Тауарлық-материалдық қорлар жайлы

Кіріспе
I. Тауарлық.материалдық қорлар жайлы түсінік
1.1 Тауарлық.материалдық қорлардың жіктелуі
1.2 Материалдарды есептеуді үйымдастыру
1.3 Материалдардың номенклатурасы
II. Материалдар қозғалысының есебі және оларды құжаттау
2.1 Тауарлық.материалдық қорларды бағалау әдістері
2.2 Материалдық қорлардың қоймадағы есебі
2.3 Материалдардың бухгалтериядағы есебі
2.4 Материалдық қорларды түгендеу
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметі барысында өздерінің өндірген дайын бұйымдары, сату үшін сатып алған тауарлары, сатып алған бірақ әзірге ұйымға келіп түспеген тауарлары (жолдағы тауарлар), аяқталмаған өндіріс, басқаларға көрсеткен қызметтері, сондай-ақ жүмыстарды орындау және қызметтерді көрсету барысында пайдалануға арналған қосалқы бөлшектері, отындары, ыдыс және ыдыстық материалдары, жартылай фабрикаттар және басқа да материалдары сол ұйымның тауарлық-материалдық қоры түріндегі ағымдағы активі болып табылады.
Олардың өндіріс қүралдарынан өзгешелігі, өндіріс қүралдары шаруашылық үдерісіне (лроцесіне) ұүзақ уақыт қатысып, өздерінің табиғи пішінін сақтай отырып өндірілетін өнімге өз құнының бір бөлігін қосып отыратын болса, еңбек заттары өндірісте пайдаланылған кезде өздерінің бастапқы құнын түгелдей өндірілетін өнімге ауыстырады. Шығарылатын өнімнің, атқарылатын жұмыстың өзіндік құнының көп бөлігі еңбек заттарының құнынан тұрады. Сонымен қатар еңбек заттары өндірістік қор болып табылады.
Материалдарды есептеудің негізгі міндеттері:
1. Дайындалған, келіп түскен және өндіріске немеск сыртқа босатылған материалдарды уақытында есептеп, кіріске алу немесе есептен шығару.
2. Материалдардың қоймада және тасымалдау кезінде түгел сақталуын бақылау.
3. Материалдық қорлар қалдығының белгіленген мөлшерден артып немесе төмендеп кетпеуін бақылау.
4. Материалдарды өндірісте пайдаланған кезде олардың техникалық жолмен анықталған мөлшерін және тұтыну мөлшерінің қорын анықтау.
5. Материалдардың өндірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау.
6. Дайындалған материалдардың өзіндік құнын анықтап және олардың жоспарлы есептеу бағасынан айырмашылығын тауып, пайдаланылған материалдар құнын әр объектінің шығынына қосу.
1. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана.
2. Налоговый кодекс. О налогах и других обязательных платежах в бюджет. – Алматы: Юрист, 2003.
3. Закон Республики Казахстан «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» от 24 июня 2002 года, №329-1 // Нормативные акты по финансам, налогам, бухгалтерскому учету, страхованию: «Қаржы-қаражат» Официальные материалы // Қаржы-қаражат . – 2002. - №7.
4. Постановление Национальной комиссии по бухгалтерскому учету от 13.11.96. №3.
5. Стандарт бухгалтерского учета «Представление финансовой отчетности» (Приказ министра финансов РК 17 января 2003 г. № 14) // Бухгалтерский учет и аудит. – 2004. - № 2.
6. Типовой план счетов и их типовая корреспонденция (Приказ министра финансов РК от 18 сентября 2002 г. № 438) // Бухгалтерский учет и аудит. – 2003. – 1,2,3.
7. Бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс жоспарын жасау жөніндегі нұсқау және 2006 жылдан бастап қолданылатын бухгалтерлік есеп счеттарының жұмыс жоспары. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 22 желтоқсан 2005 жылғы 426, 427-ші бұйрықтары.
8. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері (халықаралық стандарт) оқулық, - Алматы 2006 жыл.
9. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта: Учебн. пособие. – М.: Финансы и статистика, 1994.
10. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001. – 330 бет.
11. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З:Н., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп принциптері: Оқу құралы. – Алматы: ЭкономикС, 2003. – 360 бет.
12. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З:Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А. Қаржылық есеп – Алматы: Экономика, 2001.
13. Ковалев А.И., Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия. – М.: Центр экономики и маркетинга, 1995.
14. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. – Алматы, 2004.
15. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии. – А.: Центраудит – Казахстан, 2002.
16. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысша – қазақша сөздік. Алматы: - сөздік – словарь, 1999.
        
        Кіріспе
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметі барысында өздерінің өндірген дайын
бұйымдары, сату үшін ... ... ... ... ... ... әзірге ұйымға
келіп түспеген тауарлары (жолдағы тауарлар), аяқталмаған ... ... ... ... жүмыстарды орындау және
қызметтерді көрсету барысында пайдалануға ... ... ... ыдыс және ... ... ... ... және басқа
да материалдары сол ұйымның тауарлық-материалдық қоры түріндегі ағымдағы
активі болып табылады.
Олардың ... ... ... ... ... шаруашылық
үдерісіне (лроцесіне) ұүзақ уақыт қатысып, өздерінің табиғи пішінін сақтай
отырып ... ... өз ... бір бөлігін қосып ... ... ... ... пайдаланылған кезде өздерінің бастапқы құнын
түгелдей өндірілетін өнімге ауыстырады. ... ... ... ... ... көп бөлігі еңбек заттарының құнынан тұрады.
Сонымен қатар еңбек ... ... қор ... ... ... ... ... Дайындалған, келіп түскен және өндіріске немеск сыртқа босатылған
материалдарды уақытында есептеп, кіріске алу ... ... ... ... ... және ... кезінде түгел сақталуын
бақылау.
3. Материалдық қорлар қалдығының белгіленген ... ... ... ... бақылау.
4. Материалдарды өндірісте пайдаланған кезде олардың ... ... ... және ... ... ... анықтау.
5. Материалдардың өндірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау.
6. Дайындалған материалдардың өзіндік ... ... және ... ... ... айырмашылығын тауып, пайдаланылған
материалдар құнын әр объектінің ... ... және ... ... есеп ... түгел сақталуына,
үнемді пайдаланылуына көмегін тигізеді. ... ... және ... сондай-ақ ұтымды пайдаланылуы, жұмсалуы үшін алдын ала мыналарды
жасау қажет:
• тиісті түрде жабдықталған материалдық-қорларды ... ... ... ... ... және ... ... материалдардың белгілі
бір түрін сақтауға арналған ... ... ... ... әp ... ... түрлері, сорттары,
өлшемдері бойынша керекті кезінде тез алуға және босатқаннан ... ... ... ... ... етіп ... мен ұйымдардың әкімшілігі материалдарды сақтайтын жерді
таразымен, өлшеу аспаптарымен және ыдыстармен жабдықтап және оларды ... ... ... ... ... ... басшысы материалдарды
кабылдайтын және ... ... ... ... ... ... ... шарт жасайды. Сондай-ақ кәсіпорын
басшысы материалдарға жауапты адамдарды жұмысқа алу, ... ... ... бас ... ... ала ... ... қажет.
Материалдарды кіріске алу және қоймадан босату қүжаттарына қол қою құқығына
ие болған қызмет иелерінің тізімін белгілеу кәсіпорын басшысының ... ... ... адамның жұмысы болып табылады.
Материалдардың есебін дұрыс және ұтымды ... үшін ... ... бірыңгай номенклатурасы мен ... ... ... ... ... айналымының дәл жүйесін ... және ... алу мен ... ... ... ... сақтау;
• бірыңғайланған алғашқы есеп құжаттары нысандарының түрлерін белгілеу
жәоне олармен ұйымның барлық бөлімін қамтамасыз ету.
Сонымен ... ... ... уақыттарда пайдалану үшін ондіріске
босату және басқа жакқа берілетін мөлшерін ... ... ... ... ... ... бойынша материалдардың қалдығын жаппай
түгендеу, бақылау арқылы тексеріп және олардың нәтижесін дер кезінде есспке
алып отыру қажет.
I. ... ... ... түсінік
1.1 Тауарлық-материалдық қорлардың жіктелуі
Еңбек заттары біртекті емес. Олардың бір-бірінен өндірісте ... ... ... ... және химиялық қасиеттеріне
қарай өзара айырмашылықтары бар. ... да ... ... ... ең басты мәселесі - оларға ... ... ... ... болып табылады. Өздерінің өзгешеліктері мен өнім
дайындауда атқаратын міндеттеріне қарай материалдар:
• шикізат;
• негізгі материал;
• көмекші материал;
• жартылай ... және тағы да ... ... ... ... мен ... өндірілетін өнімнің құрамына кіріп
оның материалдық негізін жасайды.
Шикізаттар деп ... ... ... ... заттарды атайды.
Бұлардың құрамына кен өндіруші өнер-кәсіп пен ауыл ... ... ... - ... кен, мақта, жүн, тері, ағаш және
тағы да басқа материалдар жатады.
Негізгі материалдардыц қатарына өнімнің ... ... ... ... ... — ұн, ... кірпіш және тағы да басқалар жатады.
Өндірістік үдерістің бір сатысынан толық өтіп әрі ... ... ... ... жартылай фабрикаттар деп аталады. Материалдардың бұл
түрін әрі қарай өңдеу арқылы дайын бұйымдар алынады. Олардың аяқ-талмаған
өнінмен айырмашылығы, оны сол ... ... ... ... жағдайда
жартылай фабрикатты сатып алған ұйымдар оны әрі ... ... ... әрі ... өндеуге арналған ұйымнын, өзінің өндірген немесе басқалардан
сатып алған заттары еңбек заттарының қатарында есептеледі. ... ... ... үйымдарында - бетон және ағаш бүйымдарын,
металлургияда — шойын мен ... ... ... ... — әр ... химикаттар мен майлайтын сүртетін
және ... ... ... да ... ... Көмекші материалдардың
негізгі материалдардан өзгешелігі, олар ... ... ... құрамайды. Олар өндіріс үдерісінде қолданылуы барысында негізгі
материалдарға өзінің қандайда бір тиісті ... ... ... ... тағы да ... ... ... Материалдардың бұл
түріне бояуларды, әктерді (известь) жатқызуға болады.
Материалдық қорлардың ішінде бөлек топ болып отындар, ыдыс және ... ... ... ... тағы да басқалар
есептеледі. Отындар тобына техникалық мақсатта энергия өндіруте, ... ... ... ... барлық түрі жатады.
1.2 Материалдарды есептеуді үйымдастыру
Ұйымның типтік бухгалтерлік есепшоттар кестесінің ... ... ... мына ... ... шикізат пен материалдар; 201
• сатылып алынған жартылай фабрикаттар; 202
• отындар; 203
• ыдыс және ыдыстық материалдар; 204
• қосалқы бөлшектер; ... ... ... ; ... ... ... материалдар; 207
• құрылыс материалдары. 208
Шикізаттар мен материалдар шотында — өндірілетін өнімнің құрамына кіріп,
оның негізін жасайтын ... ... ... оның керекті
құрастырушысы болып табылатын шикізаттар мен негізгі материалдардың, өнім
өндіруге қатысатын немесе ... ... ... техникалық
мақсатқа пайдаланатын, өнім өндіру үдерісіне әсер ететін материалдардың
ұйымдардағы ... ... ... ... мен ... ... ... алынган жартылай фабрикаттар шотында өндіріліп шығарылатын өнімді
жинақтау үшін сатылып алынған өңдеу және жинақтауды керек ететін жартылай
фабрикаттардың, ... ... ... ... ... деп ... шотта тасымалдау құралына пайдаланатын, сондай-ақ
өндірістің технологиялық қажетіне, энергия өндіруге және үйді ... ... ... мен ... газ, көмір тағы да басқа)
отындардың қалдығы және кірісі мен ... ... және ... ... шотында ұйымдағы ыдыс және ыдыстық
материалдардың барлық ... ... ... ... ... ... ыдыстарды өндіріп (жасап)
шығаруға, оларды жөндеуге арналган материалдар мен бөлшектердің кіріске
алынуы мен ... ... ... ... ... өткізуші немесе
саудамен айналысатын кәсіпорындар тауарлар салынған ыдыстарды ... ... ... ... ... деп аталатын шотта ұйымның пайдалануындағы машиналар
мен жабдықтарды, тасымалдау құралдарын және тағы сол ... ... ... ... ... ... бөлшектердің
кірісі мен шығысы және қалдығы есептеледі.
Басқадай ... деп ... ... өндіріс қалдықтары, түзетілмейтін
өндіріс ақаулары, үйымның өзінде материал, отын ... ... ... ... ... есептен шығарылған негізгі ... ... ... ... ... ... ... қатар бұл шотта ауыл шаруашылық кәсіпорындары өз ... ... ... ... мал ... дайындаудағы
тыңайтқыштарды, ауыл шаруашылық дақылдарын дайындауда зиянын тигізетін
жәндіктермен күресу үшін пайдаланатын улы химикаттар мен дәрі-дәрмектерді
және тағы да ... ... ... ... ... ... қайта өңдеу үшін басқа ұйымдарға
берілген, келешекте өңдеуден ... ... ... ... ... ... ... материалдары атты шотта тікелей құрылыс салуға және ... ... ... бөлшектерін дайындауға пайдаланатын
материалдар және ... ... ... ... материалдар
есептеледі.
1.3 Материалдардың номенклатурасы
Материалдар есебін дұрыс ... үшін ... ... мен баға ... ... ... ... деп өндірісте пайдаланатын материалдардың
белгілі бір түрлеріне олардың аты, сапасы, мөлшері тағы да ... ... ... ... ... айтады. Номенклатуралық
тізімде әр материалдың дұрыс аты, оған берілген ... ... ... ... ... ... қатар номенклатуралық тізімде
әрбір материалдың бухгалтерлік есепте есептелетін бағасы ... ... ... ... баға ... деп ... Кәсіпорындар мен ұйымдарда пайдаланатын ... ... ... белгілі бір өздерінің топтары бойынша
және ішкі топтары аттары, сапалары немесе мөлшерлері ... ... ... ... ... ... сан ... яғни шифр белгіленеді.
Шифр жүйесіндегі сандық белгілер саны ... ... ... ... ... ... берілген шифрлар бұл материалдар
жазылған алғашқы қүжаттарда, есеп ... және әр ... ... ... ... есеп ... ... үшін сан жүйесінің (шифрлардың) және оның цифрларының
аз болуы ыңғайлы әрі дүрыс ... ... ... ... шифрдан материалдың қай шотқа, сондай-ақ ... ... ... керсететіндей етіп тағайындау керек. Материалдардың
номенклатуралық номірін жеті ... ... ... ... табылады.
Оның алдыңғы үш цифры шоттың келесі екі ... қай ... ... ... екі ... ... осы топ ішіндегі реттік санын
көрсетеді. Номенклатуралық номірді бес саннан да құрастыруға болады. ... оның ... ... ... ... ... екі ... қай топқа
жататынын, ал соңғы екі цифры материалдың топ ... ... ... ... тағайындалуы керек. Номенклатуралық баға
көрсеткіштерінде ... ... ... есеп берудегі
қаралған тізімдердегі тәртібі ... ... ... ... ... әр тобы бойынша жаңадан алынатын материалдарға бос
орын және реттік сан ... Егер ... көп ... бір ... нөмірге түрлері бір тектес, бірақ бағасы мен
сортында аздап айырмашылығы бар материалдарды біріктіруге болады. ... ... ... ... ... ... ... тағайындалады.
Материалдарға қойылатын номенклатуралық нөмірі, ... ... ... барлық кіріс-шығыс құжаттарында, қоймадағы есеп карточкасында
(үлгілі түрі М-17) және материалдық есеп ... ... ... кейбір материалдар басқа өлшем бірлігімен келіп түссе ондай
материалдар номенклатуралық нөмірде көрсетілген ... ... ... ... ... ... Материалдардың номенклатуралық баға
көрсеткіші, әсіресе материалдар есебін оперативтік - ... ... ... ... жүргізгенде өте тиімді.
II. Материалдар қозғалысының есебі және оларды ... ... ... ... ... ... есепте мына әдістер негізінде бағаланады:
/. Арнайы сәйкестірілген есептеу әдісі
2. Орташа ... ... ... ... ФИФО ... ЛИФО әдісі
Арнайы сәйкестірыген есептеу әдісі
Арнайы сәйкестірілгсн есептеу әдісі әдетте бірімен бірін ... ... ... ... ... пайдаланылатын (асыл
металдардың, асыл тастардың т.б.) ... бір ... ... ... арналған. Бұл әдіс жұмсалынған ... ... ... нақты өзіндік күнын есептеп шығаруды ... бұл ... ... ... ... ... кәсіпорынның өзінде
өндірілгеніне карамастан арнаулы жоспарлауға арналған ... ... ... ... ... ... есептеу әдісі
Орташа өзіндік құнын есептеу әдісі бойынша ... ... ... ... корлардың бағасы олардың кіріске алынғаңдағы шоты
бойынша бағасын анықтау ... ... ... ... тобының (түрінің) орташа ... құны ... ... ... ... ... калдығының құнымен ай бойы
кіріске алынған материалдар құнының жиынтығын (қосындысын) материалдардың
ай басындағы сандарының қалдығымен ай бойы ... ... ... ... қосындысына бөлу арқылы анықталады.
ФИФО әдісі
ФИФО есептен шығарылған материалдық қорларды олардың алғашқы кезекте
кіріске алынғандарының өзіндік құны ... ... ... ... табылады.
Бұл әдіс кағидасы бойынша материалдық қорлардың бірінші кезекте кіріске
алынғаны, ... ... яғни ... ... ... етіледі деп
жорамалданады. Басқаша айтатын болсақ, барлық келіп ... ... ... соң бірі ... ... кезегі бойынша шығыс
етіледі деп ... Бұл ... ай ... ... ... ... өзіндік құны соңғы кіріске алынған материалдардың
бағасымен бағаланады.
ЛИФО әдісі
ЛИФО әдісі кәсіпорынға ең соңғы кезекте кіріске алынған материалдар ... ... ... ... ... ... деген қағидаға негізделген,
яғни алғашқы жұмсалатын немесе шығыс етілетін материалдар кәсіпорынға ең
соңғы кіріске алынған материалдардың ... ... құны ... Ал ай ... кәсіпорында қалған материалдар алғашқы кіріске
алынған материалдардың өзіндік құны бойынша бағаланады.
Өндіріске босатылған және материалдардың қоймадағы қалдықтары ФИФО ... ... ... мына ... ... ... А — ... тобы ... 1
| ... ... ... |
| ... |
|А) Қаңтар айының бірнпші |50 |100 |5000 ... ... | | | ... ... | | | ... | | | ... айында кіріске алынған материалдық қорлар |
|1 ... 2 |100 80 90 |110 120 130 |11000 9600 ... |100 |140 150 |11700 14000 ... |70 | |10500 ... 5 | | | ... | | | ... алынған материалдық қорлардың жиыны |
| |440 |___ |56800 ... ... пен қоса ... ... |
| |490 |___ |61800 ... бойы ... ... шығыс етілгені |
|ФИФО әдісімен |250 | |28200 ... | | | ... ... |250 | |34900 ... | | | ... соңындагы материалдық қорлардың қалдығы ... ... |240 | |33600 ... | | | ... ... |240 | |26900 ... | | | ... ... 10500 ... ... ... ... шығыс етілген 250 дана материалдық
қорлардың құны ... ... ... бойынша:
Бірінші кіріс етілгендер, соның ішінде айдың басындағы кәсіпорынның
қоймасындағы материалдардың ... саны 50 дана ... 5000 ... ... ... ... 100 дана сомасы 11000 тенге, екінші
топтамада кіріске алынганы 80 дана сомасы 9600 тенге, үшінші ... ... ... тек қана 20 ... ... 2600 теңге шығыс
етіледі. Барлығы 250 (50+100+80+20) дана, сомасы 28200 (5000+11000+
+9600+2600} теңгенің материалдары.
ЛИФО әдісі бойынша:
Соңғы ... ... ... ішінде: тамада кіріске алынғаны 70 дана,
төртінші топтамада кіріске алынғаны 100 ... ... 14000 ... ... кіріске алынған 90 дана материалдың ... 11700 ... ... ... 10400 теңге шығыс етілсді. . Барлыгы 250 (70+100+80) дана
сомасы 34900 (10500+14000+10400) теңгенің ... ... ФИФО жонс ЛИФО ... ... ... ... (аналитикалық) есебін олардың түрлері бойынша
ғана жүргізіп қоймай, егер олар әр түрлі бағамен сатылып алынған болса,
онда келіп ... ... ... ... ... ... ... баланста нақты өзіндік қүны бойынша ... ... ... өздерінің топтамалық (синтетикалық) есебінде нақты
өзіндік құнымен көрсетіледі де, ал ... ... ... ... бағасымен немесе келісілгсн бағасы бойынша көрсетіледі.
Егер кәсіпорын ... ... ... (аналитикалық) есебін
келісілген бағасы бойынша есептейтін болса, онда олардың ... ... ... сатылып алынған құны мен
дайындау-тасымалдау шығындарының қосындысынан тұрады. Бұлардың құрамына
теміржол тарифы, көлік, ұшақ ... да ... ... ... ... ... ... кеткен шығындар, материалдық
қорларды дайындаушылардың іс-сапары шығындары, ... ... және ... да ... ... Егер материалдық қорлардың
талдамалық (аналитикалық) есебі жоспарлы ... ... ... ... онда ... ... ... құны жоспарлы есептеу
кұнына баға өзгеруінен болатын ауытқуларды қосу немесс алу ... ... ... ... ұйымның өзі жоспарланған дайындау-
тасымалдау шығындарын ескере отырып есептеп шығарады. Жалпы материалдық
қорларды есептеуде ... және ... ... ... ... ... ... есебі
Материалдар өздері сақталып тұрған жері бойынша, яғни ... және ... ... ... ... ... есебінің дұрыс ұйымдастырылуы ... ... ... ... дұрыс жүргізілуіне және олардағы жұмыстың
қалай қойылғандығына байланысты. ... ... ... ... ... ... ... сақталуы тиіс. Материалдардың маркасы,
сорты, көлемі, ... ... ... ... сақталып тұрған
материалдардың мөлшері, тағы да басқа көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... жапсырылъш қойылады.
Қоймадағы және цехтағы материалдардың ... ... ... түрі ... ... ... ... мен маркалары бойынша
жүргізіледі. Қоймада материаддық қорлардың тек қана ... ... ... ... номенклатуралык нөмірі бойынша бөлек
үлгілі түрі М-17 карточкасы ашылады. Бұл карточкада материалдык қорлардың
аты, ... ... ... ... ... ... ... және
есептеу бағасы көрсетіледі. Бұл карточканы жаңадан кіріске алынған
материалға кәсіпорынның бухгалтериясы ... одан ... ... ... ... (реестр) бірге қоймаға беріледі. ... ... ... меңгерушісі алынған карточкаға материалдық қорлардың қай
жерде сақталып тұрғаны жайлы деректер толтырады. Материалдардың ... ... ... сол материалдарға жауапты адам жүргізеді.
Кейбір жағдайда материалдарға жауапты адамның келісімі бойынша қойманың
карточкалық есебін жүргізу ... ... ... яғни ... немесе
операторға жүктелуі мүмкін. Материалдардың түрі номенклатуралық номері аз
болатын кәсіпорынның қоймаларында бұл карточканың орнына ... ... ... ... ... ... ... есеп кітабында
жүргізуге болады. Мұндай жағдайларда ... есеп ... ... ... ... ... ... Қоймашы белгіленген тәртіп
бойынша толтырылған алғашқы құжаттардың негізінде материалдардың кіріске
алынуын және есептен шығару операцияларын, олардың іске асырылған ... есеп ... ... онда ... ... ... ... қалдығын шығарып отыруы ... Бұл ... ... ... ... ... шығарылып отырылады.
Айта кететін жағдай, ай соңында ... ... ... ... ... алынып болмағанына қарамастан шектік-заборлық
(лимиттік-заборлық) карточкасының барлығы тапсырылуы керек. Толык алынып
болмаған материалдар үшін ... айға жаңа ... ... ... ... материалдардың қоймалық сорттық есеп
карточкасының деректері ... ... ... ... ... есеп ... ... қалдығы, оның тұрақты қор мөлшерден ауытқуы,
көптен бері ... ... ... ... деректер беріп
отырады. Қоймалық сорттық карточканың дұрыс жүргізілуін бухгалтерия
бақылап отыруы керек. Бухгалтерия ... ... ... ... 10
күнде) қоймашымен қоймадағы операцияларды жүргізуге негіз болған ... ... ... ... ... карточканың дұрыс
жүргізілуін және карточкадағы материалдар қалдығының дұрыс шығарылуын
тексеріп отыруы қажет. Карточкадағы ... ... ... оны тексергені жайлы бухгалтерия қызметкері есеп карточкасының
тиісті жеріне қол қояды. ... ... ... тексеру,
қойма меңгерушісінің бухгалтерияға материалдарды кіріске алуы кезінде
тапсыратын есептерінің негізінде жүргізіледі. ... ... ... ... ... түрі М-18А ... ... қүжатына" тіркеледі. Материалдарға жауапты адамның келісімі
бойынша бухгалтерия ... әр ... ... тексергсні
жайында және күжатты қабыддағаны жайында карточкаға қол қояды. ... ... ... ... ... ... болмайды.
Егер орталық қойма немесе цех қоймасы ұйымның басқармасынан ... ... ... ... ... дұрыс құжатталынуы,
материалдарға жауап беретін ... есеп ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда кіріс және шығыс ету
қүжаттары белгіленген уақытта тіркелімдермен ... ... ... ... ... ... қашык жерде орналасқан қойма
меңгерушісі белгіленген күні ... екі дана етіп ... ... ... ... ... ... Тізімдеме кұрамында
өзгерісі (кірісі мен шығысы) бар материалдар бойынша жасалынып, онда ... ... ... ... ... ... цех, қойма,
бөлімше бастығы және ол құжатты
толтырушы (жүргізуші) қол ... ... ... ... ... бір данасы жіберілген қателіктер жөніндегі ескертумен
қоймаға қайтарылады. Материалдардың ... ... ... ... ... жүргізген жағдайда қоймалық есеп кар-
точкасымен қатар үлгілі түрі М-20 ... ... ... есептеу
тізімдемесі жүргізіледі. Қойма меңгерушісі (бастығы) ... ... ... ... ... материалдардың келесі айдың бірінші
жүлдызына қалған қалдықтарын осы ... ... ... ... ... есепте қаралған номенклатуралары бойынша аралық
шоттарға (суб-шоттарға) және ... ... ... ... ... материалдардың қалдығы олардың жоспарланған
есептеу бағасына көбейтіліп, ай аяғына қалған материалдардың жалпы сомасы
анықталады. Егер ... ... ... аз ... ... алған адамдардың қолын тек қоймалық ... кою ... ... болады. Мұндай карточкалар тек айта
ғана ... ай ... ... ... ... айда олардың
орнына жаңа қоймалык есеп карточкасы ашылып, оған материалдардың ... ... ... Құрылыс ұйымдарының құрылыс басындағы
бөлімшелері қоймалық-сорттық карточкасының орнына ай сайын материалдардың
кірісі, босатылуы және қалдыгы жайлы ... түрі М-19А ... ... есеп ... Бұл ... ... жауапты адамның
жауапкершілігіндегі материалдардың барлығы кіргізіледі. Берілетін есепте
материалдардың кіріске алынуы, шығыс етілуі және ... ... ... ету, ... ... ... көрсетіледі. Құрылыс бөлімшелері
құрылыска жұмсалған материалдарға босату кұжатын ... ... ... ... ... есеп мәліметтеріне құрылысқа
пайдаланылған (жұүмсалған) материалдардың алғашқы құжаты тіркелмейді.
2.3 Материалдардың бухгалтериядағы есебі
Материалдардың бухгалтериядағы ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Мұндай есепті ұйымдастырудың кеп
қиындығына байланысты бухгалтерияда талдамалы (аналитикалық) ... ... ... ... ... Есеп ... есеп
тіркелімдерінің өте ұтымды жаңа түрлері еңгізіліп, есеп жұмысының тәртібі
жақсартылып, есеп машиналары пайдаланылып, есеп беру жұмысы ... ... да ... ... ... ... уақыттарға дейін
ұйымдардың бухгалтерияларында материалдардың талдамалық (аналитикалық)
сорттық, ... ... ... ... жүргізіп келді. Жалпы
бухгалтерияда материалдардың әр номенклатуралық нөміріне бөлек карточка
ашылады. Материалдардың кіріс ... ... ... әр ... тиісті карточкаға жазылуы керек. Ай біткеннен кейін немесе ай
соңында әр карточка бойынша ... ... ... мен шығыс
етілуінің қорытындысы шығарылып, олар материалдардың ... ... ... ... карточкаларда қоймадағы
карточкаларда жазылған деректер қайталанады.
Айырмашылыгы: Қоймадағы карточкаларда сандық есеп қана ... ... ... ... қатар олардың құндары да .
көрсетіледі. Бухгалтерияда материалдардың сорттык, сандық, бағалық есебін
жүргізу көптеген адам ... және ... ... етеді. Сондықтан да
бухгалтерияда карточкалар мен айналым тізімдемелерін толтыру кейде
кешігіп отырады. ... ... ... ... ... ... ... сорттық, сомалық айналым тізімдемесін пайдаланатын болды.
Есептің бұл әдісін қолданган кезден бастап (1946 жылдан) ... ... ... ... ... ... ... етілген материалдардың сандық есебі алғашқы құжатта тікелей
жинакталып қалдығы шығарылады. Ай ... ... 10-15 күн ... айналымы мен қалдығы сорттық, сандық, сомалық айналым
тізімдемесіне ... Бұл ... ... ... ... ... ... де кездесіп отырады. Ол ... ... ... есебінің бухгалтерия мен қоймада қатар
жүргізілуін жатқызуға болады. Материалдардың бұл екі ... ... ... еш ... жүргізілетін. Материалдардың есебін одан әрі
жетілдіру ... ... ... ... ... ... Бұл әдісті бұрынғы КСРО-ның орталык статистика бөлімі 1959
жылдың 12 мамыр күнгі жазған хатында қолдануға ұсынған болатын. Ал ... бұл әдіс 1950 ... ... ... бастаған. Бұл әдіс
бойынша материалдардың ... тек ... ... ... ... жүргізіледі. Оперативтік (жедел) бухгалтерлік (салъдолық)
есептеу әдісін колдану үшін ... ... ... ... бірі
есептеу жұмысына жоспарлы есептеу ... ... ... ... ... ағымдағы, яғни анали-тикалық (талдамалық) есебі
осы бағамен ... ... ... ... ... ... ... есептелінеді. Материалдардың есебін оперативтік
(жедел) — бухгалтерлік (сальдолық) әдіспсн ... ... ... ... ... есептеу үшін жүргізілетін үлгілі түрі
М-20 тізімдемесі пайдаланылады. Бүл тізімдеме әр ... ... ... ... ... ашылады. Ай соңында қойма меңгерушісі осы тізімдемеге қоймадағы
карточкалардан материалдардың тексерілген, келесі айдың ... ... ... ... ... Кей жағдайларда кәсіпорынның қоймасы цех
немесе бөлімшеден алыс ... ... ... ... ... ... жазу бухгалтерия қызметкерлеріне немесе
есептеу операторына ... ... ... ... ... адам ... ... тізімдемеге дұрыс көшірілуін тексеріп
шығып, қол қояды. Егер есепті ай бойы ... ... ... және ... ... ... онда ... бұрынғы қалдық саны
мен сомасы жаңа айға көшіріліп жазылады. Материалдар қалдығының қоймалық
карточ-каларынан ... түрі М-20 ... ... ... ... ... міндетті түрде тексеріп қол қояды. Ай сайын үлгілі
түрі М-20 ... ... ... ... ... олардың
жоспарлы бағасына .көбейтіліп, материалдардың есептеу ... ... ... ... ... сомалары есептеліп жазылады.
Жоғарыда айтылғандай ... ... ... ... ... ... ... олардың ішінде әрбір қоймадағы
материалдардың топтары бойынша бөлек жүргізіледі. Сонымен ... ... ... ... мен ... етілгендерінің
сомасын тапқаннан кейін оларды ... ... ... ... ... және ол сомалардың жиынтығын материалдардың кіріс-
шығысымен қатар қалдығын ееептейтін тізімдемеге көшіріп ... ... екі ... түрады.
Бірінші бөлімде кіріске алынған материалдың жиынтық өзіндік құны
жайлы деректер көрсетіледі. Сонымен қатар бұл ... ... ... ... ... құны мен есептеу бағасымен есептелген
қүнының арасындағы ауытқу мөлшері көрсетіледі.
Екінші бөлімде орбір қойма мен ... ... ... материалдардың қозғалысы (айдың басындағы жәнс айдың аяғындағы
қалдығы, кірісі мен ... ... ... ... ... ... ... түгендеу
Қазақстан Республикасында осы күнгі қолданылып жүрген ереже бойынша
кәсіпорындар жылына кем ... бір рет ... ... ... түгендеу жұмысын жүргізуі керек. Түгендеу жұмысы
міндетті түрде ... ... ... ... есеп беру (жыл ... ... маусыммен жұмыс
істсйтін қайта өндіруші ұйымдар, ... ... ... да ... материалдар мен шикізаттарға олардың
қалдығының ... ... ... ... ... ... қорларды міндетті түрде ... ... ... ... байланысты, ұрлык және
қиянат жасалғанда, сондай-ақ материалдық қорлар бұзылғанда,
табиғи ... өрт ... ұйым ... ... тағы да ... ... ... жүргізу үшін кәсіпорын басшысының бұйрығымен орталык түгендеу
комиссясы құрылады. Бұл комиссияны ... ... ... оның
орынбасары баскарады. Сонымен қатар әрбір цех, бөлімше бойынша жергілікті
түгендеу комиссиясы қүрылады. Оның ... ... ... ... ... ... басшысының бұйрығымен түгендеу жүргізу оның ... ... ... ... адам ... ... жұмысы
материалдарға жауапты адамның жауапкершілігіндегі материалдардың түрлері
және олардың сақтаулы тұрған жерлері бойынша жүргізіледі. Кәсіпорында
сақталып ... ... оның өз ... ... яғни ... ұйымдардың
немесе жеке адамның материалдарында түгендеу керек.
Тугендеу — бұл ... ... ... ... санап шығып,
одан кейін ... ... ... ... ... салыстыру. Түгендеу жұмысы материалдардың түгел сақталуын
қамтамасыз ... ... ... болып табылады. Жергілікті түгендеу
комиссиясы материалдардың қалдығын өлшеу және санау ... ... ... жерлері және материалдарға жауапты адамдар бойынша
түгендеу тізімін ... ... түрі ... ... бухгалтериясына
тапсырады. Түгендеу тізіміне түгендеу комиссиясының барлық мүшелері қол
қоюлары ... ... ... ... жеке адамның материалдық
игіліктеріне бөлек тізім ... Ұйым ... ... ... үшін ... тізімдемесі жасалады. Салыстыру ... ... ... ... ... оның бухгалтерлік есептегі
қалдығына сәйкес келмейтіні тауарлық-материалдық қорлар бойынша жасалады.
Салыстыру тізімдемесінде артық ... кем ... ... есепте көрсетілген бағасымен есептеледі. Түгендеу комиссиясы
барлық артық немесе кем шыққан ... ... ... ... тиісті
адамдардан жазбаша түсінік алуға тиіс. Ол ... ... ... ... ... ... ... кем шыққан, жоғалған,
бұзылған ... ... ... болғанын анықтайды және де
келешекте қайталанбас үшін шара қолданады. ... ... ... ... артық шығу себебін де анықтайды. Белгіленген кему
мөлшері тек қана кем ... ... ғана ... Егер ... бойынша кему мөлшері бекітілмеген болса, онда ... кем ... ... тыс болып саналады. ... ... ... артық кем шықканы, сондай-ақ олардың
бұзылуынан пайда болған шығын, кінәлі ... ... ... бекітілген табиғи кему мөлшерінен артық кем шығуы және
олардың бүлінуіне байланысты шығын, егер оған ... адам ... ... ... шешімімен кәсіпорынның шығындарына қосады.
Кей жағдайда материалдардың артық шығуының себебі материалдық қор-лардың,
өндіріс шығындарының басынан қате ... ... ... ... ... ... қорлардың құны өндіріс шығындарынан алып
тасталынып, қайтадан кіріске алады. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... өзара бірімен-бірін
жапқаннан шыққан сомалық айырмашылыққа да өндіріс шығыддары азайтылады.
Қателесіп алмасып кетуден артық ... кем ... ... ... ... тек осы тексеріліп жатқан мерзім аралығында алмасып кеткен
және тек бір ... ... ... ... ... ... санға ғана рұқсат етіледі. ... ... ... ... ... ... артық немесе кем шықканы жайлы
толық түсінік беруге тиіс. Егер кем шыққан ... ... ... жапқан кезде, кем шыққан материалдар құны артық шыққан
материалдардың құнынан коп ... ... ... ... сомасын
кінәлі адам төлеуі керек. Кәсіпорындағы материалдық-қорларды түгендеу
нәти-жесі бухгалтерлік есепте түгендеудің біткен айында ... ... ... және ... ... құны кінәлі адамнан қағида
бойынша ... ... ... ... ... шоты ... ... операциялар
Кесте ... ... ... ... | |тін шот ... шот |
|1 |2 |3 |4 ... ... мен |20-шы бас |671 |
| ... ... |шот | |
| ... есеп ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... төленіп, ай соңында | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... әлі| | |
| ... материалдар ай | | |
| ... ... ... | | |
| ... көрсетіледі. | | |
| ... ... ... бұл | | |
| ... ... ... | | |
| ... сома материалды | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | ... ... ... |201-206 |451, 452 |
| ... құны ... | |
| ... ... төленді.| | ... |2 |3 |4 ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... ... мен жеке ... |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | ... ... ... бұзғаннан, |201-206|722 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | ... |Кәсіпрындар мен ұйымдардың |201-208|900, 920|
| |өз ... ... | | |
| ... өз ... | | |
| ... ... | | |
| ... кіріске алу | | ... ... ... және ... |
| ... үшін ... шығындар | | |
| ... ... ... | |
| ... | | ... ... болатын |201-208|900 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... алу | | ... ... ... артық |201-206|727 |
| ... ... ... 208 | |
| |алу | | ... |Еншілес және тәуелді ... |
| ... ... |, 208 | |
| ... занды | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... материалдар | | ... ... ... |201-206|681 |
| |дайын-дайтын ... | | |
| ... ... | | ... ... пен шаруашылыққа|901 921|20- шы |
| ... үшін ... |931 ... |
| |материалдар - негізгі | ... |
| ... - ... | | |
| ... - цехқа (үстеме | | |
| ... - ... ... | | |
| ... | | ... ... ... (аяқталмаған)|126 |201-206,|
| ... ... ... | |208 |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... ... ... |901, |201-206 |
| ... есептен шығарылған |921 | |
| ... | | ... ... ... ... |821 ... ... ... ... | |208 |
| ... ... шыгару| | ... ... ... әрі ... |207 |201-206,|
| ... ... | |208 |
| ... | | ... |Кәсіпорындар мен ұйымдардың |201-206|207 |
| ... ... |. 208 | |
| ... | | ... |2 |3 |4 |
| ... ... ... |
| ... үшін |, |641, |
| ... ... |208 |643, |
| ... | |687 ... ... есептен шығарылған|845 |201-206|
| |материалдық | |, |
| | ... ... | |208 |
| ... құны | | |
| ... ... жоқ | | |
| ... ... ... | |
| ... кем ... | | |
| ... ... адам | | |
| ... ... | | |
| | |821 ... | | |, |
| | | |208 |
| | | | |
| ... барысында жоқ | ... ... ... жауапты| | |
| ... ... ол ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... | |333 |208 |
| | | | |
| ... ... түлғаларға, | |201-206|
| ... | |, ... |мен ... ... ... |208 |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... ... ... да | | |
| ... ... | | |
| ... қайтарылған| | |
| ... | | |
| | | | |
| | | | |
| |- ... шоты |671 ... ... | |, |
| ... | |208 |
| |- ... шоты |334 |201-206|
| ... ... | |, |
| | | |208 ... ... ... ... ... активтерге түсінік берген болатынбыз. Сондай-
ақ ағымдағы активтер қатарына жататын ақшалар, ... ... ... ... танысып өттік. Бұл аталған активтер кәсіпорындар
мен ұйымдардың міндеттемелерін өтеу барысында ... ... ... арада өзінің қүнын басқа заттарға айырбастай (өзгерте) алатын
мүліктер болып табылады. Кәсіпорындар мен ... ... ... бұл жоғарыда аталған ағымдағы активтердсн басқа ұзақ уақыт бойы
пайдаланатын (бір ... ... ... ... және ... ... ... (сатудан басқа) активтерді қажет етеді. Ал мұндай ұзақ
мерзімді активтердің қатарына негізгі құралдар мен ... ... ұзақ ... ... борыштарды және ұзақ мерзімдік
инвестицияларды жатқызуға болады.
Жоспар:
I. Тауарлық-материалдық қорлар жайында түсінік.
1. ... ... ... ... ... ... ... Материалдардың номенклатурасы.,
II. Материалдар қозғалысының есебі және оларды құжаттау.
1. Тауарлық-материалдық қорларды бағалау әдістері.
2. ... ... ... ... ... ... есебі.
4. Материалдық қорларды түгендеу.
Қолданылған әдебиеттер
1. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. процветание, безопасность и ... всех ... ... ... страны народу
Казахстана.
2. Налоговый кодекс. О налогах и других обязательных платежах в ... ... ... ... ... Республики Казахстан «О бухгалтерском учете и финансовой
отчетности» от 24 июня 2002 ... №329-1 // ... акты ... ... ... учету, страхованию: «Қаржы-қаражат»
Официальные материалы // Қаржы-қаражат . – 2002. - ... ... ... ... по ... ... от
13.11.96. №3.
5. Стандарт бухгалтерского учета «Представление финансовой отчетности»
(Приказ ... ... РК 17 ... 2003 г. № 14) // ... и ... – 2004. - № ... Типовой план счетов и их типовая корреспонденция (Приказ ... РК от 18 ... 2002 г. № 438) // ... учет ... – 2003. – ... ... есеп ... жұмыс жоспарын жасау жөніндегі ... 2006 ... ... ... ... есеп ... жоспары. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ... 2005 ... 426, 427-ші ... Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және ... есеп ... ... ... - Алматы 2006 жыл.
9. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта:
Учебн. ... – М.: ... и ... 1994.
10. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., жұмағалиева Ж.Г. ... ... ... / Оқу ...... Экономика. 2001. –
330 бет.
11. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З:Н., Құдайбергенов Н.А. ... ... Оқу ...... ... 2003. – 360 бет.
12. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З:Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А.
Қаржылық есеп – ... ... ... ... А.И., ... В.П. ... финансового состояния предприятия.
– М.: Центр экономики и маркетинга, 1995.
14. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. – ... ... В.К., ... В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на
предприятии. – А.: Центраудит – Казахстан, 2002.
16. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық ...... ... Алматы: -
сөздік – словарь, 1999.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тауарлық- материалдық қорлар жайлы түсінік26 бет
Тауарлық-материалдық қорлар26 бет
Тауарлық-материалдық қорлар есебінің теориялық негізі55 бет
Тауарлық-материалдық қорлар жайлы тусінік27 бет
Тауарлық-материалдық қорлардың экономикалық мазмұны және ғалымдар мен тәжірибешілердің еңбегінде оның есебін жетілдіру сұрақтары мен мәселелері63 бет
АО «Ютекс» бойынша есеп беру35 бет
Кәсіпорын бухгалтериясында ТМҚ-ды есепке алу31 бет
Материалдар қозғалысының есебі және бағалау әдістері31 бет
Тауарлы Материалдық Қорлар есебі. №2-ші ХҚЕС28 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың есебі75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь