызметкердіқ табыстарына жатады. Қызметкерді заттай нысандағы ... ... ... еқбекақы, қызметкер алан тауарлар, қызметкердің мүддесін көздеп орындалған жұмыстар, қызметкерге өтеусіз негізде көрсетілген қызметтер, ... 3 ... алан ... құнын жұмыс берушінің төлеуі кіреді. Қосылған құн салығы мен ... ... ... қоса ... ... ... тауарлардық құны қызметкердің осындай нысандағы табысы жатады. Қызметкерді материалдық пайда түріндегі табысына: қызметкерге ... ... құны мен осы ... ... алу ... ... оларды өзіндік құны арасындаы теріс айырма, жұмыс берушіні шешімі бойынша қызметкерді оны алдындағы қарызыны немесе міндеттемесіні омасың есептен ... ... ... өз ... ... ... бойынша сақтандыру сыйақыларын төлеуге жұмсалан шығыстары, жұмыс берушіні қызметкерді өз қызметіне байланысты емес шығындарыны ... ... ... ... ... ... көзінен әрбір ай үшін шегерімге мыналар жатқызылады: табысты есептеуді тиісті айда белгіленген 1 ... ... ... ... сома, асыруындаы адам пайда болан айдан бастап қызметкерді асырауындағы ... ... ... ... есептік шама мөлшеріндегі сома. Аталан шегерімдер бір салық төлеушіні табысына-отбасы мүшесіне қолданылады. Бірге ... және ... ... ету ерлі — ... ... мен ... отбасы деп табылады. Асырауындағы адам, салық төлеушіні табысы есебінен өмір ... және ... 1 ... ... көрсеткіш мөлшерінен асатын жеке табыс көзі жоқ, салық ... ... ... ... республиканы тиісті қаржы жылына арналан республикалық бюджет туралы заңында айлық есептік көрсеткіштен аспайтын мөлшерде өз пайдасына ... ... ... ... ... бойынша жеке табыс салығының сомасы қызметкерді салық жылы ... ... ... ... ... ... тиісті белгіленген салық ставкалары қолданылады. Жеке табыс салығын ... және ... қалу ... ... орган белгіленген тәртіппен үлаю нәтижесімен ай сайын есептеледі. ... жылы ... ... ... жұмыстан шығару кезінде салық агенті нақты жұмыс істелінген үшін ... ... ... ала ... жеке табыс салығын қайта есептеуді жүргізуге және қызметкерге алынған ... пен ... ... ... ... ... ... жұмыс орнын өзгерткен жеке тұлға жаңа жұмыс орны бойынша салық агентіне жұмыс ... ... ... ... мен ... салық туралы бұйрық жұмыс орнынан есеп-қисап беруге тиісті. Төлем көзінен салық салынатын бір жолғы төлемдерден түскен табыс: бір жола ... ... ... ... қызметіне байланысты жеке кәсіпкерді, жеке нотариус пен адвокаттық кіріс бойынша төлемдерін қоспағанда, төлеушілерді салық агенттерімен жасасқан азаматтық құқықтық сипаттағы шарттар ... ... ... жеке ... төлейтін басқа да бір жолғы төлемдер жатады. ... ... ... зейнетақы қорларына аударылған міндетті зейнетақы жарналары соммасына азайтылған төлем көзінен салық салынатын бір ... ... ... табысқа тиісінші салық ставкаларын қолдану арқылы есептеледі. Төлем көзінен салық салынатын зейнетақы төлемдеріне салық төлеушілерді ... ... ... ... ... асыратын, табыс есептеуді тиісті айына айлық есептік көрсеткіш мөлшеріне азайтылған төлемдер жатады. Төлем көзінен салық салынатын дивиденттер, ... ... ... ... жеке ... салығыны соммасы жеке тұлғаларға төленетін ұтыстар, дивиденттер, сыйақылар, түріндегі табыстара 15% - тік ставка бойынша ... ... ... ... оқып ... төленген ақша соммасы, сондай ақ мәдениет, ғылым қайраткерлеріне, бұқаралық ... ... ... және ... жеке ... төлеуге арналған ақша соммасы табыс көзінен салық салынатын ... ... ... ... ... салынатын, жинақтаушы сақтандыру шарттарындаы табыс: сақтаңдыру ұйымдары ... ... ... ... олар бойынша: жинақтаушы зейнетақы қорларындағы зейнетақы жинақтары есебінен, ... ... ... жеке ... жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша табысы болып табылады. Салық агенттері жеке ... ... ... мен ... ... төлем көзінен салық салынатын табыс төленетін күннен кешіктірмей ... ... ... ... ... ... ... аударуды төлем төленетін айдан кейінгі айдың 15-іне дейін өзінің орналасқан жері бойынша жүзеге асырады. Салық агенттері тиісті бюджеттерге ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жүзеге асырады. Салық агенттері жеке табыс салығы бойынша есеп-қисапты салық органына салық ... жер ... ... ... ... ... 15-нен кешіктірмей табыс етеді. Қызметкерлерді Қазақстан Республикасыны тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңында ... ... ең ... ... 12 ... ... ... жалақысыны төлем көздерінен салық салынатын кірістеріне, қызметкерлерді тоқсан ішіндегі ... ... ... ... жалақы мөлшерінен аспайтын жадайда «0» ставка бойынша салық салынуа тиіс. Дивиденттер, сыйақылар (жинақтаушы сақтандыру шарты бойынша сыйақыларды қоспаанда) мен ... ... ... 15%-тік ставка бойынша салық салынады. Адвокаттарды және нотариустарды табыстарына 10% - тік ставка бойынша салық салынады.
2.2 Жеке табыс ... ... ... ролі мен үлесі Республикамыздағы бюджет саласындағы рефома мемлекеттік қызмет пен әкімшілік құрылымдарды қайта ұйымдастыру, бюджеттік процесті оңтайландыру, салықтық-бюджеттік саясаттың макроэкономикалық ... ... ... ... және ... ... ... арасында өзін-өзі билеу теңдігін қолдау мәселелерін қарстырады. Барлық деңгейдегі бюджеттердің кіріс базасын қалыптастырудағы салықтардың ролі ... ... ... ... ... және ... деңгейдегі бюджеттер арасында салықтық кірістерді бөлу механизмі бюджеттік жүйенің ... ... ... ... мемлекеттік бюджет кірістерінің құрамы мен өсу қарқыны
2007 жыл
2008 жыл
2009 жыл
Сомасы
Үлесі, ... ... ... ... ... ... 887 873,9
100
4 034 410,5
100
3 505 344,7
100
Салықтық түсімдер
2 356 ... 819 ... 228 ... емес ... ... 539,9
2,1
136 175,5
3,9
Негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер
92 685,9
3,3
56 939,6
1,4
35 887,4
1,02
Трансферттердің ... ... 072 ... 104 ... ҚР ... Министірлігінің мәліметтері негізінде автормен құрастырылды
Кестеден байқап отырғанымыздай мемлекеттік бюджет кірістері 2007 жылы 2 887873,9 ал 2008 жылы ... және 2009 жылы ... ... құрап отыр. 2007 жылды 2008 жылмен салыстырғанда 1146536,6 ... ... тұр, ал 2009 жылы 2008 ... ... 529065,8 млн. ... ... ... ішінде салықтық түсімдер 2 356040,3 яғни 81,5 пайызды құрайды, ал 2008 жылы 2 819509,7 яғни 70 ... 2009 жылы 2 228681,8 63,6 ... ... 2007 ... ... 2008 жылы ... ... 11,5 пайызға төмен, сонымен қатар 2009 жылы салықтық түсімдер 2008 жылмен салыстырғанда 6,4 пайызға бір шама ... ... тұр. ... 2007 жылы ... ... ... ... бойынша жоспары 43,2 млрд. теңгеге, салықтық емес түсімдер 33,9 млрд ... ... ... ... ... ... ... Федерациясының 2005-2007 жылдары полигонды жалға алғанына 7,0 млрд.теңге  сомасында төлем ақысын аударуыны; сондай-ақ «ENRC PLC» ... ... ... емес ... ... 7,8 ... сомасында түскен жоспарланбаған түсімдерге және 15,0 млрд.теңге сомада дивидендтерге, сонымен бірге жылдық жоспар бекітілмеген ерекшеліктер бойынша 5,2 млрд. теңге ... ... ... ... ... Ал керісінше негізгі капиталды сатудан түскен түсім ... ... 23,8 млрд ... ... оның да ... ... бар, мысалы мемлекеттік мекемелерге бекітілген мүліктерді сату санының азаюына, республиканың екінші деңгейдегі банктерінде ипотекалық қарыздарды ресімдеудің созылуына, сондай-ақ Республика ... жер ... жеке ... ... қойылған  мораторийге байланысты жоспар орындалмады орындалып отыр және де 01.01.2008 ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық қорынан кепілдік берілген трансферт республикалық бюджетке бюджеттік даму бағдарламаларын іске асыру үшін 258,0 ... ... ... аударылды. 2008 жылы салықтық емес түсімдер жоспар көрсеткіштерінен артығымен орындалды: 1) 10 млрд. көлеміндегі ... ... ол ... 2009 жылы жоспар бекітілмеген, 2) «СНПС Актөбемұнайгаз»АҚ-нан 0,4 млрд.теңге сомасында экологияға зиян келтіргендіктен түскен. Негізгі капиталды ... ... ... ... ... 0,9 ... орындалды, республикалық бюджеттен қаржыландыратын мемлекеттік мекемелерде тіркелген мүлікті сатудың көбеюі салдарынан. Жылдың басынан бастап 2009 ... 1 ... ... бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына небары 183,6 млрд. теңге ... оның ... ... ... ... 183,4 ... ... тікелей салық сомасы аударылды. 2009 жылдың 1 ақпанындағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық қорынан кепілдік берілген трансферт ... ... ... даму ... іске ... үшін 30,0 ... ... сомасында аударылды. 2009 жылы салықтық түсімдердің толық көлемде орындалмауының басты себептерінінің бірі: 1) 2009 жылға арналған жоспар бекітілмеген 12,2 млрд.теңге ... ... 2) ... ... 1,5 ... 3) 1995 жылғы 20 қаңтардағы Ресей Федерациясының Үкіметі мен Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... ... ... ... және өзара есеп айырысу туралы келісім бойынша 6,5 млрд.теңге мөлшерде жоспарланбаған соманың түсуімен байланысты болды. Негізгі капиталды сатудан түскен ... ... да ... ... көлемде орындалмады. Жоспардың орындалмауы: 1) Астана қаласы бойынша ... ... ... үй ... уақытылы тапсырмауына байланысты азаматтарға пәтерлер сатудан түскен түсімдер; 2) жер учаскелеріне төленетін базалық мөлшерлемесінің артуы есебінен жеке ... ... ... жер ... ... ... байланысты жер учаскелерін сатудан түскен түсімдері.Трансферттерден түскен түсімдер 1 191,0 млрд.теңге жоспарында 1 104,6 млрд.теңге немесе 92,7% құрады, оның ішінде бюджеттік даму ... ... үшін ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық қорынан республикалық бюджетке кепілдік берілген трансферт 843,1 млрд.теңге ... және ... ... ... ... республикалық бюджетке 261,5 млрд.теңге мөлшеріндегі нысаналы трансферт тартылған.
Мемлекеттік бюджеттегі 2007-2009 ж.ж. салықтық түсімдердің құрылымы
Кесте - 2 ... ... ... ж.
Сомасы
Үлесі, %
Сомасы
Үлесі, %
Сомасы
Үлесі, %
Салықтық түсімдер
2356040320
100
2819509700
100
2228681800
100
Корпоративтік табыс салығы
758300702
32,2
920911566
32,7
643668528
29,1
Жеке табыс салығы
221 025 112
9,4
267355662
9,5
268724614
12,1
Әлеуметтік салық
295732988
12,6
251221944
7,9
232839686
10,4
Қосылған құн ... ... ... ... ... ... 339 923
0,5
13 893 233
0,5
17 521 354
0,9
*Кесте ҚР Қаржы Министірлігінің мәліметтері негізінде автормен құрастырылды
Кестедегі ... ... ... ... жж. ... салықтық түсімдерінің барысын көре аламыз. Талдауға арналған жылдар аралығында еліміздегі салықтық түсімдер көлемінің жыл сайын ауытқып ... ... ... 2009 жылы ... ... 2007 ... ... 127 358 520 теңгеге азайған, ал 2008 жылмен салыстырғанда 590 827 900 теңгеге азайған екен. Ал салықтық түсімдердің ... жеке ... ... ... ... 2007 жылы 9,4 пайызды құрады, ол 2008 жылмен салыстырғанда 9,5 ... ... 2009 жылы бұл ... түрі ... ... 12,1 пайызға тең болыпты. Сонымен, 2007 жылы жеке табыс салығы бойынша жоспар 105,1 %-ға ... ... 210,4 млрд ... ... ... 221,0 млрд ... ... Жоспардың орындалуы 2006 жылғы сәйкес кезеңге ағымдағы жылдың қаңтар –қараша айларында республика ... ... ... ... ... жалақы төлемі 29,0%- ға артуымен шартталған. 2008 жылы еңбекақыдан алынатын салықтар бойынша түсімдер жоспарларының орындалуы ағымдағы ... ... - ... ... 60,7 мың теңгені құрады, өткен жылға қарағанда 14,1%-ға өсті, еңбекақы қоры ... ... ... жеке ... ... ... жоспар 109,6%-ға атқарылды немесе 18,6 млрд.теңге жоспарда бюджетке 20,4 млрд.теңге ... 2009 жылы ... ... салықтар бойынша жоспарлар өңірлік жұмыспен қамту және кадрларды қайта даярлау стратегиясы шеңберінде жұмыс орындарын ашу бойынша іс-шаралардың іске ... ... 2009 ... 1 ... ... ... ... қызметкерлері жалақыларының 25%-ға көтерілуіне байланысты орындалды. Осылайша, жеке ... ... ... ... 101,8%-ға орындалды немесе жоспарда 264,0 млрд.теңге болып, бюджетке 268,7 млрд.теңге түсті.
Алмалы ауданы бойынша мемлекеттік ... ... ... және өсу қарқыны, 2007-2009 жж.
2007 жыл
2008 жыл
2009 жыл
Сомасы
Үлесі
Сомасы
Үлесі
Сомасы
Үлесі
Мемлекеттік бюджет кірістері
161787633
100
148117303
100
107282595
100
Салықтық түсімдер
155718530
96
143898901
97
102466123
95
Салықтық емес түсім
3544823
2
3008439
2
4618411
4
Негізгі ... ... ... ... қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық Басқармасының есеп беру мәліметтері 1-N
Мемлекеттік бюджет табыстарының орындалуын қарастырар ... 2009 жылы ... ... ... ... ... ... отыр, бұл 2007 жылмен салыстырғанда 54505038 теңгеге азайғанын және 1 пайызға ... ... ... Ал 2008 жылмен салыстырғанда 2009 жылдың мемлекеттік бюджет кірісі 40834708 ... ... ... 12 ай ... ... түсім сомасы 107282,5 млн теңгені немесе 98%-ға жоспар орындалды десе де болады (жоспар 108623,7 млн теңге), оның әшәнде республикалық ... ... ... ал жергілікті бюджет 36863,7 млн теігені құрады. ... ... ... түімдерді қарастыратын болсақ, 2007 жылы салықтық түсімдер 155718530 теңгені құрап ... яғни ... ... 96 пайызына тең. Жоспардың толық көлемде жүзеге аспауының басты себептерінің бірі: республикалық бюджетке дивиденттер бойынша түсімдердің 39,0% толық көлемді түспеуі. 2008 жылы ... ... ... ... ... ... яғни ... қамтып отырса, 2009 жылы салықтық түсімдердің бюджет үлесінде 98 пайызды ғана иемденіп отыр. 2009 жылғы салықтық түсімдер 2007 ... ... 1 ... ... Кестеден көріп отырғанымыздай 2009 жылы мемлекеттік бюджет кірісінің сомасы, оның ішінде салықтық түсімдердің де үлесі ... ... әсер ... ... бірі ... ... десе де ... бірақ нақтырақ атап өтсем, 2007 жылы болжанған жоспар 103,4% құрады. Мұндай көрсеткіш тек қана ... ... ғана ... ... ... аудан бойынша экономика саласындағы барлық негізгі көрсеткіштердің өсімімен және де салықтық әкімшіліктендірудің ... ... ... ... ... ... түбегейлі жақсаруымен түсіндіріледі.
Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша салықтық түсімдердің аударылуын талдау
2007 жыл
2008 жыл
2009 жыл
Салықтар
жоспар
нақты ... ... ... ... ... ... ... 521 749
90782904
23234404
45 783121
Жеке табыс салығы
13 581 602
14 244 732
13 313 662
16427024
5 294 771
16 400149
Әлеуметтік ... 926 ... ... 399 ... 003 458
124 59907
Меншіккесалынатын салықтар
2 131 099
2 307 216
2 069 ... ... ... 568 ... ... 478 ... 097 398
14 076 790
13982587
4 259 560
20 153163
Барлығы
135830562
148569281
113381137
136077 420
37444194
64 992
Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша Салық ... есеп беру ... ... ... көз ... өтсек, яғни жеке табыс салығы бойынша 2007 жылы 14244,7 млн теңгеге жоспар орындалып отыр. Бірден 2007 ... ... ... жеке ... ... тоқталсам, жалпы 2007 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша жеке табыс ... ... ... төлеуші кәсіпорындардың саны 11480 құрады. 2007 жылы жоспар 13581,6 млн теңгеге болжанса, нақты түсім сомасы 14244,7 млн ... ... ... ... (105,5%) ... асып ... Арту ... 663130 теңге. 2007 жылы түсімнің артуы еңбекақы төлеу қоры мен ірі ... ... ... байланысты. Мысалы, ЖШС “ Райымбек Ботлерс” СТТН 7/172269 (еңбекақы төлемі 15892 ... ... ... саны 121 адамға жетті. Аталған кәсіпорыннан 2006 жылы 30176,3 мың теңге алынса, 2007 жылы 38728,8 мың теңге көлемінде түсім түсті.артуы 8551,7 мың ... ... ... бірге азаюлар да болып отырды, кейбір кәсіпорындарда салық кодексіне енгізілген өзгертулер мен толықтырулар негізіндегі шығын. Мысалы, салық ... ... ... яғни жұмысшылардың жалақысын есептеуде қолданылатын 10% ставка және 152-бап, ... ... ... шегерілетін ең төменгі орташа айлық есептік көрсеткіш сомасы 9752 теңге көлемінде есептелінді. Мысалы, Филиал “Бейкер и Маккенези” 2006 жылы 38162,3 мың ... ал 2007 жылы 37530,9 мың ... ... ... 631,4 мың ... ... ... түсімдерінің төмендеуі жұмысшылар санының қысқаруымен байланысты. 2006 жылы 21360мың, 2007 жылы 12523,6 мың теңгені құрады, ал бюджет шығыны 8836,9 мың ... ... ... қатар, 2007жылы жеке табыс салығы бойынша түсімнің төмендеуіне ірі салық төлеуші компаниялардың басқа ... ... әсер ... ... ЖШС ... ЖШС “ Мехстройсервис”, Филиал “Петром Эс Эй” және т.с.с. 2008 жылы ірі салық төлеуші компаниялар тарапынан ... ... ... ауқымды болды. Себебі 2008 жылы болжанған жоспар көрсеткіштерін жүзеге асыру барысында алдын-ала ірі салық төлеушілермен ... ... ... ... ... қорытындысы алғашқы айда –ақ нәтижесін көрсетті. 16 ірі ... ... ... ... ... өзінде осы компаниялардан 182036 мың теңге көлемінде, ақпан айында 99703 мың теңге түсім түсті. 2009 жылы ... ... ... Себебі, салық кодексіне енгізілген өзгертулер, жалпыға бірдей тәртіпті қолданатын жеке кәсіпкер мен арнаулы салық ... ... жеке ... үшін ... ... 49600 мың ... болды. Жеке тұлғалардың біржолғы талон бойынша түсңм сомасының азаюы, 2008 жылы 324100 мың теңге ... 2009 жылы 12 ай ... ... 272600 мың ... ... ... ... Алмалы ауданы бойынша жеке табыс салығына құрылымдық талдау
2007 жыл
2008 жыл
2009 жыл
101201
11323154
13743919
13906586
101202
2288129
813886
829710
101203
633449
1210592
333478
101204
642483
1321641
101205
16144
8734
Барлығы
14244732
16427024
16400199
3.Қазақстан Республикасы жеке табыс салығының жетілдіру жолдары.
Қазақстан Республикасы ХХІ ... ... аяқ ... Бұл мәселенің өзектілігі әлемдік экономикалық қауымдастықта еліміздің ... ... ... ел деп ... арта ... ... да ... бүгінгі күні экономикалық дамудың тиімді жолдарын туралы мәселелі сұрақтар кең түрде талқылауға түсіп отыр. Ол үшін елде ... ... өсу және соны ... асыру үшін экономикалық жүйелердің тиімді қызмет етуі ... ... ... Қазақстан Республикасы егемендік алып, дербес мемлекет болған және белсенді түрде нарықтық экономикаға өту кезінде экономиканы реттеуде бюджет-салықтық реттеу, яғни ... ... ... ... болып табылады. Өзінің тәуелсіздігін және дербестігін алған кез келген мемлекетке тұрақты, әрі күшті қаржылық база керек. Дамыған елдердің тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... негізі шаруашылық субъектілерден және халықтардан жиналған салық болып ... ... ... маңыздылығы ол мемлекеттің экономиканы реттеудің тікелей әдісі болып табылады, бұл саясатты қолданудың ... тез ... өз ... атқарып, нәтиже бере бастайды. Яғни экономикалық реттеуді дереу іске асырудың ... ... ... фискалдық саясаттың реттеу құралдары мен әдістерінің маңыздылығы зор болып табылады. Салық – нарықтық қатынастардың құрамды ... және ... ... ... ... ... Бұл ... салықтың әлеуметтiк-экономикалық мәнiн түсiне бiлудiң, оның iс-әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын тиiмдi және тұрақты дамыту мақсатымен салық ... ... ... және ... ... әдiстерi мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор. Негізгі мәселе болып салықтар, көбінесе жеке ... ... ... ... ... деңгейлері үшін бұл берілген салық топтарының фискалды мағынасын қайта бағалау өте қиын. ... ... бұл ... ... ... ... тұйықталады: жеке табыс салығы – кең көлемдегі тауарларды қолдануды және өндіруді мемлекеттік реттеуге бейімделген. Жеке табыс ... ... ... ... ... Бұл салық түрі әлемдегі көптеген мемлекеттерде қолданылады және де ол осы елдердің бюджетінің кіріс ... ... Сол ... де жеке ... ... жетілдіру мәселесі өзекті мәселе болып табылады. Мемлекет басшысының 2008 жылы 6 ақпандағы «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – ... ... ... ... атты ... ... жыл сайынғы Жолдауының шеңберінде берген тапсырмасын орындау үшін жаңа Салық кодексі қабылданды, ол ... ... мен ... ... ... шығуына ықрал ететін болды. Мемлекет басшысы Қазақстан халқына Жолдауында салықтық әкімшіліктендіруді Қазақстан дамуының жаңа кезеңінің болмысына ... ... ... ... ... ... реформалардың басқа бағыттырымен қатар жаңа Салық кодексі тікелей әсер ету заңы болуы тиіс ... ... бұл ... ... ... мен ... төлеушілердің мүдделерін үйлестіру қажет. Осыған байланысты, Салық кодексіне салық салу саласындағы нормативтік құқықтық актілер ... ... ... ... ... экономикалық жағдайда жеке табыс салығы және оның үдемелі қойылымының өсуіне бағытталуы ақталмайды. Салық салу жүйесіндегі болжамдалып ... ... ... жеке ... ... ... төмендетіледі деп болжануда. Соның өзінде тағыда өзіндік салыну механизмі енгізіледі және бұл рационалды, себебі инфляцияның ... даму ... ... ... ... ... айырмасы бірдестен өседі, сондықтан да қойылымның өсуі халықтың абсолютті көпшілігінің жағдайын қиындатады. Салық ... өсіп ... ... табыс табудың көбейтудің мағынасы жоғалады, адамдар салық төлеуден жалтара бастайды және өз табыстарының көлемін жасырады. Осылайша квалификациясын көтеруге, ... ... ... ... өзін-өзі жетілдіруде қызығушылық жоғалады. Салық ставкасының жоғары болуы ... ... ... ... ақысын елеулі түрде төмендетеді. Жоғарғы маргиналды салықта табыстың өсімшесіне салынатын салықтар жеке табыс тұрғыдан қосымша еңбек ету немесе нормадан тыс ... ... ... ... ... ... жоғарғы табыс кейбір әлеуметтік жәрдем ақылардан айырады . Сонымен материалдық ынталандырушыға қарағанды (ақшалай сый ақы, жалақы ... т.б) ... ... ... ... ... еңбек ынталандыруына жағымсыз салдар тудыруы мүмкін. Салықты реттеудің ... мен ... ... ... ... салық ставкасының төмендеуі өндірістің ұлғаюына, пайданың өсуіне және оның салдары ... ... ... ... ... әкеледі. Салық ставкасының төмендетілуі көлеңкелі экономикамен күресудің өзіндік бір шарасы болып ... ... ... ... ... бизнестің дамуына әкеледі.
Мемлекеттің бюджетті ұлғайту жобаларын салық есебіне қаржыландыру және салықты төмендету ұсыныстары күтіліп жатқан жағымды әсермен ... ... қоса ... ... салыстыруға негізделуі керек. Олай болмаса жеке салымдар мен сыйақылар арасындағы байланыс үзіледі, ал ... ... жүйе ... ... нарықтық механизм сыр бере бастайды. Халықтың жеке табыстарына салық салу мәселесін шешу қиыншылығы оппоненттердің теориялық ... ... әр ... ... ... ... Жоғарыда көрсетілгендей экономикалық іс-әрекеттің маңызы ынталандырушы ретіндегі төлеуге қабілетті сұранысты ұлғайтуды қарастыратын ... ... жеке ... ... ... ... қолдаушылардың теориялық базасы болып саналады. Мұны былай түсіндірсем болады: төмен табыс бірден ... ... де, ... сұранысын ұлғайтады және өндірістің өсуін ынталандырады. Жоғарғы ... ... ... жинақтауға жұмсалады, сондықтан да бұл табыс жоғарғы салық салу өндірісінің өсу ынталандырушысына кері әсер етпейді. «Ұсыныс ... ... ... мен ... ... ... ... Олардың ойынша, жоғарғы табысты жинақтау инвестицияны көбейтуді және өндіріс үшін ... ... ... ... ... да бұл теорияны қолданушылар салық салу практикасында пропорционалды ... ... ең ... ааз ... ... ... алынатын) жеке табыс салығы қажет деп санайды. Жеке табыс салығына қатысты салық жүйесінің тиімді және ... ... етуі үшін ... ... ... ... тиімді әсер ететін мәселелерді шешу қажет. Себебі салық салу аясы мемлекеттегі экономикалық ... кең ... алып ... Жеке табыс салығын алу демократиялық шаруашылық құрылымында жеке табыс салығының қандай ... тек қана ... ... ... Кейбір экономистердің ойынша бюджеттің кірісін көбейту және салық жиналуын жақсарту үшін, салық деңгейін және салық түрлерін қүрт азайту қажет дейді. Қазақстандағы жеке ... ... алу ... ... ... ... қажет, яғни бұл айтқаным салық ставкаларының көбеюін ... бұл ...... төлеушілердің салық ауырпашылығын төмендету болып табылды. Республикамыздағы салық жүйесін одан әрі ... ... ... ... ... ... салық салуды этаппен әлсірету, салық ауыртпашылығын жеке тұлғаларға бір қалыпты ауыстыру болып саналады. Халықтың көп ... ... ... ... ... ... ауыртпашылығының қомақты бөлігін көтеретін жеке тұғалар көбеюде. Бірақта, жеке тұлғаларға негізгі салық ауыртпашылығын аудару ... ... ... ... саясатының переспективті мақсаты ретінде қарастырылуы тиіс және бұл жеке тұлғалардың көп ... ... ... ғана ... ... Дамыған елдер арасындағы ең жоғарғы жеке табыс салығын Скандинавия елдерінде – бұл салықтың жоғарғы деңгейі 60 – 69 %-ке тең, ... ... өмір сүру ... де ең ... айырмашылықтар реттеледі, ең жоғарғы табыс орташадан бес еседен жоғары ... ... ... халықты әлеуметтік қорғау дәрежесі ең жоғарғы, яғни балаларға, бала тәрбиелеп жүрген ... ... ... ... ... ақы, ... жағдай төмендерге және аз қамтамасыз етілгендерге жәрдем ақының жоғарғы деңгейімен түсіндіріледі, яғни жеке табыс салығының ... ... ... орын толтыратынын өзіндік бір рөл атқарады. Бірақ бұл елдердің өзінде 1993 жылы жеке ... ... ... ... себебі табыс табуда және еңбекке деген қызығушылық төмендей түсті. Біздің тәжірибеде үкімет халықты әлеуметтік қорғауда жоғары деңгеймен ... ете ... ... ... ... 60%-ы төмен немесе болмаған жағдайда минималды өмір сүру деңгейінде болып табылуда. Біріккен Ұлттар Ұйымының анықтамасы ... ... өмір сүру ... адамның өз еңбек ақысына барлық керекті деңгейі бұл – азық-түлігіне, киім-кешегіне, отбасына қамтамасыз етуіне, өз күшін қайтару ... тағы ... өмір сүру ... ... ... Ал біздің табыстың минималды өмір сүру деңгейі бұл талаптарға сай келмейді. Сондықтан да қазір біздің экономикамыздың тығырықшық жағдайында ... ... ... ... жеке табыс салығын жинауды банктік қызмет көрсету арқылы мәжбүрлеп алуды ... өте ... ... табыс салықты жалдамалы еңбекті пайдаланатын кәсіпорындар, ұйымдар, және тағы да басқа шаруашылық жүргізуші субъектілерге жеке ... ... ... сай ... ... Сондағысы осы жеке табыс салықты қазіргідей тұтыну қоры ... ... ... соммасынан аудару керек. Бұл жағдайда қажет емес тәуелділік қалыптасады, ол былай көрінеді: ... ... ... ... сайын мұның көп бөлігі объективті түрде мемлекетке, аз бөлігі азаматқа түседі. Егер де жеке ... ... ... сомасынан төленетін болса, онда азаматқа төленетін қолма-қол сома мөлшері көбейсе, осы ... ... ... яғни ... өз ... жалақыны көбірек төлесе мемлекет қызығушылық танытады. Ал жеке тұлғалардың өздері жеке ... ... ... болады. Салықты кәсіпорын төлейді, механизмі автоматты түрде, яғни банктік ... ... ... ... ... ... кейін кәсіпорын өз меншігінің қаражатынан бюджетке белгілі бір пайызын аударып отырады немесе банк ... ... ... алып отырады.
.
19

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы жекешелендіру бағдармаламысының теориялық мәселелері67 бет
"Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын құру және алу қағидалары"48 бет
«Erk–trust» ЖШС–де бюджетпен қарым-қатынас есебі49 бет
«АЗИЯ МАГИСТРАЛЬ»-ДЫҢ ҚОСЫЛҒАН ҚҰН САЛЫҒЫНЫҢ ЕСЕБІ32 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет
Басқа да салықтар бойынша бюджетпен есеп айырысу есебі48 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Бюджетаралық қатынастарды реттеу құралы ретіндегі салықтық реттеудің єлеуметтік-экономикалық мазмұны жєне теориялық аспектілері74 бет
Бюджетпен есеп айырысу есебі. Салықтар32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь