Жазаланушылықтың негіздері және аяқталмаған қылмыстың түсінігі

I тарау. Жазаланушылыктын негіздері және
аяқталмаған қылмыстын түсінігі

1.1. Аяқталмаған қылмыс үшін қылмыстық жауапкершілік 9

1.2. Аякталмаған кылмыстың жалпы түсінігі және онын негіздері 14

1.3. Аякталмаган кылмыс кылмыстык ойды жүзеге асыруға бағыт.
талған қоғамға кауіпті әрекет немесе әрекетсіздік ретінде 16
II тарау. Кылмыска дайындалу
2.1. Қылмысқа дайындалудың түсінігі 20
2.2. Қылмысқа дайындалудың касақаналықты
анықтаудан айырмашылығы 24
2.3. Қылмысқа дайындалудың казіргі қылмыстық
заң бойынша жазаланлушылығы 25
III тарау. Кылмысқа окталу
3.1. Қылмысқа окталудың түсінігі және түрлері 27
3.2. Қылмысқа оқталудың қылмыска дайындалудан
және аяқталған қылмыстан айырмашылығы 31
3.3. Қылмысқа оқталудың жазаланушылығы 35
ІҮ тарау. Қылмысты жасаудан өз еркімен бас тарту және шын жүректен өкіну
4.1. Басталған істі жасаудан өз еркімен бас тарту 37
4.2. Шын жүректен өкіну және аяқталған қылмыстық әрекет
үшін жауапкершілікті жеңілдетін баскада мән.жайлар 41
Қорытынды 42
Қолданылған әдебиеттер мен нормативті актілер 44
Аяқталмаған қылмыстың және оның түрлерін кылмыстық іс-әрекеттің орындалу дәрежесі бойынша ажырату кылмыстарды дүрыс саралау үшін үлкен маңызға ие. Аяқталмаған кылмыстың анықтамасы аяқталмаған қылмыстық қызметке қатысты кылмыстық жауапкершіліктің жалпы негіздерін және шектерін нактылайды.
Кылмыстық қызметтің даму сатылары туралы ілімде кылмыска дайындық және қылмыс қүрамына оқталу туралы мәселені қазіргі қылмыстық кодекстің баптары бойынша және ғылыми әдебиеттердегі ғалымларлын көкарасымен қарастырып таллау жасадық.
Сот тәжірибесіңде кылмысты оны істеу сатысын дүрыс аныктамасымен байланысты кылмыстарды кате саралау оқиғалары әлі де болса кездеседі. Бүл көп жағдайларда жасалған қылмыстық іс-әрекеттің қоғамға қауіпгтілік дәрежесінін тағайындалған жазаға сәйкес еместігіне алып келеді. Кінәлінің іс-әрекетінде қоғамға қауіптіліктің бар екендігін қателесіп жокка шығару, нақтырақ айтқанда, оның жүріс-түрысында басталған қылмысты жалғастыруды өз еркімен бас тарту, дүрыс ажыратпау, негізсіз қылмыстық жауапкершіліктен босату оқиғалары кездесіп түрады.
Қылмысты істеу сатылары деп қасақана істелетін қылмысқа дайындалу, оқталудан біткенге дейінгі өтетін кездерді айтамыз. Қасақаналықпен істелетін қылмыста бірнеше саты болады. Олар:қылмыс істеуге дайындалу, оқталу және аяқталған қылмыс.
Аталған сатылар қылмыстың маңыздылығын дұрыс айқындауға көмектеседі, сонымен қатар қылмыстық құқық теориясында аталынған саралалауға жәдемдесетіндей түрі бар.Осылардан шығатын қорытынды бұл сатылар баса маңызды.
Қылмыс істеуге дайындалу. кылмыс істеуге оқталу және қылмысты аяқтау.
Адамның ойы, ниеті қимыл-әрекеті аркылы көрініс таппауы мүмкін. Адамның ой пікірі, түсінде көрген. кияли пиғылдары қылмыс деп саналмайды.
1 .ҚР Конституциясы 30 тамыз. 1995.
2. ҚР Қылмыстық Кодексі. —Алматы, 2001
3 .Коментарий к уголовному кодексу РК Коллектив авторов.
Алматы, 1998
4. А.Н.Ағыбаев. Қылмыстық қүқық (жалпы бөлім) —А., 1998
5. Н.Д.Дурманов. Стадии совершени преступления по
советскому уголовному праву. М., 1955
6. А А Герцензон. Уголовное право, часть общая, -М., 1948
7. М.И.Ковалев. Ответственность за приготовительные к
преступления действия. Социалистическая законность., 1954
8. Т.Б.Церетели наказуемость приготовления преступления по
советскому уголовному праву.Социалистическая законность.,
1954
9. Уголовное право РК., -А., 1998
10. Уголовное право РК., -А, 2000
11. И.С.Тишкевич. Приготовления и покушение по советскому
уголовному праву. —М., 1958
12. В.М.Чхиквадзе Понятие и значения состава престулления в
советском уголовном правс. Советское государства и паво.
N4., 1955
13. Иоихим Реннеберг. Объективная сторана преступления. —М.,
1957
14.Н.В.Лясс. Понятие и основания наказуемости приготовления
и покушения. Ученыс записки ЛГУ, 1956.
15. Н.Ф.Кузнецова. Некоторые вопросы ответственности за
приготовления и покушение по советскому уголовному
право. Советское государства и право. 1955
16.Б.С.Утевский. Уголовное право, изд. 2-е. —М., 1950
17. А.Н.Трайнин. Общее учение о составе преступления. —М..
1957.
18.В.Ф.Караулов. Стадий совершения преступления. —М., 1982
19.А.В.Наумов. уголовное право, общая часть: Уч.для вузов/Под
ред.проф. Козаченко И. — М, 1998
20. Уголовное право РФ/ Отв ред Б.В.Здравомысов. Общая
часть, -М., 1996
21.Ковалев М.И. Советское уголовное право. Курс лекций. Вып.
1. Введение в уголовное право. Свердловск, 1972
        
        РЕФЕРАТ
Бұл бітіру жүмысы кіріспеден. төрт тараудан. он тараушадан, қорытындыдан
және әдебиеттер мсн нормативті актілердің тізімінсн ... ... ... ... ... тоқтаған. Жазаланушылъіктың
негізі ретінде қылмыстық жауапкершіпк мемлекеттін заң шығарушы органы ... ... ... тиым салынған қогамға қауіпті ... ... ... үшін ғана ... тарауда кылмыска даиындалудың түсінігі, қылмысқа дайындалудың
қасаканалықты анықтаудың айырмашылығына және ... ... заң ... ... кеткен. Қылмысқа дайындалудың үғымы ҚР ҚК-ң 24
бабының 1-бөлігінде берілген..
Үшінші тарауда кылмысқа оқталудың түсінігіне және ... ... ... ... және аякталған кылмыстан ... ... ... қылмысты жасаудан өз еркімен бас тарту үғымына, шын
жүректен өкіну және ... ... ... үшін ... ... да ... ... кеткен.
Қорытынды бөлімінде осы жүмыстағы қылмысқа даярланғандык және
оқталғандық үшін ... ... ... қорытынды ойларын
берген.
Кіріспе 6
I ... ... ... ... қылмыстын түсінігі
1.1. Аяқталмаған қылмыс үшін қылмыстық жауапкершілік 9
1.2. Аякталмаған кылмыстың ... ... және онын ... ... ... ... ... ойды жүзеге асыруға бағыт-
талған қоғамға кауіпті әрекет немесе ... ... ... ... ... дайындалу
2.1. Қылмысқа дайындалудың түсінігі ... ... ... ... ... ... Қылмысқа дайындалудың казіргі қылмыстық
заң бойынша жазаланлушылығы ... ... ... ... ... окталудың түсінігі және түрлері ... ... ... қылмыска дайындалудан
және аяқталған қылмыстан айырмашылығы ... ... ... жазаланушылығы ... ... ... ... өз ... бас ... және шын ... өкіну
4.1. Басталған істі жасаудан өз еркімен бас тарту ... Шын ... ... және ... ... әрекет
үшін жауапкершілікті жеңілдетін баскада мән-жайлар ... ... ... мен ... ... ... ... ... және оның ... ... іс-әрекеттің орындалу
дәрежесі бойынша ажырату кылмыстарды дүрыс саралау үшін үлкен маңызға ие.
Аяқталмаған кылмыстың анықтамасы аяқталмаған ... ... ... ... ... негіздерін және шектерін нактылайды.
Кылмыстық қызметтің даму сатылары туралы ілімде кылмыска дайындық және
қылмыс қүрамына оқталу ... ... ... ... ... ... және ... әдебиеттердегі ғалымларлын көкарасымен қарастырып
таллау жасадық.
Сот тәжірибесіңде кылмысты оны ... ... ... ... ... кате ... оқиғалары әлі де болса кездеседі. Бүл
көп жағдайларда жасалған қылмыстық ... ... ... ... жазаға сәйкес еместігіне алып келеді. Кінәлінің
іс-әрекетінде қоғамға қауіптіліктің бар екендігін қателесіп жокка шығару,
нақтырақ ... оның ... ... ... ... өз
еркімен бас тарту, дүрыс ажыратпау, ... ... ... ... ... түрады.
Қылмысты істеу сатылары деп қасақана ... ... ... ... ... өтетін кездерді айтамыз. Қасақаналықпен
істелетін қылмыста ... саты ... ... істеуге дайындалу,
оқталу және аяқталған қылмыс.
Аталған сатылар қылмыстың маңыздылығын дұрыс айқындауға ... ... ... ... ... ... саралалауға
жәдемдесетіндей түрі бар.Осылардан шығатын қорытынды бұл ... ... ... ... ... ... оқталу және қылмысты аяқтау.
Адамның ойы, ниеті қимыл-әрекеті аркылы көрініс таппауы мүмкін. Адамның
ой пікірі, түсінде көрген. кияли пиғылдары қылмыс деп ... ... ... ... қасақаналық ниеттен қылмыстық заң корғайтын ... зиян ... және зиян ... ... болуы да мүмкін емес.
Сондықтан да қылмыстык ойдың болуы кылмыс істеу сатысына жатпайды.
Кейбір соттардың ... ... ... да бір қылмыстық іс әрекетті
орындауға ... ... ... ... ... аяқталмаған қылмыс үшін
соттайтын окиғалар ла кейде кездеседі. Мүндай жағдайларда соттар түлғаның
әрекеті сырттай кандай да бір ... ... ... ... ... кателеседі. Мүндай қателер еліміздін азамаггарының заңмен корғалатын
күкыктары және мүдделерінін дөрекі түрде бүзылатыньна алып ... ... ... ... ... қылмыс күрамы болған жағдайда ғана
қылмыстык жауапкерпшілікке тарта аламыз.
Кейбір жағдайларда қүқық қорғау органдарының қызметкерлері аяқталмаған
қылмыс үшін айып ... ... ... ... және зейін керектігі туралы
үмытып кетеді, өйткені көп жағдайларда бүл ... ... ... үқсас келеді. Бүл жағдайларда қылмыстык жауапкершілікке ... ... ... қоғамға қауіпті, қылмыстық жазаланушы әрекетті
шынында жасаған түлғаны қылмыстық жауапкершіліктен босатуға болмайды.
I. ... ... ЖӘНЕ ... ... ТҮСІНІГІ
1.1. Аяқталмаган қылмыс үшін кылмыстык жауапкершіліктің
негіздері
Қылмыстық жауапкершілік мемлекеггің заң шығарушы органы арқылы қылмыстық
жазалау қатерімен тиым ... ... ... ... ... ... ... үшін ғана белгіленеді. Адам қылмыстық жауапкершілікке істеген іс-
әрекеттерінде қылмыстық занда ... ... бір ... ... жағдайда тартылады. Қылмыстык жауапкершілік бүл қылмыстық ... ... ... ... ... іс-әрекеттгің көрінісі болып
табылады.
Бойында ... ... бар ... ... ... қылмыстық әрекет үшін қылмыстык жауапкершілікке тартуда да
болады. В. М. Чхиквадзе дұрыс көрсеткеніндей ... ... ... ... ... ғана ... ... қылмысқа дайындалуда және
оқталуда қылмыстың қүрамы бар"1, деп көрсетеді.
Қылмыс ... ... ... ... ... ... объективті және субъективті шарттарын ажыратады. Біріншісі
қоғамға қауіпті әрекеті немесс әрекетсіздікті істеу, екіншісі — кінә болып
табылады. ... ... ... ... ... ... ... жасағанда барлық жағдайларда болады.
Қылмысты жүргізу сатылары- бұл ... ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейінің айырмашылығы
ажыратылатын іс-әрекеттер жүйесі. ... ... саты ... ... ... ... бейнелей алады.Аталынғандар осы мәселені нақты
шешетіндігін аңғаруға болады.
1 Чхиквадзе В.М.Понятие ... ... ... ... и ... 1955. N4. ... қылмыстың қауіптілігі әдетте, қылмыстык қүқықтық қорғауда
болатын объектілерге зардап ... ... ... деп
айтуымыздың себебі, кейбір қылмыстар зиянды зардаптар болмағанның өзінде
аяқталған деп танылуы мүмкін.
Кісі ... дене ... ... ... және т.б. қылмыстарда
заңда көрсетілген қоғамға қауіпті ... ... осы ... бөлігінің қажетті элементі болып табылады. Бүл қылмыстардың өзіне
тән ерекшелігі. олардың аяқталған деп есептелуі үшін, қол ... ... бір ... ... керек. Осы зардапты келтіру
максатымен ... ... оның ... алып ... ... ... деп ... көптеген аяқталған кылмыстардың кауіптілігі корғалатьш оларды
зардап келтіруге емес. оларды зиян ... ... ... ... асырылады, зиянды зардаптардың болуымен,зиянды зардаптардың
басталуымен, сонымен қатар аталынғандар
аяқталған деп ... ... және ... деп ... қылмыстарға пара ... ... ... ... ... ... атау үшін ... және
"формальды" қылмыстық іс-әрекеттер деген терминдерді қолданады. Осы атаулар
заң ... еніп ... Заң ... осы ... ... және ... қолданудан бас тарту керектігі туралы ... ... ... бүл ... ... ... ... баска терминдерді
таппағандықтан, осыларды пайдаланады.
2Тишикевич И.С.Приготовление и покушение по советскому уголовному праву.
Н.Д.Дурманов терминдердін орнына ... ... ... ... ... үсынды. Бірақ олардың әрқайсысы өте
күрделі3. ... да ... ... ... ... ... емес деген терминдерді — "формальды" және "келте" құрамдар деген
сөздерді пайлаланды.
Қарастырып ... ... ... ... ... ... қызықты ой-пікірлерін білдірді. Ол екі негізгі қылмыс ... "жай ... ... Аяқталмаған материалды қьшмыстың
кажетті белгісі қоғамға қауіпті зардаптың ... ... ал ... ... ... үшін белгілі бір нақты нәтиженің бастамасы
болады. Аяқталмаған қылмыстық әрекет қоғамдық ... ... ... ... Аяқталмаған кылмыстардын кауіптілігі обьективтік ... ... ... ... ... ... бір
адамға карап оқ аткан адам коғамга ... ... ... ... ... ... алған немесе жарақат алмағанның өзінде, егер
қылмыскер ... ... жаза ... ... еді.
Сонымен бірге кінәлі тұлға зиянды зардаптарды алып ... ... ... ... ... ... Мүндай аяқталмаған
қылмыстың қоғамға қауіптілігі байланысты ... ... ... зардап келтіруге бағытталған әрекетті орындауға кірісті. Бұл
қатынастарға зардап келтірілуі мүмкін еді, егер кінәлі ... ... ... ... ... еш ... ... келтірмеген жағдайла. Тек
кездейсоқ, оның еркінен тыс жағдайларға ... ... ... біз ... ... ... Н.Д. ... совершения преступления по советскому уголовному
праву. -М.,1955. -42 с.
4Реннеберг И. Объективная сторона преступления. —М., 1957. —39 с.
субъект өзінің ... ... ... ... ... ... ... өлтіру максатымен кару-жарақты сатып алады. Бірақ бүл әрекеттің өзі
өздігімен ... ... ... ... ... тек ... ... Бірақ оған қарамастан, кінәлінің әрекеггерді коғамға кауіпті,
өйткені ол кісі олтірмекші болса, ... ойын ... ... ... ... ... тыс ойын ... асыруға кедергі келтірген мән-жайлар
болмағанда, қылмыскер өзінін ойын жүзеге асыратын еді.
Әрине, ... ... ... ... ... ... сатысы,
оқталу сатысы босын, қылмыскер жасаған әрекеттері үшін ғана ... ... ... ... ойы үшін ... ... Дегенмен, бұл
жасалуы мүмкін әрекеттердін сипаты есептелмейді дегенді білдірмейді. И. С.
Тишкевичтін пікірінше аякталмаған кылмыс үшін жауапкершілікке ... ... ... ... ... дейін жеткізуге кедергі келтірген мән-
жайлар болмағанда. міндетті түрде, сөзсіз ... ... ... арнайы дәлелдеудің қажеті жоқ деп есептейді.
Аяқталмаған қылмыстың анықтамасын Н.Ф.Кузнецова. ал ... ... ... ... ... ... өте ұқсас етіп береді.
Тергеу және сот органдары қылмыс ... және ... ... ... тыс ... ... ... анықтау маңызды
болып келеді. Қылмыскер үсталған кезінде оның ... ... ... ... ... не ... анықтаудың маңызы шамалы. Себебі, ... ... ... қылмысты аяғына дейін жеткізуден басталған
әрекеттен, ол өзінің ... ... ... бас ... ... ... ... өзі енді объективті түрде мүмкін емес болды.
Сот тәжірибесі көрсеткеніндей, аяқталмаған кылмысты ... ... ... өз еркімен ойластырған кылмысты жүзеге асырудан бас тартпақшы
болғанын айтады. Және ол өз ... бас ... ... ... ... кызметкерлерімен ұсталғанын айтады.
Аяқталмаған қылмысты қүрайтын әрекеттерді жасаған кезде, қылмыс
субъектісінің ... — оның ... ... ... қарсы
бағытталатынын білетіндігінде. ол катынастарға ... ... ... және оның ... ... ... ... қылмыс деп танылу үшін коғамдык. кауіптіліктен
және кінәліліктен басқа қүқыққа ... ... ... ... ... ... бір объектіге қол сұғуы керек.
Қазақстан Республикасының Қьлмыстық Кодексі Ерекше ... ... ... ... қылмыс құрамдары арнаулы
көрсетілген. Қылмыстық құқыкта қылмыстың осы нақты ... ... ... ... құқыққа қайшылық деп атау қалыптасқан.
1960 жылға дейінгі қолданылған қылмыстық кодекстерде үқсастығы бойынша
яғни, ... заң ... ... ... іс-әрекеттерге де, сонда
көрсетілген соған ұксас жақын нормаларды қолдануға жол берілген еді. ... ... ... және осы мәселеде бейберекетсіздікке келтіруге соқтырды.
Қазақстан ... 1995 жылы жана ... орай жаңа ... ... ... ... колдануға жол берілмейді делінген.
Аяқталмаған қылмыстың тағы бір міндетті белгілерінің бірі -қылмыстық
жолмен жазаланушылык болып ... ... ... ... өзі ... заң жазасымен қорқытып тыйым салған ... ... ... ... ... ... ... Кодексінің 38-
бабында жазаның үғымы және оның мақсаттары көрсетілген. Жаза дегеніміз
соттың үкімі ... ... ... ... ... Жаза
келесі мақсаттарды көздейді:
әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру;
сотталған адамды түзеу;
сотталған адамды жаңа кылмыстар жасаудан сақтандыру:
басқа адамдардың жана қылмыстар ... ... және ... ... үшін жаза ... ... ... олардың алдында тұрған қылмыстардың жалпы және
арнайы адцын алу міндеттерін орындауға мүмкіндік береді.
1.2. ... ... ... ... және оның аяқталмаған
қылмыстан айырмашылығы
Кылмыстық жауапкершіліктің негізі қылмыс ... ... ... жөне ... ... ... ... үшін. жасалған іс-әрекет
өзінде объектінің, объективтік ... ... және ... ... ... ... ... керек. Мүның өзінде
кылмыс кұрамын орындау дәрежесі оның әр ... ... ... болып
табылмайды.Сонымен қатар әр деңгейлі қылмыстар ... ... ... ... ... ... нақты
қарастырады.Тиісті қылмыс кұрамын орындауға бағытталған әрекет ... ... ... ... қылмыстық іс-әрекеттің
кажетті элементі болып табылады. Мұндағы олардың бір-бірінен айырмашылығы —
аяқталған қылмыс кезінде ... ... ... ... ... ... ... ал аякталмаған кылмыстық іс-әрекетті орындау
үшін бүл әрекеттердің бір бөлігш ... өзі ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті нәтиже
және қылмыстық іс-әрекеттің басқа да буындары ... ... үшін ... ... ... емес ... немесе қылмыстық
нәтиженің басталмауы осы кылмыс үшін жауапкершілікті жоққа шығармайды.
Субъект мүндай ... ... ... ... ... ... ... кылмыстық қызмет үшін жазаға тартылады. Соңғысы аяқталған
кылмыстан тек ... ойды ... ... ... қылмыстық іс-
әрекеттің объективтік жағының даму дәрежесімен ажыратылады.
Аяқталмаған қылмысты жасаған кезде объективті жағы ... ... ... ... ... таппайды. Демек қылмыс қүрамында
кейбір белгілердің жетіспсушілігі байқалады. А.Н.Трайнин және Н.В.Лясс өз
еңбектерінде құрамдағы белгілердің ... ... ... ... ... ... ... бүл дүрыс емес секілді. Себебі қылмыс құрамының жоқ
болуы, қылмыстық жауаіікерпшілікте. қылмыстың жоқ болуына алып ... ... ... ... ... қылмысқа ... ... ... ... ... ... төрт ... міндетті элементтерді кылмыстың ... ... және ... ... ... ... ҚК 25 ... аяқталған қылмыстың анықтамасы берілген. Кінәлінін
істеген іс-әрекетінде қылмыстық заңда көрсетілген ... ... ... ... қылмысты аякталған кылмыс деп айтамыз. ... ... ... ... ... ... аяқталған
қылмыс бір емес, әр түрлі 6олуы ... оның әр ... ... ... ... ... болуына тікелей байланысты болады. Осыған
байланысты кайсыбір қылмыстың ... ... ... зиян ... больш, ал баска бір әрекеттін ... ,сол ... зиян ... ... туғызған жағдайда-ак жүзеге асады. Қылмыстық
заң осы аталған жағдайлардың орын алған уақытынан бастап қылмыс күрамының
аяқталғанын білдіреді. Сол ... де ... ... ... ... ... бір ... қүрамының ерекшелігімен тығыз байланысты болады.
Қорыта келгенде, осы мәселеге байланысты арнайы заң әдебиеттерін талдау
арқылы біз мынадай ... ... ... деп ... ... ... бөлімінің тиісті бабымен
көзделген қасақана қылмыстык іс-әрекеттің объективтік жағы қылмыс
5 Лясс Н.В. Понятие и основания ... ... ш ... 1956. ... ... права и процесса. Выш.А.
қүрамынын баска элементтері бар жағдайында өзінің дамуын тапкан кылмысты
айтамыз. Аяқталмаған қылмыс дегенде объективтік жағы ... ... ... ... ... коғамға кауіпті қызметін түсінеміз.
1.3. Аяқталмаған қылмыс қылмыстық ойды ... ... ... қауіпті әрекет немесе әрекетсіздік ретінде.
Қасақана кылмысты жасаудан бұрын осы ... ... ... ... ... шешімді кабылдау қылмыс субъекгісін де үзақ ... ... ... яғни ... ... ... итермелейтін
ниеттерді және жасамау ниетгердін күресі түрінде сипатталады. Ең соңында
қылмыскерде зұлымдык ниетгері ... ие ... ... ... ... аяқталады. Мүндай кезде ол қылмысты ... ... ... ... ... болған қиыншылықтарды. кедергілерді
жеңіп қылмыстық нәтижеге қалай жететінін, кылмыстын іздерін жасыратынын,
қылмыстық жауапкершіліктен ... ... ... ... ... ... субъектісі әрекет етуден бүрын ойша түрде қылмыстың орындалу
жоспарын жасайды.
Шешімді қабылдап болған соң, ол ... ... ... ... яғни ... қасақана ойын орындауға дейін жеткізеді. Осы мезет
қылмыстық іс-әрекетті жасаудың бастапқы кезеңі болып ... ... ... заңы ... ... қылмыстык ойы сырттай
көрініске ие болған жағдайда ғана ... ... ... туралы сөз болды. Бірак. осы сезім, ой-ниет ... ... ... ... ... сырттай көрініс ... ... да ... ... ... ... ішкі жан-дүниесінің
белгілі бір іс-әрекет аркылы сырттай көрініс бермеуін ... ... ... да сөз ... ... ... көрген, қиял
пиғылдар қылмыс деп саналмайды. Өйткені, мұндай жалаң ойдан қасақаналық
ниеттен ... заң ... ... ... зиян
келмейді және зиян келтіру каупі болуы да мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... сатысына жатпайды. Өйткені, ондай ой,
ниет, нақгы іс-әрекет ... ... ... іште ... да ... ... жатпайды.
Тұлға өзінің кылмыстық ойын жүзеге асыруға кіріспесе осы ... ... ... ... әлі ерте.
Сот — ... ... ... өте қауіпті.
тәжірибелі ... ... да ... жасауға
ниеттенсе, ... ... ойын ... ... оны мұқият
жасырады. Өйткені ол біледі: егер де өзінің қылмыстык ... ... ... аяғына дейін жеткізуіне кедергілер келуі мүмкіндігі
болатынын және өзін ... ... ... дүрыс
көрсеткендей: "қылмыстың даму
сатысы деп қылмыстық нәтижеге ... ... ... ... алға
қойылған мақсатқа жетуге субъектіні өз немесе көп мөлшерде ... ... ... ... айтамыз"6.
_ Қылмыстық ой-ниетті табуды ... ... ауыр ... жасаумен
шатастыруға болмайды. Қылмыстық занда қоркыту арқылы жасалған ... ... ... ... ... ... екінші
тобына қоғамға қауіпті нәтиже және қылмыстық іс-әрекеттің басқа да буындары
жаткызылады. ... ... үшін ... ... толық емес жасалуы
немесе қылмыстық нәтиженің басталмауы осы кылмыс үшін жауапкершілікті жоққа
шығармайды. Субъект мүндай жағдайларда қылмыс ... ... ... яғни ... ... ... үшін ... тартылады. Соңғысы
аяқталған кылмыстан тек қылмыстық ойды жүзеге асыру дәрежесімен, қылмыстық
іс-әрекеттің объективтік жағының даму ... ... ... Н.Ф. ... вопросы ответственности за приготовление и
пкушение по советскому уголовному праву. ... ... и ... ... өлтіру, дене жарақаттарын келтіру, үрлық және т.б. ... ... ... қауіпті зардаптардын болуы осы қьшмыстардың
қүрамының бөлігінің ... ... ... ... Бүл ... ... ерекшелігі. олардың аяқталған деп ... ... қол ... белгілі бір зардап ... ... Осы ... ... жасалған, бірак оның басталуына алып келмеген болса. аякталмаған
қылмыс деп танылады немесе оған байланысты ... оның ... ... мен денсаулығы үшін қауіпсіз күш қолдану ... ... бап), ... ... ... ... ... біткен қылмыстың
құрамын құрайды. Осы ... ... ... жәбірленушіге
психикалық зиян келтіру жолымен, қылмыстық ойын белгілі бір ... ... ... ... қүрамын жасайды.
М.Л Шаргородский дүрыс керсеткеніндей. қылмыстық іс-әрекеттерді жасаумен
қорқыту фактісі үшін ... ... ... кезінде "Шын
мәнісінде оның ойы, ниеті ... ... ... ... ... ... қорқытушы түлға өз ойыв ксйін орындамайтын ... ... . ... ... ... коркытушы өзінің қорқытып
айткан пікірін әрі карай іс жүзінде орындайтыны, ... ... ... ... ... ой тіпті болмайды. Кінәлі түлға
қылмыстық мақсатына тек корқыту арқылы ... ... Сол үшін ол ... ... коркыту бар секілді дауыс ырғағын да соған келтіреді.
Жоғарыда айтылғандардан корытьдды жасауға болады. ... ... ... істеуін бастапқы сатысы болып танылмайды және ойластырған
кылмыс кандай ауыр болмасын қылмыстық жауапкершілікке тек сол үшін ... ... М.Д. ... на ... ... Уголовное право.
Советское государство и право, 1948. N12, 60 с.
Сондай-ақ қасаканалықтың пайда болуы қылмыс ... ... ... ... ойды ... ... қызмет дамуының екінші сатысы ... ... ... ... ойды ... қылмыс кұрамының барлық элементтері
болмайды. Кылмыс жасаған деген тек кана ... ... ... ... ... ... сот ... жүзеге асырылады. Бүл кашанда
көптеген шетсл мемлекегтерінің де қылмыстық құқығына да тән.
ҚЫЛМЫСҚА ДАЙЫНДАЛУ
2.1. Қылмысқа ... ... ... ... кодексінің 24-бабының 1-бөлігінде
қылмысқа дайындалудың үғымы берілген. Мүнда, тікелей ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасауға сөз
байласу не қылмыс жасау үшін өзге де қасақана жағдайлар ... егер ... ... адамның еркіне байланысты емес ... ... ... ... ... ... деп ... дәуірінде қылмыстық қүқықтағы дайындалудың заңды
анықтамасы алғаш рет "РСФСР қылмыстық қүқығы бойынша
бастама негіздерінле" 1919 жылы ... Бүл ... 19 ... деп ... ... ... ... жасау үшін құралдарды,
қаруларды жәнс т.6. шегеру немесе бейімдеп жасау танылған.
Бүл анықтама өте тар болды. Ол ... ... ... ... ... 1924 жылы КСРО Орталық атқару ... ... ... 11 ... ... дейін
жеткізілмеген, басталған ... ... ... ... ... сотқа қылмыстық ойдың жүзеге асу дәрежесіне карай жазаны
жеңілдету қүкығын ... ... ... дайындық әрекеттерінің ... ғана ... ... ... ... туғызылатын жағдайлардың жалпы
көріністері орын алған. ... адам күні ... ... ... аса ... ... осындай топтағы ауыр қылмыстарды жасау үшін өзіне ... ... ... ... ... ... ұрлык жасау үшін алдын
ала иесіз пәтерд ... ... ... ... ... немесе олардың
ниеттеріне байланысты: қылмыстық жауаптылықтың негізі болып тек қана қылмыс
құрамы танылады.
Сот тек мына ... ғана ... деп ... ... ... бұл әрекет қылмыс құрамының барлық белгілерін таниды. Тек
субьектінің жасалған әректтері ғана ... ... ... ... ... деп танылады, оның әрекеттері дайындалу және оқталу ... ... ... ... сипатын да көрсете түседі.
Тиісінше қылмыстық әрекетті жалғастырудан бас тартқан адамның әрекетінде
өзіндік құрамдардың ... де ... ... ... ... ... қылмыстық құқық теориясында жалпы
мойындалған қорытындылар ... ... ... ... ... және ... арасындағы қиыдығы анықтау қиын. Бұл ойың
және әрекеттің арасындағы, қылмысты жасау ойы және ... ... ... ... ... ... ... ниетті жүзеге асыруға
бағытталған коғамға қауіпті әрекет болып табылады. Мүндай әрекетгі бастап,
түлға ... ... ... жазаланатъш және жазаланбайтын
қызмет арасындағы шскараны аттап өтелі
Қылмысқа дайындыктын адам ... ... ... ... ... қалыптасуы қылмыстың психологиялық сыріхы. объятавті ... ... ... дайындык: - ар таиапта касакана кьшмыс жасауға
бір жағдайлар туғызата іс-әрекет. ... ... яғни ... ойын ... ... ... ... қылмыс сатысы болмайды. жасауға өзінің ... ... ... ... ... ... әскер міндетін өтеуден жалтару немесе контрабандамен
айналысу үшін ... ... ... адамды өлтіру үшін у ... ... әсер ... ... ... ... ұрланған заттарды, кылмысты
топтың мүшелерін тасуға пайдаланылатын көлік ... ... ... трактор, баска да техника ... ... ... ... ... пайдаланылса. онда ол кылмыс істеудің кұралы
емес, қылмыс істеудін каруы ретінде есептеледі.
Кұралдарды және қару ... ... деп ... істеуге
пайдаланылатын заттарды кайта өңдеуді. түрін өзгертуді. ... ... ... дайындык лайыктау әрекеттері кінәлі адам ... ... ... ... ... заттар бар болған жағдайда
орындалады. Субъект тиісінше бүл затгарды ойластырган қылмысын жүзеге ... ... ... ... деп әр ... ... уәде беріп
қорқыту. болжау жолымен болашақта істелегін қылмысқа ... ... алу ... ... ... ... сөз ... деп екі немесе одан да
көп адамдардын нақты қылмысты істеу жөнінде күні бүрын уағдаіастыкка ... ... ... ... ... ... кез-келген қасақана
қылмыстарда қылмыска ... ... орын ... заңдылык
көрінісі бейнеленген, сондыықтан Қылмыстық Кодекстін Ерекше ... ... ... қүрамдарында көрсетілген қылмысты немесе
қылмыстарды бірнеше адам бірге жасау ... ... онда ... ... ... қылмысқа бірге қатысу туралы баптың (28-бап) ережелері
басшылыкка ала отырып шешіледі.
Қылмысқа қатысу нысанының ең кауіпті және көп ... түрі ... ... келісіп кылмысты бірлесіп жасау туралы күні ... ... ... Алдын-ала келісу деп қылмыстың ... ... ... ... ... Қылмыстык Кодекстің Ерекеше бөліміндегі
көрсетілген баптардағы іс-әрекеггсрді істегенге дейін бір адаммен болса ... ... ... ... ... бүл нысаны Қылмыстык Кодексте
нақты қылмыс қүрамының негізгі немесе жетілдірілген ... ... ... мән-жайлар ретінде көрсетілген.
Орындаушы өзіне тәуелсіз мән-жайлар бойынша қылмысты акырына дейін
жеткізбеген жағдайда ... ... ... ... жасауға
дайындалуға немесе қылмыс жасауға оқталуға ... үшін ... ... ... ... ... басқа адамдарды қылмыс жасауға
көндіре алмаған адам да ... ... ... үшін кылмыстық жауапқа
тартылады.
Қылмыс жасау ... ... ... ... ... ... ... қүлыптармен, кылмыскерді қызықтыратын
қүнды, бағалы заттардың орналасуымен танысу, қылмыс ... ... ... және ... жою, ... жасау үшін қажетті
акпараттарды табу.
Қылмыс істеу үшін қасақана басқа бір ... ... дсп ... ... ... ... ... істсуге бағытталған кез-келген
әрекеттерді айтамыз. Бүған жататындар: үрлық істеу үшін қылмыстық топқа
мүше ... б ... ... ... пәтерге түсу үшін үй келіп-кету
мерзімін болжау сияқты әрекеттер жатқызылады.
Қылмыстық құкыққа ... ... баға ... ... ... қылмыстың басталу мезетіне жатқызбайды, бірақ
жанама түрде дайындық әрекеттерді қылмыстық ... ... ... деп мойындайды.
Б.С.Утевский пікірінше "кейде қасақана ойды ... ... ... дайындық әрекеттері жасалады" дейді. Кейінірек ол керісінше былай
жазады: "кейбір жағдайларда қылмыскер қылмысты бастайды, бірақ оны ... ... ... ... ... ... ... орындалу бастамасына
жатқызбайды, бірақ сонда да ... ... және ... ... ... ... түлғаның еркінен тыс жағдайларда байланысты
кылмыстык ... ... ... ... жағдайда орын алады .
Н.Д.Дурмановтъң пікірінше қылмыстың сатылары деп ... ... ... ... ... ажыратылатын қылмыстық іс-әрекеттің
нысандары түсіндіріледі11.
Н.Д.Дурманов дайындық әрекетгер белгілі бір объекгіге қол сұғатынын және
мұндай қол сүғушылық жай ғана қасақаналыкты ... ... ... үйымдастыру және кейбір басқа да дайындық ... ... ... ... ... ... ғана ... қоймай, сонымен
бірге қоғамдық қатынастарға үлкен зиян келтіретінін айтады.
2.2.Қылмысқа дайындалудың қасақаналықты анықтаудан айырмашылыгы.
Қазақстандық ... ... ... ... ... түлганың
жазаланатын және жазаланбайтын әрекеті арасында накты шекара өткізеді.
Субъективтік ... ... ... укытта да тікелей. накты
қасақалықпен касакана кылмыс істеуге ... ... ... өзін жасау мүмкін емес. Кінәлінің ырқынан тыс
жағдайларға байланысты іс-әрекеттің үзіліп қалуы деген белгі де ... кана ... ... ... ... ... бүл түрғыдағы
кылмысты абайсыздықпен немесе жанама, нақтыланбаған касаканалықпен жасауға
мүлде ... ... ... ... ... ... ... жэне
субъективтік жағынан алганда сөзсіз емес, жорамал сатысының негізгі ... ол ... ... нәтижесінің сөзсіз болуын қамтамасыз ету болып
табылады.
Жалаң қасақаналықтың және дайындалудың арасындағы қиыдығы анықтау ... ойың және ... ... ... жасау ойы және өрекет
арасындағы ... ... ... ... ... ... ниетті
жүзеге асыруға бағытталған коғамға қауіпті әрекет болып табылады. Мүндай
әрекетгі бастап, түлға қылмыстың ... ... ... ... ... арасындағы шскараны аттап өтелі
Қылмысқа дайындыктын адам ойының қалыптасуынан айырмашылығы мынадай: эдш
ойынын қалыптасуы қылмыстың психологиялық сыріхы. ... ... ... ... ... - ар таиапта касакана кьшмыс ... ... ... юкш іс-әрекет. Адамның ойын, яғни өзінің ойын ... ... ... ... ... сатысы болмайды. «Дмі ш шмыс жасауға
өзінің пікірін айтқанымен, кылмыс ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасауға дайындық әрекеттеріне ... ... ... ... түлғаға хабарламау және жол
туралы уәде берген ... ... ... ойды анықтау емес, ол
қылмыскерге көмек беру туралы уәдетүріндегі әрекет деп қарастырамыз. ... ... уәде беру ... ғана ... ... хабарламау және жол беру
түріндегі кейінгі қылмыстық әрекетсіздік. Дегенмен, жанасушылық ретінде
олар ... ... ... байланыста болатфн берілген уәденің
нәтижесінде жазалануға үшырайды.
Қасақаналықты анықтау барлық ... ... ... ... ... шарттарда жазаланады. Сондыктан олардын бір-бірінен
айырмашылығы бүл ... ... ... ... ... ... ... арасындағы айырмашылық. Сондықтан да қасақаналықты
анықтау және қылмысқа дайындықтың арасындағы ... ... ... сот ... ... ... ... шарты болып
саналады.
Осы екі түрлі түсініктердің ... сот ... ... себебі болуы мүмкін. Бүл қылмыс жасауға ниеттенген, бірак ... ... ... ... ... немесе коғамға қауіпті
дайывдық әрекеттерін жасаған кінәлілерді актауға алып келуі ... ... ... ... ... заң бойынша
жазаланушылығы
Дайындық сатысында істегенқылмыс Қылмыстық Кодекстің 24-бабы ... ... ... ... тиісті баптары бойынша сараланады.
Мысалы, басқа біреудің пәтерінен заттар үрлау үшін кілт дайындап ... осы ... ... оның ... ... Кодекстің 24, 176-
баптары бойынша үрлық жасауға оқталғаны үшін ... Бүл ... ... көрініс табуы субъектінің аякталмаған қылмыс жасағанын білдіреді.12
Субъект өзінің ... ... ... ... ... қылмыстың қүрамын орындап үлгеруге, оның ... ... ... ... ... дайындалғандық және басқа біткен
қылмысты жасағаны үшін сараланады. Мысалы, В өзінің қызметкері Ж-дан кек
алу үшін атып ... қара ... "ПМ" ... ... ... ... бүл қылмысты істеуге ... ... ... оны ... үстап алған. Оның әрекеті қаруды заңсыз алғаны үшін Қылмыстық
Кодекстің 251-бап 1-бөлігімен және кісіні кекшілдікпен өлтіруге дайындалу —
24-бап, 96-баптың ... екі ... ... ... ... қылмыс істеуге дайындалған субъектіге жаза сол Қылмыстық Кодекстің
біткен қылмыс қүрамы ... ... ... ... ... ... дайындалғаны үшін жазаның мерзімі ... ... ... ... ... қылмыс үшін тиісті бапта көзделген
жазаның неғүрлым қатаң түрінің ең ... ... ... ... ... ... қылмыс үшін жаза тағайындағанда жасалған әрексттердің
қоғамға қауіптілігінің дәрежесі және сипаты, сондай-ақ қандай мән ... ... ... ... ... ... ... дайындалғаны үшін өлім жазасы мен өмір бойы ... ... ... Ағыбаев А.Н. Қылмыстық қүқық. —Алматы, 1998. —137 б.
III. ҚЫЛМЫСҚА ОҚТАЛУ
3.1. Қылмыска оқталудың түсінігі.
Қылмысқа оқталу деген ... қол ... ... неғұрлым кең
ауқымды қамтиды, өйткені қылмыс жасауға тікелей оқталу әрқашанда кең
ауқымды ... ... ... құқықтағы белсенді іс-
әрекеттермен сипатталады.
Маңызды орынды қылмыстық құқықта оқталудың аяқталған және аяқталмаған
оқталу деп бөлінуі ерекше ... ... ... ... ... қылмыстық құқықта көптеген Кеңестік ғалымдар С.П.
Мокринский, Геодонов өзіндік қарсы ... ... ... ... ... жүзеге асырылмайды немесе заңда
көрсетілген қылмыс болмай қалады, ... ... ... ... ... ... жағының белгілерін түгелдей орындауға бағытталған іс-
әрекет толық аяқталмай қалады. Белгілі бір ... ... үшін ... егер ... ... ... ерік ықтиярынан тыс жүзеге асырылмай
қалса, өкінішке орай, кейбір соттар мүны ... және ... ... ... ... ... ... ойластырған қылмысты жүзеге
асырмағанын көрсетпейді18.
Оқталғандықтың анықтамасында оқталуды қүраған әрекеттерің мәні, сипаты
жэне қандай себсптерге байланысты бүл ... ... ... ... ... ... істеу үшін қасақана басқа бір жағдайлар туғызу дсп құралдар ... ... ... ... ... ... ... айтамыз. Бүған жататындар: үрлық істеу үшін қылмыстық топқа
мүше іздестіру б қылмыстың жоспарын жасау, ... түсу үшін үй ... ... ... ... ... қылмыс жасауға тура бағытталған ниетпен жасалған
іс-әрекет (әрекетсіздік), егер бүл орайда қылмыс адамға ... емес ... ... ... ... жеткізілмесе қылмыс жасауға оқталу болып
табылады15.
Қылмыстық жауаптылық ауырлығы орташа, ауыр немесе ерекше ауыр ... ... үшін ғана ... ... беру ... бір қиындықтарға ие А. А.
Герцензонның " Қылмыстың ... ... ... ... көп ... бар" деген сөздерімен келісуге болады16.
Оқталу кылмысты істеуге тікелей бағытталған, ... ... ... ... ... қүруы мүмкін17.
Қылмыс істеуге оқталудың төрт түрлі белгісі бар.Бірінші іс-әрекеттің
қылмыс істеуге ... ... ... ... ... ... ... күрамын орындаүға тікелей кіріседі және қылмыстық қүқылык
норма диспозициясының объективтік ... ... ... ... ... іс-әрекет қылмыстың зардабын туғызатын
себептің көрінісін білдіреді. Егер ол іс-әрекет үзіліп қалмаса, онда ... ... ... ... ... істелудің екінші белгісі-бұл
субььективтік белгісі болып табылады. Қылмыс істеуге ... ... ... ... ... Бүл ... қылмыстық заңның
өзінде қылмыс істеу үшін ... ... ... ... ... деп тура ... түр. ... тікелей бағыггалған деген
сөздің өзі осы тұрғыда қылмыстың тек, аталынған іс ... ғана ... ... ... ... ... айқын біле аламыз.Қылмыс
құрамдарыы әрқашан осылармен айқындалады.
15 ҚР ... ... ... 2001. 24 ... 3 ... ... А.А. ... право. -М., 1948. -С.352.
17Тишкевич М.С. Приготовление и покушение по уголовному праву, . .
Тек қана тікелей қасанақаналықпен жүзеге ... Бүл ... ... ... қылмыс істеу үшін тікелей бағытталып, істелген әрекет немесе
әрекстсіздік деп тура ... түр. ... ... ... ... өзі осы ... қылмыстың тек қана тікелей касаканалыкпен жүзеге
асырылатындығын білдіреді.
Мысалы, ... ... ... ... сот тәжірибесі туралы Жоғарғы
Сот Қаулысында кісіні өлтіруге ... тек қана ... ... ... өйткені мүндай кінәлі адам өзінің әрекетінің зиянды
екнін біле ... онын ... ... ... ... ... болуын тілеп істейді.
Қаскелең ауданында И деген азамат өзінің көңілдесі В-нің Л ... ... ... ... ... ақыры осындай сәтте олардың өзара
оңаша суйісіп отырғанын көріп ... ... "ТТ" ... ... ... ... көтеріп, көздеп атыпжібереді. Оқ Л деген азаматка
тиеді. Дәрігерлік көмектің ... ғана ... тірі ... ... сот И ... ... ... кызғаныштан қасақана кісі
өлтіруге тікелей оқталғандық деп ... (ҚР ... ... 24-
бабы, 3-бөлігі, 96-бабы, 1-бөлігі).
Қылмыс істеуге оқталғандық әрекетсіздік аркылы да жүзеге асырылады.
Қылмыс істеуге оқталу жанама ... ... ... ... ... ... белгісі — ... ... ... ... ... болып табылады.
Бүл ... ... ... істеуге
оқталғандылыктан айырудың басты ... ... ... ... ретте
Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі қылмыс қүрамының белгілері толық
жүзеге асырылмайды немесе заңда көрсетілген ... ... ... сөйтіп
біткен қылмысқа қарағанда, қылмыс қүрамының объективтік жағының ... ... ... ... ... ... ... Белгілі
бір түлға оқталғандық үшін сотталуы мүмкін, егер қылмыс кінәлінің ырқынан,
ерік ықтиярынан тыс жүзеге асырылмай қалса, ... ... ... ... ескермейді және оқталғандық туралы істердің ... ... ... ойластырған қылмысты жүзеге асырмағанын көрсетпейді18.
Оқталғандықтың анықтамасында оқталуды қүраған әрекеттерің мәні, сипаты
жэне қандай ... ... бүл ... аякталған кылмыстың
сатысына жетпейтіні көрсетілуі тиіс.
Қазғүрт аудандык сотыньщ үюмінде кандай түлта ... бара ... ... оны жерге жығып. кызаын ішкі киімін шешіп зорламақшы болған, ... ... тыс ... ... ... қылмыстық ойын жүзеге асыра
алмады делінген. Ал нақты ол қандай ... ... ... ... ... бүл мән-жай оқталған адамның кінәсін негіздеудің мәнді,
маңызды жағдайларының бірі, сондықтан олар үкімде көрсетілуі керек.
Кінәлінің ырқына байланысты емес ... ... ... ... - қылмыс істеуге оқталғандықтың төртінші белгісі болып
табылады. Бүл жерде ... ... ... емсс ... деген
үғымды әр түрлі объективтік және субъективтік жағдайлардың ... ... ... ... байланысты Б.С.Утевский оқталу "түлға қылмыс
жасауға тікелей бағытталған әрекет істейді, ... ... ... да бір
жағдайларға байланысты жүзеге аспай қалады"19. А.А.Герцензон оқталуды
қылмысты істеуге бағытталған, бірақ ... ... оның ... тыс
және одан тәуелсіз жайларға байланыссыз жүзеге аспаған әрекетті айтады. А.
Н .Трайниннің пікірінше " ... ... осы ... ... ... бар ... тек қана ... болмауын түсінеміз".
Оқталудың белгілерін ... ... ... органдардың
қызметіндегі қателерге жол бермеудің қажетті шарты болып ... ... деп ... қылмысты аяқтауға қажеггі осы санаған барлық
іс-әрекетерін толық істеуі, брақ осыған қарамастан. ... ... ... ... аяқталмайды немссе зардаптың болмай калуы ғана ... ... ... деп ... ... ... кажетті деп санаған
барлық іс әрекеттерін толық емес, ... ... ... ... ... ... қылмыс істеуге окталу жарамсыз объектіге,
затқа немесе жарамсыз қүралмен оқталу деп екі ... ... ... ... ... оқталу деп оған кінәлі қаншалықты орекет істегснімен
жәбірленуші ... ... ... ... ... ... байланысты оған зиян ... ... ... ... қүралмен оқталу деп кінәлі адам қылмысты ниетті жүзеге асыруда
қателесіп жарамды қүралдың орнына жармсыз қүралды ... ... ... окталудын кылмыска дайындалудан және аяқталған қылмыстан
айырмашылығы
Дайындалу және оқталу ... ... ... ... ... ... ... мен дәрежесіне қарай ажыратылады.
1946 жылы А.Н.Трайнин дайындалудың және оқталудың бір-бірінен ажыратылу
теориясы үсынды. ... ... ... ... келесі түжырымға
келді: "Дайындалу қылмысты жасаудың әлі де болса ... ... ол ... ... ... қамтамасыз етелі: окталу кезінде болса қылмыс
қүрамының орывдалу ... ... ... бір ... бар — ол
қасақаналық"20. Өзінің түжырымы бойынша А.Н.Трайнини қылмысқа дайындалуды
касаканалықты аныктаумен теңестіреді. Мүнымен ... өте ... М.И ... ... ... ... және ... қолданысқа үсынылуы
керек" деп айтылған сөздері қате болып табылады21.
Біздің ... ... ... ... ... ... әрекеттер аяқталған қылмысты істеуге тікелей
бағытталады. Кінәлі түлға аяқталған
20 ... А.Н. ... ... за ... ... ... ... 1953. -С.32.
21 Ковалев М.И. Ответственность за приготовитсльныс к прсступлснию
действия.Социалистическая законность 1954. ... ... ... ... ол ... ... дейін жеткізуге
тырысады, әдетте дәл сол мезетте және сол ... ... ... ... ... Бүл үшін ... ... аякталған қылмыстың
қүрамын қүруы мүмкін әрекетті орындай бастайды немесе орындайды. Өзінің
сыртқы белгілері бойынша ... ... ... аяқталған қылмыстың
қүрамын күрайтын әрекеттерімен үқсас болып келеді. Тек қана бүл әрекеттерде
кылмыстық іс-әрекеттің объективтік жағының белгілерінің ... ... ... ... ... ... ... қүрамын орындау
үшін жағдайлар жасайтын дайындық сатысы ғана ... ... Осы ... ... ... бағытталған болып табылады. Тиісті қылмыстық іс-
әрекетті орындауға бағытгалған ... ой ... ... ... ... ... дәл сол сотте және сол жерде аяғына дейін
жеткізуді максат етіп ... ол ... ... қүрамын орындауы мүмкін
әрекеттерді әлі істемейді. Бүл ... ... ... ... ... ... іс-әрекеггі орындауы мүмкін емес. Тек қана
заң ... ... ... ... ... дайындалуды дербес аякталган
қылмыс деп жариялаған жағдайларды қоспаған кездсрде.
Сол себепті С., деген азаматтың үту ... ... ... және ол
жөнінде білмейтін өз әкесі арқылы қолдан жасалған үту ... ... ... ... ... ... ... алуға бағытталған
әрекеттері дайындалуды емес, ол оқталу қылмыс ... ... ... банк ... ... қолдан жасалған қүжаттар
анықталмағанда аяқталған ... ... салу ... қүрамы орындалар
еді. Ұтыс лотореяларын қолдан ... ... ... ... ол ... өзі ... қылмыс қүрамын қүрамауы мүмкін болатын.
Көп жағдайларда дайындалуды оқталудан ажырату қиын емес. ... ... ... ... кек алу ... К., деген азаматшаның үйін
өртеуде дайындалудың және оқталудың арасындағы шекараны аныктау киын емес.
А., азамат әлденеше рет К., ... күш ... ... ... ... ... Бірнеше күндерден кейін ол бір ыдысқа керосин
қүйып алып, өзімен ... сол ... ... және бір бума ... ... ... азаматшаның үйіне түн ортасында барады. Сол жерде кінәлі
түлға жіптің бір бөлігін керосинге батырып, кейінірек сол ... ... ... ... ... ... бір шетін сіріңкемен өртейді.
Үйдің иесі сықырлаған дауыстан оянып кетіл, өрггі байқайды. Өрт сөндіріліп,
А., азамат ... ... ... байланысты емес себептерден
қылмыстың ақырна дейін жеткізілмеуі - қылмыс істеуге ... ... ... ... Бүл ... ... ырқына байланысты емсс
себептерден деген үғымды әр түрлі объективтік және ... ... ... ... ... Осыған байланысты Б.С.Утевский
оқталу "түлға қылмыс жасауға ... ... ... ... ... қандай да бір жағдайларға байланысты жүзеге аспай қалады"19.
А.А.Герцензон ... ... ... ... ... қылмыстық
нәтижеге оның еркінен тыс және одан тәуелсіз жайларға байланыссыз жүзеге
аспаған әрекетті айтады. А. Н ... ... " ... ... осы
қылмыс қүрамынын барлық элементтері бар болып, тек қана зардаптың ... ... ... ... ... ... қателерге жол бермеудің қажетті шарты болып табылады.
Біткен оқталу деп кінәлінің қылмысты аяқтауға қажеггі осы ... ... ... істеуі, брақ осыған қарамастан. адамнын ыркынан тыс
жағдайларда кылмыс ... ... ... ... ... ғана ажыратып
түр. Бішеген оқталу деп кінәлінің қылмысты аяктаута кажетті деп ... іс ... ... ... ... ... ... табылады.
Осы келтірілген кылмыста лайынлалу мен оқталудың арасындағы ... ... ... А.. ... колындағы жіптің бір үшын жағу арқылы
қылмыска окталута жататын әрекетті істеді. ... ... ... ... ... ... ... істеуге дайындықтың қылмысқа оқталудан ... ... ... ... бір нақты қылмыс қүрамын жасауға мүмкіндік
жағдайлар жасалады, ал ... ... ол ... жүзеге асырылады.
Кінәлінің істеген іс-өрекетінде қылмыстық завда ... ... ... ... ... ... ... қылмыс деп айтамыз.
Тәжірибеде туындайтын мәселелерді қарастыру оқталуды ... ... үшін және бүл ... ... дүрыс табылуы
үшін қылмыстық қызмет сатылары туралы жалпы ілімнің негізінде және міндетті
түрде мүнда ... ... ... ... тиісті бабында көрсетілген
аяқталған қылмыстың белгілерін сипаттау және оларды міндетті ... ... ... ғана ... ... ... ... қылмыс жасауға ... ... және ... әрекеті арасында накты шекара өткізеді.
Субъективтік жағынан дайындық әрекеттер укытта да тікелей. накты
қасақалықпен ... ... ... ... ... жағдайлардың өзін жасау мүмкін емес. Кінәлінің ырқынан тыс
жағдайларға байланысты іс-әрекеттің үзіліп қалуы ... ... де ... кана ... ... жасалатынын көрсетеді. Яғни, бүл түрғыдағы
кылмысты абайсыздықпен немесе жанама, нақтыланбаған касаканалықпен жасауға
мүлде болмайды, мүндай жағдайда қылмыстан түратын ... ... ... ... ... сөзсіз емес, жорамал сатысының негізгі ... ол ... ... ... ... ... ... ету болып
табылады.
Жалаң қасақаналықтың және дайындалудың арасындағы қиыдығы ... ... ойың және ... ... ... ... ойы және өрекет
арасындағы шекара. Қылмыстың басталу ... ... ... ниетті
жүзеге асыруға бағытталған коғамға қауіпті әрекет болып ... ... ... түлға қылмыстың субъектісіне айналады, жазаланатъш және
жазаланбайтын қызмет арасындағы шскараны аттап өтелі
3.3. Қылмысқа оқталудың ... ... ... ... әрекеттері орын алған жағдайда
қылмыстық жауаптылық Кодекстің 24-бабына сілтеме жасалына отырылып,
істелген әрекет ... ... ... баптары бойынша сараланады. Мысалы,
үрлык істеу үшін окталғанда кінәлінің әрекетін Қылмыстық Кодекстің ... ... және ... ... ... ... қажет. Мүндағы 24-
баптьң3-бөлігі кылмыстың аяқталмағанын оньщ оқталу түрінде істелгенін
көрсетсе ... ... ... ... ... үрлык істеуге
окталғанын білдіреді. Қылмысқа даярланғандық және ... ... ... үқсас және олардың бір-бірінен айырмашылықтары да бар.
Ұқсастығы екеуі де аяқталмаган қылмыс сатысына жатады және мүндай ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстык
Кодекстің 24-бабына сілтеме жасалынады. Қылмыска дайындықта жауаптылык ауыр
немесе ерекше ауыр қылмыстарға дайындалған кезден ... ... ... оқталғанда жауаптылық орташа, ауыр немесе ауыр қылмыстарды істеуге
тікелей кіріскен ... ... ... ... ... қылмыстар
үшін жаза ... сот ... ... ... жаза ... ... негіздерін басшылыққа алады. Олар
мынадай:
Аяқталмаған ... үшін жаза ... ... ... ... қылмыс
ақырына дейін жетпеген мән-жай ескеріледі; ... ... ... ... мен ... Қылмыстық Кодекстің Ерекше бөліміндегі
тиісті бапта ерекше қылмыс үшін көзделген ... ... ... ... ... ... немесе мөлшерінің төрттен үшінен аспауы керек.қылмыс
жасауға ... және ... ... ... үшін ... мен өмір бойы ... ... тағайындалмайды.
Т.В.Церетели дүрыс көрсеткендей, "әрекет және ... ... ара ... ... үзақ ... соншама зиянды зарлаптың
басталуына аддын алуға күштердің араласу ... ... ... және
керісінше. бүл ара қашықтық қаншама аз болса, ... ... ... әсер ... ... араласу мүмкіндігі төмен
болады"22.
Егер ... ... ... ... алып ... ... тиіс. Осындай жағдайларда аяқталған қылмыстық іс-әрекет үшін
секілді сондай қатаң жаза ... ... ... ... істеуге оқталудың төрт түрлі белгісі бар.Бірінші ... ... ... ... ... істеуге оқталғанда, қылмыс
субъектісі кылмыс ... ... ... ... және ... ... диспозициясының объективтік жағында көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... көрінісін білдіреді. Егер ол іс-әрекет үзіліп қалмаса, онда қылмыс
зардабының ... ... ... ... ... ... белгісі-бұл
субььективтік белгісі болып ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
22 Церетели Т.В. Наказуемость ириготовлсния преступления по советскому
уголовному
праву. Социалистическая законность, 1954. N127 —С. ... И.С ... и ... по ... ... —М., 1958.
—С.183
IV. ҚЫЛМЫСТЫ ЖАСАУДАН ӨЗ ЕРКІМЕН БАС ТАРТУ ЖӘНЕ ШЫН ... ... ... ... ... өз ... бас ... еркімен бас тарту кезінде ... ... ... істеуге
кіріскен адам, өз еркімен оны одан әрі дамытудан бас ... Бүл ... ... ... ... ... мүмкіндігі барын біле түрып, ... ... ... ... бас ... ... жағдайда адам
өзінің ойлаған қылмысын толық жүзеге асыруға нық сенімде болады, бірақ бүл
ойын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... дайындалу іс-әрекетін тоқтатуы не іс-әреткетті (әрекетсіздікті)
токтатуы. егер адам кылмысты ақырына дейін жеткізу мүмкіндігін ... ... ... өз ... бас ... деп танылады. Егер адам бір
кылмысты ақырына дейін жеткізуден өз еркімен және бір жола бас ... ... ... үшін ... ... ... тніс.24
Біз өз еркімен бас тартылған ... ... ... түрі ... ... кейбір криминалистермен келіспейміз.25 Барлық
жағдайларда қылмысқа дайындалу, ... ... ... ... қылмысты істеуден өз еркімен бас тарту мүмкін және ол ... ... ... ... өз еркімен бас тарту тек сырттай
ғана ... ... ... бірақ ол сияқты қажетті белгілерді
қүрамайды.
Қылмысты жасаудан өз ... бас ... ... ... ... ізгіліктің шынайы көрініс табуын көрсетеді. Қылмыстық заң ... ... ... әрекеттерді ары қарай жасаудан бас тартуға
ойлануға мүмкіндік береді.
Заңды ... ... ... ... ... ... тән белгілерді айрықша көрсетеді.
Өз еркімен бас тарту ... ... ... ... ... ... белгілердің шынайы көрініс беруінен байқалады. Олардың біреуі
ретінде қылмыстық пиғылды шынайы және ерікті түрде ... ... ... және ... ... бас тарту белгілі бір жайлардың есебінен емес,
адамның өзінің нақтыеркімен ... ... ... ... ... ... құқықтағы жұмыстарда әрқилы анықталады.
Сондықтан да біздің ойымызша А.Д. ... егер де ... ... ... ... ... бірақ та өзеркімен бас
тартылған жағдайларда ол бас ... онда біз ... бас ... деп ... деді.
Ерікті бас тарту болу үшін субьект қылмысты аяқтауым мүмкін деп есептеп,
бірақ та өзінің шынайы еркімен ... ... ... бас ... онда
өз еркімен бас тарту орын алды дейміз.
Өз еркімен бас тартудың келесі белгісі болып, оның субьективтік ... ... ... ... ... ... қылмыстық пиғылын
жүзеге асыруда өзінің еркімен ... ... ... ... ... ... ... тоқтатылуы көрінеді.
Егер де субьект оны жүзеге асырудың обьективтік мүмкіндігіне ... ... ... бас ... біз онда ... ... ... емес,
үзілген оқталуды түсінеміз.Сыртқы обьективтікдд құру үшін шақырылады
(құрбанның көмексіз түрі, оның ниеттері адам ... ... ... ... алып ... ... ... құндылығының төмен бағалануы ұрының
ұрлық жасаудан бас тартуына алып келуі мүмкін).
Бірақ соған қарамастан өз ... бас ... ... сыртқы мән-жайлардың
ролі және қылмыстық іс-әрекетті мәжбүрлі түрде тастап кету басқаша сипатқа
ие. Өз еркімен бас ... ... ... мән-жайлар тек ниетке ықпал етуі
мүмкін, ол бойынша субьект қылмыстық іс-әрекетті жалғастырудан бас тартады.
Егер субьект қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... фактілі мүмкіндікті анықтайды.Осы кезде ойланғандарды
жүзеге асырады және бұл субьектінің ... ... тыс ... ... ... алып ... бас ... ниеттері әр-түрлі болуы мүмкін: ... ... ... ... ... төмен болуы және т.б.
Заңи әдебиеттерде кейбір жағдайларда бас тарту ниеттері тек бас ... ... ғана ... мүмкін.Сонымен қатар аталынғандарды басқаша
түсінетіндер де бар.Басқаша сөзбен айтсақ заң үшін ... ... ... олар қылмыс жасудан бас тартуға алып келеді.
Ниеттердің заңның ... ... тең ... ... ... ... ... қылмысты істеуден бас тартқан адамның жазалануға жатпайтындығының
басты себебі, оның қызметі қоғамға ... ... ... және ... ... ... қүрамының сипатын жоғалтады. Өз еркімен бас
тартуда басшылыққа алынған ниеттер әр түрлі болуы ... Олар ... ... ... екенінен сескену, қатаң жазаға тартылудан қорқу,
жәбірленушіге аяушылвіқ білдіру, істеген ісіне өкіну сияқтылар. Заң ... ... мән ... ... қылмыс істеуден өз еркімен бас
тарту қасақана істелген тек дайындық немесе ... ... ... және
де өз еркімен бас тарту сол қылмыс істеліп бітпей түрып, түпкілікті және
бір жола ... ... ... ... бас ... ... ... баска адамдар-
туыстары, достары да болуы мүмкін. Бүл жағдайларда да ерікгі бас тарту
кылмыс ... ... ... өзінің оны ақырына дейін жетъазуге мүмкінгі
бар бола түрып, оны ... ... ... ... ... ... бас тартудың қылмыс істеуге даярланғандык немесе қылмыс істеуге
оқталғандық сатысында ... ... Бүл ... бас ... белсенді
түрде қылмыстың зарлабын болғызбауға тойтаруға бағытталуы тиіс.
Қылмыскерге аяқталған кылмысты істеуге кедергі келтіру немесе қылмыскер
өзінің істеп ... ... ... нәтижеге жетуі мүмкін еместігі
жэне ол ... ... ... ... ... одан бас ... өз ... бас тартуға жатпайды.
Сондай-ақ қылмыскер қылмысты жасауды белгілі бір уақытқа ғана ... ... ... де өз еркімен бас тарту болмайды. Өйткені қылмыскер
өзінің қылмыстық әрекетін кейінге, ... ... ... ... отыр ... бір уақыттан кейін оны одан әрі жалғастырады. Сондықтан да түлға
өзінің қасақаналык ойынан, қылмысты жасау ... ... ... ... ... ... ... бас тарту болмаған жағдайда Түлға өзінің
істеген іс әрекеттері үшін ... ... ... мүмкін.
Аякталған қылмыста қылмыс істеген өз еркімен бас тартушылық ... ... ... ... ... қылмыс істеуге
оқталғандықты қайталап жасау мақсатымен бас тарту да өз ... бас ... ... ... істеугс өз еркімен бас тарту кейбір жағдайларда
әрекетсіздік арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... өзі жеткілікті. Кейбір жағдайларда
өз еркімен түпкілікті бас тартуда белсенді ... ... ... ... ... адам ... у қосылған стакандағы суды жерге төгіп
тастаса. өрт ... ... одан ... істеген іс әрекетінде қылмыстық занда
көрсетілгсн қылмыстын белгілері ... ... ғана ... жауапқа
тартылады. Жаңа Кылмыстық Кодекске ... ... ... істеуден өз еркімен бас тартулары мәселесін арнайы көрсеткен.
Қылмысты үйымдастырушы мен қылмысқа ... ... егер ол ... ... ... ... өзге де ... шаралармен
орындаушының қылмысты ақырына дейін жеткізугс жол бермесе, ... ... ... Егер орындаушы қылмысты аяқтағанға дейін оған күні
бүрын уәде берген жәрдемнен бас ... ... ... ... көмектің
саплдарын жойса, қылмысқа көмкетксуші қылмыстық жауаиқа тартылуы тиіс.
Егер үйымдастырушының немесе айдап ... осы ... ... аталған іс-әрекетті орындаушының қылмысты ... ... ... қолданған шаралары жаза тағайындау кезінде
жеңілдететін мән-жайлар деп табылуы мүмкін.
Белгілі бір мақсаттарды саналы түрде қоя ... адам ... ... және мінез құлқының сипатын саналы түрде сезінеді.Қасақана
қылмыстық іс-әрекеттерді бастасастан ... ... ... нәтижесін
қорытындылайды.Бұл мән-жай өз кезегінде қылмыстық ой-ниетті жүзеге асыруға
бағытталған іс-әрекеттерді нақтылай түседі.
Оқталудың түсінігі және оның негізгі ... 1997 ... 16 ... ... ... ... сәйкес «оқталу, қылмыс
жасауға бас тігу қылмыс жасауға бағытталған әрекет болып есептеледі».
Қылмыстық ... ... ... ұғымы туралы пікірлер бір арнаға
тоғыспаған. Әр ғалым ол ... әр ... ... ... З.А.Вышинская секілді авторлар оқталуды қылмыс ... ... ... деп ... ... тағы басқалар оған
«қылмысты орындаудың бастамасы» деген анықтама ... екі ... да ... ... ... әрі дәл емес ... қажет етеді. Н.Ф.Кузнецованың ұйғарғанындай соңғы ... ... ... ғана ... ... ... табы-лады, сонда
«ортасы» немесе «соңы» әрекетті іске ... ... ... ма?» ... ... Шын ... ... әрекеті кезінде қыл-мыстың барлық бөлігінде
жүзеге асады. Тек басы ғана ... ... басы ... табылады.
Н.Д.Дурманов жоғарыда аталған анықтамаларды түсініксіздігі үшін
сынай отырып оны келесідегідей түсіндіреді: ... ... ... ... ... ... Ары қарай Дурманов: «тікелей озбырлық
әрекетке бару кінәліні тікелей объектіге тиіскенде ғана анықтай-ды» дейді
Алайда, Н.Ф.Кузнецова мұны ... ... ... ... ... деп ... Сонымен қатар автор, шамасы, ... оның ... ... ... бұл ... оқталу затқа немесе
бір нәрсеге озбырлық жасау ... ... ... ... ... бір ... ... анықтама бере отырып, оның жү-зеге
асу процесінде оның нәтижесі белгілі бір себептермен ... ... ... ... тікелей қылмыс жасауға бағыт-тай
отырып, жүзеге ... ... ... ... ... ... дейді
«Аяқасты жағдайлардың күшімен адамның әрекетінен туындайды» деген
Н.В.Лясс . Оның ... де анық ... ... ... ... ... ... берумен аяқталуы мүмкін.
Сонда ғана аяқталған қылмыс орын ... ... ол ... ... яғни өз ... бас ... оның алдын алуға болады. Бірақ,
оқталу туралы егер ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізбей аяқталса (ешқандай себепсіз) сөз етуге
болады, демек бұл себептер болуы ... өз ... бас ... ... ... ұғымына сәйкес тағы бір ... оның ... ... ... ... орындау әрекеті болып табылады.
И.С.Тишкевич, көрсетілген ұстанымдар бөле отырып, оқталу ... ... ... ... яғни ... қылмыстың құ-рамын
орындауға тікелей бағыттталған әреке, ... ... ... тыс ... байланысты мақсатқа жетпеу» деп анықтама береді.
Дәл осындай оқталу ұғымына ... беру ... ... ... ... оқталудың қажетті белгілерін қамтиды, екіншіден,
әрекетсіздік жолымен аяқталуы мүмкін жағдайлармен ... ... заң ... ... ... түрле-рін бөліп
көрсетуге қатысты, ешқандай нормаларды ұстанбайды (кеңестік кезеңде мұндай
түрлерге бөлу ең алғаш 1992 жылы РФСР ... ... ... іске ... ... іс-әрекет. Мынаған назар ау-
даралық, оқталудың берілген түрін анықтауда заң ... ... ... ... ... ... ... «ол қа-жет деп
тапқан іс-әрекеттерден қылмыстық нәтиже шықпаған жағдайда, ол ... ... яғни ... жағдай қылмыскердің өз ер-кімен болды деген сөз
емес». Аяқталмаған оқталу жайлы айтқан ... ... ... есепке
алынады, бұл бірінші жағдайда.
Осындай жолмен қылмыстық құқық ғылымында аяқталған және аяқталмаған
оқталуды бөлуге ... ... және ... екі ... ... ... ... талаптары жайлы мәселе әдебиет-терде
бірдей. Авторлардың бір тобының ... ... ... ... ... ... ... қылмыскердің қыл-мыс барысында
қаншалықты дәрежеде ... ... ... ... ... авторлардың көзқарасы бойынша «тәжірибе жүзінде объек-тивті
белгілерді ескермеген жағдайда, субъективті талаптарды көп жағдай жарамсыз
қарайды. Қылмыскердің өз қылмыстық ... ... ... ... ... әрі мойындауы бұл күнде көп жағдайда мүм-кін емес болып отыр»
Н.Д.Дурманов И.С.Тишкевич «оқталу әрекеті қылмыскер іс-әре-кетке
көшкен ... орын ... ... пікірімен келіспей, мұндай пікір-дің
негізсіз екенін айта отырып «адамға озбырлық жасауды көздеу, ... ... ... ... ... ... жасау, оз-бырлық іс-
әрекетті осындай сипатта аяқтау, оның сәтсіздікпен аяқталуы- ... ... ... ... ... ... деп қарсы пікір айтады
Алайда, Н.Д.Дурманов өзі сынға алып отырған оқталу әрекетін анықтау
жайындағы сөз ... ... ... ... ... оқталу кезінде
қылмыскердің тарапынан болатын кедергілер болмаса ... ... ... осындай мағынасында ғана адамға қылмысқа оқталуды ойлас-тыру,
есік құлпысын бұзу ... ... ... ... ... асыру болып табылады. Осындай ... іске ... ... сөз ... қылмыс жасау кезінде еркінен тыс жағдайлар бөгет
жасамаса, онда ... ... ... ... құрамын
толықтыра алады. Оқталу қалыптасқан жағдайда үнемі аяқталған ... да ... Сол ... ол өз ... қатер-ге тігіп, оқталу
болып табылады.
Жоғарыда келтірілген әр түрлі авторлардың ... ... ... ... іс-әрекеттерге тән бірнеше белгілерді көр-сетіп, оларды
бірнеше сатыға бөлуге мүмкіндік береді. Оған келесілерді жатқызуға болады:
Қылмыс ... ... ... ... ... сипатқа қосылу оқталуды
анықтайды әрі белгілі бір ... ... ... да-йындауға шек қою
мүмкіндігін туғызады. Н.Ф.Кузнецованың пайымда-уынша мұндай ... ... ... ... ... қыл-мыстың объективті жағы деп есептеу
қателік әрі оның жүзеге асуына ... ... ... бір ... ... қылмыстық нәтиже бере алмауы.
Оқталудың бұл белгісін қылмыс жасау мәселесін қарастырып жүрген ... де бір ... ... ... ... ... жасау
кезінде субъектіге қатыссыз жағдай-лардың әсерінен қылмыстың ... тек ... ... ... шығарып қана қоймай, сонымен ... ... ... ... басты себебі болып табылады, бірақ,
керісінше мақұлдай-ды» деп жазады. Оқталу кезінде қылмыстық нәтиженің ... ... айта ... ... ... ... емес, тек кінәлінің
жасырын ниетінен екенін ескерген жөн. ... ... ... Дурманов
көтереді. Ол: «нәтижелердің астарынан қоғамға қауіпті зардап-тарды»
аңғаруға болады дейді. ... бұл ... дәл ... ... ... анық ... және ... тудырады, демек кінәлінің кесірінен
болған нәтиже – қылмыстың ... ... ... қоғамға қауіпті
салдар. Оқталуға қылмыскердің ниетінен туындай-тын нәрсе тән.
Оқталудың келесі бір ... ... және оны ... ... ... ол –
қылмыстың кінәлінің еркінен тыс мән – жайларға бай-ланысты аяқталмауы болып
табылады. Аталған белгі тұлғаларды заң ... ... ... ... рөл ойнайды.
Сонымен қатар, оқталудың тағы бір белгісі И.С.Тишкевич заң-дастыру ... ... ... ... қоғамға қауіптілігі. Бұл белгісі жайында айта
отырып, оқталу қылмысқа ... ... ... ... атап көрсеткен жөн.
Сонымен, қылмысқа оқталудың объективтік белгілері
А) қылмысты істеуге тікелей бағытталған әрекет ... ... ... ... ... ... аяғына дейін жеткізілмеуі қылмыс жасауға оқталған
тұлғаның еркінен тыс мән – жайларға байланысты болады.
Қылмысқа оқталудың ... ...... тек ... ... ... Оқталу барысында кінәлі нақты қоғамға қа-уіпті іс-
қимылды жасайтындығын сезінеді және қылмысты аяғына дейін ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, кінәлінің
санасымен қылмыстың объективтік жағының әлі ... оның ... ... немесе ішінара жасап үл-гермегендігі, талап етілген
мақсатқа әлі жетпегендігі қамтылады.
Қылмысқа оқталу екі түрге ... ... және ... ... ...... қоғамға қауіпті нәтижеге жету үшін
қажетті, тиісті әрекеттердің ... ... ... ... оның ... мән-жайларға байланысты туындамайды.
Аяқталмаған оқталу – тұлға нәтижеге жету үшін қажетті деп ... ... ... жүзеге асыра алмайды. Оқталудың бұл түрінде
кінәлінің әрекеттері ғана аяқталмаған болып ... ... ... өзі де ойға ... ... әрекеттерін іске асыра ал-
мағандығын ... және ... ... материалдық қылмыс құрам-дарында
болады, себебі, формальдық қылмыс құрамдарында ... ... ... жасаудың өзі аяқталған деп есептелінеді.
Жарамдылық дәрежесіне байланысты оқталу жарамды және ... ... ... ... оқталу: а) жарамсыз объектіге оқта-лу; б) жарамсыз
құралдармен оқталу деп екіге ... ... ... ...... ... бір объектіге
қол сұғады, бірақ жіберілген фактілік қатеге байланысты оның әрекетте-рімен
нақты зиян келтірмейді. ... ... ... ... ... ... барлық
әрекеттерді жасайды, бірақ қылмыстың заты немесе жәбір-ленушіге ... ... ... нәтижеге қолы жетпейді.
Жарамсыз құралдармен оқталу барысында ... ... ... ... аяқталған қылмысқа жеткізуге қабілетсіз құралдарды қолданады.
Оқталу және қылмыс ... ... ... ... ... ... кінәлі объектіге шабуыл жасайтынын дәлелдей-ді.
«Объектіге күш көрсету белгісі – күман шақырады» деп, ... ... ... ... Ойын ... ... ... қол сұғу объектіге зиян
келтіру деп түсіну ... ... ... өз пікірін айтпастан
бұрын, «қол сұғу» сөзінің астарында не жатқан-дығын ... алу ... ... тілі ... оған ... ... ... әлде бір
затты иемденуге заңсыз әрекет ету» деп ... ... 463 ... «қол сұғу зиян ... ... тек оны ... ... деген
талпыныс» деген.
Н.Ф.Кузнецованың пікіріне қарағанда «қол сұғу оқталуға қарағанда
қоғамға қауіпті» деген Дурмановтың ... ... ... ... ... ... сөз еткенде оған:
қоғамға қауіп төндіру, әрекетсіздік, қылмыстық салдар және олардың ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардан ерекшелігі – объективті жағы-ның
жоқ болуы тән. ... ... ... бір ... ... ... бар ... жүзеге асады» деп жазады. Трайниннің ... ... ... ... ... ... олар-дың кейбірі бұл
прікірмен келіссе, кейбірі жоққа ... Атап ... ... ... деп мойындап, өз кезегінде ... үшін ... ... ... анықталуы керек» деп атап көрсетеді. Бұл
пайымдаулар кейде ғана дұрыс ... ... – тек ... ... ... ... әрекеттердің қатарын қамтитын оқталу жағдай-лары
кездеседі. Алайда, оның алғашқы жүзеге ... ... тап ... деп тану керек. Аталған жағдайға, мысал ретінде, Тишкевичтің
монографиясында келтірілген ... адам ... ... отты ... оны көз ... ... ... де көзден тұрып шүріппені
басады» деген мысалды ашуға болады.
«Осыларды тым болмағанда біреуінің ... кісі ... ниет ... ... ... ... қылмыскер осындай іс-әрекет бастаса ... ... ... бөлігі болады» деп ... ... ... ... мен ... ғана ... ... ре-тінде
түсіндіріледі.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып ... ... жағы ... ... ғана ... ... ... қатары, осының бәрі «формальды» түрде жүзеге ... ... ... ... ... жағдайда «факультативті – нәтижелі
қылмыстар» оқталудан аяқталмаған қылмыс ерекшеленіп ... ... ... ... әрекеттің объективті жағына сипаттама беруде оқталу-дың
әдісі, ... ... зор ... ие. ... атап көрсеткендей «әдіс,
орын, уақыт және қылмыс жасау жағдайы маңызды рөл ойнайды».
Оқталудың субъективтік жағы заң ... ... ... ... пікірлері оқталу кезінде абайсызда қылмыс жасау секілді
мәселесіне келгенде ғана бір ауыздан үйлесім табады. Ал, ... ... ... ... оның ... сөз ... ... құқық
теориясында әртүрлі пікірлер орын алып жатыр. ... ... ... ... ғана ... болады, себебі қылмыс-кер қылмыс жасау
ниетімен әрекет етерде қылмыстық нәтиже беретін ... ... ... түрде сезінеді деп есептейді. Мұндай пі-кірге Б.В.Здравомыслов,
П.Ф.Гришанин, Н.Д.Дурманов қосылады. ... ... ... ... ... Трайнин «нәтижеге қол жеткізгісі келмей тұрып, қылмыскер оған
дайындала да қатерге бас та тіге ... деп ... ... ... отырып, қылмыс жа-сау ниетін
екі категорияға бөлу негізсіз деп есептейді. Ары қарай Н.Д. Дурманов былай
деп жазады: «Бұл ерекшелік ... арам ... ... ... ... қашанда белгілі» . Осылайша факт ... ... ... айта келіп Н.Д.Дурманов «оқталу әб-ден мүмкін» деп қорытады.
Сонымен қатар, ... бір ... ... мүмкіндігін Е.С.
Хорева да қуаттайды Аяқталмай қалған әрекеттің ... ... ... ... ... мақсатымен ауыр қылмыс жасап, ол
аяқталмаса, оның ... ауыр зиян ... ... ... ... қасақаналықпен жасау мәселесі әртүрлі
қарастырылады. Сонымен, Б.С.Утевский: «Ақыр соңында ... ... ... ... ... ... онда ол бар мәнін жоғалтады, егер ол ... ... ... ... пікірін-ше егер қылмыскер
зардап шегушіні өлтіру ... оның зиян ... онда ол ... ... ... ... ... көзқарасқа сүйенген
Н.Д.Дурманов бұл саралауды дұрыс емес деп жоққа шығара отырып: «егер ниет
тек кісі өлтіру ғана ... оны ... да кісі ... ... ... керек» дейді . Ары қарай ол: «Кісі өлтіру ниетіне балама ниетті
қосу тек тән ... ғана емес ... ... ... ... ... Осылайша, Н.Д.Дурманов балама ниетпен «ауыр қылмыс ... ... егер ... ... ... оған ... ... жауапқа тартылу қажеттігін көрсе-теді»
Біздің көзқарасымызша, бұл ретте Б.С.Утевскийдің ... ... ... ... ниетпен егер қылмыскердің өз еркімен оқта-лу жасауы
мойындалса, қылмыс жасаушы адам ауыр ... ... үшін ... ... ... егер ... ... қылмыс-кер
зардап шегушінің денсаулығына орташа зиян келтірсе, оны өлім дәре-жесіне,
ауыр жарақат деңгейіне жеткізбесе, онда ол ... ... ... ... өткендерден Дурмановтың пікірі қылмыстық құқықтың ...... ... ... ... мойындау керек болды.
Жоғарыда аталғандардың барлығы да тура ниет, тікелей пікірге жа-
тады. Ал, қылмыс жасауға ... ... ... ... онда бұл ... қылмыстық-құқықтық әдебиетте әр-қалай мәнге ие
болып шешіледі.
Сонымен, И.И.Горелик «төмендегілер тікелей де, жанама ... ... ... ... деп ... ... қандай да бір жанама ниетпен қылмыс жасау мүм-кіндігін
жоққа шығарып: «қылмыс ... ... тек оның ... ... ... ... бұл ... қарсы қылмыскер ешқандай да әрекет жасамайды» деп
жазады қылмыс ... ... ... ... жанама ниетпен іске асыруға
Горелик те ... ... ... қол жеткізгісі келмесе де, оны саналы
түрде жасайды» деп пікір айтады Сонымен қатар, М.И.Ковалев та ... ... ... ... шығару тікелей нұсқаулардан алыстап кетуге
әкеліп соқтырады» деп жазады. Біздің көзқарасымызша, шарасыздық салдарынан
қылмыс ... ... ... ... ниетін қандай авторлардың пікірі
дұрыс болып шығады
Оқталу кезінде қылмыскер ... бір ... ... ... ал ... ниетпен қылмыс жасағанда ... өз ... ... жету үшін ... ... нәрсесін жүзеге асыру мақсатына
бағыттайды.
Аяқталмаған қылмыстық қызмет ... ... ... ... ... ... топтамасы төңірегіндегі мәселе ... ... ... ... ... ... ... екіншіден, оқталуды дайындық әрекеттерінен ажырату, қыл-ыстың іске
асуына міндетті түрде сөзсіз және даусыз мәселе, бірақ заң ... ... ... ... ... ... мұндай көзқарас дұрыс болуы
мүмкін емес, заңға қайшы келеді. ... ... ... авторлары
әділ, біздің көзқарасымызша қылмысты іске асыру кезеңдерін бір-бірінен
ажырату ... ... және ... ... ... және ... жаза ... қандай деңгейде екендігін анықтауда маңызды
жағдай болып табылады».
Оған қоса, қылмыстық әрекеттің оқталудың, дайындалуға белгілі ... ие. ... ... ... ... ... ... байланысты қиындықтарды барынша артық асырып көрсеткен
көрсеткен. Керісінше қылмысқа ... ... ... ... ... ... емес жағдай деген пікірдегі
авторлармен де келісуге болмайды. Оқталудан дайындалудың айырмашылығы ... ... ... Оқталудан дайындалудың айырмашылығы да
бірталай пікірсайыстар туғызады. ... мен ... ... қылмысты іс-әрекетінің қылмыс жасауға бағытталғандығымен
анықталады, яғни ... ... ... ... объектіге әсер етеді».
Н.Ф.Кузнецова қылмысқа дайындалумен қылмысқа оқталуды ажырату отырып
оқталудың жасалатын даярлық әрекеттерінен тұраты-
нын көрсеткен. Дайындық іс-әрекеттері өз бетінше ешқашан ... ... ... ... Бір уақытта оқталуға негізделген іс-әрекет
орындалу ... ... ... ... соғады. Бұндай әрекеттер
субъектінің қатысынсыз белгісіз бір жағдайлардың ке-
дергі келтіруінің арқасында ғана ... ... ... ... ... ... ... мен оқталуға
қатысты келесі формулаларды енгізді:
Дайындық =ниет+құрамның бір элементіне жататын әрекет.
Оқталу =ниет+құрамның бір элементіне ... ... ... ... ... ... ... тек бір ғана элемент
керек, ол қылмыс құрамының элементіне жатпайтын қылмыс ... ... ... ... ... элементтердің құрамында жоқ, ... ... ... іске ... қылмыстық іс-әрекеттің
нәтижесіне қатысты ... ... ... сараптай келе, аяқталмаған қылмыстарды
ажыратуды қылмыс құрамының объективті жағы бойынша жүргізу ... ... ... ... болғандар Н.А.Огурцов, Т.В.Церетели, Е.С.Хорева
олардың пайымдауынша қылмысқа дайындалу, оқталу нақты қылмыстың объективті
әрекеттерінің іске асуының басты талаптары
Келтірілген ... ... ... талдау жасасақ, қылмысқа
дайындалу мен оқталуды ажырату , тек аяқталмаған қылмыс түрінің кезеңін дәл
анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... И.С.Тишкевичтің пікірінше, оқталу аяқталған қылмыс
түрінен, объективті жағының толық іске аспағандығы-мен ажыратылады.
Осылай ... ... ... ... оқталу объектив-ті
жақтың белгілерінің толық болмауымен
Н.Ф.Кузнецова сонымен ... ... ... ... ... ... ... күтілген нәтиженің жоқты-ғымен,
аяқталмаған оқталуда әрекет етушінің қылмысты ... ... ... ... ... ... ... аяқталған, аяқталма-ған
оқталуларды ажырату үшін субъективті ... ... ... ... ... ... жақ даму ... болып,
сәйкесінше белгілі бір объектіге бағытталады. Оқталудың аяқ-талмаған түрі
кезінде қылмыс субъективтік жағы, ... ... да ... ... Аяқталған қылмыс түрінен оқталуды ажырату бары-сында субъективтік
талаптарды басқа да оқымыс-тылар ұстанды. ... ... ... ... аяқтал-ған қылмыс нәтижесіне қарап басталмаған қылмыс
түріне тиым салу алдын-ала онша ... ... яғни ... ... ... қылмысқа аяқтауға негіз бо-латын іс-әрекеттер, материалды жағынан
қыл-мысты болдырмау белгілері арқылы ажыратады.
Сонымен қылмысқа оқталу ... ... бір ғана ... арқылы
– қоғамға қауіпті нәтиженің болмауымен ажыратылады. Бұл ...... ... ... қасақаналық ойының мазмұны мен мақсатына кіруі
қажет болса, екінші жағынан – тұлғаның еркінен тыс мән-жайларға ... ... ... сипаттамасына сәйкес келуі қажет. Қылмысқа
дайындалғандағы сияқты, егер, оқталушы тұлға ... ... ... ... сол ... үшін жауаптылыққа тартылады.
Қылмыстық қызметтің барлық сатылары бір – бірімен тығыз бай-ланысты.
Олардың барлығы субъективтік жағы ... ... ... қасақаналықпен
сипатталатын белгілі бір әрекеттерден көрініс табады. Сон-дықтан да,
қылмыстық ... ... ... ... ретінде, субъектінің іс-
әрекетінің сипаты мен қоғамға қауіпті нәтиженің болу ... ... ... Шын жігерлікпен өкіну және ... ... ... ... ... басқа да мән- жайлар
Жігерлікпен өкіну келтірілген зиянның орнын толтыру, жәбірленушіден
кешірім сүрау, материалдық зиянды өтеу сияқты ... ... ... ... ... ... ... болғанға дейін жүзеге асрылады.
Сонымен, бүл екі үғымның өзгешелігі. біріншісі ... ... ... ... ... орын алса. екіншісі кылмыстық зардаптың алдын алады.
қолданылып жүрген кылмыстык завда шын жігерлікпен ... ... ... ... босататын мән жағлайларға жатса, ал кайсыбір
жағдайларда ол жазаны жеңілдететін мән- ... ... Шын ... Қылмыстық кодексте көрсетілген үш бап ... ... ... ... ... ( 165-бап), пара беру (312- бап),
қаруды оқ ... және ... ... заңсыз алып жүру, сақтау, алу,
жасау және ... ... ... ... ... ... адам тарапынан оған қатысты қорқытып пара алу орын ... ... ол адам пара ... ... ... ... құқығы бар органға өз ... ... пара ... адам
қылмыстық жауаптылықтан босатылады".
251-баптың ескертуінде: "Осы ... ... ... өз еркімен
тапсырған адам, егер оның әрекетінде өзге қылмыс қүрамы болмаса, ... ... ... ... ... шын жүректен өкіну
жаза тағайындауға, жауаптылыкты жеңілдететін мән-жайларға ... ... ... ... бола ... ... ... қылмыстық заңда көрсетілген қылмыс
қүрамының барлық белгілері бар іс-әрекетті істеу болып табылады. Қылмыстық
жауаптылық аяқталмаған ... үшін де ... ... ... ... қылмыс қүрамының барлық элементтері болады.
Тікелей ниетпен қылмыс қүралдарын немесе қаруларын іздестіру, ... ... ... ... ... ... ... жасауға сөз
байласу не қылмыс жасау үшін өзге де қасақана ... ... егер ... ... адамның еркіне байланысты емес мән-жайлар бойынша ақырына
дейін жеткізілмесе, қылмысқа дайындалу деп танылады.
Кылмысқа дайындықтың адам ... ... ... ... ... калыптасуы қылмыстық пснхологиялық сыртқы, объекгивті көрініс
бермеген сатысы, кылмысқа дайындық - әр уақытта касакана кылмыс ... ... ... ... бір ... ... ... яғни өзінің ойын
қылмыс жасау туралы мінез білдіруі қылмыс сатысы болмайды, ... ... ... ... пікірін айтканымен, қылмыс істеуге бағытталған әрекет
жасамайды.
Қылмысқа дайындалу әр уақытта да іс-әрекет арқылы қылмыс жасауға қолайлы
жағдайлар жасайды, онсыз қылмыстың орындалуы ... ... ... ... қылмыс үшін субъект ауыр немесе ерекше ауыр
қылмысқа дайындалғаны үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылады.
Тікелей қылмыс ... тура ... ... жасатған іс-әрскет, егер
бүл орайда қылмыс адамға байланысты емес мән-жайлар бойынша ақырына дейін
жеткізілмесе, қылмыс жасауға оқталу ... ... ... ... ... ... ауырлығы орташа, ауыр немесе ерекше ауыр қылмыс
жасауға оқталғаны үшін ғана басталады.
Іс-әрекеттің қылмыс ... ... ... ... істеуге
оқталғанда, қылмыс субъектісі қылмыс ... ... ... ... ... қүқықтық норма диспозициясының объективтік жағында
көрсетілген элементтерін орындайды.
Өз еркімен бас ... ... - ... ... ... ... адам өз ... оны одан әрі дамытудан бас тартады. Бүл жерде адам
кылмысты ақырына дейін жеткізуге ... ... біле ... ... ... ... ... бас тартады. Мүнлай жаглайда адам
өзінің ойлаған қылмысын толық жүзеге асыруға нык ... ... ... ... ... ... Өз ... бас тарту аякталған кылмыс кезінде
болмайды. ... шын ... ... ... сөз ... ... ... болсақ, біздің қарастырып жаткан мэселелеріміздің
маңызы өте жоғары. Өйткені осы мәселелерді білу ... ... ... ... ... қылмыстық іс-әрекеті үшін әділ жаза
тағайындауға әсерін ... Ал ... ... ... ... ... ... елімізде зандылықтың орын алуының бірден-бір кепілі.
Сондықтан қүқық қорғау органдары қызметкерлерінің ... ... ... арасындағы, қасақаналық ойды анықтау және дайындалудың
айырмашылығы, аяқталмаған қылмыстың сатылары кезінде тұлғаның іс-әрекеті
үшін ... ... ... ... ... ... ... керек.
ҚОЛДАНЫЛҒАН НОРМАТИВТІК-ҚҮҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕР
МЕН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 .ҚР Конституциясы 30 ... ... ҚР ... ... ... ... .Коментарий к уголовному кодексу РК Коллектив авторов.
Алматы, 1998
4. А.Н.Ағыбаев. Қылмыстық қүқық (жалпы бөлім) —А., 1998
5. Н.Д.Дурманов. ... ... ... ... ... праву. М., 1955
6. А А Герцензон. Уголовное право, часть общая, -М., 1948
7. М.И.Ковалев. ... за ... ... ... Социалистическая законность., 1954
8. Т.Б.Церетели наказуемость приготовления преступления по
советскому уголовному праву.Социалистическая законность.,
1954
9. Уголовное право РК., -А., 1998
10. ... ... РК., -А, ... И.С.Тишкевич. Приготовления и покушение по советскому
уголовному праву. —М., 1958
12. В.М.Чхиквадзе Понятие и значения состава престулления ... ... ... Советское государства и паво.
N4., 1955
13. Иоихим Реннеберг. Объективная сторана преступления. —М.,
1957
14.Н.В.Лясс. Понятие и ... ... ... ... Ученыс записки ЛГУ, 1956.
15. Н.Ф.Кузнецова. Некоторые вопросы ... ... и ... по ... ... Советское государства и право. 1955
16.Б.С.Утевский. Уголовное право, изд. 2-е. —М., 1950
17. А.Н.Трайнин. Общее учение о составе ... ... ... совершения преступления. —М., 1982
19.А.В.Наумов. уголовное право, общая часть: Уч.для вузов/Под
ред.проф. Козаченко И. — М, ... ... ... РФ/ Отв ред ... ... -М., ... М.И. Советское уголовное право. Курс лекций. Вып.
1. Введение в уголовное право. Свердловск, 1972

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Кәмелетке толмағандарды жазалаудың ерекшеліктері53 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы жайлы47 бет
Қазақстан Республикасы қылмыстық құқығы бойынша қорқыту мен күш қолданушылық үшін жауаптылық203 бет
Қылмыс және жауапкершілік5 бет
Қылмыстардың көптігінің қылмыстық-құқықтық сипаттамасы. Қылмыстардың қайталануы және жаза тағайындау59 бет
Қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы9 бет
Қылмыстық жауапкершіліктен босату77 бет
Қылмыстық жауаптылық24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь