И.А.Моисеевтің КСРО –ға еңбек сіңірген Академиялық халық би ансамбліндегі педагогикалық және шығармашылық қызметі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Тарау: И.А.Моисеевтің балет өнеріндегі шығармашылығының қалыптасуы
және дамуы

1.1. И.А.Моисеевтің өмір жолы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.2. И.А.Моисеевтің шығармашылық портреті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15


1.3. И.А.Моисеевтің шығармашылығындағы жаңа леп ... ... ... ... ... ... ... ..19


2 Тарау: КСРО Академиялық халық би ансамбліндегі
И.А.Моисеевтің педагогикалық қызметі

2.1. И.А.Моисеев қызметінің негізгі бағыты . халық шығармашылығы ... ...24


2.2. И.А.Моиссевтің педагогикалық қызметінің негізі . классикалық би мен
халық билері элементтері арасындағы өзара байланыс ... ... ... ... ... ... ... 42



Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .59

Пікірлер

Қосымша көрнекі құралдар
ХХ ғасыр өнер адамдарын қамтыған жаңа өзгерістерін халық биіне де ала келді. Пантомима мен би арасындағы шекараны жоюға деген үздіксіз ұмтылыстар, халық үлгілеріне тән би мәнерінің идеяларын, ойларын, сюжеттерін өтпелі би әрекетінде қарауға тырысатын тұстары көрініп жатты. Осындай адамдардың бірі - ансамбльдің құрушысы, фольклорды насихаттаушы және энтузиаст, ұжымның алғашқы күнінен бастап ауыспайтын жетекшісі, сахналық халық биі саласындағы барлық қызықты бастамалардың ұйымдастырушысы – Игорь Моисеев болды. Бұл ансамбль 1937 жылы дүниеге келді. Сол кезден бастап ол бүкіл әлемге аты әйгілі балетмейстер атанса, оның театр туралы өз арманын іске асыруға ұмтылған ансамблі өзінің шеберлігімен халықты қуанышқа бөлеп келеді.
Тақырыптың өзектілігі: Игорь Алексеевич Моисеев және оның ансамблі – бәрінен де биік, би өнерінің Эвересті. Дегенмен, бейресми қуаныштарды бұдан бұрын бастан өткіздік, бірақ бұрынғыдай-ақ, молдавалық сюитаның бірінші тактісіндегі демді қамтиды әрі поляктің әрбір ымымен арбап алады. Тамаша орындалған халықтық-сахналық би – бұл мемлекеттік ансамбльдің алғашқы маркасы. Оның ұйыта білетін кәсібилігі соншалықты, тіпті табиғи санамыз «бұл – бұрынғы моисеевшілдер» , «анау – болашақ моисеевшілдер» деп атауға эмоционалды түрде мәжбүрлейді. Осыған қарап тақырыптың өзектілігі деп мынаны айтуға болады, халық билері академиялық ансамбліндегі Игорь Александрович Моисеевтің педагогикалық және шығармашылық қызметі Қазақстан хореография өнерінде, оның ішінде халықтық хореографияда маңызды критерий болып табылады. Оның көп жылдар бұрын құрылған «әлем халықтары билері» бағдарламасы арқасында сол уақыттағы КСРО бойынша, сондай-ақ, Қазақстанда ән-би ансамбльдері құрылды. Бұл күнде олардың барлығы да Мемлекетке Еңбегі сіңген халық билері ансамбліне айналған.
Зерттеудің мақсаты: Игорь Александрович Моисеевтің педагогикалық әдістемелік қызметімен танысу және осы материалды халықтық хореография саласындағы педагогтардың тәжірибесінде пайдалану.

Осы мақсаттарды іске асыру үшін төмендегідей міндеттер жүктеледі:
1. Жиналған материалдар бойынша И.А.Моисеевтің шығармашылығын талдау және оқып үйрену:
2. Өзімізде бар видеоматериал негізінде халық билері ансамбліндегі И.А.Моисеевтің жұмысымен танысу және ғылыми тұрғыдан зерттеу жүргізу;
3. Пайдаланған әдебиеттер мен видеоматериалды пайдалана отырып, халық билері Академиялық ансамбліндегі И.А.Моисеевтің әдістемелік жұмысын толықтай ашу;
1. Луцская. Е. Жизнь в танце. – М., 1968.- 80б.
2. Сломинский. Ю. Все о балете. – М., 1966.
3. Умнов. Е. Ансамбль Игоря Моисеева. – М., 1966. - 156 б.
4. Сто лет и одна жизнь// Балет. 2006. №2.
5. Дивертисмент. – М., 1981.
6. Ефремова. Н. Игорь Моисеев.// Балет. 2001. №15.
7. Шамина. Л. И.А.Моисеев// Известия. 2003. №3. - 10б.
8. Блок. Л. Классический танец. История и современность. – М.,1987.
9. Лопухов А., Ширяев А., Бочаров А. Основы характерного танца. – М., 1959.
10. Лопухов А., Ширяев А., Бочаров А. Основы характерного танца. Выпуск II. – М., 2006.
11. Балет. Энциклопедия. – М., 1981.
12. Эльяш. Н. Русская Терпсихора. - М.,1986.
13. Советский балет. – Л., 1965.
14. Островский А., Соловьев С., Шокин В. Сольфеджио. Выпуск II. – М., 1958.
15. Ткаченко Т. Народный танец. – М., 1967.
16. Ткаченко Т. Народные танцы. – М.,1975.
17. Устинова Т. Русские народные танцы. – М., 1976.
18. Устинова Т. Беречь красоту русского народного танца. – М., 1959.
19. Надеждина Н. Русские народные танцы. – М., 1951.
20. Уральская В., Соколовский Ю. Народная хореография. – М., 1972.
21. Борзов А. Танцы народов СССР. – М., 1983.
22. Игорь Моисеев 80 лет в искусстве// www. yandex, ru
23. Гусев Г. Методика преподавания народного танца (упражнения у станка). – М., 2002.
24. Гусев Г. Методика преподавания народного танца (танцевальные движения и упражнения у станка). – М., 2003.
25. Гусев Г. Методика преподавания народного танца (Этюды). – М., 2004.
26. Базарова Н., Мей В. Азбука классического танца. Издание II. – Л.,1983.
27. Бородина С. пер.с. анг. Балет. Уроки. Иллюстрированные руководство по официальной балетной программе. – М., 2003.
28. Балет. – М., 2003.
29. Костровицская В., Писарев А. Школа классического танца. Издание III. – Л., 1986.
30. Баглай В. Этническая хореография народов мира. – Ростов-на-Дону., 2007.
31. Харьков.А. Советский балет. – М.,1983.
32. Гучмазова Л. Юность – в пятьдесят лет//Советский балет. 1994. №5
33. www. Yandex. Ru. 2.11.07г. 21б.
34. РИА новости. И.А.Моисеев//www. Yandex. Ru. М., 2.11.07г. 7б.
35. ГТК Телеканал «Культура» И.А.Моисеев. Я вспоминаю….- М., 1999. 9-10 серия. (Видео материал)
36. ГТРК «Культура» Ансамбль И.А.Моисеева. 70 лет. – М., 2007. (Видео материал).
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
т.жҮРГЕНОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АКАДЕМИЯСЫ
Кукетов ... ... КСРО –ға ... ... ... ... би ... және шығармашылық қызметі»
Мамандықтың шифры: 6N0409 – хореография
Мамандық: «Хореография педагогикасы»
Біліктілік – «Хореограф педагог»
Диссертация хореография магистр академиялық дәрежесін ... ... ... ... ... 2010 ж.
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
............................................3
1 Тарау: И.А.Моисеевтің балет өнеріндегі шығармашылығының қалыптасуы
және дамуы
1. И.А.Моисеевтің ... 5
2. ... ... ... ... ... ... КСРО Академиялық халық би ансамбліндегі
И.А.Моисеевтің педагогикалық қызметі
2.1. И.А.Моисеев қызметінің негізгі бағыты – халық шығармашылығы.......24
2.2. И.А.Моиссевтің педагогикалық ... ...... би ... ... ... ... өзара
байланыс........................... 42
Қорытынды...................................................................
........................................56
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі......................................................................
.......59
Пікірлер
Қосымша көрнекі құралдар
КІРІСПЕ
ХХ ғасыр өнер адамдарын қамтыған жаңа өзгерістерін ... ... де ... Пантомима мен би арасындағы шекараны ... ... ... халық үлгілеріне тән би мәнерінің идеяларын, ойларын,
сюжеттерін ... би ... ... ... тұстары көрініп жатты.
Осындай адамдардың бірі - ... ... ... ... энтузиаст, ұжымның алғашқы күнінен бастап ауыспайтын ... ... биі ... ... қызықты бастамалардың ұйымдастырушысы
– Игорь Моисеев болды. Бұл ансамбль 1937 жылы дүниеге келді. Сол ... ол ... ... аты ... ... атанса, оның театр туралы
өз арманын іске ... ... ... ... ... ... бөлеп келеді.
Тақырыптың өзектілігі: Игорь Алексеевич Моисеев және оның ансамблі –
бәрінен де биік, би ... ... ... ... ... ... ... өткіздік, бірақ бұрынғыдай-ақ, молдавалық сюитаның бірінші
тактісіндегі демді қамтиды әрі поляктің әрбір ымымен ... ... ... ... би – бұл ... ... ... Оның ұйыта білетін кәсібилігі соншалықты, тіпті табиғи санамыз
«бұл – бұрынғы моисеевшілдер» , ...... ... деп ... ... ... Осыған қарап тақырыптың өзектілігі ... ... ... ... билері академиялық ансамбліндегі Игорь
Александрович ... ... және ... ... ... өнерінде, оның ішінде халықтық хореографияда маңызды критерий
болып табылады. Оның көп ... ... ... ... ... ... арқасында сол уақыттағы КСРО бойынша, сондай-ақ, ... ... ... Бұл ... ... барлығы да Мемлекетке Еңбегі
сіңген халық билері ансамбліне айналған.
Зерттеудің ... ... ... Моисеевтің педагогикалық
әдістемелік қызметімен танысу және осы ... ... ... ... ... ... ... іске асыру үшін төмендегідей міндеттер жүктеледі:
1. Жиналған материалдар бойынша И.А.Моисеевтің шығармашылығын ... оқып ... ... бар ... ... ... ... ансамбліндегі
И.А.Моисеевтің жұмысымен танысу және ғылыми тұрғыдан зерттеу
жүргізу;
3. Пайдаланған ... мен ... ... ... ... ... ... И.А.Моисеевтің әдістемелік жұмысын
толықтай ашу;
4. Ансамбльмен жұмысы барысындағы И.А.Моисеевтің жалпы және жеке
ерекшеліктерін негіздеу;
5. Барлық ... ... ... ... объектісі: Осы диссертацияның зерттеу объектісі КСРО
халықтары ... ... ... ... ... ... және ... жолы болып табылады.
Зерттеудің мәні: Бұл ... ... мәні ... ... ... ... жолы және оның ... енгізген жаңалығы болып табылады.
Ғылыми болжам: Егер Игорь Александрович Моисеевтің педагогикалық
қызметіне, оның КСРО ... ... ... ... ... ... онда оның жұмыстарының ... ... ... ... ... би ... ... жаңалығы: Игорь Александрович Моисеевтің педагогикалық
және шығармашылық қызметі халық билері ансамблінің ... ... ... ... ... оның әдістемесі бүкіл әлемге танымал, ал
оның билері халықтық хореографияда ... ... ... ... ... рет педагогикалық тұрғыдан қарастырылды және
тұңғыш рет жүйелі түрде ... ... ... ... ... отыр.
Жұмыстың тәжірибелік маңызы: Осы диссертацияның негізгі ... ... ... ... қалаумен негізделеді. Өйткені
И.А.Моисеевтің әдістемесінің халықтық хореографияның ... ... ... ... ... ... негізгі түйіндері бірқатар
ғылыми мақалаларда, ... ... ... ... оқытушыларының алдында автор алғашқы таныстыруларын ... ... ... Осы ... ... біз ... ... мен
міндеттерін көрсеттік. Диссертация тақырыптың өзектілігі, ... ... ... ... мен ... мәнін, ғылыми болжам, жұмыстың
тәжірбиелік маңызы мен жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... 2 бөлімнен тұрады. Бірінші ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына мән
берсек, екінші бөлімде И.А.Моисеевтің КСРО ... ... ... ... және шығармашылық қызметін көрсеттік.
Қорытындысында біз жалпы осы жұмыстағы ... екі ... ... ... ... ... ... баяндалды.
1 Тарау: И.А.Моисеевтің балет өнеріндегі шығармашылығының қалыптасуы және
дамуы
1. И.А.Моисеевтің өмір ... ... ... ... ... ... ... тереңірек таныссаңыз, оның талантының күшіне, саналы
қуатына, еңбегіне қалтқысыз таң қаласыз. Халық ... ... дәл ... тууы ... ... ... да халық арасында бұл ұжымды
«Моисеевтікі» деп ... ... ... ... ... ... Оның ... – заңгер,
анасы – тігінші. Сол ... оның ... ... де театрмен
байланысты емес.
И.А.Моисеев (1906.21.01г – 2007.06.11г) Украинаның Киев қаласында
дүниеге ... ... ... ... өткізді. Күміс Сена, түтінді
бульварлар, жанды топ, Нотр-Дамның готикалық ... ... ... ... ... Ол 1913 жылы ... қоныс аударды. Жас баланың
тәрбиесі әкесі жағынан туыс болып ... ...... мұғалімге
жүктелді. Әпкесі әр түрлі губерниялардағы мектептерді ... ... ... ... ... ... шыққанды ұнататын. Дәл осы
уақыттардан бастап Игорьдің бойындағы ... ... есте ... ... ... таң қаларлық дүниеге айналды. Ал өмірге деген
қызығушылығы жан–жағын жіті бақылап, егіншілердің бет-бейнесін, ... ... ... түр-түсін, құдық басындағы ауыл жастарын есте
сақтауға үйретті. 5-6 жылдан кейін Моиссев ... ... ... ... жатқа білді.
Дәл осы жерде ол өзіне алғаш рет фольклор байлығын ашты, осы ... ... ... ... иіп, ... ... мен ... ғашық
болып келді.
1917 жылы Моисеев жанұясы Мәскеуге қоныс аударды. Фперов гимназиясының
арық, қара ... ... өз ... ... көп ... ... ... құрдастарының түсіне де кірмейтін ғажап қазына сақтаулы еді.
Сонда да ол одан сайын көп білгісі келді, жаңа ... жаңа ... ... Бір ... ... деген құштарлық оған маза ... ... ... ... оның ... ... бір ... айналды.
20-жылдардың басы. Елде күйзеліс. Тіпті темір жолмен сапарға шығуды
ойлауға да тұрмайды. Бірақ ... ... ... ... қабын
арқалап, саяхаттап кететін. Поволжье, Ақ теңіз жағалауы, Кавказ... Осы
жерлерде көргендерінен ... ... мен ... кейінірек оның
шығармашылығында көрініс тапты.
Екі он жылдықты артқа тастап, «Карабах ... ... ... ... ... ... таулықтардың өмірі оны бей-жай
қалдырмайды. Бұл ... ... ... біз ... ... ... шабысын сезінеміз. 30 жылдан аса ... де, ... ... тау тізбектерінің жақындығы мен таза
ауасын бүгінгідей сезінеді.
Ата-анасы Игорьдің бойындағы шығармашылық «түйінді» байқап, оны ... ... ... ... ... ... ... 1920 жылы
Моисеев Мәскеу хореографиялық училищесіне оқуға ... ... ... тыс ... болғандықтан, ол оқуын бірден 5–сыныптан
бастайды.
Кәсіптік би мектебі оған көп нәрсе берді. Ол ... ... ... де бірдей айналысты. Оның ұстазы – көрнекті балетмейстер
Александр Горский. Оның хореографияға ... ... ... биіне деген
қызығушылығы Моисеевтің жеке тұлға ретінде қалыптасуына маңызды рөл ... ... ... училищесін бітіргеннен кейін, 1924 жылы Моисеев
Үлкен ... ... ... ... ... ... ер жүректі би
мәнері, мықты би техникасы, оны жас ... да ... ... ... ... ... солистен шектен тыс актерлік шеберлікті талап
ететін әр түрлі ... бар. ... ... ... ... ... Иосифінде» – Иосиф, Андрей Арендстың «Саламбосында»
– Мато, Р.Глиэрдың «Қызыл гүлінде» – Фениксті ... ... ... ... ... «Игорь Моисеев – тамаша классикалық биші,
әр дайым батыр ... ... [2. ... 1929 ... бастап-ақ үлкен театр қабырғасында жүріп өзінің
балетмейстерлік жұмысын бастайды. Балетмейстер Моисеевтің алғашқы жұмысынан-
ақ («Кармен» операсындағы ... ... оның ... ... ... көрсетті. Балеттік әдемілігімен мәнерлігінен тыс, оның би
композициалары органикалық ой – ... ... әрі бай ... ... ... ... интерпритациасымен таң қалдыра ... ... ... арқауына Моисеев сәтті енгізген
қозғалыстың ... ... ... ... ... түрін
айрықша атап көрсетті.
Моисеев үлкен топтық би қойылымдарына өте бейім болды. ... ... егер ... сай ... әзіл–оспағы бар бидегі жеке мінез – осының
барлығы алғаш рет «Футболисте» пайда болып, кейіннен ... ... ... ... ... 1910 жылы Александр Горскийдің қойған
спектакльді қайта жандандырып, жас ... орыс ... ... ... 1910 жылғы қойылымға қарағанда «Саламбодағы»
халықтық ... ... ... артты. Партиядағы басты қаһармандар
мұқият іріктеліп, дуэттер шартты балеттік қимылдардан босатылды.
Алайда, спектакль қоюшының басты қызығушылығы кейіпкерлердің ... ... ... түрлі көпшілік билер балетмейстердің шынайы қолдаушылығын
көрсетті. Моисеев азды-көпті сәтті дивертисмент ... ... жоқ – ... ... ... мен ... «бағдарлы»
спектакльдегі канондардан қабылданған тамаша түрде ... ... ... ... ... Бұл ... ... биі, сансыз
лирикалық билер, тәжік биі ... ... жете ... ... түп нұсқасына жақынырақ баруға тырысатынын байқауға
болады.
Аяғында, балетмейстер «Үш семізде» сахнадағы уақыт пафосын (шаттығын)
өнертапқыштықпен тентек көңілді ешбір ... ... ... ... ... ... өте жоғары бағалар алды. ... ... ... ... ... ізденісі жеміссіз болмады,
бірақ театр шебері оған өзінен-өзі еріксіз шектеу қойды. Айқын белгіленген,
классикалық репертуар міндеттемелері, театр ... ... ... ... бәрі ... ... мен жоспарларын іске асыруға мүмкіндік бермеді.
Жас ... ... ... ... іске ... ... ... қанағаттанбауымен жинақталды. 1936 жылы халық
шығармашылығының ... ... ... ... ... іштей
жинақталған білімін іске асыруға дайын болды. Ол Үлкен театрды тастау
шешімін ... ... ... ... ... ... ... өнеріне жұмсауға бел байлады.
Бірақ халық биі ансамблінің пайда болуымен бірге 1936 жылы болған екі
оқиға тұспа-тұс келді.
Лондонда халық ... ... ... ... Бұл жерде Кеңес
делегациясы назардан тыс қалмады. ... ... ... ... ... Нино ... ... Сухишвили әр түрлі республикаларды
таныстырды.
1936 жылы ... бес күн ... ... фестиваль
көркемөнерпаздар өнерінің шарықтау шыңы болды. Бұл фестивальға ... ... бір мың жүз ... ... уақытта заңды түрде халық билерінің Мемлекеттік ансамблі құрылды.
1936 жылы халық шығармашылығының эксперименттік театры (режиссері
Николай Охлопков) ... ... ... ... ... ... Бірақ жартылай көркемөнерпаздар ұжымы алғашқы қадамынан-ақ
өзінің дербестігін ... ... ... тыс ... ... ... ... 1937 жылдың 10 ... ... ... ... сахналық өмірі басталды.
Ансамбльге қабылданғандардың үштен екісі – биді кәсіби меңгермеген
тәрбиеленушілер еді. Ал олармен ... ... ... ... ... Локтинова – Мәскеу оперетта театрының бишісі. Евдокия Назарова –
эстрада солисі. Анна Кобзева мен ... ...... ... ... ... ... Арсеньев Саратов опера
және балет театрының солисі.
Бірақ дайындық жүргізу үшін Ансамбльдің тұрақты ... ... ...... үйінде, ертең – спорт залында дайындық жасап жүрсе,
үшінші күні әртістерді өкшелерімен еденді ... деп қуып ... ... ... ... Түнімен жылқылар түнейтін бөлмелерде күндіз
бишілер билейді. Әбден шаршап-шалдыққанша ... ... ... Сөйтіп,
қаңғыбастар сияқты өмір сүріп жүргенде қыстың да қалай өткені ... Тек күн ... ... олар ... ... ... ... демалыс саябағында дайындық жұмыстарын жүргізеді. Содан кейін әртістер
«Правда» мәдениет үйін паналайды. Бұдан соң аз ғана уақыт ... ... ... ... ансамбльдің бір жылы өте шықты.
Күнделікті жаттығу мен дайындықтан басқа мұнда олар көп ... ... ... олар ... ... ... шеберлікпен
айналысты. Шеберлік курсын МХАТ әртісі В.О.Топорков жүргізді. Бишінің күн
тәртібі туралы әңгімесін ынтамен тыңдайтын және ... ... ... ... ... күн тәртібі туралы айтылмайтын да еді. Қалған
уақытты ... көп ... ... ... ... ... орыс ... жұмсайтын.
Бағдарлама дайын еді. Дегенмен ансамбль дебютінің ... ... ...... ... ... залында алғашқы концерті өтті, ал 1937
жылдың 29 тамызында ... ... ... ... ... тұңғыш
премьерасы өтті[3. 20-21б].
Ұжым сахнаға шықты. Алғашқы ... ... ... қарқынды
екпінмен өтті, ал финал «Молдовенясканың» динамикалық болғандығы сонша,
толқып кеткен орындаушылар шымылдық артындағы баспалдақтың ... ... ... ұшып ... ... ... ... материалдың жаңашыл
бағытымен таң қалдыра білді. Тұңғыш рет кәсіби ... ... ... ... ... бағдарлама үшін таңдалған әрбір би ... кең ... ... қатарында болды. Ансамбль үшін ең басты
қызығушылық халықтың тұрмысын ... ... еді; осы ... ... ... ... ... және жаңадан жасаумен айналысып келді.
Белорустың «Левонихасы» мен «Крыжачогы», ... ... ... ... ... сюита» сынды әрбір биде
түрлі халықтардың фольклорындағы типтік бейнелер айрықша атап көрсетілген.
Әртістер бір ... ... ... ... ... ... ... «Молдавеняска», «Крыжачок», «Симд», «Левонихада» сюжет жоқ. Ал
аджардың «Хорумиі» мен ... ... ... желі бар: ...
барлау, жауды аңду, ұрыс, әскердің кетуі, жаралы ... ... ... –үй ... мен ... ... көтеруі: нан дайындау, бұлақ
басына суға бару, ... ... мен ... киімдерді өлшеу.
Халық биіне деген қастерлі, ықыласты қатынасы, оның негізгі әуенін
сақтау, би лексикасының қарапайым ... ... білу – ... әрі жаппай жетістігіне қол жеткізді. Моисеев сол жылдары былай деп
жазды: «Ансамбльдің мақсаты – халық биінің ... ... ... ... және барлық өзіне тән емес нәрселерден арылту, халық билерінің
орындау ... ... ... ... ... ... концерттің
өзінде залмен өте тығыз, тікелей байланыс орнады, көрермендер көргендерін
әрқайсысы ... әрі ... ... ... ... ... би шығармашылығымен айналысатындар ... ... ... ... ... Орта ... Солтүстіктен
дайындыққа көптеген адамдар келіп жатты, олардың күнделікті ... ... ... ... шаршамайтын, ал анығында, өзінің
шаршағандығын көрсету ... емес деп ... ... биге шығу үшін ... сахнаға қарай ұшқанда ешкім де шағымданбайтын.
Жетекшінің өзі аяқ ... ... ... ... ... «жүре»
билейтініне де ешкім таңданбайтын. Әрбірінің және ... ... – көп әрі ... ... ... жылы ... ансамбль тұңғыш Ленинградқа гострольдік сапарын
жасады. Ең үздік академиялық ... ... қала ... жылы
қабылдады. Бірақ табыстан бас айналған жоқ. Атақ ... ... де ... ... істеді.
Репертуары да кеңейді. Украиндық «Бұрқасын» («Метелица»), нанай лирасы
«Ескекпен сайыс» («Фехтование на ... ... ... ... ... ... да ... – «Таракяма» азербайжан биі
және «Мирзан» иран биі сахналанды.
Балетмейстер енді ... ... ... ... ... ... ... ғана шектелмейді. Өйткені «Қазан татарларының
биі» – екі жұппен орындалады. Жеке ... ... ... ...... ... өсуінің салдары. Барлық орындаушылардың
әрбірінің жеке қолтаңбасымен бірыңғай мәнерінің ...... ... ... ... қарағанда, жоғарыда аталған барлық
билердегі ойынға құрылған сәттер ... ... ... ... ... ... биі» ... квартетті көрсетеді: әйел және еркек
соло кезектесіп, «бір ... екі дуэт ... кода ... ... ... кейіпкерге айналдыруға тырысады. Би және
ойын жанрын біріктіру жолдарын іздейді.
1938 жылы фольклорлық әуенге ... ... ... ... ... деген би пайда болды.
Халық биіндегі қимылдар мен бейнелердің дәйектілігі әдетте қатаң
сақталады. Олар әрқашан ең ... ... ... ... ... би ең алдымен «басқалар үшін» орындалады. Ойдан тапқан
кейіпкердің атынан шыққан ... ... биде ... шыға ... Демек,
сахналық би қимыл–қозғалыстың дамуына бағынатын ашық, жеке ... ... ... ... ... түбіндегі лириканы» («Подмосковная
лирика») айтуға болады. Алғашқы бағдарламаға енген түпнұсқалар халық туралы
біршама ... ... ... Енді бұл көрсетілімде суреттелетін
кейіпкерлер сахна сюжетіне бейімделді. ... ... биі ... ... ... ... ... («Подмосковная лирика») экспозициясы мен
қорытындысында кадриль тәсілдері ... ... пен ... ... ... ... ғана байқалған жоқ. Осындағы
(«Подмосковная лирикадағы») пантомима биді де ... ... ... ... би мен ... арасындағы айқын шекараны жоюға тырысатыны
көрініп тұр. Бұл шығарма өткен күндер мен бүгінгі ... ... ... ... циклін ашты.
Ұжым тарихының жаңа кезеңі басталмай жатып–ақ қайнаған пікір- талас
сынынан өтуге тура ... ... ... ... тіпті жас
труппаның жойылуына қауіп төнді. Ансамбль халықтық билерді ғана ... ... ... жөнінде ескертулер алғанымен, оның
қызметіне ... ... ... ... ... ... лирика») фольклорға жаңаша көзқарастың үлгісі іспеттес
болды. ... ... өсіп ... ... оның ... ... суреттер жанры пайда ... ... ... үні ... жылы ... түбіндегі лирика» («Подмосковная ... ... ... Ансамбль қойылымдағы барлық оңды
өзгерістерді дамыту мен бекіту керектігін терең ... ... ... бидің төңірегінен алыста жатты[1. 30б].
Пікірталастың мазмұны – халық шығармашылығына деген екі қатынас, екі
тәсіл, екі көзқарастың қақтығысы. ... ... ... ... ... ... деп сендірді әрі оның бейнелілігіне, көркем мағынасына
аз сенді, халық өнері мен кәсіби өнердің арасындағы өзара ... ... ... әсер ... ... ... Олар ансамбльдің
қызметтік саласында шынайы тұрмыстағы халық билерін ... ... ... ... ... ... және ... сияқты минимумды шығаруды қалады. Ал ансамбль ... ... ... биін ... ғана ... деп ... Себебі,
бұл – оның қызметінің бір ғана саласы.
Ұжым ... ... ... ғана сақтау керек емес, сонымен ... ... ... жаңа ... ... ... ... Шығармада
би фольклоры өшкен болса, жартылай ұмытылған ... ... сол ... ... ... Жаңа шығарылған би түпнұсқадағыдай боп, халық
өз шығармашылығы ретінде ... үшін оның ... ... ... ... ... және ... шығармалардан іздеді.
Пікірталас кезінде халық шығармашылығы негізінде ... ... ... ... сөз ... ансамбль шығармалары театрлық түр алды, ол тіпті бұл ... ... ... ... қорқытса, енді біреулері есінен
танды. Ал ұжым өз жолымен жүре ... жаңа ... ... Енді ол
ұзақ сапарға аттанды: түпнұсқадан – ... ...... ......... әртістерді орындаушылар ретінде ел білді. Енді оларды басты дәйегі
– би деп білетін даугерлер ретінде білді. Сол ... жаңа бір рух ... ол ... ... ... енген.
1939 жылғы пікірталаста шындықтың беті ашылды. Биде этнография ғана
емес, оның театрлық, поэтикалық жағын іске асыруды қалпына келтіру ... ... ... алғашқы бастауларын ұғынғанда ғана халық
биінің сахналық бейнесін жасауға болады. Осының ... ... іске ... ... жаңашыл көркемдік жетекші керек болды. Ол ансамбльді құрушы,
ұжымның ... ... ... тұрақты жетекшісі, сахналық халық биі
саласындағы барлық қызықты бастамалардың ұйымдастырушысы, ... ... ... ... ... ... ... Ансамбль гастрольдік
сапарларға шығып, өзінің жұмысын жалғастыра берді. 1939 жылдың қыркүйегінде
Батыс Белоруссияны азат еткен ... ... ... ... ... ... ... Сол кездегі жағдай ... ... ... ... Бірақ ансамбль үзіліс ... ... ... өнер ... ... ... ... Бұл гастрольдер Вильнюсте
бітті. Алғаш рет жаяу жүріп жасалған барлық саяхаттар нағыз сахна ... ... Көп ... бойы жай ғана ... ... аяқ астынан кәсіби
сахнаға кезікті. Жарық беруге күн де, ай да ... ... ... ... ... артында көрермендер – Вильнюс опера
театрының қызметкерлері жиналып қалатын. 1939 жылдың 6 ... ... ... ... әрбір әртіс пен жетекшіні үкімет ... ... ... 1940 жылы ... Армиясы бөлімшелерімен бірге Солтүстік
Буковинадан бір-ақ шықты. Мұнда 15 күн ішінде 25 концерт ... Ұжым ... ... ... ... қызықты әрі пайдалы болды. Ол бидің әсерлі
күшін тексеруге көмектесті, ... ... ... ... ... ... Солтүстік Буковина мен Балтық жағалауында болған аз
ғана ... ... ... жемісін берді: сол жерде халық әндері мен
билерінің ұжымдарын құрды. Халықтың би шығармашылығына ... ... би ... ... ... тамызынан 1943 жылдың қаңтарына дейін ансамбль 600 ... ... ... ... ... Қиыр ... Монғолияға саяхат жасады.
Ұжым күш жинап, денесі шынығып, рухани есейді. Бәріне ортақ қайғы,
ортақ қуаныш, ел игілігі үшін ... ... ...... бәрі ... ... ынтымақтастырды. Дәл соғыс жылдары ансамбль әбден ... ... Тура ... ... ұжым 102 қала мен елді ... 1943 ... қаңтарында Мәскеуге оралды. Соғысқа дейін үйреншікті
болып қалған Чайковский атындағы ... ... ... ... Тағы да бұрынғы ереже – әр ... ... ... ... ... 1943 жылы бұл ... ... А.Кобзева, Тамара
Устинова жұмыс істеді. Ансамбльдің репертуары мен іс ... ... ... еңбектерінің арқасында
жинақталды. Молдавандық «Флуерт», тәжіктің ... ... ... Орта Азиялық «Джум–Джикаля» – осының барлығын ансамбль
алғашқы ... ... ... ... ... 1943 жыл бойы қойып
шықты[4. 5б].
1938 жылы басталған ... ... ... («Подмосковная лирика»)
және бір жылдан кейін қосылған «Полька – әдемі кейіпімен және қошеметімен»
(«Полькой – красоткой с фигурами и ... ... ... суреттері» циклі кеңейтілді. Бұл ... ... тек ... ... емес, әдеттен тыс әртістік талантты талап етті.
Билейтін төрт ... ... ... ... ... ... тән ... және айқын көрінетін жеке мінезі бар. Бұл номер орыстың бір
кішкентай шеткі ... ескі ... ... ... ... ... ережелері, бағып-күту өнерінің өзіндік жазылмаған заңдары
бар ерекше «мәнермен» қыздар шекілдеуік шағады. ... ... ... биі бар ... ... отырыстардың «іскерлік»
бағдарламасы шындығында, көрерменді әзілді қатынасқа шақырады. 1943 ... ... ал 1944 жылы ... ... Бұл шығармалар
ұжымның қалыптасуы мен ... ... рөл ... ... ... өз
қызығушылығын басқаға аударды. Ұлы Отан соғысы, халықтың ... ... ... жаңа ... жетеледі.
1942-43 жылдары «Кемедегі бір күн» атты ... ... ... ... өмірбаяны үшін де, барлық балет үшін де маңызды
болды.
Сюитаға арналған материал ... ... ... кемесінде жиналды.
Моисеев теңізшілерге жиі қонаққа ... ... және ... рет ... ән ... ... жаңа шығармасын 1942 жылы Тынық мұхиты флотында қойды.
Бақылаулары өте көп ... ... ... ... ... тұрмыстық
шындыққа жат бейнені іздеді. Математикалық дәлдікпен есептелген «Аврельдің»
бастапқы эпизоттық сахнасы, кеме машинасы өлшемінің ... ... ... ... ...... бөлімнің өзіндік сюжеті,
өзіндік көңіл-күйі, өзіндік тақырыбы бар. Олар «Машина ... ... ... ... ... ... би ... дейін қарама-
қарсылыққа толы.
Байланыстардың барлығы да ашық ... ... ... ... яғни ... бірақ ақкөңіл боцман, өзі ... ... епті ... ... бойлы көңілді көмекшінің ... ... ... ... ... ... шығармаларында осындай
мінездерді, көрнекті тұлғаландыруларды көрсеткен жоқ. ... ... ... толы, барлық сюита өте салмақты. Бұл да – ... ... ... ... ... ... аспан мен судан ... ... ... да, «қолдан жасалған» жасанды әшекей кемесі де жоқ. ... ... оның қиыр ... оның ... жаны – ... биде өмір
сүреді.
«Кемедегі бір күн» – сахнадағы фольклорды игеру мен іске асырудың жаңа
сатысы. Енді ... ... ... ... немесе
комбинациялармен шектеліп қалмады. Оның ... кең, ... ... ... ... ... ... қимыл-қозғалысқа қажетті әрі дұрыс
болып шығады. Дәл осылай ... ... ... ... Оны ... ... ... әртістер қазіргі заманғы ұрыс
сахнасындағыдай етіп орындайды. Ежелгі ... би осы мән ... ... ... ... сол уақытқа сай мазмұнына жаңалық енгізген. Бүкіл
шығарманың негізінде халық биінің ең ... ... бірі ... ... ... де халық би өнерінде тек әңгімелемейді,
сонымен ... ... ... ... кескіндемелік барлық хореография
сюитасының негізін анықтап берді[1. 30б].
«Қызыл әскер» биі, ... ... ... ... ... ... ... шектеліп қалмады. 1950 жылы «Партизандар»
атты хореографиялық картина шықты. Жаңа шығарма ... ... ... ... ... ... ... жарық сахнаны тесіп шығады. Шалғайдан соғыс
жылдарындағы ... ... сол ... ... ... залға
оралады. Кең далада құстай ұшқан, таңғы түтінмен бірге көтерілгендей болып
қаһарман – ... ... ... Оның ... қара шапанда, түкті сеңсең
бөрікте, мылтықты көлденең ұстап, қатал-сұсты адамдар отряды ... ... ... ... ... ... қасиеттеріне жинаған
бейне – үнсіз алысқа көз ... ... ... ... ... ... ... қалыспай адымдап келеді. Қимыл-қозғалыс жылдамдап, түзу
сызық ... ... ... ... ... Бірте-бірте шеңбер
сахна кеңістігін басып алады. Осы композицияда көрермендердің көз ... да ... ... ... ... ... ... әрбірі – өзіндік тағдыры, өзіндік ішкі әлемі, жеке тәртіп мәнері
бар адамдар. Осы жерде біреуі жауды ... ... енді бірі ... өз ... ... үшіншісі қызбен сөйлесуге батыл ... тағы бірі – ат ... ... отыр – ... ... ... ашылады, бірақ осы арада ұрысқа деген дабыл беріледі. Шапандарын
тастай сап, аттылар легі жауға тап береді – ... ұрыс қыза ... ... әртүрлі ерлік көрсеткен партизандар да пайда болады. Екі қызыл
әскер жау солдаттарына ауыр соққы беріп ... Дон ... өзін ... ... ... ... өтіп келеді. Оларға қарсы дал-дал боп жыртылған
тельняшкадағы теңізші ержүректілікпен шабуылдап келеді. ... ... ... ... ... ... шабады. Оның қолындағы автомат
бір сәтке де ауыз жабар емес. ... ... ... ол ... ... Ал дәл ортада дәу, басына киген папағы қасына дейін түскен ... ... ... тістеп, ұрыстың ең бір қызған ортасын бұзып ... ... ... шауып жүр. Кенет, сахнаға басқыншы жаумен атысып
келе жатқан өжет бейне шыға келді. Ерлерше тізесімен ... ... ... ... ... ... ... жібергенде, екі иығына алтын
шашы жайылып түсті. Партизан-қыздың рухтандырған үндеуіне – бірдей шабытпен
жауынгерлер шабуылға шықты. Жеңіс. ... ... ... жаңа ... ... ... аттанды.
Міне, осы қойылымдардың барлығы И.А.Моисеевтің бағыт – бағдарын
белгілеп береді. Осылай халық би ансамблі ... ... ... И.А.Моисеевтің шығармашылық портреті
Игорь Александрович ... 1937 ... ... ... билері
Мемлекеттік академиялық ансамблінің ұйымдастырушысы, жетекшісі және барлық
билердің қоюшысы болып келді.
Оның өнердегі жолы биікке ... мен ... ... ... ... бойынша, шығармашылық – сені өмір бойы қызықтыратын
тұрақты шама.
Игорь Александрович өзінің барлық ұзақ ... ... кез ... ... ... ... ... үнін, мәнін жеткізуге болады
дегенді оқытып келді.
Ол бірден-бір керемет ... ... ... аналогы жоқ моисеевтік
би мектебін, «Жас балет» классикалық би ... ... ... ... ... ... әрбір одақтас республикаларында халық
биі ансамбльдері жанданды.
Сахналық хореографияға жаңа жанр ... оның даму ... ... ... адам ... оның ... ... туралы қысқаша айтып жеткізу
мүмкін емес.
Моисеевтің шығармашылық өмірбаянындағы тағы бір ... ...... дене ... ... қоюы ... ... алғашқы тәжірибесі 1936
жылы Антипов атындағы Малаховтың дене шынықтыру техникумының спортшылары
үшін жеті минуттық қойылым қоюдан басталды.
И.А. ... би ... ... ... жоқ, жаңа ... халық биі театрын жасады. Оның бағдарламалары – мини-спектакльдер.
Олардың ішіндегі ең ...... пен ... (1953), ... үйде» (1983), Бородин музыкасына жазылған «Қыпшақ биі» (1971), ... ... «Мұз ... (1980), ... ... ... бас ... түн» (1983), Теодоракис музыкасына жазылған
грек сюитасы (1991) және тағы ...... ... ... ... түр беретін классикалық жанрға айналды[2. 259б].
Моисеев – ... ... ... ... наградалардың,
құрметті атақтар мен лауазымдардың иегері. КСРО халық әртісі, Ленин ... ... ... ... ... ең ... Ленин орденінің
үш рет кавалері және ең жоғарғы ІІ және ІІІ дәрежелі «Отан алдындағы еңбегі
үшін» ресей ... (1996, 2001) ... ... ... еуропа
елдерінің құрмет ордендерінің кавалері, би саласы бойынша ... ... ... ... ... ... құрметті мүшесі.
А.А. Горскийдің шәкірті бола жүріп, И.А. Моисеев 1924 ... ... ... 1939 ... дейін Үлкен театрдың балет
труппасында солист болып жұмыс істеді. Осы ... 1939 жылы ... ... ... ... балетін және Гестельдің
(А.М.Мессерермен бірге) «Пайдасыз сақтық» ... 1932 жылы ... 1935 жылы ... «Үш ... 1958 жылы ... ... қойды.
Моисеевтіктер колллекциясында дүние жүзіндегі барлық ... мен ... ... ... көрінетін 300-ге жуық би
номерлері бар.
Игорь Моисеевтің Мемлекеттік наградалары
1937 – «Құрмет белгісі» ордені
1940 – «Еңбек ... Ту» ...... ... ... ... ... – І дәрежелі Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты
1942 – РКФСР Еңбек сіңірген әртісі атағы
1944 – РКФСР ... ... ... – ІІ ... ... ... ... – Молдаван КСР-нің Халық әртісі атағы
1952 – І ... ... ... лауреаты
1953 – КСРО Халық әртісі атағы
1958 – Ленин ордені
1966 – «Еңбек Қызыл Ту» ордені
1967 – ... ... ...... Еңбек Ері атағы
1976 – Ленин ордені
1976 – Қырғыз КСР-нің Халық әртісі ...... ... ...... ... – Ресей Үлкен театры Коллегиясының Мүшесі
1996 – 1995 жылғы Ресейдің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты
1996 – ... өнер ... ... Мүшесі
1996 – ІІІ дәрежелі «Отан алдындағы еңбегі үшін» ордені
1997 – Ресей ... ... ... ... ...... ... «Триумф» сыйлығы
1999 – ІІ дәрежелі «Отан алдындағы еңбегі үшін» ордені
Игорь Моисеевтің шетелдік наградалары
1945 – Болгардың «Әулие Александр ... ...... ... ... ордені
1946 – Поляктың «Полония Реститула» ордені
1946 – Югославакияның «Бауырластық пен бірлік» ордені
1947 – Монғолдың «Поляр жұлдызы» ордені
1954 – Венгердің І ... ... ... ... – Франция Халықтық жиналысының құрметті мүшесі және
Француз ән-би Академиясының мүшесі
1956 – Ливаннның «Алтын Кедр» ордені
1960 – ... ІІ ... ... ... ... би саласы бойынша америкалық сыйлық «Оскар»
- Сан-Марино Халықаралық ғылым ... ... ... би ... ... ... Магазин» Журналының америкалық
сыйлығы
1976 – Монғолдың Сухе Батор ордені
1980 – Чехославакияның «Ақ арыстан» ордені
1989 – ... ... ... ... – АҚШ пен Ресей арасындағы мәдени қарым-қатынасты дамытуда
сіңірген еңбегі үшін наградасы
1996 – Польша Республикасына сіңірген еңбегі үшін Командор
Крестімен марапатталған
1996 – ... Ұлы ... Хуан ... ... ... үшін» орденінің Командоры
1997 – Венгер орденінің Командоры
1999 – ... ІІІ ... ... ... ордені [28. 3б]
КСРО халық билері Ансамблінің 70 жылдығында Игорь Моисеев туралы өнер
адамдарының айтқандары: (видео материал негізінен алынған)
1. И.А.Моисеевтің ... ... ... ... арманы. Бұл
ансамбльді басқа ансамбльдермен салыстыруға да келмейді. Бірін-бірі
жаңартып, ауыстырып отыратын ұрпағы бар Ансамбль әрқашан да ... ... ... бұл ... кетіп бара жатқан ұрпақ келесі
ұрпаққа эстафетаны қолдан қолға, аяқтан аяққа, ... ... ... ... керек. Міне, осы жерден ансамбль мен
мектептің арасындағы ... ... ... ... ... пен ... ... қуаныш әлі күнге дейін
жалғасын тауып ... ... ... жуық ... ... ... ... ұрпақты да қуанта берері анық. Сіздер –
біздің мақтанышымыз әрі даңқымыз,- дейді КСРО халық әртісі ... «Мен ... бір ... ... ... ... тек орыс поэзиясымен ғана емес, дәл осы
ансамбль арқылы мен бала ... ... ... орыс фольклоры
туралы өз білімімді жетілдірдім. Орыс жанының ... ... ... көрсететін және сұлу қыздар мен ... ... ... Мен ... орыс ... сезіндім. Мен
бұл ансамбльдің қойылымдарын шетелде жүргенде көрдім. Мен ансамбль
туралы мына жолдарды еркін айта ... – Орыс биі ... ... елші ретінде енді. Менің осы ансамбльдің
жетекшісіне, бұған дейін де ... ... ... ... біз
мақтанарлықтай халқымыздың осындай таңқаларлық фольклорының бар
екенін көрсеткені үшін шексіз алғыс айтқым ... тұр. ... ... ... даналықтың және әлем халықтарының ... ... ... ... жоғалтпаудың қайнар-бастауы»,-
дейді ақын Евгений Евтушенко.
3. «Моисеевтің жасағаны – планета масштабы, бұл – барлық ... ... кез ... ... кез ... ... мерекелерде
билейді, қуанады, біреулерде бұл Хоровод, тағы бірінде ... ... ... Гаучу бақташыларының биі – ... да әр ... ... ... ... ... ... басынан
аяғына дейін қадір тұтып тамашалаған, классикалық балет деңгейіне
дейін көтерілген биді жасау тек ... ғана ... ... ... әр ... ... ... би мен музыкаға
бай екендігін бүгінге дейін жеткізіп, келешек ұрпаққа аманат етіп
қалдырды. ... ... ... ... Дәл осы ... үшін ... ... және бүкіл ұжымға алғысым шексіз»- ... ... ... ... және ... ... иесі, халық биінің данышпаны, ... ұлы ...... ... ... А.И.Моисеев атындағы АХБМА ... ... ... ... ... сіңірген әртісі, педагог-репетитор Елена
Щербакова.
Осыған қарап отырып, мынаны айтуға болады, И.А.Моисеев тек ... ... өнер ... да ... И.А.Моисеевтің шығармашылығындағы жаңа леп
И.А. Моисеевтің шығармашылығындағы жаңа лепке тоқталмас бұрын, ең
алдымен, оның өзі ... ... ... атмосферасына терең
үңілу керек. И.А. Моисеев Үлкен театрда балет ... ... ... істей
жүріп, қолынан келгенше қойылымдарға ... ... ... («Кармен» операсындағы испан биі) оның ... ... ... ... театрда А.И.Моисеев В.Оранскийдің музыкасына жазылған «Үш семіз»
(1935) балетін қойды. Оранскийдің негізгі фамилиясы – ... ... (1899 – ... композитор. Мәскеу театрларында жұмыс
істеген. Балеттері: «Футболист» (1930ж.), «Үш семіз» (Ю.К. Олеша, ... ... ... 1942ж. және ... ... Осы ... ... ревю түрлерін сақтай отырып,
«балеттік ертегі» жанрында ... ... ... және ... сатира мен памфлетті байланыстыруға тырысты». «Үш ... ... ... ... жеке би ... ... алғашқы ойларының бірі еді. Жас
хореограф ... ... ... би мен ... ... ... жерін анықтауға тырысты. Сондықтан ол жарқын және
мерекелік ойын-сауықты, хореографиялық қойылымдардың ерекше жанры – ... ... ... ... ... ... ... халық билері,
сахна-пантомималар, пародиялық би эпизодтары, қатал ... ... ... Биді ... ... ... деген ұмтылысы
ондағы музыкалық ырғақ пен әуенді қозғалысты ашуға Моисеев сол ... қол ... Оның ... ... ... ... биді ... екеуін де бірдей қабылдайды. Шындығында, оның бұл талпынысы өзін
ақтай алмады. Көптеген би жаңалықтарына ... «Үш ... ... ұзақ тұра ... Бірақ мынаның маңыздылығын айтып өткен
орынды, Моисеев байқаған хореографиялық әсер ... ... ... жақын. Сол себептен де болар, балетмейстер
мынандай жолайрыққа тірелді: бір жол – 1920 ... ... ... ... жол – хореодрамада туған жаңа жанрмен жақындасты.
Моисеев-балетмейстердің театр қызметінде балеттің жалпы мақсаты мен
олардың таза ... ... ... ... ... да ... сюжеттері керек болды: қоюшы өзінің ұнатуы мен жаратпаушылығын
ашық білдірді. «Футболисте» (3 актілі балет, ... ... ... (1888 – 1955ж., ... ... ... және жетекші бишісі,
ССР Еңбек сіңірген Әртісі), И.Моисеев, 1930ж.), «Үш ... ... ... ... болып анық екіге бөлінді. Саяси үгіт-насихат
заряды өзгеріссіз пайда болатын ... ... ... ... Оған ... биде ... болған эксцентрика, кекесін,
гротеск жақынырақ болды. 1933 жылы Моисеев ... ... би – бұл, ең ... ... би... ... би
қазіргі заман балетіне өте қажет, себебі ол би ... ... деп ... ... сондықтан да хореографқа жағымды
кейіпкерден гөрі жағымсыз кейіпкерлерді беру оңай болды. ... ... ... ... ... жауыздықты жойды.
Моисеев өз өнеріндегі формальды ізденістерді елемей, мазмұнының
қазіргі заманға сай ... ... ... ... ол ... әдеби
жанрлардың ішінен балет сахнасына ... ... ... ... ... ... ... осы аттас романы бойынша)
композиторы Андрей Арендс (1855 – 1924ж.) ... ... ... ... ... ... Еңбек сіңірген әртісі, 1932
жылғы қойылымы туралы мақаласында ол ... ... анық әрі ... « шартты ымдарды «айтылмаған» түсініктерге ауыстыру;
• бидің шартты стилінен бас тарту және балет мазмұнын, оның тарихи
суреттерін еске түсіретін ... ... ... ... ... ... ... істеу және сахналық
әрекеттердің өз бетімен орындалатыны сияқты спектакльдегі ... ... ... ... мен мәнеріндегі
жетістіктеріне назар аудару;
• сахналық ... ... мен ... ... жету
мақсатында балеттегі режиссураның ұйымдастырушылық ролі ... ... ... заманғы өмірімен жанасу жолдарын іздеуде мынаған
көз жеткізуге болады. Ол «қазіргі заман ... ... ... ым, тыжырыну, бет-аузын қисайту сияқты» әрекеттерді би ... ... ... ... ... әрекеттерді ынталандыруға» сол
кездері Мәскеуде көптеп ... ... би ... да ... таза ... ... бас тартуды ойлаған да, би стилінің
шарттылығынан бас ... жоқ еді. Ол ... ... мақаласында бұл
балеттегі саусақ ұшына тұрған би кейіпкерлері «сол не басқа ... ... ... ... сай ... ... суретіне саналы
жаңғырту» сияқты енгізуімен түсіндіреді. Моисеев спектакльдегі тарихи
стильді, тіл анықтығын ... ... ... ... ... деген
мұндай талап драмаландыру әрекетінің фокиндік принциптерімен қағаз жүзінде
де жақындасты, былайша айтқанда, хореодрама мақсаттарына ... ... ... ... ... осындай көзқарас хореодрама адептерінің бірі –
Ростислав Захаров ... ... ... ... ... ... ... жариялы түрде бекітеді. Бірақ Моисеев – басқа ойдың
суреткері. Ол үшін қойылымның ... ... ... ... тиіс. Бұл
хореографтың өмірінде ... ... ... ... ... суреткерді кері итеретін қатты «топырақ» болды. ... ... ... ... ... ... ... пайдалана
білді және олардың өнердегі бейнелігін іске асырды. Оның дүние ... ... ... ... ... ... тегіннен-тегін болмаса керек.
Моисеев балетте жалпылық болып жүрген драмалық театрдың режуссурасымен
айналысып жүргенде ... ... ... істеді. 1933 жылы балеттік
конференцияда сыншы ... ... ... биді ... ... ... «мәнерлі әрекет пен музыка ... ... іске ... ... ... Ал ... ... балеттік спектакльдің
режиссурасын қолдай жүріп, «режиссер ретінде құрылған ... ... ... ... ... ... ... келген режиссер
хореографияға жат заңдарды әкелді.
Моисеев балетмейстер мен ... ... ... қойғағандарға
қарсы шықты. Ол хореограф оларды бір тұлғаға біріктіру керек деп есептеді
және оны тәжірибеде іске ... ... ... ... ... деп ... ол 1935 жылы ... балетін
қойды. Басқа ертегілердегідей мұнда да қатысушы кейіпкерлер қайырымды және
қатыгез деп екіге бөлінді: ...... және оның ...... ... «Үш ... ... капиталды, ал
гвардияшылар капиталистер өкіметі арқа сүйейтін күшті бейнелейді. Дәл ... ... ... ... мен Суок ... ... бейнелейді»,-
деп жазады қойылымның түпкі ойын түсіндірген Моисеев. Адамдардың қуыршаққа
айналуы, қайтадан киіну ... орын ... ... ... ... қанат жаюына, әзіл-оспақ пен келеке әрекетін ақтауға мүмкіндік
берді. Бірақ ... бәрі ... бола ... жоқ. ... ... сахнасы өнертапқыштығы жағынан жеке ойын-сауық эпизодына жол
берді. Олеша ертегісінің таңғажайып ... ... ... ... ... ... спектакльдің ұзақ өмір сүрмеуінің
себебін «Ю. Олеша ертегісінің бірнеше салмақты идеялық-эстетикалық, мысалы,
тұспалдау сияқты ақаулары бар» деп ... Ол ... деп ... Просперо тағдыры шындыққа жанаспайды, халық сенімсіз, ал «Үш
семіздің» тұспалды-дерексіздігі соншалықты, шығарманың барлық әлеуметтік-
әшкерелеуші ... ... ... ...... жеткізу патшалығы.
Ендеше, бұған кінә тағуға болмайды. «Үш семіз» салтанатты би сюжеті ... ... ... ... ... ... ... келген қарсы салмақтың драма мен трагедияға ұмтылысы.
Бұл спектакльдің премьерасы «Бахчисарай фонтанынан» (1934 ж.) ... ... ... Біздің балеттің жетекші жанры хореодрама жанры болды.
Осыған өту барысында уақыт лебі сезіліп тұрды. ... ... би ... ... сол ... жас ... ... танысты. Ол
«Алтын ғасыр» («Золотой век») балетінен кейін Ленинград қаласында «Париж
алауы» («Пламя ... ... ... ... ... ... драмалық театр (сондықтан да
«драмабалет») мен әдебиеттің жақындасуына ... Бұл ... ... ... Бұл да заттарға деген аздаған ... ... ... ... ... ... оның шаттығы, оның ынтықтығы, оның
ақтайтын дәлелі әрекет, қимыл-қозғалыс ... ... ... ... – теориялық негізін ХVIII ... Ж.-Ж. ... ... ... (ballet ... ... ... Сондықтан да Новердің
есімі 30-жылдары ел аузынан түспеді. Ол кезде балеттік спектакльдің ... ... ... ... ... ... ... бастаған. Петипаның
өзінің спектакльдері осы уақытта маңызды бөліске душар ... ... ... алып ... ... ... кіретін кең
тараған би және пантомимо композициялары ... Осы ... ... үшін ... сценарийлер жазылды. Сценарий ролі
сценарист ролі ... ... ... ... ... жоғарылай
бастады. Әрекет сахнасына бар күшін ... ... ролі ... арта ... ... ... шегі «көрген түстер» де,
мерекелер де емес, жекпе-жек, шайқас ... ... ... топ ... ... ашық ... ... түрлері. Жаңа спектакльдердің
драматургиясы қазіргі тарихи ... ... ... Осы ... сапа шығады: бір оқиғалардың тарихи тереңдігі, басқалардағы жабайы
әлеуметтану сұлбасы және әрқашан да ... ... ... ... ... ... өсуінде еді және егер әрекеттің
құрбандығына пайымдау, медитация, лирика, биді ... онда ол ... еді. ... ... пайда болғанынан бастап мәскеу балеті петерборға
қарағанда өз тәуелсіздігін ұстап ... олар ... ... ... және оны ... ... ... кәсіптік ардың ісі еді. ... ... мен ... ... да ... труппасын филиал деп есептемеді. Мәскеуде
өзіндік құндылықтар жүйесі жасалған және өздерінің ... ... ... ... ... ... биік тұлғаларды мұнда жоғары қойды, ал
асқан ... би ... ... ... ... ... Балет жанр
ретінде драмалық жанрды өзінен алыстатқан жоқ. Оған ескі мелодрама дәстүрлі
жақын, ал биік романтикалық ... ол үшін ... үлгі ... ... ... театры көркемдік және ұйымдастырушылық жағынан Кіші театрды
соңынан ертті. ... ... ... – бұл уайымдау мектебі, ... ... сыр» ... Бұл ... ... ... ... жоқ. Оның есесіне,
таза кәсіби шеберлік, таза хореографиялық және орындаушылық ... ... ... ... ... ... тарауда Игорь Александрович Моисеевтің
шығармашылығының қалыптасуы және ... оқып ... ... ... аты ... ... хореографтың шығармашылық өмірі жас кезінен
басталған. Оның ... ауыз ... ... ... ...... кейінгі шығармашылық өмірінде пайдаланғандығының жемісі.
Бірінші бөлімде, И. А. Моисеевтің өмір жолымен таныса отырып, ... ... жаңа ... ... білдік. Өзара тартыстар мен
сол уақыттағы өзгерісті кезеңге ... ... ... ... ... ... құрды.
И.А.Моисеевтің шығармашылық портреті туралы айтылатын екінші бөлімнен
біз оның шығармашылық өміріндегі еңбектерімен таныстық. Ол тек ... ... жоқ, ... өнер ... ... хореографияның ұлы педагогы
деңгейіне көтерілді.
Үшінші бөлімде біз И.А.Моисеевтің шығармашылығындағы жаңа лепті
анықтадық. Оның ... жаңа леп ... ... ... ... ... ... қоюынан байқалады. Мысалы: Андрей Арендстің «Саламбо»,
В.Оранскийдің «Футболист», ... ... ... ... ... ... қойылымдарын қойды. Сондай –ақ, И.А.Моисеев Үлкен
театрда жұмыс істей жүріп, өз ... ... ... ... ... ... ... заңдастырылған жанрларды пайдаланғандығын білдік.
2 Тарау: И.А.Моисеевтың КСРО Академиялық халық би ансамбліндегі
педагогикалық қызметі
2.1. И.А.Моисеев қызметінің ... ...... ... жылы дәстүрлі балетке ескі мелодрама жақын болды, ал жоғарғы
романтикалық ... ол үшін ... үлгі ... ... Моисеев
шығармашылық ізденісті қалайтын суретшілердің құқығын ... ... егер ... шын мәнінде бір жаңалыққа ие болғысы келсе,
онда ... бару ... ... ... ... ... нәтижесінде
Моисеев «ыңғайсыз жағдайда» қалды: ол бір жылдан аса сахнаға шыққан жоқ.
Бірақ А.И.Моисеев өзінің ... ... ... үшін ... ... күнделікті сабағын жүргізе береді. Содан кейін оны
ешкім дайындыққа шақырмағандықтан және ... ... ... барлық күндерін, тіпті жарым түнге дейін өз бетінше білім
алумен шұғылданды. Моисеев 1926 ... ... ... ... ... ... оның дүниетанымы едәуір кеңейді.
1927 жылы Моисеев Армян ... ... ... ... ... берді. «Балеттік емес» әртістерге пластика ерекшеліктерін
үйретті, «Шығыстық дантист» опереттасына және ... ... би ... ... істей жүріп, ол ... ... ... ... ... «Лю-Лю аралындағы Сұлу» операсына би
қойды. (Қиялдағы аралда ... ... ... бір Сұлу өмір ... ... ... және оның достары бар команда
аралды іздеуге шығады. Пираттарға тұтқынға түскен қаһарман өркениетті адам
ретіндегі ... ... ... ... Саяхатшылардың тұтқынға
түсуі, олардың теңіз қарақшыларына айналуы дыбыссыз сахнада көрсетіледі)[6.
12-13б].
Көрерменнің көз ... ... ... ... акт» суырып
салушылығымен ерекшеленді. Трагедиялық оқиға ... ... ... ... ... ... әртістермен бейнеленді. ... ... ... ... болды. Шығарылған
пантомималар алғаш рет ... ... ... әзіл ... ... Және
барлық кейінгі жұмыстарында езу тарттырар күлкілер: кекесінді, ақкөңіл...
т.б. өзгеріссіз көрініп ... ... ... ... ... ... ... бар академиялық
театрда емес, керісінше жас, айтыс-тартыс жалынына шарпылған Симонов және
жетістігі көбейген ... ... ... ... ... жүйесін қолдануға тырысқан Моисеев Үлкен театр
мектебінде жаңа пән – хореодраманы оқытуды ... Он үш ... ... ... ұсынылған жағдайлардан этюд орындауға тапсырма алды.
Этюдтар әр ... әрі ... ... ... ... ... Қызыл телпек пен Қасқырдың кездесуі – бұл сюжеттердегі би мен ойынды
біріктіріп, мазмұнын ашу тапсырылды.
1931 жылы ... ... ... бес жасар оқытушының) Үлкен
театр сахнасына шықты және этюдтерін табысты ойнап ... Ал ... ... ... қана емес, би әрекетіндегі драмалық ұғымның заңдылығына қатысты
болжамды тәжірибе жүзінде тексеру мүмкіндігі маңызды ... ... ... тән ... көркемдігінің алғашқы қайнар көздерін ... ... оның ... ... ... ... ... жастар спектаклімен байланысты. Қойылымдар бүгінде ... сол ... ... ... ... ... қандай болса
да, бүгінде бұл спектакль өз бағасын алған. Жаңа бастаған ... ... ... және оның ... шығаруға деген ұмтылысы жас
кеңестік хореографиясының дамуы үшін өте маңызды болды.
Жұпыны ... ... ... бір өте ... ... ... ол ... өмірде би ұғымына құмарту, балеттік спектакльге қазіргі заман
көшелерінің ырғағын, ... ... ... ... әрекеттің
қойылымы және бірінші және үшінші жеке ... ... ... ... ... ... балет әрекетіндегі жаңашылдық
сезіліп тұрды. ... ... ... ... жас ... көңіл аударарлықтай батыл болды.
Моисеев театрда жұмыс істей жүріп, үздіксіз ... оқып ... жылы ... ... ... ... музыканттардың
слеті өтті. Моисеев памир билеріне көз ... ... ... Сахнаға
қылышын сермеген қарт шығады. Жібек орамалын ... ... ол он ... ...... шабылған ленталарды аяғының ... ... Бұл биді – ... ... - ... ансамбльде қоюды
армандады.
1933 жылы Қызыл ... он бес ... ... ... барысында театр Орджонокидзе мен Тбилисиге ... ... ... ... ... ... осетиндер, ингуштер, лактар,
аварлар, лезгиндер биледі. Осы сапар ... ... 1933 ... ... ... ... сахнасында көрсету үшін күрд ... ... ... ... таулы ұлттардың топтық билерін және қанжармен биді
дайындады. Осы концерттен кейін балетмейстерлер мен ... ... ... ... және ... ... арта ... Концертті
дайындау барысында Моисеев кейінірек ансамбль қойылымдарында бірнеше рет
тапқан материалдарды меңгерді.
КСРО халықтары билері саласында алғашқы ... ... ... ... болып, беделі артты. Ол енді кез келген халықтық-
хореографиялық ... ... ... ... ... білгірі. 30-шы жылдардың басынан бастап халық
билеріне арналған ... бір ... ... ... ... емес.
А.И.Моисеев фольклорлық биден Лондон фестивалі үшін орындаушыларды
іріктейді: ол – ... ... ... фестивалінің алғашқы жетекшісі
және ұйымдастырушыларының бірі. Мәскеудегі халық шығармашылығы Театрының
хореографиялық бөлімінің жетекшісі болды, ... ... ... ... биін 1936 жылы театрдың салтанатты ашылуында көрсетті. Ол
Үлкен ... ... ... балетті, халық билері концертін
өткізудің жоспарын ұсынды. Жоспар қолдау тапқан жоқ. Сол уақытта ол ... ... құру ... ... ұсыныс жасады.
Оның пікірінше, халық билері біздің болмысымызды, тұрмысымызды,
тарихымызды, жеке ... жеке ... ... ... ... кеңес билері мазмұнымен сәйкес ... ... ... ... ... ... ... алдында тұрды. Ол тек
концерттік ұжым ғана ... ... ... ... ... ... және зерттеп білетін ғылыми-әдістемелік орталық
болуы тиіс. Мемлекеттік халық билері ансамблі ... ... ... ... ... ... көпір болуы керек.
Моисеев ансамбль аралығында ғана шектеліп қалған жоқ. Ол 1936, 1937,
1938 және 1939 ... – төрт дене ... ... ... ... ... ... тақырыптар («Біздің шекараны қорғау» және т.б.),
мыңдаған орындаушылардың анық ырғақты ұйымдастырылуы, танктың жүріп келе
жатқан елесін ... әуе ... ... ... ағысы сияқты әрекеттің
өнертапқыштық мүмкіндіктерін пайдалану – «дене шынықтыру режиссурасы» жаңа
көкжиектерді ашты, кеңістік пен топпен ... іс ... ... ... ... мүмкіндіктерін тануға үйретті. Шеруді дайындаған жылдарда
жинақталған әсерлері «Кеңестік бірінші ... ... ... ... болды.
Сол жылдардың өзінде-ақ, Моисеев спорттық жарыстың халықтық түрлері
мен фольклорлық би арасында байланыстың ... өте ... ... ... ... бірінде ол былай деп жазады: «Кеңестік халықтардың
ұлттық спорттық ойындарының көңілді әрі әр ... ... ... керек. Көрсетілім ... ... ... ... ... батылдығымен, энергиясымен тесіле қарайтындай болуы керек.
Әрбір республика өзінің көрсетілімін анық әрі көңілді ұлттық ... ... ... Бұл ... бір-бірімен кезектесе шебер ауысуы біздің
еліміз туралы, кеңес адамдары туралы,ғажайыптар тудыратын еркін ... ... ... дүние жүзіне әйгіленген ерлік істер туралы жарқын ... ... ... Моисеев ансамбльде іске асырды: жоғарыда аталған
сапалар ұжым шығармашылығында ең ... ... ... ... ... тұтастық, идеялық, бірізділік өте көрнекі. Ол
сенарий жазумен ... ... ... «Құпия қобдиша» балетін қою
туралы ой ... ... ... мұра – ... ... ... ... Коломбинодан Пьероға, Тартальядан Панталонаға көшіп жүреді,
бақытты иегер құлыпты ашпақшы ... ол аяқ ... ... ... қобдиша бос болып шығады)[1. 35б]
Белорусь би фольклорының сарыны бойынша балет қоюды ... ... ... ... биі – ... спектакль
эпизодтарының бірі. 1938 жылдың соңына қарай Моисеев «Коньек – ... ... ... ... жаңа сенарийді жариялайды. Ал 1939 жылы
Мендельсонның ... ... ... ... түс» ... в летнюю ночь»)
атты шекспирлік балеттің қойылымын жасауды жоспарлайды.
«Юрочка» мен «Коньек – Горбунок» балетіне көңіл аудара отырып, Моисеев
өзін ... юмор ... ... адам ... ... ... ... танытты. Ол классикалық, фольклорлық мінездегі билердің арасындағы
бөгеттерді бұзып, спектакльдің идеясын ашатын, ... ... ... Осы ... ... ... деген ұмтылысы оның қызметінің ең
негізгі сипаты.
Күн өткен сайын Моисеев өзінің сүйікті баласы іспеттес ... ... ... да ... ... ... ... белсене айналыса
бастайды. Бұған дәлел ретінде оның балетмейстерлік жазбаларын оқысаңыз көз
жеткізесіз.
«Би – өзінің бойына халық жанының бір ... ... ... ... ән, ... халық жылнамасы, халықтың ежелгі және анық ... ... мен ... ... өткізген оқиғалары. Халықтың сарқылмайтын
би қазынасы көптеген баға жетпес маржандарды сақтап келеді. ... ... ... күші, халық ойының бейнелілігі, мәнерлігі мен
пластикалық формасы, сезім тереңдігі ... ... би, ...... және ... әскери және махаббат сияқты
түрлерінің көптігі өмірдің өзі туғызған дүниелер. Өмірді көре ... ... ... халықтың өзінен үйрену керек. Тек би ғана емес, аңыз ... ... мен ... тігу, ұлттық киім мен сәулетшілік – осының бәрін де
халық өзі жасаған және ... ... ... ... ... ... сондықтан да халық шығармашылығы – сахнаны өмірдің айнасы
ретінде жасауға ... ең ... ... »,-деп жазады Игорь
Моисеев.
Талантты хореограф, қоюшы режиссер ... ... ... ... халық өмірінің тұрмысы мен мәдениетін көрсететін сюжетті,
халық шығармашылығының бір ... ... ...... ... ... алу, оны ... және байыту және оны халық игілігі
ретінде халықтың өзіне қайтару. Біз ... тірі ... ... ол суы ... ... ... ... іспеттес. Үздік
дәстүрлер үнемі дамып отырады, жаңа сапаға ие болады – сол себепті ... ... ... ... тірі поэзияны сақтап қалу үшін
ең алдымен ешкімді ... ... және ... ... ... ... Ол ... бидің өмірде қалыптасқан қайталанбас мінезін
сақтай отырып, оның ішкі ... ... ... ... ... ... ... анықтылыққа ұмтылады. Оның ... ... ... ... бейнеленуіне өзінің
қалыптасқан күнінен бастап тырысты, бүгін де, ... да ... ... ... әр ... би нұсқаларын оқып-үйреніп қана, оның
этикалық, ... ... ... ... ең бастысын, ең маңыздысын
сезінуге, ... ... ... ... ... ... және ... құрылған «жалпы
әрекеттерді» табуға тырысқан жоқ, керісінше, баяндап айтатын тірі ... ... ... ... ... Ол үнемі сахналық
шығарманы құрамды бөліктерге бөліп алуға келмейтіндей етіп жасауға тырысты.
Себебі ол балетмейстерлік ой ... ... ... сондай-ақ,
қоюшы ұсынған шешім әрбір орындаушы үшін ішкі табиғи қажеттілікке айналуын
қалады.
Міне, сол себепті Моисеев ұжымында ... ... ... ... мән береді.
Ол кейінірек «диологтар» мен ... ... ... ... ... ... әрбір бишіге оның ерекшеліктері
мен мүмкіндіктеріне сай, оның ... ... ... ... ... ... үшін ... болса, басқа біреу үшін ол жеңіл әрі табиғи
болуы мүмкін. Орындаушының алдына қойған мақсат ... ... ... ... ... ... ... алдындағы мақсаты соншалықты қызықты
болады, жайбарақаттылығына да қауіп аз. Ол әртіс үшін жасанды ... жоқ. ... ... жаңа ... ... қоймайтын қиыншылықтарды
табиғи түрде жеңе білуі қажет. Кедергілерді жеңіп, алға қойған мақсаттарды
шешіп, ол жаңа номерді ... ... іс ... өмір бойы есіне
сақтайды. Осындай түсінік – тыныштанудың ең үздік жапқышы.
Оның ... ... ... ... ... бағындыра алатын
адамдар қажет болды. Бұл қасиетке ол айлалы техникамен көрерменді ... үшін ... жоқ. ... ең күрделі техникалық тәсілдер, тіпті
трюктер бидің идеясын, бейнесін, ішкі ойын ... ... Егер ... би ... динамикалық тұрғыда аша отырып, әрекетке одан да бетер
экспрессия берсе, трюк орынды. «Партизандағы» әрекет ... ... ... үшін ... солистердің күрделі айналысын енгізді.
Осындай кеңістік пен ... ... ... ... – оның ... ерлігін сезіндірді.
«Ең қиын трюктерді орындай алатын әртіс ең қарапайым ... ... ... терең әрі күрделі екендігін сезіндіре отырып билеуі тиіс»,-
дейді Игорь Моисеев. Біз айтар едік, Моисеевтің ансамбльдегі ең ... – оның ...... «Крыжачка». Егер оның аңғал әрекетіне
жартылай балалық эмоцияның ... мен ... ... қабылдауының
жастығын, бір –біріне «көктемгі» ынтықтығын қоспаса, бәрі де мағынасынан
айырылар еді. ... ... ... ... ... ... ... қабілетті болуы керек.
Моисеев әрқашан да бишінің үлкен ... ... ... ... ... ... және ... қауым билері мен
ежелгі халық билерінен бастап бүгінгі ұлттық билермен аяқталатын орындаудың
ұлттық мәнерін үйренуіне ... ... би ... ... құруды
армандады. Осы сияқты әртістерсіз ... ... ... ... ... емес еді. Бұл ... мәні келешекте біздің
«хореографиялық мемлекеттің» шекарасының кеңеюінен тұрады. Ол би ... ... ... ... ... көргісі келді.
Оның ұжымы фольклорлық білімдерінің жинақталуы бойынша өмір сүріп келе
жатқан дәстүрлі билерді шығармашылық жорумен шектеліп қалмай, ... ... ... деп ... , ... ... өмір сүріп жатқан
әуендерге шығармалар жасауға кірісті. Бәрімізге ... ... ... ... ... ізденіс жасағанымен, ансамбльдің басты тақырыбы – қазіргі
заман болды. Тақырып өте маңызды және өте қиын. Өз ... ... олар ... ... ... ... тырысты. Моисеевтің ансамбльдегі ең
көрнекті қойылымдарында «Корабльдегі бір күн» («День на ... ... ... ... в колзозе»), «Бір мамырдың
екеуі» («Два Первомая») өмірдің өзі балет сахнасында бейнеленуге ... ... егер біз ... балет ұстанымымен емес, балетті өмір
ұстанымымен қарастыратын ... ... және ... - осы екі сөз тіпті
бүгінгі ... ... ... ... ... Бүгінгі күнге дейін балет
репертуарының ... ... ... ... жатқан экзотикалық
ертегі сюжеттері гүлдеп тұр. ... ... де ... ... ... дәстүрлердегі балет құқығын теріске шығаратын адам ... ... ... ... ... ... олар біздің өмірімізде
күш-қуат беретін болғанда ғана өткен өмірдегі ... ... ... ... ... ала ... Моисеев би фольклорының
барлық байлығын шығармашылық ... ... ... ... ... емес деп тұжырымдады. Хореографияның бұл облыстарын бөлудің орнына,
қайта оларды біріктіріп, барлық құралдардың мықты ... ... ... ... ... орнын иеленуі тиіс. ... ... ... ... ... мол ... онда ... тек
жеңіске жетеді – деп Моисеев қазіргі заман туралы мәлімдейді.
Моисеев халық фольклорлық биін толық меңгергендіктен, ... ... ... ... тұрмыстық би туралы көп мән беріп айтады.
Саханалық би шығармаларымен айналыса жүріп, біз өнер үшін сан ... ... Ал ... биді елемеу арқылы біз өнерді ... ... ... ... өйткені дәл осы жерде, ... бал биі ... ... ... және ... талғам
айтылады, осы жерде біздің жас ұрпақтың ... ... ... би ... да ... ... ... үшін пайдалы орта
болды. Бұдан хореографтар сол уақытқа тән пластикалық материалдарды тапқан.
Шығармашылық – ой ... ... ... ... алған
әсерлердің шынайылығы мен күші шығармашылық арқылы тексеріледі.
А ... 102 қала мен КСРО елді ... және ... болып,
1943 жылы қаңтарда Мәскеуге оралады. Әлі де әскери, аспандағы әуе ... ... ақ ... ескі және жаңа ... ... ... ... ... ... ... өмір сүріп
жатқанын көрсетеді. Ұжым қайтадан соғысқа дейін өздеріне үйреншікті ... ... ... залда жұмыс істей бастайды. Моисеев ансамбльмен
қойылым жұмыстарын бастап та кетеді. Ансамбль ... мен ... мен ... біріккен күштерімен жинақталды.
Молдаванның «Флуэр», тәжіктің «Пышақпен би» («Танец с ножами»), ... ... ... ...... ... ансамбльдің
бірінші бағдарламасында белгіленген жүйені жалғастырушы, 1943 жыл ... ... жылы ... ... ... ... ... бір жылдан кейін «Полька – әдемі кейіпімен және ...... с ... и комплиментами») толықтырылған «Өткен
күндер суреттері» циклі кеңейтіледі. 1943 жылы «Жексенбі», «Трепак», ... жылы ... ... жарыққа шықты.
Бұл шығармалар ұжымның бірте-бірте қалыптасуы мен дамуында үлкен роль
атқарды. Бірақ ансамбльдің негізгі қызығушылығы басқаға жұмылдырылған ... Отан ... ... жаңа ... ... жеңіске қарай бет бұрды. Міне,
дәл сол кезде халықтың ерлігі туралы тақырып, ... ... ... ансамбльдің ой-ниетін билеп алды. 1942-1943 ... бір күн» ... ... ... ... ... ... сюита») хореографиялық каритинасы жасалды. Бұл
– барлық кеңес балеті үшін де, ансамбль өмірбаяны үшін де ... ... Бұл ... ... мен ... жаңылысы маңызды
қорытынды жасауға мүмкіндік берді. ... ... ... ... ... «эстрадалық жеңілдігін», ... және ... жат ... тақырыптарды үстірт іске асыру.
Қазіргі заман шығармаларына қарай бағытталған оның жолы – ... ... ... Осы ... ... ... ... «Кемедегі бір күн» болды.
Бұл хореографиялық картина туралы ой 1938 жылы-ақ ... ... ... мен Қиыр ... болғандығы оның анық көрініс табуына себепші болды
және оны іске асырды. Сюитаға арналған материалдар Тынық мұхиты ... ... ... ... жиі ... ... тұрды және алғаш
рет өзінің ән мен би ... жаңа ... 1942 жылы ... ... қойды. Оның байқағандары өте мол болды. Оның күрделілігі мынада
еді: өмірлік әсерлерді дұрыс таңдап алу, ... және ... ... ... әрі ең ... ғана ... ... болашақ
картинасынан қомақты, тұрмыстық шындыққа жат бейнені ... Олар ... ... ... сараң ырғағынан еркін динамикалық би
ырғағына дейін қарама-қарсылыққа толы. Эпизодтардың бір-біріне кереғарлығы
жиі ... ... ... ... ойдың анықтығы да суреттеледі. Арқауының
өзегі – тұлғалы теңізшілердің марштық, өзінше ... әрі ... ... ... сәні» болып табылады.
Барлық шығармалар ашық, шуақты әуенде берілген. ... ... ... ... ... ... ... боцман, өзі сотқар,
сорайған механик, епті ... ... ... көңілді көмекшінің
мінездерін байқауға болады. Ансамбль ... ... ... ... мінездерді көрнекті түрде тұлғаландыруды көрсеткен жоқ.
Сюита өте байыпты, байсалды болғанымен, бұл мінездердің комедиялығы
басым. Бұл да өзінше ... ... ... Оны ... ... ... сумен жазылған түпқалқа да жоқ, ... ... кеме де жоқ. ... ... – оның ... оның қиыр ... ... оның жаны – биде өмір сүреді. «Кемедегі бір күн» («День на
корабле») – фольклор ... ... мен ... ... көрсетудің жаңа
сатысы. Егер айтатын болсақ, «Мәскеу түбіндегі лирика» ... ... ... қоюшының қиялымен өзгерген жеке қимылдар халық биі
лексикасына құрылса, енді ... жеке ... ... ... ... ... ... суретшінің қолтаңбасы кең,
батыл, тіпті ... ... ... ... ... қимыл барысында ол
әрқашан қажетті әрі ... Дәл ... ... ... ... ... Оны қазіргі заманның ұрыс сахнасы сияқты заманауи
теңізші ... ... ... орындайды. Бұл мәнмәтінге енген ежелгі ұлттық
би үлкен патриоттық идеяны ашып, аса заманауи мазмұнда жанданды[1. 31б].
Өзінің шығармаларының негізіне ... ... ең ... қасиеттерінің
бірі – оның бейнелеуін орналастырған. Өйткені ... би ... тек ... ... ... Кескіндемелік хореография сюитасының
барлық қоймасын анықтады.
«Кемедегі бір күн» («День на корабле») – бағдарламалық ... ... ... ... ... ... аталады: шығарманың
мазмұны, тақырыбы, алғашқы деректемесі – заманауи ... ... ал ... – оның ... бейнесін жасаушы, ақиқат болмысты іске асырудың құралы».
Тағы да бір төтенше маңызды сапасы ретінде мынаны ... ... ... биі мен кеңестік топтық әндердің жақындығы ашылды. Іс ... ... ... ... ... теңізші әндерінің
әуендерінде емес. Іс ... ... ... әндік бейнелермен
жақындасты; биде де әндегі сияқты сымбатты суреттемелер тұтас ... ... ... ... ... ән шығармашылығымен мұндай терең
ішкі өзара байланыс бұдан кейін де ... ... ... көрініс табады.
Әскери өмірді оқып, үйрену – ... ... ... қалдыруда
ансамбльге көп көмектесті. 1938 жылы тұңғыш рет ... ... ... ... ... ... ... билері кездесетін «Қызыл әскер
биі» («Красноармейская пляска»), кейін 1959 жылы ... ... ... ... ... әскери тақырыпқа
арналуы тегін ... Бұл ... оның ... сонау құрылғанынан бастап ән
мен биге ... ... ... шығармашылығымен жанасу нүктелері
көптеп саналады. А.Александровтан ... ... ... ... ... Ансамбль әрқашан заманауи
кеңестік ... ... жаңа ... ... және оның ... ... және ол өзі де оның әсерін байқап көрді.
1950 жылы хореографиялық картина «Партизандар» дүниеге ... ... ... бес ... ... ... (славян халықтарының
билері, Монғол және Қытай билері) көпшілігіне қарағанда жаңа ... ... ... ... иеленді. Соғыстан кейінгі мерекелік концерттің
қайнаған ... ... ... көлденең ұстаған, сеңсең бөрік
киген, қара ... ... ... шыға ... ... ... алысқа
қадала қарап келе жатқан командир отрядты бастап келеді. ... ... ... ... ... ... ... түзу сызық шеңберге
айналады. Оқиғаның толық шымырлығы, ұмтылысы, күшіне айналған шеңбер ... ... ... ... ... Сол ... шабуыл жалыны лап ете түсті.
Қатты қызып алған топтық би ... ... ... ... ... тәкаппарлана жоғары көтерген таулық ұшып келіп, жау оғынан
құлайды; ақ-сары түсті бұрымды бойжеткен оны ұрыс ... алып ... ... ... ... түседі; фантастикалық күрделі
айналымнан дон казагы зымырап келеді; ал орталықта, құты тістенген, ... ... ... ... ... ... бозбала ұрыстың ең қайнаған
ортасынан шыққандай, жынданған адамша шыр көбелек айналады.
Осы ... ... ... ... ... кавказдық – фольклорынан қоюшының іздеп тапқандары.
Жеке және топтық эпизодтарда орыс биі, ... ... ... ... ... Шығарма мағынасы – ауыр әскери сынақ
жылдарында еліміздегі барлық халықтардың бірігуі ... ойды ... ... Осылайша би өзінің мәнін, күші мен ... ... ... әртістердің техникалық сапасын демонстрациялануының мастануынан
соншалықты тазаланған, ... ... ... ... ... кез ... соло күшейте алатындай сезім шамасы пайдаланған
белгілі тәсілді көркем жинақтаудың биік ... ... ... – соғыс жылдарындағы бақылаулардың жиынтығы және қорытындысы
ретінде 1945 жылы айтқан Моисеевтің ... ... ... бетбұрыс
байқалады» деген сөздерін дәлелдеді. Қазіргі заман тақырыбына арналған
эпикалық би сюиталарының қойылымы жаңа ...... би ... өсу ... ашты. Осы күнге дейін жалғасып келе ... ... ... ... ... ... ... халықтықтан бөліп
алуға келмейді. Халықтық – көпшілік ... ... ... ... – би тілінің мазмұндылығы мен анықтылығы. Халықтық – ... ... ... ... ... ... ... жылдары ансамбльдің өнері өте белгілі болып, көрермен кең
көлемде таныса бастады. Ол ... ... ... ... ... ... Ұжымның көрсетілімдеріндегі насихаттаушы күш тексерілген
және өмірде ... Ол ... яғни ... ... жоғарылаған
кезінде, ансамбль мүшелерінің жоғары ... ... оның ... да ... көрініс тапты.
Және тағы да осы жылдардың ең ... ... деп ... ... Ұлы Отан соғысы кезіндегі өнерге тән патриоттық ... және орыс ... орыс ... ... мен ... ... ... оның тарихи және рухани міндетін бейнелеп көрсететін,
қажеттілігін сақтайтын орыс тақырыбына, орыс ... ... ... ... ... ... биі... Отандық театрдың, оның ішінде балеттің тууы мен дамуындағы
оның ролін бағалау қиын. Біздің хореографияның ... ... ... тұрады, бірақ кәсіби өнер мен фольклор арасындағы байланыс
тұрақты түрде іске асады.
XVIII ғасырдың ... ... ... би ... ... неғұрлым
алыстап, антагонизмге айналған ... ... би ... ... ... сарайларда сақталды. Бұған себеп – орыс ... ... ... ... ... ... әр түрлілігін,
эмоционалдылығын білдіретін орыс биі бал және ... ... ... ... ... ... қатар жұртшылық алдында және аулада –
сахнада өмір сүреді. Ресейдің сол уақыттағы әдебиетшілері, суретшілері,
композиторлары ... орыс ... ... ... арасында болды
және олар әрқашан да оның ержүректілігі мен пәктігін, ... ... оның ... мен ... ... ... биі ... чуваш, удмур, башқұрт фольклорына (бүгінде оның
әсерін байқауға болады) тікелей әсер етсе, егер украин, белорус ... ... ... егер ... ... орыс ... кадрильді білсе, онда
оның орыс балет театрына ықпалына таңқалуға болады. Орыстың халық ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге ол классикалық балет ... ... ... ерекше көңілін өзіне аударды.
Отандық және шеттен келген балетмейстерлерді дәл осы ... ... ... ... балеттік спектакльдерде орыс биін пайдалануға
тырысуы, олардың өздері жасаған ... ... ... ... ... ... сахнаға шығаруға деген талпынысы
орыс биі үшін, оның ... өмір сүру ... үшін ... ... шайқас еді.
1767 жылдың өзінде-ақ Анджиолини орыс ... ... ... ... ... және ол ... табысқа ие болды. Осы ... ... ... ... Вальберх, Глушковский, Огюст, Аблец ... ... күші ... ... әрі ... ... ... тіпті ең
игі эстетикалық ұмтылудың өзі заман жағдайлары мен ... ... ... Ал бұл ... ... одан да әрі ... бола бастады.
Халықтық, реалистік, алдыңғы қатарлы билердің бәрін кемсіту, жою ... ... оның ... ... ... болды. Бірақ халық
биі қайта тірілді. ... ... ... биі орыс композиторларының ... ... орын ... ... ... ... ... операсындағы би, «Младыдағы» шеру. Лядовтың «Кикимора» және
«Баба Ягасы» («Жалмауыз ... ... ... Разин», «Славянский
квартет» («Славян квартеті»), Римский-Корсаковтың «Садкосындағы» су асты
патшалығының қиял-ғажайып ... Орыс ... ... пен әуенге
байлығы, рухтандыратын дәстүрі отандық музыкадан көрініс тауып, оның ұлттық
сипатының дамуына ... ... ХІХ ... ... ... сахнадан алынып тасталған,
орыс деревняларының алыс ... ... орыс ... өзі ... ... өмір ... сол ... бірте-бірте жұтаңдана бастады.
Дарынды жазушылар өзінің қайнар-бастауларынан зорлықпен айырылған ... ... ... өз ... ... ... туралы мұңайды.
Революция халық өнерінің биік мақсаттарын қайта жаңғыртты. Революцияға
дейінгі жылдарда балет сахнасында сирек кездесетін шығармалар (Стравинский-
Фокиннің ... ... мен ... еске ... енді
орыс биінің театрға қайта оралуы үшін ... ... ... ... түсті орыстың ұлттық фольклорына негізделген балеттік спектакльге
дем беру үшін оның ... ... ... ... және ... ... бөлшектерін қайта қалпына келтіру керек, халық шығармашылығының
мүмкіндігі мен құқығын толық ақтау керек. Осындай мүмкіндікті тек ... келе ... ... ... ғана ... Ал ... ... орыс биінің классикалық бимен бірігуінің жетістіктерін тамаша
дәлелдеме ретінде берді. Біздің ... орыс ... ... жаңа ... Бұл ... ... на ... горе» және «Байка про лису»
балеттерінің авторы, би фольклорының сарынын кең көлемде пайдаланған ... ... ... ... аз ... Бұл тарих бүгінгі күні де
жасалуда: с.Прокофьевтің музыкасына жазылған Ю.Григорьевичтің 1957 ... ... ... ... ... балеті мен Р.Щедриннің музыкасына
жазылған 1963 жылы сахналанған И.Бельскийдің «Конек-Горбунок» балеттері –
бір-біріне мүлдем ... ... ... жағынан бұл балеттер
классика мен фольклордың бірігуінің ... ... ... ... балетке халық шығармашылығы элементтерін батыл түрде енгізген.
Бұл тарих Пятницкий атындағы ... ... ... және ... ... балетмейстері О.Князеваның
қайраткерлігімен, ... ... ... ... ... тең шамада құрылды.
Ансамбльдің «Русской коллекциясында» («Орыстық коллекциясы») өзіндік
орны бар жинақтар – кадрильдер бар. Князева, Фомин, ... ... ... ... ... жасай алады. Қоюшылар орыс
биінің көптеген түрлерінің әрқайсынан әр кез ... осы ... ... дәл ... мәнерлі құралдарды іздейді. Стилистика мағынасы
бойынша дәл, киім тұрғысынан да дәл, ең ... ... орны мен ... ... ... орны мен ... ... өзінде де, орындау мәнері,
кейіпкерлердің мінездері арқылы көрсетіледі.
Сондықтан орыс биі ансамбльге, ең алдымен, заманауи құбылыс ретінде,
өмір сүретін, жұмыс ... ... ... ... ... ... өнер ... келді.
Содан кейін ғана толық тартымды ескі «Северный ... (1939) ... ... (1943) балеттері пайда болды. Орыс биінің ... ... ... ... ... іске ... көмектесетінін тәжірибе
көрсетті. Фольклордың театр шығармасына тікелей ауысуы тегін емес. Ол ... орыс биі ... ... ... бір жыл өткеннен кейін 1938 жылы «Мәскеу түбіндегі
лирика» («Подмосковная лирика») хореографиялық сахнасы және «Өткен күндер
суреттері» ... ... және ... суреттері» («Советские
картинки») циклдерінің алғашқы үзінділері пайда болды. Бұл шығармалармен
жұмыс бір уақытта жүріп ... Екі цикл де ... ... ... ... бірлігі мен тұтастығы айқын, салыстыруы анық, ірі, ... ... ... де анық ... ... ... картинасына»
кіретін «Фабричная кадриль» («Фабрикалық кадриль») мен «Полянка» арасында
ешқандай ұқсастық жоқ.
Халыққа деген құрметті көңіл, ... ... ... ... ... ... ... – бұл қасиеттер барлық «Өткен күндер суреттері»
циклінде – «Жексенбі», ... ... ... түбіндегі лирика»
сияқты балеттерде өмір сүрді. ... ... ... ... ... ... халық мінезінің белгілерін теріске
шығарды. ... ... деп ... ... ... ... бағдарламасы
халықтың қалыптасқан салт-дәстүрінің көрінісі болды». Ансамбльдің мақсаты
негізінен композицияны жетілдіру, дамыту және ... би ... ... ... ... Келесі бағдарламаларды жасау барысында
ансамбль егер фольклордың соңынан еретін болса, онда олардың ... саны ... ... ... ... сол ... ... Сондықтан енді олар өмірдің өзінен алынған жаңа тақырыптарды ойлап
тапты: фольклор ... ... ... ... ... мен
«Кеңес суреттері».
Екі хорелграфиялық цикльдің пайда болу ... ... ... ... ... ... бағалау өте қиын: олар орыс биінің
негізінде жасалды, оның ... ... ашық та анық ... формасын
енгізді[1. 41б].
Сондай-ақ, Моисеев: «Орыс биіне орындаушылардың жеке мінездерін үлкен
дәрежеде терең ашу тән. ... ... ... ... ... ... ... - деген еді.
Бұл екі ереже де ұжымның орыс биіне деген ерекше қатынасын көрсетеді.
Бір жағынан, қарапайым түпнұсқа ... шығу ... ... ... ... көп түсті материал ... әр ... ... үшін таптырмайтын материал ретінде фольклорды пайдалану.
Моисеевте бұдан басқа осы тақырыпқа қатысты 1939 жылы ... ... ... бар. ... кадрильде» барлығы да жеңіл
юмормен кескінделген және ... ... ... ... ... ... ... көңіл көтере білетініне қызыға қарайды.
Осындай жоспармен «Полька красотка с ... и ... ... ... ... ... сахналақ сәндеме жоқ. Бұл биде сахнада – ... ... ... саудагер, әкім, бұйрық беруші көңіл көтереді.
Сүйкімді бойжеткендер – ... ... ... ... ... ... ... табу, ғашық адамы үшін күрес – осының барлығы
қошеметпен жеңіске жетеді. Көңіл ... ... ... олар ... ... бастары айналып, еріндерімен жүрек жасап, сығырайған
қара көздерімен қабақ астынан ... ішкі ... тек ... ... қарай тырысудың
нәтижесі емес, соншалықты ұлттық ұстамдылықтың белгісі. ... ... ... ... ... ... ... басым
болды. Бұл жағымсыз кейіпкерлерді жасаудағы алғашқы талпыныс, әдетте ... ... ... ... ... ансамбльде «Колхоз
көшесі» хореографиялық сахнасында «Тустеп», ал «Революцияға ... ... ... ... ... ... «Кейін маймылға
қарай» («Назад к обезьяне») рок-н-ролдың моисеевтік ... ... біз ... еске ... ... -
ансамбльдің хореографиялық сатира саласындағы алғашқы тәжірибесі.
«Өткен күндер суреттері» циклінің барлығында да сатиралық реңк басым.
Бір сәтке жанған алау ... ... ... ... ... осылайша
көрермен үшін әрбір миниатюрадан кейіпкердің ішкі жан ... ... ойды ... биі ... ... ... ... ғана қиял қайнары емес.
«Аула бойынша» («По дворам») миниатюрасы ... ... би мен ... ... ... Ал ... красотка с фигурами и
комплиментами» балдық-тұрмыстық биге негізделген. Сол ... ... ... «би ... кең көлемде тарай бастады. Осы
шығармалардан ... ... ... ... ... ... ең
соңында, кәсіби балет сахнасы туғызған би ... ... ... тырысу байқалады. Осындай сырт көзге әр алуан болып көрінетін
«болмысқа» назар ...... ... тағы бір ... болып
табылады.
«Өткен күндер суреттерінің» жарыққа шығуы 1943 – 1945 жылдарға тән.
1948 жылы «Екі бірінші ... ... ... ... ... ... ... тақырыптарға мойын бұрып, осындай қиын
мақсаттардың шешімін ұсынады. Бұл қойылымдардан таза ... ... ... ... ... ... ... сақтықпен, жан-жақтан қауіп
күту әрекетімен бірігуінің қаныққан жағдайын жасады.
Мұндай туындылардан халық шығармашылығының революциядан кейін баюы, әр
түрлі ... ... ... адамдардың шығармашылығы туралы ойларды
көрмеу мүмкін емес. «Победный ... ... ... ... ... «Гопак Коло», «Яблочко» сынды орындаулары –
ұлттық республикалардың фольклорларына үлкен орын ... ... ... ... Бұл ... ... ... теңізші мен милиционер қыздың асығыс романы туралы айтатын сахна,
«Физкультурный вальс» және ... ... ... ... ... ... дене ... сахнаға шығуымен аяқтады. «Два Первомая»
бағдарламасына жиналған номерлердің ... ... тірі ... ... ... ... үйсіз комедианттарды
футболшылар, теңізшілер, ... ... ... Мұнда тек
киімдер мен атаулар ғана өзгермейді, сондай-ақ жаңа әлем, жаңа идеалдары
мен жаңа өмірге ... ... бар ... ... болады. Міне, осылар
«Кеңес суреттерінде» («Советская ... ... ... ... ... ... сахнада қазіргі заман өмірін
реалистік тұрғыдан жандандыру туралы шынайы ... да ... ... келетін болсақ, онда ол өзінің тарихының алғашқы жылдарында
осындай шығармалар үшін ... ... ... те, ... де
жинақтай алмады. Оған біздің өнердің эстетикалық негізін және идеясын
түпкілікті өзгерту үшін он жыл ... ... Он жыл – ... тууы ... шығармаларының сахнаға шығуына жол ашқан. Ансамбль үшін де бұл ...... ... ... мен бүгінгісін көрсететін екі көркем бейнені
жасауға бір жыл жеткілікті болған жоқ.
Ансамбль жаңа ... жаңа ... жаңа ... ... қана ... ол ... ... «Кеңестік суреттер» жаңа
цикліндегі заманауилық – азаматтық, ... ... ... жаңа
тақырыптың қазіргі заман тәсілдерімен ашылады.
Жаңалықтың орындаушыларға өзіндік талаптарды қоюы табиғи. Қысқа уақыт
шекарасын өмір бейнесіне енгізе ... бір ... ... ... ... плакаттылығынан, қысқа эпизодтың маңыздылығын ... ... ... ... ... ... еш ... бірікпеу
мүмкіндігі – «Өткен күндер суреттері» циклімен жұмыс істеудің ... ... ... ... өзін ... ... ... сезінуі
ансамбльдегі әрбір әртіске сахнада бүгінгі күннің батырын нақтылы түрде
көрсетуге ... ... ... ... пен қарқынға, кадриль мінезіне сәйкес
әрбір ... ... ... оның ... ... ... заңы бойынша өмір сүреді. «Сыңғырлаған» дауыстар,
бүйірлерін таянған қыздар, ... ... ... ... ... ... ... жүріп келеді, «жергілікті маңызы
бар стилягалар» - жас теңізші өзінің ерекше ...... ... «шешудің» ретін тапқысы келеді... Ең соңында, колхоз ... ... ... ... таластан қолы босамай, би шеруін тұйыұтайды.
Барлығы шартты, барлығы шын. Барлығы да өмірде ... ... ... ... Орыс ... ... ... ұжымның жұмысы жеткілікті дәрежеде
көлемді әрі маңызды. Бірақ ең маңыздысы – ансамбльдің орыстың ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі
формалардың, бояулардың, тәсілдердің молдығы, орыс биі ... ... ... ... ... ... табылады.
Орыс тақырыбына деген бұлжымайтын көңіл орындау мәнеріндегі ұлттық
ерекшеліктерді сақтап қана ... ... ... ... ... ... туғызды. Сонымен бірге бүгінге дейін ... ... ... ... ... ... ... көмектеседі.
И.Моисеевтің қойған билері
Әлем халықтарының билері
Орыс билері: «Полянка», «Жыл ... ... ... «Екі ... ... из двух ... «Вензеля», «Алтау» («Шестера»), «Орал
биі» ... ... ... ... ... биі» («Русский ... ... ... ... ... ... «Полька-Янка», «Бульба»,
«Полька-Мама», «Юрочка (Деревенский Дон Жуан)».
Молдаван билері: «Жок улмаре(үлкен жок)», ... ... ... ... ... ... «Юла»,
«Молдавеняска», «Ла спалат (Кір жуушы әйел), «Сфределуш ... ... ... ... ... биі», «Қыздар биі»,
«Махаббатты түсіну», «Жалпы шығу», «Сырба (өте жылдам би)».
Қырғыз билері: «Киіз үй», «Қыз ... ... ... ... ... ... ... «Танец с блюдом (Табақпен би)», Ұйғыр
биі» Сафаили»(ұлттық сылдырмақ аспабы).
Тәжік билері: «Қыздар биі», «Еркектердің қанжармен әскери ... ... ... (бубнаның шығыстық атауы).
Қазақ биі: «Көкпар».
Монғол билері: «Монғол шабандоздары», «Монғол ... ... ... биі: «Жеті шабандоз».
Бурят биі: он биден тұратын «ЦАМ» сюитасы.
Қазан татарларының биі.
Қырым татарларының биі: «Черноморочка».
Қалмақ биі: «Чичирдык (Парящий орел)», ... салт ... биі: ... биі: ... (ер ... бақташылар биі), «Екі жігіт пен
қыздың биі».
Грузин билері: «Картули(Лекури)», «Харуми» (аджар биі).
Азербайжан ... ... ... ... биі), ... ... ... төрт биден тұратын «Майнуки».
Цыған биі.
Латвия биі: үш биден тұратын сюита.
Литва биі: бес биден тұратын сюита.
Эстон биі: «Эстонская ... ... ... ... Үш ... ... ... билері: «Полонез», «Трояк», «Оберек», «Краковяк», ... - ... ... ... ... ... ... точками с
отбивкой по сапогам), «Қоштасу», «Қыздардың басына ... ... ... ... ... биі: бес ... ... сюита.
Румын билері: «Бриул», «Мушамауа»(көңілді топтық би), «Оаш биі».
Фин биі: ... ... биі: ... ... ... ... билеу», «Лентамен билеу», «Сан ча ... ... ... ... биі: ... ... биі: ... халық ойыны. Фехтования на палках». «Екі ... ... ... биі.
Вьетнам биі: «Бамбукпен би».
Чех биі: «Чешская полька».
Словян биі:
Грек биі: «Сертаки»(М.Теодоракистің музыкасына ерлер биі), «Қыздар
биі», «Общий ... ... ... с ... «Жалпы финалдық би».
Испан биі: «Испан ... ... ... биі: ... шақ».
Югослав биі: «Сербиянка»(серб биі), «Кукунешти» (сербтік ерлер биі),
Македондық ... биі, ... биі), ... ... ... ... ... «Маламба», «Гаучо» (Аргентина бақташыларының биі),
«Таверна» (Бір актілі картина).
Мексикан сюитасы.
Венесуэлла биі.
АҚШ билері: «Сквер-денс», ... к ... ... ... ... ... ... суреттері» циклі:
«Мәскеу түбіндегі лирика», ... ... ... ... ... ... П.И.Чайковский), «Ескі
орыс билерінен сюита», «Аула ішінде», «Ухажеры», «Полька красотка ... и ... ... ... ... ... қуаныш».
«Кеңес суреттері» циклі:
«Колхоз көшесі», «Орыс қызыл әскерлерінің биі», «Әскер қатарына
шақырылғандар», «Партизандар», ... ... – он бес би ... ... «Кемедегі бір күн», «Футбол»(хореографиялық сюита).
Биге қарай жол(Класс концерт): ... ... ... «Украин биі», «Гопак-коло», «Полька».
Сырғанақта.На катке(музыкасы Иоганн Штраус): «Коньки тебушілер
вальсі»(«Вальс конькобежцев»), «Қыз бен ... и ... ... ... ... ... ... меже»(«Галоп и финал»).
Ночь на лысой ... ... ... ... ... народная»), «Ночь на лысой горе»(музыкасы
М.П.Мусоргский).
Қыпшақ билері(музыкасы ... ... ... хана»),
«Тұтқындар биі» («Танец пленниц»), «Ұлдар биі»(«Танец мальчиков»), «Танец
лучников», «Салт аттылардың кетуі»(«Выезд всадников»), ... ... ... биі»(«Танец пастухов»), «Әскери би»(«Воинственный
танец»), ... ... ... ... ... ... ... (Бой в слепых ... ... ... мен ... ... фрагийцев и самнитов».
Эстрадалық номер: «Полька-лабиринт»[7. 20-21б].
2.2. И.А.Моиссевтің педагогикалық қызметінің негізі – классикалық би мен
халық ... ... ... ... байланыс
Моисеевтің халық шығармашылығына деген қызығушылығы Памир, Белоруссия,
Украина, Кавказды жаяу және ... ... ... би ... ... ... 1930 жылдардың басында қалыптасты. Бұл ... ... ең ... ... билері ансамблінің қалыптасуы үшін
негіз болды. Сол кезден бастап 73 жыл бойы ... ... ... ... өз ... ... әлемді таңғалдырып келеді.
Игорь Александрович Могисеевтің өмір ... ... да ... ... айтпай кету орынсыз. Бұл – КСРО Академиялық халық билері
ансамбліндегі И.Моисеевтің ... ... ... ... ... ... барысында ол қандай методиканы пайдаланды
деген сұрақ туады. Себебі И.Моисеевтің жасаған билерін тек ТМД елдері ... ... әлем ... осы ... ... өз ... тек фольклорды ғана
емес, классикалық би элементтерін де енгізген жаңашыл-педагог ... ... Бұл ... ... екі ... жанрды бір
тұтастыққа біріктіру болып ... Яғни ... ... ... жаңа ... ... әртістеріне кез келген
нәрсені тез үйренуге, әр түрлі елдердің би ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... ... тура келді. Моисеев ... ... ... ... ... және ... қатарлы
орындаушыларды көрсеткісі келді. Алдымен оның жұмысының әдістемелік жағына
тоқталмас бұрын, осы екі жанрдың өнердің екі бөлек жеке түрі ... ... ... қалыптасу тарихынан бастап айтқанымыз дұрыс.
XVI ғасыр мен XVII ғасырдың басында Италияда танымал Balli Коллесермо
афориттері, dell` arte итальяндық ... ... ... ... arte ... кейіпкерлерінде entrechat классикалық биінің
элементтері бар. Олардың ... ... ... мен ... бидің
классикалық түрінің XVI ғасырда пайда болғанын көрсетеді.
Бірақ классикалық би өзін ... жеке бір түрі ... ... ... Италияда дамымады. Ол өзіне ыңғайлы орынды Франциядан тапты. Классикалық
биді әртүрлі балдарда өнер көрсететін жонглерлер мен ... ... би XVI ... ... ... биге ... кете алмады.Себебі
IV Генрих кезінде аула маңындағы балет би жанрына негізделген еді. XVI
ғасырдың ... ... аула ... ... ... тек аула
маңындағы бикештер болды. Би балеттің негізі ретінде қабылданды, ... ... ... ... ... түсіндіре алатын белгілі
қимылдар пайдаланылды. Биде әсемдік, жұмсақтық, бірқалыптылық, сымбат,
қадамдар мен кішкентай ... ... ... би ... ... Осы ... белгілі бір жаттығулардың арқасында жүрді. ... ... би ... ... жоғары деңгейге көтерілді. Ол
өмір сүрудің жаңа формасын бұрынғыдан да күрделі ... ... да ... ... ... гөрі ... алған ойларды іске
асыру күрделі. XVII ... ... ... ... ... ... қолданбай-ақ, жай, жеңіл мәнерде билеу қабылданды. Бірақ ... ... жас ... «бұрынғыша» ептіліктері мен күштерін көрсетуді
жақсы көрді.[8. 22б] Бүгінгі күнге дейін ... би ... ... шыңдайтын үлгілі би болып табылады. Классикалық би дегеніміз
не?
Классикалық би – әрекеттің мәнерлігін ... ... ... ... ... тән ... ... жүйесі. Классикалық биде
әрекет эмпирикалық түрде емес, абстрагирлік түрде ... ... ... білуімізше, ертедегі халықтардың биінде ретсіз секіру және балет
билерінің кейбірінде халық билерінің ... ... ... ... осы ... ... ... секіріп өту) барлық адамдар
жасайды. Дене, қолдың ... ... ...... да үйлесімді.
Классикалық би барлық мүмкіндіктерін тамамдай отырып, секіруді бір
жүйеге келтіреді. Біз бір аяқтан екінші аяққа, екі ... бір ... ... екі ... екі ... екі ... тіпті бір аяқпен секіруді көз
алдымызға елестете аламыз. Бірақ бұл мұнымен бітпейді. ... ... ... түрі ... геомертиялық схемамен жасалған.
Классикалық бидің негізінде экзерсис бар. Сынып залында жалаған бұл
экзерсис таяқта және ортасында бірнеше оқу ... ... Оған ... ... жолында өз күштерінің үйлесімділік пен жоспарлық көмегін
елемей, балет сахнасының әртістері қайта оралады. Кейбір ... ... ... ... ... ... ... Бірақ кейде
керісінше де болады. Аяқталмаған экзерсис кезінде ... ... ... мен ... ... ... ... ашады. Экзерсис
музыкамен сүйемелденеді және балет әрекетінің құрамына кіретін қимылдар мен
негізгі түрдің белгілі бір ... ... ... өз ... жаңа бір ... ... ... өзінің үлкен пайдасы үшін экзерсис сыныптарына барады. Мұнда олар
болашақ шығармаларының ... мен ... ... ... ... ... балет өнерінің барлық қоры салынған, өсірілген және ... да ... ... өзінің жұмысы үшін оған түпнұсқа ретінде
қарады.
Сахнада ... ... ... мен ... ... ... ... Балет театры өзінің қалыптасуы мен дамуында ... ... ... ... Бұл ... ... сипатындағы биді тарихи-
тұрмыстық биден, ал классикалық биді гротескіден, сондай-ақ, пантомимикалық
әрекеттен ажыратуға болады.
Осындай би ... ... және ... ... ... уақыт өте
келе жұмыстардың жазылғаны анық. Мұнда мынаны баса айтқан жөн, классикалық
би – өте ... және ... ... айқын жасалған жүйесі. Оның
орындау техникасының ауқымы өте жоғары. Бұл ерекшелік балетмейтерге әртүрлі
мазмұндағы және ... ... ... ... береді: шағын
крнцерттік этюдтерден бастап көп актілі ... ... ... ... ... ... би партияларына дейін: Одетта
және ... ... ... Джульетта, Мария, Эсмеральда, Параша,
Китри, Лауренсия, Сванильда, Аврора, ... ... ... Евгений,
Филипп, Вацлав, Спартак және басқалар.
Классикалық бидің тарихын оқып отырып, бұл ... түрі ХVII ... ... ... біз ... екі ... түрін -
классикалық би мен халық биін біріктіргені туралы айтқан едік, демек ендігі
жерде мен ... ... ... ... туралы айтпақпын.
Халық биі әр дәуірде өзінің қызметі мен ... ... ... аты ... ... Бұл ... жауабын біз аты мен
мазмұнының арасындағы түсініксіз сәйкессіздікті, ең ... danse ... ... ... – бұл атаудың сөзбе-сөз аудармасы «мінезді би»
терминін түсінгенде ғана ... ... ... ... ... ... ... билері элементтерінің тарихы болып табылады.
Pas de bourree көңіл аударайық. Бұл ат pas fleuret ... ... ХVIII ... пайда болған. Pas de bourree өзінің атын
ауыстырып, сахналық өңделуінен ... да ... ... ... жоқ, XV ... бастап әдебиеттің түпнұсқаларында атап ... да ... жоқ. Бұл ... ... ... - Лангрлік
каноник Табуро (Туано Арбо) өзінің «Орхесография» деген еңбегінде французың
тұрмыстық биі ... ... мен көне ... туралы көп жазды.
ХVI- ХVII ғасырдағы бал биіне халық билерінен жига мен гальярд енді,
кейін балдық жигалар мен гальярд ... ... ... ... Сол ... ... атын сақтай отырып, корольдық сахналарда
аула ішіндегі куртизан ... мен ... ... ... ... ... ... айналды» әрі көрсетілді.
ХVIII ғасырдың басында биші ... ... ... ... ... бар танымал кітабының бірнеше басылымдары жарыққа шықты. ... ол ... ... биі – ... испандық халық биі
материалдарының негізінде құрылған, ... өзі ... ... ... «Folies d`Espagne» композициясы туралы еске алады. Бірақ
бұл ... өзі ... ... өз ... өмір ... дәлел бола
алмайды. Демек, ХVIII ғасырдағы халық биі жаңа әрекеттермен, қимылдармен
байи түскен деп айтуға болады.[9. ... ... ... ... ... ... ... тұсы
төңкеріске дейінгі атмосфераға жетелейді. Новер ...... оның ... ... ең ... ... бейнелігі, спектакль
идеясы мен оның кейіпкерлерінің мінезін сипаттауға қабілетті хореографиялық
тілі. Бұл талаптардың барлығы да ХІХ ... аяқ басу ... ... сияқты өмірлік маңызы бар қажеттілік ретінде сезілді. Тіпті ХVIII-ХІХ
ғасырда шет елдердегі алдыңғы ... ... ... ... ... ... үш жанр – «игі», жартылай мінезді және ... ... ... едәуір өзгерістерді бастан кешірді.
Блазистағы новерлік жартылай ... ... ... жаңа ... ... би басты. Ол үшінші жанрда емес, кезек бойынша орындалады.
Блазистегі үшінші орынды – «төменгі», ... әлі де ... ... деп ... бидің жаңа түрі иеленді.
Феодалдық-аулалық театрда «игі» деп аталған жанрдың жойылуы және
жартылай мінезді ... ... ... орын ... біз ... 1917
жылға дейін құрылған балеттердегі мінезді билердің пайда болуына жол ... ... ... өрістеген жаңа көркем ағымдарға байланысты театр
мен кескіндеме саласында мінезді (халық) биі қайта ... ... ... ... Бұл ... балетмейстерлер М.Фокин мен А.Горский
еңбектерімен, сондай-ақ фокиндік шәкірттермен, ... ... ... ... К.Голейзовский т.б.) ашылды. Балеттегі фокиндік
реформа негізінен типтік импрессионистік түсініктердегі мегзеу мәселесіне
алып ... ... ... биі оның ... ... ... Аяқ қозғалысы стильденген. Аяқтар кез келген уақытта тізе мен
табанды бағындырып ішке (en dedans), ... ... ... сыртқа
айналады. Фокин мұны өзі сезінбестен, барлық негізін қалаған ... ... ... және ... ... ... Классиканы гротескіден және гротескіні мінезді
(халықтық) биден бөлген кешегі кедергілер түбіне дейін жойылды.[10. ... ... ... ... ... биін жеке пән ретінде оқытуға
арналған әдістемелік ... ... ... ... пен А.В.Ширяев
пайда болды. Мұның өзі ХХ ғасырдың басында халық шығармашылығы КСРО-да
жеке өнер түрі ... ... ... ... ... ... ... болу тарихын жіті оқып, мен ... ... ... ... да бізбен бірге өмір сүрген, әлі де өмір сүре ...... ... ... ... биін ... сахнаға
алғаш рет шығарған балетмейстер, педагог. Оның билері ... рет ... жылы ... ... ... ... ... бағдарламада тек Ресей
билері ғана емес, бүкіл әлем билері де ... Біз ... ... ... ... ... бірнеше рет айтқанбыз, міне осы зерттеулер
КСРО халық билері ансамблінің ... ... ... ... қол ... ... ... үнемі еңбек етті. Тіпті өзінің ансамблінің халық
хореографиясының алғашқы ... ... ... байқамай да қалды.
Ол әрқашан өзі үшін фольклор туралы жаңа жаңалықтар ашты, бұл жаңалықтары
тек ... ... ... ... жұмысының жаңа бағыттары
болды. Моисеев қойылымдары әрдайым әрбір бидің халық тұрмысын бейнелеуімен
немесе ... ... ... жылы ... ... ... («Советских картинах»)
«Алма» («Яблочка») биі, ... ... ... ансамбльдің
қалыптасуына маңызды роль атқарды. Бұл шығармаларды қою туралы ... ... ... ... Флотына қонаққа барғанда 1938 жылы ... еді. ... ... ... мен ... ... бастайды, сөйтіп Флоттың
жиі келетін қонақтарының біріне айналды. Материалдарды жинағаннан кейін ол
«Флот ... ... ) ... үзінділерінің бірі «Яблочка» ... ... ... анық көрсетеді. Мен Моисеев ансамблінің ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерін
және оның ерекшеліктерін анықтадым.
Бидің алғашқы әрекеті жас жігіттердің солосымен басталады. Хореограф
бірінші ... ... ... мен ... ... Қойылымның бірінші
бөліміндегі шат-шадыман көңіл-күйді жас жігіттер көрсетеді. Жас жігіттердің
әрбір қимылы, әрбір ымы ... ... ... ... ... сілтеме жасай отырып, хореограф еркін және ... ... ... ... ... ... ... анық
қадамдармен және үлкен лақтырулармен көрсетілді. Әсіресе бұл бидің тағы да
бір ерекше қасиетін атап өтуді жөн ... ... ол – Флот ... ... еткен солдаттың бейнесін көрсетуі. Бұл ... ... ... ... жеке дара ... ... топтық әрекет. Моисеев топтың синхрондылығына көңіл
аударады. «Яблочка» биі еркектердің сотқарлығынмен және ержүректілігінмен
бүкіл әлемге ... ... ... көмегімен «Яблочка» биі тағы да
кәсіби қимыл элементтерін меңгерді. Жас жігіттер орындайтын бидегі ... ... ... ... ... теңізші-солдаттардың сауық-сайраны
өтіп жатқан корабльді бейнелейді. Әрі қарай топ бір сызықпен қозғала жүріп,
иықтарын тірестіріп аяқтарымен қимыл ... Аяқ ... өте ... ... деңгейде игерілген. Жас жігіттер орындарында тұрып, сол ... ... ... ... аяқ қимылдарын жасайды. «Өкшемен жүруді ... жас ... ... ... соң ... ... жылжиды. Жас жігіттер
бұл бөлімде аяқтарын 90 º лақтырып, ... ... ... ... ... сырнай ұстаған жас жігіт залдың ортасынан шығады.
Тапқыр, жолы болғыштан әрі ... ... жас ... ... ... ... ... сырнайда ойнаған жан тебірентерлік сырлы әуенімен
үйлесіп тұр. Сырнай әуеніне ілесіп артта ... жас ... ... ... бір ... ... алға, біресе артқа ұадам жасап жас жігітті
демеп тұр. Сонымен қатар жас жігіт сырнайда ... ... ... ... ... ... ... Бұл бейне арқылы Моисеев Теңізшілер тек
билеп, көніл көтеріп қана қоймайды, сонымен қатар музыкалық ... ... ... ... болды. Қолына сырнай ұстаған жас ... ... ... ... Grand ... аяғын көтеріп үлкен
секірістер жасайды.
Төртінші қоытынды бөлім. Жас ... екі ... ... қимылын
орындайды. Екі сызықта «қысқа жіп» жасаған қимылмен алға-артқа ... ... жер ... ... ... ІІІ ... көтеріп, содан
соң қайта төмен түсіреді. Музыка ... олар екі ... ... ... ... және ... ... қолдарын
жоғарв көтереді. Көрерменге көтеріңкі көңіл-күй сыйлаған «Яблочка» биінің
композициясы осылай аяқталады.
Моисеевтің қойған әрбір биі – әр ... ... ... ... ... бірі ... биін ... Бұл бидегі хореографтың
көрсететін бейнесі – «көктем», жер жүзі гүлдеп, ... ... ... ... ... қол ... орыс деревнясын аралап, қыдырып жүреді.
Бұл бейнені көрсететін орындаушылар бет мимикаларымен бір-бірімен ... ... баяу ... ... ... Биге ... орыс фольклорынан таңдап алынған. Моисеев алғашқы қимылдағы тілдесу
бейнесіне ерекше ... ... ... мен ... ... ... өзара сызықтар бойынша өтетін жер жасайды. Қыздар мен ... ... ... ... ... Жұптар «Demi Plie» присядкасымен және
секіру қимылдарымен тарасады. Танысу кезінде орындаушылар ... ... ... ... Ресей деревнясындағы жастардың ... ... ... ... бірінші бөлімінде жас адамдардың сезімін
оятатын «көктемге», яғни лиризмге көп көңіл ... ... ... ... ... болған олардың қимыл-әрекеттері шындығында да
адамдардың сезімін ... Бұл биде ... ... хореографтың
өзіндік фольклорға бай екендігін көрсетеді. Қызыл-көк түстердің әртүрлі
реңктері мен жігіттер киген ақ ... мен қара ...... ... түстердің барлығы бірігіп, көктемде гүлдеген гүлдердің бояуына ... бір әр ... ... биге ыңғайлы костюм таңдап алады, себебі сол ... ... ... (атмосферасын) көрсетуге тырысты. «Вензеля»
биінің екінші бөлімінде темп жылдамдап, әрбір жас ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Моисеев бұл бидің
қимылын орыстың халық биінен ... ... ... өзіне тән белгілі бір
қимылы бар. Яғни бұл ... орыс ... ... ... ... ... ... бөлімде орыс биінің ... ... Жас ... өз
етіктерін ұрып, бөлшектік қимыл-қозғалыстарды орындайды, бұл ... ... ... еденге соғып жігіттерді сүйемелдейді. Осының өзі
орыс халқының тек биге ғана ... ... да бай ... ... ... ... музыканың сүйемелдеуінсіз өтеді.
Төртінші бөлім финалдық қорытынды. Моисеев бұл бөлімде қыздар мен
жігіттер арасындағы ... ... ... мен ... ... ... ... бойынша ауысады. Музыка соңында қыздар мен жігіттер қолдарын
жоғары көтеріп, алға қадам ... ... ... ... ... ... Сольдық
номерлермен жұмыс жасаудың мүмкіндігі мол – бұл ... ... ... өскендігін білдіреді. Мұнда әрбір орындаушы тұлға ретінде
анық ... ... ... тән әрбір ... ... ... ... ... ... ... Мұндай қасиетті
сольдік нұсқада көрсетілген «Татарочка» биінен көруге болады.
Бұл бидің бірінші әрекетінде қыздар солосы көрсетіледі. ... ... тән ... және ... ойын ... сәтін
бейнелеп көрсетеді. Балетмейстер осы бидегі образ арқылы Татарстан биінің
техникалығын, құмарлығын, ... ... ... Бойжеткен залдың
ортасында айнала жүгіріп жүр. Ол аяғымен «жүгіріс» («бегунец») орындайды,
ал қолы ІІІ ... ... ... ... ... ... көңіл-күйінің
көтеріңкі екенін көрсетеді. Ол орынында тұрып кезекпен қадамдар жасайды,
қимылды тәсілмен әрі тез ... Бұл сәт ... ... көрсетпекші болған би билегенді сүйетін көңілді «Татарочка»
образы. Әрі қарай бір-бірінің өкшесін шегелеп, ... ... ... Бұл ... ... алдымен көрерменге, содан соң артқа
қарайды. Бұрылыс кезінде оң қол төменнен «серпіліс» бере отырып, бір ... ... ... ... ... ... бөлімде көрсетілетін
әрекеттерде қимылдың көмегімен ... ішкі ... ... Бұл
биде,сонымен қатар, бет-әлпет мимикасы да кездеседі.
Екінші әрекетте екі жігіт залдың сол ... ... ... орындайды, ал қолдары ІІ қалыпта болады. Мұнда екі ... өте ... ... ... залды айналып өтіп, көңілді ... ... ... ... ... ... ... өздерінің орындау
шеберліктерін көрсетуге тырысады. Таңқалған қыз алға, залдың ортасына
шығады. ... ... ... ... биге шақырады. Екінші әрекетте
балетмейстер бір-бірімен қарым-қатынас жасау сәтін көрсетеді. Әрбір ... ... ... мақтанады. Бірінші жігіт «аяқпен соққы»
(«притоп») қимылын ... ... ... ... ... «отырып-тұру»
(«присядка») қимылын жасайды, екеуінің де қолдары төменгі қалыпта ... да ... ... ... өз ... ... тұрып, тәсілді әрі тез
бұрылыстарды жасайды. Бұл бидің екінші ... ... мен ... ... ... ... ... бұл образды ... ... ... ... бұл ... ... бөлімінде үш орындаушының орындау шеберлігін
көрсетеді. Қыз бен жігіттер бірігіп, олардың ... ... ... көрсетеді. Жігіттер екі жақтан, ал қыз ортада тұрып,
«отырып-тұру» ... ... ... «Отырып-тұру» («присядка»)
кезінде жігіттердің қолдары ІІ қалыпта болады, ал ... ... ... ... ... ... қағысады. Екі жігіттің
ортасында қыз отырып-тұрып билеп, оңға және солға ... Бұл ... ... қолы ІІ қалыпты ұстап, жігіттердің қолдарымен бірігіп, тізбек
құрады.
«Татарочка» биінің ... ... қыз бен ... ... ... бейнесін көрсетеді. Бұл бөлімдегі әрекетті орындау синхронды
түрде өтеді. Моисеев төртінші ... қыз бен ... ... ... ... «Үзілісті» («переменными») қадамдар қимылын жасаған қыз
бен жігіттер ... ... ... ... бойын жағалай қозғалады.
Балетмейстер қыз бен жігіттердің көңілді жүрісін көрсете отырып, ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, «Татарочка» биі қыз
бен жігіттердің залдың оң жақ ... ... ... ... Моисеев
достықтың еш уақытта аяқталмайтынын, қайта керісінше жаңа бетбұрыс алып,
терең сезімдерге бастайтынын айтқысы келген.
Ансамбльдің 70 ... ... ... ... ... ... ... менің көзім анық жетті: И.А.Моисеев өзінің ... ... ... ... ... және ... жанын,
сондай-ақ, сол халықтың өзіне тән музыкасы мен киімін таңдаған.
1937 жылдан бастап өмірінің ... ... ... бізге халықтар
мәдениетін ашты. Егер И.А.Моисеевтің қойған билері болмағанда біз ... мен ... ... ... ... ... ... И.А.Моисеевтің
билерінен қуанышты да, құмарлықты да, ... да ... ... ... ... және ... сияқты билерін оқып-үйрену барысында
үнемі орындау дұрыстығы сақталатынын байқауға болады. Халық ... ... ... ... ... бидің қыр-сырын үйренуге сан ... ... 1924 жылы ... ... ... кейін Моисеев
Үлкен театрда балет артисі болып жұмыс істейді. Ол өзі классикалық ... ... бұл ... тез ... алды. Моисеев ансамбльдегі
жұмысы барысында дұрыс орындауға қол жеткізу үшін өз жұмысына классикалық
экзерсисті ... ... ... ол ... бидің көптеген
элементтерін пайдаланды. Мысалы: бір немесе басқа халықтың қол ... қол ... ... ... Бір ... ... белгілі бір
қимылда билемейді, керісінше, халық биіндегі қимыл ... ... ... ... сахнаға әбден өңделген, дайын билерді ғана шығарған.
Осы сөздің астарында көп еңбектің жатқандығы ... Бұл – ... биі ... би ... ... екі ... отырып пайдалану. Моисеев осындай
табанды еңбегінің арқасында бүкіл әлем танитын дәрежеге жетті.
ХХ ... ... КСРО ... ... жаңа ... - жаңа
идеялар мен жаңа жанрларды күтті. Бірақ сол уақыттарда КСРО үшін ... ... ... еді. 1930 ... КСРО ... ... ... айтқанда, жаңа бағыттар мен жаңа идеяларға ... ... Ал ... қойылымдар еш өзгеріссіз қала берді. Дегенмен
Моисеев шығармашылығының жаңа кезеңі басталады. Бұл – жаңа ... КСРО ... ... ... ... еді. Ол ... ... дүние жүзін аралап шықты. Моисеевтің қойған билері халық ... ... ... ... ... ... ... болды екен?
Ансамбль жұмысындағы Моисеевтің педагогикалық қызметі ... іске ... ... ... ... ... жұмысы дене қызуы сияқты классикалық экзерсистен ... ... ... жерлерде денені қыздырып қана қоймайды, сонымен
бірге қимыл координациясын және орындау ... ... ... ... ... ... үшін ... ансамбльдегі жұмысын үнемі
станоктағы экзерсистен бастаған. Классикалық би өзінің көпжылдық тарихымен
әрқашан бірінші ... ... ... ... бұл түрі ... ойлауын, ырғақтылығын, академиялығын қалыптастырды. ... ... ... осы ... бірнеше рет айналып соғып ... өзі ... КСРО ... ... ... деп ... болды. Атының өзі айтып тұрғандай, орындаушылар халық билерін билеу
барысында өздерінің әртістік шеберлігі мен академиялық ... ... ... бір ...... бір ... денешынықтыру.
Мұның соңында мінезді сынып бар. Классика сабағының ...... ... ... ... ... және шығармашылық
міндеттердің бірігуінен құрылған. ... ... ... ... ... ... Мінезді би сабағында ұжымның концертінен
ерекшеленетін ... бір ... реңк ... ... ... мен көлемі кезекті репертуар ... ... ... ... ... ... ... билері»
бағдарламасының барлығы дерлік осы сыныпта жасалды, ал дайындық кезінде тек
ертеректе табылған ... ... ... ... ... ... ... хореографиялық
өнертапқыштығы мен әртістердің техникалық мәліметтерінің даму құралына
айналды. Сонымен ... ... ... ... ... жасайды. Олардың Арасындағы байланыс берік, ... ол ... ... ... мәнерінің тұтастығына, дайындықтың шығармашылық
мазмұндылығының екі жақты ұмтылысына құрылған.
Өзінің алғашқы бағдарламасын экраннан көрген Моисеев: ... ... біз нені ... мен енді ... Біз ... деген екен. Иә, шындығында да оның ... ... ... ... осы ... дейін Моисеев өзінің билерімен әлемді таң ... ... адам ... ең ... сезімді – оның нәзік сезімдері
мен идеяларын білдіруге қабілетті болуы ... ... ... ... байқалды, бірақ ол сол жетістігімен тоқтап қалған жоқ.
Әрбір жаңа ... ... ... ... және халық
биінің жаңа идеяларын танытуымен көрермендерін таңдандыра білді.
Мінезді сыныпта жұмыс істей жүріп Моисеев халық мінезіндегі ... ... ... экзерсис әсіресе ұжыммен жұмыс істеген
кезде маңызды. ... ... ... ... классикалық нұсқада
емес, керісінше, халықтық мінезде өзгертті. Demi Plie бастап Grand Battment
дейін Моисеев осы екеуін біріктіретін қимылды ... ол – ... ... ... ... ... Балетмейстер жұмыс істеген бағдарлама халық
билерінің көмегімен шықты. Әсіресе қондырғыдағы қозғалысқа хореограф славян
халқы билерін пайдаланды. ... ... ... көп пайдаланды, себебі
барлық техникалық әрі жылдам қимылдар белгілі бір тұрақты ... және ... ие. ... ... ... ... ... өзінің аты, дамыған
техникасы, қимыл дұрыстығы бар. Мысалы, секіру қимылдарына дайындық және
байсалдылыққа үйрететін Demi Plie ... ... Demi Plie ... ... дейін ол классикалық би ережелерін пайдалана отырып, халықтық түр
жасады. ... ... ... тек ... ... ғана ... емес, сондай-ақ, сабақтың басынан аяғына дейін әрбір халықтың
мінезін сезінуге мүмкіндік алды.
Моисеев сан рет фольклорға ... ... ... ... оқып
меңгере отырып, ол кейінірек үлкен биге ... ... ... ... ... жаңа қимылдар тауып, олар мінезді ... ... ... ... ... ... әрқашан халық билері
қимылдарын үйрену ғана емес, орындаудың техникалық ... ... аяқ, қол ... тек классикалық түрде ғана емес, қол мен аяқтың
түрлі қалыптарын қолданды. Бас пен тұрықтың қалыптары классикалық ... ... ... ... пен халықтық бидің екі түрін біріктіре
отырып, ... биде ... ... жаңа ... іске асырды. Біз осы
уақытқа дейін жеткен халық ... ... ... және ... ... қимылдарды білеміз. Осы ... ... ... ... ... ... ... еңбектеріне зор
үлес қосты. Балетмейстер экзерсистер арасында ... ... ғана ... жоқ, сонымен бірге халық бишілері үшін қажетті
және маңызды қимылдарды ... ... ... қасындағы
қимылдарда классикалық биде кездеспейтін халықтық биге тән ... жіп» ... ... ... («Выстукование»), «Флик-
флак» сияқты қимылдар қолданылды. Осы қимылдардың барлығы Demi Plie ... Battment ... ... ... қасындағы қимылдармен бірге
пайдаланылды. Халық биіндегі мінез классикалық бидің орындау ... биі, ... ... би ... түсінікте толығымен шынайы халық
биінен өсіп шығуы тиіс. Міне Моисеев өз жұмыстарында осыны ... ... ... ... биі – ... ... би сарынындағы сахналық
жоруды көрсететін әртүрлі қимылдардың қосындысы. Бұл жору екі ... ... ... ... ... стильдерді көрсетеді. Бірақ
Моисеевтің оқытушылық әдістемесі тез әрі ... ... ... ... ... қолдануы арқасында ол белгілі бір нәтижелерге қол
жеткізді. Әрбір сабақта ол қимылдарды ... ... ... ... ... ... ... қимылдарда әрбір элемент
орындау процесін дамытып қана қоймай, орындаушылардың ... де ... жаңа ... қоса ... ... халық жанрын
орындаушылардың орындау шеберлігін дамытуға ... ... ... жұмысына
қажетті комбинациялар жаңа элементтер болып табылды. Қол, аяқ ... ... ... ... яғни халық билерінде аяқтың
бес қалпы да, қолдың үш қалпы да емес, онан да көп ... ... ... ... ... ... бес түзу ... бес еркін қалпы және
екі жабық қалпы. Моисеев өзінің жұмысында қолдың жеті ... ... ... ... ... анық бояутақтасын ешбір қиындықсыз, жеңіл
көрсете білуі үшін орындаушыларды ... ... оның ... ... ... ... дамуы, қимылдарды орындау
мәнері мен мінезді меңгеруі маңызды ... ... ... сабақ кезектесу
принципі бойынша құрылған бірнеше жаттығулардан тұрады: байсалды, қалқымалы
қалыптағы жұмсақ ... тез, ... ... жаттығулармен кезектеседі;
созылған аяқтарға арналған ... сәл ... ... ... ... және т.б. ... ... билері сабағының негізіне
отырып-тұру, табанның қозғалғыштығын дамытуға арналған ... ... ... ... ... ... аяқты төмен және биік кілт
бұру, ... ... ... ... 90º ... көтеру, үлкен
лақтыруларды енгізді. Кез келген халықтың би комбинациясын жасаған кезде
сол халықтың мінезі ... ... ... ... ... қандай
мақсат қойғанымызды да ұмытпауымыз керек. Егер комбинация «жіпке» дайындық
элементтері негізінде құрылса, онда шын ... осы ... ... ... ... ... ... халық билерін орындау керек. Бұл шынында
да осы қимылды залдың ортасында орындауға ... ... ... ... ... құру ... ... қасында жасалған қимыл белгілі бір
мақсатқа құрылуы қажеттігін ескереді. Бұл ... ... ... деп аталады. Моисеев бөлшектік қимылды тек орындау ... қою үшін ғана ... ... ... ... ... ... соғуды
үйрену үшін пайдаланды. ... ... ... ... ... ... ... элемент белгілі бір мақсаттарды анықтайды әрі
кейінірек залдың ортасында қайта жетілдіріледі. Моисеев ... ... ... өзі үшін ... ... тырысты және оны педагогтар ... ... ... Залдың ортасына арналған қимылдар халық
билері жұмысында маңызды роль атқарады. Залдың ... ... ... ансамблінің жұмысына Моисеев өз тарапынан не ... ... ... ... ... ортасында негізінен Моисеевтің дайындықта тапсырған
орындаушылық процесін ... ... ... ... ... қимылдар –
ол аяқтан басқа дейінгі тұрықты дұрыс ұстау, ал ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа қол жеткізу
үшін балетмейстер ... ... ... ... ... ... Яғни ... қимылдар баяу темппен басталып, әрі
қарай бұл қимылдар күрделеніп және жылдам темпке ... ... ... ... ... қол мен аяқтың анықталған қалыптарын ұстанды. Осы
қалыптардың барлығы да Моисеев ... ... ... ... барысында қимылдар ақырын-ақырын күрделене берді. Залдың ортасындағы
қимылдар баяу бұрылыстарды орындаудан ... ... ... ... ... осы ... ... себебі бұл қимыл орындаушының
координациясын қалыптастырады. Жай бұрылыстар ... бір ... ... ... ... ... ... бұрылуға, екі рет соғу
бұрылысына, тізені бүге отырып артқа қарай тез ... ... ... Бұл ... ... ... темптерге қарай бағытталады.
Осылайша қадам қимылдары да орындалады. ... ... ... ... ... еденді екі рет соғып бұрылыс жасау, сілтеу
қадамдары арқылы бір аяқты алға тастап бұрылыс ... ... ... ... ... ... ... жинай ұстап өкшемен еденді соғу. Өзге ... биін ... ... ұрынбас үшін Моисеев қимылдарды славян
билерінен алды.
Залдың ортасындағы элементтерінде Моисеев әсіресе оның ... баса ... ... ... ... қандайда бір қойылым
қоймасын онысы ... ... ... ... Көлденең қимылдар
орындаушыларды дайындау барысында ерекше ... ... ... ... техникалық күрделілігімен ерекшеленді.
Мысалы, көлденең «бұрылыстар» қимылдарының біреуін алайық. Бұл ... ... ... ... ... Бірақ Моисеев өз
жағынан ... ... ... қиындатты, ол ... ... ... ... алға ... ... басу ... бір
аяқпен бұрылыс, сонымен қатар тізесін бүгіп ... ... ... ... бір ... ... ... Осылайша педагог мінезді
сыныптағы орындаушылардың мінедеттерін ... да ... ... ... тек ... ... ... ғана емес, сонымен бірге әрбір
әртістің орындау процесіне де көп көңіл бөлді. Залдың ортасындағы ... ғана ... ... әр ... ... де ... ... көлденең шығуы әйелдер комбинациясының орындалу техникасынан
едәуір айырмашылығы бар, себебі жігіттерде ... ... бар. ... ... ... үлкен қадамдарды пайдаланып жасайды. Оған
қосымша қолдар шартты ... ... ... ... қалпында болады.
Бұрылыстармен бірге ... ... ... ... бір ... үлкен секірулер қосылады. Моисеев жігіттерге зал ортасында қалып,
бұрылыспен бірге бөлшектік қимылдарды жасайды. Жігіттер ... баяу ... ... мен ... ... ... ... Моисеев осыған
қосымша еденді екі немесе үш рет ... ... ... ... да ... педагог ретінде жігіттердің орындау міндеттерін қиындата
түседі.
Әрі қарай көлденең қимылдар шеңбер бойымен қимылға айналады. ... ... ... ... ... ... ... шеңбер бойымен биде
кездесетін тюрктерді орындаса, қыздар ... ... ... ... ... залдың ортасындағы әртістердің орындау
кезегін анықтап алды. Биді жоғары деңгейде ... үшін ол ... ... ... ... ... орындалған әрбір
элементті Моисеев өзінің қойылымдарында пайдаланды. Яғни мынаны ... ... ... ... тек ... дұрыстығы ғана емес, биде
кездесетін қимылдардың барлығы да шыңдалды.
Сонымен қатар Моисеев зал ортасындағы қимылдарда кішкентай «этюдтарды»
да ... ... ... ... «этюдтар» маңызды фактор болып
табылады. «Этюдтардың» көмегімен бір немесе басқа да ... ... ... ... анықтауға болады. «Этюд» - орындаушылармен жұмыс
барысында үйренуге болатын ... би. ... ... ... ... процесін жаңғыртты. Украин немесе басқа халық билері
элементтерін залдың ортасындағы қимылдардан кейін Моисеев ... ... олар ... ... ... ... ... қойылымдарының
бірі «Гопак» украин биіндегі кішкентай этюдтарды алайық. Демек, мұнда осы
бидің кейбір элементтерін ақырындап ... ... ... ... ... ... ... хореография жұмысында И.А.Моисеев
баға жетпес еңбек етті. Осындай жетістікке қол ... үшін ... ... еңбек етті және өзіне-өзі төмендегідей сұрақтар қойды. ... ... ... ... не бітіруім керек?». Әр күні ол ... жаңа ... ... Оның ... ... дүние жүзіне
тарады. Халықтық хореография жанрына Моисеев үлкен еңбек сіңірді және өз
еңбектеріне ... үшін ... ... ... жол ашты.
Екі бөлімнен тұратын екінші тарауда И.А.Моисеевтің КСРО ... ... ... ... ... отырып, Моисеев
әдістемесінің халықтық хореографияға жаңалық қана ... ... ... ... үшін ... ... нұсқаулық
болғанын анықтауға болады.
Моисеевтің халықтық ансамбльде жұмыс істеуі бүкіл дүние жүзіне әйгілі
КСРО халықтық Академиялық ... ... ... ... ... бөлімде И.А.Моисеевтің қызметінің жаңа ... ... ... ... ... оның ... хореографиясында жасаған
тың жаңалықтары айқындалды. Яғни, 1937 жылдан бастап И.А.Моисеев халық
билері ансамблінде ... ... ... ... КСРО ... билерінің
Академиялық ансамблінің ашылуына себеп болған фольклорға жаңа жол ашты.
Екінші тараудың екінші ... ... ... ... ... ... ... өзара байланыс айтылады. ... ... ... ... біз оның ... ... көмегімен анықтадық. Сонымен қатар, бұл тарауда «Флот
сюитасы» («Флотская ... ... атты ... ... жеке
орындаушылық биін суреттейміз. Осы зерттеудің нәтижесінде біздің көзіміз
мынаған анық жетті: И.А.Моисеевтің қойылымдарында классикалық би мен ... ... ... ... ... мен дамуы және ... атты ... ... оның ... ... театрдағы» жұмысын ашып көрсетуге талпыныс ... ... оның тағы да бір ... қыры ... ол – ... ... ... фольклорға деген сүйіспеншілігі.
Бірінші тараудың бірінші бөлімінде «И.А.Моисеевтің өмір жолы»
суреттеледі. ... ... ... оны ... ... ... мен
мәдениеті қызықтырды және өмірінің бәрін соны танып-білуге арнады. Бұл оның
өнердің тамаша түрі – бимен ... әкеп ... 1920 ... ... ... классикалық бимен айналысты. Өнердің осы түрімен
шұғылдануы оны талантты ... ... ... мүмкіндік берді.
И.А.Моисеев А.Горскиймен бірге жұмыс істей жүріп, балет мәдениеті туралы
тереңірек білді және ол үшін ... жаңа ... ... ... ... ... Осы жерде И.А.Моисеев өзінің балетмейстерлік қызметін
бастайды. Ол ... ... «Үш ... ... толстяка») атты
балеттерін қояды. И.А.Моисеевтің балеттерін зерттей отырып, біз оның ... ... ... бар ... ... Сол ... осы
театрда К.Голейзовский, Р.Захаров, Л.Лащилин сынды әртістер жұмыс жасады.
Моисеев жаңа қойылымдарының ... ... ... ... ... ... ... Ал бұл кезде басқа балетмейстерлер өз қойылымдарын ескі
балет негізінде қойды. Тағы да мынаған баса ... ... ... ... да ... ... да бір жаңалық енгізуге тырысты және
онысының ғұмыры ұзақ болмаса да ... ... ... 1930 ... ... үшін ... ... салынды және бұл идеяларын іске асыру
арманға айналды. Моисеев Үлкен Театрдан кетеді, ... ... оның ісі ... ... ... ... Ол бір жыл бойы кітапханада отырып
фольклорды меңгерді.
«И.А.Моисеевтің шығармашылық портреті» атты бірінші ... ... ... ... ... көптеген жылдар Моисеевтің би өнері
саласында ... ... ... айтамыз. Сонымен қатар, осы бөлімде
танымал адамдардың ... және оның ... ... ... Біз ... шығармашылық портретін суреттей отырып,
төрт жыл бойы стадиондарда қойылған үлкен ... ... ... ... ... ... И.А.Моисеевтің шығармашылық
қызметіндегі жаңа леп туралы айтамыз. Біз бұл ... ... ... ... ... ... және өз идеяларын іске асырғаны
туралы суреттеп жазамыз. Біздің елімізде ол кезде модернизм мен ... ... ... Бұл ... И.А.Моисеев басқа көзқараста еді,
өзінің ... ол жаңа ... мен ... ... Ол өнер жаңарып
отырымаса алға қарай дамып, жылжымайды деп есептеді. Бірақ елдегі күйзеліс
Моисеевтің Үлкен театрдан ... ... да бір ... ... тура
келді. Бұл жаңалықты кейінірек ол өзінің ансамблінде іске асырды. Ол шартты
қимылдарды ... ... және ... ... ... ... топтық элементтерді пайдалану керек, балеттегі образ
ертегілерден алынбауы ... ... ... ... өмірінен алынуы
керек деген сияқты идеяларды ұстанды. Ол осылай санады және осы ... ... ... «Үш ... сияқты балет қойылымдарында іске
асырды. Бірақ спектакльдер үлкен жетістікке қол жеткізсе де, сахналық өмірі
ұзаққа ... Ал ... жаңа жол – ... ... жұмыс істеу
бұйырды.
Бұл диссертациялық жұмыстың екінші бөлімі «И.А.Моисеевтің КСРО халық
билері Академиялық ... ... және ... ... ... біз И.А.Моисеевті педогог ретінде ... ... ... ... ретінде танымал болса да, оның ансамбльдегі
әдістемесі мен педагогикалық қызметі ... ... ... ... ... Тағы да айта кететін бір жайт, ансамбльдегі жұмысы
барысындағы оның әдістемесі көптеген ... үшін ... ... ашты. Екінші тарау екі бөлімнен тұрады. Онда оның халық шығармашылығына
деген қызығушылығы және И.А.Моисеевтің педагогикалық ... ... ... билері элементтері мен классикалық би арасындағы өзара
байланыс туралы сөз болады.
Екінші тараудың бірінші ... ... ... ...... ... деген тақырыппен біз оның шығармашылық
жұмысының жаңа бағытын ... Біз ... ... ... ... ... көзімді жеткіздік. Балетмейстердің
өзі: «Әрбір халықтың мәдениетін үйрене жүріп, мен ... елін ... ... дейді. Шынында да Моисеевтің билерінен әрбір халықтың мәдениетін ... ... ... элементі әр халықтың рухын суреттеуімен ... ... және биде ... рухын бере білу шеберлігі Моисеевтің
халық ... ... ... ... болды. 1937 жылы Моисеевке халық билері
ансамбліне жетекшілік ету сәті түсті. Осы ... ол ... ... ... ... Ансамбль өзінің Бірінші бағдарламасында-
ақ халықтық хореография ... ... ... ... Бірінші
бөлімде біз Моисеевтің фольклорды меңгеруге деген қызығушылығы ... ... ... ... ... ... екінші бөлімінде «И.А.Моиссевтің педагогикалық
қызметінің негізі – классикалық би мен ... ... ... ... ... сөз болады. Біз мұнда ... ... ... мен педагогикалық қызметі туралы кеңірек айтамыз. Оның
әдістемесі ... ... ... біз ансамбльдегі сольдік билері мен ... ... ... би ... сюитасы» («Флотская сюита»), мұнда
Моисеев қойылымның кезектестігі мен дұрыстығын анық ... ... ... ... барысында біз педагог-балетмейстердің бір биді құрамдас
бөліктерге ... ... ... ...... ... мұнда әрбір әртістік сольдік орындау шеберлігі көрсетіледі.
Екінші бөлім – ... ... ... бұл ... ... ... орындау шеберлігін көрсетеді. Үшінші бөлімде жас жігіттің залдың
ортасына шығып, «баянда» ... ... би ... ... ... Бидің
қорытынды бөлігі ретінде төртінші бөлімде Моисеев құмарлық пен орындау
синхрондығын көрсете отырып, ... ... бір ... алға ... ... ... қалпымен биді аяқтайды. Балетмейстер бидің соңында бізге
тамаша ... ... би ... деп аталады. Мұнда орыс халқының мінезі және
жігіттер мен қыздардың әрекеттерді орындауы көрсетіледі. ... ... ... ... ... ауыл ... ахуалын бейнелейді. Мұнда
да балетмейстер биді төрт ... ... ... би жеке орындаушылық би «Татарочка» деп аталады. Бұл биде жас
бойжеткеннің екі жігітпен достығы үлкен роль ойнайды. Биде қыз бен ... ойын ... ... Осы рухты қимылдың көмегімен көрерменге
жеткізуге Моисеев үлкен көңіл аударды.
Сондай-ақ, осы ... біз ... ... ... қызметін
кеңірек ашуға тырыстық. Зерттеу барысында И.А.Моисеев ... би мен ... ... ... ... көзіміз жетті.
Оның жұмысында классикалық экзерсис ... ... ... ... ортасындағы және қондырғы жанындағы экзерсис түрлерін
өзгертті. Моисеев әдістемесі оның тек ... ... ... ... бірге оның әдістемесі бүкіл дүние ... ... ... белгілі қимылдардың арқасында Моисеев әртістердің орындау
дұрыстығын іске асырды. Бұл әдіс тек ... осы ... әрі ... ... қана ... ... хореография педагогтарына басқа елдердегі
халықтық хореографияны дамытуы үшін көмектесті. И.А.Моисеевтің ансамблінің
көмегімен басқа елдерде де ... ... ... ... Қазақстанда
да халықтық ансамбль құрылды, бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... көтерілген. Соның ішінде айта кететін болсақ
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік «Салтанат» би ансамблі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Луцская. Е. ... в ... – М., 1968.- ... ... Ю. Все о балете. – М., 1966.
3. Умнов. Е. Ансамбль Игоря Моисеева. – М., 1966. - 156 б.
4. Сто лет и одна ... ... 2006. ... ... – М., ... ... Н. ... Моисеев.// Балет. 2001. №15.
7. Шамина. Л. И.А.Моисеев// Известия. 2003. №3. - 10б.
8. Блок. Л. Классический танец. История и ...... ... А., ... А., Бочаров А. Основы характерного танца. – М.,
1959.
10. Лопухов А., Ширяев А., Бочаров А. Основы характерного ... ... – М., ... ... ... – М., 1981.
12. Эльяш. Н. Русская Терпсихора. - ... ... ... – Л., ... ... А., ... С., ... В. Сольфеджио. Выпуск II. – М.,
1958.
15. Ткаченко Т. Народный танец. – М., 1967.
16. Ткаченко Т. Народные танцы. – ... ... Т. ... ... ... – М., ... ... Т. Беречь красоту русского народного танца. – М., 1959.
19. Надеждина Н. Русские народные танцы. – М., ... ... В., ... Ю. ... ... – М., ... ... А. Танцы народов СССР. – М., 1983.
22. Игорь Моисеев 80 лет в ... www. yandex, ... ... Г. ... преподавания народного танца (упражнения у станка).
– М., 2002.
24. Гусев Г. Методика ... ... ... ... ... ... у ... – М., 2003.
25. Гусев Г. Методика преподавания ... ... ... – М., ... ... Н., Мей В. ... ... танца. Издание II. – Л.,1983.
27. Бородина С. пер.с. анг. Балет. ... ... ... ... ... программе. – М., 2003.
28. Балет. – М., 2003.
29. Костровицская В., ... А. ... ... ... Издание III.
– Л., 1986.
30. Баглай В. Этническая хореография народов мира. – Ростов-на-Дону.,
2007.
31. Харьков.А. Советский ...... ... Л. Юность – в пятьдесят лет//Советский балет. 1994. №5
33. www. Yandex. Ru. 2.11.07г. 21б.
34. РИА ... ... Yandex. Ru. М., ... ... ГТК ... ... ... Я вспоминаю….- М., 1999. 9-10
серия. (Видео материал)
36. ГТРК «Культура» Ансамбль И.А.Моисеева. 70 лет. – М., 2007. ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі қазақ фалеронимдері: тарихы мен қалыптасуы37 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
1945 -1980 жылдардағы ксро6 бет
1945-1980 жылдардағы КСРО45 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет
«Бекмаханов ісі» ХХ ғасырдың 40-50 жылдардың ортасындағы республикадағы шығармашылық интеллигенция26 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь