Геологиялық ортаның антропогендік өзгерістері және оны kopғау

§1. Геологиялық ортаның антропогендік өзгерістері және оны қорғау. Экологиялық мәселелер 2
§2. Сыртқы геосфералардың тхногендік өзгерістері 4
§3. Жер қыртысының техногендік өзгерістері 9
§4. Геологиялық әрекеттердің техногендік өзгерістер 13
§5. Экзогендік геологиялық әрекеттердің техноегндік өзгерістері 13
§6. Экзогендік геологиялық әрекеттерге ұқсас жағдайлар 15
Миллиондаған жылдар бойы геологиялық орта эндогендік және экзогендік әрекеттерге байланысты және Жердіқ сыртқы қабаттарының өзара қарым-қатынастары нәтижесінде қалыптасып, тепе-тендік жағдайда бо¬лып келді. Кейінірек қоғам өмірінің даму барысында, әсіресе қазіргі замандағы ғылыми-техникалық революдия жағдайында, адамдардық геологиялық ортаға тигізетін әсері күшейе түсті. Сонық салдарынан қоршаған ортаның табиғи- жағдайдағы тепе-тендігі бұзылып, әр түрді өзгерістер байқалады. Кейде мұндай әрекеттер ғаламдық көлемдегі ірі өзгерістер туғызады. Антропогендік әрекеттер (инженерлік құрылыс, ауылшаруашылық, гидротехникалық, тау-кен өндірісі және т. б.) әдетте жер қыртысынық белгілі бір аймақтарын қамтып (техногендік әрекеттердің қарқындылығына қарай) өзіндік із қалдырады. Мұндай аймақтар техносфера немесе ноосфера (грекше «нооо — ақыл, ес, парасат) деп аталады (Вернадский, 1944). Қазіргі кезде В. И. Вернад¬ский негізін қалаған биосфералық ілім адамдардьщ са-налы іс-әрекеттерін бүкіл планеталық сферада түгел қамтитын ілім негізі (ноосфера) болып қалыптасып келеді.
Адамдардың геологиялық ортаға тигізетін техногендік әсері минарагениялық, геохимиялық, геофизикалық,геодинамикалық,геоморфологиялық, гидрогеологиялық және инженерлік-геологиялық болып ажыратылады.
Тұяқбаев.- «Жалпы геология курсы».-Алматы.-Білім.-1993 жыл
        
        ГЕОЛОГИЯЛЫҚ ОРТАНЫҢ АНТРОПОГЕНДІК ӨЗГЕРІСТЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ KOPҒАУ
Мазмұны
§1. Геологиялық ортаның антропогендік өзгерістері және оны қорғау.
Экологиялық мәселелер ... ... ... ... ... ... Жер қыртысының техногендік өзгерістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... геологиялық әрекеттерге ұқсас жағдайлар 15
§1. ... ... ... ӨЗГЕРІСТЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ KOPҒАУ.
ЭКОЛОГИЯЛЫҢ ... ... бойы ... орта эндогендік және экзогендік
әрекеттерге байланысты және Жердіқ ... ... ... ... нәтижесінде қалыптасып, тепе-тендік жағдайда болып келді.
Кейінірек ... ... даму ... әсіресе қазіргі замандағы ғылыми-
техникалық революдия жағдайында, адамдардық геологиялық ортаға тигізетін
әсері күшейе түсті. Сонық салдарынан ... ... ... ... ... әр ... ... байқалады. Кейде мұндай
әрекеттер ... ... ірі ... ... Антропогендік
әрекеттер (инженерлік құрылыс, ауылшаруашылық, ... ... және т. б.) ... жер ... белгілі бір аймақтарын қамтып
(техногендік әрекеттердің қарқындылығына ... ... із ... аймақтар техносфера немесе ноосфера (грекше «нооо — ақыл, ес,
парасат) деп ... ... 1944). ... ... В. И. ... ... ... ілім адамдардьщ са-налы іс-әрекеттерін бүкіл
планеталық сферада түгел қамтитын ілім негізі (ноосфера) болып ... ... ... ... техногендік ... ... ... және ... ... ажыратылады.
Минарагениялық және геохимиялық өзгерістер антро-погендік әрекеттерге
(тау-кен ... ... ісі және ... және т. б.) ... қыртысын құрайтын заттардың орын ауыстырып, қайтадаң көшіп-қонуымен
сипатталады. Мұндай әрекеттердің нәтижесінде минералдық ... ... кен ... ... ... жағдайы өзгереді (мвнарагениялық
өзгерістер), сонымен бірге геологиялық ортаның ... ... ... ... ... ... ... (геохимиялық өзгерістер).
Геофизикалық өзгерістер жер қыртысыныц жоғары бөліктерінде геофизикалық
жасанды өрістер (сейсмикалық және дыбыс толқындары, электромагниттік ... т. б.) ... ... Олар ... құрайтын заттарға әсерін
тигізіп, металдардың коррозиясын күшейтеді.
Геотермиялық өзгерістер жер ... және су ... ... ... ... ... олар көп ... тоңды
аудандарда жақсы байқалады.
Геодинамикалық өзгерістер тау-кен өндірісімен байланысты кен орындарын
игеру барысында (орасан көп тау жыныстарын қопарып) пайдалы қазбаларды ... ... ... ... ... Сол секілді, мұнай мен газ кен
орындарын және жер асты суларын игеру кезінде де (геодинамикалық өзгерістер
Сайқалып) ... ... ... байқауға болады.
Техногендік әрекеттердің геоморфологиялық көрінісі техногендік бедер
пішіндері түрінде байкалады. Мұндай эрекеттердің нәтижесінде аккумуляциялық
және денудацпялык процестердің арасындағы ... ... жер ... ... ... ... бедер пішін-дері калыптасады).
Гидрогеологиялық өзгерістер сулы горизонтка (ка-баттарға) тікелей
немесе жанамалай эсер ... гана ... ... ... жер ... коры, деңгейі, режимі және сапасы түгелдей өзгереді.
Инженерлік-геологиялық өзгерістер (опырылып кұ-лау. сусып жылжу және
суффозия және т. б.) ... ... ... ... ... ... әрекеттердін, нәтижесінде геологиялық объектілер
азды-көпті өзгерістерге ұшырап, кейде жана текті ... ... ... ... техногенез сыртқы геодинамикалық процестердің
дамуына көп әсерін тигізеді. Әсіресе, үгілу процесін, жер ... жер ... ... ... мен ... ... денудациялық және
аккумуляциялык әре-кеттерін күшейтіп, диагенездік ... ... ... техногендік әрекеттер жер қырты-сында жпі байқалатын
эндогендік геодинамиканың кейбір түрлеріне (тербелісті және дислокациялық
козғалыстар, жер сілкіну, ... ... ... ... ... жағдай туғызып, олардың. дамуына косымша әсерін тигізеді.
§2. СЫРТҚЫ ГЕОСФЕРАЛАРДЫҢ ТЕХНОГЕНДІК ... ... ... ... ... кұрамы метан,
аммиак, су буы тәрізді компонент-терден ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде (атмосфераның
алғашкы кұрамы) азот-оттегілік болып езгереді. ... ... ... ... ... ... Мысалы, соңғы 100 жыл ішінде көмір кышкыл газының концентрациялык
мөлшері 0,027%-тен 0,0325%-ке ... ... ... ... ал ... ... дейін өсуі мүмкін (оның өсу жыл-дамдығы казіргі ... ... деп ... Сонымен катар, атмосфера кабатына
күкірт ... да көп ... ... ... Оның ... ... түсті жоне кара металлургия деп саналады.
Атмосфера құрамының өзгерістері, әсіресе көмір қышқыл ... ... ... пікірлері бойынша) климат ... ... ... ... мүмкін. Мьісалы, температураныц артуы екі
мыцыншы жылы 0,5°С ... ... ... ал оныц одап әрі ... ... ... ... ... ... ... көтерілу жағдайыында атмосфера-ның кун ... кері ... ... ... ... ... ... пай-да болып, мұздықтар мен қарлы шыңдар ери бастайды. ... ... жер ... ... жылу ағындарын ұстап қалады.
Сондықтан болар, мұн-дай жағдайда парник ... ... ... ауа ... ... Сол ... жер ... байқалатың
жылу энергиясының белгілі бір мөлшері бөлініп шыгып, атмосфера қабатына
қосылып жатады. Мысалы, 100 жылдан ... ... ... ... жылу мелшері, Күннен беліне-тін энергия мөлшеріне теңеледі деп
жорамалданады.
Гидросфералық өзгерістер. Адамдардың су ... ... ... ... ... су режимін (сапа және сан жағынан алганда
да) және гидросфераның атқаратын геологиялық ролін көп ... ... ... Оның ... ... ... жоне өндірістік
болып ажыратылады.
Тұрмыстық ластану дәрежесі кір жууға арналған синтетикалық ұнтақ
заттарды жиі ... ... және ... химиялык, активтігі мен
тұрақты-лыгына карай анықталады. Ағын суды ластаушы органикалық заттардың
ыдырауы судын құрамында ерітінді ... ... ... ... ... ластану ауыл шаруашылыгында тыңайтқыштар ретінде
қолданылатын улы химикаттардың ... көп ... ... ... сулар (жауын-шашын) тыңайтқыштар мен ... ... ... ... ... сіңу ... жер
бетіндегі өзен сулары мен жер асты суларына ... ... ... ... ... ... және т. б. зиянды зат-тар көбейіп,
ластанады. Сондықтан да ... ... ауыз суы ... ... ... ... кәсіпорындарының
калдықтары әдетте су коймалары мен ағын суларға ... ... ... ... және улы ... өте ... ... көп жылдар
бойы өзгеріссіз сақталады. Соның ... су ... мен ағын ... тірі ... ... әсерін тигізеді ... ... ... қалдықтары мен радиоактивтік заттар ерекше зиянды. Мысалы,
мұнайдың бір тамшысы су бетінде диаметрі 0,3 м-лік дақ ... өте ... ... су ... ... ауа ... бөліп тастайды, соның
нәтижесінде су бетінде кемірқышқыл-оттегі алмасу ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдік бұзылады.
Жыл сайын мұхит суына 6 млн ... ... ... ... қосылып отырады. Бұл
тәрізді ластану ғаламдық көлемде байқалады. ... ... ... ... калдыктардың концентрациялық мөлшері жылдан жылға
үлғая тусуде Бұл жағдай өте зор қауіп ... ... ... ... ... ... көлемде байқалады. Мысалы, жыл сайын мұхит суына
шамамен 25 млн. т темір, 400 мың т мыс, ... және ... 180 мың ... және ... 3 мың т-ға жуық ... ерітінділері косылып
жататындығы есептелінген. .Мүхит суының калың қабаты орасан зор ... ... ... ... ... келіп қосылып жатқан заттар
(органикалык, және минералдық) алғашқыда бұзылысқа ұшырап, ... ... ... түбіне шөгінді түрінде кабатталып жинала береді.
Бірак, соңғы ... ... ... ... өте тез ... ... суының ластануы мен табиғи ... ... ... ... ... бұза ... ... мұндай
жағдайды болдырмаудың тиімді әдістерін ойластырып, қарастыру қажет.
Адам өмірінде тұрмыс ... ... ... су ... ... суы, техникалык, шаруашылық және т. б. мақсатта колданылатын) 25%-ін жер
асты сулары камтамасыз етеді. ... ... ... әр ... ... ... ... су коймаларыньщ, қарлы-мұз жамылғыларының және топы
рақ қабатының ... ... ... бұзу, ендіріс, тұрмыс қажетіне
жұмсалған судың ластануы, тыңантқыштар мен улы химикаттардың, жер астына
жерленген радиоактивтік ... ... және т. б ) ... ... ... ... ... қалаларды қамтитын аудандарда жер
бетіне жақын орналасқан сулы қабаттар тез ... ... ... отырады. Мұндай жағдай жалпы су қорының азаюына әкеліп соғады.
Жер асты суларының химиялық құрамының өзгеріп терімен байланысты ... ... ... ... қабатының тұздануы және
цементтелуі, химиялық ... ... ... ... ... ... және т. б.) дамуы байкалады
Гидросферага әсерін тигізетін техногендік фактор-лардың Ішінде химиялық
және биологиялық ластанумен қатар, су ... ... ... 15°С) атап айтуға болады. Температуралық өзгерістердің басты себептері
металлургиялық және ... ... ... ... көздерімен
тікелей байланысты.
Техногендік әрекеттердің нәтижесінде жер беті және жер асты суларының
деңгейі езгеріп отырады. Соңғы он жыл ... өзен ... ... ... ағыс ... ... кетті. Ірілі-ұсақты мыңдаган өзен сулары
антропогендік әрекеттердің салдарынан сарқылып таусылуға жақын, ал кейбір
жагдайларда толығымен кеуіп кеткен.
Жер асты ... ... ... 100 м-ге дейінгі тереңдікте, ал
кейде одан да терең қабаттарда байкалады.
Жер асты суларының деңгейініқ ... ... ... ... ету ... ... кен ... ісінде, кұрылыста және т. б.
мақсатта) олардың шектен тыс көп жұмсалуымен немесе жер ... ... оның ... толыктырып отыратын атмосфералык ... ... ... тыгыз байланысты. Су деңгейінің
темендеуі жергілікті және регионалдық, уакытша және ... ... мен ... орталыктарында жер асты суларын ұзақ уакыт бойы
пайдалану әрекеттерімен байланысты топырақ ... ... ... ... ... ... Олардың, диаметрі ондаран кейде
жүздеген километрге, ал тереңдігі ондаған ... ... ... дейін
жетеді. Мұндай воронкалар (шұңкырлар) көбінесе кен ендіру барысында, су
айдау әрекеттерімен байланысты пайда бола ... жер асты ... ... ... су ... ... ... жүргізу, сол тәрізді егін даласын ... және т. ... ... ... су ... ... шамасы 0,5— 10 м,
ал кендс 10—15 м-ге дейін жстеді. Су деңгейінің максималь шамасы (60—100 м)
таулы жерде ... су ... ... ЖЕР ҚЫРТЫСЫНЫҢ ТЕХНОГЕНДІК ӨЗГЕРІСТЕРІ
Жер кыртысының құрамы мен құрылыс өзгерістері.
Жер ... ... ... жер бетіне жақын аудандарда ... ... ... ... ... ... өндіру ісі жылдан-
жылға арта түсуде. Қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... үштен бір бөлігі, немесе өндірілуге
тиісті металдың жартысына жуығы игерілмей босқа калып ... ... ... ... 100 млн. т мыс, ... мырыш, қалайы жәие алюминий
өндіріліп алынған.
Жер койнауынан алынған барлық пайдалы қазба-лардың көпшілігі ... ... ... ... ... ... — 75%, ... — 40%, темір — 50%
және жангыш газдар — 90%. Химиялық элементтерді өндіру ісінін қарқыны ... ... да все ... он ... ... жер ... темір тотықта-рынын мөлшері 2 есеге,
қорғасын — 10 есеге, сынап — 100 есеге, мышьяк — 150 ... ... ... ... ... ... табиғи процестердін, дамуына
карама-карсы бағытталған. Мы-салы, олар минералдық жылу ... ... ... элементін, сол секілді минералдық тыңайтқыштарды (егін
шаруашылығында колдану бары-сында) жер кыртысына түгел ... ... ... ... да кен ... шашылып таралғанмен, олар жер
кыртысында сакталады. Сонымен, техногендік әрекеттерге ... ... ... өте бағалы химиялық элементтер жер бетінде кен. таралып,
шашыранды ... ... ... ... жер ... алрашқы
кұрамынын тепе-тең-дігі езгеріп, химиялық элементтердің табиғи жағдайдағы
миграциялық таралу заңдылығы бұзылады. ... ... ... білу өте ... ... жер ... ... тау жыныстарына
қосымша салмақ түсіріп, белгілі бір ... ... ... ... ... ... тау жыныстары тығыздалады). Қазіргі кезде, әрбір 15 жылда
құрылыс қажетіне бөлінетін жер ... екі ... өсіп ... Егер 1980 ж.
инженерлік-құрылыс объектілері алып жатқан жер аумағы 5% деп ... ... ... бұл 15%-ке ... өседі деп жо-рамалданады. Инженерлік-құрылыс
эрекеттері нәтиже-сінде болатын геотектоникалық көп ... ... ... ... ... ... Бұл ... табиги
ортаныц тепе-теңдігі күрт ез-геріп, тектоникалық ... ... ... Мысалы, Франциядағы Бузей (1895), АҚШ-тағы Аустин (1895) және Сан-
Френсис (1928) плотиналарынын, (бө-геттерініц) катастрофалық апатқа ұшырауы
геотектони-калық ... ... деп ... ... ... ... әрекеттер жер қойнауына
тікелей әсерін тигізеді. Бұл мақсатта жүргізілетін әр ... ... тау ... (ірі массивтерінің) орналасу тәртібі мен жатыг
элементтері бұзылып, үлкенді-кішілі үңгірлер мен қуыстар ... ... ... ... ... жакдайда жер астында жиі кездесетін карстық.
үңгірлерден кем болмайды. Мысалы, Үнді жеріндегі ... атты ... 3800 м-ге ... Оң-түстік Африка республикаларында алтын-уран
кендері 4 км-лік ... ... Ал ... ... ... да терең қабаттарға жетіп отыр. Мұндай әрекеттердің ... ... ... ... ... геодинамикалық
өзгерістер байқалады. Қен өндірудің шахталық (жабык, пішінді) әдістері жиі
қолданылатын ... ... ... ... ... ... кұлауы нәтижесінде үлкенді-кішілі үңгірлер мен казан шұңқырлар
пайда ... ... ... ... ... ... (5—10 м) жер ... немесе флюидтер алу барысыпда қабатаралық қысымның күрт төмендеуімен
байланысты байқалады. ... ... ... ... ... ... ... Техас штатында мүнай өндіретін аудандарда жер
қыртысының майысып темен шөгуі (1 м) ... ... ... ... ... ... ауданында (АҚШ, Калифорния штаты) жер бетінің темен шөгуі
(8 м-ге ... ... мен ... кирауына әкеліп сокты (1957). Мехико
қаласында жер асты суларын жоғары ... ... ... жұмсау барысында,
жер беті 9 м-ге дейін темен ... ... ... ... каласы да 50
жыл ішінде 3,5 м-ге төмендеді
Бедер өзгерістері. Жер бетінің бедері ... ... жол ... сол ... гидротехникалық, энергетикалық және т. б. құрылыстар
салу барысында көп өзгерістерге ұшырайды. ... кен ... ... ... ойлы-қырлы бедер пішіндері жиі калыптасады.
Кен ендірудің ашық әдістерін (карьер) қолдану жағдайында карьерлердің
тереңдігі 300—800 м-ге ... ... ... ... ... 1000 ... де жо-баланып 2—5 км-ге дейін созыла орналасады.
Тау-кен өнеркәсібі дамыған аудандарда техногендік бедер ... ... ... ... ... ... келе ... жоталар түрінде түзіледі. Темен қарай бағытталған теріс пішінді
(ойлы жер) ... ... ... ... ... ал ... қарай
бағытталған көтерінкі пішінді бедер техногендік аккумуляциямен (террикон-
дар, дамбалар лоне т. б.) ... ... ... ... ... жер бетінін табиғи
жардайдағы бедер пішіндері ылғи өзге-ріп отырады.
§4. ГЕОЛОГИЯЛЫҢ ӘРЕКЕТТЕРДІҢ ... ... ... ... ... адамдардын техногендік
әрекеттеріне карай (саны мен сапа-сы жарынан алғанда) әр түрлі езгерістерге
үшырап ... бір ... ... ... бір жағдайда әлсі-реп, ... ... ... та ... ... жер беті және жер асты суларының
геологиялык әрекеттері, яғни атмосфераның атқаратын ... ... ... ... кеп ... ... геологиялык әрекеттердің
техногендік өзгерістері
Техногендік әрекеттер үгілу процесіне тікелей де, ... та ... ... ... ... ... ... дамытуда, бір жағдайда
белсенді агент-тің ... ... ... бір ... ... агенттерге
(температуралық және ылғалдық мөлшеріне, ... және ... ... және ... ... (геологиялық және гидрогеологиялық
жағ-дайға, бедерге және т. б.) қосымша эсер етеді.
Адамдардың техногендік әрекегтерінің ... ... ... ... қыртысы түзіледі. Әр түрлі жолдармен кен өндіру
барысында (ашық әдіс және ... ... ... тау ... ... өзгере бастайды (босаңсу, дезинтеграция және қүрамы жағынан). Әсіресе
олар карьерлердің, ... мен ... ... және т. б. ... кен ... ... жоспарланған жұмыстарды атқару барысында
үгіліске ... ... ауыл ... ... ... барысында да үгілу
әрекеттері байқалады. Өйткені, жыр-тылған жер температуралық өзгерістерге
бейім болып, оттегінің, атмосфералык ылгалдың, және ... ... ... ... Ал ... ... ... қосымша әсері техногендік әрекеттерге байланысты бір
жагдайда күшейіп ... ... бір ... ... және күн
радиациясының әсері әлсірей бастайды. ... ... ... құрлықтың
жартысынан көбі дерлік техногендік үгілу әрекеттеріне ұшырайды. ... даму ... ... ... ... ... эрозиясы сонғы кездері еқ көп таралган геологиялык ... ... ... геологиялык әрекеті — бедер өзгерістері, өсімдіктер,
су режимі, микроклимат және т. б. жағдайлар эрозиялық әрекеттерді күшейтіп,
сонымен ... ... ... ... ... ... ... эрозияның дамуы егін шаруашылығымен тыгыз байланысты, ал
сызықтык эрозия (жыралар түзілу, ... және ... ... ... ... ... катар, қалалардын, дамуы, тау-кен
өнеркәсібі және т. б. өндіріс орындары-ның жұмыстарымен байланысты.
Жыралар жылына бірнеше ... ... өсіп ... ал ... ... 100 м-ге дейін жетеді. Соңғы кездері суландырылған жерлердің аумағы
дүние-жүзі бойынша барлық елдерде жылдан-жылға өсіп ... Суды ... ... көп ... және т. б ... байланысты топырақ
қабатьі көп шайылып ирригациялық эрозияға ұшырайды. Оның мөлшері жыл ... ... 100 т-ға ... ... ... ... техногендік әрекеттер
жел эрозия-сының дамуына да әкеліп соғады. Соның нәтижесінде ... ... ... ... ... ... к,а-тысуымен) кеңінен
таралған. Мұндай әрекеттердің нәтижесінде теңіз жағалаулары бұзылысқа
ұшырап, жылына 4—6 м ... ... ... ... Оның масштабы
теңіз жағалауынық 40—60%-ін қамтиды ... ... ... курортты
жерлерде жиі кез-деседі.
Пайдалы казындыларды жер астында ендіру (сілті-лендіру арқылы) жер
астында салынған кұрылыс, жер асты ... ... көп ... ... есімдік жамылғысын жойып жіберу және т. б. ... ... ... әкеліп соғады. Техногендік әрекеттер нәтижесінде
құралған карсттық үңгірлер карбонатты, ... ... ... ... жиі ... әрекеттермен байланысты опырылып кұ-лау немесе сусып жылжу,
орын ауыстыру тәрізді геодинамикалық ... жиі ... Олар ... ісі мен ... жұмыстарын дұрыс жүргізбеуге байланысты.
§6.Эндогендік геологиялық әрекеттерге үқсас
жағдайлар
Жер қыртысының белгілі бір аудандары техногендік ... ... жер асты ... ... және т. б.) ... ... ... майысу). Оның амплнтудасы бірнеше метрге (0,5—9,5 м) дейін
жетеді. Жер ... ... ... ... жылдамдығы жылына 3—8 см, ал кейде
20 с -ге дейін барады.
Тектоникалық жарықтар мен жарықшақтарға ... ... ... ... ... ... ... аралында (АҚШ) болған ядролық
қопарылыс (қуаты 5 Мт) кезінде жарықтар мен ... ... ... ... ... ... штатында болған ядролық қопарылыс кезінде де
байқалады. Ядролық қопарылыс кезінде тектоникалык. ... ... ... Мысалы, Колорадо штатында болған ядролық қопарылыс
кезінде, оның эпицентрінен 80 ... ... жер ... (5,5 ... ... жер ... ... ірі су қоймаларын салу,
мұнай мен газ кен орындарын игеру ... және т. б ... ... ... 40-тан астам ірі су қоймаларының жер сілкіну
әрекетін туғызғандығын айтуға болады. ... ... ... ... ... ... Сол ... ядролық қопарылыс кезінде табиғи
жағдайдағы магмалық және метаморфтық әрекеттерге ұқсас процестер байқалады.
Қолданылған әдебиет
Тұяқбаев.- «Жалпы геология курсы».-Алматы.-Білім.-1993 жыл

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ревматизм9 бет
Шоқан Уәлиханұлы12 бет
Шоқан Уәлиханұлы (1835-1865)11 бет
Шыңғырлау ауданының «Новопетровка» 35/10 қосалқы станциясын жобалау52 бет
Қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы-демократ Ш. Ш. Уәлиханов6 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
«Қапшағай қаласына іргелес оңтүстік телімне құрылыс салу мәселесімен инженерлік геологиялық жұмыстар жобасы»79 бет
«Қоршаған ортаның сапасы — қоршаған ортаның құрамы мен қасиеттерінін сипаттамасы»6 бет
Ірі қара мал кетоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері30 бет
Адамда тұқымқуалайтын патологияға ортаның және тұқымқуалаушылықтың ролі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь