Паскаль тілінің негізгі түсініктері

Мазмұны

Кіріспе

1.0 Паскаль тілінің негізгі түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ..2
1.1 Турбо паскаль тілінің операторлары ... ... ... ... ... ... .3
Негізгі бөлім
1.2 Циклдік құрылымды алгоритмді программалау ... ... ... 4
1.3 Алғы шартты цикл операторы. While операторы ... ... ..4
1.4 Келесі шарт бойынша циклді ұйымдастыру.
Repeat операторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.5 Параметрлі қайталану операторы. For операторы ... ... .7
1.6 Күрделі циклдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.7 ЭЕМ.де есеп шығару кезеңдері.
Қадам бойынша орындау әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.8 Мысал есептер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.9 Қайталау (цикл) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
1.0 Паскаль тілінің негізгі түсініктері.
Алфавиті
Паскаль тілінде: латынның әріптері (Аа, ..., Zz) араб цифрлары (0,...,9) және арнайы таңбалар қолданылады. Арнайы таңбалар:
-арифметикалық және салыстыру амалдары (+,-,*,/,>,<,< >,<=,>=,@);
-арифметикалық және логикалық функциялар (DIV,MOD, NOT,AND,OR,IN,SHL,SHR).
-әр түрлі тыныс белгілері:
{} немесе (**)-түсініктеме жазатын жақшалар;
[] – массив индекстерін және жиын элементтерін белгілеу;
() – айнымалы тізімін белгілеу;
‘ ‘ – апостроф; := - меншіктеу белгісі;
; - операторлар мен хабарларды ажырату;
: - айнымалыны бөліп көрсету;
= - айнымалының типін типтің сипаттамасынан немесе тұрақтыны өз мәнінен бөліп көрсету;
, - тізім элементтерін ажырату;
Программа құрылымы
Программа келесі бөлімдерден тұруы мүмкін, бұл бөлімдер (тек соңғыдан басқасы) бір-бірінен нүктелі-үтір арқылы ажыратылады:
• программа тақырыбы;
• белгілер бөлімі;
• тұрақтылар бөлімі;
• типтерді сипаттау бөлімі;
• процедура мен функцияларды сипаттау бөлімі;
• программа денесі;
Қолданылған әдебиеттер:

1. “Turbo Pascal” Ж.Қ.Масанов, Б.А.Бельгибаевб
А.С.Бижанова, Қ.Қ.Мақұлов

2. Паскаль тіліндегі программалау негіздері.
А.Б.Дәулетқұлов, С.С.Алғазы

3. “Алгоритмы и программы на языке Turbo Pascal''
Ю.Федоренко

4. “Алгоритмдеу және программалау негіздерін оқыту”
Б.Д.Сыдықов

5. “Паскаль тілінің негіздері”
Б.Нақысбек
Г.Қалықова

6. Интернет сайт WWW.RAMBLER.RU
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Паскаль ... ... ... Турбо паскаль тілінің операторлары ... ... ... ... ... ... ... Алғы шартты цикл операторы. While операторы ..........4
1.4 ... шарт ... ... ... ... ... ... For операторы.........7
1.6 ... ... есеп ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... түсініктері.
Алфавиті
Паскаль тілінде: латынның әріптері (Аа, ..., Zz) араб ... ... ... ... қолданылады. Арнайы таңбалар:
-арифметикалық және салыстыру амалдары (+,-,*,/,>,,=,@);
-арифметикалық және ... ... ... ... ... ... ... (**)-түсініктеме жазатын жақшалар;
[] – массив индекстерін және жиын элементтерін ...... ... белгілеу;
‘ ‘ – апостроф; := - меншіктеу белгісі;
; - операторлар мен ... ... - ... ... ... - ... типін типтің сипаттамасынан немесе тұрақтыны өз мәнінен
бөліп көрсету;
, - тізім элементтерін ажырату;
Программа ... ... ... ... ... бұл ... (тек соңғыдан
басқасы) бір-бірінен нүктелі-үтір арқылы ажыратылады:
• программа ... ... ... тұрақтылар бөлімі;
• типтерді сипаттау бөлімі;
• процедура мен функцияларды сипаттау бөлімі;
• программа денесі;
Программалау ... ... ... ... ... мәліметтердің
стандартты типтері мен программалаушының өзі ... ... ... ... ... типтер-SHORTINT, INTEGER, LONGIN, BYTE,WORD;
- нақты типтер – REAL, SINGLE, DOUBLE, EXTENDED, COMP;
- логикалық тип -BOOLEAN ; ... тип CHAR ; ... тип STRING ... ... PCHAR; ... файл TEXT;
Басқа типтердің барлығы типтер бөлімінде, ... ... ... ... ... ... ... типтен басқа
қарапайым типтер үшін мына функциялар анықталады:
DEC(N) N-ді азайту (қысқарту)
INC(N) N-ді үлкейту (ұзарту)
ORD(N) N-нің рет нөмірі
ODD(N) N-нің ... ... N-нің ... ... N-нің ... ... бүтін болатын мәліметтердің бүтін типтерімен жұмыс ... ... ... функциялар қолданылады:
ABS(N) N-нің ... ... DIV B ... бөлу
A MOD B қалдықты бөлу
+ ... ... ... Х нақты санның бүтін бөлігі;
ROUND(X) Х нақты санды бүтінге дейін ... N ... ... функциялар: NOT- терістеу; OR - біріктіру немесе ... ... ... немесе логикалық көбейту; XOR - екінің модулі бойынша қосу.
Стандартты функциялар
ABS(X)-Х-тің ... ... ... ... ... ... Х
EXP(X)- е2
FRAC(X)- Х-тің бөлшек бөлігі
ARCCOS(X)=ARCTAN(SQRT(1-SQR(X))/X)
ARCSIN(X)=ARCTAN(X/SQRT(1-SQR(X)))
Тілдің операторлары
• BEGIN END құрама оператор;
• IF…THEN шартты оператор;
• CASE…OF таңдауоператоры;
• FOR… DO ... ... ... ... UNTIL ... ... ... операторы;
• WHILE… DO әзіргі шартқа байланысты қайталау;
1.1 Турбо mаскаль тілінің операторлары.
Операторлар-программадағы нұсқаулардың ... ... ... Яғни ... ... шешу ... ... машинаға түсінікті түрде жазылуы. Сонда, программа денесі
бірінен кейін бірі жазылған операторлар ... ... ... ... үтір (;) белгісі қойылады.
Операторлар қарапайым және күрделі (құрама) операторлар болып екі топқа
бөлінеді. Егер ... ... ... ... боламса, онда ол
қарапайым оператор деп аталады. Бұл топқа: ... ... ... көшу – GOTO, бос орын ... ... ... ... ... қарапайым операторлар тұрады. Бұл
операторлар begin (басы) және end (соңы) қызметші сөздер арасында жазылады.
Әр ... ... (;) ... үтір ... ... оператордың жалпы жазылуы:
Begin
1-оператор;
2-оператор;
3-оператор;
...
N-оператор;
End;
Begin (басы) және end ... ... ... ... ... ... ... мына түрде жазуға болады:
(1-оператор; 2-оператор; ...; N-оператор).
Құрама операторлар ішінде тағы бір құарма оператор ... ... ... программа денесін құрама оператор деп ... ... ... ... ... және ... операторлары жатады.
1.2Циклдік құрылымды алгоритмді программалау.
Кейбір алгоритмдердің белгілі бір бөліктері бірнеше рет ... ... ... ... ... ... ие ... Қайталанатын бөліктерді, яғни ... ... ... – бұл ... ... барысында бірнеше рет қайталанатын
бөліктері. Циклдерді пайдалану арқылы салыстырмалы түрде қысқа программалар
жазуға, программаның көлемін едәуір ... ... ... осы ... ЭЕМ өте ... ... есептеулерді орындайды. Турбо Паскаль да
циклдік құрылымды алгоритмді программалауды үш түрлі жолмен ... ... ... ... арқылы
2. Келесі шарт бойынша
3. Параметрдің мәніне тәуелді
Үш түрлі жолмен ұйымдастыратын циклға арнайы операторлар қолданылады.
Олардың әрқайсысын талқылайық.
1.3Алғы шартты цикл ... While ... ... жан ... ... үйлесімі болып табылады. Алдын ала
берілген шартты ... ... ... ... While ... While ... ... қайталану саны белгісіз болғанда
пайдаланған ... ... ... қойылған шартты тексеру арқылы
жүзеге асырылады. ... шарт ... ... цикл ... да, ... болса, циклден шығу орындалады. While операторы екі бөліктен тұрады:
циклдің тақырыбынан және ... ... ... ... ... ... ... қазақша мағынасы: While –“әзір”, do
–“орында”. Ал, шарт-логикалық ... ... ... ... ... ... рет қайталанып орындалатын операторды – циклдің денесі деп
атаймыз. Орындалу ережесі: Begin және End ... ... ... шарт ... ... орындалады
While операторы алгоритмдік тілдегі “әзір” цикл командасына сәйкес
“әзір” цикл командасының жазылуы және блок схемасы:
әзір
цб

цс
бітті.
Шарт
1.0-сурет.
Жоғарыдағы блок ... While ... ... ... сипаттайды. While операторында, әрбір қайталанудың алдында ... ... Шарт ... ... цикл ... ... Егер, шарт
орындалмаса, цикл денесі де бірде-бір рет орындалмайда.
Егер, цикл ... екі ... ... де көп ... тұрса, оларды
операторлар жақшасының ішіне жазамыз.
While do
begin
;
end;
While операторында программалаушы циклдің өзгеру ... өзі ... Егер ... ... “/” не тең ... ... ... сан да 0-
гетең болмаса, онда ... ... ... бұл ... айналып
өтеді, яғни цикл бір рет те ... ... ... оның ... істейтін F7 пернесін қолдану арқылы тексереміз. Мысалы:
Z=Y3 функциясының ... ... ... ... Y=1,2,3,4,5,6,7.Программаның
нәтижесінде Y-тің мәні мен сәйкес функцияның мәні ... ... ... ... ... ... 1-ге ... pr1;
Var Z,Y: integer; {берілген айнымалыны сипаттау}
Begin
Z:=1;{Y-тің бастапқы мәнін меншіктеу}
While y1000;
readln
end.
1.5 Параметрлі қайталану операторы For операторы.
Циклдік ... ... ... қайталанушы процесс бір
айнымалының мәніне тәуелді болса, For операторын қолданамыз. Айнымалы тек
бір қадамға ғана ... ... ... ... Бұл ... ... ... операторы деп аталынады. Санағышы бар параметрлі цикл
операторы цикл қайталануын бақылайтын ... ... және ... ... ала ... болған кезде ғана қолданылады.
For операторы алгоритмдік тілдегі параметрлі қайталану ... ... үшін m1 ... m2 ... h қадам
Цб
Серия
Цс
For операторы екі түрлі жазылады:
А) for I:=A to B ... ... Begin және End ... ... ... I:=A, I:=A+1, ... үшін орындалады. Мұндағы І цикл
параметрі, А –параметрдің ... ... ... ... ... Х:=М1 to M2 do ... қызметші сөздер: For(үшін), to(дейін) циклдің қадамы +1-ге
өсіп отыратынын ... ... ... ... ... циклдің параметрі;
М1-цикл параметрінің бастапқы мәні;
М2-цикл параметрінің соңғы мәні;
S1-параметріне тәуелді қайталанып орындалатын оператор. Сондықтан, S1-цикл
денесі деп аталады.
Б) For I:=A DOWN TO B ... ... Begin және End ... арасында жазылған
операторлар I:=A, I:=A-1, ... I:=B үшін ... X:=M1 down to M2 do ... ... to ... ... down to ... дейін) қызметші
сөзі жазылады. down to циклдің өзгеру қадамы –1 тең ... ... Х ... мәні М1- ден М2-ге ... –1 қадаммен кему үшін М1>M2 шарты
орындалуы ... Егер бұл шарт ... цикл ... ... бір ... цикл денесі бірнеше оператордан тұрса, Begin және ... ... ... тәуелді циклді блок схемасында төмендегідей
сипаттайды.
1.2-сурет.
Параметрлі қайталану операторының жазылуына және ... ... ... | ... ... k:=-1 To 6 do Write ... ... ... k:=3 To 3 do Write ... |3 ... k:=1 To 9 do Write ... ... ... k:=-1 To -6 do ... ... ... ... k:=10 down to 6 do Write(x,’,’) |10,9,8,7,6 ... k:=0 down to –1 do ... |0,-1 ... k:=1 down to 16 do ... |Цикл орындалмайды ... ... ... ... ... ... Соңғы мән –
алғашқы мән +1 – бірінші жағдай үшін;
Алғашқы мән – ... мән +1 ... ... ... Мысалы:Р=1*2*,…*10
сандарының көбейтіндісін есептеу.
Program pr3;
Var i,P :integer;
Begin
P:=1;
For i:=1 to 10 ... ... ... ... ... ... бір цикл операторы
құрамында екінші бір цикл операторы ... ... Бұл ... да бірінші
цикл оператор – ішкі цикл деп аталады. ... және ішкі цикл ... шарт ... ішкі ... ... ... сыртқы цикл денесіне
толық енеді
Мысылы, суретте екі параметрлі цикл операторлары арқылы ... ... ... ... ЭЕМ-де есеп шығару кезеңдері. Қадам бойынша орындау әдісі.
Кез-келген есерті ЭЕМ-де шешу ... ... ... ... ... ... формальдау деңгейі (есептің математикалық түрде қойылуы);
3) шешу ... ... ... ... ... құру;
6) программаның дұрыстығын тексеру;
7) есептеу және нәтижелерін өңдеу.
1.8 Мысал есептер
1-есеп. М натурал саны берілген. Оның жай сан екендігін анықтау керек.
Program ... I,M,F: ... ... ... ... I:=2 TO M DIV 2 do
If M MOD I=0 then F:=1;
If F=0 then writeln (M:6,’жай сан’)
Else writeln (М:6,’жай сан ... шешу ... ... ... айнымылылардан сипаттаудан бастаймын.
2. Натурал сан енгіземін.
3. 2-ден М/2 ... ... ... М ... бөлгіші бола ма, соны
тексеремін.
4. F-тің мәніне байланысты нәтижені шығарамын.
Айнымалылар:
М-зерттелетін сан;
І-цикл ... ... А ... саны берілген. Оны жай көбейткіштерге жіктеу керек.
Program pr2;
Var I,A,F,J: integer;
Begin
Repeat
Write(‘натурал сан енгіз А=’);
Readln(A);
Until ... ... I:=2 to A DIV 2 ... J MOD I=0 then begin ... ... І көбейткіштердің А санында нешеу екендігін анықтайды}
While J MOD I=0 ... DIV ... ... ... жай ... ... ... F=0 then writeln (‘*’,A);
else writeln;
end.
Есепті шешу алгоритмі:
1. Программа денесін айнымалыларды сипаттаудан бастаймын;
2. Натурал сан енгіземін;
3. Параметрі І циклде А/2 – ден ... ... ... ... Егер ... сан ... болса, онда А-ны кішірейту арқылы санын
анықтаймын;
5. F-тің мәніне байланысты нәтижені шығарамын.
Айнымалылар:
А-зерттелетін ... ... ... Р және М ... ... берілген. Олардың өзара жай сандар
екендігін анықтау керек. ... жай ... 1-ден ... ... ... ... I,P,M,K: ... Boolean;
Begin
Repeat
Write(‘натурал сан енгіз P=’);
Readln(P);
Write(‘натурал сан енгіз M=’);
Readln(M);
Until(P>0) and (M>0);
F:= ... P>M then K:=M else ... I:=2 to K ... (P MOD I=0) And (M MOD I=0) Then ... F then writeln (P,’,’,M,’ өзара жай сандар емес’)
Else writeln (P,’,’,M,’өзара жай сандар’);
End.
Есепті шешу ... ... ... ... ... бастаймын;
2. Р,М натурал сан енгіземін;
3.Параметрі І циклде 2-ден бастап ең кіші санға дейінгі ... ... ... Р,М ... ... ... тексеремін;
4. F-тің мәніне байланысты нәтижені шығарамын.
Айнымалылдар:
Р,М –зерттелетін сан;
І-цикл айнымалысы;
Ғ-көмекші айнымалы;
К-Р,М ... ... А және М ... ... ... Олардың үлкен ортақ бөлгішін
табу керек.
Program ... ... ... (A>0) And ... A>M then K:=M else ... I:=1 to K ... (A MOD I=0) And (M MOD I=0) then ... (‘A,M сандарының ең үлкен ортақ бөлгіші=’,D);
End.
Есепті шешу алгоритімі:
1. ... ... ... ... бастаймын;
2. А, М натурал сан енгіземін;
3. Параметрі І циклде 1-ден бастап ең кіші ... ... ... анықтаймын
және олардың әрқайсысы бірмезгілде А,М сандарының бөлгіші болатындыығн
тексеремін;
4. Осы ... D ... ... ... ... зерттелетін сан;
І-цикл айнымалысы;
D-ең үлкен ортақ бөлгіш;
К- А,М сандарының кішісі.
5-есеп. S және В ... ... ... ... ең кіші ... ... pr5;
Var I,K,S,B,D:integer;
Begin
Repeat
Write(‘S=’);
Readln(S);
Write(‘B=’);
Readln(B);
Until(S >0) and (B>0);
If S>B then K:=S else K:=B;
For I:=1 to K do
If (S MOD I=0) And (B MOD I=0) then ... DIV D)*(B DIV ... (‘S,B ... ең кіші ... ... ... ... шешу алгоритмі:
1. Программа денесін айнымалыларды сипаттаудан бастаймын;
2. S, В натурал сан ... ... І ... 1-ден бастап ең кіші санға дейін сандарды анықтаймын
және олардың әрқайсысы бірмезгілде S,B ... ... ... Осы ... D ... ... EKOE:=D*(S DIV D)*(B DIV D);екендігін ескеріп нәтижені шығарамын.
Айнымалылар:
S,B-зерттелетін сан;
I-цикл айнымалысы;
D-ең үлкен ортақ бөлгіш;
EKOE-ең кіші ... ... ... кішісі.
6-есеп. Мына қатардың алғашқы С мүшесінің қосындысын табу керек.
Y=1+X/2+X2/3+X3/4 +..., мұндағы Х – ... ... ... X,Y,Z: Real; ... ... ... ... (‘N-нің мәнін енгіз=’);
Readln(N);
Y:=1; Z:=1;
For I:=1 to N-1 do
Begin
Z:=Z*X;
Y:=Y+Z/(I+1) ;
End ;
Writeln(‘Y=’,Y) ;
End.
Есепті шешу алгоритмі:
1. Программа денесін айнымалыларды сипаттаудан бастаймын;
2. Қатардың мүшелерінің ... N және Х ... ... ... ... ... ... анықтаймын және оны У қосындыға қосамын.
5. Нәтижені шығарамын
Айнымалылар:
N-қатардың мүшелерінің саны
X-қатардың айнымалысы
D-ең үлкен ортақ бөлгіш
EKOE-ең кіші ортақ еселік
K-М,N сандарының кішісі
Z-қосымша ... ... ... Соңы 0 ... ... ... енгізу керек. Осы ... ... ... ... екі ... ... бар ... анықтау керек.
Program pr7;
Var L,W: Real; F:Boolean;
Begin
Write(‘сан енгіз=’);
Readln (L);
Write(‘сан енгіз=’);
Readln (W);
F:=False;
Repeat
It W=L then F:=True;
L:=W;
Writeln(‘сан енгіз=’);
Readln (W);
Until W=0;
If F then writeln ... ... ... тең сандар бар’);
Else writeln (‘тізбекте қатар орналасқан тең сандар жоқ’);
End.
Есепті шешу ... ... ... ... ... ... Алғашқы екі санды L және W енгіземін және F-нің алғашқы мәнін беремін;
3. Циклде осы екі санда тексеремін, егер олар тең ... F-ті ... L:=W ... ... ... жәнк W-дің және ... ... F-ке байланысты нәтижені шығарамын.
Айнымалылар:
L-алдыңғы сан
W-қарастырылып отырған сан
F-қосымша айнымалы
8-есеп. Билеттің кезегінде ерлер және әйелдер тұр. ... ... ... ... ... ер ... ... анықтау керек.
Program pr8;
Var POL: STRING; I,K,N: integer;
Begin
repeat
Write(‘тізбектің ұзындығын енгіз N=’);
Readln(N);
Until N>0;
K:=0;
For I:=1 to N do
Begin
Writeln(‘жынысын енгіз’);
Readln(POL);
If POL=’MAN’ then K:=K+1
Else ... K=0 then writeln ... ... ... ... ... ... ерлер саны =’,K);
End.
1. Программа денесін айнымалыларды сипаттаудан бастаймын;
2. Тізбектің ұзындығын енгіземін және ... үшін ... ... мәнін
беремін;
3. Циклде адамның жынысын енгіземін;
4. Егер ер адам болса ... ... ... арттырамын;
5.Әйтпесе циклді Break операторы арқылы тоқтатамын;
6.К-ның мәніне байланысты нәтижені шығарамын.
Айнымалылар:
K-санау ... ... ... саны
F-қосымша айнымалы
Pol-адам жынысы.
9-есеп. 5х-3у=1 Диафонтова теңдеуі арқылы бүтін ... ... ... ... тексеруде алдымен бірлік теңдіктері алынады. Одан әрі, егер
де 5х-3у>1 болса, онда 1-ге артады, егер ... онда 1-ден ... ... x,y: ... ... ... then ... (5*x-3*y)

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Паскаль тілінің алғашқы түсініктері33 бет
Паскаль тілі туралы ақпарат6 бет
Турбо Паскаль тілінің операторлары32 бет
Turbo Paskal-да символдық ақпаратты өңдеу19 бет
«Турбо паскаль жүйесінде бір өлшемді массивтерді ұйымдастыру технологиясы»25 бет
Алгоритмдерді Паскаль программалау тілінде әзірлеу10 бет
Бейсик және Паскаль тiлдерiнде программа құру ерекшелiктерi23 бет
Орта мектепте Паскаль программалау тілін оқытуды жетілдіру жолдары55 бет
Орта мектептегі паскаль тілі программасын оқытудың әдістемелік ерекшеліктері61 бет
Паскаль10 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь