Монополия және монополиялық билік

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 БӨЛІМ. МОНОПОЛИЯ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯЛЫҚ ТЕПЕ.ТЕҢДІК

1.1. Монополия және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1.2. Мемлекет тарапынан монополияны реттеу ... ... ... ... ... ... ... ..9


2 БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТАБИҒИ МОНОПОЛИСТЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ РЕТТЕУ

2.1. Табиғи монополияның керектігі және монополист
компаниялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2.2. "АЭМЗ" ЖШС.нің экономикалық потенциалын талдау ... ... 18


3 БӨЛІМ. ЕСЕПТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Курстық жұмысымда мен мынадай тақырыпты қарастырдым: «Монополия және монополиялық билік».
Алдымен, курстық жұмысымды әдеттегідей жоспар құрудан бастадым. Бұл курстық жұмысты қарастыру барысында үш бөлімге бөлдім. Әр бөлім, бөлімшеден құралады. Бұлардың барлығына мен жеке-жеке тоқталдым.
Алғашқы бөлімді монополия және монополиялық тепе-теңдік деп атадым. Бұл бөлімде монополия, монополия түсінігі, оның түрлері мен ерекшеліктеріне, монополиялық биліктің көрсеткіштері мен әлеуметтік шығындарына және мемлекет тарапынан монополияны реттеу сияқты тақырыптарға жеке тоқталдым.
Екінші бөлімді Қазақстан Республикасының табиғи монополистер және оларды реттеу деп атап кеттім. Бұл бөлімде табиғи монополияның экономикада болу керектігін және монополис компанияларды қарастырдым, Қазақстан Республикасындағы нарықтағы фирма даму тарихын және қызметін талдап тақырыбыма қатысты қарстырдым.
Келесі бөлімге келетін болсақ, берілген жоспар бойынша осы монополия тақырыбына байланысты бірнеше есептер құрастырдым.
Енді осы монополияға сәл ғана түсініктеме беріп өтейін.
XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап ҒТП-ның әсерінен өндірісті шоғырландыру жүріп жатыр, ол ірі және аса ірі кәсіпорындардың ,яғни монополияның құрылуына әкеп соқты.
Монополия (грек – moons – жалғыз, polio – сатамын ) жее өндіруші тауар рыногын бақылап және сол рынокта үстем орын алған кезде пайда болады.
Монополия – басқа сатушылар мен өндірішулерді ығыстыру мақсатымен бір компания не компания тобының белгілі бір тауар рыногын немесе сол тауарды өндіруді басып алуы .
Монополияны талдауда «монополия» ұғымының бір мәнді еместігін есепке алудың маңызы зор .Бәрінен бұрын бұл құбылыстың мәнін өз этималогиясынан ( «моно» - біреу, «полео –сатамын») шығару дұрыс емес. Нақты өмірде рынокта бір ғана фирма – тауар өндіруші әрекет ететін жағдай болмайтын нәрсе. Олай болса, сұраныс қисық сызығы абсолютті түрде икемді емес фирманы табу мүмкін емес .
Сондықтан «таза» монополия ұғымы турлаы әр уақытта шарттылықтың белгілі бір үлесі бар екенін ұмытпау керек. Кейбір экономистердің осы ұғымға балама іздеуі кездейсоқ емес, мысалы, «жетілмеген бәсекелес» ( П. Самуэльсон ), «баға іздеуші» ( П. Хейне).
Монополист – сатушы рыноктық қатынастарға тек өз өнімін сатып алушымен түседі. Бұл өзара қатынастардың сипаты мынадай: егер монополист бағаны кемітсе, онда одан көп өнім сатып алынады. Бір қарағанда монополистің өз өнімінің бағасын төмендетуі пайымдау оғаш көрінуі мүмкін .
1. Г. Нұрмолдақызы Заң қабылданып еді, монополистердің монологы естіле бастады. /Жас Алаш 1998 жыл 6 тамыз
2. Егеменді Қазақстан Табиғи монополиялардың тарифтері төмендетілді. 1998 жыл 29 тамыз
3. Қазақстан Республикасы орталық атқарушы және өзге де мемлекеттік органдардың нормалық құқықтық акт бюллетені 2000 №2.
4. Қадырбеков Б. Экономиканы монополсыздандыру реформаның басты бағыты /Қаржы-қаражат 1996 №5
5. Я. Әубәкіров Экономикалық теория негіздері Алматы Санат 1998
6. Н.Қ.Мамыров, Қ.С.Есенгалиева, М.Ә.Тілеужанова Микроэкономика Алматы Экономика 2000
7. Ж.Қ.Нұрпейісов. Микроэкономика негіздері. Астана, 2001
8. Гальперин В.М.,Игнатьев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика СПб, 2001
9. Экономикалық теория негіздері.Оқулық.- А., «Санат», 1998. – 479 бет.
10. Б.Б.Байжұмаев, Т.П.Табеев, Ф.Н. Жақыпова, Я.Ә. Әубәкіров.- А: Қазақ университеті, 1999. – 280 бет.
11. Е.Қ. Құдайбергенов, С.Қ.Бекмолдин, С.С: Мәуленова. Экономикалық теория: Оқу құралы.-А: Экономика, 2003.-194 б.
12. Мамыров Н.Қ.,Есенғалиева Қ.С., Тілеужанова М.Ә. Микроэкономика: Оқу құралы.- А: Экономика ,2000.-420б.
13. Гальперин В.М.,Игнатьев С.М., Моргунов В.И. «Микроэкономика».
СПб, 2001
        
        Мазмұны:
КІРІСПЕ
............................................................................
..........................3
1 БӨЛІМ. МОНОПОЛИЯ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯЛЫҚ ТЕПЕ-ТЕҢДІК
1.1. ... және ... ... ... монополияны
реттеу..............................9
2 БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... монополияның керектігі және монополист
компаниялар............................................................
.....................14
2.2. "АЭМЗ" ЖШС-нің экономикалық потенциалын талдау........18
3 ... ... мен ... ... қарастырдым: «Монополия және
монополиялық билік».
Алдымен, курстық жұмысымды әдеттегідей жоспар құрудан бастадым. Бұл
курстық жұмысты қарастыру ... үш ... ... Әр ... бөлімшеден
құралады. Бұлардың барлығына мен жеке-жеке тоқталдым.
Алғашқы бөлімді монополия және монополиялық тепе-теңдік деп ... ... ... монополия түсінігі, оның түрлері мен
ерекшеліктеріне, ... ... ... мен ... және ... тарапынан монополияны реттеу сияқты тақырыптарға
жеке тоқталдым.
Екінші бөлімді Қазақстан Республикасының ... ... ... ... деп атап ... Бұл ... табиғи монополияның экономикада
болу керектігін және монополис компанияларды ... ... ... ... даму ... және қызметін талдап
тақырыбыма қатысты қарстырдым.
Келесі бөлімге келетін болсақ, берілген ... ... осы ... ... ... ... құрастырдым.
Енді осы монополияға сәл ғана түсініктеме беріп өтейін.
XIX ғасырдың екінші жартысынан ... ... ... ... жүріп жатыр, ол ірі және аса ірі кәсіпорындардың ,яғни
монополияның құрылуына әкеп ... ... – moons – ... polio – ... ) жее өндіруші
тауар рыногын бақылап және сол рынокта ... орын ... ... ... – басқа сатушылар мен өндірішулерді ығыстыру ... ... не ... ... ... бір ... ... немесе сол
тауарды өндіруді басып алуы .
Монополияны талдауда «монополия» ... бір ... ... ... маңызы зор .Бәрінен бұрын бұл құбылыстың ... ... ( ... - ... ... ... ... дұрыс емес.
Нақты өмірде рынокта бір ғана фирма – тауар өндіруші әрекет ететін жағдай
болмайтын нәрсе. Олай ... ... ... сызығы абсолютті түрде икемді
емес фирманы табу мүмкін емес .
Сондықтан «таза» монополия ұғымы турлаы әр ... ... бір ... бар ... ... керек. Кейбір экономистердің осы
ұғымға балама іздеуі кездейсоқ емес, мысалы, «жетілмеген бәсекелес» ( ... ), ... ... ( П. ... – сатушы рыноктық қатынастарға тек өз ... ... ... Бұл ... ... ... мынадай: егер монополист
бағаны кемітсе, онда одан көп өнім ... ... Бір ... өз ... ... ... ... оғаш көрінуі мүмкін .
1 БӨЛІМ. МОНОПОЛИЯ ЖӘНЕ МОНОПОЛИЯЛЫҚ
ТЕПЕ-ТЕҢДІК.
1.1 Монополия және оның түрлері.
Нарық құрылымының ерекшеліктерін сипаттайтын ең ... ... осы ... отырған нарықтағы фирмалардың саны боп табылады.
Жетілген бәсекелес нарығында тауарды сатушылар және ... ... саны ... ... сондықтан олардың әрқайсысы жеке ... ... ... әсер ете ... ... ... нарықтағы сұраныс пен ұсыныс
арасындағы байланыс ... ... ... тұтынушылар мен
сатушылар жеітлген бәсеке нарығында тауардың бағасын тұрақты деп ... ... тыс деп ... Өнім ... ... ... ең ... деңгейге жеткізу, сондықтан олар ... ... ... ... ... ... сөздің өзі экономикалық пайданы бөлу және тұтынушының
таңдауының бар ... ... Дәл осы ... де ... ... ... үшін ... жасайды. Ал монополия
жағдайында тұтынушының ... бір ғана ірі ... ... Тұтынушы
қаласа да, қаламаса да монополистің өнімін пайдаланып, оның тағайындаған
бағасын қабылдауға мәжбүр болады. Монополистің ... ... ие ... ... ерекшеленуімен қатар, осы тауардың алмастырушысы аз болуы ... ... ... бейнеленген.
1-сурет. Монополияның ерекшеліктері.
Берілген тауарды өндіретін тек бір ғана жеке фирма бар және ... ... ... ... жоқ деп ұйғарсақ, онда мұндай нарық -
монополия, ал фирма – ... деп ... ... ... ... ... фирма болғандықтан оның сұраныс қисығы бір мезгілде
нарықтың сұраныс қисығы болып табылады және ... ... ... ... өзінің ерекше жағдайын пайдаланып, тауардың
шамасының бағасын бәсекелес бағасынан әлдеқайда жоғары деңгейде белгілейді
және де ... ... ... ... аз мөлшерде ұсынады. ... өз ... ... ... ... ... ... бағаға әсерін
тигізе алса, онда ол монополиялық билікке ие ... деп айта ... ... жеке ... монополиялық билігі орнықса, онда қоғам
жалпы белгілі шығындарға ұшырайды, ... ... ... ... ... ... ... жоғары баға төлейді. Сондықтан да дүние
жүзінің ... ... ... ... шектейтін монополияға
қарсы заңдар қабылданып, іске асырылуда. Бұл ... ... ... ... ...... бар. Экономикалық тұрғыдан
қарағанда тиімді болады деп есептелетін кейбір нарықтарды монополиялауға
да мүмкіндіктер ... ... ... ... енудің тосқауылы
деп атайды және де олар кез ... жаңа ... ... ... ... ... төмендегідей:
1) ірі өндірістің басымдылығы;
2) легальды тосқауылдар (шикізат ... ... ... мен ... ... ... иелену, тауарды жеке өндіру үшін
өкіметтен алынған ерекше құқықтар) ;
3) бәсекелесуді әділетсіз жүргізу .
Ірі ... ұсақ ... ... өте ... бар. ... ұсақ бәсекелестердің шикізат көзіне, несиеге,
нарықтық ортаға шығуына ірі өндірушілер тосқауыл қоя алады.
Монополиялық өндірісте ірі ... ... ... ... ірі ... ... ұсақ ... шығындарынан гөрі төмен
болатыны практика жүзінде дәлелденген. Мысал ретінде ... ... ... тек қана экономикалық шектеулер емес, сонымен қатар
құқықтық шектеулер де қорғайды. Құқықтық шектеулердің көп ... түрі ... ... ... Егер бір фирманың меншігінде өте ... ... ... онда бұл ... ... ... тосқауылдарға
патенттер мен авторлық құқықтар жатады. Жаңалық ашқан адам патент ... ол ... ... ... жеңілдіктерге ие бола алмайды. ... ... ... ... ... ... ... болса – құқығың
бар, ал патент жоқ ...... да жоқ. Бұл ... ... үшін маңызы зор, өйткені Кеңес үкіметі кезіндегі ... ... ... ... патенті жоқ болды, сондықтан да бұл
жаңалықтарды шет елдің адамдары тегін пайдалануда.Легальды тосқауылдың тағы
бір түрі жеке ... ... ... белгілі бір тауарды өндіруге
ерекше түрде құқық беру. Бұндай жағдайда елдің ... ... Көп ... ... ... қару-жарақ шығару, дәрі-дәрмек
шығаруда қолданылатын есірткілік заттар бір мемлекеттік фирмада өндіріледі.
Монополияның мақсаты – рынокта баға мен ... ... ... мүмкін болатын жоғары табыс алу. ... жету ... ... ... ... ... ететін монополиялық баға құрылуын
ұсынады.
Монополияның пайда болуы бәсекені жетілмеген ( ... ... ) ... дамытады.
Жетілмеген бәсеке деп еркін бәсекенің шарттарының кем дегенде біреуі
орындалмайтын рынокты айтады.
Жетілмеген бәсеке үш типке бөлінеді: монополиялық ... ... ... бәсеке кезінде рынокта сатушылар мен сатып алушылардың
саны бірнешеу болады. Бірақ жаңа ... ... ... ... яғни ... ... оны басқа бәсекелестің ұқсас
тауарларынын айырып тұратын қасиетінің ... ... ... ... ... ... орамы, сатудағы жақсы шарттар, ... ... ... ... ... ... және т.б. болып табылады.
Осындай артықшылықтарға ие бола отырып, дифференциалданған өнімнің
иесі белгілі бір ... ... ... және ... әсер ... ие. ... ... сату көлемі жоғары болғандықтан, бірде
монополист – фирмалар көп ... да, ... ... ... ... ... ... алады – бұл монополиялық бәсекенің ерекше белгісін
көрсетеді.
Таза монополия рынокта ешқандайсыз бәсекелестерсіз бір ғана ... ... ... ... ерекшелігі, сатушы өз бағасын өте кең
шектікте ауыстыра алады, ал максималды ... баға тек ... ... ... ... ... тек бір ғана сатып алушы
болады. Ол монопсония деп аталады.
Монополияның ролі экономикада екі жақты. Оның жақсы жағы ... ... ... сапасымен ерекшеленеді, ал ірі масштабты
өндіріс шығындары азайту мен ресурстарды үнемдеуге мүмкіндік береді.
Жаман жағы монополия рынокта ... ... және ... ... ... ... ... ала отырып , өнімді шығаруды шектейді. Сонымен
қатар, бәсеке жоқ ... ... ... ... ... ... ... жоғалтады.
Осыны ескере келе, мемлекет бәсекені қолдай отырып, монополизмге
қарсы тұруға ұмтылады. Бұл үшін ... ... ... ... ... яғни ... мен ... арасындағы тепе-теңдікті
мемлекеттік қолдау құралы болып табылатын ... ... ... ... ... ... негізгі түрі – демпинг –
бәсекелесін ығыстыру мақсатында өнімді өзіндік ... ... ... ... ... – олар ... мол монополистер. Олардың қаржы
мүмкіндіктері де жоғары. Сондықтан да тауарларды ... ... ... ... сату ... ұсақ ... ... ығыстырады. Ұсақ фирма
шыдамай нарықтан кеткен соң, ірі фирма бағаны ... ... өз ... ... ... ... әділетсіз жүргізу қадағаланады.
Нарықты монополиялаудың негізгі себептеріне ... ... ... ... ... монополия. Ол бәсекелестіктен заңды ... ... ... ... Бұл өкіметтен алынған ерекше құқықтар бір
тауарды өндіруге.
3) Табиғи монополия. ... бір ... ... бір ... оны екі ... одан да көп ... өндіргеннен арзанға түсетін
өндіріс саласы.
4) Ашық монополия. Берліген тауарды өндіретін тек қана бір ... және оның ... ... ... қорғанышы жоқ болатын
жағдай.
Монополистің мақсаты – пайданы ең жоғарғы деңгейге жеткізу.
Сонымен, монополия ...... ... ... бір
сатушы рыногы.
Монополиялық билік және оның көрсеткіштері.
Бәсекелестік нарықта жеке өндіруші тауардың нарықтық бағасына әсерін
тигізе алмайды, баға ... ... ... ... Өндіруші тауардың
нарықтағы бағасына әсерін тигізсе және баға шекті шығындардан ... ... ... онда біз жеке ... ... бар екендігін айтамыз. Ал монополиялық биліктің күшін бағалау
үшін, Абба ... ... ... Ол былай анықталады :
P - MC
P
Берілген ... ... ... ... ... ... деңгейін анықтайды және оның мәні 0-ден 1-ге дейін өзгеріп отырады.
Көрсеткіштің мәні ... ... ... ... ... ... ... Монополистің тепе- теңдік жағдайында :
P ۰(1 / E + 1 ) = MC екенін біле отырып, Лернер ... ... де ... болады :
P - MC 1
P ... ... ... ... ... басқа жағдайларды
тұрақты деп ұйғарғанда, ... ... кері ... ... ... ... сұраныс икемсіз болғанда ... ... ... ... ... монополист – өндірушілер тауардың
бағасын жоғары деңгейде белгілейтінін және өнімді бәсекелес фирмадан ... ... Осы ... ... ... ... үшін жоғары
баға төлейтін болады, ал бұл ... ... ... деп ... ... ... ... монополиялық өндірушілер қызметі
қоғамға белгілі бір дәрежеде ауыртпашылық ... әрі өмір сүру ... ... ... қоғамдық шығындарын, тұтынушылар мен
өндірушілердің бәсекелес нарықтан монополиялық нарыққа көшу ... ... ... салыстыра отырып бағалаймыз. Қарастырып отырған фирманың
монополия кезіндегі және бәсеке нарығындағы шекті ... ... ... деп ... біз ... ... ... мен монополист өндірушінің тепе –
теңдік жағдайын көрсете аламыз.
2-суретте монополиялық баға мен өнім шығару ... Р және Q ... ... өнім ... көлемі Р және Q деп ... ... ... ... ауысқан уақытта тұтынушылардың жалпы ұтымы
қалай өзгеретіндігін есептейміз: тауар бағасы Р –дан Р – ге ... ... ... осы ... тұтынуды Q – дан Q – ге ... ... ... Q ... ... әлеуметтік ауыртпашылығы.
Тауарды жоғары деңгейдегі бағамен сатып алғанда тұтынушылардың кей
бөлігі А тікбұрышы ауданы шамасындағы ... ... Ал ... ... ... ... ... тұтынушылар В үшбұрышы ауданына тең
болатын ұтымнан айырылады.
Сонымен,тұтынушы ұтымының ... ... ( А + В ) –ға ... ... ... ... сата ... қосымша пайда алады, ол
графикте А тікбұрышы болады. ... ... ... Q - ден Q – ге ... ... пайдасын С ... ... ... ... ... ( А – С ) – ға тең ... ... тұтынушылардың көрген зиянының көлемін алып тастаймыз, ... (
В + С ) – таза ... ... болады. Бұл шаманы қоғамның ... ... ... деп ... Сонымен, неғұрлым тұтынушы ұтымының
көп бөлігі монополист меншігіне ауысатын болса, ... ... ... көп ... шегеді.
2. Мемлекет тарапынан монополияны реттеу .
Көптеген елдерде жеке фирмалардың монополиялық биліктерін шектеу
үшін ... ... ... ... ... ... әр ... пайдаланады. Мысалы, «жоғары деңгейдегі ... ... және ... ... ... ... ... арқылы
тауарлардың бағасын неғұрлым жоғары қойып, ал өнім көлемін солғұрлым
төмендететінін білеміз. ... ... жеке ... ... ... үшін ... ... қабылданады және оның іс-әрекетін жөндеу
үшін ... ... ... ... Осы ... бірі бағаны
шектеу, реттеу және салық салу. Енді осы айтылған тәсілдер монополиялық
фирмаға қалай әсер ... ... ... ... ... монополиялық билігін жоғары деңгейдегі
баға қою арқылы реттеуді көрелік. Бұл баға ... MR=MC ... ... болу ... Енді бұны ... ... ... .P , Q -
монополистің тауарының бағасы мен өнім көлемі.
P MC
D
MR
Q Q Q ... ... ... ... ... реттеу болып, тауарға Р бағасы ... ... ... тауардың бағасы монополия бағасынан гөрі төмендеп,
ал оның көлемі Q -ге ... ... ... ... бұл ... оң ... тигізіп тұр, бірақ бұл әдістің шектеуі болады. Бағаны
реттеудің ең ... ... ... ... ... ... ... одан
әрі баға төмендесе, өнім көлеміне азаюына әкеліп соқтырады, ... ... ... ... ... ... ... Р -нан
жоғары белгілесе,ондай жағдайда да баға ... ... ... ... ... ... ... Р бәсеке бағасынан жоғары, ал
монополия ... ... ... ... P < P < ... ... салудың монополияға тигізетін әсері. Фирманың шекті
шығындары тұрақты деп ұйғарайық. Мемлекет тарапынан монополиялық ... ... ... ... ... ... тауарына салық салу.
LRMC – шекті шығын;
Т - салық;
Р және Q - ... ... ... ... ... ал P ,
Q - ... салынғаннан кейінгі баға мен өнім көлемі .
Шекті шығын қисығы LRMC ... ... тең ... ... ... ... ... мөлшерін өндіруші өз шығындарына қосады: LRMC +Т.
Сондықтан ... ... ... ... бағасы да жоғарылайды, ... ... ... көлеміне көбеймейді ол салық шамасынан аз болады Р - Р
< ... ... ... МС тұрақты болған уақытт қосымша салық
салынса, баға салық мөлшеріне өсетіні белгілі. Ал ... ... ... ... аз ... ... тұр, ... монополистердің іс-
әрекеттерін салық механизмі арқылы реттеу оң нәтиже береді.
Антимонополиялық ... ... ... ... ... ... қатар оның елеулі
кемшіліктері бар. Рыноктық ... ... ... ... ... ... ... әкеліп соғады. «Өзімен-өзі
болған» жетілген бәсеке, жетілмеген бәсекеге айналады. Монополия, ... ... ... ... ... бір ... білдіреді. Ал бұл билік әр
түрлі алғы шарттарға негізделуі мүмкін, салалық өндірістің ... ... алу ( ... мен ... шоғырлануы мен орталықтануы ) рынокты
және баға деңгейін ... ... ... жасау т.б. құпия және ашық
келісімдер ... ... ... заңдар зиянды іс тәжірибені арттыруға
бағытталған.
Антимонополиялық заңдар 1880 жылы АҚШ – та ... ... ... екі ... ... істейді: бағаны бақылау және
компаниялардыңқосылуын бақылайды.
АҚШ – тың монополияға қарсы заңдары ... ... ... оның ... келе ... ... бар. Ол үшін «үш китке», үш
негізгі заңдар актілеріне бағындырылған:
1. Шерман заңы (1890 ж. ) .Бұл заң сауданы құпия ... ... ... үстемдік етуге, баға жөнінде келісімге келуге ... .
2. ... заңы ( 1914 ж. ) - ... ... ... іс
-әрекеттеріне, баға алалаушылығына ( барлық жағдайда емес, тек күнделікті
бәсекенің ерекшелігіне байланысты ), ... ... ... тыйым
салады.
3. Робинсон – Пэтман заңы ( 1936 ж. ) – баға ... ... т.б. ... ... ... ... ... салады.
1950 жылы Клейтон заңына Селлер – Кефовер түзетуі қабылданды,
заңсыз бірігу ... ... ... ... алу арқылы бірігуге тыйым
салынды. Егер Клейтон заңымен ірі фирмалардың көлбеу ... ... ...... ... ... бірігуді шектейді .
Трестерге қарсы заңдарды жүзеге асыру мемлекеттік ұйымдардың алдында
тұрған аса қиын ... ... ... ... ... ... белгілердің негізінде анықтауға болады ? Бұл мәселені мемлекет
тұрақты шешіп ... ... ... ... Қандай баға деңгейін
төмен не жоғары деп есептеуге болады ? Салалық ... ... ... басып алуды көрсетеді ? Өнім шығаруды шектеудің қандай
деңгейін жасанды тапшылық деп ... ? Бұл оңай ... ... ... ... ... ... жауап беруге болмайды. Ал ірі фирма сату
бағасының деңгейін, жоғарғы ... ... мен ... арқасында шығындарды азайту арқылы жетсе ше ? ... ... ... жағдайында қалыптасқан төмен бағалардан қалай
айыруға болады ? Жалпы, «төтенше бағалармен» ... ... сала ... ... ... ... қорғайды, бәсекені ме, әлде ... ба ... бәрі жай ... ... ... таза теориялық сұрақтар.
Мысалы Робинсон – Пэтман заңы, баға ... ... ... ... ... бір тобына, бағаны төмендететін ірі бөлшек сауда
дүкендері мен ... ... ... ... ... ... ... мұны істей алмайды .Сонда бұл заң кімге ... ... ... ... ... ? П. Самуэльсонның пікірінше, бұл ... ... ... ... ... ... төмендетудің
орнына, ол тиімділігі төмен көптеген кәсіпорындардысақтауға бағытталған.
Трестерге қарсы заңдар өз ... ірі ... ... ... ... ... фирмаларды қорғағаннан қоғам не ұтты ? Өйткені
тұтынушылар, супермаркеттерге баға ... ... ... ... баға ... ... болды ғой. Трестерге қарсы саясаттың өзгермейтін
жоғары тиімділігі туралы қүдік ойларға көптеген батыстың оқулықтары ... ... ... Мысалы, П. Хейне трестерге қарсы реттеу
еркін бәсекені емес, бәсекелестердің бір ... ... ... ... ... жақтайды .
Монополияға қарсы заңдарды жүзеге асырушы мемлекеттік қызметтер ... ... ала ... ... ... ... ... отыру,
екіншіден, «парасаттылық принципін» ұстау. Өйткені көп ... ... ... ( ... ... заңы ) ... ... түрде
жазылғаны сонша ,АҚШ федеральдық соты осы ... ... ... іс
істемекші болған қандай да болсын келісімге келуші екі жақты жатқыза алады.
Сондықтан ... ... ... тек ... ... сыймайтын
сауданы шектеулер ғана Шерман заңының қолдану сферасына жатады. ... ... ... деп нені есептеуге болады ? Бұл ... ... ... ... жүзеге асырудың қандай қиын ... ... ... монополизм қаупі мен бәсекені шектеу қаупінің
( мемлекеттің ... да ... ... тіпті бәсекені қолдау мақсатымен,
әрбір бәсекелестік мүмкіндіктерді ... ... ... ) ... ... ... өзін тең ... тиісті. Монополияға қарсы істер
өндірушілендің ( ... ) бір ... ... ... есебінен
барынша жеңілдік жасаудың орнына бәсекені қолдау керек.
Монополиялану фактісін анықтау үшін ... ... ... құралдарды және жалпы Э. Чемберлиннің, Дж. Робинсонның, ... т.б. ... ... ... ... ... ... кеңінен пайдалануды көздейді. Өкіметтің ... ... ... ... үшін тек қана ... ... ... алатын жұмыстарды да жүргізеді. Мысалы, Әділет министрлігі
трестерге ... ... ... ... жұтып қоюы, қосылуы
туралы келісімдердің параметрлері бар анықтама ... ... ... бір ... ... ... ... басымдылығы фактісі
туралы қорытындыға негіз болатын белгілер мынадай: бір кәсіпорын үшін –
33 %, ... үшін – 50 %, ... үшін – 66,6 %. Айта ... жай, ... ... ... ... ірі корпорацияларына қарсы бағытталмаған ,
өйткені бір компанияның ... оған ... деп ... негіз бола
алмайды. Монополияға қарсы заңдар тиімді бәсекені бұзатын шектелген іс
тәжірибеге ... ... Егер ... экономикада уағыздалатын
қосымша шығындар мен қосымша пайданы салыстыру принципі қолданылса, ... ... ... ... ... реттеуге байланысты болатын
шығындар ... ... ... ... монополистік тенденцияларды
шектеуге әкелетін айырмашылықтардан төмен болады.
Қазақстанда 1996 жылы «Бәсеке және сауда ... ... ... ... заң қабылданды және антимонополиялық саясат
бойынша ... ... ... ... заң әлі ... және ... ... ТАБИҒИ МОНОПОЛИСТЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ РЕТТЕУ
2.1 Табиғи монополияның керектігі және монополист компаниялар
Соңғы ... ... ... ... ... ... ... көп талас – тартыс туған болатын. Табиғи монополияның сақталуыны
қарсы жақ, ... мен ... ... ... ... ... ... мен аңықталған шығындарын ығыстырады. Сондықтан
тіпті телефон компаниясы немесе электр компаниясының жергілікті нарықта
үстемдік етуі ... ... ... ... жақтас болған адамдар өз
дәлелдемелерінде: 1) табиғи монополияның ... ... ... ... септігін тигізіп, маңызды салаларды бақылауға
мүмкіндік ... Оның ... ... ... қару ... ... т.б. ... 2) ең манызды аргумент ретінде, барлық
адамдардың тауарлар мен қызметтерге жол ... деп ... ... қоғам үшін тиімді болады.
Ғалымдардың айтуынша барлық адамдардың осы жоғарыдағы айтылған
қызметтерды қолдануы үшін баға ... ... ... деп есептейді. /3,78/
Табиғи монополияны реттеудегі маңызды әдістері бұлар: бағаны реттеу,
пайданың шектіденгейін қалыптастыру, акциялярды ... ... бір ... бөлу.
Ал енді табиғи моноплиядағы фирмалар және ... ... ... Ең алдымен телекомуникация саласындағы компаниялар туралы айта
кетейін.
«Қазақтелеком» - ... ең ірі ... ... ... ... ... Бұл компания Ұлттық оператор функциясын
атқара отырып, қалаарылық және халықарылық ... ... ... ... ... - ең ірі және тез ... келе ... Бұл ... 31 мыңнан астам жұмысшы істейді.
«Қазақтелеком» алдына мынадай мақсаттар тұр:
1) Қ.Р-сын ең қазіргі замаңға ... ... ... ... ... ... ... басқару, жетілдіру әрекетің
жасау;
3) Басқа да ... ... ... ... ... ... ... қоғамы. Телевизиялық
және радио бағдарламарың тек қана облыс ... ... ... - ... ... Бұл ... спутникал
байланыстарды орналастыру және телефон каналдарын щығару, тарату ... ... ... ... ... заң ... Қазақстандағы жаңа құбылыс соған
байланысты монополияға қарсы заң ... ... ... ... ... ... ... қарағанда монополияға қарсы заң жинағы
қоғамның ... ... әсер ете ... ... ... ... Президентінің жарлығы, үкіметтің ережелері теқ қана
қоғам үшін маңызды емес сонымен ... ... ... ... ... ... үшін Қ.Р-нын Конституциясында «кез келген кәсіпкер еркін жұмыс
істеуге, ... жеке ... ... заңды түрде қолдануға құқы бар,
монополия жұмысы ... ... және ... ... деп жазылған.
1991 жылдың 11 маусымында Қ.Р- сында осы ... ең ... ... ... ... және монополия қызметін тұйықтан туралы»
монополияға қарсы заң қабылданды. Бұның өзі ... ... және ... ... ... ... мәселе болатын.
Заң бойынша әділетсіздік бәсекелестік деп төмендегіні айтады:
1) әділетсіз кәсіпкерлік қызмет;
2) бәсекелес кәсіпкердің қызметіне шек ... ... ... ... ... ... бағаны келісіп орнату;
6) бәсекелестердін бірігуі.
Осыдан заңның бір әлсіз жері ... Ол ... ... ... және ... ... ... болып табылмайды. Бұлар
нарықтық экономиканың әр-түрлі даму деңгейлері. Монополия – ең ... ... ... өсіп ... ... ... ... мемлекеттік реттеу мыңызды орын
алады.
1998 жылы Қ.Р-нын Президентінің жарлығымен «табиғи монополия» туралы заң
қабылданған болатын.
Азаматтық ... 2-ші ... ... ... ... және ... оған ... береді» деп жазылған. Заңды және
бәсекелестікті бұзуға, тұтынушылардың заңды ... ... ... ... ... ... қатар моноролияға қарсы саясатта жазалау шараларыда қолданылады.
Мысалға: әкімшілік кодексте ... ... ... ... ... ... жеке басына қолдану, монополияға қарсы
заңды бұзу заңмен айыпталады, және айыппұл салынады» деп жазылған.
Шаруашылық субъектілердің ... мен, ... ... ... ... комитеттің қатты бақылауында болады. Егер заң бұзылған
факті тіркелсе, онда субъектінің ... ... ... ...... ... ... тек фирманың нарықта
ережелерде және нормаларды бұзбауын ... жылы ... ... ... ... «монополияға
қарсы комитет» құрылды.
1994 жылы бұл комитет 4 департаментке бөлінген болатын. ... ... ... ... ... тұтынушылардың құқықтарың қорғау;
шағын бизнесті қолдау. Бұл комитет ... ... және ... ... ... ал 1998 жылы ... қарсы комитет
стратегиялық жоспарлар және реформалау агентігінің құрамына енді.
1998 ... ... ... ... ... өзінің жарлығымен
энергетика, индкстрия және сауда министірлігінен шығарып қана коймай, өз
алдана орталық атқарушы орган статусын ... ... ... ... және ... қорғау жөніндегі агентігі деп қайта өзгертті.
/5/
Комитет шаруашылық ... ... ... ... ... субъект өзі өндірген тауардың бағасың жоғарлатқысы келсе, онда
ол комитетке ... есеп ... ... ... ... ... ... бөлімінің мамандары бір айдың
ішінде материалды қарастырып, бағаны өсіруге рұқсат беріп немесе ... беру ... ... ... ... бұзса, бағаны комитет келісімінсіз өзгертсе,
осының арқасында заңсыз ... ... онда ... ... ... Екі жал ... заңсыз табылған барлық пайда бюджетке құйылады.
Сонымен қатар, суммамен бірге бюджетке сондай мөлшерде ... ... заң ... ... ... онда айыппұл 3 есе өсетіп болады.
Монополист фирманың баға бұзуы ... ... ... өнімге сұраныс болсада, айналымнан алынуы, оның ... ... үшін ... ... ... ... ие өнім ... өсіру (түсіру)
3) орнатылған бағаны бұзу және т.б.
Монополияға қарсы комитет әрқашанда монополист субъектілердің ... ... ... ... ... алады. Монополияға қарсы
комитеттің басты мақсаттары болып төмендегілер табылады:
1) табиғи монополияның ... ... ... ... ... ... алу, ... жағдайын жеке басына
қолдануды жою;
3) мемлекеттік органдардың акылы қызмет көрсетуін бақылау;
4) мемлекеттік монополияға қатысы бар субъектілердің қызметін бақылау;
5) ... ... ... ... ...... ... яғни заңмен қорғау.
Қабылданған бағаны, заңды бұзғаны үшін, заңға тартылған монополистер
бюджетке 115 422 595,7 теңге құйу ... еді. ... ... ... 63
032 352,6 теңге. Мопонолияға қарсы заңды бұзғаны үшін ... ... ... ... ... ең ... ... байданысты заңды күшейту керек
және де коррупция, яғни пара беруді тиіып салу керек.
Жоғарыда айтып ... ... ... ... заң ... көп кеөзедеді.
Мысалы: Ақмола обдасында комитет тексеру ... ... ... ... ... ... ... қарыз болмаса да, «Азон» АҚ,
«Шу» СХТОО, «Завод торгового оборудования» АҚ ... ... ... ... Ең ... ... энергиясы белгілі бір мөлшермен берсе,
кейіннен ... ... ... ... көрінеді. Осының кесерінен кейбір
зауттар жұмысын тоқтатып, ал жұмысшыларын ақысыз демалысқа ... ... ...... фирманың энергияға төлеген ақшасын
қайтарып қана қоймай, осы мерзім ішінде фирма ... ... ... ... Егер ... толтырмаса, онда келісім шарт үзіліп,
монополист жұмысы тоқтатылады./6,2/
Монополияға қарсы заңдар елеміздің нарығында ... ... ... авиа ... ... ... ... фактілер анықталды. Нақтырақ
айтсақ, щетелдік азаматтарға сатылатын билет, Қ.Р-ның немесе ТМД-ның
азаматтарына сатылатын ... ... ... ... ... ... ... » заңында айтылған ережелерге қарама – қайшы. Ал ... ... ... ... «кез ... ... ... комитет орнатқан
бағаға сәйкес қызметті немесе тауарды тұтына алады». Мұндай заң бұзушылық
біздің өмірімізде жиі кездеседі.
Қ.Р-ның «табиғи монополия ... » ... ... баға ... ... ... монополияның шаруашылық қызметін реттейді.
Жаңа заң бойынша монополисттерге өзінің құрамына негізгі ... ... ... бір ... ... ... ... Мысалға
монополияға қарсы комитет «Кедос», «Қазақтелеком», ... ... ... ... ... ... ... монополияға қарсы комитет жаңа ... ... ... Ол
монополист пен тұтынушылар арасында келісім шарт ... ... ... жүзеге аспай отыр. Сондықтан тұтынушылар монополистен ... ... ... етеп ... ... ... көмектесе
алмайды. Егер бұл жоба жжүхеге асса, онда тұтынушы мүдесі максималды
қорғалады./7,2/
2.2. "АЭМЗ" ЖШС-нің ... ... ... электромеханикалық заводы 1959 жылы Жалпыодақтық мақсаттағы
кәсіпорын ретінде ... Оның ... ... КСРО ... ... ... ... талаптарына бағытталған.
Заводтың негізгі қызметі - бұл жоғары және төменгі вольтты таратқыш
шкафтар, КСО камерлары, ... ... ... ... мен шойынды
балқыту, трансформаторлар мен электродвигательдерді күрделі жөндеуден
өткізу.
1999 жылы ... ... - ... ... ... жекешелендіру мен қайта ... ... ... ... ... кәсіпорын "Алматы электромеханикалық
заводы" ЖШС-не қайта ... ... ... кірді. Сол уақыттан бастап кәсіпорын интенсивті дами бастады. Оның
осы заманғы жоғарытехнологиялы ... және ... ... ... ... шешіле бастады.
Қалпына келу процесі Кентау трансформаторлық заводы, Казтрансформатор
компаниясаның және өнім ... ... ... ... ... 80%-ы ҚР -ның сыртына жіберілген, ал кәзіргі кезде 90%-і ел ішінде
таралады. Кәсіпорын маркетинг қызметін құрып, ... ... ... ... оқу орындарының түлектерін ... ... - ... ... ... өнеркәсіп, жағарғы вольтты,
төменгі вольтты электротехникалық жабдықтар жасау саласына жатады. 1999
жылдан ... ... ... ... істей бастады.
"Алматы электромеханикалық заводы" Жауапкершілігі Шектеулі ... ... ... ... ЖШС ... ... ... ҚР-ы "Жауапкершілігі шектеулі
серіктестік туралы" 1998 ж. 22 ... ... ... заң ... ... Серіктестік жарғылық капиталмен қатысушылардың салымдарына
(үлестеріне) бөлінген, өз қызметінде табыс алу мақсаты бар коммерциялық
ұйым ... ... ... ... ... 8 жеке тұлға және
"Казтрансформатор Компаниясы" ЖШС - гі (жарғылық ... 80%) ... жеке ... формасында құрылған ірі кәсіпкерлік субъектісі
болып табылады.
Серіктестік қызметінің ... - ... ... және ... мүддесіне қарай кәсіпкерлік, шаруашылық және басқа ... ... ... болып табылады.
Қазігі кезде "АЭМЗ" ЖШС-гі – Қазақстан ... ішкі ... ... ... ... жабдықтарды (КТЖ), өнеркәсіптің
түрлі салалары мен ... ... ... ... подстанцияларды, сонымен қатар стандартты және стандартсыз
таратқыш шкафты конструкцияларды шығаратын жетекші жабдықтаушылардың бірі.
Завод ... ... ... ... ... бойынша жеткізілген жабдықтардың кейінгі сервистік қызметпен
монтажды және жүргізу-реттеуші жұмыстарын, ... ... ... мен ... ... ... ... "АЭМЗ" ЖШС-гі құрамында шойын балқыту ... қола ... ... ... ... ... ... бар.
Алматы қаласы көшелеріндегі орнатылған шойын бөгеттері мен мүсіндердің
80% -ң астамы АЭМЗ-да жасалынды.
"АЭМЗ" ЖШС ... ... ... "КазМұнайГаз" ҰК,
АК"Қаражанбасмұнай", "Маңғыстаумұнайгаз" АК, "СПНС ... ... АК, ... АК ... ЖШС, ... ... ... Темір Жолы" ҰК және т.б.
Астана, Атырау, Ақтау, Ақтөбе, Ақсай, Қарағанды, Қызылорда Павлодар
қалаларында өкілдіктері ... ... ... міндеттемелерді орындамағаны үшін соттық
жауапкершілікке тартылған ... ... ... ... ... қысқаша
сипаттамасы:
1. Тапсырыс берушінің талабы ... ... ... ... ... ... (К-7М, К-8М, КСМ(Н)-2001);
2. Жоғары волтты жеке тұратын ЯКНО-10(6)кВ ұяшығы;
3. Жоғары ... ... ... ... ... және ішкі ... ... трансформаторлы
подстанциялар;
5. ВРУ сериясының енгізу-тарату жабдықтары;
6. ПР, ШР тарату пунктері;
7. ЩО-70, ЩО-90, ЩО-96 тарату қалқандарының панелі;
8. ОЩВ, ОПВ, ЯОУ ... ... ... ... РУС, Я-5000 ... басқару ұяшықтары иен қалқандары;
11. Оптимад-0,4, Пуск-3М, ШУВН, ШУЭНГ, АВР ШУ, БУЭСКН, ШУН мұнай өндіру
саласы үшін ... ... ... жабдықтар (шкафтар, қалқандар, күш пульттері,
автоматикалар, сигналдамалар мен ... ... ... ... - Өнімді заттай мәнде өндіру
|Жылдар ... ... өнім ... ... |
| ... ... |Электроқұрал |Металоконстукциялар|
| ... ... ... ... |ды ... |
| | | ... | ... |114,1 |16,2 |188 |3842 ... |87,0 |1,0 |4673 |3821 ... ... отырғанымыздай 2004жылы 2003жылмен салыстырғанда өнім
өндіру көлемі өскен, және кәсіпорын негізінен ... және ... ... ... кәсіпорын 2000 жылы айына 2 млн. ... ... ... ... кезде 50-60 млн. теңгеге өскен (ҚҚС-ты есептемегенде).
"АЭМЗ" ЖШС-нің өнімі ҚР-ның Мемлекеттік стандартпен сертификацияланған
(Госстройлицензия ГСЛ ... ... ... ... сапа ... ... келуін "Өнімді сынау және техникалық
бақылау" бөлімі қадағалайды.
Кәсіпорынның ұйымдық құрылымы ... ... ... Құрылымның басында
кәсіпорынның директоры, оның қол астында техникалық директор, коммерциялық
директор, ... мен ... даму ... ... бөлімі, бухгалтерия,
техникалық бақылау бөлімі, құрылыс-жөндеу тобы бар. ... ... - ... ЖШС-нің басқарудың ұйымдастыру құрылымы
Заводтта ұлттық компаниялардың және жеке тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... стандартсыз
электротехникалық құрал-жабдықтарды шығара алатын ... ... ... ... ... қызметінің нәтижісін ... ... ... ... ... - "АЭМЗ" ЖШС-нің технико-экономикалық көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |2003ж. |2004ж. ... |
| | ... | | | |
| | | | | |(+,-) |% ... |Өткізілген өнімнен |мың тг. |42418,78 |73076,26 |30657,48 |172,27 |
| ... ... | | | | | ... |Өткізілген өнімнің |мың тг. |34991,82 |64244,16 ... |183,59 |
| ... құны | | | | | ... ... табыс |мың тг. |7426,96 |8832,10 |1405,14 |118,92 ... ... ... |мың тг. |6110,46 |6358,08 |247,62 |104,05 ... ... ... |мың тг. |1316,50 |2474,02 |1157,52 |187,92 |
| ... ... | | | | | ... |Негізгі емес қызметтен |мың тг. |545,68 |177,01 |-368,67 |32,44 |
| ... ... | | | | | ... ... ... ... |мың тг. |770,82 |2651,03 |1880,21 |343,92 |
|8. |Табыс салығы |мың тг. |298,38 |271,38 |-27 |90,95 ... ... ... |мың тг. |472,44 |2379,65 |1907,21 |503,69 ... ... ... құны |мың тг. |7097,02 ... |6111,76 |186,12 |
|11.|Өнім рентабельділігі |% |1,1 |3,4 |2,3 |309,09 ... ... |0,72 |3,3 |2,58 |458,33 |
| | | | | | ... қоры |мың тг. |31431,5 |49349,0 |17917,5 |157,0 ... саны ... |122 |124 |2 |101,64 ... ... ... |мың тг. |347,7 |589,3 |241,6 |169,48 |
| ... | | | | | ... ... |тг. |0,17 |0,18 |0,01 |105,88 ... қайтарымдылығы |тг. |5,98 |5,53 |-0,45 |92,47 ... ... |мың тг. |58,17 |106,52 |48,35 |183,12 ... ... ... ... түскен табыстың 2004 ж. өсімін көріп
отырмыз. Бұның салдарынан ... ... мен ... қоры ... ... өзіндік құны базалық жылда 34991,82 мың тг. ... ... жылы 64244,16 мың тг. ... ... Ауытқу кестеден көрініп
тұрғандай 29252,34 мың тг. құрайды. ... ... өсуі ... ... кеткен
шығын мөлшері өсуінен болған.
3-көрсеткіш жалпы табыс базалық жылы 7426,96 мың тг. болса, есепті жылы
1405,14мың тг. ... ... таза ... та өскен. Бұл кәсіпорын үшін
үлкен жетістік.
4-көрсеткіш кезең шығындарының кестеден көруге болады. Бұл кәсіпорынның
базалық жылмен ... ... жылы ... және әкімшілік шығындарды,
өткізу шығындарын, проценттер ... ... ... ... өнім ... 2003 ж.1,1% ... ... жылы
3,4%болды. Көрсеткіштің бұлай өзгеруіне әсер еткен факторларға жалпы жалпы
табыстың 2004 жылы өсуін ... ... Сол жылы ... өнімнен
түскен табыстың өсуі де өз үлесін қосты.
12-көрсеткіш сомасының бұлай ауытқуының басты себебі есепті жылы ... ... ... ... ... жаңа ... ... болды.
13-көрсеткіш еңбек ақының өсу себебі жұмыскерлер санының өсуі мен
табыстың табыстың ... ... ... ... ... ... ... табыстың
және жұмыскерлер санының өскендігінен.
Жалпы кәсіпорынның аз да болса экономикалық өсуі ... ... ... ... ... ... № 1.
| Q | P | TR | MR |
| 1 | 20 | | |
| 2 | 18 | | |
| 3 | 16 | | |
| 4 | 14 | | |
| 5 | 12 | | |
| 6 | 10 | | |
| 7 | 8 | | ... ... ... өніміне деген сұраныстың өзгеруін
сипаттайтын мәліметтер көрсетілген.
Мұнда, Q – сұраныс көлемі ;
Р - тауар ... ... ... ... ... монополистің жалпы түсімін (
TR ), шекті түсімін ( MR ) есептеп, кестені толтырыңдар.
Есеп № 2.
Монополистің тауарына ... ... ... ... келесі кестеде
шығарылатын өнім көлемі мен ... ... ... ... ... Qs | 0 | 1 |2 |
| 1 | 20 | 20 | - |
| 2 | 18 | 36 | 16 |
| 3 | 16 | 48 | 12 |
| 4 | 14 | 56 | 8 |
| 5 | 12 | 60 | 4 |
| 6 | 10 | 60 | 0 |
| 7 | 8 | 56 | - ... ... |0 |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 | | TS |40 |90 |130 |160 |200 |250 ... |440 | | MS | - |50 |40 |30 |40 |50 |60 |60 |70 | ... |0 |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 | | TS | - |80 |60 |40 |20 |0 |-20 |-40 ... | | MC | - |50 |40 |30 |40 |50 |60 |60 |70 | |
Qm =3 мың ... Pm =60 ... ) П= TR – ... мың теңге
4 ) Qk = 4 мың дана, Рк =50 теңге.
Есеп №3.
Qm =10 дана, Pm=2200 ... Пm =15000 ... ... ... дискриминация саясатын жүргізсе, онда ... ... ... ... ... = 0.5*10*100=5000 теңге
S = 0.5*5*500=1250 теңге
S = S + S = 6250 теңге
Қорытынды
Курстық жұмысты ... келе мен ... ... келдім.
Монополия – бұл басқаларды шеттетіп ... бір ... ... ... ірі ... ... ... тиімді, себебі ірі
өндірістің шығындары ұсақ өндірістің ... гөрі ... ... ... ... тек қана ... шектеулер
ғана емес, сонымен қатар құқықтық шектеулер де қорғайды.
Монополист жалғыз өндіруші ... ... ... ... өз ... ... ... нарықтық бағасын белгілей
алады.
Ұзақ мерзімді мнополиялық тепе-теңдікке жетудің ... ... ... ... оң ... ... ... мүмкіндігі болуы. Тек осы
жағдайда ғана өнім ... өз ... ... ... еркін ағынынан
қорғай алады.
Монополист жетілген бәсеке саясатын жүргізу нәтижесінде тұтынушы
ұтымын түгелдей иемденіп алады. Бірде-бір ... ұтым ала ... ... сатып алушының әрқайсысына төлей алатын ең жоғары деңгейдегі
бағаны белгілейді.
Монополияның мақсаты – ... баға мен ... ... бақылау
арқылы мүмкін болатын жоғары табыс алу.
Әдебиеттер тізімі
1. Г. Нұрмолдақызы Заң қабылданып еді, монополистердің монологы естіле
бастады. /Жас Алаш 1998 жыл 6 ... ... ... ... ... ... төмендетілді. 1998
жыл 29 тамыз
3. Қазақстан Республикасы орталық атқарушы және өзге де ... ... ... акт ... 2000 ... ... Б. ... монополсыздандыру реформаның басты бағыты
/Қаржы-қаражат 1996 №5
5. Я. Әубәкіров ... ... ... ... ... 1998
6. Н.Қ.Мамыров, Қ.С.Есенгалиева, М.Ә.Тілеужанова Микроэкономика Алматы
Экономика 2000
7. Ж.Қ.Нұрпейісов. Микроэкономика негіздері. Астана, 2001
8. Гальперин В.М.,Игнатьев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика СПб, ... ... ... негіздері.Оқулық.- А., «Санат», 1998. – 479 бет.
10. Б.Б.Байжұмаев, Т.П.Табеев, Ф.Н. Жақыпова, Я.Ә. Әубәкіров.- А: ... 1999. – 280 ... Е.Қ. ... ... С.С: ... ... Оқу құралы.-А: Экономика, 2003.-194 б.
12. Мамыров Н.Қ.,Есенғалиева Қ.С., Тілеужанова М.Ә. Микроэкономика: Оқу
құралы.- А: Экономика ... ... ... С.М., ... В.И. ... ... ... деректер
Өнімнің ерекше
болуы
Тосқауылдың көп болуы
Техникалық бақылау бөлімі
Жөндеу-құрылыс тобы
Электротехникалық лаборатория
Сапаны ... мен ... ... ... басқаруды ұйымдастыру бөлімі
Жөндеу-механикалық участогы
Сауда мен бизнестің ... ... ... директор
Материалды-техникалық жабдықтау бөлімі
Балқыту участогы
Маркетинг және өткізу бөлімі
Электро-механикалық цех
Басты энергетик бөлім
Өндірістік-техникалық бөлім
Техникалық директор
"АЭМЗ" ЖШС-нің директоры

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Монополия. Монополиялық билік пен бәсеке22 бет
Монополиялар17 бет
Монополиялар: түрлері, түсінігі, ерекшеліктері11 бет
Нарықтағы монополиялардың белгілері21 бет
Windows NT – ң монолитті құрылымы22 бет
Ішкі монолог36 бет
Алюминий. Алюминий монополиялары5 бет
Бәсеке және монополия15 бет
Бәсеке және монополия туралы26 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь