Африка туралы мәліметтер

Аумағы жағынан Еуразиядан кейінгі орынды алатын құрлық, дүние бөлігі. Жерінің аумағы 29,2 млн. км2 (аралдарымен бірге 30,3 млн. км2). Тұрғыны 728 млн. адам (1995). Солтүстіктен оңтүстікке қарай 8000 км-ге, (Сахарада) созылған, оңтүстігінде ені 810 км. Африканы экватор сызығы кесіп өтеді. оның шеткі нүктелері: солтүстігінде - әл-Абияд мүйісі (37о 20’ солтүстік ендік), оңтүстігінде - Ине мүйісі (34о 52’ оңтүстік ендік), батысында Әлмади мүйісі (17о 23’ батыс бойлық), шығысында Рас-Хафун мүйісі (51о 23’). Құрлықты солтүстігінде Жерорта теңізі, батысында Атлант мұхиты, шығысында Үнді мұхиты мен Қызыл теңізі сулары шайып жатыр. Солтүстік шығысында жіңішке Суэц мойнағы (112 км) арқылы Азиямен жалғасады. Гибралтар бұғазы арқылы Еуропаынң Пиреней түбегінен бөлінген. Жағалауы нашар тілімделген, көбінесе таулы , тік беткейлі болып келеді. Ірі шығанақтары Гвинея, Сидра, Қолайлы қойнаулар аз. Ең үлкен түбегі – Сомали, құрлықтың шығысында – Мадагаскар, Занзибар, Сокотра, Мафия, Пемба, Комор, Маскарен, Амирант және Сейшель аралдары, батысында – Мадейра, Канар, Жасыл мүйіс, Гвинея шығанағында Аннабон, Сан-Томе, Принсипи, Фернандо-По аралдары орналасқан. Тектоник. жарықтар жүйесі Шығыс Африка грабені деген атпен белгілі. Ол Қызыл теңіз табаынан басталып, Африканың шығысын бойлай 6500 км-ге созылып жатыр.
Ойпаттары мен аласа жазықтары көбіне жағалауда орналасқан (Сенегал, Гвинея жағалауы, Сомали, Мозамбик, Жерорта теңізі жағалауы). Биік таулар Атластың биік бөлігі мен Шығыс Африка грабені жүйесіне тән. Экватордан солтүстікке қарай Африканың көп жерін Сахара және Судан жазықтары мен үстірттері алып жатыр. Сахараның орталық бөлігі көтеріңкі, онда Ахаггар мен Тибести таулы қыраттары оқшау көрінеді. Сахараның солтүстік батысында Атлас таулары (Тубкаль, 4165 м), шығысында Қызыл теңізді бойлай Этбай жотасы (Асотериба, 2216 м) созылып жатыр. Ол оңтүстігінде Эфиопия таулы қыратына (Рас-Дашан, 4623 м) ұласады. Бұл таулы қыраттың аралығында Африканың ең терң ойысы – Афар жатыр. Оның солтүстік батысында Камерун жанартауы (4070 м), солтүстігінде Азанде, батысында Оңттүстік Гвинея қыраты, оңтүстігінде Лунда-Катанга үстірті, шығысында Шығыс Африка таулы қыраты қоршай орналасқан. Олар сөнген және әлі сөнбеген жанартау конустарына, яғни батысында Рувензори (5109 м), Карисомба (4507 м), Рунгве (3175 м), шығысында Элгон (4322 м), Кения (5199 м), Меру (4567 м), Килиманджаро (5895 м) тауларына жалғасады. Оңтүстікке қарай жүрген сайын жер бедері біртіндеп аласарып, Калахари ойысы арқылы Кап және Айдаһар (Дракон) тауларына ұласады. Бұл таулардың беті өте жиі тілімденген, бір-бірінен терең аңғарлармен бөлінген. Кейбір бөліктерінің бетін қалың базальтты шөгінділер жапқан. Африканың оңтүстік шығысында құрлықтан бөлінген Мадагаскар аралы орналасқан.
        
        Африка
Аумағы жағынан Еуразиядан кейінгі орынды алатын құрлық, дүние бөлігі.
Жерінің аумағы 29,2 млн. км2 (аралдарымен бірге 30,3 млн. км2). Тұрғыны ... адам (1995). ... ... қарай 8000 км-ге, (Сахарада)
созылған, оңтүстігінде ені 810 км. ... ... ... ... ... ... ... солтүстігінде - әл-Абияд мүйісі (37о 20’ ... ... - Ине ... (34о 52’ ... ... ... ... (17о 23’ батыс бойлық), шығысында Рас-Хафун мүйісі (51о 23’).
Құрлықты ... ... ... батысында Атлант мұхиты, шығысында
Үнді мұхиты мен ... ... ... шайып жатыр. Солтүстік шығысында
жіңішке Суэц мойнағы (112 км) арқылы Азиямен жалғасады. ... ... ... ... түбегінен бөлінген. Жағалауы нашар тілімделген,
көбінесе таулы , тік беткейлі болып келеді. Ірі шығанақтары Гвинея, ... ... аз. Ең ... ...... ... ...
Мадагаскар, Занзибар, Сокотра, Мафия, Пемба, Комор, Маскарен, ... ... ... ...... ... Жасыл мүйіс, ... ... ... ... ... аралдары орналасқан.
Тектоник. жарықтар жүйесі Шығыс Африка грабені ... ... ... ... теңіз табаынан басталып, Африканың шығысын бойлай 6500 ... ... ... мен ... жазықтары көбіне жағалауда орналасқан ... ... ... ... ... ... жағалауы). Биік таулар
Атластың биік бөлігі мен Шығыс Африка грабені жүйесіне тән. ... ... ... көп ... Сахара және Судан жазықтары мен
үстірттері алып жатыр. Сахараның орталық бөлігі көтеріңкі, онда Ахаггар ... ... ... ... ... Сахараның солтүстік батысында Атлас
таулары (Тубкаль, 4165 м), шығысында ... ... ... ... жотасы
(Асотериба, 2216 м) созылып жатыр. Ол оңтүстігінде Эфиопия таулы қыратына
(Рас-Дашан, 4623 м) ... Бұл ... ... аралығында Африканың ең
терң ойысы – Афар жатыр. Оның солтүстік ... ... ... ... солтүстігінде Азанде, батысында Оңттүстік Гвинея қыраты, оңтүстігінде
Лунда-Катанга үстірті, ... ... ... ... ... ... Олар ... және әлі сөнбеген жанартау ... ... ... (5109 м), ... (4507 м), ... (3175 м),
шығысында Элгон (4322 м), Кения (5199 м), Меру (4567 м), Килиманджаро ... ... ... ... қарай жүрген сайын жер бедері біртіндеп
аласарып, Калахари ойысы арқылы Кап және ... ... ... Бұл ... беті өте жиі ... бір-бірінен терең
аңғарлармен бөлінген. Кейбір бөліктерінің бетін қалың ... ... ... ... шығысында құрлықтан бөлінген Мадагаскар аралы
орналасқан.
Геологиясы және кен ... ... ... болып келуі Африканың геол. және тектоник
құрылымының қарапайым болуымен байланысты. Құрлық ... жуық ... ... тұрады. Платформа іргетасын құрайтын қатты
метаморфтанған жыныстардың абс. жасы 3 ... ... ... Олар Туарег,
Регибат, Орт. Африка, ... ... ... ... ... ... ... жер бетіне шығып жатыр. Аралығында Тиндуф,
Сенегал, Тауденни, Ливия – Египет, Чад, Конго, ... Және ... ... Калахари, Карру синеклизалары ... ... ... ... ... ... хәне құрлықтық шөгінді жыныстар
жапқан. Мезозойда Гондвана құрылығының ... ... ...... солтүстік шығыс бағытта жылжып, кайназойда өте үлкен құрлық
масивві – Еуразия литосфералық ... ... ... ... ... Африкадан бөлініп, Қызыл теңіз табаны ашылған. Африканың
бүкіл шығыс бөлігін бойлап өтетін терең тектоник. ... ... ... ... Әлі ... Килиманджаро, Кения , Меру жанартаулары осы грабен
бойында орналасқан. ... ... ... тау ... процестері
әсерінен Атлас тауының Антиатлас, Тель-Атлас, ас-Риф жоталары ... жері ... ... өте бай, ... ... ... көп. ... мен газдың ірі кен орындары Нигерияда, Ливияда, Египетте,
Алжирде, ал тас көмірдің ірі кендері, Оңтүстік Африка Республикасында, ... мен ... ... шоғырланған.
Климаты
Африка тропиктік белдеулер аралығында орналасқандықтан, жері өте қатты
қызады. Жаз айларындағы орташа ... ... ... бөлігінде
дерлік 20оС-тан жоғары, Сахара мен Суданның солтүстігінде ... Жер ... ең ... ттемпература +58оС 1933 ж. Сахараның (әл-
Азизия) Жерорта теңізі жағалауында тіркелген. Қыс ... ең ... ... ... ... ... орташа температура 8оС-тан төмен
болмайды. Африка климатындағы басты қайшылық – ... түсу ... оның ... ... ... болмауы. Құрлық аумағының 60%-тен
астам бөлігінде ... ... өте ... ... керісінше, кейбір
бөлігінде ылғалдың мөлшері шамадан бірнеше есе артық түседі. Жылдық жауын-
шашынның ең көп ... жері ... ... ... ... тауының
беткейінде (10470 мм, Дебунджа), ал ең аз жауын-шашын ... ... ... ... қ-сы) ... ... ерекшілігіне қарай Африка аумағы
ыстық, ылғалды экваторлық, ауыспалы ылғалды (муссондық), субэкваторлық,
ыстық, әрі құрғақ, ... ... шөл, ... ... ... ... жерортатеңіздік климат белдеулеріне бөлінеді.
Ішкі сулары
Құрлық ішкі суларының жылдық ағынының ... (5400 км3) ... мен Оңт. ... ... ... тұр. Өзен-көл жүйесі біркелкі
таралмаған. Өзендер экватор төңірегі мен ... ... ... жиі. ... ... ... ... климаттың ертеде
ылғалды болғанын аңғартатын құрғақ өзен ... ... ... ... ... – Ніл (6671 км, дүние жүзіндегі еңұзын өзен). Конго, Замбези,
Нигер, ... Өзен ... ... мен ... көп ... өзенінің бойында атақты Витория сарқырамасы бар (биіктігі 120 м,
ені 1800 м). ... ... ... ... өте
жоғары. Құрлықтың шөлді-шөлейтті аудандарында жер асты суларының мол ... Ірі ... ... ... мен Калахари жерінде жатыр. Африкада
көлдер негізінен тектоник. жарықтарда орналасқан. Олардың ... ... ... Чад.
Топырағы
Экватор бойында ылғалды орманның қызылсары ферралитті ... ... ... ... мен ... ... өстеін қызыл
топырақ, құрғақ саваннаға қарай қызылқоңыр және карбонатты қызғылтқоңыр
топырақ жалғасады. Тропиктік шөл аудандарының көп ... ... ... ... тастар алып жатыр. Жер асты су деңгейі жоғары ... ... қара ... ... және сор ... Субтропиктік шөлейттер мен Атлас, Кап тауларында таулық сұрқоңыр
топырақ пен сұр топырақ таралған. Ал жерортатеңіздік қатты жапырақты ... ... ... қоңыр орман топырағы қалыптасқан.
Өсімдігі
Африкада гүлді өсімдіктердің 40000-нан астам түрі бар, оның ... қана осы ... ... ... Африка үш ботаникалық-географиялық
аймаққа бөлінеді: солтүстігі – голарктикалық, Сахараның оңтүстік батысы –
палеотропиктік, оңтүстік шығысы – Кап ... ... ... ... ылғалды тропиктік орман (гилея), 35%-не жуығын саванна және сирек
орман, 40%-н ... мен ... ... алып ... ... ... мен солтүстігінде субтропиктік жерортатеңіздік бұталар мен сирек
орман белдемі орналасқан. Ол өсімдік ... ... ... ... ... ... жақын. Кап флоралық аймағына кіретін оңтүстік ... ... ... тән ... ... өсімдік түрі кездеседі. Олардың басым
көпшілігі ... ... ... ... астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер
кездеспейді. Гвинея жағалауы мен ... ... ... ... ағаштың 300-ден астам түрі бар. Олар бірнеше қабатты болып өседі,
ең биңк өсетін ...... ... 60–70 м-ге ... ... ... май және ... пальмасы, сейба, кола ағаштары сияқты түрлері
бар. Төменгі бөліктерге банан, ппорониктер, ... кофе ... ... ... ағаш тәріздес лиана, ландольфия, ротанг пальмасы кездеседі.
Саваннаның негізгі ағашы – баобаб. ... ... ... 2 – 3 ... 5 м-ге ... піл ... дум ... май пальмасы өседі. Сахара мен
Калахари шөлдерінің шұраттарында құрғақшылыққа төзімді өсімдіктерден жусан,
жантақ, акация, құрма пальмасы, ... пен ... ... ... сүттігін, вельвичия таралған. Африка – кофе мен құрғақшылыққа
төзімді бидайдың отаны.
Жануарлары
Африкада жануарлар өте көп және ... ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Құрлық сүт қоректі
жануарларға, әсіресе, тұяқты ... бай. Жер ... 51 ... сүт ... 1/4-і ... ... Тек қана
Африкаға тән жануарлардан африка пілі, ... ... адам ...... мен горилла, басы итке ұқсас маймылдар павиан мен
мандрил, сондай-ақ бегемоттар. Мадагаскар аралндағы ... ... ... ... дүниесі XIX ғасырда, әсіресе, XX ғасырдың басында
аяусыз қыру нәтижесінде күрт ... ... ... ... ... ... ... қорықтар, қамашаулар (резерваттар) құрылған. Ірі
ұлттық саябақтарға ... ... ... ... ... ... ... Намиб жатады.
Шаруашылығы
Тәуелсіздікті жеңіп алғаннан кейін Африка елдері ғасырлық шектеулікті
жоюға күш-жігер ... ... ... мемлекет меншігіне
айналдырудың, аграрлақ ... ... ... ... ұлт ... дайындаудың ерекше зор маңызы болды. Осының
нәтижесінде даму қарқыны жеделдеді. ... ... және ... ... ... бастады.
Бұл жолда тау-кен өнеркәсібінде зор табыстарға қол ... ... ... ... ... ... ... Африка шетелдік
дүниеде маңызды, кейде ерекше орын ... ... отын мен ... ... дүниежүзілік рынокқа шығарылатындықтан, нақ өндіруші
өнеркәсіп ең алдымен Африканың халықаралық географиялық ... б ... ... ... шаруашылықтағы орнын айқындайтын экономиканың
екінші саласы – ... және ... ... Оның да айқын
байқалатын экспорттық бағыты бар.
Бірақ, тұтас алғанда, Африка өзінің дамуында өте ... ... ... индустрияландыру деңгейі, ауылшаруашылық дақылдарының түсімі жөнінен
дүние жүзі аймақтарының ішінде соңғы орын алады.
Елдердің ... әлі ... ... ... ... ... түрі ... Оның айырым белгілері: 1) аз тауарлы,
өнімділігі төмен ауылшаруашылығының басым болуы; 2) ... ... ... 3) ... өте артта қалуы;
4) Өндірістік емес саланың негізінен саудамен және ... ... ... ... бүкіл адамзат баласының 1/5-і Африкада тұратын,
бірақ европалықтардың ұзаққа созылған отарлық үстемдігі және құл ... ... ... ... 1940 ж. ... әлем ... ... қалды. Екінші дүние жүзілік соғыстан кейін халықтың саны ... ... ... ... 1967 ж. 40% ... ... халқы: 1930 ж.
164, 1940 ж. 191, 1950 ж. 222, 1960 ж. 278, 1965 ж. 311, 1967 ж. 328, ... 728 млн адам ... ... халқы антропологиялық жағынан әр алуан. ... үнді ... ... арабтар мен берберлер
мекендейді, олар европеоидтық нәсілге жатады. Сахараның оңтүстігінде үлкен
экваторлық ... ... ... ... ... нәсілдік типтегі халықтар
тұрады. Басым көпшілігі – негрлер; олар ұзын бойлы, жалпақ ... ... ... ... түсі қара келеді. Негрилльдердің (Орт. Африканың
пигмейлері) қалың түкті терісінің түсі негрлерден гөрі ... ... бойы ... ... (Оңт. ... нәсілдік типі – бушмендер
мен готтентоттар) орта бойлы, ... түсі ... ... ... жіңішкелеу; Эфиопия мен Сомали түбегінде эфиоп (Шығ.
Африка) ... ... ... ... бұлар экваторлық нәсіл
меневропеоидтық ... ... ... ... беті сопақ, қырлана
біткен мұрны едәуір жіңішке, прогнатизмі әлсіз, ерні сәл қалыңдау, сақалы
селдір, шашының ... ... ... ... терісінің түсі ашық
күреңнен шоколад өңдес қара қошқыл ... ... ... ... бойы ... Мадагаскар аралының халқы негрлер мен оңтүстік азиялық нәсілдерден
қалыптасқан.
Зерттелуі
Африка туралы мәлімет өте ерте кезден-ақ белгілі болған, әсәресе, оның
жерортатеңіздік жағалауындағы ірі ... ... ... көп. Египет
перғауында қызметте жүрген финикиялықтар б.з.б. 600 ж. шамасында ... ... ... шыққан. XIV ғасырда марокколық араб Әбу ... ибн ... ... ... ... ... ... Мали мен
Тимбукту жерлеріне саяхат жасап, зерттеген. Құрлықты б.з.-да ең алғаш ... ... ... жол ... мақсатында Васко да Гамма (1497 – 1498)
басқарған португал экспедициясы айналып шыққан, ... ... ... ... ... ... Тек XIX ... отаршылықнауқаны кезінде
көптеген зерттеу жұмыстары жүргізілген. Олардың ішінде ... ... ... 1840 – 1870 ж. және орыс ... В. В. ... 1876
– 1896 ж. зерттеулерін атауға болады.
Саяси бөлінісі
Африканың қазіргі саяси картасында 55 мемлекет бар. ... ... ... ... ... ... ... федерациялық
республика, ал қалғандарында республикалық мемлекеттік құрылым орныққан.
Африка елдерінің көпшілігінде шаруашылықтың бір ... ... ... ... ... азық-түлік өндіру сақталған. 80-
жылдары Африканың кейбір елдерінің әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... Бұл жағдай әлі де жалғасуда.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Африка."10 бет
Адамның шығуы мен қалыптасуы туралы6 бет
Азиядағы өзара іс-қимыл мен ынтымақтастық төңірегіндегі мәселелер8 бет
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Аймақтық интеграция шеңберіндегі Араб Мағриб бірлестігі70 бет
Араб халифатындағы феодалдық қатынастардың қалыптасуы32 бет
Астық дақылдарымен қоректенудің биологиялық ерекшеліктері9 бет
Африка7 бет
Африка Бірлігі Ұйымы11 бет
Африка елдері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь