«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I.ТАРАУ. ХХ ғ. 40.80 ж.ж. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДАҒЫ ПАЛЕСТИНА МӘСЕЛЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.1. Палестина мәселесінің пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.2. Таяу Шығыс шиеленісіндегі араб.израиль соғыстары ... ... ... ... ... ... ... ... .14
1.3. 1987.1993 ж.ж. Палестина.Израиль қақтығыстарын
реттестіру үдерісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

II.ТАРАУ. 1993 . 2008 ж.ж. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДАҒЫ ПАЛЕСТИНА МӘСЕЛЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.1. 1993 . 2000 ж.ж., ІІ(әл.Ақса 2001ж.) интифада
кезеңі:себебі мен салдарлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.2. Қазіргі кездегі Палестина . Израиль қатынастары және
АҚШ.тың Таяу Шығыстағы саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
2.3 Палестина автономиясы және ішіндегі
саяси жанжалдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58
СІЛТЕМЕЛЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..60
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..62
ҚОСЫМШАЛАР
Әлем халықтарының бәріне ортақ бір ғана тілек – тыныштық пен бейбітшілік. Бұл әлемдегі кез-келген адам баласының асқақ арманы екендігі айдан анық. Олар ең алдымен отбасының, елінің, қала берді туған-туыстары мен көрші-қолаңының тыныштығын ойлайды. Соғыс өртінің тумағанын, ананың баладан, баланың әкеден тірідей айрылмауын қалайды. Солай бола тұра өткен ХХ ғасыр ғылым мен технологиядағы бас айналдырар жылдамдықтағы жаңалықтардың ғасыры ғана емес, сонымен қатар 100 миллионға тартар адамдар құрбан болған дүниежүзілік соғыстардың, қанды қырғындар мен төңкерістердің, көтерілістер мен апаттардың ғасыры болды. Ұлттық империалистік мақсаттарды көздеген мемлекеттер соғыс үстіне соғыс ашып, аяғында оны өздері тоқтата алмай әлек болды.
Палестина проблемасы 1948 жылдан бері шешілмей келеді, 1947 жылдың мамыр айында-ақ, яғни Израиль мемлекет болып жарияланбастан бір жыл бұрын оның тұңғыш басшысы Давид Бен-Гурион өзінің күнделігінде “Араб коалициясындағы “Ахиллестік өкшесі” Ливан. Бұл елдегі мұсылмандардың басымдығы қолдан жасалып отыр. Мұнда христиан мемлекетін құру керек және оның оңтүстік шекарасы Литани өзенін бойлап жату керек. Міне, осындай мемлекетпен біз одақтастық туралы келісімге қол қояр едік... Сонда біз Трансиорданияны басып алар едік те, Сирия құлар еді. Ал егер Египет бізге қарсы соғысатын болса, біз Порт-Саидты, Александрияны, Каирды бомбаның астына алар едік” деп жазған екен. Йаһудилердің өз мемлекеттері бар, бірақ палестиндіктердің әлі күнге дейін мемлекеті жоқ. Бұл БҰҰ тарапынан қабылданған “self – determination”, яғни әр халық өзінің тағдырын өзі шешуге құқылы деген қағидаға қайшы екені ешкімді алаңдатпайды. Палестинада бүгінде жастары алпысқа келген адамдардың өмір бойы көргені тек қан, қақпайлану, бопсалану, аштық, жалаңаштық, көз жасы, үнемі қорқыныш, т.т. БҰҰ қабылдаған қаулылардың бірден-бірін есепке алмайтын Израиль өзінің саясатын жүзеге асырып келеді. Ал, Палестина мәселесі оң шешімін таппай Таяу Шығыста бейбітшіліктің орнауы екіталай деу үшін сәуегей болу қажет емес. Аталмыш аймақта бейбітшілік болмайынша әлемдік тыныштық пен татулықтың орнауы да мүмкін емес.
Тақырыптың өзектілігі: 60 жыл бойы Таяу Шығыс шиеленісінің халықаралық қатынастардың қалыпты дамуына кедергі болуымен айқындалады.
Қазір уақыт өткен сайын лаңкестік пен экстремизмнің қатерлі күші дүние жүзінде етек алуда, Таяу Шығысты әлемдегі “ең бір ыстық нүкте” деп те атап жүр, оған негіз жоқ емес, шынымен де бұл аймақ халықаралық талас-тартыстың ошағына айналып, бейбіт тұрғындардың өмірлеріне қауіп төндіріп отыр. Лаңкестік топтар қызметінің күшеюі халықаралық қауіпсіздікке қатер төндіруде, соның ішінде Таяу Шығыстағы ахуал мен тұрақсыздық үлкен алаңдатушылық туғызуда. Бүгінгі таңның ең өзекті проблемасына айналып отырған палестина-израль арасындағы шиеленістердің тууы, мәселенің тығырыққа тіреулі, ұзақ уақыт бойы шешілмеуінің себептері, аймақта орын алған даулы мәселені шешудегі басқа алпауыт мемлекеттердің рөлі зерттеу жұмысының өзегі болып табылады. Қазіргі таңда Аймақта жарты ғасырға жуық уақыттың ішінде израиль мен араб елдері арасында бес ірі соғыс өтті, қанша адамның өмірін алып, тамырына балта шапқан бұл соғыстардың артында тек күйреу мен кедейлік, бейбіт халықтың мұңы мен зары қалды.
Құжаттар:
1. Ближневосточный конфликт из документов архива внешней политики РФ.-Т.1. 1947-1956.-М., 2003.-600с.
2. Ближневосточный конфликт из документов архива внешней политики РФ. 1956-1967.-М.,2003. Т.2.-700 с.
3. СССР и Ближневосточное урегулирование 1967-1988. Документы и материалы /МИД СССР/.-М.,1989.-180 с.
4. Внешняя политика Советского Союза и международные отношения. Сб. Документов.1979-1980 гг.-М.: Международные отношения, 1981.-264 с.
5. Палестинская проблема: Документы ООН, международных организаций и конференций.-М.,1984.-240 с.

Кітаптар мен монографиялар:
1. М.Е.Хазановтың “ООН и ближневосточный кризис.-М.:-Медународные отношения, 1983-174 с.
2. Е.Д.Пырлиннің “100 лет противоборство и решения палестинской проблемы” –М.,1995 гг.
3. А.И.Осиповтың «США и арабские страны (70-е – начало 80-х гг.) М.-1999гг.
4. А.Ю.Олимпиев «Ближний и средний восток»-.М., 2000.-274с.
5. В.И.Киселев «Палестинская проблема и ближневосточный кризис»
М., 2000.-250с.
6. Колобов О.А. Документальная история арабо-израильского конфликта. -Н.Новгород, 1991.-178 с.
7. Даян Моше, Табет Шабатай. Арабо-израильские войны (1956,1967).-М., 2003.-360 с.
8. Меир Г. Моя жизнь./Пер.с иврита Р.Зернова.-Алматы: Соц. Инвест.-М., Горизонт.1993.-415 с.
9. Киссинджер Г. Дипломатия. Пер. С англ. В.В. Львова /Послесл. Г.А. Арбатова.-М., Ладомир, 1997.-848 с.
10. Добрынин А. Сугубо доверительно.-М., 1998.-620 с.
11. Бжезинский Зб. Глобальное господство или глобальное лидерство/ Пер. С англ.-М.: Международные отношения, 2005.-288 с.
12. Брутенц К.Н. Тридцать лет на Старой площади. Мемуары.-М.: Международные отношения, 1998.-568 с.: ил.
13. Беляев И.П., Примаков Е.М. Египет: время президента Насера.-М., 1981.-400 с.
14. Князева А.Г. Египет после Насера (1970-1981 гг.).-М.: Наука, 1986.-278с.
15. Примаков Е.М. Конфеденциально: Ближний Восток на сцене и за кулисами.- М.: ИИК «Российская газета», 2006.-384 с.
16. Примаков Е.М. Анатомия ближневосточного конфликта.-М.: Мысль, 1978.-374 с.
17. Примаков Е.М. История одного сговора.- М.: Политиздат, 1985.-320 с.
18. Медведко Л.И. К востоку и западу от Суэца.- М.: Мысль, 1978.-374 с.
19. Кудрявцев А.В. Исламский мир и палестинская проблема.- М.,1985.- 374 с.
20. Киселев В.И. Исламский мир и палестинская проблема.- М., 1985.- 374 с.
21. Хазанов М.Е. ООН и ближневосточный кризис.- М.: Международные отношения, 1988.- 174 с.
22. Васильев А. Россия на Ближнем и Среднем Востоке (от мессианства к прагматизму).- М.: Наука,1993.- 400 с.
23. Егорин З. Палестина нашего времени. М., 2001.-с. Егорин З. Палестина нашего времени.-М., 2001.-378 с.
24. Пырлин Е.Р. 100 лет противоборства. Генезис, эволюция современного состояния и перспективы решения палестинской проблемы.- М.: Росс. Полит. Энциклопедия, 2001.- 480 с.
25. Млечин Л.И. Особая папка. Зачем Сталин coздал Израиль?- М., 2005.- 460с.
26. Олимпиев А.Ю. Ближний и Средний восток: актуальные проблемы международных отношений.- М.: Юнити-Дана, 2004.-240 с.
27. Тарик Али. Столкновение цивилизаций.- М., 2003.- 530 с.
28. Кожахметов К.К. Движение солидарности и борьба арабских народов за свободу и независимость (сер. 50-х-начало 80-х гг).-Алматы: Оралман, 1999.-200 с.
29. Кожахметов К.К. Движение афро-азиатской солидарности и алжирская революция.// Тезисы докл. Ш. Всес. Конф. Африканистов «Африка в современном мире». Вып.2.-М.:Инст-т Африки,1979.-184 с.
30. Жунис К.А. Мұнайды экспортқа шығаратын елдер ұйымы және араб елдерінің мұнай саясаты. - Алматы : ТОО «Издательство LEM», 2006.- 198
31. Ден Кон Шербок, Дауд аль-Алами. Палестино-израильский конфликт. Две точки зрения.-М., 2002.- 320 с.
32. Кальвокоресси П. Мировая политика. Книга 2.-М., 2000.-680 с.
33. Войтасик Л. Психология политической пропаганды. М., 1981
34. Гуревич П.С. Пропаганда в идеологической борьбе. Высшая Школа. М.,1987
35. Дмитриев Е. Палестинский узел.-М.,1997.-205с.
36. Донцов В.Е. Современные исламские движения и организации на Ближнем Востоке в системе международных отношений М., 2005.-190с.
37. Каяли, Маджид. "Народные комитеты " в интифаде - их политическая, экономическая и общественная роль.// Аль-Ард, № 6, 1989, Дамаск.
38. Международные конфликты. Ред. В. В. Журкин и Е. М. Примаков. М.: Международные отношения, 1972.-276с.
39. Никитина Г.С. Государство Израиль.,Наука. М.,1968.-130с.
40. Новейшая история арабских стран. М.:Наука., 1982.-199с.
41. Палестинская проблема. Документы ООН, международных организаций и конференций./ Ред. Тимофеев И. В. , 1984
42. Перес, Ш., Новый Ближний Восток. М., 1994.-370с.
43. Почепцов Г.Г. Информационные войны. Ваклер 2001.-288с.
44. Беглов И.С. Внешнеполитическая пропаганда. М.,1984.-174с.
45. Стрелецкий В. Этнонациональные конфликты:сущность, генезис, типы.//Идентичность и конфликт в постсоветских государствах, М.: Московский Центр Карнеги.1997
46. Тума,Эмиль. Корни палестинской проблемы. Иерусалим., б/и, 1976.-176с.
47. Хайри аль Ориди Ближневосточный мирный процесс – палестинское направление М.,2000.-300с.
48. Примаков Е.М. Конфеденциально: Ближний Восток на сцене и за кулисами.-М,: ИИК «Российская газета», 2006.-458с.

Кітаптар мен мерзімді емес басылымдар:
49. Кожахметов К.К. Страны Ближнего и Среднего Востока в современных международных отношениях // Вестник КазНУ 2005. 12 декабрь.-С.183-186.
50. Алек Эпштейн и Михаил Урицкий. Шестидневная война и современная поитическая динамика на Ближнем Востоке // Восток. 2003.№ 2.-С.72-84
51. Марака Рами Абдель Хамид Рабиа. Резолюция замедленного действия. Было ли возможным создание двух государства в Палестине в конце 1940-х гг.// Азия Африка сегодня. 2007. № 10.-С. 75-77.
52. Ajami, F. The Shadows of Hell.//Foreign Policy NO 48, 1982
Benvenisti, M. The West Bank and Gaza Strip Project.
53. Илья Я. Израильская пресса: Война в Газе- компенсация за Ливан ? // Наш Мир 2009. №4 январь.- С.12.
54. Альваро де Сото Уроки проигнорированного перемирия // Наш Мир 2009. №5 февраль.-С. 15.
55. Наша планета Уроки Газы, Stop the War//Наш Мир 2009. №5 март.- С.11-12
56. Does he really want a deal? // The economist 2009. may.- C.44
57. Ермек Назым Атыс-шабыс саябырлаған секілді // Заман-Қазақстан 2009. №50 (725) ақпан.-Б. 4
58. Норман Финкелстейн Телль-Авив әрекеті-геноцид // Заман-Қазақстан 2009. № 06 (726) ақпан.- Б. 4
59. Ермек Сахариев Израиль Палестинаны қанға бояды // Заман-Қазақстан 2009. №02 (722) қаңтар. – Б. 4

Интернет-сілтемелер:
1. http://www.iibv.ru
2. http://www.islam.ru
3. http://google.kz/uk/ru
4. http://politic.com
5. http://xronika.az/worldnews/prezident-ssha-barak-obama-provodit-vstrechi 6. http://www.echo.msk.ru/news/
7. http://meast.ru/news/nitanyakhu-otpravilsya-v-ssha-dlya-vstrechi-s-obamoi
8. http://www.finam.ru/international/imdaily
9. http://www.vesti.ru
10. http://www.zn.ua
11. http://www.mideast.com
12. http://www.uno.en
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
........................................3
I-ТАРАУ. ХХ ғ. 40-80 ж.ж. ... ... ... ... ... ... ... Таяу ... шиеленісіндегі ... ... ж.ж. ... ... 1993 – 2008 ж.ж. ... ҚАТЫНАСТАРДАҒЫ ПАЛЕСТИНА
МӘСЕЛЕСІ....................................................................
........................................35
2.1. 1993 – 2000 ж.ж., ІІ(әл-Ақса 2001ж.) интифада
кезеңі:себебі ... ... ... ...... ... ... Таяу ... ... ... және ... ... ... ... ортақ бір ғана тілек – тыныштық ... Бұл ... ... адам ... ... ... екендігі
айдан анық. Олар ең алдымен отбасының, елінің, қала ... ... ... ... ... ... өртінің тумағанын, ананың
баладан, баланың әкеден тірідей айрылмауын қалайды. Солай бола тұра ... ... ... мен ... бас ... ... ... ғана емес, сонымен қатар 100 миллионға тартар адамдар
құрбан болған дүниежүзілік соғыстардың, қанды қырғындар мен ... мен ... ... болды. Ұлттық империалистік мақсаттарды
көздеген мемлекеттер соғыс үстіне соғыс ашып, аяғында оны өздері тоқтата
алмай әлек ... ... 1948 ... бері ... ... 1947 жылдың
мамыр айында-ақ, яғни Израиль ... ... ... бір жыл ... ... басшысы Давид Бен-Гурион өзінің ... ... ... өкшесі” Ливан. Бұл елдегі мұсылмандардың
басымдығы қолдан жасалып отыр. Мұнда христиан ... құру ... ... оңтүстік шекарасы Литани өзенін бойлап жату керек. Міне, осындай
мемлекетпен біз ... ... ... қол қояр ... ... біз
Трансиорданияны басып алар едік те, Сирия ... еді. Ал егер ... ... ... ... біз ... ... Каирды бомбаның
астына алар едік” деп жазған екен. Йаһудилердің өз мемлекеттері бар, бірақ
палестиндіктердің әлі ... ... ... жоқ. Бұл БҰҰ ... “self – ... яғни әр ... ... тағдырын өзі
шешуге құқылы деген қағидаға қайшы екені ешкімді ... ... ... ... ... ... өмір бойы ... тек қан,
қақпайлану, бопсалану, аштық, жалаңаштық, көз жасы, үнемі қорқыныш, т.т.
БҰҰ қабылдаған ... ... ... ... ... өзінің
саясатын жүзеге асырып келеді. Ал, Палестина мәселесі оң ... ... ... ... орнауы екіталай деу үшін сәуегей болу ... ... ... бейбітшілік болмайынша әлемдік тыныштық пен
татулықтың орнауы да ... ... ... 60 жыл бойы Таяу ... ... ... қалыпты дамуына кедергі болуымен айқындалады.
Қазір уақыт өткен ... ... пен ... ... ... жүзінде етек алуда, Таяу Шығысты әлемдегі “ең бір ... ... деп ... жүр, оған ... жоқ ... шынымен де бұл аймақ ... ... ... ... бейбіт тұрғындардың өмірлеріне қауіп төндіріп
отыр. Лаңкестік топтар қызметінің күшеюі халықаралық қауіпсіздікке ... ... ... Таяу ... ахуал мен тұрақсыздық үлкен
алаңдатушылық ... ... ... ең ... ... ... палестина-израль арасындағы шиеленістердің тууы, мәселенің
тығырыққа тіреулі, ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... даулы мәселені шешудегі басқа алпауыт мемлекеттердің рөлі зерттеу
жұмысының өзегі болып ... ... ... ... ... ... жуық
уақыттың ішінде израиль мен араб елдері арасында бес ірі соғыс өтті, қанша
адамның ... ... ... ... ... бұл ... артында тек
күйреу мен кедейлік, бейбіт халықтың мұңы мен зары қалды.
Әлемді алаңдатып отырған бұл шиеленістің шығу ... ... ... ... соңы ... ... Таяу Шығыстағы аймақта қандай
геосаяси жағдай қалыптасуы мүмкін? Осы тектес сауалдарға төменде ұсынылып
отырған ... ... ... ... ... жұмысының нысаны:
Таяу Шығыс аймағындағы, соның ... ... ... ... осы ... төңірегінде АҚШ пен БҰҰ-ның ұстанған саясаты,
басқа ірі мемлекеттердің атап айтқанда, шиеленісті бейбіт шешуге құрылған
“төрттіктің” атқарған ... ... ... әсер етуші факторлар негізінде
қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен
саяси ұстанымдардың халықаралық ... ... ... ... ... ... ... Таяу Шығыс шиеленісінің пайда болу мен даму
тарихына, қазіргі уақыттағы жағдайына байланысты өз ... ... ... ... ... ... қоғам қайраткерлерінің ой-
желістері мен қорытындылары арқау болды. ... ... ... ... бір ... жүйелілікте байланыстарала отырып, сыни
тұрғыда сипаттама беріле отырып батыстық, арабтық, ... ... ... деп ... ... ... ... Хайри аль-ориди, Ajami E., шетелдік
ғалымдардың еңбектерін пайдаландық [1]. ... ... ... ... ... ... иран-израиль, палестина-израиль қарым-
қатынастарына немесе белгілі бір оқиғаларына аударылды. Шиеленіске қатысты
Израиль мемлекетінің ... ... өз ... ... Меир Г. ... ... саяси қақтығысты реттестіруге байланысты қстанымдары
мен мемлекеттік қайраткерледің жүргізген ... ... ... және ... ... Ден Кон ... біріккен зерттеу еңбектері бір
мәселеге екі тараптық объективті пікірін жинақтап, оны қалыптастыруға үлкен
септігін ... ... ... ... ... ... мен
араб-израиль соғыстарын зерттеуде араб тарихнамасы өте бай. ... ... ... бола ... ... Таяу Шығыстағы жағдайға
сараптама жасауда, палестина-израиль қатынастарын ... ... ... ... ... ... еңбектерінің
артында бай тәжірибелер мен нақты фактілік материалдар жеткілікті ... ... Екі ... ... ... ... ... рол
атқарған ішкі, сыртқы факторлар олардың арасындағы мүдделердің тоғысуы
немесе қайшы келуін айқындауда ... рол ... ... ... кеңестік зерттеушілердің еңбектері маңызды
үлес қосты. Палестина мәслесінің ... ... ... ... даму жолдарына ықпал етуші факторлар, аймақтағы араб бірлігі
мәселесінің ... ... ... ... реңкпен
сипатталғанымен де бірқатар мәселелерге ... ... ... ... ... ... Л.И. ... А.В. Кудрявцев[4],
В.И. Киселев[5] еңбкетері кеңестік ... ... ... ... ... жоймайды. Еңбектерде Таяу Шығыс шиеленісіндегі діни фактордың
ролі, аймақтағы исламдақ ... ... мен ... ... ... ... ... тұсындағы Таяу Шығыс мәселелерін зерттеумен айналысқан
мемлекеттік қайраткер, әрі ... Е.М. ... ... ... ... жөн. ... ... ыдырап, ашық қоғамға қту кезеңіндегі ресейлік
тарихшылар Л.И. Млечин[6], Е.Д. ... [7] ... Таяу ... ... ... ... жаңаша көзқарастар қалыптастырып,
оқиғаларды жаңа деректермен толықтырды. ... Е.Д. ... ... Палестина мәселесін шешу жолдарын, тарихи даму барысын жан-жақты
қарастыра отырып, Таяу Шығыстағы кеңес саясатының догматикалық қадамдарына
сыни көзқараспен ... баға ... ... ... ... мен ... ғылыми тұрғыда
жинақтау, сараптау әдістерді қолдану қисынсыз айтылған ой-тұжырымдардың
себептерін айқындауға, олардың қайталанбауына, халықаралық ... ... ... ... ... түйінін, заңдылықтарын,
зерттелмеген қырларын ашуға, объективті тұрғыда талдауға көмек береді.
Мәселенің зерттелуі отандық зерттеушілердің еңбектерінде біршама ... ... ... ... ... ғалым К.Қ. Қожахметовтың
[8] еңбектері және ғылымдағы жас буын өкілдері Қ.Ә. ... [9] ... мен ... ... ... ... ... басылымдарда
жарық көрген ғылыми мақалалар көптеген мәселелердің басын ашып, жүйелі
тарихи және ... ... ... ... де ... ... тарихнамалық ізденістердің негізінде ... ... ... ... ... ... бір ... не мәселені жеке және жалпы түрде қарастырып тұр. ... ... ... ... ... бүгінгі күн көзқарасы
тұрғысынан қарастыруға негізделді.
Бітіру жұмысының ... мен ... ... ... ... ... орын ... палестина-израиль шиленісіне және жалпы араб-
израиль ... әсер ... ... анықтау. Міндеттері: а)
палестина-израиль мәселесінің шығу төркіні мен себеп-салдарын ашып көрсету;
в) ... ... ... осы ... ... ... ... г) АҚШ-тың аймақтағы ұстанған саясаты көрсету; д) Қазіргі
уақыттағы Палестина автономиясының ішкі ... ... ... ... ... деректік негізі:
Тақырыпқа сай бірқатар деректерді жүйелеу әдісімен ... ... ... ... ... болуы мен даму тарихы
үрдісімен ұштастыра ... ... ... ... ... ... ... бірінші тобына Таяу Шығыс шиеленісіне қатысты ... ... ... ... [10], ... ... ... шешімдері, Таяу Шығыс шиеленісін реттестіруге бағытталған
халықаралық және аймақтық конференция қарарлары мен ... ... ... ... ... реттестіруге қатысты БҰҰ ҚК
қабылдаған қарарлары әлемдік қауымдастықтың ресми ... ... ... ... ... бұл ... аса құнды деректер
болып табылады.
Деректердің екінші ... ... ... ... ... сұхбаттары мен мемуарларлық ... ... ... Израиль мемлекет қайраткерлері Моше Даян [11] еңбегінде
Англияның Таяу ... ... ... ... ... ... Палестина
автономиясының құрылғанына дейінгі аралық тарау-тарауға бөлініп жазылған.
Голда Меир [12] «Моя ... ... ... ... ... қосқан үлесін және сол аралықта араб-израиль қатынастарының қалай
өзгергенін еңбегінде айтылынады. Шимон Перес, Эхуд Ольмерт ... атап өту ... Таяу ... ... мен шиеленісті реттестірудегі ұстанымын
нақтылауда кеңестік дипломаттар мемуарларынан ... ... ... ... ... , Египеттегі КСРО елшісі В.М. Виноградовтың дипломатиялық
ұстанымы зерделенген.
Деректердің үшінші тобын мерзімді баспа [13] беттерінде ... ... ... мәліметтер, материалдар құрайды. Бұған
республикалық, шетелдік газеттер мен ... әр ... ... ... осы тобы материалдарға бай, олар саяси ... ... ... ... ... ... мен
эволюциясын бақылауға септігін тигізеді. Деректер ... ... және ... ... даму ... көрсеиеді.
Бітіру жұмысының теориялық және методологиялық негізі:
Бітіру жұмысының теориялық-методологиялық негізін қалыптастыруда
тарих, халықаралық қатынастар, саясаттану ... ... ... ... және ... қайраткерлерінің мемлекетаралық саясат,
оның принциптері мен теориясы, тарихы туралы жазған еңбектері қолданыс
тапты. ... ... ... ... ... жүйелілік
секілді ғылыми танымның маңызды принциптері құрайды. Бұл ... Таяу ... ... қатысты АҚШ-тың, БҰҰ-ның мүдделерін жіне
Палестина мен Израиль арасындағы қырларын ... ... ... ... жұмысының ғылыми және теориялық-қолданбалық маңыздылығы (
практикалық маңыздылығы)
Бітіру жұмыстағы негізгі ... мен ... ... палестина-
израиль шиеленісінің реттестірілуін ... ... ... ... дерек-мәліметтер жоғары оқу орындарында жүргізілетін тарих,
халықаралық қатынастар ... Таяу ... ... ... ... арнайы
курстар бойынша материал ретінде пайдалануға тиімді болып табылады. Сонымен
қатар, бітіру жұмысы ... ... ... ... ... ... ... тигізет деген үміттеміз.
Қорғалуға ұсынылатын тұжырымдама:
А) 1947 жылдан АҚШ-тың көмегімен Англия мандатының қарамағында болған
Палестина жерлерін ... ... ... ... ... ... араб-израиль қақтығыстары, ондағы палестина-израиль мәселесіне
жол берді. Осы ... 1947 ж. ... ... ... ... ... израиль-палестина қақтығыстарына
қатысты БҰҰ-ның ұсынылған қарарлардың шарттар екі жақтан да толығымен
орындалмайтынын ... ... ... ... үшін ең ... ... ... керек екендігіне талдау жасалынды. Алғашқысында
екі жақ территориалды бейбітшілікке келу үшін Иерусалимді бөлу ... ... ... ... ... ... ойнайтын, Израильді әрқашан қолдап тұратын,
АҚШ мемлекеті.
Г) Таяу-шығыс аймағына байланысты АҚШ-тың жергілікті, экономикалық
ұстанған ... ... ... ... Израильді ашық түрде қолдап. Енді
осы міндеттің қорғалуға шығарылатын тұжырымы АҚШ-тағы жаңа ... ... ... ... объективті түрде сараптау.
Д) Қазіргі уақыттағы Палестина автономиясының ішкі саяси және ... ... ... ... оған қатысты әлем
қауымдастықтың керіғар көзқарасы қарастырылды. 2005 ... ... ... ... ... ... Палестинадағы ішкі саяси тұрақсыздық пайда
болды. Радикалды «ХАМАС» және «ФАТХ» партиялары арасындағы ... ... екі кіші ... бөлініп, халық арасындағы
бітіраңқылыққа әкелді. Осы мәселені шешудегі аспектілер зерттеуге ... ... ... жұмысының міндеттеріне сүйене отырып араб-израиль соғыстарына,
палестина-израиль мәселесіне қатысты АҚШ, БҰҰ және ... ... ... ... нәтижелері әлі күнге ... ... ... ... ... ... Бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан,
қорытындыдан, қосымшадан және пайдаланылған ... ... ... ... ... және ... ... ХХ ғ. 40-80 ж.ж. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДАҒЫ
ПАЛЕСТИНА МӘСЕЛЕСІ.
1.1. Палестина мәселесінің пайда болу тарихы.
Израиль мемлекеті картада тек 1948 жылы ... ... да, ... 1917 ... ... Оны түсіну үшін тарихқа жүгінейік. ХІХ
ғасырдың аяғында Европада еврей буржуазилық-ұлттық ағымы ... ... ... жылы ол ... ... ... яғни Базельде болған конференцияда
Бүкіләлемдік ... ... ... туралы жарияланады. Сионизмнің
лидерлері қуғын-сүргінге ... ... ... еврейлерді өз идеясын
тарату мақсатында пайдаланғысы келеді. Сионизмнің ... ... ... бұл идея ең ... ірі еврей буржуазиясы үшін ... ... жоқ. ... ... тыныштықта тойлауға мәжбүр болған еврей
байлары ... ... ... ... ... рахатын көре
алады”, - деді Герцль [13].
Сионистер қозғалысының басшылары ірі ... ... ... болу үшін екі ... ... ... ... Палестина территоирясында екі мемлекет (Палестина ... құру ... ... 1947 жылы 29 қарашада шықса да, проблеманың өзі
одан бұрынырақ басталғаны мәлім.
Егер 1939 жылы екінші ... ... ... ... бөлу ... ... ... еді. Оны пайдаланған сионистер
енді АҚШ-ты өз жағына ... ... ... ... ... ... ... арабтардың ... ірі ... ... ... ала ... Жер-жерде
шашырап, Палестина халқының азшылығын құрап отырған еврейлер бұның бәрін
қалай сатып алды ... ... ... тууы ... ... ... ... капитал есебінен қолға түсіріліп отырылды. Капиталды Ротшильд сияқты
бай сионистер беріп отырды. Әрине ақшаның барлығы ... ... ... ... мақсатында аударылды. Мысалы, 1917 жылдан 1946
жылдың қыркүйегіне дейін тек сый ... ... ақша $44,1 ... Оған ... ... ... ... үшін Германия өз
мамандарын ... ... 1943 жылы ... бүкіл өнеркәсіп
кәсіпорындарының 55%-ы және ... ... ... ... ... еді. ... еврейлер арабтарға қарағанда барлық жағынан
өте ұйымдасқан болатын. Оны ... ... ... бірі
С.Хадавидің өзі де мойындады [14].
Ірі ... ... ... ... ... ... ... шыға
бастады. 1942 жылдың 11 мамырында АҚШ-тың ... ... ... ... және ... ... бас қосқан конференция өтеді. Онда
сионистердің жаңа бағдарламасы жарияланады. Ондағы негізгі талаптар:
1) ... ... ... ... ... ... еврей
мемлекетін құру;
2) Палестинаға еврейлердің шексіз қоныс аударуы;
3) Ишув әскерін құру.
Билтмор бағдарламасы 1942 ... ... ... ... Ішкі бас ... Иерусалиде мақұлданып, халықаралық сионизмнің
ресми саясатына айналды.
Бірақ, ... ... ... ... құруға қарсы болады,
себебі ол солезде ишувтерді ... ... ... және араб елдеріндегі
жағдайды мүлдем шиеленістіріп жіберетін еді. Алайда, ... ... ... ... ... АҚШ қысымының нәтижесінде ғана келісіп, бірақ
олардың өз жалауларының болуына тыйым салды.
1945 жылы 31 ... АҚШ ... ... ... ... хат жібереді, онда ол Европадан ... 100 мың ... ... ... Бұл-АҚШ-тың Палестина мәселесіне тікелей араласа
бастағанын ... ... ... ... Палестинаға белсенді
араласа бастауын келе жатқан президенттік ... ... оның ... ... 5 млн. сайлаушы еврейлер мен еврейлердің ірі
қаржы магнаттары да әсер ете ... ... ... және демократиялық партия бағдарламаларына қосылды. Сонымен
қатар, АҚШ-тың Палестинаға қатысты саясаты ірі империалистік ... мен ... ... да ... ... ... “Палестинадағы жағдайды” сылтаулатып, одан бас тартты, бірақ
Палестина мәселесімен ... ... ... ... ... ... ол кезде араб әлемінде жағдай шиеленісіп тұрған
болатын: ... ... ... кең етек ... оған қоса ... наурызда Араб Елдерінің Лигасы құрылды.
Ағылшын-американ комиссиясының бағыты біржақты еврейлік болған жоқ,
себебі олар араб ... ... ... ... ... ... ... жаңа ағылшын-американ комиссиясы құрылады.
Олардың жұмысының нәтижесі-“Моррисон жоспары” болып табылады. Ол ... 4 ... ... ... ... ... ... 1) араб
автономиясы, 2) еврей автономиясы, 3) ағылшын билігіндегі Негев провинциясы
және 4) ... ... ... провинциясы. Бірақ, АҚШ оны дұрыс деп
таппады. Мұнда оның екі жақты саясаты көрінді, яғни ... ... ... үшін ... қатынасты нашарлатпау, ал ... ... ... үшін ... ... келе жатқан
арабтардың қозғалыстарын басу үшін еврейлерді қолдау.
1947 жылы қаңтарда Лондонда арабтар және ... ... ... талқылау үшін конференция өткізіледі. Бірақ, ол ешқандай нәтиже
бермеді. Ақпанда ... ... ... ... Ол ... ... автономиялы араб және жартылай автономиялы еврей ... ... ... ал ... ... де 5 жыл ... ... тиіс еді. Әрине, арабтар да, еврейлер де “Бевин жоспарынан” бас
тартты.
Палестина мәселесіне ... да ... ... 1947 жылы ... АҚШ ... Палестинаға барып қайтқан Болдуин миссиясы өз
ұсыныстарымен бөліседі. Онда негізінен еврейлердің құқықтары басым ... ... ... ... ... ... тұжырымға келеді. Болдуин
ұсыныстары мынадай болады:
1) Палестинада ... бір ... ... ... ... құру;
2) Бұл мемлекетті БҰҰ-да тану;
3) Палестина мемлекетінде еврей сайлаушыларын қосып, сайлау өткізу;
4) Сайлау өте салысымен, Палестинаға ағылшын мандатын ... ... ... ... ... ол территорияның Британ үкіметінен
тазартылуын және еврейлер мен арабтар арасындағы жерді ... ... тиіс ... АҚШ ... ... және оның БҰҰ-на кіруіне көмектесу
керек;
7) АҚШ Палестинаға 3 млн. ... заем ... және ... өзенінің
суын гидроэнегргетикалық және ирригациялық мақсаттарда пайдаланатыны ... ... ... өз ... ... ... онда ... қарулы күштер
қызмет атқаруы керек.
Билтмор жоспарын еврейлер жақсы қарсы алғанмен, ... оған ... ... да, бұл жоспар алдыңғылары сияқты еш нәтиже бермей, ... ... ... ... болса да Палестинаны өз қолдарында сақтап
қалғысы келеді. 1946 жылы ағылшын үкіметі өз позициясының ... және оны ... ... ... ... АҚШ оған әлі дайын емес
екендігін айтты.
Ұлыбритания мандатарий держава ретінде өз тарапынан бұл ... ... ... оның ... ... ... ... ол бұл
мәселені 1947 жылы 17 ақпанда БҰҰ-ның қарауына ... Ал, ... ... Бас ... ... ... қосуды ресми түрде
сұрады. Бірақ, БҰҰ-ның шешімі Англия үшін аса маңызды ... жоқ, ол ... ... тек ... ... ... ... БҰҰ-ның талқылауына беруге АҚШ та қарсы емес ... ... бұны ... және ... ... ... барысында олар
Палестинаны өз қолдарына түсіре алады. Басында ол ... ... ... ... оны түгелдей өз қолдарына түсіруге болады деп
ойлады.
БҰҰ ол мәселемен айналыса бастаған ... ... ... қайнап жатқан
қазанға ұқсаған болатын. Сол ... ... ... ... кеткен жердің бәрінде проблема тастап кетеді”, - деп ... ... БҰҰ Бас ... сессиясында бұл территорияда ағылшын
мандатын тоқтату туралы және ... ... ... ... ... ... агенттігінің өкілдері болса Палестина
территориясында тек еврейлер ... ... ... ... Ал, ... Палестинаның тәуелсіздігін жариялауды талап етті, сонымен қатар ... ... ... ... құруды ұсынды. Әрине, онда
арабтарға да, еврейлерге де тең құқықтар берілуі тиіс еді. Иерусалим қаалсы
мен оның ... ... ... ... жариялау ұсынылған болатын. Ал,
егер қандай да бір себептерге байланысты, арабтар мен еврейлер бірге ... ... араб және ... ... ... тиіс болатын.
Сөйтіп, бұл мәселені шешу тығырыққа тіреліп, ... ... ... байланысты, БҰҰ 1947 жылдың 15 мамырында Палестина мәселесін
зерттеп, шешуді арнайы құрылған комиссияға жүктеді. 11 мемлекеттен ... ұлы ... ... Бұл ... өз ... 26 мамырда бастап, 31
тамызда өз баяндамасын ұсынды. Олардың жұмыстарында барлығы бірдей ... ... ... жерлері де болды. Комиссияның барлық мүшелері бір
ауыздан Англия мандатын тоқтату керектігін және ... ... ... ... Ал, ... ... тұсында мемлекеттегі жағдайды
БҰҰ-ның бақылауындағы ... ... ... ... ... ... діни қасиетті жерлерді қорғау т.б.).
Бірақ, Палестинаның ... ... ... ... бөлініп кетті. “Көпшіліктің жоспары” бойынша (Канада, Чехословакия,
Гватемала, Нидерланды, Перу, ... ... ... ... ... ... ... керек, ал Иерусалимге халықаралық бақылау орнату
керек. Сонымен қатар, ... ... ... ... (Үндістан, Иран,
Югославия), астанасы Иерусалим болатын араб және ... ... ... ... ... ... тиіс ... Көпшілік дауыс
бойынша, Палестинаны не де болса бөлу қажеттігі туды. Сол ... ... ... ... мәселесін қалай да болса шешу-бүкіл ... шешу ... ... жылы ... Палестинадағы жағдай мүлдем шиеленісті.
Сионистердің террористік және экстремистік актілері кең етек ... ... ... ... әскеріне де қарсылық көрсете бастады. ... ... араб ... ... демонстрациялар өткізді,
қарсылықтың мұндай белгілері Сирия мен Ливанда да ... ... 1947 жылы 29 ... ... Бас Асамблеясы арнайы
комиссияның “көпшілік жоспарын” басшылыққы алып, 2/3 ... ... ... Ол ... ... ... мандаты жойылды,
Палестина жері арабтардың және еврейлердің территорияларына ... ... және оның маңы ... ... ... бар әкімшілік бірлікке
айналды және ол БҰҰ-ның Қамқорлық жөніндегі Кеңесіне берілді.Қарар үшін ... ... ... (АҚШ және ... қатар), 13 мемлекет қарсы болды, ал
10 мемлекет ешқайсысына да ... ... ... ... ... ... мандаты қысқа мерзімде, 1948 жылдың 1 тамызына дейін
аяқталуы керек”,-деп жазылған [15].
Палестинаны бөлуге қарсы ... ... ... ... 6 араб
мемлекеттері (Египет, Ирак, Сирия, Ливан, Сауд Аравиясы, ... 5 ... ... ... ... ... ... және Греция мен
Куба болды. Яғни, бұрынғы ... ... Азия мен Таяу ... ... ... ... болды. Бұл мемлекеттердің қарсы болуының 3 себебі бар:
1) Олардың ... ... ... ... болды;
2) Олардың барлығы еврей мемлекетін құруға қарсы болды;
3) Араб және азиялық елдердің қарсы ұсыныстары ... ... ... ... үшін жаңа дәуірдің басталғанын көрсетеді.
Араб және Азия мемлекеттері біртұтас араб халқының автономиясын құруды
ұсынды. Түркия және Иран сияқты мұсылман мемлекеттері үшін діни ... ... роль ... болса, Палестина мәселесіне аса араласпады, себебі оның өзінің
Үндіқытай, Сирия, Ливан және Мағриб ... ... ... ал Чанкайшистік Қытай өз дауысын Америкаға берген болатын.
Қарар бойынша, араб мемлекетіне 11,1 мың ... ... ... ... ... 43-ы ... ... орталық және шығыс
бөлігі, батыс Галилея, Ашдодтан ... ... ... яғни Иордан
өзенінің батыс жағалауы мен Газа секторы және анклав ретінде Яффа ... ... ... 14,1 мың шаршы шақырым территория ... ... 56-ы ... ... ... ... даласы, Негев шөлінің
көп бөлігі, Хайфадан кейінгі жағалау). Араб мемлекетінде 549 мың араб ... мың ... ... ... 499 мың еврей мен 510 мың араб тұруы керек
болды. Иерусалим ... ... ... болып жарияланды, себебі онда 3
діннің де-ислам, христиан және иудаизмнің қасиетті орындары бар ... ... ... ... ... ... плача, Гефсиман бағы, Мұхаммед
Пайғамбар дүниеге келген жерде салынған Омар мешіті және т.б. ). Бұл жерде
59690 ... және 105540 араб ... тиіс еді ... Таяу ... ... араб-израиль соғыстары.
1947 жылы қаңтарда Англияның шақыруымен арабтар мен еврейлердің
(соңғысы бейресми түрде) қатысуымен ... ... ... ... ... ... ... Палестинаны араб және еврей халқын жартылай
автономияға бөліп, бес жыл бойы толықтай ағылшын әкімшілігінің қол астында
болуды ... ... ... ... ... ... арабтар тарапынан
да қолдау тапқан жоқ. ... бұл ... ... ... ... ... жағдайды қолдап отырып тоқтатуға және елде ... ... Осы ... ... екі ... да қолдау таппаған
Англия Палестина мәселесін БҰҰ-на ұсынатындығын жариялайды. Бұның ... ... ... ... білдіреді, әрі мұны ағылшындардың
өздері мойындады [17].
БҰҰ-на ұсыныс білдірген Англия ... ... және ... ... Орта ... ... экспансионистік мақсаттарын күрделендіріп,
арабтар мен сионистер арасынан компромис ... деп ... еді. Екі ... ... қол жеткізбеген жағдайда, Англия өзінің еркін әрекетін,
яғни өз шарттарын жүргіземін деп ... ... ... ... ... “ағылшындардың жоспарында БҰҰ-ы еврей мемлекетінің құрылуын
жақтайтындығы жоқ ... ... БҰҰ –на ... мәселесін талқылау кезінде Англияның позициясын
айқындады. Англия БҰҰ-ның ... ... ... ... ғана ... ... араб-еврей келісіміне басшылық етуге дайын еді, бірақ оған қол ... ... 1947 жылы 28 ... – 15 ... аралығында шақырылған арнайы
сессиясында Англияның күн тәртібіне енгізген мәселесі Палестина мәселесін
қарауға, Ассамблеяға ... 10 ... ... ... ... ... ... болды.
Осы кезде Араб мемлекеттерінің делигациясы өздерінің мандатын
тоқтатып, Палестинаның тәуелсіздігін жариялауға ... ... ... ... ... ... жоқ. Араб мемлекеттерінің позициялары
территорияға араб мемлекетін құру.
АҚШ қандай ... да Таяу ... өз ... ... көздеді.
Американдық делегация күн тәртібін қысқартуға дауыс ... ... ... ... кейін БҰҰ-ның Еврей агенттігі мен Жоғары
Араб комитетінің сессиясының жұмысына қатысуға шақыруды ұсынды.
Кеңес Одағы араб және ... ... ... ... ... ... Палестинаның тәуелсіздігін жариялауды талап етті. Бас
Ассамблеяның арнайы сессиясында КСРО ... ... ... Араб – Еврей федеративті мемлекетін құруды ұсынды. ... ... ... бері ... ... келе жатқан империалистік пиғылдағы
саясаттың салдарынан орындалуы мүмкін емес еді. ... да ... ... екі мемлекетке бөлу арқылы жүзеге асыру қажет болды.
БҰҰ-ның 1947 жылы 15 мамырда өткен өзінің шешуші арнайы сессиясы қарар
қабылдады. Ол ... ... ... ... ... ... 11
мемлекет енетін БҰҰ-ның арнайы комиссиясы ... Оның ... ... ... жоқ. Бес араб ... бұл ... ... қарсы
дауыс берді.
Палестина мәселесі бойынша құрылған арнайы комиссия осы жылдың 26
мамырында елде зертеу жұмыстарын ... 31 ... өз ... ... ... қысқа мерзім ішінде Палестинаның тәуелсіздігін тану
ұсынылды. Ауыспалы кезеңде елдегі жағдайға ... ... ... ... ... және діни ... қорғауға
жауапкершілікті БҰҰ өз мойнына алды.
Палестинаның мемлекеттік құрылымына байланысты мәселелерде комиссия
ортақ пікірге ... жоқ. ... ... елді араб және ... ... ... халықаралық бақылауға алуды ұсынды. ... ... ... ... ... ... Швеция, Уругвай
тарапынан қолдау тапты. Азшылық ... ие ... ... ... Югославия) ұсынысы бойынша Араб және Еврей екі ... ... ... ... ... ... ... етуге ұсыныс жасайды. Палестинаны бөлуге байланысты қорытынды
жасаған БҰҰ-ның ... ... ... ... бола ... келе ... ... жариялады. Арнайы комиссияның “жалпы ұсынысы”
көпшілік ұсынысымен бірге 1947 жылғы 29 қыркүйектен бастап Палестинаны ... ... ... ... ... [19].
Бас Ассамблеяның кезекті сессиясында (қыркүйек – қараша 1947 ... ... ... БҰҰ-ның арнайы комиссиясының баяндамасын
талқылауда Палестина жағдайы одан әрі қиындай түсті. Сионистік экстремистер
терроризмі кең етек ... ... ... ашық ... ... көрініс тапты. Маусым айында Палестинаның жоғары ... ... ... ... ... ... және ... әрекеттерін”
қолдайтындығын жариялады. Өз кезегінде қалған командованиесі Палестинада
еврейлердің жер участоктарын сатып алуына және еврей ... ... ... ... екендігі айқын. Арабтардың тарапынан көрсетілетін
қандай да бір ... ... ... ... ... ... күші бар ... жарияланды.
БҰҰ-ның арнайы комиссиясы елдегі жұмысын бастауына қарсылықтың белгісі
ретінде Палестинаның араб тұрғындары жалпы көтеріліске шықты. ... ... мен ... да кең етек ... ... ... елге ... кіргізуді сионистердің үлкен
талпынысы олардың Англиямен қарым-қатынасын қиындата ... ... ... ... ... және т.б. ... ... дебул әрекеттер
кеңінен атқарылған. Бұл кемелер ... ... ... ... ... ... ... Сол кезде еврей қарулы отрядтары
ағылшын оккупациялық әскеріне қарсы ... ... ... ... ... 1945 жылы 1 ... 1947 жылы 30 ... дейінгі
кезеңде ағылшындар Палестинада 100-ге жуық адамынан айырылған.
Қазан айында қауым палатасында Бевин араб ... ... ... өз ... ... жариялады. Сол кезде еврейлерді
американдықтар қарумен қамтамасыз ететіндігі ... Бас ... ... ... ... күш ... ... осы сессияда АҚШ
пен Англия тек өздерінің көзқарастарын растады.
1947 жылы 29 қарашасында БҰҰ-ның ... ... ... ... ала ... Бас ... ... одақтық негізінде
Палестинаны араб және еврей мемлекеттеріне бөлу туралы мандатты бекіткен
жоқ. ... ... 33 ... ... оның ішінде АҚШ пен КСРО бар, ал 13
мемлекет қарсы шықты және 10-ы ешқандай пікірді ... оның ... Бас ... ... ... ... ... мандатының
әрекеті қысқа уақытқа қалдырылуы мүмкін, әйтсе де 1948 жылдың 1 тамызынан
кеш емес” [20].
Араб мемлекетін бөлу ... ... ... ... ... ... 11,1 мың ... км. бөлінді, оған төмендегі үш ... ... ... және шығыс бөлігі, Батыс Галилея және Ашдода мен
Газаның оңтүстігіне қарай бағытталған жағалау ... ... қоса ... ... ... ... 14,1 мың ... км. (56%) территоиряға
үш бөлік кіреді: ... ... және ... ... мен ... созылып жатқан Эздрелон жазығы және Негев шөлінің көп бөлігі.
Еврей мемлекетінің тұрғындарының тең ... ... ... ... ... бөлігіне иелік еткен. Иерусалим қаласы және Вифлеем
БҰҰ-ның юрисдикцияның бақылаындағы ... ... ... жарияланды. Екі
мемлекеттің құрылуы Палестинадан ... ... ... ... ... соң ... керек. Мемлекеттердің демократиялық дамуын
демократиялық конституция қамтамасыз етуі керек.
Бұл шешімдер ... ... ... ... принцип ретінде
айқындайтын ұлт құқығы принципін айғақтайды. Бас Ассамблеяның екінші
сессиясында кеңес ... ... ... ... ... ... жалғастырған жоспарға тоқтауымыз керек... осы ... ... ... ретінде” [21].
Палестинаны бөлу туралы БҰҰ-ның қарарына қарсы дауыс берген ... ... алты араб және бес Азия ... және де Греция
мен Куба енді. Араб ... ... ... ... Ливан, Сауд
Арабиясы және Йемен кірсе, Азия мемлекеттері: Түркия, ... ... және ... ... ... осы ... барысында, бұрынғы
отар Азия мен Таяу Шығыстың барлығы қарарға қарсы болғандығын жазған [22].
БҰҰ-да Палестина мәселесіне араб және азия ... ... ... ... біріншіден, бұл мемлекеттердің саяси жігі
антиотарлық; екіншіден, олар ... ... ... ... араб – азия ... өкілдері өзіндік шешімдері
өскендігін, Азия континентінің халқы көрген дәуірдің жаңа ... ... сөзі ... болды.
Араб Және Азия ... ... ... ... ... жариялауды бірауыздан қолдады. ... 1947 жылы ... ... ... бұл мәселені бес араб
мемлекеті ұсынып, ... ... ... ... қолдау тапты.
Палестинада түгелдей еврей мемлекетін құру туралы мәселені сионистер
ХІХ ғасырдың соңында көтергенін ескерген жөн, ол ... елде ... ... ... ... яғни бөліну кезінде олар елдің үштен бір, ал арабтар үштен
екі бөлігін құрайтын. ... ... ... ... еврей халқы
атынан, сонымен қатар, Нью-Йорк орталығымен байланысты әлемдік сионистік
ұйым ретінде сөз сөйледі. Еврей агенттігінің ... ... ... ... Бас ... ... ... ресми азаматтары, американ
сионизмінің көшбасшылары Сильвер мен Норман сөз алған.
1948 жылғы соғыс. 1948 жылы 11 ... ... ... жерде
Палестинаға мандатының жойылғандығы туралы жариялап, 14 мамыр күні өз
әскерлерін алып ... Соны ... ... ... 15-не қараған түні
Израиль мемлекетінің құрылғандығын жариялайды. Оны ... ... ... ... ... ... президенті болып Хаим Вейцман
сайланады. Келесі күні бірінші араб-израиль соғысы басталды.
15 мамырда Сирия, Египет, Ливан, Ирак және ... ... ... Сауд ... мен ... де ... ... соғыс
жариялады. Араб елдерінің әскерлері 21 мың ғана болса, еврейлердікі 65 мың
болды. Соғысты негізінен араб жағы ... да, оның ... ... Яғни, бұл соғыс арабтар шыдамының соңғы тамшысы еді және ол
бірінші араб-израиль соғысына ... ... ... ... ... ... яғни бірде
Израиль әскерлері жеңсе, бірде араб әскерлері де біраз ... ... ... ... Араб ... Палестинаның орталық бөлігін,
Иерусалимнің ескі бөлігін және Раммалахты, Ирак әскерлері ... ... ... ... ... ... жаулап алды. Бірақ, көңіл
аударатын жайт-араб ... ... ... ... барысында еврей
мемлекетіне берілген территорияларды ... 1948 жылы ... ... Лигасы шешімімен Бүкіл Палестина үкіметі немесе Газа үкіметі
құрылады, оның басында Хильми-паша ... 1948 ... ... ... ... ... ... Израиль әскерлері желтоқсанның аяғына ... ... ... ... ... ... ... оның бірнеше себептері болды:
1) Бұл соғыс ... ... бойы отар ... жаңа ... алған араб мемлекеттері мен Ұлы державалар қолдап отырған
сионизм арасында болды. Әрине Израиль әскерлері арабтарға ... ... ... оған АҚШ ... және қару-жарақпен де жақсы көмектесті.
2) Англия және Ирак, Египет, Трансиордания қол қойған ... араб ... ... ... ... Ұлыбритания өз
мойнына алды, яғни олар қаруды тек Англиядан алу ... ... ... өз ... ... ... беруге асықпады, себебі ағылшын
үкіметі бұл қару ... ... ... бағытталады деп қорықты;
3) Соғыс барысында жасалған бітімдер БҰҰ-ғы ағылшын-американ блогының
күшімен Израиль ... ... ... ... ... айта ... олар дүниежүзілік
қауымдастықтың Таяу Шығыста ... ... ... әрекеті болды.
Қауіпсіздік Кеңесінің 4 және 13 ... ... ... ... де ... ... келіссөздер арқылы бейбіт келісімге келуге
керек болатын. Ол үшін Египет, Сирия, Трансиордания және Ливан ... ... ... ... ... ... ... жүргізуді бастады. Бұл
“Родос формуласы” деген атқа ие болды. Оның негізінде 4 бітім-шартқа ... 1) ... ... (1949 жылы 24 ... 2) Ливан-Израиль
арасында (1949 жылы 23 наурыз), 3) ... ... (1949 жылы ... 4) ... ... (1949 жылы 20 шілде). Әр келісімнің
преамбуласында бұл бітім-шарттың ... ... және ... да, яғни демаркациялық сызықтардың да уақытша екендігі айтылды.
Бірақ, уақытшадан тұрақты ештеңе жоқ екендігі белгілі. Оның айқын ... ... ... ... сызықтар бүгінгі күні Палестина және Израиль
арасындағы шекара болып табылатыны.
Сонымен, ... ... ... ... ... 6,7 мың ... шақырым
жерді қосып алды, яғни Палестина арабтарына берілген ... ... араб ... құрылмаған басты себебі де осыған байланысты.
Ал, қалған 40%-ын ... мен ... ... ... алды. Яғни,
Трансиордания Шығыс Палестинаны алып (59,5 мың шаршы шақырым жер), Иордания
болып өзгерсе, ... Газа ... және ... ... ... түсірді
(258 шаршы шақырым). Бұл да келісімдер бойынша уақытша, яғни Палестина өз
тәуелсіздігін алғанға дейін ғана ...... ... реттеудегі БҰҰ-ның қызметі қандай болды
және ... ... ... тырысты деген сұрақтарға жауап ... ... ... үңіліп көрейік. 1948 жылы ақпан айының
басында Жоғарғы Араб комитеті керек болған жағдайда күш ... ... да, ... ... ... ... ... ашық жариялады.
АҚШ тарапынан жаңа мемлекетті дипломатиялық мойындау туралы шешім ... ... ... ... үшін күтпеген жағдай еді. Әйтсе
де, жаңа мемлекет – Израиль ... ...... ... тез ... №181 (ІІ) ... қарастырылғаннан екі ай бұрын Израиль
мемлекетінің жариялануымен, Палестина үшін құрылған БҰҰ-ы комиссиясы ... ... ... қолдану аясында өз билігін тоқтатты. Суверенді
мемлекет пайда болуымен, Бас ... ... ... БҰҰ-ның бұл
аймақта бейбітшілікті орнату міндетін атқаратындығы жайлы қарар ... ... ... ... ... ... елде алғашқы 200 мың араб ... ... ... ... ... ... террор күшейе түсті, оның айқын көрінісі 1948
жылы сәуірде Дейр-Яссин ауылының тұрғындарымен болған қантөгісі еді. БҰҰ-
ның ... VII ... ... ... ... сәйкес,
Қауіпсіздік Кеңесі ұрысты 36 сағат ... ... ... ... Израиль төмендегідей шарт қойды: майданның әртүрлі аймақтарындағы
жағдайларға байланысты әскери ... ... және ... жағдайда
бейбітшілік орнауын қарастырған 1948 жылғы 29 ... жаңа ... ... ... кеңесінің тұрғылықты өкілдерімен қатынасты бұзбау
талаптары. Қарардың ... ... ... ... ... атқара маңыздылыққа ие болды, оған Халықаралық Қызыл Крест
комитетінің вице-президенті ... ... ... Ол ... ынтымақтастық бекітіп, палестина үшін ұрысты тоқтатуға міндетті
еді.
Араб мемлекеттерінің үкіметтері қақтығысты ... ... ... ұрыс ... ... ... өз ... үшін
пайдаланып кетеді деп қауіптенді. Ф.Бернадотт №181 (ІІ) қарарды ғана емес,
шынайы ... ... ... ... ... ... тікелей
келіссөздер жасауды өз міндеті деп санады және екі жақ та ... status ... ... ... ... отыр ... ... келді. Осыған
орай, АҚШ-тан қысқа уақыт ішінде, ... ... BBC және ... ... ... атыс құралдары және ең бастысы ақша келіп ... ... ... ... ... ... ... соңына
қаарй Израиль қарулы күштері иммигрантар есебінен өз қорларын толықтырып,
шамамен 100 ... ... жылы ... ... №181 (ІІ) қарарына сәйкес емес саяси
реттеу жоспарын екі жақтың ... ... ... ол ... ... ... аймақтардың өзгеруіне байланысты трансиорданияның одақтасу
идеясына негізделген. БҰҰ мен ... ... ... порт ретінде
жариялауды, мұсылмандар, христиандар және иудейлердің қасиетті орындарға
еркін барып тұрулары шартымен Иерусалимді араб ... ... ... ... ... ... Израиль қабылдамады. Бұл жағдайда өкілдер өз
шекараларын “қауіпсіздігі жеткіліксіз” ... ... алға ... ... ... ... АЕЛ ... Бернадотт жоспарын қабылдау
мәселесіне қарсы және Палестинаның араб ... ... ... ... ... дау ... ... Израиль
әскери жеңілістерін және араб жеңістерін насихаттайтын, ... ... ... ... ... ... топ ... жетті.
1948 жылы 7 шілдеде Қауіпсіздік Кеңесі қақтығысты ... ... бұл ... ұрысты тоқтату кезеңі анықталмаған еді. Бұл мәселенің
шешімі іс жүзінде БҰҰ байланыстырушысының қарастыруына ұсынылған. ... ... екі ... да санкция қолданылатындығын бұйырғандықтан,
1948 жылғы ... ... ... ... ... жөн. Күзде
президент сайлауы жоспарланған. АҚШ-тағы жағдайды пайдаланып, Израиль
басшылығы өз ... ... бөлу ... ... және ... ... қанағаттанбайтындығын ашып жайып салды.
Бернадоттың Палестинаны реттеу туралы екінші жоспары ... ... ... бейбітшілік жұмыстарын қуатты түрде рәсімдейтін
арнайы комиссияның құрылуы және палестиндік босқындарды мүмкіндігінше туған
жерлеріне қайтаруды ... ... ... ... ... бақылау
орнатуын ұсынған. Бастапқыда бұл жоспар ... ... ... қолдау
тапты. Бас Ассамблеяның кезекті сессиясында ағылшын делегациясы ... ... ... ... Ол ... мемлекеттік хатшысы Дж.Маршал
тарапынан құпталды. Өз кезегінде, сайлау ... ... ... ... Трумэн Израильге не пайдалы болса, ... ... ашық ... етті. Израиль үшін, дәлірек ... ... ... ... ... үшін ... экспансия және
Ф.Бернадотты ликвидациялау әлдеқайда тиімді [23].
1948 жылы қыркүйекте БҰҰ-ның ... өзі ... ... ... ... ... ... Израильде
бақылаудағы Иерусалим секторында қаза тапты.
Жалпы алғанда, сионисттік ... үдей ... ... ... ... әскери-террористік топтардың алдында ең алдымен қорғансыз, ... ... ... ... жатты.
Израиль премьер-министрі Д.Бен-Гурион әскери түрде былай деп
жариялады: ... ... ... ... ... тек ... ... тікелей араб-израиль келіссөздерімен шешіледі“.
Шындығында, қыркүйектің аяғы мен ... ... ... ... ... ... және Галилея шөлдеріндегі аудандарды алу үшін екі
ірі ... ... ... ... ... ... ... бағытталған бітімгершілік келіссөздер
1949 жылы 12 қаңтарда Родос аралында Палестинадағы БҰҰ байланыстырушысының
қатысуымен ... 24 ... ... қол қоюмен тәмамдалса, 16
қаңтарда шекарада орналасқан ... ... ... ... 23 ... аяқталды.
Құқықтық түрдегі мәселелер арасындағы бітімгершілік жүйесі дәрежесіне
байланысты келіспеушіліктерді атап өткен жөн: келісімдердің өздері ... қол ... ... саяси мәміле емес, әскери жағдай сөз етілген.
Басқаша айтқанда, келісім – екі жақтық басқыншылыққа бармау туралы уақытша
факті ... Бұл ... ... міне ... сонымен қатар,
1949 жылдан кейін қатысушы тараптардың бірі ... ... ... ұзақ уақыт негізгі элементі болып қала берді.
Араб территориясының көп бөлігінің аннексияға ұшырауы Израильдің ... ... ... білдірмейтіндігін және империализм қолдауын арқау
ете, өз территориясын кеңейту ... ... ... ... сол ... ... үкіметінің басшысы Бен-Гурион былай деп
жариялады:“Ніл мен Ефрат арасында жатқан ... ұлы ... ... үшін ... амал ... ... деп ... соғыстың аяқталуы Таяу Шығыста жаңа асудың
пайда болғандығын білдіреді. Маңызды факторлардың бірі “федаиндер“ (өзін
құрбан ... деп ... ... ... ... Палестиндіктердің
осылайша қарсыласу формасының пайда болуы араб әскерінің жеңілісін, ... араб ... ... ... және ... ... бағдарламаларына” қарсы тұра алмағандығымен қатар келді.
Бас Ассамблеяның №181 (ІІ) ... ... араб ... қатысты мәселелер, босқынға айналуға мәжбүр болған жүздеген мың
Палестина арабтарының тағдыры., ... ... ... ... ... ... күндік соғыс”. 1967 жылы 1 маусымда Израильде Ұлттық
Бірлік Үкіметі құрылды. Қорғаныс министрі болып Моше Даян тағайындалды. Осы
оқиғаның ... ... ... ... 5 ... ... әскери іс-әрекет басталды. Израильдің әскери әуе ... ... ... әскери аэродромдарын, Ирактың бір аэродромын
жойып жіберді. Жаудың 140 ұшағының көзін жойды. Бұл оқиғаға ... ... ... ... ... далалық жерде де жалғасты. Синай даласында
Египеттің танк бөлімшелерімен соғысты. Египеттің ... ... ... ... ... ... ... техникасы
теңесе алмады. Тек Израиль әскерінің соғыс кезіндегі кәсіби шеберлігі,
әскерлерінің ... рухы ... ... жеңіске жетуіне көп септігін
тигізді. Египеттіктердің соғыста шегінуі бетімен кеткен қашқындыққа ... ... ... ... Израиль әскеріне берілді. Мыңдаған египет
солдаттары мен офицерлері қолға түсті. Иордания ... ... ... Израиль бөлімшелерін атқылауға бұйрық ... ... ... оққа ... армиясы да қарсы шабуылға шығып, нәтижесінде
Иорданияның шекарасы ... 183 ... ... қаза ... ең ... Иреусалим қаласында болды. 1967 жылы 7 ... ... ... ... ... ... ... қабырғасы” алынды. 9 маусымда
Сирияның қорғанысы болып есептелетін Голан биігіне ... ... сан ... ... ... олар сол ... өз қорғаныс
шебінен қуылды. Израиль армиясы өз жорықтарын Сирияның астанасы Дамаскіге
оншақты ... ... ғана ... Алты ... ... ... ... әскери дайындығының өте мықты екендігін көрсетті. Еврей халқының
майдан мен тылдағы ұйымдасқан бірлігін одан әрі ... ... ... бұл
соғыс олардың бұдан кейін де өмір сүрулеріне кепілдік берді. Алты ... әлем ... ... ... ... ... ... жеңісі
әлемдегі еврейлердің жүрегіне мақтаныш сезімін ұялатты.
1973 жылғы араб – ... ... ... ... ... ... 1973 жылы өз шегіне жетті. 1967 жылғы соғыстағы
жеңілістің орнын ... ... ... ... ... ... кең көлемде шабуылын бастады. Сирия әскері оңтүстіктен
шабуылдады, адам саны ... ... көп ... 1967 жылы ... пен ... ... ... соққысы бұл жолы өз дәрежесінде болмады.
“Күнә үшін кешірім ... ... ... ... ... ... арабтардың алғашқы қадамы сәтті ... ... үш ... әуе ... ... ... ... бірақ үш күннен кейін
египет армиясының қарқыны бәсеңдеді.
Сирия майданының алғашқы күні израильдіктер үшін табысты бола ... ... ... ұрыс ... ... мен ... ... нақты
түрде жеңісті өз қолдарына ала алмады. ... ... ... ... екі жақты да титықтатып, баяулаған сипат алды.
Америкалықтардан алынған ақпараттар бойынша, египеттіктер ІІ және ІІІ
майданының ... ... ... ... ... әскер ІІІ египет
армиясын қоршауға алып, 15 қазанда Суэц каналында шабуыл бастап, оның батыс
жағалауына өз күштерін орнықтырды. ... ... ... ішіне ентелеп
ене бастады. 1973 жылы 22 қазанда БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесі екі ... ... ... ... ... іс-қимылды тоқтатып, өзара
келіссөзге келуге шақырды (338 қарар) ... ... ... ... 11 ... Каир – Суэц ... ... соғысты тоқтату туралы Египет – Израиль ... ... 1974 жылы 18 ... ... ... қол қойылды.
Келсісөзден кейін бірден Синайдан, Митла мен ... ... ... алып ... ... ... каналдың шығыс жағалауынан өзінің
әскери ... ... ... етілді, бұл келіссөз 1975 жылғы 4 қыркүйектегі
келісім-шартпен толықтырылды. 1974 жылы 31 ... ... мен ... ... ... ... ... қол қойылды.
1977 жылдың аяғына таман АҚШ пен КСРО арасында Таяу ... ... ... ... қызу ... ... КСРО ... Женева конференциясының шақырылуын талап етті. Бірақ, ... ... ... Таяу ... ... шешудегі саясатының күрт
өзгеруі Женева конференциясының шақырлуына ... ... ... жаңа ... ... Таяу ... Кеңес
Одағының ықпалын әлсіретіп, АҚШ-қа жол ашты.
Дж.Картер әкімшілігі Таяу ... ... ... ... елдерімен Израильдің біртіндеп келісімге келу саясатын ... ... АҚШ ... ... ... ... ... ауытқи бастады. Оған себеп Египет ... ... ... ... ... ... бет алғаны болды. Ол билік басына
келген сәттен бастап-ақ, өзінің Таяу Шығыстық ... ... ... 1971 жылы 4 ... Ануар Садат Египеттің Халық
Жиналысында өзінің Израильмен ... ... ... әзір ... ... ... ... жылы 19 қараша күні болған ЕАР-дың Халық Жиналысында мәжілісті ... ... ... ... ... ... деп ... “Мен
бейбітшілік жолында израильдіктермен ... ... ... ... ... үшін жердің түбіне дейін ... ... ... ... да ... ... Израиль үкіметі бірден қолдау көрсетті. Келесі күні
Бегин радио арқылы ағылшын ... Каир ... ... сөз ... “Өз
ата-бабаларының жерінде өздерінің Отанын ... ... ... ... өмір сүруге әзір. Мен, Бегин, Египет президенті Ануар Садаттың бұл
бастамасын қолдай ... өз ... ... үшін Каирге баруға
әзрілігімді білдіремін. Әрине, Бегиннің бұл ... ... ... ... ... аяқасты ризашылық білдіргеннен туындаған жоқ.
Мұның өзі ... ... ... құрған “біртіндеп келісімге келу“
саясатына байланысты еді. Г.Киссинджердің бұл саясаты ақырында өз жемісін
берді. ... ... ... ... ... ... ... ұсынысын қабыл алды. АҚШ бұл кездесудің
орындалуына бар күш-жігерін салды.
1977 жылы 17 ... күні ... ЕАР ... ... ... қаласын Израиль мемлекетінің заңды астанасы деп мойындауымен
аяқталды. Ануар ... ... ... жасаған баяндамасы төмендегі
мәселелерді қамтыды: Израиль ... 1967 жылы ... ... ... ... ... халқына оның заңды құқығы - өз ... ... ... осы ... әр ... халықаралық
қағидаларға сай бейбітшілікте және қауіпсіз шекарада өмір сүру ... осы ... әр ... БҰҰ-ның бекіткен “күш көрсетпеу және
мәселені бейбіт жолмен шешу“ қағидаларын ұстану; аймақтағы соғыс қимылдарын
тоқтату.
Бірақ, бұл аталған талап-тілектер Израиль тарапынан еш ... ... ... осы сапардың алдында-ақ 1967 жылғы шекара және Палестина
халқының құқықтары ... ... ... ... ... ... Мұны ол кнессетіндегі өз баяндамасында да нақты ... ... ... сапары тек АҚШ және Еуропадағы Израиль саясатын
қолдайтын мемлекеттер ... ғана оң ... ... Ал, ... ... ... тіпті Египеттің өзінің ішінде бұл спар ... ... ... ... ... өте қатты сынға ұшырады.
А.Садаттың Иерусалимге сапарынан кейін-ақ 1977 жылдың желтоқсан айында
Триполи қаласында Сирия, Алжир, ЙХДР және ... Азат ету ... ... өтті. Бұл кездесуде араб елдерінің басшылары
А.Садаттың ... ... ... Египетпен дипломатиялық және
экономикалық қарым-қатынастарын тоқтату туралы шешім қабылдады, бұл шешімге
Сомали, ... ... ... ... араб ... де ... ... Иерусалимге сапары араб әлемі тарапынан араб мүддесін ... ... ... ретінде бағаланды. Израильде өткен М.Бегин мен ... ... ... ... ... шешімге әкелмеді. А.Садаттың ұсынған
шарттары Израиль тарапынан ешбір қолдау таппады.
Бұдан кейінгі Бегиннің Египетке сапарында да күтілген ... оң ... жоқ. 1978 жылы ... Картер әкімшілігі Египет – Изариль арасындағы
келіссөз қиыншылықтарын шешіп, ортақ бір ... ... ... екі ... ... ... бұл ұсыныс шақырылған екі мемлекет
тарапынан да ... ... жылы 3 ... күні АҚШ ... жазғы резиденциясы Кэмп-
Дэвидте Картер, Садат және Бегиннің кездесуі өтті. 13 ... ... ... ... ... ... бейбітшілік” және “Египет
пен Израиль ... ... ... құжататрдың қабылдануымен
аяқталды.
Кэмп-Дэвид құжаттарында әр ... ... ... әр ... өз ... ... ... елдермен бейбіт
қатар өмір сүруге құқылығы нақты көрсетілген. Бірақ, бұл құжаттың ... ... ... қоймады. Бұған дәлел тіпті осы кездің өзінде
Израиль әскерлерінің Ливанға ... ... ... Ал, ... ... жоталарын Израиль әскерінің босатуы туралы мүлде мәселе
қозғалмады.
Кэмп-Дэвид келісімінен кім не ... ... пен ... арасындағы
бейбіт бітімге қол қою арқылы – Садат Синайды қайтып алды. ... ... ... қол ... ... ... Израильмен соғыса
алмайды. Ал, АҚШ өзінің Таяу Шығыстағы ... ... Жеке ... бұл ... жылы алдындағы үлкен дипломатиялық жеңіс болды.
1978 жылы 20-23 ... ... ... араб ... ... өтті. Жиналысқа қатысушылар АҚШ – Египет – Израиль келіссөзін
заңсыз және бұрыс деп бағалады. Ал, ... Азат ету ... ... ... ... ... бір уыс Синай құмы үшін ... ... ... құқығын сатып кетті”, - деді.
1979 жылы 26 наурызда ...... ... ... қол қойылды.
А.Садаттың Таяу ... ... ... ... саясаты өз
уақытында жан-жақты сынға алынып, ... ... ... ... ... аз ... ... шешу жолында жасалған .Садаттың саяси қадамдары Таяу Шығыс
шиеленісі тарихында тұңғыш рет ... ... ... ... ... ... ... айыптаған Ясир Арафат біраз уақыт өткесін кемеңгер
адамның жолын өзі де жалғастырды. Ортақ келісім ... ... ... алмайтындықтарын, мәселені білектің күшімен емес, ақылмен, ақылды
саясатпен шешу керектігін уақыттың өзі ... ... ... 1982 жылы ... ... Палестинаны Азат ету
Ұйымының лагері орналасқан Бейрутты және ... ... ... астына
алды. Палестинаны Азат ету Ұйымы Ливаннан әскерлерін әкетуге мәжбүр болды.
1.3. 1987-1993 ж.ж. Палестина-Израиль қақтығыстарын ... ... ... ... ... ... ... көптеген
жоспарларымен белгілі. Олардың ішінде ... ... ... ... ... “Рейган жоспарын” және “Шамир жоспарын” айтуға болады.
Фесте, Женевада, ... ... ... ... жасалды.
90-шы жылдары палестин-израиль қақтығыстарын шешуге ... ... ... жүз ... жуық ... ... шиленісті шешуге
барлық мүмкіндік жасалған, алайда екі мемлекеттің бірін-бірін ... ... шыға ... ... ... ... ... қалған, тіпті
қанды соғыстарға апарған ара салмағы атан түйеге жүк ... ауыр ... ... ... жасалды.
1. Мадрид бейбіт конференциясы – бейбіт келіссөздердің басы. Парсы
шығанағындағы ... ... ... ... ... ... Ол бұл ... КСРО-ны да тартты, екі ірі держава демеушілік
еткен бұл конференцияға ... ... ... Шиеленісті
реттестірудің әртүрлі жақтары қарастырылған конференцияның жеңісі ... екі жақ ... ... кейін келіссөздер жүргізуге
алғашқы рет үстел басында кездесті.
2. Вашингтон ...... ... келіссөздер.
Мадридтегі кездесуді жалғастырған бұл конференцияда екі жақ ... ... ең ... ... ... Бірнеше кезеңдерден тұрған
бұл келіссөз нақты бір түйінді ... ... де, екі ... ... ... ... ... арнлаған құжатқа қол қою үшін әрі қарай
жалғастыруға ықпалды екендіктерін танытты.
3. Осло конференциясы – араб-израиль ... жаңа ... ... ... ... ... ... арналған ең маңызды
құжат болып табылады. 1993 жылы ... бұл ... 2000 ... ... ... Палестина мемлекетін құру қабылданды. Бұл ... ... ... жаңа қадамның ... ... ... ... палестина проблемасын шешуге арналған маңызды
құжаттар қаралды. Екі жақтың әлемдік қауымдастықтан құпия түрде ... ... ... ... қол ... аяқталды.
Палестиндіктердің заңды талап-тілектері, өздерінің туған ... ... ... ... ... ... жаңа бір ... Осло келісіміне дейін, 1987 жылы “интифада” деп аталған ... ... жылы ... ... ... – жаңа типтегі бейбіт
революция, ХХ ... ... ... ... қарсы бағытталған
күрестің жаңа өнімі. Олардың әрекеттерін талдап жасауда еуропалық ... ... ... ... ... және ... көп еңбек сіңірді. Интифаданың ең ... ...... ... бас тарту. Негізгі құрамы – балалар ... Егер ... ... ... қарсы тас лақтырып
жатқан жас ... ... оның ... ... ... айтуынша, егер балалар мен ... ... ашық ... ... тұру ... жан ... стресске алып
келеді екен. Сондықтан да, тас лақтыру әдісін қолданады, одан ... ... ... ... ал моральдық жағынан үлкен зардап
шегеді. Израильдің белгілі әскери ... ... ... ... ... ... ең ... әскерлерінің өздері төртінші сорттағы
полициялық күшке айналады екен. Балалардың бұл ... ... ... ... екен? Алғашында қорқытты. Т.Фридман палестиндік
жасөспірімдерге “егер біздің адамдардың біреуі ... ... ... жүзің табытқа түсесіңдер” деген ескерту жасады. 1987 жылы басталған бұл
интифаданың барысында 1989 жылы екі жыл ... ... ... ... жуық ... мен жасөспірімдер қаза тапқан екен.
Тас лақтырған кезде сондай ... ... ... ... жас ... мылтықтарына жармасады екен, сол кезде 5-6 ... ... ... алмай өліп кетеді, ал қолға түскендерінің аяқ-қолдарын сындырып,
көздеріне газ ... ... ... ... рота ... алынған,
интифадаға шыққан балаларды екі-үш айға дейін акцияға шыға алмайтындай
әрекет қолдану туралы арнайы ... ... ... ... ... ... ... онда неше түрлі озбырлық әрекеттер ... ... ... ... 10 ... ... қасындағы серіктестерін атап
бер деп соққыға жыққан, бала ... ... ... ... түседі. Ол да
соққыға жығылады, анасы соққыға жығылып жатып баласының мылқау екендігін
айтқанда ғана баланы ... ... ... ... туралы да жан
түршүктірер оқиға да тіркелген.
Мұндай жазалау әдісін сол ... ... ... ... ... оның айтуы бойынша балаларды жазалау израиль солдатының бойында
намыс отын оятады. Израильдің сол ... ... ... ... ... ... сезімін жою” идеясына саяды. Батыс Иерусалимнің
басты көшелерінде бас көтерген арабтардың барлығы ауыр ... ... ... ... ... ... ... “интифада”
жалпы халықтық қозғалысы тез арада Батыс жағалауға тарады. Оккупацияға
деген қарсылық ұйымдасқан көтеріліс, ... ... ... ... әскерлерге тас лақтыру сипатында жүргізілді. Өз ... де ... ... ... берді. Соның салдарынан
көптеген бейбіт ... ... ... ... 1993 жылға дейін
жалғасқан бұл қақтығыстарда мыңға жуық адам қайтыс болды.
1987 жылы Палестина ... ... ... ... ... 1987 жылы 14 ... Газада құрылған қозғалыс өмірге келді.
Шейх Ахмад Ясин ... ... ... (Харакат әл-мукавама әл-исламия –
Исламдық қарсылық қозғалысы) Палестинада қоныстанған израильдік әскери
тұрғындарын және ... ... ... ... екі ірі ... ... ... өзенінің Батыс жағалауындағы ағайынды-мұсылмандар қанаты;
Палестинадағы ислам джихады [28].
Ахмед Ясин – “әрбір еврейді әскери адам деп ... және ... ... – оларды өлтіру. Тұтас Палестинаның ... ... ... изарильдіктерден босату – біздің стратегиялық
мақсатымыз. Бізде бұдан қасиетті, бұдан маңызды мақсат жоқ” ... ... Шейх Ясин ... израильдіктердің билігінен құтылғанан кейін,
ол араб және мұсылман әлемінің орталығына айналатынын және өзін осы ... ... ... ... ... ... ... осы күреске
шақырды [29].
Қозғалыс еврейлерді Палестина жерінен толығымен азат ... ... ... ... еврейлерді жоюға шақырды, христиандарды,
светтік өмір жолын насихаттайтындарды, израильмен ... ... ... ... ... ... ... мемлекетінсіз”деген ұран
қозғалыстың негізгі қару күші ... ... ... ... басқа палестиналық ұйымдардың мәселені
шешудегі әрекеттерімен, жоспарларымен мүлдем келіспеді деп ... ... ... ... ... Палестинаны Азат ету Ұйымымен ... бұл ... ... ... ... Ясир ... өміріне қауіп
төндіруге дайын екендіктерін де білдірді.
90-шы жылдары “Хамас” ... бұл ... бас ... ... пен ... Азат ету ... арасында басталған диалогтар үлкен
әсер етті деп айтуға болады, ... олар ... қол ... ... да бір-бірінің мүшелеріне және жақтастарына қастандық ... жылы 15 ... ... ... ... Кеңесінің 19-шы
сессиясында ... ... ... ... ... 1967 ... ... Иордан өзенінің Батыс жағалауы мен
Газа секторында Палестина мемлекетінің жариялануы туралы айтылды. ... ... ... ... ... ... болды. Тәуелсіздік
Декларациясы Палестина мемлекеті Израильмен қатар өмір сүретінін ... де, бұл ... екі ... ... ... ... жылға дейін Израиль және оның одақтасы АҚШ Палестинаны Азат ету
Ұйымымен қандай да бір ... ... бас ... келді. Тек 1989 жылдан
бастап қана 1987 жылы басталған бейбіт ... ... ... ... ... ... Израиль келіссөздер жасауға құлық таныта
бастады.
Неге ... ... ғана ... Палестинаны Азат ету Ұйымымен
келіссөздер жасаса бастады және неге палестина автономиясына келісті? ... – ол ... ғана ... жылы ... ... көтерілістердің нәтижесінде, Палестина
мемлекетінің тәуелсіздігі мойындалды.
90-шы жылдары БҰҰ, КСРО, АҚШ және араб пен ... ... ... ... ... құжаттарға қол қойылды. Палестина
автономиясы пайда ... ... ... Ясир Арафаттың айқын рөлі
көрсетілді. Келіссөздерді мойындамаған, Израильге қарсы Хамас, ... ... ... ұйымдар күресті, бұл күрес әлі де жалғасуда [31].
1992 жылы мамырдағы сайлау нәтижесінде Израильдің ... ... ... ... ... Рабин басқарған үкіметтің келуі 90-шы ... мен ... ... ... ... қатынастарға жаңа
серпін әкелді деп айтуға ... ... ... ... ... ... және
Йосси Бейлин басқарған бұл үкімет палестиндіктермен бейбітшілік орнатуда
маңызды келіссөздер жүргізулерімен ... бұл ... ... ... ... кейін өз позициясын жоғалтып алған Палестинаны
Азат ету Ұйымы да мүдделі болды.
Израиль тез ... ... Азат ету ... ... екі ... қатысуына салынған тиымды алып тастады. Ең ... ... ... ... Перес пен оның орынбасары Бейлиннің құпия келіссөздер
жасауға ыңғайлы жер ... ... ... орынды Норвегия ұсынуға келісті.
Алғашқы келіссөздер 1993 жылы 20 қаңтарда Норвегия қаласы Сарпсборгте өтті.
Мұнда палестиндіктерге ... ... ... өз ... ... ... ... екендіктерін білдірді.
1993 жылы қыркүйекте Ослода өткен израильдіктер мен ... ... ... келіссөздерінен кейін Ясир Арафат пен Израиль премьер-
министрі Ицхақ Рабин екі мемлекеттің бірін-бірі мойындауы ... ... қол ... жылы Ақ Үй ... Ицхақ Рабин, Ясир Арафат және Билл Клинтон
кездесті. Осы кездесуде екі мемлекет басшылары әр ... ... ... өмір ... ... ... ... білдірді.
Палестинаны Азат ету Ұлттық Майданының жетекшілерінің бірі Жорж ... ... ... есіңе ал!” деген ескертуіне Арафат құлақ аспады.
Ол келісімге қол ... ... ... ... ... ... олардың
қасіретінің аяқталар күнінің басы деп үміттенеді”, - деді. Ширек ғасыр бойы
екі мемлекет бір-біріне “жоқ” деумен ... ... ... 1971 жылы ... деу еш ... әкелмейтінін түсінген болатын. 14 жыл кешігіп,
Палестинаны Азат ету ... ... ... ... ... ... жылы Израиль Палестина автономиясының статусына келісім берсе, өз
кезегінде Палестинаны Азат ету Ұйымы ... ... ... ... ... бостандық пен бейбітшіліктің орнайтындығына сенді,
бірақ кейін келген Израиль үкіметі (соның ішінде Раин мен ... ... ... ... ... ... ... және осы
жерлерді басталған құрылыс жұмыстарын әрі қарай жалғастыра берді.
Палестина проблемасын ... ... ... ... ... ... көсеміне айналған Ясир Арафат сынды тарихи тұлғаны
айналып өте ... Ясир ... ... өмір ... ... ... ... алғашқы палестиндік саясаткер болып табылады.
1969 жылы Ясир ... ... Азат ету ... ... ... ал 1974 жылы БҰҰ ... ... халқының сеніп сайлаған
басшысы ретінде сөз алды.
Ослода ... ... ... Ясир Арафат пен израиль премьер-
министрі Ицхақ Рабин алғаш рет ресми түрде қол қоюмен шиеліністі ... ... ... ... ... ... ... есімдері қалды.
Арафатқа әркім әртүрлі баға береді, әртүрлі сыни ... ... ... та ... ұлы ... саясаты мықты, тар жолдан шығатын ... ... ... ... ... деп айтуымызға толық негіз бар. Соғыстан
шаршап-шалдыққан, бытыраған халқын бір тудың астына біріктіріп, күресу кез-
келгеннің қолынан келмесі анық.
Арафаттың ең ... ... 1990 жылы ... ... ... ... ... деп есептеледі. Сонымен бірге көпшілік саясаттанушылар
Арафаттың ... ... 2000 жылы ... ... ... ... ... бас тарту деп санайды, әрине бұл жерде біз ... ... тек қол ... ғана ... келісу бар да және
оны іске асыру бар ... ... ... біз ... өз ортасында, палестиндіктердің барлығынан мықты
абыройды иеленді деп айта алмаймыз, оның ... ... жеке ... ... бәрі де осы мәселені шешуге байланысты туындады. ... ... ... ... ... ... Декларациясы палестин
қоғамында үлкен ашу-наразылыққа әкелді. Соның салдарынан ел көсеміне біраз
уақытқа ... ... ... де тура ... ... ... 1994 ... туған жеріне оралғанда палестиндіктер ... ... ... ... ... ... ... кейін Арафат пен ... ... тағы да ... кетті. Палестина Автономиясының
бұрынғы кеңесшісі, қазіргі таңда белгілі палестин ... ... 2004 жылы ... швейцар газеті “Sonntags Blick”-де берген
сұхбатында Ясир Арафатқа жалғыз өзі билеу ... ... ... екенін
айтқан болатын, саясаткер сонымен бірге елдегі коррупцияға, ... ... ... пен ... ... ... жауапты
екендіктеріне де тоқталды. Мұндай ақпарат онсыз да өзара қырқысып ... ... ... жағдайын одан әрі қиындатты. Бірақ бұл
билік ішіндегі бірінші дағдарыс ... ... тыс ... ... ... ... дағдылы жайтқа айналған десек те болады.
Бірінші премьер Махмуд Аббас негізінен өзінің ... ... оның ... әрекетке баруына халықаралық қауымдастық ықпал етіп
отырды, ... ол ... тыс жеке ... ... ... оған ... ... өзінің премьер лауазымында отыруының ешқандай пайдасы
жоқ екендігін түсінген және ПҰА-ның басшысымен арада ... ... ол 2003 ... қыркүйегінде отставкаға кетті.
Израильдің премьер-министрі Эхуд Барак болып тұрған кездегі Ясир
Арафатпен арадағы қатынастар біршама жақсарғаны ... 2001 жылы ... ... басына келгеннен кейін арадағы жағдай тағы да қиындап кетті.
2002 жылы 29 наурызда Натанияда болған терактіден 2 күн ... ... ... ... ... ... ... Сол күні-ақ Шаронның
Арафатты “Израиль мемлекетінің жауы” деп айыптауынан кейін Ясир Арафаттың
резиденциясын израиль ... ... ... жылы 5 ... Шарон Израиль Кнессетінде “Арафат ... ... ... ... ... деңгейде ұйымдасқан террористік
режим орнатты. Ол ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді және Израильде террористік әрекеттер жасауға
жол береді” деп айыптады [33].
Қоршауға алынған палестина көсемі өз ... ... ... ... мүмкіндігінен айрылғанымен, басқа палестиндік
саясаткерлерге, ... ... ... өз ... ... ... ... жоқ. Ясир Арафат егер бірінші интифада оның ... ... ... ... екінші интифада да өз кезегінде АҚШ пен Израильдің өзімен
санасуына алып ... ... ... ... ... сипат алған қаруланған күрес
халықаралық қоғамның беделді мүшелері тарапынан ... таба ... ... ... ... үшін өте ауыр ... пен ... Арафаттың соңғы күндеріне дейін әртүрлі деңгейде
байланыс ұстағанымен, ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың қолдауынан айрылды.
2002 жылдың шілде айында АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы ... ... ... ... Ясир ... барлық байланыстарын үзгенін,
егер елдегі террорлық әрекеттерге тосқауыл қойылмаса, ... ... ... ... News” ... ... сұхбатында ол “Арафаттың ... ... қол ... және АҚШ одан ... ... кетті.
2002 жылы маусымда АҚШ президенті Дж.Буш бір территорияда екі
мемлекеттің ... ... өз ... ... ... ... тәуелсіздігін жариялау үшін Палестина Ұлттық ... ... ... ... ... ... қайтыс болған күні палестина сыртқы істер министрі Набиль
Шаат “палестиндіктер Израильмен ... ... ... ... келетіндіктерін” айтты.
Ариэль Шарон “егер жаңа басшылық террорды тоқтататын болса, ... ... ... мен ... ... ... ... беретінін” атап көрсетті.
Мұндай жағдайда палестина басшылығына израильмен келіссөздер жүргізу
қиындығы соғатынын айту керек. ... ... ... да ауыр жағдайда
болды, бұған ел ішіндегі тұрақсыз саяси жағдай себеп болды.
ПҰА басшысын сайлауда Махмуд Аббас ... ... ... ол да ... ... ... ... қайталады, сол кездегі шиеленіскен
проблемалармен ол да ... ... ... тәжірибесіне сүйене отырып,
Аббас Палестинадағы қаруланған күресті тоқтатуға күш ... ... ... Аббас компромиске барады деп ойлауға ... ... да ... ... ... ... ... шешудегі принциптерге
сүйенеді. Мұндай болмаған жағдайда ... ... ... және ... әрі ... ... ... жақсы түсінеді.
2004 жыл 30 мамырда Израиль үкіметі “Израильді ... ... төрт ... ... атты ... ... мұнда
Израильдің Газа секторынан, соның ішінде еврейлер ... ... ... ... ... әскерлері қалмайтындығы және
солтүстік Самаридегі (Батыс жағалау) Ганим, ... ... және ... ... елді ... де ... беретіндігі туралы айтылады.
Алайда, Палестина үкіметі де, палестин халқы да бұл құжатпен мүлдем
келіспеді. Оның ... ... ... “қауіпсіздік қамалы” құрылысын әрі
қарай жалғастыратындығын, ... ... ... орнататындығын,
босатқан аудандарда қорғаныс құқығын қалдыратындығын, Газа секторы мен
Батыс ... ... ... ... күш ... ең ... Израиль мемлекетінің рұқсатынсыз Газа секторы мен Батыс
жағалауда шетелдік шетелдік күштердің қауіпсіздік ... ... баса ... ... саясаткері Адов Конторенің айтуы бойынша мұндай бір
жақты шешім “жол картасын” айналып өту және ... ... ... ... ... ... ... бөлу жоспарына Палестина Автономиясы премьер-
министрі Ахмад Крэа да келіспейтінін айтты. “Палестина-израиль қатынастарын
реттеу жолындағы ... тағы да ... ... ... Газа ... елді ... ... айтты, ал онда 21 еврей елді мекені бар, біз
бұған да ... ... ... ... ... болашақта барлығын
көшірудің көрінісі. Бірақ Иерусалим мен Батыс жағалаудағы араб ... ... қала ... ... біз ... да ортақ мәмілеге келе
алмаймыз, мұндай саясат ... тағы да қиын ... орын ... ... Израиль жоспары бір жақты жасалуда, ал мұндай маңызды қадам тек екі
жақты келіссөздердің ғана жемісі ... - деді ол ... ... ... ... ... ... болмайды, себебі 2004
жылдың қарашасында болған ... ... ... ... мен ... ... ... лагерін атқылауы, Палестина қалаларына
блокада ұйымдастыру, Автономияның 80 мың адамнан тұратын израиль әскерінің
бақылауында ... ... одан әрі ... ... ... жылы 11 қарашада Палестина Автономиясының басшысы Ясир Арафаттың
қайтыс болуы Таяу Шығыстағы жағдайға мүлдем жаңа өзгеріс ... ... ... - деді Израиль солшыл партиясының басшысы Йоси ... ... және ... ... жаңа кезеңге енді. Ең басты ... - ... ... ... ... ... апаратын саяси процестерді
қайта бастау.
Ақш президенті Дж.Буш өз кезегінде аймақта ... ... ... ... ... айтты, А.Шарон да осы іспеттес көзқарасын
білдірді. Шаронның да, Буштың да мәлімделерінде кез-келген ... ... ... ... ... ... ғана ... асатын
көрсеткенін байқауға болады. Бұл жерде ... ... ... тек жаңа басшылыққа ғана байланысты емес екенін, сондай қадамдар
Израиль тарапынан да жасалуы, яғни ... ... ... ... ... тоқтату керек екенін ұмытпауымыз керек.
II-ТАРАУ. 1993 – 2008 ж.ж. ... ... ... ... 1993 – 2000 ж.ж., ІІ(Әл-Ақса 2001ж.) ... ... ... ... жылы ... Осло ... ... Декларациядағы
негізгі принциптердің орындалуы сөзбұйдаға салынып кетті деп айтуға болады.
Қағаз жүзінде ... ... ... ... ... палестиндіктер үшін сағым болып, ауада қалықтап қалғаны мәлім.
Палестиндіктердің Газа мен Иерихондағы билігінің алғашқы жылдары ... толы ... ... өз ... ... мақсатында палестиндік басбұзарлар бомба жарып, еврейлер
қоныстанған ... оқ ... ... лаңкестік әрекеттер жасады.
Нәтижесінде көптеген израильдіктер қайтыс болды, осы ... ... жан ... ... ... ... жауап ретінде автономды
аудандарды қоршап, палестиндіктерді өлтірді. Палестиндік үкімет тәртіп
бұзушыларды тұтқындады. Осындай ... 1995 жылы 24 ... ... ... “Осло – ІІ” деп аталған келісімге қол қоюға әкелді, бұл
келісім төрт күннен ... ... ... рет қол қоюмен аяқталды.
“Осло – ІІ” келісімі Батыс жағалауды үш зонаға бөлді:
1. Зона – А: 7% палестиндіктердің ... ... өтті ... ... ... ... басқа басты палестиндік қалалар);
2. Зона – В: 21% израиль-палестинаның бірлескен бақылауында;
3. Зона – С: ... ... ... ... ... ... ... босатуға міндеттелді.
“Осло ІІ” келісімі Израильдің діни ұйымдарын қатты ... ... ... “еврей жерлерін қолдан беру” деп түсінді [34].
Бұл оқиға еврей діни экстремистерінің израильдің премьер-министрі Ицхақ
Рабинді өлтірумен аяқталды. 4 қарашада болған бұл ... ... ... ... әкелді. Премьер-министр болып билік басына Шимон Перес ... ол ... ... ... ... жылы шиеленіс қайта басталды. Хамас исламдық ... ... ... әртүрлі қаруланған шайқас өткізді, бұл ... ... ... ... өткен сайлауда Перес жеңіліп, билікке ... ... ол ... ... ... қарсы әрекет ... ... ... ... ... ... береді, ол
араб қоғамында үлкен наразылыққа әкелді.
Ислам әлеміндегі ... орын ... ... ... ... ... ... қасиетті орындарды
жоятындығын түсіндірді. ... ... ... қысымымен 1997 жылы
қаңтарда Херрон қаласындағы 80% жерді қайтарды.
1998 жылы 23 қазанда “Уайривер меморандумына” қол қойылды, ол ... ... ... ... ... ... 1999 жылы ... меморандумын” жүзеге асыруда талас-тартыстар жүргізілді, ол
Биньямин Нетаньяхудың ... ... ... ... ол ... ... басына Эхуд Барак келді, ол бір
жыл ішінде “жүз жылдық дағдарысты” шешуге ... жылы ... ... ... өткен парламенттік сайлаудың
нәтижесінде билік басына Эхуд Барактың үкіметі келді, ол тығырыққа ... ... ... ... Сәл кейінірек, 1999 жылы египет қаласы
Шарм аш-Шейхта екі жақ арасында ... ... ... ... ... ... және палестина территориясының нақты статусын орнатуды
қайтадан қарауға міндеттеген палестин-израиль Меморандумына қол қойылды.
Осы ... ... ... заңды және толық түрде бір шешімге
келу мақсатымен, 2000 жылы ... ... АҚШ ... Билл ... Израиль премьері Эхуд Барак пен Палестина көсемі Ясир
Арафаттың ... ... ... ... ... ... ... нақты келісімге келу, палестиндік босқындар мен еврей
тұрғындарының тағдырлары сөз болған бұл кездесу тағы да ... ... Бұл ... ... ... аяқталды, израильдіктердің
айтуы бойынша олар көптеген жеңілдіктерге ... ... ... ... ... ... Израиль премьері дипломатиялық
келісім ... ... ... ... ... ол ... деп
мәлімдеме жасады: “Біз үш нәрсеге келісе алмаймыз, ... ... ... екіншісі, Израиль мемлекетіндегі қасиетті
орындар; үшінші, Израиль халқының бірлігі. Біз бұл үшін ... ... да ... Біз ... ... болашақ ұрпақтың көзіне
тіке қарай ... ... ... ... ... келісімінің нәтижесі
бойынша бұл мемлекет 2003 ... 13 ... ... ... керек
болғанын тілге тиек еткен Ясир ... ... ... ... және ... ... Израильдің қолында отырған Шығыс Иерусалимді
арабтар өздерінің астанасы санайтынын айтты.
2000 жылдың шілде айында Кэмп-Дэвидте өткен саммитте Израиль ... Эхуд ... ... ... ... келу үшін ... 96%-ін ... беруге дайын екендігін білдірді. Әлем
Израильдің сондай үлкен компромиске барғанын айтып жар ... ... ... шын ... оккупацияланған жердің 69%-ін босатып беру ... және ол ... ... ... ... мен Иордан жазығының
бәрі кірмегені туралы бәрінің үнсіз қалғанын (палестиндіктердің қатесі)
айтып кеткен жөн.
Израиль ... ... -2-де ... елде ... ... ... Шығыс Иерусалимде ұйымдасқан “Иерусалимнен кетіңдер, ал
Барак – сатқын” ... ... ... ... ... пен ... ... мәлімдемелер жолданды [35].
Бірақ Эхуд Барак маңызды қадамдарға барды, Шығыс Иерусалимнің бірнеше
аудандарында бірлескен ... ... және ... бірнеше мұсылман
аудандарын палестиндіктерге беру варианттарын ұсынды. Клинтон Барактың ... ... пен ... деп ... өз ... бұл ... ... қатып қалған принциптерін
алға тарту деп түсінді. “Бірлескен юрисдикция” орнату израильдіктердің
билігінің әрі ... ... деп ... Ясир ... жаңа ... жасаған жоқ, тек 33 жыл бойы жалғасып келе жатқан ... ... ... ... Ясир ... Египет революциясының жеңісіне 48
жыл толуына орай ... ... ... ... жолдаған құттықтау
хатында, саммитте Израиль үкіметі тарапынан экстремистік және ... ... ... ... ... ... ... қыркүйегіне қалдырылған бұл мәселедегі басты проблема –
Палестина мемлекеттілігінің толық статусын белгілеуде Израиль мен Палестина
арасы ... ... ... ... израильдік тұрғындар арасында
шиеленісті бейбіт түрде шешуге қарсылық ... ... ... Эхуд ... ... көп ... ... үшін кіналап,
өздерінің үкіметіне де қарсы шықты. Палестиналықтар өз кезегінде ... мен Газа ... ... ... израиль оккупациясына қарсы
шықты, олар қарсы шығып қана қоймай, исламның ... ... ... ... ... ... ... еврейлер қоныстанған елді мекендерге оқ
жаудырып, халық көп шоғырланатын жерлерде бомба жару, т.б ... ... ... екі жақ та аса ... ... жалпы Кэмп-Дэвидке бару не
үшін керек болды ... ... ... ... ... айтуы бойынша АҚШ-тағы келіссөздерде Палестина көсемі
табандылық көрсете алмады.
Бұдан ... Ясир ... араб ... ... позициясын одан әрі
нығайтты, ал Барак қиын жағдайда қалды. Үкіметтік ... ... ... ... ... кейін бірнеше ай өткесін палестина шекараларында
“интифада әл-Ақса” деген атқа ие ... ... ... ... бастаушылар бұл жолы да палестиндіктер ... ... ... ... бұл жолы да сол үрдісін жалғастыратындықтарын ашық
айтты. Бұл жолы ... ... ... ... ... ... ... тұрғындар да қатысқан күрес өздерінің заңды бостандығы мен
тәуелсіздігін табанды ... ... ... ... ... саяси дағдарысқа
және Эхуд Барак басқаратын үкіметтің ... ... 2001 ... ... сайлау нәтижесінде Израиль премьер-министр болып Ариэль
Шарон тағайындалды.
Интифада А.Шаронға тиімді болды деп айтсақ да ... ... ... етіп ... ол жер бетінен Палестинаны жою үшін және тәуелсіз
Палестина мемлекетінің орнауына кедергі жасау үшін күресуге ... ... ... “қауіпсіздік” және “терроризммен күрес” деген жаңа сөз
қосқан ол израиль халқын бірлескен күреске ... ... өзі де ... ... ... ... жіберуге қарсы израиль комитетінің мәліметі
бойынша, 2000 қыркүйек – 2004 ... ... ... ... ... ... ... ішінде Рафаха атты кішкентай қаланың
өзінде 1500 үйді ... 40000 адам ... ... ... ... ... 28 қыркүйегінде генерал Ариэль Шаронның басқаруымен
”Ликуд” оппозициялық партиясының бір топ ... ... ... ... ... ... ... қасиетті орны саналатын
“әл-Ақса” мешітіне ... етуі ... да ... деп, қию ... тұрған
мәселені одан әрі ушықтырды. Палестиндіктер мен араб әлемінің барлық
мұсылмандары бұл ... діни ... ... ... бітім
жүргізуге құлықты еместігі және астанасы Иерусалим қаласы болатын Палестина
мемлекетінінің орнауына ашық қарсылығы деп түсінді. Оқиғаның ... күні ... яғни ... 29-шы ... ... ... жұма намазға
жиналған мұсылмандардың наразылығы көп кешікпей бүкіл Палестина Автонмиясын
қамтыған көтеріліске алып ... ... ... әл-Ақса” деп аталған
жаңа күрес түрі басталды.
2001 жылы ақпанда палестиналықтардың оккупацияланған ... кең етек алуы ... ... жаңа ... құру ... тыс сайлау өткізілді. Сайлау ”Ликуд” оппозициялық партиясына жеңіс
әкелді, осы жылдың 26 ақпанында осы блоктың ... ... ... ... ... ... ... уақыттан бастап израильдіктер мен ... ... ... ... басталды. Палестина әкімшілігінің жекелеген
топтары немесе адамдарының қолдауымен “Хамас” және “Ислам джихады” ... ... ... ... ... бомба жару, өртеу т.б
акцияларды өткізсе, Израиль жағы да қарап қалмай израиль үкіметінің алдын-
ала ... ... ... және ... ... ... ... басшыларын жазалап қана қоймай, ресми тіркелген
палестиндік ұйымдар мен Палестина Автономиясы әкімшілігінің ... ... ... және ... инфрасқұрылымдарды да жоюға
кірісті.
Бұл сөзімізге израиль ... ... ... ... ... сылтаумен кіріп қарапайым бейбіт тұрғындарды
жазалауы, 2001 жылы сәуірде Газа секторының бөлігін, палестиндік босқындар
қоныстанған Рафах пен ... ... ... ... ... ... осы аймақтарға қайта басып кіруі, Газадағы халықаралық әуежай
мен теңіз портын израиль авиациясының талқандауы, ... ... ... қалаларындағы үйлерге оқ жаудыруы, Палестина Автономиясының көсемі
Ясир Арафаттың Рамалладағы ... ... ... ... ... Израильге шығуына тиым салуы,
Автономия мен Израильді бөліп тұратын “екі мемлекетті бөлу ... ... т.б ... ... ... бола ... ... “Хамас” пен “Ислам джихады” топтарының ұйымдастырған
өзін-өзі өлтіретін - ... ... мен ... жауап ретінде израиль
армиясы тарапынан ... ... ... ... болған бейбіт
палестиндік тұрғындардың тағдыры ... одан әрі ... ... ... ... ... мәлімдемесіне сүйенсек, Шаронның
басқаруына тұспа-тұс келген “әл-Ақса интифадасының” салдарынан, төрт жылдың
ішінде 1034 израильдіктер мен шетелдіктер ... ... және ... ... ... ... осы ... ішінде 138 шахид терактілерін
ұйымдастырған, бұлардың сегізін әйелдер жасаған. “Бецел” атты израильдік
құқық қорғау ұйымының пресс-секретары Ноам ... ... ... ... 3160 палестиндік опат болған, бұдан басқа израиль армиясы ... ... ... ... мен ... ... 2001-2004 жылдардағы қан төгістің
қаншалықты болғандығын айта ... ... ... мен ... ... ... ... анықтап алуымыз қажет.
Егер соңғысы Израильдің территориалдық экспансия және араб жерлерін
жаулау саясатының ажырамас бір бөлігі ... ... онда ... ... ... байланысты, өйткені мұнда, яғни “палестина
терроризмінде” палестина халқының ауыр ... ... ... ... кедейлік қамытын киюі, өмір үшін күресуі, жалпы бір ... мен зары ... ... ... ... ... ... болмасын өз
үшін, болашақ ұрпағы үшін, Отаны үшін күресетіні анық. Сондықтан да Израиль
тарапынан палестиндіктерге ... ... ... ... ең әуелі
солардың өзіне қатысты, ... ... ... ... ... ... ... әсіресе босқындарға арналған палестина
лагерлеріндегілер сол баяғыша өмір мен ... ... күй ... ... ... еркін жүріп-тұру бостандығынан айрылған олардың ... ... деп ... ... Олар ... жолда да, ірі қалалар мен ауылдарда
да израиль полицейлерінің қарамағында болады, израиль ... ... ... ... Міне, осындай бейшаралық өмір, Изариль әскери
күштерінің үнемі ... ... ... Палестина мемлекетін
құруға деген үміттеріне құм құяды, сондықтан да мұндай тұманды, күңгірт ... ... ... ... ... ... “Хамас” және “Ислам джихады” топтарының шахид - ... ... ... ... ... ... және ең бастысы осындай
әрекеттерімен израиль оккупациясына қарсы ... ... ... ... ... деп түсінуімізге болады.
Израиль үкіметі мемлекеттік терроризмге қарсы ең ауыр ... ... ... ... ... бойынша, террористерге және қарсылық
көрсетуші белсенділерге қарсы “нақты соққы” деп ... оқ ... ... ... ... баратын мұндай жазалау түрі
палестиндіктерді көп уақытқа дейін бас ... ... ауыр ... ... ... Алек д,Эпштейннің көзқарасы бойынша палестин-
израиль шиеленісінің ушығуы аймақтық және ... ... ... ... ... ... қатты тигізген. 90-шы жылдары өте қиын ... ... ... ... ... мүмкіндік берілген,
мәселенің әлемдік қауымдастық шеңберінде талқыланып, бейбіт реттестіруге
талпынған амалдардың ... ... ... ... ... ... ... болады.
2.2. Қазіргі кездегі Палестина – Израиль ... және ... ... ... және Орта ... ... ... Штаттарының әскери, саяси,
экономикалық, идеологиялық мүдделерінің қиылысқан және оны ... ... ... 1973 ж. 3 ... Америка президенті Р.Никсон конгресте
АҚШ-тың сыртқы саясаты туралы жасаған баяндамасында: ... және ... ... ... ... АҚШ үшін аса ... бола ... 1977
ж. Келесі АҚШ президенті Дж. Картер «Таяу және Орта Шығыс АҚШ үшін ... ... - деп ... үшін бұл ... ... ... ... белсенділігі бірқатар
Америка үшін аса маңызды себептермен өлшенеді. Олар:
-Таяу Шығыстағы араб-израиль қақтығыстарында ... ... ... ... ... ... жерінің тұтастығы мен саяси
егемендігін қорғау;
1967 ж. араб-израиль соғысынан ... Таяу ... ... КСРО мен АҚШ-тың жетекші орынды иеленуге ұмтылысы, басқа
ешбір альтернативті келісушілерді болдырмау саясаты.
Америка Құрама Штаттарының Таяу ... ... ... ... ... жылдарға дейін тек араб елдерін тонау, араб-израиль ... ... ... ... әскери-техникалық, тіпті идеологиялық
қамқорлық таныту мақсатында жүргізілді. АҚШ-тың Таяу ... ... ... және ... ... ... ... роль
атқарды. Алғашқылардың қатарына Америкадағы Израиль ... ... ... Ал, израильдік лоббистердің ... ... ... ... ... байланысты АҚШ әскери-
өнеркәсібінің иелері, ... ... ... ... ... ... ... конгрессмендер мен сенаторлар құрды.
Халықаралық сионизм жүйесін қалыптастырушылардың ... ... ... тұрды. Оның штаб-пәтері Израильде, ал, Нью-Иоркте оның
американдық бөлімі – атқарушы комитеті орналасқан.
Егер, Америкадағы ... ... мен ... лоббистердің саяси
күшін салыстырар болсақ, онда екіншілерінің едәуір ... ... ... АҚШ ... мен ... әсер ете алатындай маңызды
мемлекеттік тұтқаларға ие ... ... ... ... ... ... тегі
араб-христиандар мен бірнеше арабтық ұйымдар құрайды. Жалпы, Америкадағы
арабтық ... Таяу ... ... ... БҰҰ-ның Қауіпсіздік
Комитеті бекіткен 242-ші және 338-ші ... ... ... қатар шиеленісті шешуде Вашингтон араб мемлекеттерінің саясатымен
санасуларын ... ... Олар ... ... ... ... ірі мұнай
өндіруші араб елдеріне үміт артады.
Араб ... ... ... ... ... әсер етуі, әсіресе, 1973
ж. араб-израиль соғысынан кейін басталды. Қазан соғысынан кейін ірі ... араб ... ... рет ... Батыстың израильдік бағыттағы
саясатына тосқауыл ретінде пайдаланды. Араб елдерінің бұл ұтымды саясаты
1978 ж. Кэмп-Дэвид ... ... де кең ... ... ... да
бірқатар Израиль жақтаушыларының қатарындағы Еуропа мемлекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... шиеленісін реттестіру саясатында жетекші орынды иеленуде
КСРО АҚШ-тың басты қарсыласы болды. Жоғарыда атап ... бұл ... ... мен ... Құрама Штаттарының қарым-қатынасындағы
“ынтымақтастық пен бәсекелестік” ... ... ... ... ... болды. Қолдан жасаған арандатушы әрекеттер арабтар мен
израильдіктер арасында бірнеше қанды ... әкеп ... әлі ... ... келе ... отыр. Ал, осы екі соғысушы жақты ... ... ... етуші” делдалдар - АҚШ пен КСРО “бас төреші”
лауазымына таласып, мәселені “даулы шиеленіске” ... ... ... ... реттестірудегі совет-американ пікір алмасулары
әртүрлі ... ... ... ... ... ... БҰҰ-дағы тұрақты өкілдері), 1967 ж. 22 қарашада қабылданған
белгілі 242-ші резолюциясын ... ... ... ... ... әскерлерінің 1967 ж. “алты күндік” соғыста басып
алған араб территорияларынан ... ... бабы осы ... ... ... шиеленісін реттестірудегі ең басты, өзекті тақырып болып келеді. Бұл
резолюцияның қысқаша ... ... ... орнату Израиль
әскерлерінің басып алған жерлерін қайтарып беруімен алмастырылады” (мир в
обмен на ... ... ... саяды. Әртүрлі ымыралық келісімдердің
туындысы болған бұл резолюция әрбір бітімге келуші жақ үшін оны ... ... ... мүмкіндік берді.
Араб-израиль қақтығыстарында тек Израиль мемлекетін қорғаштау
саясатының тиімсіздігін ... АҚШ, ... ... бастап Таяу Шығысқа
қатысты саясатына жаңа көзбояушылық сипат қосты Осы орайда ... ... ... ... ... ел – Египет болды. Египет Араб ... ... ... ... және әскери күшке ие екендігін ескере отырып, АҚШ
Египет үкіметінің жаңа басшысы Ануар Садатқа үміт артты. ... ... ... ... ... Шығыс шиеленісін шешу жылы”, - деп, ... осы ... ... ... барлық қажетті шараны қолдануға
әзірлігін жария етті. ... ... ... ... ... ... жылдан
бастап-ақ, араб әскерлерінің басын біріктіріп, Израильге ... ... ... жіберді. Соғысты жүргізуге Кеңес ... ... ... сұрап, Садат 1972 ж. екі мәрте Мәскеуге барды. Бірақ,
Мәскеу Садаттың бұл ... ... ... ... ... ... ... күтпеген Египет президенті шарт кетіп, Египеттегі
Кеңес Одағының ... ... ... ... ... ... түрде
еліне қайтару туралы үкім қабылдады. А.Садаттың бұл қадамы КСРО – Египет
Араб ... ... ... ... ... ... болды. Ал, Таяу Шығыс шиеленісінің кілті АҚШ қолында деген тұжырымға
тоқтаған Египет президенті А.Садат ... ... ... ... ... АҚШ ... ... Египет Таяу Шығыстағы Америка Саясатына жаңа
жол ашты.
1973 ж. 6 ... ... ... жаңа араб-израиль соғысы басталып
кетті. Екі ірі держава, АҚШ пен КСРО да бұл ... ... қала ... ... екі ... ... ... серіктестер ретінде,
сонымен қатар, ескі “клиенттерін” қару-жарақпен қамтамасыз ... ... де ... араласып кетті [36].
1973 ж. 18 желтоқсанда КСРО мен АҚШ-тың БҰҰ-дағы тұрақты ... ... бас ... Таяу ... шиеленісіне байланысты Женева конференциясын
өткізу туралы ұсыныс жасады. 1973 ж. 21 ... ... ... ... Иордания, Израиль және конференцияның тең ... АҚШ пен КСРО ... Ал, ... Азат ету ... ... ... ... да конференцияға қатысудан бас тартып, өз ... ... ... ... ... ... ... жұмысы
барысында АҚШ пен Израиль өкілдерінің ұстанған саясаты БҰҰ ... ... ... ... ... ... АҚШ пен ... Одағы байланыстарындағы аса ушыққан
мәселелерінің біріне айналды. Аймақтағы бітімгершілік ... тағы да ... ... 1975 ж. Египет пен Израиль ... ... ... ... біртіндеп шығарылуы, ал Египет тарапынан Суэц каналына
Израиль кемелері үшін жол ашу ... ... ... ... ... басты бітімгер-келістіруші болды. Бұл келісімнің жетістігі шамалы
болды. Садаттың Израиль кемелеріне Суэц ... ашып ... ... ... ... теңіз жағалауындағы Абу-Рудайс мұнайлы ауданын
қайтарып берді. Бірақ, Израиль әскерлері тастап ... ... ... әскері
кіргізілмеді, бұл ауданда АҚШ-тың бақылаушы әскері орналасты. Бұл АҚШ-тың
аймақтағы шиеленісті ушықтырмай, екі ел ... ... ... ... ... АҚШ ... белсенділігінің артуында АҚШ-тың бас
хатшысы Генри Киссинджердің де үлесі аз болмады. “Шиеленісті ... ... ... АҚШ ... ... қатысушы әрбір араб мемлекетімен
Израильді бітімдестіруден бастайды”, - деген бағдар Киссинджер саясатының
басты ... ... АҚШ үшін ... мен әрбір араб мемлекетін ... ... ... ... 1970-1976 жж. Р.Никсон мен ... ... ... ... мен араб ... ... ... Тель-Авив, Каир, Дамаск, Амман, эр-Рияд арасында жеке
жасырын каналдар ашылды.
1976-1977 жж. АҚШ біртіндеп Таяу Шығыс мәселесіне ... ... ... ... ... ... ... талабынан бас тарта
бастады. Египет президенті Ануар Садаттың 1976 ж. ... ... үзуі және ... ... 1967 ж. араб-израиль соғысынан
кейін Израильмен ... ... үзуі де ... Одағының Таяу
Шығыс шиеленісін реттестірудегі бар беделіненайырған болатын.
1977 ж. қаңтарда Ақ Үй басшылығына Дж.Картер ... ... де Таяу ... АҚШ ... ... өзгеріс әкелмеді. Дж.
Картер мен жаңа бас хатшы ... Таяу ... ... ... ... ... ... болды. Америка президенті Дж.
Картер тұсында Америка – Египет байланыстары арта ... ... ... ... ... үшін екі рет ... ... (1978 ж. қаңтарда,
1979 ж. наурызда). Өз кезегінде Ануар Садат АҚШ-қа ресми сапармен ... ел ... ... ... ... 1978 ж. Кэмп-
Дэвид келісіміне қол қойылып, Египет пен Израиль арасында ... ... әкеп ... Бұл ... араб ... мен оның ... КСРО да ... келісім деп бағалап, Египет басшысын қатты
сынға алды. Араб елдері Египетті Араб Елдері Лигасы мүшелігінен шығарып,
тіпті ... ... ... ... ... ... барды. Осы
орайда АҚШ-та алты президент тұсында КСРО-ның елшісі болған ... ... ... ... мен ... ... ... Мәскеудің
ұстанған көзқарасынбөліспедім. Себебі, біз өз еркімізбен өзімізді аймақтағы
аса маңызды тарихи келісімге қатысу хұқығынан айырдық. ...... екі ... да ... ... ... ... - деп жазды.
Ал, Мәскеу үшін Таяу Шығыс шиеленісін реттестіруде АҚШ-пен бір ... үшін ... ... қажет болды. 1993 ж. қыркүйек айында ғана ... ... Азат ету ... ... ... қол ... ... АҚШ-
пен қатар тең төрағалыққа қол жеткізді.
Қазіргі кездегі Таяу ... ... ... ... ... өзгеріс
енді?
Вашингтонның Таяу Шығыс аймағындағы саясаты израильдік және арабтық екі
бағытта жүргізілді. ... Таяу ... ... ... ... ... зор. ... бақайшағына дейін АҚШ қаруымен жабдықталған
бұл мемлекет ... осы ... ... ... ... ... ... АҚШ
пен Израиль арасында саяси-әскери одақ қалыптасқан десек, артық айтпаған
болармыз.
“Израиль тарапынан” төнген ... ... үшін ... ... АҚШ ... ... араб әлеміне салқын қабақ ... ... араб ... қатысты “салқын” саясаты өзгере ... ... ... ... ... ендігі жерде араб-израиль шиеленісін
реттестіру аясынан алшақтап, Таяу Шығыстағы “жаппай қырып-жою ... ... ... деген жаңа бояу жағылып, тың әуенге басты. Ал,
бұл әуеннің астары сол ... ... ... қала ... жылы Таяу ... ... ... АҚШ білек сыбана кірісті ... ... Оған ... осы ... 30 сәуірінде АҚШ мемлекеттік
департаментінде жарияланған “Жол картасы” жоспары. 2003 жылы 24 ... ЕО, БҰҰ және ... ... өткен кездесуде АҚШ президенті Дж.Буш
жоспардың ... ... ... соңында жоспар қатысушылар
тарапынан толық мақұлданды. ... ... ... кезеңдерге
бөлініп өтетін келіссөздердің жүргізілуіне ... ... ... ... өзі, ЕО, БҰҰ және ... ... Бас хатшысы Кофи Аннан Израиль мен ... ... ... ... ... ... – палестин – израиль
қақтығысын түбегейлі және ... ... -, ... ... жылдың қарашасында Кеңес №1515 (2003 ж) қарарды қабылдады, ол
“жол картасын“ бекітіп, ... өз ... осы ... ... орындауларын қадағалады. 2004 жылы 19 мамырда Қауіпсіздің Кеңесі
№1544 (2004 ж) ... ... ... ... ... ... құрметтеуге шақырды, оның міндеттерінің ... ... ... ... да ... 2003 жылы ... ... картасын“ Палестина-Израиль шиеленісін реттеуде екі жақтың да өз
міндеттерін орындауындағы дұрыс жол деп тапты.
2003 жылы қарашада Кеңес “жол ... ... ... ... ... №1515 (2003 ж) қарарды қабылдады, мұнда жоғарыда айтылған ... ... ... екі ... қауіпсіздік пен тыныштықта өмір
сұруін қамтамасыз етуін қолдау мәселесі сөз болды [37].
2003 ... 21 ... Бас ... қабылдаған ES.10/13 қарары
бойынша, Израильдің Батыс жағалау бойында бастаған құрылыс жұмыстарын
тоқтату ... ... ... ... шегіндіру мәселесі қабылданды.
2003 жылы 8 желтоқсанда Бас Ассамблея ES.10/14 ... ... ... тез ... ... ... заңдылығы туралы тез арада
консультативті қорытынды берулерін өтінді. 2004 жылы ақпанда сот өзінің
ашық ... істі ... 9 ... өз ... ... ... Палестина территориясында, шығыс Иерусалимде құрылыс
жүргізу халықаралық заңдылыққа ... ... ... ... шығарылды [38].
2003 жылғы 3 желтоқсанда қабылданған № 58/21 қарар да, ... ... ... одан ... да ... ... ... қалды. Бұған Израильдің оккупациялаған жерлеріне өзімшіл ... ... БҰҰ ... Бас ... мен ... Кеңесі
қарарындағы міндеттерді орындамауы ... ... ... ... ... жерін оккупациялаған осынша уақыт ... ... ... ... ... ... Қауіпсіздік Кеңесінің №242 (1967ж), №338
(1973ж) қарарларына сәйкес Палестина ... ... алып ... ... Иерусалимдегі заңсыз, жаулап алушылық саясатын ... Осы ... ... бұл ... халықаралық құқықты, адам құқын
сақтаудағы халықаралық ... ... мен ... бұзуды күн
сайын іске асырып келе жатқандағы күмәнсіз.
Ассамблеяның №58/21 ... ... ... ... араб халқына
қарсы әскери шабуылын тоқтатқан емес, ... ... ... бұзып,
қастандықпен мыңдаған тұрғындардың өмірін қиып, заң аясына сыймайтын
қылмыстар жасауда, мыңдаған ... ... ...... ... екі мемлекеттің өз тараптарынан
міндеттерді орындау принципіне сүйеніп жасауға қадам жасады.
Төрттік бірінші кезеңнен бастап екі ... ашық ... ... ... ... ... оны ... асырудың нақты
сызбасы көрсетілген. Дегенмен, жоспар екі ... ... ... ... ... оның ... асуы келісуші тараптардың онда
айтылған жағдайларға ... ... де ... Егер ... өз ... тез ... болса, онда бір кезеңнен екінші кезеңге
өту жылдам болады, ... ол да ... ... орындамау алға
жылжуға көп кедергі келтіреді. Екі мемлекеттің келіссөзге қол ... ... ... және ... да бейбітшілік сүйгіш
мемлекеттермен қатар өмір сүретін Палестина мемлекетін ... ... 1948 жылы ... ...... ... мен жаулап алу
саясатына БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің №242, 338, 1397 ... ... ... ... ... мен формуласының
негізінде нүкте қойған болар еді. Сауд ... ... ... ... Араб мемлекеттері Лигасы саммиті қолдаған, осыған дейін қол
жеткізген келіссөздер, Израильді бейбітшілік пен ... ... ... ... ретінде қабылдаған да жөн.
Израиль Палестина территориясының 2002 ... 28 ... ... жерінен әскерін шығарды, екі жақ ... ... екі ... ... ... ...... қалпына келтірді.
Израиль сондай-ақ Дж.Митчелдің баяндамасында айтылған босқындар мәселесіне
қатал қарайтын болды.
І ... ... ... ... ... пен ... сүру үшін тез арада соғысты, израильдіктерге қарсы ... қару ... ... ... ... ... ... қабылдады. Палестинаның ресми
институттары Израильге қарсы арандатушылықты тоқтатады. Өз ... ... да ... ... ... ... ... қатар
өмір сүруге бейімді екендіктерін нақтылап айтты.
Дж.Буш айтқандай кез-келген территорияда палестиндіктерге қоқан-лоққы
көрсетілмейді. ... ... ... ... ... бармайды.
Қауіпсіздігі. Палестиндіктер зорлық-зомбылық пен терроризмді тоқтатуды
нақты талап етіп отыр, егер де кез-келген территорияда ... ... ... ... ұйымдастырылып отырғандығы анықталса, ол сол
жерде тұтқындалып, тиісті шара ... ... жер ... ... тұрғындарға шабуыл жасау, жаза
ретінде немесе құрылыс мақсатында палестиналықтардың үйлерін ... ... тиым ... қаржылай көмек көрсететін донорлар өздерінің барлық
қаржыларын ... ... ... ... аударады.
Қауіпсіздік шараларының аясында 2000 жылы 28 қыркүйекте ... ... ... ... ... бастады, екі жақ 2000 жылы ... ... ... кво ... қайта орнықтырды.
Палестиналық институттарды қалпына келтіру. Тез арада Палестина
мемлекетінің конституция жобасын ... ... ... Конституциялық
комиссия Палестина конституциясының жобасын жалпыхалықтық талқылауға тез
арада ұсынуға ... ... ... ... ... ... ... нығайту көзделген.
Сайлау процесіне қатысатын мемлекеттік емес ұйымдардың қолдауы.
Израиль үкіметі ... ... ... палатасы мен Шығыс Иерусалимдегі
жабылып ... ... екі ... ... ... қойылған
талаптарды қадағалап жұмыс істейтін болса, олардың жұмыстарын жандандыруға
рұқсат береді.
Гуманитарлық қоғам. Израиль гуманитарлық ... ... ... ... Израильдіктер мен палестиндіктер адамдар мен тауарлардың
қозғалысын шектемеу, халықаралық және ... ... ... кедергі келтірмеу секілді ұсыныстарды толық жүзеге асыруға
ынталы.
ІІ кезең. Өтпелі. 2003 ... ... – 2003 ... ... ... ... күш жаңа Конституцияның негізінде тәуелсіз
Палестина мемлекетін құруға шоғырландырылды. Бұл ... ... ... ... тұра алатын, іс жүзінде демократияны қолдайтын, еркінділік
пен төзімділік танытатын басшыға ие болғанда қол ... ... ... ... ... ... ... институттары мен
қауіпсіздік құрылымдары бар ... ... пен ... білім саласында көп көмегін тигізеді.
Екінші кезең Палестинада сайлау өткізгеннен кейін ... ... ... Палестина мемлекетін орнықтырумен аяқталады. Оның
негізгі мақсаты – қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... палестиндіктердің өмірін бір қалыпқа
түсіру, палестиндік ... ... І ... ... қол ... ... демократиялық конституциясын бекіту,
шартты түрде премьер-министрдің қызметін белгілеу, саяси ... ... ... ... ... орнықтыру.
ІІІ кезең. Тұрақты мәртебе бойынша келісімге келу және Палестина –
Израиль шиеленісінің аяқталуы – 2004 – 2005 ... ... ... ... және екі ... ... ... нәтижесін есепке алып, үшінші кезеңге өту. Үшінші ...... ... ... ... ... ... бойынша палестиндіктердің өз міндеттерін орындауы,
Израиль – Палестина келіссөздері, 2005 жылға дейін ... ... ... қол ... ... конференция: 2004 жылдың басында екі жақты кеңестен
кейін, “төрттіктің” ұсынысымен шақырылды.
Конференция мақсаты: уақытша ... бар ... құру ... ... ... оны іс жүзінде жүйелі түрде қолдап, 2005
жылы мәртебеге қол жеткізуіне ықпал ету. Онда ... ... ... ... ... ... Ливан мен Сирия жағдайын реттеу
мәселелері қозғалды.
Халықаралық топ дайындаған тұрақты мәртебеге қол ... ... ... сай ... ... жақ ... ... бойынша тиянақты, жан-жақты келіссөзге қол
жеткізеді. 2005 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің №242, 338, 1397 ... 1967 жылы ... ... ... ...... ... арқылы шешеді, босқындар мен Иерусалимнің мәртебесін
реттеп шешуде нақты, әділ шешім қабылданады, онда екі ... да ... ... ... ... ... ... еврейлер мен
христиандардың, мұсылмандардың діни ұстанымдары ... ... ... тәуелсіз Палестина қауіпсіз ... ... өмір ... жылы 4 ... Иордания Акабада өткен жоғары деңгейдегі
кездесуде екі жақтың ... ... ... ... орындаймыз деген
ұсынысымен халықаралық қауымдастықтың “төрттік” арқылы (БҰҰ, ЕО, ... АҚШ) күш ... ... Таяу ... ... бейбіт жолмен
реттеуге келмей, дағдарысқа ұшырады. Өткен жылғы мәліметтерге қарағанда,
палестиндіктер де, ... де ... пен ... ... Оккупацияланған араб территориясында гуманитарлық жағдай
тіпті нашарлап кетті, тіпті көптеген палестиндіктер үшін күн көрудің көзі ... ... ... ғана ... ... яғни ... көмек көрсететін, мекемелерге жұмыс тауып беретін ... ... ... мен ... Бағдарламасына негізделген іс-әрекеттер еді.
Екі жақтың тұрғындары да халықаралық құқық жөніндегі өз міндеттерін
бұзуда. Израильдің мойнында ... ... ел ... палестина тұрғындары
мен олардың жеке мүлкін қорғау міндеті тұр.
Палестина тұрғындары Израиль ... ... кіру мен ... ... ... ... болып қалуда. Сондай-ақ, Израиль заңсыз
өлімдерге де себепші болуда. ... ... ... ... зиянын есептегенде, оларды ұжымдық жауапкершілікке тарту мәселесі
де тұрады. Өз тарапынан Палестина әкімшілігі Израильмен арадағы ... ... ... ... сәйкес, “жол картасындағы” міндеттерге
сай өз бақылауындағы территорияда өмір сүретін израильдік тұрғындарды
қорғауға ... Олар ... да бұл ... орындалмай, Израиль
тұрғындары Палестина ... мен ... ... ... жапа ... Екі жақтың бірін-бірі қаралауы оларды
жауапкершіліктен құтқармайды.
Түйіндеп айтар ... екі жақ та ... ... ... ... ... өзінің негізгі міндеті болып есептелінетін 2001
жылы наурыздан бастап салынған жаңа қонысқа көшіру ісін қолға алмады, арлы-
берлі ... ... ... де ... орын ... тұрғындардың табиғи
өсімі тоқтады. Палестина әкімшілігі өз міндеттерін орындауда ешқандай алға
жылжушылық байқатпады, ... ... ... пен ... ... ... әрекетке бармай отыр. Палестина әкімшілігі мен ... өз ... ... орнатуға қадам жасап, шиеленісті
шешуге ұмтылыс жасамаса, ешқандай да ... өрті ... ... ... ... ... жаңа қоныстануға демонтаж жасау, босқын
мәселесін толығымен шектеу жататын болса, Палестина ... ... ... реформаларды жүзеге асырып, зорлық-зомбылықтың барлық
түріне тиым салу.
Израиль “жол ... ... ... ... ... орындамады.
2001 жылдан кейін салынған құрылыстардың демонтаждалуы, ... ... ... израильдіктерге деген сенімін ... ... ... көзқарастың белең алуына мүмкіндік
туғызды. Израиль үкіметінің сан рет берген уәдесіне қарамай, қоныс ... ... ... ішкі ... министрлігінің берген мәліметтеріне
сүйенсек, олардың саны күн ... ... ... ... ... ісі ... ірі ... алғашқы кезде жақсы қарқынмен
жүргізілген. Шығыс Иерусалим мен оның ... ... ... ... 1992 жылы ... ... жүргізілді, оны үкімет те, жеке
сектор да қолдап отырды. Қоныстандыру құрылыстарын үкімет тарапынан ... ... ... қауіп төндіретін белгілі. ... ... ... ... ... 600 жаңа пәтердің
құрылысын жүргізетін жоспарлары бар екен, ... ... ... ... ... құрылысын жүргізеді деген хабар ел ішін біраз ... ... ... ... Палестина әкімшілігі штаб-пәтерінің Батыс
жағалауға қарай жылжымауын қаатң бақылады.
Палестина әкімшілігінің ... ... ... ... ... ... шектеулі ғана. Соңғы 12 айдың ішінде Палестина әкімшілігін реформа
жүргізуде, Палестина қауіпсіздік қызметінің ... ... үшін ... қолдануын өтінген еді. Нақты шаралар заңдыылқтың сақталуы Палестина
әкімшілігінің шатқаяқтанған ... ... ... ... ... ... да бір сын ... мәселе – сайлау. 2004 жылы 4 ... ... алу ... сайлау комиссиясының басшылық етуімен
жүргізілген болатын, халықаралық қауымдастық та ... ... ... ... ... ... ... үш сайлау орталығын жауып, 2004 жылы 13
қыркүйекте бес ... ... ... алды.
2004 жылы 4 мамырда премьер-министр Шарон мынадай ұсынысын хабарлады,
Израиль әскери күшінің Газа ... мен ... ... бөлігінен алып
кетуін, Газа аймағында қоныстанушылардың, солтүстік батыс ... ... ... эвакуациялануын талап етті.
“Төрттік“ бұл қадамды қуаттап, бұл істің бейбітшілік процесінде нақты
әрі тиімді болуы үшін мына талаптар ... ... деп ... ... ... аймағының оккупациялануына нүкте қойып, батыс жағалауда да осы сияқты
шаралардың жүзеге асуына ықпал ету, ол “жол картасы“ аясында екі ... ... ... ... тиіс, оны Палестина әкімшілігі мен “төрттік“
үйлестіріп ... ... мен ... жағы бейбітшілік процесін қалыптастыру үшін
өздерінің алдында тұрған міндеттерін ... жөн. ... ... бұл істе көп ... бере ... екі жақ та осы уақытқа ... ... ... ... ... ... сала ... қалпымен қалып отыр. Палестина экономикасы
толығымен құлдырап кеткен, тез арада атқарылатын нақты шаралар болмаса тез
оңалып ... ... үміт жоқ. ... ... 47%-і ... ... олардың арасындағы жұмыссыздық 34,3% құраса, халықаралық еңбек
ұйымының ... ... ... ... үміті жоқ адамдардың саны 28,6%.
Қазіргі кезеңде БАПОР мен Әлемдік азық-түлік бағдарламасы ... 1 480 000 ... яғни ... 39%-ін азық-түлікпен қамтамасыз
етіп отыр.
Әлемдік банктің өткізген зерттеулеріне сүйенсек, Батыс жағалау мен
Газа секторындағы экономикалықдағдарыстың ең ... шегі деп ... Ол ... ұрпақтың кедейшілікте өмір сүруіне әкелді, Палестина
әкімшілігінің беделін түсірді, соғысқұмар ... ... ... ... ... ... – Израиль мемлекетінің құпия режимі. Жабық
режимде тіршілік етіп, Палестина ... ... ... ... ... көтеру үшін қаржы донорларын табуға болады, бірақ
донорлар үшін ... ... ... ... ... ... Егер
Израиль Батыс жағалаудың солтүстік жағы мен Газа секторынан ... ... ... ... ... онда ... ... туғызып отырған тағы бір мәселе, Израиль ... ... 2008 ... ... ... бас ... отыр. 2000 жылдың
қыркүйегінен бастап Израильде жұмыс ... саны ... ... Палестина экономикасы Израиль эконмикасына тек жұмысқа орналастыру
жағынан ғана емес, шикізат пен сауда саласында да тәуелді. Екі ... ... ... ... ... қалпына келтіру Израильдің
палестиндік жұмыс күшін пайдалануына да байланысты екендігі айтылған. Егер
Израиль палестиндіктердің ... ... ... үзілді-кесілді бас
тартатын болса, олардан іргесін аулақ ... ... ... ... ... ... пен кедейлік күшейеді.
Үстіміздегі жылдың 26 қаңтарында Палестина ... ... ... ... ... Ешқандай тәртіп бұзушылық болмай, тыныш
жағдайда өткен сайлаудың екі күннен кейін ресми түрде жарияланған ... ... таң ... анық, себебі мұнда өте көп дауыспен
жеңіске “Хамас” партиясы жеңіске ... ... ... ұйым ... ... жеңісі әрине, көбіміз үшін тосын жаңалық ретінде
қабылданды. ... бір ... ... жеңілген “ФАТХ” қозғалысы тарапынан
да, халықаралық бақылаушылар тарапынан да ... ... ... ... ... қиюы кеткен тірлікті нақты демократиялық жолмен
түбегейлі шешетін не ... ... ... ... күші ... ұйым ... Қозғалыстың айқын жеңісі палестиндіктердің өз
ішінен үлкен қолдауға ие ... ... бұл ... радикалды исламдық
топтардың кең танылуына мүмкіндік беруі мүмкін. “Палестина халық күресі
майданының” басшысы Халед ... ... ... ... ... ... ... жалғасуына қарсы екендіктерін білдірген саяси сайлау”
деген баға берді.
Партия билік ... ... ... көп ... ... қызметінің
негізгі бағытын ұсынды, онда ең бірінші қадам астанасы Иерусалим қаласы
болатын ... ... ... және 1967 ... ... ... ... босқындарды өз жерлеріне қайтарудан басталатындығы көрсетілген.
Қозғалыс басшысы Махмуд аз-Захар ... ... ... ... ... бастаудың мәнін көріп тұрған жоқпын” деген мәлімдемесі
арқылы қандай да бір келіссөздер жүргізуге құлықсыз ... ... олар ... жауы деп тек ... ғана ... ал батыс
державаларымен байланыс орнатуға әзір екендіктерін, сондықтан бұл елдер
оларға ... ... ... ... ... өзгертетіндіктерін
білдірді, мұнда да палестиндіктер жағынан есіп ... ... исін ... ... ... ... мықты болғанымен батыс державаларының
қолдауынсыз, нақтылай айтсақ, ... ... алға ... ... ... мәлімдемеден кейін, Еуроодақтың сыртқы байланыс істері
комиссары Бенит ... ... ... ... ... ... ... дайын екендіктерін” білдірді.
Алайда, “Хамас” қозғалысы әлемде террористік ұйым ... ... жөн, ... да ... байланыс орнатуға
әлемнің көптеген елдері құлықсыздық танытты. Кондолиза Райс АҚШ-тың “егер
Хамас ... ... онда Таяу ... ... ... ... ... деген пікірде отырғанын және американ заңына сәйкес террористік ... ... ... партияға қандай да бір көмек көрсету заң бұзушылық
болып есептелетінін жеткізсе, Таяу Шығыс институтының ... ... ... жағдайды “катастрофалық” деп бағалады, ал Саяси
технология орталығының ... ... ... ... ... елде ... ... мүмкіндік беретіндігін айтып қауіптенді.
Израиль өз тарапынан Палестинада мұндай партияның билік ... ... ... ... деп ... “Лихуд” партиясының өкілі Беньямин
Нетаньяху “бүгін бізден мыңдаған ... ... ... ... 100
метрдей ғана қашықтықта ХАМАСстан атты ... ... ... біздің
күресіміз енді бұдан да табанды түрде өтпек” деген мәлімдеме жасады.
2.3. Палестина автономиясы және ішіндегі ... ... ж. ... Шарон үкіметі Газадан кетуді шешті, сонымен қатар
израиль және палестиндықтарды бөліп тұратын ... ... ... бас
тартпады. Эхуд Ольмерттін жаңа ... ... ... ... ... ... ... 2006 жылы жазда Ливандағы
“Хезболлa” ұйымына қарсы қақтығыстар жол алды. Қазіргі уақыттағы палестина
үкіметі ... ... ... ұйымының бақылауында
болғандықтан,Израиль “мемлекетін” мойындауынан бас тарта жаңа жанжалдарға
жол ... ... ... ... палестина-израиль келісімдерді жоққа
шығарды.Сонымен бірге Ясир Арафаттың дүниеден кеткеннен соң, ... ... ... ... автономиясының төрағасы) Махмуд Аббастың
ұйымымен қатыгез бәсекелестік басталды.
Жалпы Израильдың саясаты көптеген ... ... ... ... ... кеткеннен соң, Таяу Шығыста бейтараптық, Палестинада
ішкі саяси бытырағқылық ... ... ... ж.ж. ... Таяу ... өзгерістер, ондағы: саяси, әлеуметтік, діни және де ең ... ... ... ... ірі держава АҚШ-тан көмек
тапқандықтан ... араб ... өз ... орнатуын мақсат қойған
болатын.
“Жол картаны” ... ... ... соң ( және де ... ... ... ... осы үш жыл аралығында Таяу Шығыс
аймағында тыныштық байқлған болатын.
Палестина автономиясына ... ... ... антиизраильдік
бағытталған “ХЕЗБОЛЛАХ” партиясына қарсы 2006 ж. жазда соғыс ... ... ... ... қызметін атқарып отырған Эхуд Ольмерт
саясатындағы Ливанды өзіне қарату және антиизраильдік партияны жою, ... ... ... және ... үшін ... ... ... және
әлемдегі ең ірі “БТД” мұнай құбырын құрудын арасында сәйкестіктер бар ма?
“Джейхан-Тбилиси-Баку” құбырынын 13 шілдеде ашылуы көрінбестен ... ... ... отырып, 13 шілдеде Ливандағы соғыстын басталуына
байланысты ... ... ... ... ... ... Грузия, арқылы өтеді. Қазіргі
уақытта бұл мемлекеттер АҚШ-тың ... ... ... ... Израильмен әскери ынтымақтастыққа қол қойды. Ливандағы соғыспен
байланысты ... да ... ... ... ... уақытта таяу шығыс-
жерорта аймағында стратегиялық маңызы зор ... ... яғни ... ... ... ... ... бұл мықты жоспарланған және
үйлестірілген милитаристтік проект, АҚШ-тың ... ... ... ... мен Иранға бағытталған ... Бұл ... ... ... ... ... ... жағалауында территориалды
үстемдікке келу, яғни ірі батыс мұнай ... ... ... ... ... Израиль англо-американ әскери белдігінін бір бөлігі
ретінде саналып, ... ... ... ... және Таяу шығыста мұнай
гиганттардын ... ... ... премьер-министрі Эхуд Ольмерттін
айтуынша Ливандағы әскери қақтығыстар жалғасуы мүмкін,ал сол ... ... ... ... ... тұрды. АҚШ-тын мемлекет
хатшысы Кондолиза Райстын мәлімдеуінше таяу ... ... ... ... ... және ... мен ... изоляциялау.
Ливан-Израиль соғысы Израильдің жеңілуімен тоқталды, сонымен қатар
көптеген аналитиктердің және сараптаушылардын айтуынша бұл тек ... ... ... Арафаттың билігі біткеннен кейін Палестина автономиясында бас
тағында ішкі ... ... ... ... ... ... ... сыртқы қақтығыстарға ашық қалдырды. Қауымның көпшілігі Палестина Ұлттық
Администрация көшбасшының ауысуы палестина-израиль ... ... оның ... ... ... ... қаңтарда өткен
сайлауда «ФАТХ» белсенділердін бірі ... ... ... ... ... ... ... палестинадағы басқа да ірі діни ұйымның
“ХАМАС”-тын(Исмаил Хания) ... ... ... ... ... ... ... “ХАМАС”-тын ПҰА және Газа секторіндегі
ықпалының әлсіреуіне ... ... ... ... көшбасшыларының
талқандалуымен және Израильмен “келісімге” келуі. ХАМАС-халық арасында
әйгілігінін түсуіне ... ... жаңа ... ... ... қоғамда және халықаралық қауымдастық арасында өз беделін нығайтуын
көздеді. 2005 жылы ... ... ... ... ... ... ... шешімімен келіспеген ХАМАС ... ... ... антиизраильдік, сионизмге қарсы деп жариялаған. Келесі ... заң ... ... өтеді, онда Радикалды партия ... ие ... ... құрамында көпшілігі ХАМАС партиясының өкілдеріне
беріледі [39]
Махмуд Аббастың қақтығысты бейбітшілік жолмен шешу ... ... ... көзқарастарымен сай келмегендіктен, ішінара партиялық
жанжалдар жиі өтіп тұрды. Алайда ... ... ... ... ... ... жасады.
Әділдік жолымен, палестина халқының дауыс беруі арқылы ... ... ... әлем қауымдастығы Палестина автономиясының
институттарын әлсірете отырып, Ұлттық ... ... ... ... ХАМАС арасында 2007 жылы бытыраңқылыққа және Иордан жағалауының батыс
бөлігімен Газа секторынын екіжақты болуына әкелді.[40]
Аннаполисте, Таяу ... ... ... келіссөздер алғашында-ақ
шешілмейтіндігін көрсетті, себебі жартылай “легитимді”, жартылай тәуелсіз
емес палестина ... ... ... ... ... ... осы ... саяси көшбасшы ретінде әлсіретті.
Осы саяси ішінара оқиғаларға байланысты ФАТХ және ... ... ... ... ... ... әрі ... жер Меккеде
келіссөздер өтті. Келіссөзде көтерілген ҰБҮ ... ... ... ... өзгеруін талқылады, көбінесе Халед ... ... ... Батыс аналитиктердің айтуынша Сауд ... ... ... ... және ... партияларымен
келіссөзді өткізуі әлем қауымдастығына (ЕО,БҰҰ,АҚШ) мысал ретінде көрініс
тапты.
Израиль ХАМАС және ФАТХ ... ... Аль- ... ... ... жаңа ... ... оқиғасына байланысты, бас
қосуыннан қауіптенген. Алайда бұл оқиға алдағы ... тек ... ... ... ... әсіресе АҚШ-тың қысым көрсетуімен Израиль ... ... ... ... ... ХАМАС пен Тель-Авив арасында
бейбіт келісімге келу келіссөзін жүргізуді қайта жандандыруға ... ... одан әрі ... ... Мысырдың көп күш-жігер
жұмсағанына қарамастан, екі жақ әлі ... ... бір ... ... жоқ. ... ... атыс-шаьыс саябырлағаны болмаса, мүлдем тоқтаған жоқ. Дегенмен,
кәнігі саясаткерлер тәжірибелі ... ... ... фракциялық
ұйымдары мен Израиль арасында ... ... ... ... туралы
ақпан айының бас кезінде жария етілуі мүмкін екендігін айтады. Соның
алғашқы ... ... ғана ... ... пен ... ... ... ымыраға келуге қатысты шарттарды талқылау бойынша қткен келіссөздер
десе болады. Әзірше екі жақ бір-бірімен 1-1,5 жылға дейін ... ... ... ... ... жағы ... «Бір жыл бойы ... келу үшін
Газа секторындағы шекаралық бекеттер үнемі ашық ... ... Онда ... ... ... ... ФАТХ қозғалысы өкілдері мен
израильдіктер емес, Еурооодақ және ... ... ... ... ... ... Каирдағы келіссөздердің жемісті аяқталуы Газаны
қалпына келтіруге ... ... ... кімнің қолына
тиетіндігіне де тікелей қатысты болмақ. ... ... үшін ең ... ... ие ... ... ... демеушілік көмектен және өз еркімен
қаражат бөлушілерден түскен ... ... ... ... әкімшілігінің
қолына тиетін еді. ХАМАС енді ол ақшаны ... ... ... ... Газа ... ... келтіруге бөлінген қаражатты бөліп, қайда
жұмсаумен «саяси ұйымдар айналыспауы керек» деген. Оның бұл ... Каир ... Бар ... осы ... ... ... ... екі жақ бебіт
келісімге келуге ... ... ... Газа ... қарулы содырлардың Израиль территориясын «Кассам» зымырандармен
атқылау толастар емес. Мұндай жағдайда, келісімге тез арда қол ... әлі ... ... ... ... ... ... аймақтардың бірі
болғандықтан, Газа өңіріндегі өтіп жатқан жанжалдар бірнеше мемлекеттердің
қатысуымен орындалып жатыр, алайда Таяу ... ... ... осы ... нәтижелерімен және туындаған тенденцияларымен келісу
керек. Газа ... ... ... ... ... ... ... Аббасқа тәуелді ФАТХ ұйымын көргісі келеді. Газадағы режимді
жою үшін Израиль екі ... ... ... еді: а) ... ... б) ... ... жаппай көпшілік босқындардын өрлеуі.
Жалғасында Египет ... ... ... босқындарға арналған
лагерьлерді, кейін бүкіл Газа Секторын өзіне қаратуын-Израиль жоспарлаған.
Сенбі күні ... ж. Газа ... ... ... ... свинец” операцияның мақсаты ... ... ... жою деп ... ... бұл ... ... көптеген
жай халық зардап шекті. “Радио Эхо” және Михаил ... ... ... ... ... ... “Вифлеем қантөгісімен”
(Иисус дүниеге келген кезде, оны табу мақсатында барлық енді ... ... ... ... ... бойынша бұл соғысты “Ленинград блокадасымен”
ұқсастандырады, ... ... ... Газа ... ... ... ... жауып және онда басқа мемлекеттерден келетін
гуманитарлы көмекті халыққа ... ... Осы ... палестиндықтардын
ашаршылыққа, дәрі-дәрмектердің жоқтығына әкелді. Соғыста ... ... ... ... ... ... тұра ... халық
алдында масқара болды.
Соғыс, қантөгіс ХАМАСтын ішкі ... ... ... ... ... ... ... Исмаил Хания өз баласын ... ішкі ... ... ... ... ... ... Аббас жаңа
интифаданы басқармағанымен, әрі ФАТХқа ... ... ... өткізуге рұқсат бермеді. Нәтижесінде қауым сұхбаты
бойынша, қақтығыс біткеннен соң, ХАМАС ... ... ФАТХ ... жағалауда озып тұрды.
Көптеген факторлар Махмуд Аббасты және оның ... ... ... әрі анық ... ... “Үлкен ФАТХ” ішінде,
көбінесе “саяси элита” және “аль-Ақс” азап ... ... ... ... араб ... М. ... деген сенбеушілік
туындады, сонымен қатар ЛАГ ... ... ... парламентінің жартысы
Махмуд Аббасты автономияға оралуына жол бермеуді ... ... ... ... ... жанжалдар Махмуд Аббастын саяси
деңгейін ... ... ... ... ... ... ... мойындауға келіседі, сонымен қатар ФАТХ көшбасшысын
жалғыз партнер иелігінен босатады [43]
“ХАМАС”. “Исламдық қарсыласу ... ... және ... тактикалық ұтушы ретінде қарастырыла алмайды.
“Исламдық қарсыласу қозғалысының” ... ... ... ең ... ... біріне қарсы тұруы. Израильдің әскери
дайындығы және де қаруланғандығы ... ... он есе ... ... ... ... жеке ... авиациясы және әскери техникасы ... ... ... ... ... ... ошақ ... әлем қауымдастығы соңғы операцияны наразылықпен қабылдады.
Егер де Израиль өз әскерлерін Газа секторінен бір апта ... ... ... ... ... ... ... қақтығыстын тоқтатуын мәлімдеді.
Нәтижесінде бұл операция ... ... ... ... ... ... Операция Израиль саясатын мүлдем жоққа
шығарды, кейбір мемлекеттер(Венесуэла, Катар,Танзания, ... ... ... ... ... ... министрлігінің мәліметтері бойынша 1366
палестиндіктер қайтыс болды, оның ... 430 бала 111 әйел ... ... ... 1870 бала 800 әйел ... БҰҰ-ның статистикалық
мәліметтері бойынша ... ... ... 1080 бала
жарақаттанды. [44]
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі таңда таяу Шығыс - ... ... ... ... қатерлі аймақ
болып есептеледі. Ол жердегі шиеленіс ... өте келе ... ... ... үйлестірудің болмауынан, нақты жағдайды қолдан ... ... ...... ... шешілуіне екі мемлекеттің бейбіт өмір
сүру принципіне сүйеніп, терроризм мен күш қолдану ... ғана ... ... ... ... қарсы нақты ... ... ... іс ... ... пен ... негізделген
демократияны орнықтыруды қалайтын, ... ... ... ... Палестина мемлекетін орнықтыратын, екі тараптың ... ... ... ... ғана ... ... ауқымды мәселе.
БҰҰ-ның ол дағдарысты болдырмауға деген талпынысына ұзақ жылдар ... ... ... ... де ... ... Оның ... келу
арқылы шиеленісті бейбіт жолмен ... ... ... ... ... мен оның ... селсоқ қарады.
Таяу Шығыстағы жағдайды осынша уақытқа созылып, сиырқұйымшықтанып
кетуі неліктен ... ... ... ... Оның ... астарлы
саясаттан іздеуге болады. Ол – халықаралық империализмнің ... ... ... ... ... қол жеткізіп, ұлт ретінде
қалыптасуына деген қарсылық. Демократияны жөргектегі кезінде тұншықтыру.
Диплом жұмысының негізгі бөлігінде олар ... ... ... бейбітшілікті сүйгіш елдердің, Таяу Шығыстағы қалыпты, бейбіт
өмір қалыптастыру жолындағы күресі тоқтаған жоқ. Бұл ... ... ... ... қорытындыда қайталап жатуды жөн көрмедік.
ХХ ғасырдың алғашқы жартысында басталған қасірет ХХІ ... ... ... да ... әділ ... ... отыр, бір ауыз сөзбен айтыла
салатын «палестина – израиль қақтығысы» астарында тұтас халықтың мұңы ... ... мен ... ... мен ... ... өзінің үстемдігін
танытып отырған күштердің ұмытпағаны абзал.
Бұл мәселеде тек ... ... ғана ... ... ... ... ... өздерінің ғана емес, бүкіл бір халықтың
тағдырын ... ... ... ... себебі екі арада болған қаншама
соғыстардың салдарын айтпағанның өзінде, ... ... бір ... алмайтындығын уақыттың өзі көрсетті.
Израильдіктер айыптайтын терроризмнің бұл жерде ғайыптан пайда бола
салмағанын әлемдік ... ... ... ... ... ... ең әділ
болар еді.
Біз диплом жұмысында зерттеген Палестина – Израиль шиеленісінің басты
қасіреті – ... ... ... ... тура ... уақыт жеткен сияқты, әрине біздің
айтқанымыз, ойымыз, ұсынысымыз ... ... ... ... басқандай
айқын, себебі бұл мәселені біз емес, әлемдік қауымдастықтың өзі шеше ... ... ... ... ... адамзатқа жақсылық әкелмейтін,
қуаныш сыйламайтын аты жаман соғыстың жуық арада тоқтайтынына, екі жақтың
ортақ бір келісімге қол ... ... ... ... ... Ajami, F. The Shadows of ... Policy NO 48, ... M. The West Bank and Gaza Strip Project.
2. Меир Г. Моя жизнь./Пер.с ... ... Соц. ... ... Медведко Л.И. К востоку и западу от Суэца.- М.: Мысль, 1978.-374 с.
4. Кудрявцев А.В. Исламский мир и палестинская проблема.- М., 1985.- ... ... В.И. ... мир и ... проблема.- М., 1985.- 374 с.
6.Млечин Л.И. Особая папка. Зачем Сталин coздал Израиль?- М., 2005.- 460с.
7. Пырлин Е.Р. 100 лет ... ... ... ... и перспективы решения палестинской проблемы.- М.: Росс. Полит.
Энциклопедия, 2001.- 480 с.
8. Кожахметов К.К. ... ... и ... арабских народов за
свободу и независимость (сер. 50-х-начало 80-х гг).-Алматы: Оралман, ... ... ... К.А. ... экспортқа шығаратын елдер ұйымы және араб елдерінің
мұнай саясаты. - Алматы : ТОО ... LEM», 2006.- ... ... ... Документы ООН, международных организаций и
конференций.-М.,1984.-240 с.
11. Даян Моше, Табет Шабатай. ... ... ... ... Меир Г. Моя ... иврита Р.Зернова.-Алматы: Соц. Инвест.-М.,
Горизонт.1993.-415 с.
13. Илья Я. Израильская пресса: Война в Газе- компенсация за Ливан ? // Наш
Мир 2009. №4 ... ... де Сото ... ... ... // Наш Мир 2009. ... ... планета Уроки Газы, Stop the War//Наш Мир 2009. №5 март.- С.11-12
Does he really want a deal? // The ... 2009. may.- ... ... ... ... ... // ... 2009. №50
(725) ақпан.-Б. 4
Норман Финкелстейн Телль-Авив әрекеті-геноцид // Заман-Қазақстан 2009. ... (726) ... Б. ... ... Израиль Палестинаны қанға бояды // Заман-Қазақстан 2009.
№02 (722) ... – Б. ... ... ... палестинской проблемы. Иерусалим., 1976.-200с.-С.35
15. Ближневосточный конфликт из документов архива внешней политики РФ.-Т.1.
1947-1956.-М., 2003.-600с.-С.41
16. Никитина Г.С. ... ... ... ... ... проблема: Документы ООН, международных организаций и
конференций.-М.,1984.-240с.-С.79
18. Ближневосточный конфликт из документов архива внешней политики РФ.-Т.1.
1947-1956.-М., ... СССР и ... ... ... Документы и материалы
/МИД СССР/.-М.,1989.-180 с.-С.48
20. Марака Рами ... ... ... ... замедленного действия. Было
ли возможным создание двух государства в Палестине в конце 1940-х гг.//
Азия Африка сегодня. 2007. № 10.-С. ... ... ... ... ООН, международных организаций и
конференций./ Ред. Тимофеев И. В. , ... ... Г.С. ... ... М. ... ... ... П.С. Пропаганда в идеологической борьбе. Высшая Школа. М. 1987.-
230с.-С.156
26. Международные конфликты. Ред. В. В. Журкин и Е. М. ... ... ... ... И.Беглов. Внешнеполитическая пропаганда. М.,1984.-200с.-С.102
29. Каяли, Маджид. "Народные комитеты " в ... - их ... и ... ... Аль-Ард, № 6, 1989, Дамаск.
31. Хазанов М.Е. ООН и ... ... М.: ... 1988.- 174 ... ... Е. ... ... гг.-185 с.-С.23
33. Олимпиев А.Ю. Ближний и Средний восток: актуальные ... ... М.: ... ... ... ... К.Н. Тридцать лет на ... ... ... ... отношения, 1998.-568 с.-С.207: ил.
35. Беглов И.С. Внешнеполитическая пропаганда. М.,1984.-145с.-С.88
37. Примаков Е.М. Конфеденциально: Ближний Восток на сцене и за кулисами.-
М,: ИИК ... ... 2006 ... ... К.К. ... ... и ... Востока в современных
международных отношениях // Вестник КазНУ 2005. 12 декабрь.-С.183-186.
39. ... Рами ... ... ... ... ... действия. Было
ли возможным создание двух государства в Палестине в конце 1940-х гг.//
Азия ... ... 2007. № 10.-С. ... Наша планета Уроки Газы, Stop the War//Наш Мир 2009. №5 ... ... ... де Сото ... ... перемирия // Наш Мир 2009.
№5 февраль.-С. 15.
42. Норман Финкелстейн Телль-Авив әрекеті-геноцид // Заман-Қазақстан 2009.
№ 06 (726) ... Б. ... ... ... Израиль Палестинаны қанға бояды // Заман-Қазақстан
2009. №02 (722) қаңтар. – Б. 4
44. Илья Я. ... ... ... в ... ... за ... ? //
Наш Мир 2009. №4 январь.- С.12.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Құжаттар:
1. Ближневосточный конфликт из документов архива внешней политики РФ.-
Т.1. 1947-1956.-М., 2003.-600с.
2. ... ... из ... ... ... ... ... Т.2.-700 с.
3. СССР и Ближневосточное урегулирование 1967-1988. Документы и материалы
/МИД СССР/.-М.,1989.-180 с.
4. Внешняя политика Советского Союза и международные ... ... ... ... ... 1981.-264 с.
5. Палестинская проблема: Документы ООН, международных организаций и
конференций.-М.,1984.-240 с.
Кітаптар мен ... ... ... и ... ... 1983-174 ... Е.Д.Пырлиннің “100 лет противоборство и решения палестинской проблемы”
–М.,1995 ... ... «США и ... ... (70-е – начало 80-х гг.) М.-1999гг.
4. А.Ю.Олимпиев «Ближний и средний восток»-.М., 2000.-274с.
5. В.И.Киселев «Палестинская проблема и ... ... ... ... О.А. ... ... ... конфликта.
-Н.Новгород, 1991.-178 с.
7. Даян Моше, Табет Шабатай. Арабо-израильские войны (1956,1967).-М., 2003.-
360 с.
8. Меир Г. Моя ... ... ... Соц. ... с.
9. Киссинджер Г. Дипломатия. Пер. С англ. В.В. Львова /Послесл. ... ... ... ... Добрынин А. Сугубо доверительно.-М., 1998.-620 с.
11. Бжезинский Зб. Глобальное господство или ... ... Пер. ... ... ... ... с.
12. Брутенц К.Н. Тридцать лет на ... ... ... ... ... с.: ил.
13. Беляев И.П., Примаков Е.М. ... ... ... ... ... ... Князева А.Г. Египет после Насера (1970-1981 гг.).-М.: Наука, 1986.-
278с.
15. Примаков Е.М. Конфеденциально: Ближний Восток на ... и за ... ИИК ... ... ... ... Примаков Е.М. Анатомия ближневосточного конфликта.-М.: Мысль, 1978.-
374 с.
17. ... Е.М. ... ... ... М.: ... ... с.
18. Медведко Л.И. К востоку и западу от ... М.: ... ... с.
19. Кудрявцев А.В. Исламский мир и ... ... ... 374
с.
20. Киселев В.И. Исламский мир и палестинская проблема.- М., 1985.- 374 ... ... М.Е. ООН и ... ... М.: ... 1988.- 174 ... Васильев А. Россия на Ближнем и Среднем Востоке (от мессианства ... М.: ... 400 ... ... З. Палестина нашего времени. М., 2001.-с. Егорин З. Палестина
нашего времени.-М., 2001.-378 с.
24. ... Е.Р. 100 лет ... ... эволюция современного
состояния и перспективы решения палестинской проблемы.- М.: Росс. Полит.
Энциклопедия, 2001.- 480 ... ... Л.И. ... ... ... Сталин coздал Израиль?- М., 2005.-
460с.
26. Олимпиев А.Ю. ... и ... ... актуальные проблемы
международных отношений.- М.: Юнити-Дана, 2004.-240 с.
27. Тарик Али. ... ... М., 2003.- 530 ... Кожахметов К.К. Движение солидарности и ... ... ... ... и ... (сер. ... 80-х гг).-Алматы: Оралман,
1999.-200 с.
29. Кожахметов К.К. Движение афро-азиатской солидарности и ... ... ... Ш. ... ... Африканистов «Африка в
современном мире». Вып.2.-М.:Инст-т Африки,1979.-184 с.
30. Жунис К.А. Мұнайды экспортқа шығаратын ... ... және араб ... ... - ... : ТОО ... LEM», 2006.- ... Ден Кон Шербок, Дауд аль-Алами. Палестино-израильский конфликт. Две
точки зрения.-М., 2002.- 320 с.
32. ... П. ... ... ... 2.-М., ... ... ... Л. Психология политической пропаганды. М., 1981
34. Гуревич П.С. Пропаганда в идеологической борьбе. ... ... ... ... Е. ... ... Донцов В.Е. Современные исламские движения и ... на ... в ... ... отношений М., 2005.-190с.
37. Каяли, Маджид. "Народные комитеты " в ... - их ... и ... ... ... № 6, 1989, Дамаск.
38. Международные конфликты. Ред. В. В. ... и Е. М. ... ... ... ... Никитина Г.С. Государство Израиль.,Наука. М.,1968.-130с.
40. Новейшая история арабских ... ... ... Палестинская проблема. Документы ООН, международных организаций и
конференций./ Ред. Тимофеев И. В. , 1984
42. ... Ш., ... ... Восток. М., 1994.-370с.
43. Почепцов Г.Г. Информационные войны. Ваклер 2001.-288с.
44. Беглов И.С. Внешнеполитическая пропаганда. М.,1984.-174с.
45. ... В. ... ... ... и ... в постсоветских государствах, М.: Московский
Центр Карнеги.1997
46. Тума,Эмиль. Корни палестинской проблемы. Иерусалим., б/и, 1976.-176с.
47. Хайри аль Ориди ... ... ...... ... ... Е.М. ... Ближний Восток на сцене и за кулисами.-
М,: ИИК ... ... ... мен ... емес ... Кожахметов К.К. Страны Ближнего и Среднего Востока в современных
международных отношениях // Вестник ... 2005. 12 ... Алек ... и ... ... Шестидневная война и современная
поитическая динамика на Ближнем Востоке // Восток. 2003.№ 2.-С.72-84
51. Марака Рами Абдель ... ... ... ... ... Было
ли возможным создание двух государства в Палестине в ... 1940-х ... ... ... 2007. № 10.-С. ... Ajami, F. The Shadows of ... Policy NO 48, ... M. The West Bank and Gaza Strip Project.
53. Илья Я. Израильская пресса: Война в ... ... за ... ? // ... 2009. №4 январь.- С.12.
54. Альваро де Сото ... ... ... // Наш Мир ... ... ... Наша планета Уроки Газы, Stop the War//Наш Мир 2009. №5 март.- С.11-12
56. Does he really want a deal? // The ... 2009. may.- ... ... ... Атыс-шабыс саябырлаған секілді // Заман-Қазақстан 2009.
№50 (725) ақпан.-Б. 4
58. Норман Финкелстейн Телль-Авив әрекеті-геноцид // ... ... 06 (726) ... Б. 4
59. Ермек Сахариев Израиль Палестинаны қанға бояды // Заман-Қазақстан
2009. №02 (722) қаңтар. – Б. 4
Интернет-сілтемелер:
1. http://www.iibv.ru
2. ... ... ... ... 6. ... ... ... http://www.vesti.ru
10. http://www.zn.ua
11. http://www.mideast.com
12. http://www.uno.en

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс80 бет
Тәттіні көп пайдалану неге алып келеді?4 бет
«МАШСВАР» ЖШС31 бет
Сұрыптау тәсілдері6 бет
"Араб халифаты."36 бет
«Арабтардың философы» - әл – Кинди9 бет
Аббасидтер кезиндегі араб мәдениеті13 бет
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Аймақтық интеграция шеңберіндегі Араб Мағриб бірлестігі70 бет
Америкадағы еврей лоббиінің АҚШ-Израиль қарым-қатынасына әсері91 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь