Аудиттің мәні мен мағынасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.Аудит пәні, мәні, мақсаты. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1Аудиттің мәні мен мағынасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2Аудиттің пәні, мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.3 Аудит қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2 Аудит түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1Аудит түрлерінің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.2Ішк іжәне сыртқы аудиттің байланысы мен айырмашылықтары ... 24
2.3 Ілеспе аудит түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
Менім курстық жұмысымда аудит туралы және аудиттің түрлері мен олардың сипаттамасын қарастырам.Бірінші бөлімде мен аудит мәні мен мақсаты, қызметі, міндеттері туралы қарастырдым. Ал екінші бөлімде мен сол аудиттің жіктелуін, бөлінуін және аудитта қандай түрлері бар екенін олардың бір бірінен айырмашылығын қарастырдым. Үшінші бөлімде осы аудитторлық фирма туралы, оның пауда болуы, сертификат алуы және қалай жұмыс істейтіні туралы қарастырдым.
Аудит Қазақстан Республикасы заңында белгіленген талаптарға сәйкес қаржылық есеп берудің дұрыстығы мен объективтілігі туралы пікір білдіру мақсатында заңды тұлғалардың қаржылық қорытынды есебін тексереді.
Аудиторлық қызметтің мәні қаржылық есеп беруді, төлем-есептеу құжаттамасын тәуелсіз тексеру, түрлі қызметтер мен кеңес беру, бухгалтерлік есеп жүргізу мен қалпына келтіру, ұйымның активтері мен міндеттемелерін бағалау, салық декларациясын толтыру, қаржы-шаруашылық қызметке экономикалық талдау жүргізу бойынша тұтынушыларға қызметтер ұсынатын аудиторлық фирмалардың (аудиторлардың) кәсіпкерлік қызметі болып табылуында.
Сонымен, алғашқы аудиторлық фирмалардың құрылтайшы құжаттарында-ақ, артынан «ҚР аудиторлық қызмет туралы» заңды көрініс тапқан аудит пен оның мақсаттары берілді.
Қаржылық есеп беру аудитінің мақсаты – аудиторға қаржылық қорытынды есепті құрудың белгіленген концептуалдық негізіне сәйкес барлық елеулі аспектілер бойынша қаржылық қорытынды есептің дайындалғаны жөнінде қорытынды беру мүмкіндігін беру. Аудит мақсатының стандартты анықтамасына қарамастан, аудит мақсаты дегенде аудитордың алдына тұтынушы қоятын мақсатты түсінуіміз керек .
Сапалы тексеруді қамтамасыз ету үшін аудиторлық фирмаларға бухгалтерлік, заңдық және жалпы экономикалық мәселелер бойынша бағдарламалық қамтамасыз ету, анықтамалық әдебиет түріндегі толық ақпараттық база қажет
Аудиторлық фирмалардың маңызды міндеттерінің бірі өз қызметімен қатар кез келген экономикалық субъект қызметінің рентабельділігін қамтамасыз ету болып табылады. Аудиторлық жұмыс жоғары біліктілігі, аса көңіл бөлу мен кәсіпқойлықты талап етеді. Сонымен қатар үлкен табыс пен қызметі көрсетілген тұтынушылардың көп санына ұмтылу кезінде аудиторлар клиенттерді таңдамай ала алмайды. Бұл жерде болашақта аудиторлық фирма беделін түсірмес үшін клиенттерді дұрыс таңдау қажет.
        
        Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
....................................3
1.Аудит ... ... ... мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... туралы және аудиттің түрлері мен
олардың сипаттамасын қарастырам.Бірінші бөлімде мен аудит мәні мен мақсаты,
қызметі, міндеттері ... ... Ал ... бөлімде мен сол аудиттің
жіктелуін, бөлінуін және аудитта қандай ... бар ... ... ... айырмашылығын қарастырдым. Үшінші бөлімде осы аудитторлық фирма
туралы, оның пауда болуы, ... алуы және ... ... істейтіні туралы
қарастырдым.
Аудит Қазақстан Республикасы заңында белгіленген талаптарға сәйкес
қаржылық есеп ... ... мен ... туралы пікір білдіру
мақсатында заңды тұлғалардың қаржылық қорытынды есебін тексереді.
Аудиторлық қызметтің мәні ... есеп ... ... ... тексеру, түрлі қызметтер мен кеңес беру, ... ... мен ... ... ұйымның активтері мен міндеттемелерін
бағалау, салық декларациясын ... ... ... ... ... бойынша тұтынушыларға қызметтер ұсынатын
аудиторлық фирмалардың ... ... ... ... ... ... фирмалардың құрылтайшы құжаттарында-ақ,
артынан «ҚР аудиторлық қызмет туралы» заңды көрініс тапқан аудит пен оның
мақсаттары берілді.
Қаржылық есеп беру ... ...... ... қорытынды
есепті құрудың белгіленген концептуалдық негізіне сәйкес барлық ... ... ... ... есептің дайындалғаны жөнінде
қорытынды беру ... ... ... ... ... ... аудит мақсаты дегенде ... ... ... ... түсінуіміз керек ... ... ... ету үшін ... фирмаларға
бухгалтерлік, заңдық және жалпы ... ... ... ... ету, ... әдебиет түріндегі ... база ... ... ... міндеттерінің бірі өз қызметімен қатар
кез келген экономикалық субъект қызметінің рентабельділігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... аса ... бөлу мен
кәсіпқойлықты талап етеді. ... ... ... ... пен ... ... көп ... ұмтылу кезінде аудиторлар
клиенттерді таңдамай ала алмайды. Бұл ... ... ... ... түсірмес үшін клиенттерді дұрыс таңдау қажет.
1.Аудит мәні, мақсаты
1.1 ... мәні мен ... ... бухгалтер-аудитор кәсібі
өткен ғасырда Еуропаның акционерлік қоғамдарында пайда болған. Мұның өзі
акционерлік қоғамның ... ... баға ... кәсіпорынның
қаржылық жағдайы туралы шынайы деректер алу қажеттілігіне байланысты
болды. ... ... ... кәсіпкерге тәуелсіз маман ғана бере
алады.
Аудит сөзінің өзі латынның audio деген сөзінен шыққан, ... ... «ол ... ... білдіреді. Бастапқы ол «тыңдаушы» деген
сөзді, яғни бірнәрсені тыңдап отырған ... ... ... аудармасында
тыңдаушы дегенді білдіретін аудитор сөзі туындаған.
Орта ғасырдағы Еуропада сауатты және жаза ... ... өте ... ... лауазымды адамдардың есептерін тыңдауға тиіс
қызметшіні аудитор деп атап ... ... ... ... ... есеп ... ... есептен де
жақсы деп шынымен де ... ... кез ... ... ... ал ... ... қатал көздеріне қарап тұрғанда ... ... емес ... ең ... ... ... ... деп шешкен.
Аудит пен аудиторлық қызметтің әрекеті мен дамуы әр жеке мемлекетте
қалыптасқан ... ... мен ... ... жүзеге асты.
Мәселен Ұлыбританияда бухгалтер-аудиторлар шамамен ХІХ ғасырдың ортасында
пайда болды, ал мұнда міндетті аудит туралы заң 1862 ... ... ... ... 1937 жылы ... ... аудитор лауазымы алдымен мүліктік
сипаттағы белгілі даулар мен сотты шиеленістерді аудиторлардың ... және ... ... ... ... 1 Петр әскер мен флот
үшін енгізген болатын. Бірақ олар ... жеке ... ... ... және теңіз министрліктері жанындағы жоғары ревизиялық ... мен ... ... ... ... ... Батыстағы жай шағын
аудиторлық фирмаларға қарағанда едәуір кең ... елде ... ... ... ... ... ... бүкіл әлемдегі аудиторлар тұтастай алғанда сипаты бойынша шамамен
бірдей жұмыстарды орындайды.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... аяқталуы мен дамуында өте үлкен рөл ... ... ... ... ... ант ... аудиторлар
институты үлкен ықпалын тигізді.
Аудит бізге де таңсық болды деуге ... ... ... ... ... ... ... есеп
жөніндегі мамандар аудиторлық қызмет сияқты құбылыс туралы білген. АҚЩ-ғы
аудиторлық фирмалардың орындайтын қфзметтерін ... ... олар ... ... ... өзіне ерекше назар аудару керек ... және ... есеп пен ... басқаруды жетілдіру ісінде үлкен экономикалық
және ұйымдастырушылық әсер беретінін жазды.
Қазақстанда ... пен ... ... 90-шы ... ... ... ... нысандарының әрекет етуіне және халық ... ... ... дамуына байланысты қалыптаса бастады.
Нарықтық қатынастардың дамуымен қатар бухгалтерлерге кәсіпорындар
мен ұйымдар қызметінің, бухгалтерлік есеп пен ... ... ... қоюдың, өнімнің өзіндік құнын қалыптастыру тәртібінің құқықтық
мәселелерін реттейтін ... ... ... келе ... ... ... жиі ... мен толықтырулар
енгізіледі, олар түрлі себептерге байланысты салық төлеушілердің ... ... ... да ... ... кәсіпорындардың
шаруашылық қызметіне қатысты талаптарын сақтауда тәртіп бұзушылықтар орын
ала бастады. ... заң ... ... ... ... ... міндеттері жүктелген органдардың өздері де санының аздығы
мен жүктелген міндеттердің ... ... ... ... әзір ... ... байланысты кәсіпорындардың қызметіне мемлекеттік емес
бақылаудың жаңа нысандарын құру ... ... ол ... есеп пен ... жақсарту, олардың коммерциялық қызметінің
тиімділігін жоғарылату мақсатымен бухгалтерлік есепті ұйымдастыру және
жүргізу мәселелрі ... ... ... қамтып еді. Яғни
аудитордың қызметіне деген қажеттілік кәсіпорындарды тікелей ... оның ... ... ... ... ... ... туралы ақпаратты тұтынушы ... ... ... ... ... ақпараттың қолда бар болуы ... ... ... ... ... ... және экономикалық шешімдерді
қабылдаудың салдарларын бағалауға және болжауға ... ... ... ... ол міндетті болып табылмайтын жағдайларда
жүргізу сөзсіз, маңызды болып ... ... ... ... басшыларында қалыптасқан пікір
бойынша аудиторлық тексеру – бұл ... және ... да ... ... ... шаруашылық қызметіне жүргізетін сол баяғы ревизия.
Ал шындығында, салық тексеруі мен аудиторлық ... - ... ... Егер ... салықтардың есептелу дұрыстығын ... ... ... ... ... ... ... өзінің негізгі
міндеті етіп қойса, аудиторлық тексерудің мақсаттары басқа болып келеді.
Аудитор ұйымдағы есеп пен ... ... ... ... ... жою ... ... жасайды, тіпті кейде
оларды түзетуге көмектеседі және түптеп ... ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Бүкіл әлемдегі өзін сыйлай білетін коммерциялық ұйымдар өздерінің
есептіліктерін міндетті түрде аудитордың ... ... ... ... ... ...... кредиторлардың, ... ... ... және т.б. өздеріне деген сенімін арттыра түседі.
Меншік иелері, әсіресе бүкіл ұжымдық ... ...... ... ... кәсіпорынның көптеген және өте күрделі
операцияларының барлығы ... ... және ... көрсетілгеніне өз
бетінше көз жеткізу мүмкіндігі жоқ, өйткені олардың әдетте ... ... және ... ... жоқ, ... ... қажетсінеді.
Кәсіпорындардың қызмет нәтижелері және ... ... ... ... растау мемлекетке экономика және салық салу ... ... үшін ... тексерулер оларды қызықтырып отырған қаржы ... ... үшін ... органдарға, судьяларға, прокурор ... де ... ТМД ... ішінде бірінші болып аудиторлық қызметті
реттейтін ... ... ... «Аудиторлық қызметі туралы»
1993 жылғы 18 қазандағы Заңын қабылдады. Бұл заң аудиторлық ... ... ... нарықтық жүйеде тәуелсіз бақылауды
қалыптастыруға және одан да әрі ... ... ... Осы заңның
қабылдануына байланысты біздің елдегі аудиторлық қызметке мықты құқықтық
негіз жасалды. Бұл заң ... ... ... және ... ... оның ... елімізде аудиторлық қызмет саласында елеулі
өзгерістер бола ... Бір ... ... ол ... ... мен дамыту
ісіне өзінің оң ықпалын тигізді.
1998 жылы 20 ... ... ... ... ... ... жаңа заңға қол қойды. Бұл заң отандық ... жаңа ... ашып ... Оның қабылдауына байланысты
Қазақстандағы аудиторлық қызмет жаңа сапалық ... ... Ол ... ... ... мен ... органдардан тәуелсіз болып келеді.
Аудиторлар үшін халықаралық нормалар мен ... өту, ... ... пен ... ... ... ... ашады.
Қазақстан Республикасының Аудиторлар палатасы Қазақстан Республикасы
аудиторларының ұлттық танылған, бұқаралық, кәсіби жалғыз ... ... Ол ... ... ... туралы» заңға сәйкес құрылған
және қоғамдық бірлестік ұйымдық-құқықтық нысанмен Әділет ... ... ... ... тәуелсіз, кәсіби, өзін-өзі
басқаратын және өзін-өзі қаржыландыратын ұйым болып табылады.
Қазіргі кезде оның ... 100-ге жуық ... ... ... ... жеке тұлғалар бар. Аудиторлар палатасының өзіндік рәмізі
бар, Палатаның туы бекітілген.
Палатаның жоғарғы органы ... ... ... ...... палатасының Кеңесі болып табылады.
Аудиторлар палатасы ЮСАИД бағдарламасының және ... ... ... V ... конференциясында аудиттің
36 Халықаралық стандарттарын қабылдады және оларды бекіту үшін Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... әзірленіп бекітілді. Кәсіби аудиторлардың
біліктілік деңгейінің стандарттарын ... және ... ... ... ... ... ... біліктілік комиссиясы әзірлейді және өмірге
енгізеді. Оның құрамына осы ... ... және ... ... санына бір-бірден өкілдер кірді. Қазақстан Республикасында осы
Біліктілік комиссиясы ғана өзі туралыЕреженің ... ... ... ... әлемдік практикада жалпыға бірдей
қабылданған жеті пәе ... ... ... ... анықтайды. Осы
аттестациядан өткен тұлғалар «аудитор» атты жоғары ... ... ... және біліктілік ... ... жеке ... алады. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі
реттеуші мемлекеттік орган ретінде ... ... ... жылы ... ... ... ... мен бухгалтерлердің институты құрылды.
Қазақстанда ТМД-ның басқа елдеріндегі ... ... ... ... ... бірі ... келе ... айта кету керек,
алайда оның қазіргі қайшылықтары, күйі мен даму келешектері республикалық
экономикалық қиыншылықтарымен ғана ... шын ... біз ... және ... шаруашылығының салаларына енгізуге енді ... ... ... ... ... 1998 ... ... заңында көрсетілгендей:
Аудит аудиторлардың Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген
талаптарға сәйкес қаржы есептілігінің растығы мен ... ... ... ... ... мақсатымен заңды және жеке тұлғалардың
қаржы есептілігін тексеруін білдіреді.
Аудиттың пайда болуы және ... ... 19- ... аяғында
кәсіпорынның жеке заңды тұлға ... ... болу ... ... ұшырады. Бұл меншік құқығын басқарудан бөлуге әкелді және
сонның нәтижесінде шешімдерді қабылдаудың ... ... ... ... ... ... мен директор бір адам болып
табылатын шаруашылықты ... ... ... басқасының құқығын
қорғау қажеттігі пайда болады. ... ... мен ... бағынатын бухгалтерлері ұсынатын қаржылық ақпаратқа ғана ... Жиі ... ... ... ... ... ... қаржылық
салымдар тәуекелін елеулі арттырды. Қаржылық ақпарат дұрыстығын ... ... ... ... үшін сенімді кәсіпқой бухгалтерлер
шақырылды.
Аудиторларға қойлатын басты талап оның ... ... ... ... ... ... өз ... мен атқарылған
шаруашылық операциялар есепке алу, барлық мүдделі жақтар пайдалана алатын
бухгалтерлік (қаржы) ... ... ... ... ... ... бақылау – аудит қажеттілігін тудырды. Кәсіпорын қызметін тексеру
заңмен жүктелген ... ... оны ... ... өз ... ғана іске ... ... өзіне осы міндеттерді ... ... ... құру ... ... болады.
Бухгалтерлік есеп күрделенуіне байланысты аудитордың кәсіби дайындығы
қажетті шартқа айналып отыр. Осы кезден бастап кәсіби аудиторлар қызметіне
деген ... ... ... ... оқыту, аттестациялау және
аудиторлық қызметті реттеуді жүргізетін кәсіби бухгалтерлік ұйымдар пайда
болды .
Барлық ... ... мен ... қызметін бухгалтерлік есеп
аудиторларды бақылау келесідей құрамдар көмегімен іске асырылады:
- салық заңын қамтитын заң;
- бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ... мен ... қор биржасының талаптары.
Жалпы құқықтық құқық дәстүрлері тән ағылшын тілді АҚШ пен ... ... ... ... ... емес қаржылық есеп стандарттары бюросы
(АҚШ) ... ... ... орнатқан стандарттарға жасалады.
Азамат көдексіне тән құқықтық дәстүрлері бар ... ... ... мен Африканың кейбір елдері сияқты бухгалтерлік есептің Еуропалық
жүйесіне негізделген бухгалтерлік есеп жүйесіне ие ... ... ... мен ... ... қойлады.
Көптеген елдерде бухгалтерлер мен аудиторлар ... ... ... бар. ... ... ... алты ұйым ... елдерде аудиторлардан келесілердің болуы талап етіледі:
(а) сәйкес кәсіби ... мүше ... ... және ... емтихандарды не кәсіби органдар не
сәйкес үкіметтік департамент орнататын сәйкес ... және ... ... ... ... сәйкес пән бойынша университет дәрежесі
жиі талап етіледі;
(б) бухгалтерлік немесе аудиторлық жүйедегі практикалық жұмыстың
жеткілікті ... ... және ... ... яғни ... ... аудитор қандай
да бір күрделі қылмысқа, әсіресе ... ... ... ... ... болмауы керек.
Компаниялар туралы еуропалық заң директиваларды заң ... ... мүше ... ... ... пен ... ... реттеу
процесін сәйкес үйлесімділікке әкелді. Төртінші директива есеп ... ... 7-ші ... ... ... ... ... қатысты мәселелерді қарастырады. Көрсетілген
директивалар мүше ... ... ... ... ... талаптарды
сақтайды. Дербес мүше ел талап етілетін сәйкес директивалар шеңберінен
шығатын қосымша ... ... ... ... ол ... қоятын
талаптарды азайта алмайды. Сонымен ... мүше ... ... ... ... ... қатысты 8-ші директива үкімет аудиторлар ... ... ... (а) және (в) ... ... ... бақылау органдары арқылы реттеуін талап етеді. Сонымен бірге осы
директиваға сәйкес мүшеліктің танылатын біліктік ... ... ... ... ... біліктік органдарының (Ұлыбританиядағы
бухгалтерлер ... ... ... де ... ... органдары
болып табылады.
Еуропалық одақ шеңберінде, сонымен бірге одан тыс ... ... ... ... ... ... ету ... алған адамдарға жергілікті
тілде баяндалған жергілікті заң мен салық салу мәселелері бойынша ... ... ... елде аудитор ретінде әрекет етуге ... ... ие. ... ... ... ... ... белгілі және басқалармае қатар Бүкіләлемдік ... ... пәні ... ... ... ... ... сату бойынша бас
келісім (GATS) және Солтүстік американдық еркін сауда ... ... ... ... ... ... күрделі болып
табылады, себебі елдер өзінің меншік біліктілігін қорғау және ... ... ... ... кетуінен сақтау
мүмкіндігін іздейді.
Қазақстанда аудиттің қалыптасуы мен ... ... ... ... жылы ... ... ... пайда болуынан басталады. Ол КСРО
Министрлер Кеңесінің арнайы қаулысына сай құрылған. Оның ... ... ары ... ... зор ... ... қоғам КСРО мен шет елдерде әрекет ... ... ... және ... беру ... ... табылатын заңды
тұлға еді. КСРО Министрлер Кеңесі «Инаудит» фирмпсына кең ... Оның ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы-шаруашылық қызметіне
ревизия жасау және тексеру жүргізу;
... ... ... ... ... мен ... ... бар ақша сомалары мен құнды қағаздарды, қолда бар
материалдық құндылықтардың дұрыс жұмсалуын тексеру;
• КСРО ... ... ... мен ... ... ... ... мен кәсіпорындар операцияларына солар бойынша ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындар мен ұйымдардан есеп беру құжаттамасы мен басқа
құжаттаманы ... ... ... КСРО мен шет ... «Инаудит» фирмасының жарғысын, балансын, пайдалар
мен зияндар шоттарын, сонымен қатар оның қызметі туралы ... ... ... ... ... ... жоғары ұйымдық-
құқықтық нысанға ие болғанымен фирма мемлекеттік бақылау органы ... ал ... ... ... ... ... ... сақталмады, ол бірнеше жеке аудиторлық
фирмаларға бөлініп ... Оның ... бірі ... өз фирмаларын
құруға және басқаруға мүмкіндік туған кәсіпқой мамандар мен нағыз ... көп ... ... жылдары КСРО-дағы аудиторлық қызмет ... заң ... ... ... Бұл ... елде ... коммерциялық ұйымдар,
оның ішінде аудиторлық фирмалар пайда болды. Соңғылары жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктер ... ... 1989 жылы ... ... ... басқармасы жанында шаруашылық есептегі
ревизиялық топ құрылды. Содан соң оның базасында 1990 жылы үкімет ... ... ... аудиторлық орталық» аудиторлық фирмасы мен
оның аумақтық бөлімшелері ... ... ... тұрақты
түрде өскен аудиторлық қызмет көрсету, қандай да бір жәрежеде әлемдік
аудиторлық ... ... 1992 жылы ... есептегі орталықты
«Қазақстан-аудит» тәуелсіз акционерлік аудиторлық крмпаниясына айналдыруға
мүмкіндік ... Ол ... ... ... ... ... жеке нысанына негізделген және аудитті үкімет атынан жүргізу
құқығы бар лицензияға ие ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен оның кең танымал болуына «Қазақстан-
аудиттің» ... ... зор. Ол ... ... ... туралы
заң жобасын жасаудың негізгі дайындаушысы және оның ... ... және ... комитеттерінде талқылауында бас кеңесші,
сонымен қатар Қазақстан аудиторлары Палатасы жарғысының ... ... ... ... ... көзделді:
• қаржылық есептеменің нақтылығы мен шындығын дәлелдеу мақсатында
кез-келген ... ... мен ... түрлеріндегі
кәсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметіне тексеру жүргізу;
• бухгалтерлік есеп, салық салу және т.б. ... ... ... және ... ... түрлі
мәселелері бойынша кеңес беру.
1990 жылдан бастап рынокта ... Янг ... ... БК ... ... ... жері және иелігіне қарамастан олардың өтініштері бірлескен
кәсәпорындарға аудиторлық ... ... Бұл сол ... «Үлкен
алтылыққа» енген ірі континент аралық аудиторлық фирма еді.
Қазір Қазақстанда аудиторлық ... ... ірі ... ... мен ... ... ... өз қызметтерін дамытуда.
Қазақстан Республикасының Қаржы ... ... ... ... ... мен ... ... агенттіктер тізімін бекіту
туралы» бұйрығымен жыл ... ... ... жүргізу және кредиттік
рейтингті ҚР Үкіметінің 2001 жылғы 28 ... №290 ... ... мен ... ... ... ... қызметін тиімді басқару мен бақылауды ұйымдастыру ... ... ... ... дәлелденген.
1.2Аудиттің пәні, мақсаты мен міндеттері. Аудит басқа экономикалық
ғылымдар сияқты ... ... ... ... ... ... ... Бірақ ол бұл қызметтің белгілі бір
дербес жағын ... ... өзі оның ... ... ... пен ... жүргізуші субъектінің қызметі
туралы басқа ... ... ... толықтығын, дәлдігін және
растығын тиімді бағалау мақсатымен шарттық және құпиялық негізде, тәуелсіз
сараптау мен талдауды жүзеге ... ... ... ... шынайы
қаржы жағдайы мен оның қаржылық болжамдарының мүмкіндігі туралы білікті
қорытынды ... ... ... ішкі ... жағдайын, қабылданған есеп
саясатының қолданыстағы заңдар мен нормативтік ... ... ... оларды қызықтыратын мәселелер ... ... ... ... пәні ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъекті қызметінің қаржылық
жағы болып табылады. Аудитор тексерілушіден қолда бар есеп және ... ... ... ... ... ... басқа пәні - өндірістік, шаруашылық ... Ол ... ... ... мен ... ... ... бағалаудан
тұрады. Бұл ретте ол ... пен ... ... ... тиімді пайдаланудың қамтамасыз етілуін тексереді, шаруашылық
субъектісінің жұмысындағы кемшіліктерді ... ... және ... ... ... экономикалық тиімділігін арттыруға
бағытталған нақты ұсыныстарды әзірлейді.
Аудиттің тағы бір ...... ... ... экономикалық тиімділігі. Кәсіпорынның жұмысындағы белгілі бір
басқарушылық ... ... ... ... ... ... ... объектісі – қаржы–экономикалық тәртіп. Кәсіпорын -ның
немесе саланың ... және ... ... ... ... ... ұсыныстары кейбір үрдістерін мақұлдаумен немесе
мақұлдамаумен ұштасады.
Аудиттің ... мен ... өте ... негізгі мақсаты экономикалық субьектілердің бухгалтерлік
есептілігінің растығын және олар жасаған ... және ... ... ... ... болып табылады. Аудиттің мақсаты
заңдармен, аудиторлық қызметті нормативтік ... ... ... ... шарттық міндеттемелерімен белгіленеді.
Бухгалтерлік есептілік аудитінің мақсаты барлық мәнді қатынастарда
экономикалық субъектінің бухгалтерлік ... ... ... ... ... қалыптастыру және білдіру болып табылады.
Аудиттің негізгі мақсаты қаржылық ресурстарды ... ... ашып ... салықтардың есептелу дұрыстығына талдау жасау,
кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... ... ... кірістер мен шығыстарды оңтайландыру жөніндегі шараларды
әзірлеу жөнінде ... ... ... ... ... ... ... асырған кезде аудиттің мақсаты аудиторлық
фирманың клиенттерінің коммерциялық қызметі жақсаруы үшін жоғары сападағы
конслтингтік қызметтер ... ... ... ... басқа кез келген коммерциялық ... ... ... ... ... Бұл ... қол жеткізу үшін
аудиторлардың алдына мынадай негізгі міндеттер қойылады:
1. Кәсіпорынның қаржы есептілігінің дұрыстығын ... ... ... ... ... үшін ... ... деңгейге дейін азайту.
2. Шешімдер қабылдау үшін қисынды түрде негізделген базаны
құруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... және ... ... экономикасын немесе оның қызметінің белгілі бір
түрін, мысалы инвестициялық, маркетингтік және ... ... ... және жан-жақты талдау.
4. Кәсіпорын қызметінің оның жарғысына сәйкестігін, ... ... ... тексеру.
5. Кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізу, есептілікті
жасау және ... ... мен ... ... жүргізуші субъектінің қаржылық жағдайы туралы
ақпаратпен қамтамасыз ету.
6. Бастапқы ... ... олар ... шаруашылық
операцияларының шын мағынасына сәйкестігі анықталады. Бұл
ретте операциялардың өздерінің ... ... ... ... сәйкестігін бақылау жүзеге асырылады.
7. Клиенттерге бухгалтерлік есепті жүогізуді дұрыс ұйымдастыру
бөлігінде және клиенттерді ... ... ... консультациялық басқа қызметтер көрсету.
8. Клиенттің меншігінің нығаюына жіне ... ... ... ... міндеттері осындай.
Ішкі аудит кезінде ақпараттық базаның кеңеюіне және ... ... ... ... ... ... саны өседі.
Аудиттің негізгі принциптері. 1995 ... ... ... аудиторлар
Палатасының кезектен тыс ... ... ... Этикалық кодексі қабылданды. Ол кодекстің ... ... ЛЛП» ... ... ... демеушісі болып табылатын «Капитал
рыногы» ЮСАИД бағдарламасының қолдауымен ... ... ... жасады.
Аудиторлар палатасының Кеңесі бұл кодекстің нормативтік акт ретінде
күші бар екендігін және оны ... ... ... ... ... ... мен ... міндетті екендігін атап
көрсеткен.
Этика – адамзаттың таңдау ... ... ... ... және ... ... және де ең соңында ол ... ... ... ... айналысатын филисофия саласы.
Этиканың үш элементі:
• Шешімдерді таңдау мәселелері;
• Моральдық принциптер;
• Шешім қабылдаудың салдарлары.
Қазақстанда қабылданған этикалық кодекс ... ... ... ... – құлық стандарттарын;
• Жалпы мақсаттарға қол жеткізу үшін аудиторлар сақтауға ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруда
жоғарғы деңгейдегі тиімділікке қол жеткізу үшін өте биік кәсіби нормаларға
сәйкес жұмыс атқару ... ... ... кәсібінің мақсаты анықталған.
Бұл негізгі төрт талаптың сақталуын болжайды: ... ... ... ... және сенім.
Аудитордың алдында тұрған мақсатқа қол жеткізу үшін бірқатар
шарттарды ... ... ... ... Аудитор өзінің кәсіби міндеттерін орындауда адал болуға
тиісті.
Әділдік.(объективтілік). ... әділ ... және жоқ ... қате түсінік тағы сол сияқты факторлардың әділдікке әсер етуіне ... ... ... ... ... көрсетуге келісерде, бұл
тапсырманы орындау үшін өзінің ... ... ... ... дәрежеде екендігіне сенімді болуға тиісті, олай ... ол ... ... ... бас ... тиісті.
Аудитор кәсіби қызметін үлкен ықыласпен, жетік біліммен, ынта
жігермен көрсетуге тиісті. Онда ... ... ... және ... ... ... қазіргі заманғы іс – тәжірибе мен заңдарға
негізделген білікті қызмет көрсетілетіндігіне
Кепілдік беру үшін ... ... ... деңгейінде ұстап тұруға деген
қажеттілік болуға тиісті.
Құпиялықты ... ... ... меншік иесіне немесе
тексеруді белгеліген ... беру ... ... ... ... ... рұқсатынсыз кәсіби қызмет көрсету барысында
алынған ақпараттарды, коммерциялық құпиямен қолдунуға, жария ... ... ... ... ... өз кәсібінің беделін түсіретін мінез
құлықтардан аулақ болуға тиісті, яғни оның ... ... осы ... сай іс - әрекеттерге сәйкес болуға тиісті.
Кәсіби стандарттар. Аудитор кәсіби қызмет көрсетуді ... ... ... қабылданған тиісті кәсіби стандарттарға сәйкес
қарастыруға тиісті. ... ... ... және ... кез – ... ... азат болып табылады және болуға тиісті
де.
Ұлыбританияның аудиторлық іс – ... ... ... негізін қалаушы прициптеріне қосымша төмендегілерді қарастырады.
Ой – пікір. ... ... ... ... ой – ... тиісті.
Есеп беруге міндеттілік. Аудитор сол мезгілде шарушылық
процесстің ... ... ... ... ... ... үшін көбірек әрекет жасауға тиісті.
Коммуникация (қатынас). Аудиторлар өздерінің ой – ... үшін ... ... ... ... ... ... тиісті.
Аудиторлар, егер оларға өтірік ... ... ... кәсіпорын сақтауға
тиісті басқа да ережелерді бұзу ... ... ... ... ... ... ... билік органдарына мәлімдеме жасай алды.
Қазақстан Республикасының «Аудиторлық қызмет туралы» заңында
аудитордан қандай ... ... ... ... және «аудитор»
біліктілігін алганнан кейін оның қандай қызметті жүзеге ... ... ... – нұсқаулар көбірек нақтыланған: аудитор ... ие ... ғана ... ... бірге ол этикалық нормаларды
сақтауға және оларға ие болуға тиісті.
Аудитор үшін этикалық ... ... ... ... мен нормативтерінің талаптарын міндетті ... ... – ақ ... ... кәсіби білімін көрсеткен
және өзінің міндеттерін орындаудан тұрады. Аудитор моральдық және ... ... ... әріптестерін клиенттеріне, ... және т.б. ... ... ... мен клиент – тапсырыс берушінің арасындағы өзара қарым ... ... және ... тексеру бойынша шығындардың орнын
толтыру негізінде құралады. Олардың арасыдағы даулы ... ... ... және ... келу ... ... сот шешімімен шешілуі мүмкін. Клиент
– тапсырыс беруші мен аудитор бірін – бірі өз ... ... ... ... ... аудитордың шығындары келісім – шартқа сәйкес
төленеді.
Кәсіпорын басшысы мен басқадай лауазымдық ... ... ... міндеттері төмендегілерден тұрады:
- Аудиторлық фирманың (ұйымның) жұмыскерлеріне ... ... ... және сапалы өткізу үшін жасау, бухгалтерлік есептің
барлық құжаттарын, кадр, қаржы – шаруашылық және басқа ... ... ... ... ... – шарттарын дайындап
беру, сондай – ақ аудитордың сұрауы ... ... ... ... ... ... Аудиторлық тексеру жүгізу процессінде анықталған бухгалтерлік есеп
жургізу мен қаржылық қорытынды ... құру ... ... турде жою.
- Аудиторлық тексеру жүргізу кезінде анықталуға жататын сұрақтардың
шеңберін ... ... кез – ... іс - ... баруға тиым
салынады.
Аудитор (аудиторлық фирма) төмендегі құқықтарға ие бола алады:
• Республикадағы заң ... ... ... ... ... ... жасалынған келісімнің нақты
шарттарының талаптары негізінде аудиторлық тексерудің әдістері
мен ... ... ... ... ... ... ... – шаруашылық қызметі бойынша құжаттарды, қаржылық
құралдардың, бағалы қағаздардың, ...... ... ... ... құжаттарды толық тексеруді жузеге асыра алады, сондай – ақ
тексеру жүргізу ... ... ... бойынша түсініктеме және
қосымша анықтамалар немесе мәліметтер ала алады;
• Тексеру жүргізілген шаруашылық жүргізуші субъект талап етілген
құжаттармен ... ... ... ... бірге тексеру
жүргізуге тапсырма берген мемлекеттік органдар аудитордың жеке
басының және оның ... ... ... ... ... болса) қамтамасыз етпеген жағдайда
аудитордың тексеру жүгізуден бас тарта ... ... ... ... ... үшін қажетті мәліметті
жазбаша сұрақ беру ... оның ... ... ... ... ... ... үшінші жақтан ала
алады, сондай – ақ аудит өткізуге қатысуға ...... ... ... ... кәсіби аудиторларды
шақыра алады;
Аудитордың (аудитордық фирманың) міндеттері:
• Келісілген жұмыс жоспары және келісім шарттарға сәйкес ... ... ... Аудиторлық тексеруді жоғары деңгейде өткізу, сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... алынған және аудит өткізу кезінде
толтырылған ... ... ... ету және олардың мазмұнын
тапсырыс беруші – клиенттің рұсатынсыз жария етпеу (заң актілерінде
қарастырылған жағдайларды қоспағанда);
• Аудиторлық ... ... ... ... жағдайда оған қатысуға
басқа аудиторларды (мамандарды) шақыру. Тапсырыс беруші - ... ... ... және ... ... ... – ақ ... қызметпен айналысуға лицензиясы
болмағандықтан, бұл тексеруді жүргізуге өзінің қатынаса алмайтындығын
хабарлау;
Тексерілетін кәсіпорын аудитордан ... ... ... жүргізуге қатысты заңның талаптары, екі жақтың құқықтары ... ... ... ал ... ... ... ... – аудитордың қорытынды пікірлері мен ... ... және ... ... туралы ақпараттарды алуға
құқылы.
Аудиторлық тексеру төмендегі ... ... ... Егер ... ... ... шарушылық жүргізуші субъектінің
құрылтайшысы, иесі, акцияларының иесі, басшысы және ... ... ... ... ... туыстық қатынасы немесе бухгалтерлік
есептің құпиялығын сақтауға жауапты болса;
• Егер аудитор ... ... ... тексеру жүгізілетін шарушылық
жүргізуші субъектіге бухгалтерлік есепті қалпына келтіру (қателерді
түзету) және ... ... ... ... ... ... ... бойынша қызмет көрсеткен болса;
• Егер тексеру жүргізілетін субъект аудиторлық фирманың ( ұйымның)
еншілес серіктестігі болып ... ... ... ол ... сол аудиторлық фирманың үлесі болса.
1.3Аудитордың қызметтері. Аудиторлық қызмет дегеніміз – аудиторлар ... ... ... ... ... ... ... қызметі. Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдар, қаржы есептілігн
аудиттеуден басқа өз ... ... ... ... көрсете
алады:
- Бухгалтерлік қызметті ұйымдастыру, қалпына келтіру және жүргізу,
қаржы және статистика есептіліктерін жасау:
- Салықты жоспарлау, бюджетке ... ... ... ... салық декларациясын толтыру;
- Қаржы-шаруашылық қызметіне талдау жасау;
- Қаржылық, ... ... және өзге де ... ... бойынша консультация беру және ақпараттық қызмет
көрсету;
- Қосымша кәсіби білім ретінде ... ... ... ... ... ... оқыту;
- Оқытушылық, ғылыми қызмет;
- Бухгалтерлік есепті автоматтандыру жөнінде ұсыныстар жасау, есепті
автоматтандырылған түрде жүргізуге оқыту;
- Ғылыми ... ... ... ... салу, шаруашылық құқық
бойынша әдістемелік оқулықтар, ұсыныстар шығару;
- Бизнесті бағалау;
- Бағалау қызметі;
- Бағалы қағаздар нарығындағы қызмет;
- Адвокаттық ... ... жоқ ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес қызметтердің жекелеген
түрлерін көрсету тиісті лицензиялар алу ... ... ... ... ... ... лицензиясыз ол қызметтерді көрсету құқылы емес:
1. Аудиторлық қызметті жүзеге асыруға арналған ... ... мен ... ұйымдар аудиторлық қызметті жүзеге
асыруға құқылы.
2. Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдарға осы ... ... ... өзге ... айналысуға тыйым салынады.
Яғни лицензияның болуы аудитті жүргізуге қойылатын бірегей талап ... бір ... шарт ... ... ... ... ... Аудитор мен клиент арасындағы шарттық ... ... ... өз ... ... ... және ... да бір
мемлекеттік органдардың нұсқауынан тәуелсіз болуына мүмкіндік
береді;
- Клиентке белгілі болған кемшіліктерін ... ... ... ... бас ... ... ... туыстық немесе іскерлік ... ... ... ... бойынша шарттық қатынастардан астам болатын
аудиторлық тексерудің мүмкін еместігімен;
- Аудиторлар мен аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... қызметтермен айналысуға тыйым
салумен белгіленеді.
Нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдар мүлікті пайдалану,
жұмыстар мен қызмет көрсетулерді ... ... ... ... мен ... ... ... бойынша сан алуан
келісім-шарттық (келісімді) қатынастарға түседі. Қажетті ақпаратты алудағы
мәмілеге қатысушылар арасындағы осы ... ... ... тек ... ... ғана ... ... және ұжымдық меншік иелері-акционерлер, жарнашыьар (пай иелері),
сонымен қатар кредиторлар өз ... ... ... ... және ... ... ... сәйкес орындалғанына және
жылдық есептерде дұрыс көрсетілгеніне өз бетімен көз жеткізу ... Ұйым ... мен оның ... ... ... аудиторлық
тексеру мемлекетке де экономика, қаржыландыру, несие беру, инвестициялау
және салық салу саласында қажетті ... ... үшін ... ... ... ... ... мен аймақтар бойынша жүргізілетін
аудиторлық тексерулер ... ... ... есептеме нақтылығын
дәлелдеу үшін республиканың ... ... ... ... соттар, прокуратураға және басқаларға қажет.
Аудиторлық қызметтің негізгі міндеті экономикалық ... ... ... ... ... ... буғгалтерлік есептің
жүргізілуін, қорытынды есепті құруды және пайдаланушыларды қаржылық ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде болып
табылады. Іскерлік ортада қорытынды есеп беру ... ... ... ... ... аз ... қатар аудиторлық қызмет көрсетуді кеңейту саласында маркетингтік
зерттеулерді жүйелі жүргізу де ... ... ... ... ... ... әсіресе, үлкен қалалардағы аудиторлық фирмалар саны
күрт өсуде. Бұл ... ... ... ... әкелетін дұрыс құбылыс.
Аудиторлық қызмет көрсетудің сан алуандығы аудиторлардың қызметтің белгілі
бір саласында ... ... ... ... қоғамдардың
аудиті, сақтандыру компанияларының аудиті, банктік аудит бөліп көріне
бастады.
Қаржылық есеп беруді ... ... ... ... ... ... ... алады. «Аудиторлық қызмет туралы» заңның 2-бабына
сәйкес аудиторлар мен аудиторлық ұйымдар ... есеп беру ... өз ... ... бойынша төмендегі қызметтерді көрсете алады:
• Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру, қалпына келтіру және ... және ... ... ... ... ... жоспарлау, бюджетке міндетті ... ... ... толтыру, қаржы-шаруашылық қызметті талдау;
• қаржылық, салықтық, банктік және басқа шаруашылық заңының мәселелері
бойынша ... беру және ... ... көрсету;
• қосымша кәсіби білім беру ретінде бухгалтерлік есеп, салық есебі,
қаржы-шаруашылық қызмет аудиті мен ... ... ... ... ... ... автоматтандыру бойынша ұсыныстар, есепті
автоматты жүргізуге оқыту;
• бағалы қағаздар рыногындағы ... ... ... ... ... жоқ заң ... көрсету.
Бухгалтерлік есепті жүргізу және қалпына келтіру. «бухгалтерлік есеп
пен ... есеп беру ... ... ... ... қызметі жоқ
ұйымдарда есепті ... ... ... ... ... ... асыра
алады. Осындай ұйымдардың бірі аудиторлық фирмалар болып табылады.
«Аудиторлық қызмет туралы» заңның 20-бабында атап ... ... ... қою, ... ... ... ... қатар
аудит жүргізіліп отырған кезеңдегі қаржылық қорытынды есепті құру бойынша
қызмет көрсеткен ... ... ... ... есебінің
дұрыстығы туралы қорытынды беруге тыйым салынады. Ол қызмет көрсетудің ... ... ... ... ... жүргізу үшін аудиторлық фирма тұтынушы үшін есеп саясатын
дайындайды, бухгалтерлік есеп ... ... ... қосалқы шоттар
тізімін қалыптастырады, аналитикалық (талдамалық) шоттар мен ... ... ... ... ... ... ... тілегі бойынша аудиторлық фирмалардың қызметкері жұмысты
тікелей оның ... ... Егер ... ... сатып алуға жеткілікті қаражаттар болмаса және аудиторлық
фирма қызметкерлерінің ... үшін ... жоқ ... онда бастапқы
құжаттарды толтыра отырып, оларды ары қарай өңдеуді, тізімдерді ... ... ... ... қалпына келтіру белгілі бір ... ... және бір ... сипатта болады. Қызмет көрсетудің осы түрін
көрсету үшін ... ... ... және ... ... ... ... түрлері
2.1. Аудит түрлерінің жіктелуі. А.Д. Шеремет пен В.П. Суйцтың аудит
бойынша ... ... ... оқулығында аудит түрлері сараланып
беріледі. Осы жіктелімге сай аудит төмендегі түрлерге бөлінеді.
|Р/с|Критерийлер ... |
|1 ... | 1. ... |
| ... |2. ішкі |
| ... | |
|2 |Заң ... ... | 1. ... |
| | |2. ... (ерікті) |
|3 ... ... ... ... аудит |
| | ... ... ... |
| | ... инвестициялық институттар |
| | |мен ... ... ... |
| | ... аудит |
| | ... ... |
|4 ... ... ... есеп беру аудиті |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... (экологиялық, операциялық |
| | ... т.б.) |
|5 ... ... ... ... ... |
| | ... |
|6 ... ... ... ... |
| | ... бағытталған |
| | ... ... ... |
Қазіргі кезге дейін сыртқы аудит мәселелері ... ... ішкі ... ... ... ... ... Себебі
бұл сұақ «Аудиттің басқа түрлері» тарауында қарастырылады. Ішкі аудит
басқару есебінің ... және ... ... ... табылады. Ішкі
аудитке деген қажеттілік жоғары басшылық барлық басқару ... ... ... ... ірі кәсіпорындарды пайда
болады. Ішкі аудит осы қызмет туралы ақпарат беріп, ... ... ... Ең алдымен ішкі аудит ресурстарды жоғалтуға жол
бермеуге және кәсіпорын ішіндегі ... ... іске ... ... аудиторлардың белгілі бір қызметін басшыға немесе директорлар
кеңесіне немесе акционерлер ... ... ірі ... топтары орындайды. Ішкі аудиторлар қызметі кеңірек және оған
ентіндер:
• активтердің ... ... ... ... ... ... ... дұрыстығын дәлелдеу;
• жүйеішілік бақылау процедураларының орындалуын дәлелдеу;
• Ішкі бақылау жүйесінің қызмет етуі мен ... ... ... ... ақпараттық жүйе беретін ақпараттардың сапасын бағалау.
Сонымен ішкі аудит шеңберінде активтердің ... ... ... ... ... саясаты мен сапасын бақылау да жүзеге асырылады.
Сыртқы аудитті ұйымға ... беру ... ... ... ... аудиторлар, аудиторлық фирмалар жүзеге асырады. ... ... ... ... ... кәсіпорынға мүддесі жоқтығында
және құрылтайшы, меншік иесі, акционер, басшы жіне басқа лауазымды ... ұйым ... ... ... ... ... аға-
інісі, апалы-сіңлілі, ұл-қыздары) тұрмайтындығында және қызметтік
қатынаста байланысы ... ... ... ... ... нәтижелері тексерілетін ұйымдардағы есеп, ... ... және ... есеп берудің дұрыстығы туралы қорытынды жасау
және ... ... ... ... қатысты аудит міндетті және бастамашылық (ерікті)
болып ... ... ... ... қызмет туралы»
заңының «Аудит және оның түрлері» деген ... ... ... ... және ... ... болып табылады» деп көрсетілген.
Міндетті аудит ... ... ... ... қаржылық
қорытынды есебіне жыл сайын аудиторлық тексеру жүргізу.
Бастамашылық ... оны ... ... ... ... нақты
міндеттері, мерзімдері мен төлемдері ескеріле отырып, кәсіпорынның өзінің
шешімімен жүргізіледі.
Міндетті аудиттің критерийлері мен субъектілері
|Р/с |Критерийлер ... ... |
|1 ... ... ... ... қоғамдар |
|2 |Экономикалық субъект қызметінің|Банктер |
| ... ... ... |
| | ... ... жекелеген |
| | ... ... ... өз |
| | ... бағалы қағаздар рыногында |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... монополия субъектілері |
|3 ... ... ... |Шетелдер қатысатын кәсіпорындар |
| ... | ... ... бойынша: банктік аудит, сақтандыру компанияларының,
биржалардың, инвестициялық институттардың, зейнетақы қорларының ... ... ... ... ... ... ... аудиттен басқа
аудит түрлеріне Қазақстан Республикасы ... ... мен ... ... ... ... ... болады.
Тағайындалуы бойынша аудит тиісті түрлерге бөлінуі.
Қаржылық есеп беру ...... ... аспектілер бойынша
дұрыстығы туралы аудиторлық қорытынды беру ... ... ... ... ... Оны сыртқы аудиторлық фирмалар жүргізеді
және пайдаланушылардың кең көлеміне арналған.
Сәйкестік аудиті – бұл ұйымның шаруашылық ... заң ... ... ... ... ... ... әкімшілік персоналына
арналған процедуралар немесе ережелердің сақталуын тексеру. Сәйкестік
аудиті әкімшіліктің ... ... ... ... ... ұйым ... ... тексеру мақсатында
ұйым акционерлері мен меншік иелері тапсырысы бойынша жүргізілуі мүмкін.
Ұйым ... оған ... ... ... ... ... ... – бақылаудың басқа түрлерінің бірдейлілігі ... ... және ... ... ... асырылатын бақылау.
Ішкі аудиторлар түрлі жұмыстарды орындау үшін тартылады және
төмендегі сәйкестікті ... ... ... мен нормативті актілерге сәйкестікті
қадағалау;
Ішкі резервтердің ... ... ... ... ... қатысты ұйым шараларын, әдістерін және процедурасын
талдау.
Салық аудиті – бұл ... ... ... ... ... ... тексеру, салық саясатын ұстану.
Арнаулы аудит(экологиялық, операциялық және ...... ... ... мемлекет алдындағы белгілі бір норма мен
міндеттемелердің сақталуын тексеру.
Экологиялық ...... ... ... жағдайының басында
берілген ішкі және сыртқы экологиялық стандарттар мен нормплпрдан ауытқуын
бағалау.
Операциялық аудит – ... үшін ... ... ... ... мақсатында ұйымның шаруашылығын, механизмінің
жекелеген ... ... ... ... ... ... ... өлшемдерін, ұйымдық
құрылымын бағалауды, бухгалтерлік есеп, ... жүйе ... ... маркетинг пен кез келген басқа ... ... ... ... ... ... бойынша бастапқы және келісілген аудитті бөліп
көрсетеді.
Бастапқы аудит – осы клиент үшін ... ... ... Бұл ... есеп ... тексеру кезінде аудиторда тұтынушы
бизнесінің ерекшелігі, оның ішкі ... ... ... ... ... ... аудит – бұл жыл сайын сол бір ... ... ... бұл ... ... бухгалтерлік есеп және
ішкі ... ... ... және ... ... ... ... тұтынушымен қатар аудитор үшін де пайдалы. Егер ... жиі ... ... бұл ... ... есепті
пайдаланушыларда, сонымен бірге келесі аудиторларда күмән және ... ... ... ... түрлерін бөліп көрсетеді:
Дәлелдеуші аудит. Аудиттің мұндай кезеңі тексеруді ... ... әр ... ... ... және ... бухгалтермен
қатар өз есебіне алу тізімін құрады. Басқаша айтқанда мұндай ... ... ... ... ... келтіру деп атауға болады.
Жүйелі бағытталған аудит шаруашылық ... ... ... бақылауды көздейді. Бұл кезде аудитор ішкі бақылауға
негіз ... Ол оған ... ... ... қысқартуға және осы жүйеге
сенуге мүмкіндік береді. Себебі ол ... қате мен ... ... ... жою ... ... қабылдауға мүмкіндік
береді.
Тәуекелге негізделген аудит бұл ... ... ... ... оның ... осы ... ... нүктелерді) таңдай
отырып тексеру жүргізетін аудит.
Аудиттің бұл түрі ... ... ... ... ... және ... төмен салалардағы ... ... ... және сыртқы аудиттің байланысы мен айырмашылықтары.Заңмен
талап етілетін сыртқы аудитті жүргізетін ... үшін ... ... ... ... ... ... себебі бұл жұмыстың қайталануын
азайтады. Бұл ішкі аудит қаржылық жүйені қамтитынына ... ... ... ... не ... ... менеджмент қозғалысын басқару
сияқты сфераларды қамтитынына қарамастан мүмкін болады.
Сыртқы және ішкі ... ...... ... ... ... ... нәтижелері бойынша есептерді құрастырады
және т.б. сонымен қатар ерекшеліктері де бар:
- түрлі міндеттерді орындау;
- сәйкес көрсеткіштер үшін есептерді ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық – қаржылық операцияларға мүдделік дәрежесі;
- есеп беруді құру нысандарындағы айырмашылық.
.Ішкі ... ... ... және ... жуйесіндегі аудиттың маңызы және орны» деп аталатын 1 –
тарауда аудиттің әр түрлері аталып, оларға қысқаша сипаттама ... ... ... ғана ... мұқият зерттелген. Бұл бөлімде аудиттің
негізгі түрлері тереңірек қарастырылады.
Аудиторлық қызмет ... ... ... аудиторлық ұйымдар
жүргізетін сыртқы аудит түрінде, сонымен қатар қызметі аудиторлық ... ... ... ... ... ішкі ... түрінде
жүзеге асырылады.
Аудиттің екі түрінің де жалпы ... ... ... ... келеді
– ол бақылау.
Сыртқы аудиттің басты міндеті – тексеру жүргізілген ұйымның дайындап
тапсырған ... ... ... шындыққа сәйкестігін айқындау, оның
белгілі бір кезеңдегі ... ... және ... жағдайын бағалау.
Сыртқы аудит кезең сайын ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ұйымдарға, акционерлерге, кредиторларға және тағы
басқаларға арналған. Бұл қорытынды есепті ішкі аудиторлар да өз ... ... ... аудитпен салыстырғанда табиғаты, мән – мағынасы,
тағайындалуы мен ұйымдастырылуы өзгеше ... ... Ең ... ішкі ... ... ... оны ... ішкі ревизия қызметі,
ішкі бақылау қызметі деп те атайды) ұйым ішінде құрылған ... ... оның ... ... және ... ... жүйелі әрі күнделікті,
жұмысты атқарады.
Ішкі аудиттың басты міндеті – басқару мақсаттарына қол ... ету. Бұл үшін ішкі ... ... ... ... ... қабылдау үшін жасалған талдаудың ... ... ... ... баға берумен, ұсыныстармен және уақтылы ... ... ... ... – кәсіпорынға қызмет көрсету аясында жүргізілетін ішкі
бақылау жүйесін талдау үшін ... ... ... ... Ішкі
аудиттің көмегімен бақылау және талдау іске асырылады, ... ... ... жетілдіруге ұсыныстар беріледі.
Оларға қызметтердің мынадай түрлері тән:
1. Қаржылық және ... ... ... Бұл ... ... сәйкес келетін үнемі жалғасатын процесс.
2. Операциялардың үнемділігін, тиімділігін талдау, оның ... емес ... да бар. ... оны ... ... аудиті деп
те атайды.
3. Заңдар мен ережелерге, менеджменттің әртүрлі сыртқы ... ... және ... да ішкі талаптарға сәйкестікті талдау.
Бұл үшін:
А) активтердің қабылдануы мен есептен шығарылуының заңды болғанына
және осы ... ... ... ... мен ... ... көз ... керек. Ішкі аудитор активтердің
менеджментін рұқсатына сәйкес алынуы мен сатып - өткізілуіне ғана
емес, сонымен бірге ... ... ... ... етіліп жатқандығына сенімді болуы керек. Мысалы,
активтер ... және ... ... орнында тұр. Бұдан әрі,
ол активтердің тиімді пайдаланылып жатқандағына ... ... ... ... қалдықтардың көлемі кішірейіп, қажетсіз
материалдар мүмкін болғанша қайта өңделіп, өткізіліп жатыр;
ә) міндеттемелердің ұйымның тек ... ... ... бар ... ... ... ... жүзеге асырып жатқан операцияларының барлық
типтері жайлы ... ... ... Бұл оның жүзеге асырылған
операциялардың бірде – біреуіне сәйкес келмейтін міндеттемені тез
танып ... ... ... Ол ... ... ... қол
жеткізе алуы керек, бұған өзгеше келісім – шарттарды растап алатын
хаттамалар да кіреді.
4) Ішкі ... ... ... және ірі кәсіпорындарда құрылады.
Кейбір жағдайларда қызметтің осындай ... құру ... ... ... ... ... ... 5 –
тармағының 33 – бабында ұлттық ... ... ішкі ... ... ... бар болуы керектігі қарастырылған
Ішкі аудит қызметінің жұмысы кәсіпорынның жоғарғы басшылығы ... деп ... ... ... ... ... өз бетінше
жұмысын іске асыра алушылық және жауапкершілік ... ... ... ... ... ... » деп аталатын ХАС-дабылай
делінген: Ішкі аудит оның қызметтерінің бірі ретінде танылады. ... ... қоса ... ... ... ... ішкі ... мен
бухгалтерлік есеп жүйесінің бірдейлігіне , тимділігіне және ... , ... ... ... беру ... және сыртқы аудиторлардың арасындағы негізгі айырмашылықтар.
Мүдделердің жалпы ... ... бұл ... ... бар.
Ішкі және сыртқы аудиттің негізгі айырмашылықтары.
|Айырмашылық салалары |Ішкі аудитор ... ... ... ... анықтайды |Заңдар анықтайды ... ... ... |Акционерлерге ұсынылатын|
| ... және ... ... есеп |
| ... ... және ... әрі дұрыс |
| ... ... ... |
| ... ... ... сенімді|
| ... ... ... ... |
|Жауапкершілігі ... ... ... ... |
| | ... |
Сырқы аудитор және ішкі аудитке ... ... ... ... қызметінің жұмысын қарастыру» деп ... ... ... ... ол ... ... ... жақтарын ұсынады.
Қазіргі кезде ішкі аудиторлардың өзінің айналысатын қызметін
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... бет – ... бар» ... ретінде тану тенденциясы байқалуда. Өзінің жұмыс көлемі оларға үлкен
болып көрінетіндіктен, олар өз кезегінде аудиторлық ... ... ... ... да ... ... айналысады.
Ішкі және сыртқы аудиторллардың бірлесіп атқаратын қызметін тану.Ішкі
және сыртқы аудиттің мақсаттарының әр түрлілігіне қарамастан оларға ... көп ... ... ... Ішкі ... ... ... аудиторлық
процедуралардың мерзімі мен дәрижесіне, сипатына өзгерістер енгізу үшін
қолданылуы мүмкін. Әрине, сырқы ... ... ... ... толық
жауапкершілікті ішкі аудиторда сондай дәрижедегі ... ... ғана ... ... ... ... ... тәуелсіздігінен
өзгеше болып келеді. Ішкі аудиторлардың тәуелсіздігі олардың ұйым ішіндегі
беделімен, яғни атқаратын қызметімен және ... ... ... анықталады. Сыртқы аудиторлар үшін тәуелсіздік клиент ... оның ... мен ... алдында қандай бір міндеттемелердің
немесе оларға бағыталған қаржылық қызығушылықтың жоқтығымен анықталады.
Ішкі ... ... ... ... ... сыртқы
аудитордан аудиторлық қызметті жүзеге асырудың тиімді тәсілін ... ... ... ... асру ... сонымен қатар ішкі аудитордың
жұмысына сүйенудің керектігін және ... ... үшін ... ... ... дәрежеде біліп – түсінуді талап етеді.
Мұндай бағалау кез – ... ... ... ... ... ... Ол ... факторларды ескеруді қажет:
1. Ішкі аудиттің ұымдастырушылық ... ... ... кіре алу, кез – ... ... жауапкершіліктен
еркін болу, сонымен қатар сыртқы аудиторлармен емін – ... ... ... алу мүмкіндігі болуы керек.
2. Ішкі аудиттің атқаратын қызметтерінің масштабы және менеджмент ішкі
аудиторлардың ... ... ... ... ... ... мен тәжірибе аспектісіндегі ішкі
аудиторлардың техникалық біліктілігі – дайындау мен ... ... ... ... ... және ... бойынща тиісті
басқарма растай алатындай ішкі аудитордың жұмысы жоспатланған,
талданған және құжаттарда ... деп ... ... ... ... ... ... ішкі аудитке берген бағасын көрсетіп,
жыл сайын оларды қайта қарастырып отыруы керек.
Бұдан басқа, ол ішкі ... ... ... ... ... ... менеджментке жазбаша түрде ақпарат беріп
отыруға тиісті.
Ішкі аудитордың ... ... ... ... ... ... ... әдісі, құжаттау, есептілік процедураларымен оны қарап шығу
бойынша ... ала ... алу ... Ішкі және ... ... қызмет
процесінде бір-бірінің жұмысына әсерін тигізетін факторлер туралы бір-
біріне ақпарат беріп отыруы ... ... ... ... аудитордың жұмысын сыртқы аудитордың бағалуы. Егер сыртқы
аудитор ішкі аудитордың ... ... ... онда ол ... ... ... Қарастыру керек:
- тексерілуге тиісті баптардың, сонымен қатар ішкі ... ... ... ... ... ... толық
жеткіліктілігін;
- тексерілуге жататын салалардағы болмай қалуы мүмкін емес ... ... ... пікір білдіру деңгейін;
- аудиторлық дәлелдеулердің толық жеткіліктілігін;
- аудиторлық қызметкерлерге тән кәсіби тәжірибені.
• Келесідей ... ішкі ... ... тексеру және бағалау:
- олар жұмысты профессионалды түрде және дайындықтың толық деңгейі
бойынша орындады ма, және де ... ... ... түрде
бақыланды ма;
- жасалған қорытындыларды растау үшін ... ... ... жиналды ма;
- бірдей қорытындылар жасалды ма, қорытынды есеп оларға сәйкес келе
ме;
- ерекше жағдайлармен өзгешеліктер қарастырылды ма;
Ішкі бақылау ... ... ... ішкі ... ... ... ... орнату қажеттілігі туындауы мүмкін. ... ... ... ... ... ... аудиттің құрамы.Ішкі қаржылық, операциялық және басқару аудитінің
айырмашылықтары. Ішкі аудит бөлімінің міндеттерін ... ... ... бағытқа бөлуге болады: Қаржылық, операциялық және басқару.
Ішкі ... ... ... ... және ... ... ... байланысты тапсырмаларды орындауды көздейді. Оған
аудиторға мөлшерден елеулі ... ... ... ... ... ағымдағы қаржылық және басқару қорытынды есептерін қарап шығу,
сандардағы тренділерді іздеу жатады.
Ішкі операциялық аудит өзінің құрамына бақылау ... ... ... ... ... ... Мұндай
зерттеу кезінде аудитор ішкі бақылау мен ішкі ... ... ... ... ... ... салаларды анықтауға
тырысады.
Ішкі ... ... ... ... мен ... ... баға беру және оған шолу ... жатады. Оған басқарманың
тәжірибесін қолдану бойынша ... ... ... бірге
белгіленген критерийлерге сәйкес сыртқы басқару қызметін бағалау кіреді.
Ішкі аудит ... ... ... орындалатын міндеттер
әртүрлі және оның мақсаттарына, тексеру жүргізіліп ... ... ... ... ... байланысты болады. Мемлекеттік ұйымдардың,
коммерциялық ... ... ... және ... ... ... ... ие. Бұдан өзге, көптеген мәселелрді
әртүрлі ... ... ... ... және әртүрлі
критерийлерге сүйене отырып шешуге болады. Осыған байланысты аудиторлық
қызметті регламентттеу ... ... ... ... ... ... сонымен қатар аудит жүргізудің нақты әдістемелерін ... ... ... ... мәселелеріне, әсіресе ішкі аудит мәселелеріне көп
көңіл бөлінеді. Құрамына он шақты ... оның ... АҚШ, ... ... ... ... жоғары институттарының халықаралық ұйымы бар.
Ішкі аудиторлар институты да ... ... ... Бұл ... ... ... ... жұмыс істейді. Мысалы, АҚШ-та
Ішкі аудиторлар институты жылы ... Ол «ант ... ... ... ие болған кәсіптік стандарттарды жасайды және тәжірибелі
жұмыскерлер білімінің жалпы көлемін анықтайды.
Жоғарыда аталған және басқа да шетелдік ... ... ... ... ... жауапты бөлімше бар.
Ресейде Президент жанындағы Аудиторлық қызмет жөніндегі комиссия мақұлдап-
бекіткен ішкі аудиттің стандарты жасалған.
Ішкі аудиттің ... ... ... ... ... шығаруда.
Стандарттардың мақсаты:
• ішкі аудит тәжірбиесінің негізгі принциптерін белгілеу;
• ішкі аудит саласында қызмет ... кең ... ... ... ... ... ішкі аудиттің қызметін бағалау үшін негіз құру;
• ұйым ішіндегі процесстер мен жүйелердің жетілдірілуіне жағдай жасау;
Әдетте ішкі аудиттің ... үш, ... төрт ... ... Осы стандарттарды үш топқа жинақтап қарастырайық.
І Жалпы стандарттар.
1. Қызметкерлердің ... Бұл ... ішкі ... ... мен оның ... ... ... тиімді түрде орындау
үшін жеткілікті деңгейде жоғары жеке ... ... ... ... және ішкі бақылау жүйесін білу ... ... ... кәсіпорынның басқармасы ішкі аудиттің кәсіпорын үшін өте маңызды
екенін түсінуі керек.
Алдын-ала жазылған міндеттерді орындауға мүмкіндік беретін ... ... тұру үшін ... қызметкерлерінің тәжірбиесі иен білімін
тексеру, олардың ... ... ... жоғарылату алдын-ала
қарастырылады. ... ... ішкі ... ... ... ... ... қорытындыларды талқылау қажет.
Алаяқтықтың белгілерін анықтау үшін ішкі аудитордың ... ... ... ... бола ... да, ішкі аудиторды негізгі атқаратын қызметі
алаяқтық ... ... және ... ... табылатын білікті адам
ретінде қарастыру көзделмейді.
Ішкі аудиторлар тапсырылған ... ... үшін ... ... ... ... тәуекелдіктері мен
әдістерін, сонымен қатар ... ... ... ... ... білулері қажет.
Солай болғанмен, барлық ішкі аудиторларды негізгі атқаратын қызметі
ақпараттық технологиялар ... ... ... ішкі ... меңгеру алдын-ала көзделмейді.
Ішкі аудитор келесі көрсеткіштерді бағалай ... ... ... ... ... ... аудиторлық тапсырманың мақсаттарына қол жеткізу үшін қажетті жұмыс
көлемін;
... ... ... ... ... немесе
маңыздылығын, қатысты күрделілігін;
• өздеріне қатысты кепілдік берілетін ... ... ... салыстырмалы күрделілігін;
• корпоративті басқару мен бақылауды, тәуекелдіктерді ... ... және ... маңызды қателіктердің, кемшіліктердің немесе заңдар мен нормативтік
актілердің, ішкі процедуралардың орындалмауының ықтималдығын;
• болашақ пайдамен салыстыра отырып, аудиторлық ... ... ... ... кәсіби белсенділікті таныту шеңберінде ішкі ... ... ... және ... ... басқа да
әдістерін пайдалану мүмкіндігін қарастыруға міндетті.
Ішкі аудитор ұйымның ресурстары немесе қызметі, ... ... ... ... тәуекелдіктердің бар болуына дайын болуы керек. Сонда
да аудиторлық кепілдіктерді беру ... ... ... ... ... ... ... деңгейде жүргізілгендігіне қарамастан,
барлық ... ... ... ... бермейді.
2. тексерудің объектілері мен мақсаттары. Ішкі бақылаудың объектілері
кәсіпорын қызметінің әрбір түрі үшін ... ... Олар ... ... және ... бір мөлшерде толық болуы қажет.
Бұл стандарт тексеру объектілері осы компанияның операцияларымен
байланыстыруды талап ... ... ... ... ... ... Блоктар ұйымның қызиетінің барлық түрлерін қамтып,
кәсіпорынның құрылымы мен оның ... ... ... болуы керек. Блоктар әртүрлі тәсілдер бойынша жіктеледі. Мысалы,
келесі блоктарды бөліп ... ... ... Бұл блок компанияның саясатын жасауды, сонымен
бірге жоспарлауды, оның қызметін ұйымдастыруды, ақпаратты жинау мен ... ... ... ішкі аудиттің атқаратын қызметтері де жатады.
Операциялық ... – олар ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің түрлері.
Қарастырылып отырған стандартты орындау үшін әрбір блоктың шеңберінде
көбінесе ... ... ... ... мақсаттарын анықтау
қажет. Бұл мақсаттарға ... ... ... ... ... ... ... өте дәл, үнемді ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету (ұрлықты, шектең тыс
шығындарды, алаяқтықты және ... да ... ... ... Басшылықтың директивалары мен ережелерін, заңдарды сақтау;
• Ұйым қызметінің жағдайы туралы сенімді ақпарат алу және ... ... ... ... қортынды есепте көрсету.
Ішкі аудит өз міндеттерін орындау үщін ол қызметтің ... ... ... есеп ... керек. Ішкі аудиттің көмегін
анықтау, жұмысты жүргізу және нәтижелер туралы ... есеп ... ... ... ... жол ... ... аудиторлар өз жұмысын адал атқарып, мүдделер қайшылығынан аулақ
болуы керек.
Егер тәуелсіздік немесе әділеттік кері ... ... ... ... ... бұл ... ақпаратты тиісті тұлғаларға жеткізуі керек.
4. Тексерудің ... Ішкі ... ... алға ... қол жеткізу үшін тиімді және өнімді болуы қажет.
Бақылаудың әдістері ретінде алға қойылған мақсаттарға қол жеткізуге
мүмкіндік беретін ... ... ... ... осы ... ... жәрежедегі сенімділігін қамтамасыз етуін талап етеді.
Олардың құрамына аудитті ұйымдастырудың жоспары (оының ... ... және ... ... ... ... ... стандарттар.
1. Құжаттау. Ішкі бақылаудың жүйелері және барлық келісім – ... және ... да ... ... ... ... ... кезінде құжаттар жеңіл түсінетіндей болу керек.
Стандатр төмендегілердің жазбаша көрсетілуін талап ... ... ішкі ... ... оның ... ... есеп ... кәсіпорынның қаржы – шаруашылық операцияларының барлық маңызды
аспектілерінің және басқа да ... ... ... ... ... ... мен ... тиісті
объектілерінің сипатын басқарманың директиваларын, әкімшілік және есеп
саясатын ... ... ...... және ... оқығалар бойынша
рәсімделген құжаттар нақты және толық болыу керек, ... ... ... ... ... Бұл ... орындау үшін ішкі
бақлау әдістерін, операцияларды, құбылыстарды құжаттау копания басқармасы
мен аудиторлар үшін операцияларды ... ... ... және ... талап етіледі.
2. Шаруашылық операцияларын тіркеу. Шаруашылық операциялары мен басқа
да маңызды оқиғалар белгіленген тәртіп бойынша ... ... ... ... стандарт операцияларының өмірлік циклына , бүтін бір ... және оның ... ... ... ... ... есеп ... тіркелуі, сонымен бірге оған рұқсат етілуі
кіреді.
Арнайы стандарт келісіп алған ... мен ... ... ... мен ... айырбастау бойынша компания басқармасының
шешімдерімен байланысты. Бұл – ... ... ... ... ... операцияларын орындау,тіркеу
авторизациялау және оларды ағымдағы бақылау процессіңде ... ... ... ... ... ... қажет.
Қателіктер немесе жоғалтулар тәуекелдігін, немесе олады іздеп таппау
тәуекелдігін төмендету үшін бір ... ғана ... ... ... ... ... жол бермеу керек. Бұдан басқа,
бақылаудың тиімділігіне кепілдік беру үшін басты ... ... ... ... ... қажет. Негізгі міндетті
қызметтерге шаруашылық операцияларын мақұлдау авторизациялау және ... ... Ішкі ... мақсаттарына қол жеткізу үшін тұрақты
және жоғарғы дәрежеде мамандандырылған қадағалау жұмысы қамтамасыз етілуі
керек.
Бұл ... ... ... ... ... міндеттері мен атқаратын міндетті қызметтерінің
арасындағы нақты өзара қатнасты, әрбір қызметкердің есеп беруің;
... ... ... қажетті деңгейде жүйелі ... ... ... сай ... ... ... беру үшін оның
қиын сәттерінде жұмыс істеуге рұқсат беруді;
5. Активтерге және олардың есебіне қол ... тек ... ғана ... ... ... Активтерді
пайдаланғаны үшін жауапкершілік анықтау. Кезең сайын қолда бар
активтерді тексеріп отыруы тиіс. Тексерудің ... ... ... ... қол ... алуды шектеу концепциясының негізі – оларды
авторизацияламай пайдаланғандағы тәуекелдікті төмендетуге жағдай ... қол ... ... ... ... осал ... ... тәуекелдігін түсінуге байланысты, бұл екі факторда кезең сайын
бағаланып отырулары қажет.
ІІІ. Аудиторлық қорытынды есеп беру ... ... ... ... есеп ... Бұл ... тексеруден
кейінгі кезеңге жатады. Ол басшылықтың төмендегілерді талап етеді:
• Аудиторлық тексерудің ... ... ... ... ... ... ... түгел жетілдіруге
бағытталған шараларды анықтау мен қабылдау;
Ішкі аудит қызметінің жетекшісі жоғарғы басшылардың алдында ішкі аудит
қызметінің ... ... мен ... ... ... жұмыс
жоспарының орындалуы туралы кезең сайын есеп беріп отыруы керек. Қорытынды
есептің құрамына сонымен бірге маңызды тәуекелдіктер, ... ... ... ... ... ақпарат, жоғарғы басшыларға қажетті
басқа да мәліметтер кіреді.
Аудиторлар өздерінің аудиторлық қорытындылары мен ұсыныстары ... ... ... ... ... есеп ... ... әрбіреуі бойынша кезең сайын баяндама тапсырылады.
Ішкі аудит қызметінің жетекшісі ішкі аудиттің барлық ... және оның ... ... ... ... отыратын
шеңберде сапаны арттыру мен кепілдік беру бағдарламасын жасап, оны жүзеге
асырып отыру ... ... ... ... ... ... ортаның ластануын және радияцияның стандарттарына ... ... ... ... ... бұл түрінің маңыздылығы соңғы жылдарда өсуде. ... ... және ... да ... ... ортаға
тигізіп жатқан теріс әсерлеріне үкіметтің және қоғамның қам-қарекетінің
өсуіне байланысты.
Адам мен қоршаған ортаның ... ... ... пен қоғамның
өзара әсерлерінің мәнін анықтау ... ... ... ... ... және бағыттардың қызығушылығын тудырған.
Табиғат пен қоғамның өзара әсерлері қазіргі кезде ... ... ... ... - ... өмір ... ... жағдайларын,
тіпті өздерінің тіршілік етуін бұзуда.
ХХ ғ. ортасына дейін табиғат таусылмайтын ресурс ретінде, ... ... ... ... ... өркениеттің табиғатқа әсер етуінің күрделі мәселесін қанша уақыт
бойы ... Бұл ... ... ... ... В.Н. Вернадский қойды. Ол
адам қызметінің биосфераға ықпал етуінің қуаты ХХ ... ... ... және ... ... ... келмейтіндіктерін дәлелдеді.
Өркениеттің дамуының магистралды жолы ... ... алып ... туралы қорытынды шығару үшін ғылыми ойға бірнеше онжылдықтар
қажет болды, ол ... ... ... ... ... келеді.
Экологиялық күйреудің мүмкіндігі туралы ... ... ... ХХ ғ. ... ... ... – қоршаған ортаны зерттеу
объектісі ретінде қабылдануда.
Экологиялық аудит – бұл қоршаған ортаның нақты ... ішкі ... ... стандарттарының алғашқы белгілерінен ауытқуларын
бағалаудың тәсілі. Бұл ... ... ... ... ... ... бар және ... экологиялық тәуекелдіктерді анықтауға болады.
70-жылдардың басында Еуропа және Солтүстік ... ... ... ... ... ... үшін заңды түрде
жауапкершілікке тартыла ... ... олар ... ... ... ... сәйкестігін бағалай бастады. Көптеген
белгілері бойынша мұндай бағалау ... ... ... ... ... ... деп ... кетті.
80-жылдардың ортасына қарай экологиялық аудит кәсіпорынның ... ... үшін ішкі ... ... әдісіне көшті. Халықаралық
сауда палатасы енгізген экологиялық аудиттің бұл ... ... ... ... ... ... нормаларына
сәйкестігін бағалау да кірді.
Экоаудит кең көлемде дамыды (қалдықтарды минимизациялау мәселелері,
профессионалды ... ... ... табиғи ортаның ластануын
бақылау, кәсіпшілік тазалығы және т.б.) ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі және табиғатты қорғау
қызметі жайлы мәселелер бойынша «аудиттеу» термині кең таралды.
Соңғы жылдары экоаудитті халықаралық даму ... ... ... ... ... ... Бұл үшін олар өздері қаржыландыратын
құрылымдар мен компаниялардың табиғатты қорғау қызметтерінің ағымдағы ... ... ... ... ... – бұл тек кәсіпорын жағадайын табиғатты қорғау
заңдарының талаптарына сәйкестігін тексеру ғана ... ... ... ... теріс пиғылды әрекеттердің алдын-алу бойынша шаралар кешенін жасап
шығарудың негізі.
Экоаудиттің бағдарламалары мен процедуралары субъектінің экологиялық
жауапкершілігінің джәлелдемесі ... ... ... ... ... ... ... кезекте,
өндірістік деңгейде) экоменеджмент жүйесінің элементі ретінде экоаудиттің
дамуымен байланысты. 90-жылдардан бастап бұл ... ... ... 1995 жылы ... ... ... (ЕК) мүше – ... менеджменттің және экологиялық аудитттеудің (ISO 14001. ... ISO 14011. ISO 14012) ... ... ... ... Бұл ... ... экологиялық заңдарының дамуының негізі
ретінде саналды.
Соңғы ... ... ... ... бұқаралық ақпарат
құралдарында экоаудитті қолдау мен оған ... ... ... ... ... Бір жағынан, экоаудит өнеркәсіптік кәсіпорындарды шығынға
ұшыратпай экологиялық жағдайды ... ... ... ... табиғатты қорғау менеджменті жүйесінің құралы ... ... ... ... қазіргі кезде өркениетті елдерде өнім
сапасымен тығыз байланысты. Өнімнің сапа сертификатын алу үшін ... ... ... ... дейін өнім ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы тиіс. Ал бұл үшін экологиялық ... ... ... ... ... қажет. Біздің еледегідей батыс елдеріндеде
экоаудит бағдарламаларықарсыластарының экологиялық дәлелдері болып барлық
дамыған ... ... ... ... бар болуы саналады.
Бұл тәжірибенің Қазақстанда бейімделуі үшін ... ... ... теориялық және әдістемелік жетілдіру жұмыстары қажет.
Қазіргі кезде экологиялық ... ... ... ... ... жобалары жасап шығарылған. Осы құжаттарға сәйкес
экологиялық аудит міндетті және ... ... ... ... аудит жетекшілердің, сонымен қатар ... ... ... ... ... да тұлғаларының шешімі бойынша
жүргізіледі.
Міндетті экологиялық аудит келесі жағдайларда ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді іске
асыруда;
• Банкротқа ұшырау ... іске ... ... ... ... жүргізу мақсатымен;
• Инвестициялаудың шарттары бойынша қарастырылғанда инвестициялық
жобалар мен бағдарламаларды ... мен ... ... және ... бұл түрі мемлекеттік экологиялық сараптаманың ... ... ... ... ... немесе жобалардың
қоршаған ортаға тигізетін ... ... ... ... ... ... қажеттілігі мемлекеттік және ... ... ... ... ... жүргізуде,
жылжымайтын мүлікті, тнхнологиялық процесстер мен өндірістерді ... ... ... ... зиян келтірген үшін жауапкершілікті
орнатуда, ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық жобалардың экологиялық негізделуі
кезінде және т.б. ... ... ... ... ... ... аудит меншік иесі немесе инвестор тап болуы мүмкін экологиялық
талаптарға сәйкестік тұрғысынан ... ... ... ... бар ... ... ... анықтауға бағытталған.
Экологиялық аудитті жүргізудің нәтижесі болып бірінші кезекте,
табиғатты ... одан да ... ... ... және экологиялық
талаптардың шарттарын орындауды ... ... ... қаражаттарды
үнемдеу саналады.
Экологиялық аудит төмендегілерді анықтау мен белгілеуге бағытталған:
• Жылжымайтын мүліктің экологиялық жағдайын;
• Объектінің экологиялық ... ... Бұл ... ... ... ... осы ... ластануын;
• Денсаулықтың нашарлау мәселесін және объект қызметкерлерінің жұмыс
қауіпсіздігінің бұзылуын;
• Қызметтің ... ... ... Объект қызметін реттейтін құқықтық нормаларды;
• Экологиялық заңдардың ... ... ... ... үшін ... ... ... мұқтаждықты.
Аудит әдістемесі ұйымның немесе Үкіметтің аудиттің мақсаттарын алдын-
ала анықтауы, сонымен қатар нақты нәтижелерді алға ... ... ... ... ... ... туралы» ҚР Заңына сәйкес жасап шығарылған
экологиялық аудиторлық қызметті жүргізудің ... ... ... ... ... құқығына лицензияны заңды түрде
белгіленген тәртіп ... ... жеке ... ... мен
экологиялық аудиторлық ұйымдар қызметінің тәртібі белгіленген. Олар сонымен
қатар экологиялық аудитті жүргізудің тәртібі мен ... ... ... мақсаттары.Экоаудиттің бағдарламаларын
жүргізудің нақты мақсаттары ... ... ... мысалы:
• Кәсіпорын қызметінің заңдық және нормативтік құжаттарының ... ету және ... ... ... саласын анықтау;
• Кәсіпорындағы қоршаған ортаны қорғауды басқару жүйесінің тиімділігін
бағалау;
• Қандай бір ... ... ... ... бір ... ... болуымен байланысты қалыптасқан
тәуекелдікткрді бағалау;
• Ресурстарды пайдалануды оптимизациялау (қаржылық ресурстармен қоса);
• Экологиялық ... ... ... ... ... Тәуекелдікті төмендету және айп-пұл салуды қолданудың алдын-алу;
• Болашақ шығындарды болжау;
• Жағдайды түзету бойынша ... ... ... ... бір ... экологиялық мәселелерін шешу ... ... ... мен ұзақ ... ... ... шығару және
т.б.
Қоршаған ортаға тигізілетін зиян субъективті категория болып саналады
және аудитке тапсырыс ... ... ... байланысты болады.
Экологиялық аудиттің міндеттері.Халықаралық тәжірибені есепке ала отырып
экоаудиттің негізгі міндеттерін ... ... ... Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау саласындағы
шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметі ... ... алу, ... экологиялық маркировкасы мен экологиялық
жаңа технологияларын енгізу ... ... ... ... ... ... Шаруашылық жүргізуші субъектілерге экологиялық талаптардың,
нормалардың және ... ... ... ... ... ... асырудағы өз бетімен басылымдықтарды
қалыптастыру мен экологиялық саясатты реттеуде қолдау ... ... және ... ... ... ... қаржылық тәуекелдігінің төмендеуіне жағдай жасау;
• Табиғатты пайдалануды реттеудің негізгі ... ... ... үшін
құралдар жинағын құру;
• Қоршаған ортаны қорғау саласындағы қызметті ... ... ... ... ... шот жүргізуді» енгізу;
• Экоаудиттің халықаралық принциптерін, әдістерін және ... ... ... есеп және ... бойынша мамандарды дайындау;
• Қорытынды есеп беру мәліметтерінің табиғатты пайдалану саласындағы
нормативтерге сәйкестігін ... ... ... ... кәсіпорын мен оның құрылымдарының
«ауру» жерлерін анықтау, ... ... ... ... ... жою, ... алдын-алу бойынша шараларды ұсыну.
Экологиялық аудиттің ... ... ... ортаға әсерін тигізетін құрылыстар мен кәсіпорныдар, шаруашылық
жүргізуші объектілерді жою және ... ... ... ... ... ... жобалары, сонымен қатар
территорияны игерудің жобалары саналуы мүмкін.
Сонымен, мұндай ... ... ... объектісі ретінде
халықтың денсаулығы мен қоршаған ортаны жағдайына кері әсерін тигізетін
қандайда бір инвестициялық, шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... кіреді:
• Қызметі халықтың денсаулығы мен қоршаған орта үшін ... ... ... ... ... ... түріне
жататындығына қармастан ұйымдар мен мекемелердің, кәсіпорындардың
дамуының инвестициялық және жекешелендіру бағдарламалары мен ... ... ... ... ... келісім-шарттар:
бұларды жүзеге асыру халықтың денсаулығы мен ... ... кері әсер ... ... нормативтердің бұзылуына алып
келуі мүмкін;
• Жүзеге асырылуы экологиялық нормативтердің ... алып ... және ... ... және ... ... Экологиялық тұрғыдан қауіпті объектілер, жүйелер, кешендер;
• Мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың меншіктерін жекешелендіру
объектілері.
Инвестициялардың ... ... ... ... ... оның ... қоршаған ортаға әсер етуді бағалау (ҚОӘБ)
кіреді.
Бұл ... ... ... ... және оның жеке ... ... ақпаратты қамтиды (әуе кеңістігінің, жер бетіндегі және
жер астындағы сулардың, геологиялық ортаның, пайдалы қазбалар мен ... ... ... ... және табиғи
ескерткіштердің, жануарлар және өсімдіктер әлемінің).
Қарастырылып отырған ... оның ... ... ... ... ... ортаға әсер ететін көрсеткіштерін
(факторларын) анықтаудың құрамына әсер ету түрі ... ... ... ... ... ... және тағы ... кіреді.
Кәсіпорынның әсер ету зонасындағы табиғи ортаның жеке компоненттерінің
жағдайының ... ... ... ... ... сонымен
қатар шаруашылық қызметін жүзеген ... ... ... ... және ... ... ... бойынша кешенді
шаралар жасап шығарылады.
ҚОӘБ процесінде алдын-ала жоспарланған құрылыстың қоршаған ортаға
тигізетін әсерінің ұзақ ... ... ... ... ... ... ... кешендермен халыққа кәсіпорынды салу мен оны жұмысқа
енгізу кезеңдерінде тигізілетін зиянның (оның қатарына жер ... ... ... өзгеруі, жануарлар және өсімдіктер ... ... және тағы да ... ... ... ... есептеудің маңызы
өте жоғары.
Инвестициялық жобаны оның тиімділігін негіздеу тұрғысынан ... мен ... ... құрамына барлық әлеуметтік – экономикалық
және экологиялық ... мен ... ... ... ... ... құрылыстың құнын анықтау, сонымен қатар өндірістің
экологиялық шығындарын анықтау кіреді.
Инвестициялық ... ... ... ... процедурасы
болып Инвестициялық пиғылдар туралы декларация және Экологиялық мәлімдеме
дайындау табылады. Екі ... та ... ... пен ... ... және ... ... жасалуы керек. Еуропалық
кеңестегі экоаудит пен экоменеджмент жүйесінің ... ... ... ... төиендегілер кіреді:
• Кәсіпорынның қызметі мен алып отырған шекарасын, инвестициялық
жобаның мақсаттары мен ... ... Осы ... ... бар ... ... ... бағалау;
• Қоршаған ортаға ластаушы заттарды шығару, қалдықтардың қалыптасуы,
шикізаттардың, энергияның және судың шығындалуы, ... ... шулы және ... да ... ... ... ... экологиялық сипаттамасына жататын басқа да факторлар
туралы мәліметтер;
• Қарастырылып отырған кеңістікте ... ... мен ... жүйесінің, экологиялық саясатының
негізгі ... ... үлес пен ... мәлімдеменің білікті органдар арқылы
бекітілуінен ... ғана ... ... ... орындарының)
тіркелуі жүзеге асырылады. Егер компания Экологиялық ... ... ... ... ... ... ... Басты
ескеретіні, экоаудит ҚОӘБ-дің баламасы болып табылмайды. Белгілі бір
жағдайларда екі ... да ... ... мен мүмкәіндігі
туындайды. Бұл қазіргі ... ... ... ... ... талаптар
тұрақтырылғанда, экологиялық сраптама өндірістегі өзгерістерді негіздеу
материалдарын ұсыну бойынша міндеттер пайда болғанда өте ... ... ... ... ... ... дайындауда немесе
«қоршаған ортаны қорғау» ... ... ... ... ... ... ... байланысты экоаудитті үнемі жүзеге
асырып отыру бірте-бірте кәсіпорынның кәдімгі тәжірибесіне ... ... ... есеп ... қымбат тұратын ҚОӘБ-ды толықтай ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігін
дәлелдейді.
Бұдан басқа, аудиттің материалдары мемлекеттік бақылау органдарына
экологиялық қорытындв есепті тапсырудың ... бола ... ... ... ... жасау.Аудиттің барлық
бағдарламаларын шешілетін мәселелердің ... және ... ... бірнеше топқа бөлуге болады.
А. Қысқартылған арнайы бағдарламалар.
Бағдарламалардың негізгі мақсаты – ... ... қиын ... ... және ... ... ... ақпараттық қамтамасыз ету
болып табылады. Бағдарламалардың міндеттерінің құрамына және экологиялық
мәселелердің шарттарын (тапсырыс берушімен алдын-ала келісіп ... ... ... ... ... мен ... кіреді. Мысал ретінде
мамандарды тарту ... ... ... ... ... ... нәтижелі жұмыс үшін ақпараттық жағдайларды
қамтамасыз ету және ... ... ... шешу үшін
пайдаланылатындығын ... ... ... ... бағдарламалар.
Мұндай бағдарламалардың мақсаты – ... ... қоса ... ... ... ... мен қабылдауды
жеткілікті деңгейде ақпараттық қамтамасыз ету болып ... ... ... ... ... ... ең ... мәселелер бойынша
жобалар мен техникалық-экономикалық негіздемелердің конкурстары, ақпараттық
және әдістемелік ... ... ... ... ... ... ұсыныстар қарастырылуы мүмкін.
С. Қысқартылған кешенді бағдарламалар.
Бағдарламалардың негізгі ... ... ... ... мен ... ... мәселелерінің жиынтығын бағалау,
сипаттау және бекіту болып табылады.
Д. Толық кешенді бағдарламалар.
Бағдарламалардың ... ... ... мен ... ... ... түрде ақпараттық қамтамасыз ету, оның ішінде тиісті
адрестік егжей-тегжейлі көрсетілген ұсыныстарды ... ... ... ... территориялық экологиялық ... ... ... мен басқарудың жүйелерін, қалдықтар мен ортаға әсер ету
көздерінің мониторингісінің территориялық жүйелерін қалыптастыру мен дамыту
үшін алғашқы ... ... ... ... ... айтуға
болады.
Операциялық аудит.Операциялық аудит – жүйесінің жұмысын жетілдіру
мақсатымен басқарудың әртүрлі ... ... ... және жүйелі түрде бағалау. Мұнда басты назар ішкі бақылау жүйесі
жұмысының және ... ... ... ... ... ... есеп аудитімен салыстырғанда операциялық аудит
бірыңғай емес. ... ... ... ... ... ... ... бұл операциялық аудиттің қандайда бір шаруашылық жүйесінің
қандайда бір ішкі жүйелерінің өнімділігі мен тиімділігін анықтау үшін ... ... ... тек ... ... пайдаланумен ғана
шектелмейді, өйткені оның шеңберінде кәсіпорынның өндірістік, қаржылық,
сатып-өткізу қызметіне, ұйымдық ... ішкі ... ... ... асырылады. Тәжірибе көрсеткендей, операциялық аудит
шаруашылық операцияларын олардың бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... қарағанда айтарлықтай
күрделі. ... ... пен ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің ... қол ... ... ... әдістері ретінде, яғни оның
табыстылығын бақылаудың жүйесі ретінде саналады.
Операциялық аудитті жүргізген ... ... ... ... және есеп ... жүзеге асырылуының дұрыстығын бағалауға көп
көңіл бөлінеді. Операциялық аудиттің негізгі ... ... ... ... пен ... ... тұрғысынан қарағанда, кәсіпорынның
ішкі бақылау ... және есеп ... ... мен ... айыра
білу қажеттілігі туындайды.
Басты назарды кешенді сипаттағы ... ... есеп ... ... олар сол бір ғана ... ... әртүрлі
аспектілерін бейнеледі. Мысалы, бухгалтерлік баланста келтірілген
мәліметтер «Шығыстар мен ... ... ... ... ... және ... аудитте қаржылық қорытынды есептерді интерпритациялаудың
дамыған әдістері – ... ... ... ... трендтік
және факторлық талдау кеңінен қолданылады. ... ... ... ... баланстық көрсеткіштер олардың өсуі мен кемуінің
салыстырмалы қарқындарымен ... бір ... ... ... ... ... ... Көлденеңінен талдау процесінде белгілі
бір кезең үшін ... ... ... абсолютті және қатысты
өзгерістері анықталады және бағаланады. Көлденеңінен талдаудың ... ... ... активтердің, меншікті ... ... ... ... өткен кезеңдегілермен салыстырғанда ... ... яғни ... жеке ... мен кездейсоқ
әсерлерден тазартылған қаржылық қорытынды есептің осы ... ... ... ... тенденциясы анықталған жағдайдағы даму
тенденциясын талдау (трендтік талдау) табылады.
Қаржылық ... ... ... ... ... ұсынуға
мүмкіндік беретін активтерді, ... және ... ... (құрылымдық) талдауға басты орын беріледі. ... ...... нәтижесіндегі және оның өзгерісін бағалаудағы жеке
баптардың ... ... ... ... ... ... ... тиімділігіне инфляциялық, аймақтық және ... да ... мен ... ... салыстыруларды сәйкестендіру жүргізіледі.
А.А.Ветров есеп саясатының өнімділігін алдағы қойылған мақсаттарға
қол ... ... ... ... мен ... екендігін атап
айтқан. Компанияның есеп саясатының ... ... тек ... ... ... ... ... қаражат жетіспеушіліктің жағдайын
анықтап қана қоймай, сонымен қатар ... ... ... ... ... Дж. К.Лоббек операциялық аудит пен қаржылық қорытынды есеп
аудиті арасында үш негізгі айырмашылықтарды келтіреді:
... ... ... ... Операциялық аудит саласына қаржылық емес салалардың қосылуы;
Аудиттің тағайындалуы. ... ... есеп беру ... мен
операциялық аудиттің арасындағы басты айырмашылық – тексеруді тағайындау.
Қаржылық қорытынды есеп беру ... ... ... есеп пен ... ... ... ... дұрыс көрсетілгендігіне басты
назар аударады. Ал операциялық ... ... ... пен өнімділік
назарға алынады. Қаржылық қортынды есеп беру аудиті өткен шаққа, ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық қортынды есеп беру аудиті кезінде
аудитордың қортындысы араларында ... мен ... ... ... ... операциялық аудиттің қортындысы
бірінші кезекте әкімшілікке тапсырылады.
Қапжылық аудиторлық қорытындылар үшін олардың кең түрде ... ... дәл ... ... ... Операциялық қорытындылардың
шекті түрде таралуы мен ... ... ... ... пен ... анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... емес салалардың қосылуы. Операциялық аудит қандай да ... ... ... пен өнімділіктің аспектілеріне ... ... ... ол кең ... ... ... есеп беру аудиті ... ... ... ... ... әсер ... мәселелермен шектелген.
Өнімділіктің критерийлерін белгілеуден гөрі ... ... ... егер ... ... өнімділікті
төмендетпей шығындарды ... ... ... егер екі ... ... ... ... сапалы өнімнің шығарылуы қамтамасыз
етілсе, онда шығындар азырақ кететін процесс тиімді деп саналады.
Алдында атап айтылғандай, ішкі ... ... ... ... ... етуі ... сонымен қатар активтердің сақталуын,
бухгалтерлік есеп принциптерінің орындалуын қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... те ... ... өйткені шаруашылық
операцияларының тиімділігі мен өнімділігін анықтау жоғарыдағыларды ... ... есеп беру ... үшін ішкі ... ... ... есептің нақтылығына әсер ететін сұрақтарға ... ... ... ... ... өнімділік пен тиімділікке
бақылаудың кез-келген түрінің әсері қарастырылады.
Операциялық аудиттің түрлері.Операциялық аудиттің негізгі үш ... ... ... және ... ... аудит. Ол шаруашылық жүйесінің атқаратын
қызметтерінің бір немесе ... ... ... Мысалы, дебиторлық
борыштардың қозғалысы кәсіпорынның үш атқаратын қызметін: ... ... және ... ... ... Осы ... дебиторлық борыш жөніндегі ақпараттың ... ... ... жоғарыда айтылған қызметтердің әрбір кезеңінде
күмәнді талаптар бойынша резервтердің қалыптасуын анықтай алады.
Ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... және ... бөлімдері қызметінің реттелуі мен
үйлестірілуін, жоспарлануын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл оның активтері
мен ... ... ... ... мен пайдаланылуына жағдай
жасайды. Мұндай кезде мүмкін ... ... ... барлық
түрлерінің, соның ішінде бухгалтерлік, статистикалық және оперативті-
техникалық ... ... ... зерттелінуі қажет.
Арнайы операциялық аудит. Арнайы операциялық аудит кезінде кәсіпорын
басшылығының қажеттілігін қамтамасыз ету үшін ... ... бұл түрі ... ... ... Мысалы, өнімнің өзіндік
құнының төмендеуі, ... пен ... ... түрде пайдалану,
еңбек өнімділігінің жоғарылауы және т.б.
Орепациялық аудитті, әдетте, келесі үш топтың ... ... ішкі ... ... фирманың, мемлекеттік сектордың
аудиторлары.
Ішкі аудиторлар. Ішкі аудитордың қызметі ішкі және қаржылық қорытынды
есептің сенімділігін ... ... ... ... ғана емес,
сонымен қатар қызметтің тиімділігін анықтауға бағытталғанда, «ішкі аудит»
және «операциялық ... ... ... ... – бірі ... ... ... сектордың аудиторлары (ревизорлары). ... ... ... ... ... ... операциялық
аудит – қаржылық қортынды есеп беру ... ... Бұл ... операциялық аудитті де, қаржылық ... есеп беру ... ... ... ... қоса олар ... де тексереді:
кәсіпорын қызметінің үкіметтің қаулылары мен заңдарға сай келуі; қоса ... ... ... ... тиімсіз және өнімсіз қызметтің себептері
және т.б.
Аудиторлық ... ... ... деп ... ... ... ... клиенттің қаржылық қортынды есебінің
аудитін орындағанда, аудиттің жеке ... ... ... ... ... ... мен операциялық қызметтің мәселелерін анықтау
саналады. Мұндай кепілдемелер ... ... ... ... ... ... ... жазбаша түрде тапсырылуға тиісті.
Өзге де ұымдардың аудиті.Кометциялық ұымдардан басқа ... ... емес ... ... бірлестіктер, қоғамдық
қорлар және тұтыну ... ... ... ... және діни
ұйымдарда да аудит жүргізіледі. Бұл ... ... ...... ... ҚР Азаматтық кодексі, ҚР «Коммерциялық
емес ұйымдар туралы » 16.01.2001 ж. №142-2 заңы мен ... да ... Бұл ... ... ... ерекшеліктеріне төмендегілер жатады:
1.Ұйым көлемі жағынан ол кіші кәсіпорын болса, онда ... ... ... ... ... ... болмауы
сияқты проблемелармен кездесуге болады.
2.Ұыйм қандай есеп жазбаларын жүргізеді? Көбісі мүшелік тізім жүргізіп
отырады, ұйым ... ... ... ... ... табыс көзі болып
табылады.
3.Ұйымның негізгі шығындары неден құралады, ол ұйымның ... ... ... ... бар ... Жарғысы қандай? Кәсіпорынның қызметің шектеуші шарт
келісім шарты бар ма? Егер оның ... ... ... ... аудитор өз
өкілеттігі шегінде жұмыс жасағанынан сенімді болу керек.
5.Бухгалтерлік есеп саясатының негізгі бағыттары ... келе ... 19- ... ... кәсіпорынның жеке заңды
тұлға ретінде пайда болу кезінен ... ... ... Бұл ... ... ... әкелді және сонның нәтижесінде шешімдерді
қабылдаудың күнделікті процесіне ... ... ... ... мен директор бір адам болып ... ... ... ... басқасының құқығын қорғау қажеттігі ... ... ... ... пайда бола бастады.
Аудит аудиторлардың Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген
талаптарға сәйкес қаржы ... ... мен ... ... тәуелсіз пікірді білдіру мақсатымен заңды және жеке тұлғалардың
қаржы есептілігін ... ... ... ... 1995 ... ... ... аудиторлар
Палатасының кезектен тыс конференциясында Қазақстан Республикасы
аудиторлардың Этикалық кодексі қабылданды.Ол бойынша негізгі принциптері
ол: әділдік, кәсіби ... ... ... және тағы ... ... ... негізгісі ол: ішкі және сыртқы аудит. Ал қалған
аудит түрлері қосымша ... ... ... ... басты міндеті – тексеру жүргізілген ұйымның дайындап
тапсырған қаржылық қорытынды есебінің шындыққа сәйкестігін айқындау, оның
белгілі бір кезеңдегі қызметінің ... және ... ... ... ... ... алаяқтылықты болдырмау және қателерді дәлелдеулермен,
шоттарды зерттеумен байланысты тапсырмаларды орындауды көздейді. ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
бере алатын ағымдағы қаржылық және басқару қорытынды ... ... ... тренділерді іздеу жатады.
Менім ойымша осы аудит түрлеріне, ішкіден және сыртқыдан бөлек тағы бір
түрін енгізу керек. ... ... ... түрі ... ... ... тағы бір рет ... Ол не үшін
керек десек, мысалға аудиторлар тексеру кезінде кеткен қате немесе дұрыс
таба ... әлде ... ... көз ... табу үшін. Бұл түр
негізі өкіметке жұмыс істеу керек, сонда аудиторлардың біліктілігін ... ... ... ... ... Осы ... ... аудиторлар
немесе кәсіпорындар адал және таза жұмыс атқарар еді.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудит стандарттары және аудитордың кәсіби этикасы25 бет
Аудиттің жалпы постулаттары6 бет
Аудиттегі сұрыптау39 бет
Банктік қызмет етуде аудиттің мәні82 бет
Банктің қызметіндегі табыстар мен шығындардың сипаттамасы20 бет
Есептік-талдамалы ғылымдарды саралау5 бет
Нарық экономикасы жағдайындағы аудит39 бет
Аудит туралы ақпарат24 бет
"Аудит түрлеріне сипаттама."36 бет
Ішкі және сыртқы аудит20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь