Қазақстан Республикасының Орталық Мемлекеттік Кинофото құжаттары және дыбыс жазбалары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. Аудиовизуальды құжаттардың ерекшеліктері
І. 1.Аудиовизуальды құжаттарды сипаттау ... ... ... ... ... ...7
І.2.Ғылыми.анықтамалық аппараттын
құрудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

ІІ.Кинофото және дыбыс жазбалары мұрағаттарында
аудиовизуальды құжаттарды пайдаланудың
жаңа әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12

ІІ.2. “Мәдени Мұра” және “Асыл Мұра” бағдарламалары аудиовизуальды құжаттарды пайдаланудың даму үрдісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

ІІІ.Аудиовизуальды мұрағаттарда құжаттарды
пайдаланудың заңдық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37

Қысқартылған сөздер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Егемендігіміздің шынайы көрінісі ретінде қоғамның өз тарихымызға деген қызығушылығы мен сұранысы соңғы кездері арта түсуде. Бұған Қазақстан Респуликасының Орталық Мемлекеттік Мұрағат қорларындағы құжаттардың құндылығы ғана емес, сол сияқты бүгінгі қоғамның ақпараттанған жүйесінің де әсері мол. Осыған сәйкес бүгінгі қоғам мүшелерін ретроспективті құжаттармен таныстыру және оны пайдалану мүмкіндіктерін кеңейту мұрағаттың басты міндеті болып отыр. Оған қол жеткізудің ең тиімді және ыңғайлы түрі мұрағат ісін ақпараттандыру болмақ. Қазіргі кезде мұрағат ісін ақпараттандырудың мүмкіндіктері көптеген зерттеушілердің зерттеу обьектісі болумен қатар, ҚР ОМ мұрағатының “2001-2005 жылдар аралығында мұрағат ісін жетілдіру” тұжырымдамасында да ерекше орын алады.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың 2003 жылы қабылданған “Мәдени мұра” бағдарламасы аясында Қазақ Мемлекеттік кинофотоқұжаттар және дыбыс жазу мұрағаты қорында сақталған әйгілі әншілеріміз бен атақты орындаушыларымыздың, белгілі ғылым мен мәдинет қайраткерлерінің дауысын осы заманғы аудеотаспалар мен дискілерге жазып қалдыру ісін қолға алу мәселесін көтерді.
Мұрағат ісін ақпараттандыру мәселесін мәдени мұрамен байланыстыра қарастыруымыздың бір себебі, ақпараттанған қоғам мүшесін ақпараттық жүйеде ретроспективті құжаттармен қамтамасыз етудің маңыздылығына байланысты болып отыр. Сонымен бірге, мәдени мұраның мәйегіне айналған рухани байлықтарымыздың көзі болып табылатын мұрағат құжаттарының, соның ішінде аудиовизуальды құжаттардың перспективасына мән беру қажет.
1.Кузин А.А.Кинофотофоноархивы, - М,1960г. б.195.
2. Бюхер П. Юридические проблемы использования и копирования аудиовизуальных архивов // “Материалы ХІ международного конгресса архивров”. -М,1989 г. б.189.
3.Ôóðìàíîâà È.Ì. Êèíîñáîðíèêè êàê îäíà èç ýôôåêòèâíûõ ôîðì èñïîëüçîâàíèÿ.// “Ìàòåðèàëû êîíôåðåíöèè”. – Ì, 1979 г. б.
4.Êðèâîøåèí Ë.Í. Îá èñïîëüçîâàíèè ÊÔÔÄ. // «Âîïðîñû àðõèâîâåäåíèÿ».1963. №1.б.13.
5. Жигунов В.М. Оснавные направления научных исследований и прикладных разработок ВНИИДАД по НТД и КФФВД // «Советские архивы». 1980. №1.б.45.
6.Седова О.Л. Хранение фонодокументов// «Советские архивы». 1975, №6, б.43.
7.Сексенбаева Г.А.Методика работы с архивными документами - А, 1996 г. 49.
8.Сексенбаева Г.А.Центральный государственный архив кинофотодокументов и звукозаписей Республики Казахстан: история и современность. // «Қазақстан мұрағаттары». 2005. №1(1). б.113-128.
9.Сеитова А.Ф. Архив и музыкальное наследия. // «Архивы Казахстана». 2001. №1 (27).б.111-112.,
10. Нурпеисова Г. Ты слушай певца. // “Простор”.2003.б.9.
11.Н.Ә.Назарбаев. Мәдени мұра» бағдарламасы мемлекеттік бағдарлама болуы тиіс. // «Егемен Қазақстан». 2003, 29- қараша.
12. «Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар туралы» Қазақстан Республикасының заңы // САПП РК № 258/ 1998 г.
13. «2001-2005 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының мұрағат ісін дамыту» тұжырымдамасы.// Сборник нормативно- провавых актов РК.- Астана, 2000.
14. «Асыл Мұра» бағдарламасы.// ҚР ОМ КФДЖ, 1979- қор, 1- тізбе, 25- іс, 3-4 п.
15.Центральный государственный архив кинофотодокументов и звукозаписей Комитета информации и архивов Министертва культуры, информации и спорта Республики Казахстан. Годовые отчеты архива за 2003, 2004 годы.
16. http://www.archіves.ca, http://www.abamedіa.com/rao/, http://nut.adm.nsaru/gas, http://hіst.dcnasu.ru/mcaa/іndex.html.
17.Отбор на постоянное хранение аудиовизуальных документов.Методические рекомендации.- Москва, 2004г. б.4.
18. Кушнаренко. Документоведения- Киев, 2001. Б. 56.
19. Сеитова А.Ф. Память в кадрах и звуках. // «Архивы Казахстана». 1996. №1 (18).б.28-35.
20.www.kazarchives.kz.
21.Сексенбаева Г.Центральный государственный архив кинофотодокументов и звукозаписей республики Казахстан: история и современность.// Қазақстан мұрағаттары.2005.№1(1).113-б.
22. Управление региональной экономикой и подготовка специалистов: взгляд в ХХІ век (Материалы международной научно – практической конференции). Шымкент, 2003. б. 296.
23.Сеитова А.Ф.Архив и музыкальное наследия.// Архивы Казахстана. 2001. №1 (27). 111-б.
24. Инструкция о порядке отбора и передачи на государственное хранение кинодокументов и видеофонограмм. 23.04.2001г. № 22. // СПС ЮРИСТ. 21.03.2005.
25. Инструкция о порядке отбора и передачи на государственное хранение особо ценных аудиовизуалных документов. 6.04.2004г. //СПС ЮРИСТ. 21.03.2005.
26. «Правила работы исследователей в читальных залах государственных архивов Республики Казахстан». //2- октября 2000 г. №58.
27. Сонда. //ҚР МІҒТАО-ның Анықтамалық- ақпараттық қоры.Инв № 3166.
28.Инструкция о порядке обслуживания иностранных граждан в архивах Республики Казахстан. - А,1996.// ҚР МІҒТАО-ның Анықтамалық- ақпараттық қоры.Инв № 2950.
29. Инструкция о порядке отбора и передачи на государственное хранение особо ценных аудиовизуалных документов. 6.04.2004г. //СПС ЮРИСТ. 21.03.2005.
30. Инструкция о порядке запросо социально- правового характера, поступающих из- за рубежа // www.kazarchives.kz.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе……………………………………………………………….….3
І. Аудиовизуальды құжаттардың ерекшеліктері
І. 1.Аудиовизуальды құжаттарды сипаттау……………...…..7
І.2.Ғылыми-анықтамалық аппараттын
құрудың ерекшеліктері ……………………………………....10
ІІ.Кинофото және дыбыс жазбалары мұрағаттарында
аудиовизуальды құжаттарды пайдаланудың
жаңа әдіс-тәсілдері ………………………………………….….12
ІІ.2. “Мәдени Мұра” және ... ... ... аудиовизуальды
құжаттарды пайдаланудың даму үрдісі
ретінде..................................……………………………………..……..20
ІІІ.Аудиовизуальды мұрағаттарда құжаттарды
пайдаланудың заңдық ... ... ... ... ... сөздер тізімі………………………...…..……………40
Қосымшалар ... ... ... ... ... көрінісі
ретінде қоғамның өз тарихымызға деген қызығушылығы мен ... ... арта ... ... ... ... ... Мемлекеттік
Мұрағат қорларындағы құжаттардың құндылығы ғана емес, сол сияқты бүгінгі
қоғамның ақпараттанған жүйесінің де ... мол. ... ... ... қоғам
мүшелерін ретроспективті құжаттармен таныстыру және оны ... ... ... ... ... ... ... Оған қол
жеткізудің ең тиімді және ыңғайлы түрі мұрағат ісін ... ... ... мұрағат ісін ақпараттандырудың ... ... ... обьектісі болумен қатар, ҚР ОМ мұрағатының “2001-
2005 жылдар аралығында мұрағат ісін жетілдіру” тұжырымдамасында да ... ... ... 2003 жылы қабылданған ... ... ... ... ... кинофотоқұжаттар және дыбыс жазу
мұрағаты қорында сақталған әйгілі ... бен ... ... ... мен мәдинет қайраткерлерінің дауысын осы
заманғы аудеотаспалар мен дискілерге жазып қалдыру ісін қолға алу мәселесін
көтерді.
Мұрағат ісін ... ... ... ... ... бір ... ... қоғам мүшесін ақпараттық жүйеде
ретроспективті құжаттармен қамтамасыз етудің маңыздылығына байланысты болып
отыр. Сонымен бірге, ... ... ... ... рухани
байлықтарымыздың көзі болып табылатын мұрағат құжаттарының, соның ... ... ... мән беру қажет.
Сол үшін де бүгінге дейінгі көтеріліп ... және ... да ... ... зерттеле бермек мәселеге баға беру, талдау және ... ... ... ... ... ... рөлі, сонымен қатар аудиовизуальды мұрағат ісі ... ... ... ... ... ... бүгінгі күнгі жағдайы, аудиовизуальды құжаттардың дәстүрлі
құжаттарға қарағанда тиімділігі, ... ... ... ... мүмкіндіктерін пайымдау арқылы Орталық Мемлекеттік
Мұрағаттың ... ... ... ... өзге де мұрағат
сайттарымен салыстыра баға беру де маңызды.
Себебі ... ... мен ... жазу ... үнтаспадан аудеокасетаға, дискіге көшіру ... ... ... іске ... Және ... ... ... қатысты құжаттар, қолжазбалар мен деректер көптеген елдерде
магниттік дискілерге, компакт - дискілерге сақталған ... ... ... таңдағы Қазақстан мұрағаттарында сақтау аса күрделі іс
болары сөзсіз. Сондықтан да көтеріліп отырған ... ... алу ... ... мұрағаттардың бүгінгі таңдағы ... ... ... ... ... сөз ... заңды құбылыс.
Зерттеліп отырған тақырыптың мақсаты – Қазақстан Республикасының
Орталық Мемлекеттік ... ... және ... ... (ҚР ОМ КФДЖ)
мұрағатындағы материалдарды жаңаша әдіс - тәсілдеріне зер сала ... және ... - ... ... негізінде пайдаланудың даму
үрдісін зерделеу.
Алға ... ... жету ... ... міндеттер негізінде
жұмыс жасалынды. Біріншіден, аудиовизуальды ... ... ... ҚР ОМ КФДЖ ... ... ... ҒАА ... тоқталдық.
Екіншіден, аудиовизуальды құжаттарды пайдаланудың даму ... ... ... ... жаңаша әдіс- тәсілдеріне назар
аударылды.
Үшіншіден, ОМ КФДЖ ... ... ... ... ... ... және ... құжаттық актілер негіздеріне шолу
жасалынды. Аудиовизуальды құжаттардың дәстүрлі құжаттардан ерекшелігі ... ... ... мен перспективалары көрсетілді.
Қарастырылып отырған мәселенің тарихнамасына келетін болсақ,
аудиовизуальды құжаттарды ... ... ... сараптау сынды
мәселелер Ресей мұрағатшыларының еңбектерінде көрініс тапқан. 1960 жылы
жарық көрген А.А.Кузиннің ... [1] ... ... де ... аудиовизуальды мұрағаттардың сол кездегі жағдай және
оның ерекшеліктері талданған. Ресей мұрағатшы ... мен ... ... ... мен ... ... мұрағат
саласының сан- қилы проблемаларына тоқталып, олардың шешілу жолдарын
қарастырған. Әсіресе П. ... [2], И.М. ... [3], ... күні бүгінге дейін өзектлігін жоғалтпай ... ... ... ... ... ... “Об ... КФФД” [4]
мақаласы аудиовизуальды құжаттарды ... ... - ... ұсынады. Сонымен бірге орыс журналдарында жарық көрген
Жигуновтың [5], Седованың [6] мақалалары арқылы жан- ... ... ... ... ... ... ісі саласында бұл мәселемен
арнайы айналысып жүрген ... бірі ... ... с ... ... [7] атты мононграфиясы және ... [8] ... ... ҚР ОМ КФДЖ ... ... ... [9] “Қазақстан мұрағаттары” журналында жарық көрген мақалалары
мен баяндамалары, Г.Нұрпеисованың [10] ... ... ... ... Бұл ... ... ... ісінің
ерекшеліктеріне баса назар аудара отырып, ... ... мен ... ... тоқталған.
“Мәдени мұра” бағдарламасы [11], “Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар
туралы” ҚР заңы [12], “ 2001 - 2005 ... ... ... ... ісін ... ... [13], ... мұра”
бағдарламасы [14], және ОМ КФДЖ ... ... ... ... жобалар негізінде жазылды. Бұл заңдық актілер ғылыми жұмыстың деректік
негізін құрайды.
Ғылыми жұмысты жазу барысында ҚР ОМ КФДЖ ... 2003 ... ... ... [15], ... Ресей және де шет ... ... ... [16] ... ... мұрағат ісіндегі тың мәселелерге арналғандықтан оның
қолдану аясының кең болуы заңдылық. Ғылыми жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... және ... әдебиеттер мен
қысқартылған сөздер тізімдерінен және қосымшадан тұрады. Жұмыс ... ... ... ... ... мен ... ... Аудиовизуальды құжаттардың ерекшеліктері
І.1 Аудиовизуальды құжаттарды сипаттау
Аудиовизуальды құжаттардың ... ... ... ... ... ... сана - ... тікелей әсер етуінде. Адам санасын еріксіз
билеп алатын аудиовизуальды құжаттар өз кезегінде шынайы ... ... ... жағынан тиімділігімен де ... ... және ... ... ... удиовизуальды құжаттар кешенінде
көрініс береді [17].
Мәтіндік құжаттарға қарағанда аудиовизуальды ... ... ... ... оны жан - ... зерттеуді міндеттейді.
Аудиальды (лат. audіre - есту) мен визуальды (лат. vіzere – ... ... ... ... және ... құжатты құрайды.
Визуальды құжаттарға: диафильмдер, диапозитивтер, слайдтар, тілсіз
кинофильмдер, эпифильмдер жатады. Аудиальды құжаттарға: ... ... мен ... ... кіреді. Ал екеуінің қосындысы
аудиовизуальды құжаттарға: кинофильмдер, диафонофильмдер, видеофильмдер
кіреді.
“Кинофотофоноқұжаттар” ... ... ... 1980 ... ... бүгінге дейін кинофотофоноқұжаттар туралы арнайы ... ... ... Соған қарамастан, аудиовизуальды құжаттарға
келесідегідей ... ... ... бір техникалық жабдықтардың көмегімен бейнелі дыбысты ақпарат
беретін құжат түрін аудиовизуальды құжаттар [4.,3-8], деп ... ... ... ... ... жолмен жасалатын құжат түрі. Киноқұжаттардың материальдық
негізін көпқабатты полимерлі ... ... ... құрайды.
Киноқұжаттар диафильмдерден, кинофильмдерден және де ... ... ... бойынша рет-ретімен жинақталған позитивтік
фотографиялық бейнелердің кино және фотопленкадағы жинағы. Диафильмдерді
мұрағаттарда ... ... жиі ... ... да, ... ... ... жиі қолданылады.
Кинофильмдер (грек. kіneo- әрекеттемін, ағыл. fіlm - пленка) – арнайы
киноаппаратураның ... ... ... кинопленкаға түсірілген
бірнеше фотографиялық бейнелердің жиынтығы ... ... ... ... ... Ғылыми -көпшілік, оқу
процесінде, құжаттық, мультипликациялық мақсатта пайдаланады. Ғылыми -
көпшілік, оқу процесінде ... 8 (16 мм ... ... ... ... ... ... де көруге мүмкіндік бар.
Киноқұжаттардың соңғы тасымалдаушы құралы CD және DVD ... ... және ... ... ... орны ... мен кинофильмдерден видеофильмнің ерекшелігі оның
магниттік ленталарда сақталуы мен ... ... ... ... ... тұрмыстық жағдайда пайдалану мүмкіндігінде. Мұрағаттарда
оларды ҒАА құру ... ... ... ... деп ... ... Орталық мемлекеттік Кинофото және дыбыс
жазбалары мұрағаттарында өте көп (87) [19], ... ...... ... ... алынған бір немесе бірнеше
бейнелі құжаттар фотоқұжаттарды ... ... ... және
позитивті болып екіге бөлінеді. Негативті фотолар - пленкада бейнеленеді,
ал позитивті фотолар - қағазда немесе ... ... ... ... ... эмульсті
фотолар мың жылға дейін сақталады. Ақ - қара ... ... ... 10 ... 140 жылға дейін, ал түрлі - түсті суреттер 5 ... ... ... ... ... мүмкіндігіне ие.
Фотоқұжаттар фотографиялардан және диапозитивтерден тұрады. Алғашында
ақ - қара түсті фотоқұжаттар уақыт талабына сай түрлі- түсті болып ... ... ... тасушылары- қағаздар, пленкалар және де
шынылар ... ... ... ... ... слаид
түрінде сақталып, пайдаланушыларға арнайы фототекалық каталогтар жүйесі
бойынша әр түрлі мақсатта пайдалануға беріледі.
Түпнұсқалылығы дау ... ... ... ... ... ... ... және компакт дискілерде
сақталынатын фоноқұжаттар әрқашан мұрағаттың көз ... ... – ескі және ... көп ... ... түрі.
Олардың мұрағаттарда сақталу және пайдалану барысында жиі ... ... келе - келе ... ... ... ал қазіргі
таңда негізгі рөлді компакт дискілер атқарады. Фоноқұжаттардың бүлінбей
сақталуы сақтауды дұрыс ұйымдастыруға ғана ... ... сол ... ... ... ... ... құжаттарды пайдаланудың мақсаттары дәстүрлі
құжаттардан ерекше. Оларға сұраныс көбіне радио және ... ... ... ... түседі [2.Б.3.13].
Бұл құжаттар дәстүрлі құжаттар ... ... - ... - ағарту, мәдени мақсаттарында пайдаланылады.
І.2 Ғылыми - анықтамалық аппарат құрудың ерекшеліктері
Аудиовизуальды ... ... ... - тәсілдерінің шығуы, бұл құжаттардың даму үрдісін ... ... даму ... саралау үшін аудивизуальды мұрағаттардың ақпараттық
жұмысы, ғылыми - ... ... (ҒАА) ... - ала ... жөн.
КФДЖ мұрағатының ақпараттық жұмысы біріншіден, мұрағатқа келіп түскен
нақтылы сұраныстарға нақтылы жауап ... ... ... ... мен ... ... ол ... мен зерттеушілердің назарына
ұсынылады. Соңғы кездері ақпараттық жұмысты атқаруда ... ... ... ... ... пайдаланылуда. ҚР ОМ мұрағат сайтында
(www.kazarchіves.kz) [20]. Онда ҚР ОМ КФДЖ мұрағаты жөнінде және ... ... ... ... - ... ... берілген.
Ақпараттық жұмыс ҒАА - қа сүйене отрылып жүргізіледі. Бюллетендер мен
хаттар мұрағаттарда бар ... ... ... ... анықтамалық басылым құжаттардың топтасқан түрін және
оларға жасалынған аннотацияларды ... ... Олар ... бар ... ... ғана берумен шектеледі.
КФДЖ мұрағатында ҒАА - ты үнемі ... және ... түсу ... ... ... ... ... бүгіндері аудиовизуальды мұрағат
құжаттарына деген сұраныстың ... - ... арта ... және ... ... ... қалыптаса бастауы солай жасауға итермелейді
[21].
Сондықтан да мұрағаттарда, әсіресе ОМ КФДЖ ... ... ... мән ... Жыл ... ... жаңа түскен құжаттармен
жаңарту іске асырылып тұрады. Бұл әсіресе каталог жүйесін ... ... ... ... ... КФДЖ ... дәстүрлі қағаз жүйесінде қалдырумен қатар, оларды
электрондық нұсқаға да көшіру ісі қолға алынған. Сол ... ... мен ... ... жүйеге енгізе отырып, оның
тиімділігін арттыра түскен. Жылдан жылға КФДЖ ... ... ... ... олардың каталог жүйесі де толығып отырады. ҒАА- тың даму
сатысында КФДЖ мұрағат құжаттарын каталогтау міндетті.
2003 жылы ҚР ОМ КФДЖ ... ... ... ... ... ... жасалынып, карточкалар тізілді.
-1001 сақтау бірлігі бар фотоқұжаттар каталогталынып, 1001 карточка
тізілді;
-106 сақтау бірлігі бар фоноқұжаттар 106 ... 364 ... ... ... 524 ... ... ... сақтау бірлігі бар видеофонограммалардан 155 карточка тізілді;
-56 сақтау бірлігі бар киноқұжаттардан 1142 карточка ... ... ... ... ОМ КФДЖ мұрағатының фотоқұжаттарға арналған
бөлімдеріне тоқтала кеткен жөн.
“Е” – халықаралық қатнастар бөлімі;
“Ф” – халықаралық білім беру;
“К” – ... ... ......... ... жұмыстары;
“Э” – спорт [22.б.25].
Бұлайша фотоқұжаттардың каталогтарын бөлімдерге бөліп жасау,
зерттеушілердің мұрағат ... ... аса ... ... ... және дыбыс жазбалары мұрағат құжаттарын пайдаланудың
жаңа әдіс - тәсілдері
Аудиовизуальды құжаттардың үнемі дамып отыруы ... ... әдіс - ... ... ... ... ... фоноқұжаттар
грампластанкаларда жазылып таратылса, осы күндері фоноқұжаттар компакт
дискілер мен ... ... Сол ... киноқұжаттар диафильмдерден
көрініс тапқан оқиғаларын, бұл күндері сапалы да тиімді видеофильмдерде
көрсете алады.
Осылай ... алма - ... ... жыл ... жаңа ... ... мен
жаңаша ойлау жүйелерін қажет етіп отырады. Он- он бес жылдай ... ... ... ... жүйесі басқаша ұйымдастырылатын. Ескі
аппаратулармен жадықталған аудиовизуальды материалдармен уақыт өте ... ... ... ... ... ... еді. Бұл әрине
мұрағат имиджіне ғана нұқсан келтіріп қана қоймай, құжаттардың сақталуын
қамтамасыз етуді ... да ... ... Ғылыми - техникалық
революцияның арқасында және де техникалық ғылымның ... ... ... ... де ... мен игі ... қол
жеткізілді.
Мұрағат құжаттарын пайдаланудың жаңа түрін ... ... ... ... ... ... ие болып отыр [4.б.21.].
Аудиовизуальды мұрағат құжаттарын пайдаланудың жаңаша даму үрдісі
қалыптасты. Көптеген ескі ... ... ... жаңа ... ... дайындауда цифрлық аппараттар, цифрлық
видеокамералар, ал оларды сақтауда CD- ROM, DVD, DVD- ROM, SVHS, ... ... ... ... ҚР ОМ КФДЖ мұрағаты да жабдықталған.
Мұрағаттың ... ... ... ісін ... ... ... құжаттарды (пленкалық) қазіргі заманғы ақпарат ... ... іске ... ... легі жан- ... ... ағып ... жаһандану кезеңінде
құнды да шынайы ақпаратты алу мүмкіндігі жоқтың ... ... ... ... ... мен ... ... онда аудиовизуальды
құжаттардың ақиқатты ... ... ... ... мол. ... орай,
қарастырылып отырған мәселенің өзектілігін тек аудиовизуальды құжаттарды
зерттеуден ғана емес, сонымен ... оны ... ... әдіс ... пайдаланудың даму үрдісінен де көруге болады. Бұл тақырыптың
өзектілігін аталған мәселені Қазақстан көлемінде ... әлі де ... ... да ... ... ... 28 - қарашада өткен Ұлттық ... ... ... ... ... жаңғырту ісі жоғарыда қозғаған әңгімеміздің
өзегі ... ... ... ... ... ... ... асыл мұраларын жаңғырту, өлгенімізді тірілтіп, өшкенімізді
жандыру және мүмкіндігінше мәдени ... ... ... ... Н. Ә. ... бастамасымен қабылданған бағдарламада шын
мәніндегі қазіргі таңдағы өте ... ... ... ... ... -
мәдени мұраларға ерекше мән берілген.
2004 - 2006 жылдар аралығында ... тиіс ... ... ... - ... ... ... шығару ісін
жеделдету, Қазақ ... ... фото ... мен ... ... ОМ ... мұрағаты, қазақ радиосы мен телевизиясы қорында сақталған
әйгілі әншілеріміз бен белгілі ғылым және ... ... ... ... аудио таспалар мен дискілерге жазып ... ... тағы бір ... тұсы- “ТМД елдері мен шет ... ... ... ... ... сирек кездесетін
кітаптарды алдыру, көшірмесін жасаттыру, шығару” ... ... ... ... ... мұра” орта мерзімдік бағдарламасы
қанаттас екі процесстен тұрады. Бұл ... ... ... ... ... және т.б. ... ... мұраны мәдени өмірімізге қайта
әкелу, әлеуметтік, мәдени, көркемдік тұрғыда қайта ... "Бұл ... ... ... ... де оң ықпал етпек".
Бағдарламаның мақсаты - қолда бар мәдени мұра мен рухани игілікті
сақтап, ... ... ... байланысты жоспарлы іс-шаралар
жасау. Сондай-ақ, ұлттың ағартушылық және ... ... ... ... ... ... тарихы мен жалпыадамзаттық
құндылықтар, идеалдар рухында тәрбиелеуге бағытталған.
Бағдарламаның көтерген міндеттерін іске асыруда ... ... ... ... ... зор. Бұл әсіресе
бағдаралманың тарих секциясына соның ішінде ... ... ... ... күні кеше ғана ... ... ... Кеңес
үкіметінің шарықтап тұрған шағында да бұл мәселе ... ... ... өкілдердің де назарынан тыс ... Ол ... ... электрондандыру мағынасында ғылыми
техникалық ... ... ... қолданылды.
Ғылыми әдебиеттерде ақпараттандыру ұғымы кең және тар ... Ол кең ... ... қорларын пайдалану және
қалыптастыру негізінде азаматтық, ... ... ... өзін - өзі ... ... ... ... мұқтаждықтарын қанағаттандыру үшін тиімді жағдайларды
жасаудың әлеуметтік - экономикалық және ... ... ... ... ... тар ... ... адамзат белсенділігінің
көптеген қоғамдық мәнді түрлері бойынша сенімді, терең және дер ... ... ... ... ... ... ... 70 - жылдарында ақпарат ұғымы қандай да ... ... ... ... мәліметтерді білдіретін информатика
және әлеуметтік ақпарат теориясы ... ... ... ... ... ХХІ ... рухына сәйкес мазмұны да өзгерді. ... ... ... ... ... фактілер мен мағлұматтардың,
мәліметтердің ғана жиынтығы емес. “Ақпарат - бұл ... ... ... ... даму үстіндегі өзара әрекетінің өнімі.” [23]. Осы
мағынадағы ақпараттандырудың ... ... ... өндірістік,
экономикалық және әлеуметтік жүйенің қызмет етуінің негізін үлкен көлемдегі
ақпаратты өңдеу қажеттілігімен байланысты берік ақпараттық қызмет көрсетуді
құрайды.
Өкінішке орай ... ... ... жүйесінде және басқа салаларда
да компьютерлер және ақпараттық технологиялар ... ... ... ... ... ... күні ... жуық адам айналысады. Республикалық Ақпараттық Көрме Орталығы
компьютерлік технологияны шағын бизнес ... ... ... ... “Олар өз белсенділігінде компьютерді тұрақты
пайдаланатындары 44,3%, қажеттілік туғанда 28,3%, ... ... ... ... ... ... бар ... меншікті
үлесі өңдеуші өнеркәсіптерде 64,4 %, қызмет ету саласында 57,7%, саудада
36%, ауыл ... 15,8% ... [23. ... ... технология, электрондық құжат, электронды іс-
жүргізу, Интернет жүйесі арқылы қарапайым ғана ... ... ... жүзі ... тұрмыстық қажеттіліктерінен бастап күрделі
мәселелерді де шеше алатындай мүмкіндікке ие ... ... ... сағаттарды алатын күрделі жұмыстар ендігі жерде санаулы
минуттардың, ... ... ... ... ... бүгінгі таңда
компьютерсіз еш ... ... ... ... ... ... жүйемен қамтамасыз етілуі мен ақпараттандырудың жаңа ... де ... ... мол ... ... ... ... мүшесінің
өз тарихын зерттеуде атам заманғы технологиялық жабдықтармен жұмыс жасауына
тура келетіндігі ... ... ... мүшесі
ақпараттандырылмаған мұрағаттарда қалайша жұмыс жасап, одан бір ... ... осы ... ... ... ... ... жабдықтары
кедей мұрағат қанша жерден құнды құжаттарға бай болса да ... ... ... ... жауап бере алмайды. ... ... ... ... ... ... тастауға келмейтін
өзекті міндет.
Мұрағат ісін ақпараттандыру дегеніміз- ол ... ... ... ... ... ... айналымды әлектрондық
айналымға түсіру, ... ... ... ... ... құру және осылар арқылы оқырмандардың, зерттеушілердің
сұраныстарын аз уақыттың ішінде және ыңғайлы түрде орындау болып ... бұл ... ... ... үшін ... ... Аппаратты
(ҒАА), мұрағаттардағы іс-жүргізу саласын, дәстүрлі құжаттық айналымды
электронды құжатпен алмастыру және т.т. көптеген ... ... ... ісі ... ... ісін ... ... жүзеге асырудың
негізгі мақсаты- мемлекеттік мұрағаттарға сақтауға ... ... ... ... оны ... мен жалпы оқырман қауымға жылдам ... ... ... ... сайттары арқылы ақпараттарды кең тарату,
мұрағаттарға зерттеушілердің, оқырмандар мен көпшілік ... ... және ең ... ... ісін ... ... аз ... сол
арқылы жүздеген жылдық тарихы бар құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету
шараларын іске асырлуы ... ... ... ... ... ажырамас бөлшегіне айналған интернет жүйесі бүгіндері тек
техникалық, өндірістік салаларда ғана ... ... мен ... ... да араласып кетті. Бұл тұрғыдан қарағанда, интернет жүйесінің
мұрағат ісінің дамуына ... ... ... ... ... ел ... ... мүмкіндігін жылдам
бағалап, оны ретроспективті ақпараттарды ... ... ... ... ... [24]. ... 1995 ... Канада ұлттық мұрағатының (NatіonalArchіves of ... ... ... өте күрделі. Сайттың “Ұлттық
мұрағат жөнінде” ақпар беретін бөлімінде ... ... ... тарихы
және мұрағат басшыларының құрамы жөнінде, сонымен қатар мұрағат қорларына
сипаттама берілген. ... ... ... ... мұрағаттың
басылымынан шыққан кітаптар мен журналдар тізімі берілген. Сайт ... ... ... ... ... ... ... Францискода орналасқан Ресей-американ орталығында құрылған Ресей
мұрағатының (Russіan Archіves Onlіne- http:/www.abamedіa.com/rao/) ... ... бар. ... ... ... бұл сайт ... ... емес, сонымен бірге кейбір Ресейлік мұрағаттар мен мұражайлар туралы
ақпарат көздерінің ... де ... ... ... және де ... ... ... берілген. Мұрағат
қорларында “Кеңес Одағына кірген 15 мемлекеттер тарихы кино, ... ... ... ... пайдалануда Ресей федерациясы ... де ... ... Бұл елде Орталық Мұрағаттан басқа да
облыстық, ведомстволық мұрағаттардың интернетте өз ... бар. ... ... ... жүргізу мақсатында пайдаланып байланысу
ақпараттарын (мекен-жай, телефон ... ... ... Тек екі ... ... ... қызметіне және мұрағат басшылығына сұрақ
қойып, тікелей байланысуына мүмкіндік ... ... ... мемлекеттік мұрағат қызметінің сайты (http://nut.adm.nsaru/gas)
және Мәскеу ... ... ... ... ... ... ... мұрағатының интернет
сайты жайында айтар болсақ, бұл сайт 2002 жылы ... ... ... ... ісін ... ... ... жүргізілетін іс- шаралардың
жоспарында "мұрағат ісінің web-беттерін дайындау 2001 ... 4- ... ... ісін және құжаттауды басқару Комитетінің ... іске ... ... ... сайтынан сіз тікелей мұрағатқа қатысты Қазақстан
Республикасының 1998 жылдың желтоқсан айында қабылданған ... ... және ... ... заңы берілген және болашақ мұрағатшыларды
дайындайтын оқу ... ... ... ... дайындаудағы
ерекшеліктері жайлы және олардың мекен-жайы туралы мәлімет береді. Сонымен
қатар "Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... туралы және мұрағат
баспасынан шыққан әдістемелік оқулықтар жайлы ... ... Бұл ... ... жарнамалық қызметтер, телефондар мен мекен-жайлар ұсынылмайды.
Құрылғанына екі ... ... ... ҚР ОМ ... интернет сайты
әлі де көптеген шет ел ... ... ... ... ... ... Оның ... бүкіл Қазақстан бойынша тек бір ғана ... ... да осы ... сын ... ... ... ... іс “2001 - 2005 жылдар аралығында мұрағат ісін ... ... 2006 ... аралығында мәдени мұраны дамыту” бағдарламаларыныңаясында
шешімін ... ... ... ғана ... ... ... мұраны бағалау,
қастерлеу, сақтау ісі мен мұрағаттарды, жалпы ... ... ... ... ... болады.
ІІ.2. “Мәдени Мұра” және “Асыл Мұра” бағдарламалары аудиовизуальды
құжаттарды пайдаланудың
даму үрдісі ретінде
Қазіргі таңда КФДЖ ... ... ... түрі ... ... ... мен жобалар жасалынып, олар мәліметтер
базасымен біріктіріле отырып, ... ... ... ... ... ақпараттарды ұйымдасқан түрде сақтау,
іздеу және пайдалануға беру ... ... ... 2001 - 2005 ... ісін дамыту бағдарламасы аясында КФДЖ мұрағаттарда үш ... мен ... ... Олар ... ... ... ... “Фоно”, кино және фотоқұжаттардың даму үрдісіне
негізделген “Кадр” жобалары.
“Асыл мұра” – ... емес ... ... Ол 2001 ... ... ... ақпарат және бұқаралық келісім министрлігі,
“Хабар” агенттігі, Арт Центр” продюссерлік орталығы және ҚР ОММ ... ... ... ... ... ... ... келтіру, цифрлық
тазалау және Қазақстанның халықтық, классикалық, қазіргі заман әуендерін
соңғы шыққан аудеотасығыштардың ... ... ... көзделген.
Мұрағаттардағы дыбыс жазбалары қарапайым тоғыз милиметрлік магниттік
пленкаларда сақталған. Ал олар он бес- ... жыл ... ғана ... ие [9.б.32]. КФДЖ мұрағатының директоры ... ... ... ... мұрағат жазбаларының 30- ға жуығы құрып кетудің
алдында тұр екен. Мәселенің ... ... ... ... ... ... ... ескі аудиоаппаратуралардың әсерінен болса
керек. ... ... ... ... ... OTARІ фирмасынан шыққан
студиясы және соңғы үлгідегі компьютерлік құрылымы бар кешенді магнитафон
алынған. Бұл ... ... ... тазалау, рестоврациялау және
қайта құру жұмыстарын ... ... ... ең соңғы үлгідегі ... ... ... ... ... ... магнитафондар “Асыл мұра” бағдарламасының талап етуімен Оңтүстік
Америкадан арнайы алдырылған. DAT - касеталарға 135 ... ... DAT - ... ... ... пленкалардағы екі - үш минуттық
қана ақпарат кіргізу ... ... ... тиімді екендігін
көруге болады.
“Асыл мұра” бағдарламасының алға қойған мақсаттарының бірі ... бар ... ... ... ... ... Яғни ... жазбаларды цифрлық кассеталарға ... ... Ал ... ленталардағы жазбалар түпнұсқа күйінде сақталады
[10.б.15]. Бүл ұсыныстар 2001 жылы Алматы қаласында өткен ... мұра ... ... ... атты мерекелік жиында “Асыл ... ... ... ... ... мен 2003 ... аралығында бағдарлама аясында төрт
СD дискі шығарылды. Атап айтсақ, олардың алғашқысы, 2002 жылы ... мұра – ... ... мұрасы” атты мерекелік жиында көпшілікке
ұсынылған Қазақ ССР Халық әртісі Ғариулла Құрманғаливтің ... ... ... әндеріне арналған. СD дискіде ... 32 әні ... СD ... ... халқының бұлбұл көмей әншісі
К.Байсейтованың Абай атындағы ... ... ... және ... ... аншлагпен өткен (“Біржан – Сара”, ... ... ... мен жеке ... ... ... Әншінің 90-
жылдық мерейтойына тарту ретінде екі СD диск ... ... СD ... ... ... ... ... музыкалық
аспабтары” еңбектерінің авторы, ... ... ... Болат
Шамғалиұлы Сарыбаевтың лекциялары мен жеке әңгімелерін естуге болады.
Төртіншісінде, халық әншісі ... ... ... ... ... “Ағажан- Ләтипа”, “Бипл”, Ақбөпе”, “Секіртпелі семсем”, “Ой
көк” халықтық әндері мен “Алтай”, “Досыма”, ... ... ... ... ... ... дәстүрлі тасығыштардан
(грампластинкалар мен магниттік ленталар) СD дискілерге ... ... ... бұл ... ... саны ... жетті [24.б.21]. Оған
Жүсіпбек Елебековтың, Манарбек Ержановтың, жыршы - жыраулардың ... ... - ... ... мен Бдас ... ... кіреді.
СD дискілер 1000 данадан басылып шыққан. Олар ... ... ... тек ... ... ... ... арнайы
сайтынан естуге болады. Аудиовизуальды құжаттарды ... ... ... байланысты сайттан қалаған әншінің әнін немесе әңгімелерін
дискілерге көшіруге мүмкіндік беріледі ... Бес ... ... ... ... ... “Мұрағат ісін 2001 - 2005
жылдар арлығында дамыту” ... ... ... де, ... ... ... мемлекет тарапынан “Мәдени мұраның” дер кезінде
көтерілгендігін айқындай түседі.
КФДЖ мұрағатындағы “Фоно” жобасы жоспарлы түрде ... ... орны ... Бұл жоба ... ... ... ... пайдалану мақсатында ҒАА- ты әлектрондық жүйеде құру ... ... ... қорларындағы кинофотоқұжаттарға қатысты “Кадр” ... ... ҚР ОМ ... ... ... ... Б.В
Волчков- тың басшылығымен және тікелей қатысуымен жұмысты жүргізуде.
Аудиовизуальды ... ... ... даму ... біз КФДЖ мұрағатында 2003 және 2004 ... ... ... ... ... жасадық.
2003 - 2004 жылдары мұрағатқа әртүрлі мазмұнда тақырыптық сұраныс
келіп түскен. Олар мына сипатта:
- ... ... ... ... ... ... туралы
кітап шығару мақсатында Павлодар обылысының ... ... ... ... турасында;
- “АЗТМ” ААҚ завод тарихы туралы деректік фильм түсіру
мақсатында мұрағаттан ... ... ... ... ... ... ақпарат құралдары “Хабар”, “Қазақстан”, “КТК”, “Рахат”
телеарналары мен “Жас Алаш”, “Простор” газет- журналдары сұраныс жасаған.
Бұндай ... 2004 жылы екі ... жуық ... ... ... құраған. Ерекше деген бір - екеуін атасақ:
- Қазақстан Республиаксы Мәдинет министрлігі Құрманғазы
атындағы ... ... ... ... ... Елебековтың өмірі
жайында кинофотоқұжаттар сұрады.
- “ЮСА” арнасы “Разные дни ... атты Ұлы Отан ... ... ... ал “Қазақ радиосы” “Кешеден келдік
бүгінге”, “NS” радиосы ... ... ... ... мен ... сұрастырды [25].
Әсіресе, аудиовизуальды құаттар арқылы Отан тарихын және өзге ... ... ... бұл ... алдыңғы қатарға шығып келеді.
Мәселен, 2003 жылы ҚР ОМ КФДЖ мұрағатына 19 ... ... ... 2004 жылы 29 ... ... келіп түскен.
(2- қосымшаны қара)
ҚР ОМ КФДЖ мұрағатының 2003 және 2004 ... ... ... пайдалану жыл өткен сайынарта түсуде.
Мұрағат құжаттарын пайдалануда зерттеушілер назары жекелеген
адамдардың ... ... ... дыбыс жазбаларында М.Төлебаевтың
“Біржан-Сара”, А. Жұбановтың “Абай” опералары өнертанушыларды ... ... өлке ... зерттеуде өлкетанушы- коллекционер
Д. Багаевтың жеке қорларындағы фотоқұжаттар баса назар аудартады.
Аудиовизуальды мұрағат құжаттарын радио, телевизия, ... ... ... да ... 2003 жылдан бері ОМ КФДЖ
мұрағаты мен ... ... ... ... мен “Шахар”, “Қазақстан”
радиолары, “Қазақфильм” киностудиялары арасындағы ... ... ... игі ... іске ... ... ... болған”, КТК арнасында “Время покажет”
телебағдарламалары көлемінде ОМ КФДЖ мұрағаты арасында ұзақ уақытқа келісім-
шартқа отырып, ол күні ... ... ... ... ... ... жатқан “Разные дни войны” атты Ұлы
отан соғысының жеңісінің 60 жылдығына арналған ... ... ... ... ... ... қарастырылған.
ІІІ. Аудиовизуальды мұрағат құжаттарын пайдаланудың заңдық негіздері
Аудиовизуальды мұрағаттарда ... ... алу ... ... ... тоқталу күрделі де өзекті мәселе. Себебі
аудиовизуальды құжаттардың жай құжаттардан ерекшелігінің өзі бұл құжаттарды
пайдалануға ... ... ... ережелер мен нұсқауларға сүйенуді
талап етеді.
Егемендігімізді алып экономикалық және мәдени ... бет ... ... қоғамдық қатнастарды реттеу ... ... ... Ата ... ... ... заңдар мен
қаулылар, нұсқаулар қабылданды.
Бұл заңдардың негізгі бағыты Орталық мемлекеттік мұрағат қорлары мен
мұрағат ... ... ... ... ету. Әсіресе құнды
материалдар мен аса ... ... ... ... ... ... ... мәселелері бірінші кезекте тұрады.
ОМ мұрағат заңдарында құжаттарды сақтаумен қамтамасыз ... ... ... тасушы құжаттарға да еерекше мән беріледі. ... ... ... Мұрағат құжаттарының сыртқы тасушы түрлеріне сәйкес
оларды жинақтау, сақтау, жүйелеу және ... ... ... легі жан- ... ... ағып ... ... кезеңінде
құнды да шынайы ақпаратты алу мүмкіндігі ... ... ... көзін мұрағат ... мен ... ... ... ... құнды да дәл ақпарат беруде орны ерекше. Бүгінгі
таңда құжаттану ғылымы аудиовизуальды құжаттарды артефактылы ... ... ... ... ... бар ... ... жатқызады
[2.б.19]. Осыған орай, қарастырылып отырған мәселенің өзектілігін тек
аудиовизуальды құжаттарды зерттеуден ғана ... ... ... ... ... негіздері, пайдаланудың даму үрдісінен де көруге
болады. Аудиовизуальды құжаттар дәстүрлі ... ... ... ... яғни ... формасымен ерекшеленуінің өзі бұл
құжаттарды пайдалануға беруде арнайы дайындалған ережелер мен нұсқауларға
сүйенуді ... ... ... ... ... ... ... негізделген. Дәстүрлі құжаттарды пайдалануға байланысты
мемлекеттік ... ... ... қабылдай алады. Ал
аудиовизуальды материалдарды кәсіби, кәсіби емес пайдаланушылар ... ... ... ... және ережелер бойынша жүргізіледі [3.б.14].
Қоғамның алма - кезек дамуы жыл сайын жаңа әдіс- тәсілдер мен ... ... ... етіп ... Он- он бес ... ... ... ... ... жүйесі басқаша ұйымдастырылатын. ... ... ... ... ... ... ... сұраныстан қалып, өзіндік құндылығын жоғалтты. Бұл мұрағат имиджінің
әлсіреуіне, құжаттардың сақталуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық революцияның
арқасында және де техникалық ғылымның қарқынды дамуының нәтижесінде ... ... де ... ... мен игі ... қол ... мұрағат ісінің қарқынды дамуы және мұрағат құжаттарын ... ... ... ... ... ... ... оятып, ол үлкен
сұранысқа ие бола ... ... ... ... ... қоғамның саяси және экономикалық әсері
мол. ... ... ... ... іске асыруда
мұрағаттың құқықтық ... баса ... ... Осы тұста
аудиовизуалды мұрағат ... ... ... ... ... және мәдени дамуға бет түзей бастаған ... ... ... ... ... ... Республикасының
Конституциясы Ата заңымызға негізделген бірнеше заңдар мен мен қаулылар,
нұсқаулар қабылданды. Бұл ... ... 1998 жылы ... ... қоры және ... туралы» Қазақстан Республикасының заңы Ұлттық
мұрағат қорының құжаттарын қалыптастыру, сақтау мен ... ... ... ... ісін ... ... саласындағы
қоғамдық қатынастарды реттейді [5.б.34].
Осы заң негізінде мемлекеттік мұрағатта бірнеше нұсқаулар мен ережелер
дайындалады. Бұл заң ... тек ... ... ғана ... ... ісін ... және өзге де ... қарым- қатнасты реттеп,
соның негізінде жұмыс жасауға ... ... Біз ... ... ... ... мен ... «Ұлттық мұрағат қоры және
мұрағаттар туралы» Қазақстан Республикасының заңынан соң, бір- екі ... ... КФ ДЖ ... ... ... ... қорларында
жинақталуын «Киноқұжаттар мен видеофонограммаларды мемлекеттік мұрағаттарға
қабылдау реті туралы» нұсқау негізінде іске асырады. ... ... ... ерекшеліктері, олардың мекемелік мұрағаттарда
киноқұжаттар мен ... ... ... ... ... ... ... құжаттардың құрамы мен кешені
көрсетілген. Бұл ... ... ... ... ... ... бірге алыс, жақын шет елдерден және жекелеген азаматтардан алынған
киноқұжаттар мен видеофонограммаларды сол ... ... ... ... олардың техникалық жағдайы және ... ... ... ... ... ... ... сақтауға
қабылдауды және сақтауды қамтамасыз ету» [26] нұсқауы алты тараудан тұрады.
Бұл нұсқаудың да жоғарыдағыдай негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... бірге “Киноқұжаттар мен
видеофонограммаларды мемлекеттік мұрағаттарға қабылдау реті ... ... ... ... құжаттарын сақтауды қамтамасыз етуді
көрсетеді.
2001 жылы қабылданған нұсқау алты ... ... ... ... ... құжаттарын мемлекеттік мұрағаттарға қабылдау барысындағы
екеу ара қарым- қатнасты реттеуді қарастырады.
“Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар туралы” ... 23- ... ... мен фильм түсіруші мекемелерде дайындалған
аудиовизуальды құжаттар мен материалдар– сол ... ... ... ... ... да олар ... сақтауға келісім- шарт
негізінде беріледі. Ал аудиовизуальды құжаттарды пайдалану осы бап ... ... мен ... түсіруші мекемелердің рұхсатымен ғана
іске асады.
Екінші бөлімде аудиовизуальды құжаттарды ... ... ... Бұл ... алғашқы бөлімінде 2000 жылы 26-
жылтоқсанда 83 нөмірлі ... және ... ... мен ... құжаттарын “Қазақстан Республикасының Ұлттық Мұрағат ... ... ... нұсқауына сүйене отырып, мекемелік мұрағаттарда
әртүрлі тасығыштардағы киноқұжаттар мен ... ... ... ... етілу қарастырылады.
Екінші тарауда киноқұжаттар мен видеоқұжаттардың түпнұсқасы мен
көшірмелері арнайы бір кешенді құрайды. Сондықтан да олар ... ... ... беріледі.
Үшінші тарауда киноқұжаттар мен видеоқұжаттардың құндылығын сараптау
мәселесі қарастырылады. Киноқұжаттар мен видеоқұжаттардың ... ... ... ... ... ... құжаттардың құрылған жері мен уақыты, құжаттарды қоғамдық
пайдалануға берген мекемелердің маңызы, құжаттардың физикалық - ... ... ... ... қарайды. Бұл тарауда алыс және
жақын шет ... ... ... түскен аудиовизуальды құжаттарды
сақтауды ұйымдастыру аталған тарауда көтерілген маңызды мәселелердің бірі.
Техникалық және аудиовизуальды құжаттарды ... ... ... қамтылған. Құжаттардың негативі, позитиві, киносюжеттердің 35 ... ... мен ... ... ... құжаттар
қабылданады. Ал шет елдік мекемелер мен ... ... ... ... ... басшыларының арнайы қолы қойылып, мөрі ... ... ... ... құжаттардың техникалық жағдайына баса назар
аударылады. Дефектімен келіп ... ... ... ... дефектісін жою
тікелей мекеменің қаржысымен 3 жылда бір рет іке ... ... ... құжаттарды сақтауға беру мерзімі көрсетіледі. Ол үш айдың
көлемін қамтиды.
Жоғарыда айтылған екі ... қоса ... ... ... оқу ... ... жұмыс істеу”
ережесі [27] де “Ұлттық ... қоры және ... ... ... ... Бұл ... алты ... тұрады.
Ереженің алғашқы тарауында жалпы ережеле мен міндеттер ... ... ... тізімге енгізу ретін көрсетеді.
Зерттеушілерге мұрағат ... және ... оқу ... ... ... ... директорлары береді. Ал шет ел азаматтарына
рұқсатты тікелей Мұрағаттар және ... ... ... ... ... ... зерттеу жоспарымен және мекеме
басшысының қолы қойылып, мөрі басылған ... ... ... ... алады.
Ал студенттер мұрағат құжаттарына кіру мүмкіндігіне ... оқу ... ... ... қолы қойылған қатнас қағазымен бірге келіп,
рұқсат алады. Рұқсат алған соң зерттеушілерді рәсімдеу барысында ... ... (2- ... ... ... ... мұрағат қорлары мен құжаттарына кіру
реті айтылады.
Мемлекеттік ... ... олар ... ... ... мен ... ғылыми- анықтамалық аппаратын, ... ... ... және ... ... соң ... көруге
және оқуға арналған техникалық құралдар тегін беріледі.
Кебір қорларды пайдалану арнайы қор құрушыныңнемесе оның құқықтық
иегерінің ... ... ... алады.
Тапсырыс берген материалдарды тапсырыс беру ... ... ... ішінде даярлап береді (3- қосымша). ... ... бір ... үш ... және жеті ... он іс, ал ... қаладан іс
сапармен келген зерттеушілерге бес тізбе және он бес не жиырма іс ... ... ... ... саны он бес ... алты ... ал бір айлық іссапарға ... өзге ... ... ... жалпы саны отыз, ал тізбенікі сегізден аспауы керек.
Зерттеушілерге істер мен ... бес ... ғана ... Ал аса ... ... ... ... бір күн мен бес күн аралығында
беріледі.
Төртінші тарауда біздің зерттеп отырған мәселемізге ... ... ... құжаттары көшірмесін алуы қарастырылған. Мұрағат
құжаттарының көшірмесін алу ... ... хаты ... ... ... [25.б.13].
Ережеге сәйкес құжаттардың Көшірмесін алудың көлемі бір жылда 500
парақтан аспауға тиіс. Және де бір істі ... ... де ... Құжаттардың көшірмесі негізінен сақтандыру ... ... Ал аса ... түпнұсқалы немесе техникалық ақауы
бар құжаттардың сақтандыру қорлары болмаса микрофотокөшірмелеу негізінде
іске асырылады.
Аудиовизуальды ... ... ... да ... ... ... ... көшірмесі екі аптаның көлемінде
төленген жағдайында ғана жасалынады. Аудиовизуальды құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... өзге
мекемеде мұрағат қызметкерінің бақылауында түсіреді. Ал фотоқұжаттар мен
микрофильмдердің негативі мұрағатқа қойылады.
Бесінші тарауда ... ... мен ... Ал алтыншы тарауда жұмыс істеу ережесін бұзған ... ... ... ... ... ... келтіру және
жазалау шараларын көрсеткен.
Жоғарыдағы ережелер мен нұсқауларда ҚР ОМ ... ... ... ... ... пайдалануды ұйымдастыру ҚР ... ... ... мұрағат қоры және мұрағаттар туралы» ... заңы ... ... «Қазақстан Республикасының
Мемлекеттік мұрағатындағы оқу залдарында жұмыс істеу» [27.б.45] ... іске ... ... ... ... ... тараудан
тұрады. Ереженің жалпы ережелерге арналған бірінші тарауның ... ... ... ... ... ... міндеттілігін
нақтылап, аталған ережелер аудиовизуалды және ғылыми- техникалық құжаттарды
пайдалануда нақтылануы (толықтырылуы) мүмкін деп ... Яғни ... ... қойылатын талаптар мен міндеттер жоғары ... ... ... құжаттардан жоғары сапалылығы мен
ерекшелігін осыдан- ақ ... ... ... рәсімдеу, мұрағат
қорлары мен құжаттарына қол жеткізу, құжаттарды көшірмелеу ретін және
зерттеушілердің ... мен ... ... ... ... ... ... мен міндеттері» деп аталатын бесінші тарауында
«...микрапленканы бүктемеу аппаратуралармен ... ... ... ережелерін сақтау...» [28] зерттеушінің міндеті деп танылған.
Қазақстан Республикасының барлық мемлекеттік мұрағаттары мен ... ... ... ... осы ... басшылыққа
алады. Біз қарастырып отырған аудиовизуальды мұрағат құжаттарын пайдалануға
бағытталған арнайы ереже қабылданбаған. ... ... ... заңдық негіздері кейбір нұсқаулықтар мен ережелерде кездеседі.
Атап ... ... ... ... ... ... шет ел ... қызмет көрсету реті» туралы туралы
нұсқаулық. Нұсқаулықтың үшінші тарауының екінші бөлімінде ... ел ... ... ... ... олар ... оқу залдарында
жұмыс істейді», яғни құжаттың түпнұсқалығын ... үшін және ... КФДЖ ... ... ала ... ... ... дайындап, содан соң оны ... ... ... және ... ... ... құжаттарды дайындаудың
прайс- парағы берілген. Ол бойынша:
құжаттардың микрофилімін дайындау-
16*24- тен 22,5*32мм. кадр 47,25 тг;
24*36- тен 32*45 мм. кадр 52,50 ... ... ... ... 44,10 ... ... ... см негатив 94,50 тг;
30*40 см негатив 127,83тг.
құжаттардың баспа фотокөшірмелерін дайындау-
13*18см фото 26,78 ... фото 40,43 ... ... ... фото ... [29] ... аудиовизуальды құжаттарды мемлекеттік сақтауға қабылдауды және
сақтауды қамтамасыз ету» нұсқауына сәйкес ... ... ... ... ... дискілер, аудио- видеокассеталар), фотолардың
ксеро немесе микро көшірмелерін жасауға жол ... [30]. «Шет ... ... ... ... ... ... орындау реті туралы»
нұсқауда да ... ... ... шет ел ... ... ... ... мен құқықтар қарастырылады. Оларға
аудиовизуалды құжаттарыдың ... түрі ... ... ... ал ... 40-50 бет көлемінде ғана беріледі. Осы нұсқаудың
он тоғызыншы ... ... ... ... ... ... ... жасалынады.[29]
Бұл прайс- парақ бойынша тек шет ел азаматтары ғана емес ... ... да ... ... ... ... ... Аудиовизуальды материалдарды көшірмелеу барысында ТМД
елдері азаматтарына өзге шет ел азаматтарына қарағанда біршама ... ... ... мен ... және ережелерден басқа кей
тұстарда арнайы методикалық рекомендацияларды да мәселені шешуде ... ... ... он жыл ... ... нормативтік актілер бүгінгі
күні өз жемісін беруде.Дегенмен ақпараттың қоғам мен мемлекет ... ... ... арта ... ... ... жұмыс
істеуде нормативтік- құқықтық базасын әлі де нығайтуды талап етеді. ... ... ... оқу ... ... ... ... дайындалуы жұмысты біршама жеңілдеткен болар еді. ҚР ОМ
КФДЖ мұрағатында соңғы бес жылдың көлемінде ... ... ... ... бұл ... да ... табатын уақыттың алыс ... ... ОМ КФДЖ ... ... ... ... және ... құнды
ақпараттарды ғылыми айналымға енгізу бүгінгі ... аса ... ... ... ... жазу барысында аудиовизуальды құжаттардың
перспективасын көрсетуге ұмтылдық.
Жұмыстың төрт түрлі негізгі нәтижесін көрсетуге ... ... ... ҚР ОМ КФДЖ ... ... құжаттарды
пайдаланудың даму үрдісі алғашқы зерттеушілердіңбірі ретінде ... ... ... ... ойы жұмыстың екінші нәтижесіне жататын
аудиовизуальды ... ... ... қолданылатын жаңа
технологиялар мен әдіс- тәсілдер кіреді. ОМ КФДЖ ... ... ... ... ... аппаратуралар мен ақпарат тасушы
құралдарға ... күн ... баға ... ... біз ОМ КФДЖ ... 2001 жылы жасалған “Асыл
мұра” бағдарламасы, “Фоно”, ... ... ... ... ... перспективаларын көрсетуге тырыстық.
Мәселені жан- жақты зерттеу барысында аудиовизуальды құжаттарды
пайдаланудың және ... ... ... ... ... негізге
алдық. Яғни ҚР ОМ мұрағат ісінде қабылданған заңдар мен нұсқау, ережелер,
тұжырымдар аясында төртінші нәтижеге қол ... ... ... ... ... жан – жақты зерттелуі тек бүгінгі
күн мәселесінде ғана тұрған жоқ. Оның болашақта да ... ... ... ... ... ... ... да алдағы уақыттарда да бұл
күн тәртібінен түспей, әлі де толықтырыла түсері сөзсіз.
Мемлекеттің дамуы оның ... ғана ... оның ... ... береді. Рухани байлық – мәдени мұраны қастерлеуден,
сақтаудан және оны ел ... үшін ... ... ... ... арғы – бергі тарихын көздің қарашығындай сақтайтын мұрағат
ісінің одан арғы дамуы, ... ... ... тең ... ... тиіс. Астанада негізі қаланып жатқан Ұлттық мұрағат соның нақты
көрсеткіші болары ... ... ... ... - ... б.195.
2. Бюхер П. Юридические проблемы использования и ... ... // ... ХІ ... ... -М,1989 г. ... È.Ì. Êèíîñáîðíèêè êàê îäíà èç ... ... ... ... – Ì, 1979 г. б.
4.Êðèâîøåèí Ë.Í. Îá ... ... // ... №1.б.13.
5. Жигунов В.М. Оснавные направления научных исследований ... ... ... по НТД и ... // ... ... 1980.
№1.б.45.
6.Седова О.Л. Хранение фонодокументов// «Советские архивы». 1975, №6,
б.43.
7.Сексенбаева Г.А.Методика работы с архивными ... - А, ... ... ... государственный архив
кинофотодокументов и ... ... ... ... и
современность. // «Қазақстан мұрағаттары». 2005. №1(1). б.113-128.
9.Сеитова А.Ф. Архив и ... ... // ... ... №1 (27).б.111-112.,
10. Нурпеисова Г. Ты слушай певца. // “Простор”.2003.б.9.
11.Н.Ә.Назарбаев. Мәдени ... ... ... ... ... // ... Қазақстан». 2003, 29- қараша.
12. «Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар туралы» Қазақстан
Республикасының заңы // САПП РК № 258/ 1998 ... ... ... ... ... ... ... дамыту» тұжырымдамасы.// Сборник нормативно- провавых ... ... ... ... Мұра» бағдарламасы.// ҚР ОМ КФДЖ, 1979- қор, 1- тізбе, 25-
іс, 3-4 п.
15.Центральный государственный ... ... ... ... ... и ... ... культуры, информации
и спорта Республики Казахстан. Годовые отчеты архива за 2003, 2004 годы.
16. ... ... ... на постоянное хранение ... ... ... 2004г. ... ... ... ... 2001. Б. 56.
19. Сеитова А.Ф. Память в кадрах и ... // ... ... №1 ... ... ... архив кинофотодокументов
и звукозаписей республики Казахстан: история и современность.// Қазақстан
мұрағаттары.2005.№1(1).113-б.
22. ... ... ... и ... ... в ХХІ век ... международной научно – практической
конференции). Шымкент, 2003. б. 296.
23.Сеитова А.Ф.Архив и музыкальное наследия.// Архивы Казахстана.
2001. №1 (27). 111-б.
24. Инструкция о ... ... и ... на ... хранение
кинодокументов и видеофонограмм. 23.04.2001г. № 22. // СПС ЮРИСТ.
21.03.2005.
25. Инструкция о порядке отбора и передачи на государственное ... ... ... ... ... //СПС ЮРИСТ.
21.03.2005.
26. «Правила работы исследователей в читальных залах государственных
архивов Республики Казахстан». //2- октября 2000 г. ... ... //ҚР ... Анықтамалық- ақпараттық қоры.Инв № 3166.
28.Инструкция о порядке обслуживания иностранных граждан в архивах
Республики Казахстан. - А,1996.// ҚР МІҒТАО-ның Анықтамалық- ...... ... о ... ... и передачи на государственное хранение
особо ценных аудиовизуалных документов. 6.04.2004г. //СПС ЮРИСТ.
21.03.2005.
30. ... о ... ... ... ... ... из- за ... // www.kazarchives.kz.
Қысқартылған сөздер тізімі:
ҒАА- ғылыми анықтамалық аппарат.
ҚР ОММ- Қазақстан Республикасының Орталық Мемлекеттік мұрағаты.
ҚР ОМ КФДЖМ - Қазақстан Республикасының Орталық ... ... және ... ... ... ... ... кинофотоқұжаттар мен дыбыс жазбалары.
ТМД- Тәуелсіз мемлекеттер достастығы.
Қосымша -1
Ақпараттық іздеу жүйесі
|№ |Көрсеткіштер ... |2004 |2005 |
| | ... |жыл |жыл |
| | | | | |
|1 ... ... бірлігі |921 |1000 |
| | ... | | |
| 2 | ... ... | | |
| ... ... |40 |50 |
| | ... ... | | |
|3 ... |áîéûíøà |1541 |2000 |
| | ... ... | | |
|4 ... ... |125 |200 ... ... ... ... ... ... |2003 æûëû |2004 |
| | | | ... |
| | | | | |
|1 ... ... ... |2 |2 |
| | | | | |
| ... және | | | |
|2 ... ... |32 |35 |
| | | | | |
|3 ... мен ... |14 |10 |
| ... алу ... алу | | |
| | | | | |
|4 ... ... |3 |3 |
| ... | | | |
| | | | | |
|5 ... ... |12 |13 |
| | | |99 | |
| ... отырған | ... |175 ... |
|6 ... мен ... саны |177 ... ... |
| ... |бойынша | | ... ... ... ... картасы
Зерттеушілердің тіркелу жылы____________________________
Карта №_________________________________________________
Тегі, аты, әкесінің аты____________________________________
_________________________________________________________
Тақырыптың хронологиялық шеңбері______________________
_________________________________________________________
Құжатты пайдалану ... ... іске ... ... оқу ... ... жұмыс істеу
ережесімен таныстым, оларды орындауды және ... ... бір ... ... ... ...

Пән: Мұрағат ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан мұрағаттары11 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары41 бет
Кинофотофоно және бейне құжаттарын мұрағаттау18 бет
Ұлды және қызды асырап алуды тәркеу, тегін, әкесінің атын өзгертуді тіркеу7 бет
Macromedia direсtor – да дыбысты, мәтінді, бейнекөріністі, графиктік көріністі және анимацияны (мультипликацияны) біріктіру22 бет
«Агросервис Шапағат» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің есептіліктері мен алғашқы құжаттары33 бет
«Алаш» партиясының бағдарламалық құжаттарындағы саяси-құқықтық идеялар15 бет
Атқару құжаттарын қабылдау бойынша талаптар11 бет
Аудиовизуалды мұрағат құжаттарын пайдаланудың қазіргі заманғы технологиялық және құқықтық негіздері48 бет
Аудитордың жұмыс құжаттары28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь