Қазақстан Республикасының банк реформасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСІН РЕФОРМАЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.1 Банк реформасы және Қазақстанда банк жүйесiнiң қалыптасуы ... ... .5
1.2 ҚР.сы екі деңгейлі банк жүйесі және ондағы Ұлттық банктің рөлі ... ..8


ІІ БАНК РЕФОРМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖҮРГІЗІЛУ БАРЫСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2.1 Банктер және банк жүйесінің реформасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11 2.2 Банктік реформалаудағы мемлекеттік реттеу мәселелері ... ... ... ... ...16
2.3 Коммерциялық банктер және оларды реформалау ... ... ... ... ... ... ... ..20

ІІІ БАНК ЖҮЙЕСІН РЕФОРМАЛАУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей экономикада нарықтық қатынастар өз-өзiн реттей алмайды. Оған белгiлi бiр деңгейде мемлекет әр түрлi саясаттар жүргiзу арқылы араласып, реттеп отырады. Мұндай экономиканы реттеу саясаттарына ақша-несие және бюджеттi-салық саясаты, валюталық саясаттар жатады. Бұл қаржы нарығының саясаттарын мемлекет тарапынан банк жүйесi атқарып отырады.
Банк жүйесi қазiргi заманғы экономикада екi деңгейлi болып келедi, яғни мемлекеттiң эмиссия саясатын iске асырушы Орталық банк (бiздiң елде Ұлттық банк) және екiншi деңгейдегi банктер.
Қазiргi таңда нарықтық экономикада банктiк жүйенiң ролi ерекше. Банктiк жүйе – нарықтық экономиканың ең маңызды және бiртұтас құрылымдарының бiрi. Банктер халық шаруашылығы қызметiнiң барлық деңгейiндегi басқарумен тiкелей байланысты болады.
Осылайша курстық жұмыс тақырыбы “Қазақстан Республикасының банк реформасы” деп алынды.
Тақырыптың өзектiлiгi бүгiнгi таңда мемлекеттiң негiзi экономика болса, ал экономиканың негiзi қаржы және банк жүйесi болғандықтан, қазiргi елiмiздегi банк жүйесiнiң құрылымын реформалау, оның экономикадағы негiзгi қызметтерi мен тиiмдiлiгiн талдап, ұлттық экономикамыз дамуына қосар үлесiн анықтау болып отыр.
Жұмыстың мақсаты – банктiң жалпы экономикалық мәнiн аша отырып, банк жүйесiндегi бiрiншi және екiншi деңгейлi банктердiң экономика жүйелерiнiң негiзгi элементi ретiнде қарастыру, олардың операцияларын ұйымдастыру, реттеу, талдау, олардың рыноктың экономикаға өтудегi рөлi мен қызметтерi жайлы ҚР-ның тәжiрибесiне сүйене отырып орындау.
Жұмыстың зерттеу пәнi болып – банктiң экономикалық негiзi, ҚР-ғы банк жүйесi және оның экономикалық жүйе дамуындағы маңызыдылығы.
Сонымен банктiк жүйе елiмiзде қалыптасып, экономиканың тиiмдi қызмет етуiне ат салысатын басты секторға айналды. Оның әр түрлi саясаттары арқылы экономиканы өтпелi кезеңнен алып шығып, экономикалық өсуге бет алдық.
Қазiр елiмiзде банк жүйесi егемендiк алғаннан берi жүргiзiлiп келе жатқан нарықтық инфрақұрылым iшiнде ең тиiмдi қалыптасқан жүйе болып отырғаны белгiлi. Ал бiз осымен тоқтатпай банктiк жүйенi одан әрi дамытуымыз керек. Ол үшiн банктiк жүйе қызметтерi туралы мамандық деңгейiмiз жоғары болуы керек.
1. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 ж. 31 тамыздағы №2444;
2. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: Оқулық. – Алматы: Экономика. - 2003. – 432 бет.
3. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Лаврушина, Изд.
2-е, - Москва: 1999г.
4. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М.: Дело. 2002. – 472 с.
5. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
6. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы : Экономика, 2001, - 466 б.
7. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
8. Вестник КазНУ, экономическая серия, 2001 г. №4; “Проблемы стабильности банковской системы РК” // А. А. Ильясов.
9. Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2008 г. 56-61 стр.
10. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
11. Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка» // Вестник КазНУ, Серия экономическая. №2. – 2008 г.
12. «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2009г. №9. 69стр
13. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.- 451 с.
14. «О ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №9, - 2009 г. 2-7 стр.
15. «Қазақстан – 2030 Стратегиясы Қазақстан дамуының жаңа кезеңінде» // Қазақстан Республикасы президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, 28 ақпан, 2007 жыл.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
.................................3
І ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСІН РЕФОРМАЛАУ
.......................................................................
......................5
1.1 Банк ... және ... банк ... ... ... екі деңгейлі банк жүйесі және ондағы Ұлттық банктің рөлі
......8
ІІ БАНК РЕФОРМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ... ... ... және банк ... ... 2.2 Банктік
реформалаудағы мемлекеттік ... ... ... ... банктер және ... ... БАНК ... ... ... МЕН ШЕШУ ... ... тәжiрибе көрсеткенiндей экономикада нарықтық қатынастар өз-
өзiн реттей алмайды. Оған ... бiр ... ... әр ... ... ... ... реттеп отырады. Мұндай ... ... ... және бюджеттi-салық саясаты, валюталық саясаттар
жатады. Бұл қаржы ... ... ... ... банк ... ... жүйесi қазiргi заманғы экономикада екi деңгейлi болып келедi,
яғни мемлекеттiң эмиссия саясатын iске асырушы Орталық банк ... ... ... және ... деңгейдегi банктер.
Қазiргi таңда нарықтық экономикада банктiк жүйенiң ролi ... жүйе – ... ... ең ... және ... бiрi. ... ... шаруашылығы қызметiнiң барлық
деңгейiндегi ... ... ... ... ... жұмыс тақырыбы “Қазақстан ... ... деп ... ... ... ... мемлекеттiң негiзi экономика
болса, ал экономиканың негiзi қаржы және банк ... ... ... банк ... ... ... оның ... негiзгi
қызметтерi мен тиiмдiлiгiн талдап, ұлттық экономикамыз дамуына қосар үлесiн
анықтау болып отыр.
Жұмыстың мақсаты – банктiң жалпы экономикалық мәнiн аша ... ... ... және ... деңгейлi банктердiң экономика жүйелерiнiң
негiзгi ... ... ... олардың операцияларын ұйымдастыру,
реттеу, талдау, олардың рыноктың экономикаға өтудегi рөлi мен қызметтерi
жайлы ҚР-ның тәжiрибесiне ... ... ... ... пәнi ...... ... негiзi, ҚР-ғы банк
жүйесi және оның экономикалық жүйе дамуындағы маңызыдылығы.
Сонымен банктiк жүйе елiмiзде қалыптасып, экономиканың ... ... ат ... ... секторға айналды. Оның әр түрлi саясаттары арқылы
экономиканы өтпелi ... алып ... ... ... бет ... ... банк ... егемендiк алғаннан берi жүргiзiлiп келе
жатқан нарықтық инфрақұрылым iшiнде ең ... ... жүйе ... ... Ал бiз ... ... ... жүйенi одан әрi
дамытуымыз керек. Ол үшiн ... жүйе ... ... мамандық
деңгейiмiз жоғары болуы керек.
Тiптi соңғы уақытта бiздiң елiмiздiң ... ... ТМД ... де алып жүр. Бұл ... ... жетiстiктерiмiздiң бiрi деп санаймын.
Жалпы жұмыс барысында банктiң экономикалық жүйедегi орнын толық ашу
үшiн ... ... ... ... ... ... мәнiн, оның экономикада атқаратын қызметтерiн
қарастыру;
2) Экономикалық жүйенiң тиiмдi ... ... ... және ... іске ... жан-жақты талдау;
3) Банк жүйесi және елiмiздегi банк жүйесiн реформалау барысын ... ... банк ... ... банктiң орнын жан-жақты
қарастыру;
5) Коммерциялық банктердiң экономика салаларын ... ... ... ... ... мен операцияларын қарастырып өту болып
табылады.
Курстық жұмыс екі бөлімнен тұрады: ... ... ... ... ... ... банк ... қалыптасып, дамуын талдау
болса, ал екінші бөлімде банктік жүйенің мәні мен қызметтерін талдау ... ... банк ... ... ... ... ... шараларына
тоқталу болып табылады.
Курстық жұмысты жазу барысында келесі ... ... ... О.И ... ... С.Б., ... Н.Қ., Ивашковский С.Н.
Баян ... ... А. А. ... және ... мен статистикалық деректер пайдаланылды.
І ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСІН РЕФОРМАЛАУ
1.1 Банк ... және ... банк ... ... ... ... дейiн Қазақстан Республикамызда банк жүйесi
болған жоқ. Елде ... ... ... ... ... ... қызмет көрсеттi. Сондықтанда Қазақстанда банк ... мен ... ... ... ... ... Ресейдiң және КСРО-
ның банк жүйесiмен тығыз байланысты. Сондықтан мен елiмiздiң банктiк жүйесi
туралы өз егемендiгiн алған 1991 ... ... ... мен ... ... тоқталғым келдi.
Қазақстан Республикасының экономикасы нарықтық ... ... ... ... ... және шаруашылық қызметiне ... ... ... ... ... мен ... қызметiне
жетекшiлiк етуде экономикалық әдiстердi қолдану; банк пен клиенттерi,
сонымен қатар, ... өз ... ... оның жекелеген буындарының
арасындағы өзара ...... ... ... ... яғни ... пайда
болған нарықтық құбылыстар мен ... ... ... ... ... ... Республикасында банктiк жүйенi реформалаудың қажеттiлiгi,
дүниежүзiлiк банктiң мамандарының пiкiрiнше, қысқа мерзiмдi ... бар ... ... және оларды өз кезегiнде
макроэкономикалық реформасын жүргiзуде ... етуi ... деп ... ... ... экономикадан мұра болып қалған
мақсатты несие мен банктiк тәжiрибенi мемлекеттiк үлестiру жүйесiнiң ескi
тәжiрибесiмен ... ... ... ... ... ... ... мәселерiне банктердiң “сапасыз” қарыздары мен мемлекеттiк
зиянды ... ... Бұл ... ... ... ... және
жеке кәсiпорындардың қаржылық ресурстарға қол жеткiзуiне кедергi болып,
банктiк қаржылық ... ... емес ... ... жол ... ... ... банк жүйесiнiң құрылуы 1990 жылдың
желтоқсанында ҚазКСР – нiң Жоғары Кеңесi қабылдаған “Банктер және ... ... ... бастау алады. Заңға сәйкес республикада ... банк ... ... ... ... деңгейдегi банк – ҚазКСР-
нiң ... ... және ... ... ... банк – ... ... Кеңес Социалистiк Республикасының территориясында жинақталған
несие ресурстары осы Заң ... ... ... ... ... ... Мемлекеттiк банк республиканың меншiгi және оның ... ... ... Оның айналымға монополиялы құқықпен ақша белгiлерiн
эмиссиялауға, ақша-несие қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер
ашуға рұқсат беретiн құқығы болды.
Кәсiпорындардың, ұйымдардың, кооперативтер мен азаматтардың несие-есеп
жұмыстарын жүргiзу үшiн республика территориясында коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... өз ... Заңды және Қазақстан Мемлекеттiк банкiсiнiң нұсқаулары мен ережелерiн
басшылыққа алды. Коммерциялық ... мен ... ... мекемелерi
мемлекеттiк, ұжымдық, жеке және аралас (шетел капиталы қосылған) ... ... ... ... ... ... банк деп ( ...
Ұлттық банктен басқа) капиталы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк құрылтайшылардың акциясы
болғанда есептеледi. /9, 24 б/
1991 – 1993 ... ... ... күрт ... ... қарқыны өте жоғары болды. Оның тiптi кейбiр кездерде 1000% - ... ... ... ... ... ... ... құрылымы
әлдеқайда нашарлады, мерзiмi өтiп керкен несиелер үлесi ұлғайды. 1992 жылы
Республикада ... ... ... ... ... және ... экономикаға қатты әсер еттi. Көптеген кәсiпорындар
өнiм өндiрудi төмендеттi, ал ... ... тiптi ... ... 1993 жылы ... төл ... теңгенi енгiзуге тура келдi.
Осыдан бастап ұлттық банкке ұлттық валютаның енуiмен ақша - несие ... ... ... ... өзара қарым – қатынаста классикалық
қағидаларды ендiру, ... ... ... жүйесiн нығайтуға қатысты
толық жауапкершiлiк жүктелдi.
Ұлттық валютаның ... ... ... 1995 ... дейiн Орталық
банктiң қызметiн атқару, жүйе ... ... ... ... ... және ... тұрғысындағы дәстүрлермен тәжiрибесi жоқ
Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға
алды. Бұл ... , ... ... ... ... ... орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және факторлардың
әрекетiне бейiмделуi болатын. Сонымен бiр ... 1995 жылы 15 ... ... Президентiнiң қаулысымен бекiтiлген, 1995 ... ... ... ... ... ... бағдарламасы
жасалынды.
Бағдарлама 1995 жылдың соңына дейiн сәттi ... ... ... қол жеткiзу мүмкiндiгi болжанған:
1) Ұлттық банктiң негiзiнен классикалық орталық банктерге тән валюталық
және ақшалай – несиелiк ... ... ... ... ... және оны ... Экономикалық ынталандыруды дұрыс қолдану мен нормативтiк реттеудi
жетiлдiру және ... банк ... ... ... ... ... ... қызметiнiң сапасын жақсартуды жүзеге асыру; олардың
капиталдандыру деңгейiн жоғарылату және халықаралық стандарттарға жақын
банктер тобын қалыптастыру;
3) Банкаралық несиелiк және ... ... ... және ... оларда қалыптасатын пайыздық мөлшерлемелер мен айырбас бағамы
тұрақтылығына қол жеткiзу, ал Ұлттық банк оларға тек ... ... ... ... құралдарымен ғана ықпал етедi;
4) Республикалық бюджеттiң тапшылығын Ұлттық банктiң тарапынан тiкелей
несиелеуден бас ... оның iшкi және ... ... ... емес ... ... қаржыландыруға көшу;
5) Шаруашылық жүргiзушi субъектiлер арасында төлемдердiң қауiпсiз, уақтылы
және тиiмдi жүзеге асыру мақсатында ... ... ... ... ететiн жаңа деңгейiне қол жеткiзу және ұзақ мерзiмдi ұлттық ... ... Орта және ұзақ ... инвестициялық жобаларды инфляциялық емес
несиелеу жүйесiнiң негiзiн қалау.
Бағдарламаның өткiрлiгiне қарамастан, iстiң ... ... ... ... ... ... Ең алдымен ақша – несиелiк ... ... ... дами ... қайта қаржыландыру механизмдерiнде маңызды өзгерiстер болды.
1995 жылы қаңтар айынан бастап директивтi ... беру ... ... ... ... ... көлемi және
мерзiмi қысқарды. Экономиканы несиелеу ... ... ... ... ... ... ... және олар өз кезегiнде экономиканы
несиелеудi шаруашылық ... ... бос ... ... ... ... және ... қарыздарды өздерi тарту есебiнен
қамтамасыз етуге бейiмделедi. Ұлттық банк ... ... ... тән
қызметтерге көбiрек ден қойды, оларға: ... ... ... және ... ақша – несиелiк және ақша – валюталық реттеу жүргiздi.
1995 жылы Ұлттық банк мемлекеттiк бағалы ... ... ... еттi, ашық нарықтағы операциялар басталды.
1995 жылы алтын валюталық резервтердi басқару бойынша көптеген жұмыстар
жүзеге асырылды. 1995 жылы сәуiрде Ұлттық ... ... ... ... ... ... бекiттi. Ұлттық банк алтын валюта
резервтерiн көбейту ... ... мен ... ... ... орналастыру, валюта мен қымбат бағалы металдарды сату және ... ... ... жылы ел ... сауықтыру мақсатында макроэкономикалық ретеу мен
ақшалай-несиелiк және салық бюджеттiк саясатты үйлестiру iсiнде Ұлттық банк
пен ... ... ... ... беки ... ... осы ... дейiн 15 жыл аралықта егемен елiмiзде
банктiк жүйемiз қалыптасып, ол ТМД елдерi ... ең ... ... ... ... ... Бүгiнгi таңда басқа мемлекеттер бiзден үлгi алуда. ... ... ... ... ... дамытудағы үлкен жетiстiгi болып
табылады. Ендi осы екi деңгейлi банктiк жүйемiздi жан – жақты талқылайық.
1.2 ҚР-сы екі ... банк ... және ... ... ... рөлі
Орталық банк елдің эмиссиялық, резервтік жэие ... ... ол ... шығару, басқару құқықтарына ие ... ... ... ... беруші» рөлін атқарады, акша-несиелік және валюталық
саясатты ... оның ... ... ... табу ... ... жүзеге асыру жэне елдің несиелік жүйесін басқару болып табылады.
Орталық банктер бүкіл елдің несие жүйесін бақылаушы әрі реттеуші бас
органның ... ... ... ... ... ие және экономикалық басқарудың
мемлекеттік органы болып табылады. Олардың басшылық рөлі ... ... ... ... тэжірибе көрсеткендей, мемлекеттің Орталық банкі-ге кең
өкілеттік беруі екінші деңгейлі банк ... ... ... ... ... банк ... ... эмиссиялық құқығы негізінде экономиканы
жалпы мемлекеттік тұрақтандыру саясатып, тауар-ақша тепе-теңдік саясатын
жүргізеді.
Тәжірибе жүзінде кассалық ... ... ... ... және олардың шаруашылық айналымға түсуі Ұлттық банкінің
мекемелері арқылы коммерциялық ... ... ... ... Барлық банктер қолма-қолсыз есеп айырысуларды ... ... ... жүргізеді, ал қажет жағдайда Ұлттық банкіден несие алады.
Осының нәтижесімде қолма-қол және қолма-қолсыз есеп айырысу айналысы Ұлттық
банкіде және оның ... ... ... банк - ақша резервтерінен, алтын валюта резервтерінен, басқа
да материалдық құндылықтардан ... ... ... бар заңды тұлға.
Мүліктің құралу көздеріне — банк ... ... ... ... ... ... және сәйкес бюджеттерден түскен дотациялар жатады.
Заңның 9-бабына сәйкес, Ұлттық банк жарғылық қорын 10 млрд теңге көлемінде
мына қаражаттар ... ... ... ... бөлінген
қаражаттар, мемлекеттеи алынған негізгі қорлар және Ұлттық банк ... ... ... нарықтық экономика жағдайында Орталық банкінің
жұмысын ... әр ... ... формалары бар:
- оның капиталының қалыптасуы 100% мемлекеттің қаражаты есебінен болатын
унитарлық банк;
- ... ... ... ... ... мемлекеттің
қатысуынсыз) акционерлік қоғам;
- бірлестік типтес ұйым (мемлекеттің қатысуымен немесе қатысуынсыз);
- Орталық ... ... ... ... ... ... ... банктердің капиталына мемлекет қатыспайды, ... ... ... ... (ФРЖ) мүше ... жарна пұл
төлемдерінен тұрады.
Негізі Ұлттық банк ... ... ... табылады. Мемлекет -
жарғылық қордың жалғыз иесі. Негізгі қор - ... ... және ... да ... ... ал айналым қаражаты — банкіге
тиесілі ақша каражаттарынан тұрады. Ұлттық банк резервтік және басқа ... ... кор ... ... ... ол ... табыс есебінен
толтырылады және осы қорға ... ... ... ... ... ... жабуға армалады.
Ұлттық банкінің қаржылық жылдағы пайдасы сол жылға жатқызылатын
табыстар мен шығындардың ... ... ... ... ... ... оның ішіндегі банкноттар мен монеталардың
кұндарының бір ... ... ... ... және ... ... құрғаннан қалған
бөлігі республикалық бюджетке аударылады. Ұлттық банк және оның мекемелері
барлық салықтар мен төлемдерден босатылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... - ... ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз
ету болып табылады.
Сонымен катар, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жүктеледі: /7/
- Қазақстанның экономикалық дамуы және оның ... ... ... ... ... ақша айналысы, несие,
банктік есептеулерді және валюталық қатынастар саласындағы ... ... және ... ... ... және банк ... тұрақтылығын қамтамасыз етуге көмектесу;
- банктік және басқа несиелік мекемелердің қызметін реттейтін ... және ... ... ... ... ... банк иесие
берушілердің, салымшылардың мүдделерін қорғауы.
Ұлттық банкі жұмысының ... ... ... ... ресурстарды және ақша айналысын басқару;
- өзіне багынышты мекемелер ... ... ... ... және жүзеге асыру;
- халық шаруашылығындағы несиелік, есеп ... және ... ... асыру бойынша ережелерді, әдістемелік инструкциялық
нормативтік ... ... ... банктерге міндетті), есеп жүргізу және
банктердің есеп беруін ұйымдастыру;
- банк ісін ... ... ... ... ... банк ісін бақылау және қадағалау;
- елдің банк жүйесінің тәуелсіз ... ... ... және аналитикалық жұмыстар жүргізу;
- валюталық операцияларды жүргізу ережелерін және тәртібін жасау, біркелкі
валюталық саясатын жүргізу және т.б.
Ұлттық банк ... ... ... шет ... ақша ... ... бағамын анықтау тәртiбiн
белгiлейдi. Қолма-қол ақшаның айналымы олардың банк кассасына ... ... ... ... ... – мемлекет тарапынан банкноттардың, тиындардың, ... ... Ол ... ... түрiнде де болуы мүмкiн. Қолма-
қол ақша түрiндегi эмиссия – айналысқа банкноттар мен тиындардың қосымша
шығарылуын ... ... ... ... ... ұйым рөлін атқара отырып,
орталық банк экономикамызда басты орын алады.
Орталық банк еліміздің ... және ... ... ретінде
ақша-несие және валюта саясатын анықтайды. Оның ... ... ... табу ... тек ақша-несие саясатын жүргізуге және еліміздің банк
жүйесіне жетекшілік етуге бағытталады.
Орталық банктің ... ... ... ... объектісіне
экономикамыздағы жалпы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасы жатады.
Ұлттық банк - бұл бұрынғы қарапайым клиенттерге қызмет ... ... ... ... ... эмиссиялык банкке
ауысқан, банктердің банкісі болып табылады. Іс жүзіндс Ұлттық банкте ... ... ... және ... щаруашылық
айналымына түсуі Ұлттық банктер мекемелерінің коммерциялық банктер кассасын
толтыру арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... банк ... ... жүргізе отырып, қажет
жағдайларда Ұлттық банктен несие ала алады.
Ұлттық банк — бұл ... ... ... оған қоса ... ... резервтерден, басқа да материалдық багалықтардан тұратын
мүліктерге ие болып табылатын заңды тұлга.
АҚШ-та орталық ... ... ... қатынаспайды, олардың
капиталы Федералды резервтік жүйеге мүлік иесі болып келетін коммерциялық
банктердің қосқан жарнасынан тұрады.
Ұлттық банк ... ... мәні ... ... ұйым ... ал ... тек оның ... қорының иесі. Бүгінгі жарғылық
қордың мөлшері - 20 млрд. теңгені құрайды. Негізгі қорлары ... ... ... ... мен ... ал ... ... банкке тиселі болып табылатын меншікті
ақшалай қаражаттардан тұрады.
ІI БАНК РЕФОРМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖҮРГІЗІЛУ БАРЫСЫ
2.1 ... және банк ... ... жүйе – нарықтық экономиканың ең маңызды және ... бiрi және ... ... ... буыны болып табылады.
Себебі масштабы және маңызы жөнінен несие ... ... ... ... өтеді. Банктер мемлекет пен ... ... мен ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын шоғырландырып, оларды іс ... ... ... ұғым ... сөзі «bank» - ... ... ... деген
ұғымды білдіреді. Тарихта банктің ең алғашқы қызметтері тұқым ... ... ... беру қызметтері жаңа эраға дейінгі ғасырларда ... ... /2, 134 ... және ... ... ... ... қатарлас жүрдi және де олар бiр бiрiмен өзара тығыз ... ... ... ... ... деңгейiндегi басқарумен тiкелей
байланысты болады. Олар арқылы ұдайы ... ... ... ... ... ... ... Осы кезде банктер
қаржылық делдал ... ... ... капиталдарын, халықтық
жинақтарын және шаруашылық қызметтiң үрдiсiнде босаған басқа да бос ... ... ... ... алушылардың уақытша пайдалануына бередi,
ақшалай есеп айырысу жүргiзедi және экономика үшiн ... да ... ... ... арқасында өндiрiстiң тиiмдiлiгi мен қоғамдық
өнiмнiң айналысына тiкелей ықпал етедi.
Қаржылық делдалдар осылай ... ақша ... ... ... ... механизмiн қамтамасыз ету арқылы маңызды халық
шаруашылығы қызметiн атқарады.
Банктер ... ... ... ... ... болып табылады.
Өз қызметiнiң үрдiсiнде, олар ақша нарығында тауар болатын , ... мен ... ... Клиенттердiң салымдарын қабылдау
арқылы банк ... ... жаңа ... ... , ал ... беру арқылы
қарыз алушыға жаңа талап қояды. Осы жаңа ... мен ... ... ... ... негiзiн құрайды. Несие берушi қарыз
алушыға және соған қатысты қаржылық институттар қызметiнiң ... ... ... ... ... қаржылық делдалдық деп аталады.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, мемлекеттiң Орталық банкке кең
өкiлеттiк беруi ... ... банк ... ... ... ... етедi. Орталық банк мемлекет берген эмиссиялық құқығы негiзiнде
экономиканы жалпы мемлекеттiк тұрақтандыру саясатын, ... – ақша ... ... жүргiзедi. Әр түрлi көздерден ақша капиталын ... ... ... ақша ... “тобын” құрайды және оларды жұмыс ... ... ... әр ... ... несиеге деген талаптарды
қанағаттандыра алады. Шаруашылық органдар мен ... ... ... ... ... және несиелiк жүйенiң қызмет етуi
шаруашылық құрылымдардың дамуында маңызды мәнге ие. /5, 301 ... ... ... ... ... және ... капитал арқылы нақты экономиканы басқарады. Олар тек ... ... , ... ... ... ... ... ғана кiредi.
Банктер шаруашылық өмiрдiң орталығы, барлық экономиканың негiзгi түйiнi
болып ... ... ... мен ... ... экономиканы жалпы
басқарудың мақсаттары және мiндеттерiмен бiрдей, ... де ... ... ... ... ... ... жалпы
мақсатына жетудi қамтамасыз ететiн, өзiне тән жеке мiндеттерiн орындайды.
Экономиканы басқару ... ... ... ... экономикалық
қатынастарын көрсетедi, ал әр қоғамның экономикалық қатынастары ең алдымен
мүдде ретiнде ... ... ал ... ... ... ... яғни
оны қозғаушы фактор болып табылатын әдiстемелердi пайдаланады. ... деп ... ... ... яғни ... ... арқылы әсер етуге байланысты. /4, 58 б/
Банктер басқарудың экономикалық әдiстерi мәселен, несиелеу арқылы,
экономикалық әр түрлi буындарының ... ... ... ... ... мен ... қолма-қолсыз есеп айырысу арқылы экономиканың
үздiксiз қызмет қызмет етуiндегi қажеттiлiгiн қанағаттандырады, ... ... ... ... ... есеп ... операцияларын жүргiзудiң тәртiбiн бұзғаны үшiн
айыппұл, ... ... ... ... үшiн өсiм, ... өз ... үшiн ... пайыздарды алуымен өзiнiң мүддесiн ғана емес,
сонымен ... бұл ... ... да қатысушыларының мүддесiн
қорғайды.
Банктер өз қызметтерiн орындау кезiнде ... ... ... ... ... және аумақтарды (жергiлiктi
орган) басқару органдарымен өзара тығыз ... ... ... ... ... ... жоқ ... ақпараттар болады.
Ең алдымен ол ... ... ... ... ... ... болып табылады. Шотта еңбекақы беру, жабдықтаушыларға төлем жасау,
банктiк несиелердi қайтару үшiн ... ... тек ... ... ... бiрге, осы шарт иесiнiң жұмысының нашар екендiгiнiң
күнделiктi оперативтi ... ... ... ... ... есептi құруды күтпей-ақ кәсiпорын қызметтерiнiң көптеген
маңызды факторлары туралы, әрi ... ... ... ... бередi. /2, 137 б/
Банктiк жүйеде қоғамның барлық ақшалай қорлары шоғырландырылған:
мемлекеттiк шаруашылық буындардың ... ... ... ... бар. Банктер осы қорлардың қалыптасуына белсендi қатысады, яғни оларды
пайдалану бойынша ... ... ақша ... ... және ... ұдайы өндiрiстiк үрдiске әсер етедi. Қазақстанның ... ... ... ... жаңа мүмкiндiктер ашылуда.
Депозит түрiнде және Займдар жеке салым-
басқа жолмен берiлетiн дар және ... бо ... ... йынша берiлетiн ақ-
шалай қаражаттар
Тiкелей инвестициялар Нарықта акциялар ,
жолымен ... ... ... ... және ... да ... да қаржы
қаржы құралдарын сатып құралдарын сату
алу арқылы ұсынылатын ... ... ... қаражаттары. қаражаттары.
Сурет 1 - Қаржылық – несиелiк институттардың қаржылық дедалдар
ретiндегi ролi
Банктiк жүйенiң реформасы ... ... ... жоғарылату
және сауықтыру банктерiн құру ... ... ... қайта
құруға қолғабыс етедi. Сауықтыру ... ролi ... ... ... ... табылатын , тиiсiнше жекешеленген
және көп ... ... ... ... ... қатысты
арта түседi.
Банктiк жүйенiң реформасы жеке кәсiпорындардың банктен несие ... ... жеке ... дамуына жәрдемiн тигiзедi. Осы мерзiмде ол
шығынды мемлекеттiк ... ... ... ... жүйе – ... ... ең ... және бiртұтас
құрылымдарының бiрi. Несие жүйесінің негізгі ...... жүйе ... ... ... және ... жөнінен несие қатынастарының басым
көпшілігі банктер арқылы ... ... және ... ... ... тарихи
тұрғыдан қатарлас жүрдi және де олар бiр бiрiмен өзара тығыз байланысты.
Банктер халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... Олар ... ұдайы өндiрiс үрдiсiне қатысушылардың
экономикалық мүдделерiн қанағаттандыру жүзеге асырылады. Осы кезде банктер
қаржылық ... ... ... ... ... ... және ... қызметтiң үрдiсiнде босаған басқа да бос ... ... ... ... ... ... ... бередi,
ақшалай есеп айырысу жүргiзедi және экономика үшiн ... да ... ... ... ... ... тиiмдiлiгi мен қоғамдық
өнiмнiң айналысына тiкелей ықпал етедi.
Қаржылық делдалдар осылай қоғамға ақша ... ... ... ... қамтамасыз ету арқылы маңызды халық
шаруашылығы қызметiн атқарады. Банктер нарықтық экономикада басты ... ... ... Өз ... ... олар ақша ... болатын, жаңа талаптар мен ... ... ... ... ... банк ... ... жаңа мiндеттеме жасаса, ал
қарызды беру арқылы қарыз алушыға жаңа талап қояды. Осы жаңа ... ... ... ... ... ... негiзiн құрайды. Несие
берушi қарыз алушыға және соған қатысты ... ... ... орын ауыстыруы, қаржылық ресурстардың құйылуы қаржылық делдалдық
деп аталады.
Банктiк жүйенiң ... мен ... ... ... ... мақсаттары және мiндеттерiмен бiрдей, әйтсе де ... ... ... ... ... ... жалпы
мақсатына жетудi қамтамасыз ететiн, өзiне тән жеке мiндеттерiн орындайды.
Экономиканы басқару органы ретiндегi ... ... ... ... ал әр ... экономикалық қатынастары ең алдымен
мүдде ретiнде көрiнiс алады, ал экономикалық мүдде өндiрiстiң мақсаты, ... ... ... ... ... әдiстемелердi пайдаланады. Мүдденi
осылай деп түсiнуден келесi ... яғни ... ... ... әсер ... ... ... экономикалық әдiстерi мәселен, несиелеу ... әр ... ... ... ... ... ... несиелер мен немесе қолма-қолсыз есеп айырысу арқылы экономиканың
үздiксiз қызмет қызмет етуiндегi қажеттiлiгiн ... ... ... қозғалысын қамтамасыз етедi. /6/
Банктер есеп айырысу операцияларын жүргiзудiң тәртiбiн бұзғаны ... ... ... ... ... үшiн өсiм, ... өз ... үшiн жоғары пайыздарды алуымен өзiнiң мүддесiн ғана емес,
сонымен ... бұл ... ... да ... ... жүйе ... оның ... формалары мен қызметтерi болатыны
анық . Жалпы банктiң атқаратын қызметтерiн төмендегiдей қарапайым жiктеуге
болады: /11/
1) ... бос ақша ... ... жинақтау және оны қарыз капиталына
айналдыру;
2) Кәсiпорындарға, мемлекетке, жеке ... ... ... ... ... ... Ақша ... реттеу. Банк - әр түрлi шаруашылық субъектiлерiнiң төлем
айналымы жүретiн орталық. Банк ... есеп ... ... ... айырбас, ақша айналымын жүргiзуге мүмкiндiк туғызады;
4) Айналымға несие ... ... Банк ... тек ... уақытша
бос ақша қаражатымен несиелеп қоймай, сонымен қатар ... ... ... ... де ... ... және ... ақпарат берiп отыру ;
6) Орындайтын айрықша қызметтерiне байланысты банктер: эмиссиялық және
эмиссиялық емес болып ... ... банк – ол ... ақша ... ... (шығаруға)
құқы бар, әдетте Орталық банк деп аталады. Бiздiң елде ол – ... ... ... деп ... ... ... банкiнiң
негiзгi мақсаты – айналысқа ақша бiрлiгiн ... ... ... ... – ақша белгiсiн сату және банк жүйесiнiң несие есеп, эмиссиялық
жұмысын басқару болып табылады. /3, 311 ... ... ... ... да ақша ... ... жоқ эмиссиялық емес банктер. Олар коммерциялық, инвестициялық,
инновациялық, ипотекалық және ... ... ... ... ... ... ... үнемi ұлғайтып тұратын әмбебап
үлгiдегi банк. Ал басқа банктер бiр-екi қызмет түрiне маманданған ... ... ... ... ... жiктеуге болады (сызба 1 ). Бұл
сызбадан банк жүйесiнiң формаларын айқын көруге болады.
Инвестициялық және ... ... екi түрi де ұзақ ... ... шоғырландырумен маманданады, яғни олар облигация, акция және
басқа бағалы қағаздар шығару ... ақша ... ... ұзақ ... бередi. Инвестициялық банктер кәсiркерлерге қарыз ... ... ... ... ... өңдеудi және оны игерудi
несиелейдi.
Ипотекалық банктер – ... және ... ... ... ұзақ мерзiмге несиеге бередi. Олар ипотекалық облигация, акция ... ... ... сату ... ақша ... 2 – Банк ... негізгі формалары
2.2 Банктік реформалаудағы мемлекеттік реттеу мәселелері
1995 жылдың 31 тамызында қабылданған "ҚР-ғы банктер және ... ... ... заңына сәйкес Қазақстан Республикасында банкті ашу
немесе оның қызметін ұйымдастыру мынадай үш кезеңнен ... ... Банк ... ... ... ... алу;
2) Әділет Министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өту;
3) Банк операцияларын ... ... ... ... ... ... банкті заңды және жеке тұлға ашуға құқылы.
Бірінші ... банк ... ... ... банк ... ... ... береді және оған қоса төмендегідей құжаттарды тапсырады:
• рұқсат алу үшін беретін өтініші;
• құрылтайшылық шарт (түп нұсқа);
... ... ( түп ... банк жарғысын қабылдау және банк органын сайлау туралы хаттама;
• құрылтайшылар ... ... ... ... белгілеген тізімі
бойынша);
• құрылтайшылардың соңғы екі есептік ... ... ... ... үшін);
• құрылтайшылардың ... ... ... ... егер бір ... одан да көп ... ... резиденті болмаса,
ондай жағдайда сол мемлекеттегі тиісті мемлекеттік ... ... ... ... ... егер банк ... ... түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... қүрылса, онда: оның жарғысы, құрылтайшылық
шарты, соңғы ... ... ... ... ... ... жағдайы туралы аудиторлық қорытынды;
• банктің жетекшілік қызметіне тағайындалатын тұлғалар туралы мәліметтер,
оның ішінде: банк ... мен бас ... банк ... ... ... жыл, ал ... орынбасарларының кемінде екі жыл, банк ... ... мен бас ... кемінде — бір жылдық еңбек
тәжірибесі болуы және т.с.с;
• жаңадан құрылатын ... ... ... ... ... ... бектілуі тиіс);
• жаңадан құрылатын банктің ішкі аудит қызметі туралы ережесі (банктің
өкілетті органымен ... ... ... ... ... несиелік комитеті туралы ережесі (банктің
өкілетті органымен бектілуі тиіс);
• жаңадан ... ... ... болу ... оның ... ... стратегиясы, бағыттары мен ауқымы, қаржылық болашагы (есеп
айырысу балансы, бастапқы ... ... үш ... ... және зиян туралы есебі, маркетинг ... ... ... ... ... ... жоспары;
• тапсырылған бизнес-жоспарына сәйкес дайындық ... ... ... ... ... ... құрылтайшылардың атынан өтініш
беруте құзыретінің барлығын растайтын қүжаттын;
• басқа ... ... ... ... ... ... /1/
Банк ашу үшін рұқсат алуға берілген өтініш үш ай әрі кеткенде алты ... ... ... ... ... банк банк ашуға рұқсат беру өтініштердің есебін жүргізеді.
Екінші кезеңде жаңадан құралатын банк Ұлттық банк ... ... ... бір ай ... әділет Министрлігінде банк мемлекеттік тіркеуге
алынады. Оған, Ұлттық банктің банк ... ... ... және, Ұлттық
банктің келісімімен расталған құрылтайшылық құжаттарын тапсырады.
Үшінші кезеңде банктік операцияларын жүзеге асыру үшін Ұлттық банктен
лицензия ... ... алу үшін ... тіркеуден өткен күннен
бастап, бір жылға дейін ... ... ... ... ... орындау, оның ішінде: Ұлттық
банктің нормативтік талаптарына сәйкес бөлмелерді және ... ... ... бар қызметкерлерді қабылдау;
- жарияланған жарғылық капиталды төлеу. Лицензия алуға өтінішпен бірге
жоғарыда аталған талаптарды орындағандығын растайтын құжатты ... ... ... ... бастап, бір ай ішінде ... банк ... ... шектелмейді және онда банктің жүргізетін барлық
операциялар тізімі ... ... ... ... банктік операцияларға мыналар жатады:
- заңды тұлғалардың депозиттерін қабылдау, ... ... ашу ... жеке ... ... ... ... шоттарын ашу және
жүргізу;
- банктердің және банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдардың корреспондентік ... ашу және ... ... және жеке ... ... ... ашу және ... кассалық операциялар: банкнота мен монетаны қабылдау, беру, ... ... ... ... қаптау және сақтау;
- аударым операциялары: занды және жеке ... ... ... ... ... ... алу ... заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін ... ... ... ... алу ... ... ... ақы төлеу, мерзімін белгілеу және қайтару шартымен
ақшалай формада несиелер беру;
- занды және жеке ... оның ... ... ... олардың банктік шоттары бойынша есеп айырыс)
операцияларын жүргізу;
- сенім (траст) операциялары: сенім білдірушінің ... ... ... ... сай, ... құйма бағалы металын және бағалы қағаздарын
басқару;
- клирингтік операциялар: төлемдерді ... ... және ... олар ... өзара есепке алу операцияларын жүргізу
және клирингке ... таза ... ... ... ... ... ... формада шығарылған бағалы
қағаздарын, құжаттарын және ... ... ... ... ... жәшіктерді, шкафтарды және бөлмелерді жалға беру;
- ломбардтық операциялар: тез іске асатын бағалы ... мен ... ... ... ... мерзімді несиелер беру;
- төлем карточкаларын шығару;
- банкнота мен монеталарды және бағалы заттары инкассациялау және ... ... ... ... ... ... ... құжаттарын инкассоға қабылдау (вексельден басқаларын);
- чек кітапшаларын ... ... ... ... ... ... ... ашу, растау және ол бойынша міндеттемені орындау;
- ақшалай формада орындалуды көздейтін, банктік кепіл-хаттарды беру;
- үшінші тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... жылдың басында банктердің саны 200-ден асты, әрине бұл, ... ... ... сипаттаса, сол жылдың орта кезінен бастап, күні
бүгінге дейін банктеріміздің саны біртіндеп азаюда, әрине бұл ... ... ... байланыстыруға болады.
Банктік мекемелердің қызметі сан алуан. Қазіргі қоғамда тер әр ... ... ... ... ... ... қаржыландыру,
бағалы қағаздарды сатып алу-сату, кей жағдайларда делдалдың мәмілелер мен
мүлікті басқаруға байланысты қызметтер жүзеге асырылады.
ҚР-ғы банк ... ... ... ... ... ... инвестициялық, ипотекалық қызметтерді жүзеге асырады
және т.б. Қазақстандық банктер бағалы қағаздар нарығында да ... ... ... ... ... ... алатын лицензиадан басқа ҚР
Ұлттық банктен валюталық операцияларды жүзеге асыруға Бас ... ... ... ... ... өз ... жүзеге асыруы үшін қажетті
саналатын банктер қатарымен корреспонденттік қатынастар орнатуға, сондай-ақ
дамыған шет елдерде өз ... мен ... ... құқық береді.
Сонымен қатар, Қазақстандық коммерциялық банктерге бағалы металдармен
операцияларды жүзеге асыру үшін ҚР Ұлтық банкі лицензия ... ... ... ... ... да ... қызмет түрлерін
жүзеге асыра алады. Оларға мыналар жатады:
- брокерлік — ... ... ... ...... және өзге де ... қағаздармен;
- кастодиандық; - клирингтік.
Қазақстандық тәжірибеде басқа дамыған шетелдік тәжірибелер сияқты
жарияланған жарғылық капиталдың ... ... ... ... ... ... ... зандарға сәйкес банкті тіркеуге
алу үшін жарияланған жарғылық қордың 50 %-дан кем емес ... ... ... қаражат, бағалы металдар немесе басқа да материалды
бағалылықтар мен (гимарат, техникалар, ... ... ... Ал қалған
сомасы, яғни 50 %-ға жуығы жыл бойына салынуға тиіс.
Жарияланған жарғылық қордың 50 %-ның ... ... ... сол
банктің корреспонденттік шотына түсіріліп, ал ... ... ... ... байланысты банкті құрушы акционерлердің жалпы
жиналысындағы акті бойынша қабылданады.
Банк қызметін реттеу әдістері
Қазақстан Республикасы екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... банктің екінші деңгейдегі банктердің қызметін
реттеу жөне қадағалау бойынша нормативтік құқықтық актілермен анықталады.
1995 жылы 31 ... ... ... және ... қызмет туралы" ҚР
заңының 41-бабына сәйкес, ҚР ... банк ... ... ... ... ... ету, ... салымшыларынын мүдделерін
қорғау, сондай-ақ республикадағы акша-несие жүйесінің тұрақтылығын қолдап
отыру мақсатында ... ... ... ... ... жолдармен
жүзеге асырады:
• пруденциялық нормативтер белгілеу;
• банктердің орындауына міндетті нормативтік құқықтық актілер шыгару;
... ... ... банктің қаржылық жагдайын сауықтандыруға бапланысты ұсыныстар
беру;
... ... ... ... ... қолдану;
• банктерге немесе ... ... ... ... банк ... ... ... Қолданылатын пруденциялық
нормативтер мен орындауға міндетті басқа да нормалар мен ... ... Ол, ... қатар банктердің пруденциялық нормативтерді
жоне орындауға міндетті ... да ... мен ... ... ... белгілейді.
Қойылған талаптарға банктің қаржылық жағдайының сәйкестігі туралы
мәселені шешу ... ... банк ... мөлшерде банктің
капиталының көлемін анықтауға , құқылы.
Пруденциялық ... ... ... ... ... ... мен ... нормативтік белгілері мен есептеу өдістемесін,
белгіленген күнге банктің ... ... ашық ... ... және ... ... ... резервтік
талаптар нормасын және оларды есептеу әдісін, есеп берудің сәйкес ... оны ... ... ... банк белгілейді.
Банктік қызметті жүзеге асырумен байланысты ... ... ... ... қор ... міндетті. Резервтік қорлар
банктердің дивиденттерді төлеуге дейінгі табысының есебінен ... ... ... ... ... банк ... жүргізетін операцияларының түрлері мен көлеміне байланысты
өздерінің қызметінің сенімділігіне ... ... ету үшін ... Республикасындағы банктер туралы заңға сәйкес, Ұлттық банк
бекіткен тәртіпте күмәнді және үмітсіз қарыздарға ... ... ... ... берілген несиелер мен басқа да активтерді жіктеуге міндетті.
/7/
2.3 Коммерциялық банктер және оларды реформалау
ҚР-дағы коммерциялық банктер өз ... 1995 жылы 30 ... «ҚР ... ... және 1995 ... 31 ... қабылданған «ҚР-
дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңдарын басшылыққа алады.
Коммерциялық банктер банктік жүйенің ... ... ... Олар
банктік ресурстарды шоғырландыра отырып, заңды және жеке тұлғалармен кең
көлемде банктік ... мен ... ... ... ... коммерциялық банктер жүйесі 1990 жылдың аяғынан бастап қалыптасты,
яғни Қазақстандық банктік жүйенің небары 13 жылдық тарихы бар. ... ... ... ... сандық құрамы төменде берілген.
Кесте 1 – Екінші деңгейлі банктердің 2000-2007 жылдар аралығындағы құрылымы
Банк түрлері |
2001 |
2002 |
2003 |
2004 |
2005 ... ... ... | |Екінші деңгейдегі банктер барлығы: |55 |47 |44 |38 |34 |34 |33 ... ... ... | | | | | | | | | |Мемлекеттік |1 |1 |2 |2 |2 |2 |2 |2 ... |1 |1 |1 |- |- |- |- |- | ... ... қатысуымен |22
|16 |16 |17 |18 |18 |17 |22 | ... ... |12 |12 |11 |11 |10 |10 ... | ... ... ... ... ҚРҰБ берген лицензиясы негізінде қызмет
етеді. Лицензияның өзіндік стандартты формасы бар және онда ... ... ... түрі ... ... ... дамыған шет елдерден айырмашылығы әмбебаптығында ... ... 31 ... ... ... банктер және банктік
қызмет туралы» ҚР-ның заңына сәйкес ҚР-да банкті ашу ... оның ... ... үш ... ... Банк ... Ұлттык, банктен рұқсат алу;
2) Әділет Министрлігінде мемлекеттік ... ... Банк ... ... ... ... лицензия алу.
Коммерциялық банктердің ұйымдастырылу құрылымы банкті басқару ... оның ... ... мен әр ... ... ... органы пайда алу мақсатында коммерциялық банктің
қызметіне тиімді жетекшілік етуді қамтамасыз етеді. Банктің құрылтайшылары
басқару ... ... ... саласындағы екiншi деңгейдегi банктердiң кредит салымдары
2006 жылы қыркүйек айында 1974,7 млрд. теңгені ... ... ... ... теңге ұлттық валютада, ал қалған 974,5 млрд. теңге шетел
валюталарында орын алды. Сонымен ... ... ұзақ ... және ... ... ... ... орын алуда. Ұзақ ... ... ... 1329,6 ... ... ал қысқа мерзімді несиелердің мөлшері
645 млрд. теңгеге өсті. ... ... ... өсуі ... ұзақ
мерзімді несиелер экономиканың шикізат ... ... ... несиелерді және ірі көлемдегі коммерциялық қызметтер ... ... Ал ... ... ... ... халық тұтынатын
өнімдерді несиелеу, шағын бизнесті несиелеуде және кепілдік заттар беру
арқылы қысқа ... ... ақша ... ... ... ... ... арқылы шағын бизнеске берілген несиенің үлесі 339,5 ... ... | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ... 4 – Ұзақ және ... мерзімді несиелердің үлесі
Сондай-ақ Елбасымыздың Жолдауына байланысты ұлттың ... ... ... алдағы жылдары 60%-ға дейін ... ... ... ... ... бірі ... және орта бизнесті несиелендіруді
одан әрі дамыту болып табылады.
Сонымен қатар 1997 ... 8 ... №100 ... ... ... ... ... минималды мөлшері туралы» ҚР
Ұлттық банкінің басқармасының Қаулысына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... портфелінің кем дегенде 10%-ын несиелеуі
міндетті.
Коммерциялық банктер депозиттері ... ... ... шамасын
көрсетеді. Сондықтан да банктің тартқан депозиттері мен ... ... ... бір шамада болып отыруы керек. ... ... ... ... ... ... қабілеттілігінің негізгі
көрсеткіштерінің бірі оның ... ... ... ... банктің негізгі актитвтік операцияларын іске асырудың басты ... ... ... ... ... және ... үшін ... өте тиімді болып келеді. Өйткені заңды ... жеке ... ... ... аз болады. Коммерциялық банктердің
депозит нарығындағы орнын ... ... көре ... /13, 164 ... ... ставкасы өскеннен кейін экономиканың нақты
секторына берілетін несиенің ... да ... ... да ... ... ... ... ешбір кемшілігі жоқ экономика үшін жасалатын
абстрактілі әдістер талабына бағыну мақсатында ғана ... әр ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы тиіс. Ал бізде ... ... ... ... ... және ... ... бойынша абстаркты орташа әлемдік стандарттар деңгейінің
жетістігіне бағыталуда.
Сонымен қатар 2007-2008 жылдары еліміздегі ... ... ... ... көтеріліп кетті. Оның басты себебі әлемдік қаржы ... ... ... өсуі және ... ... ... күтуі
болып табылады. Жалпы еліміздегі инфляцияның 2000-2008 жылдардағы шамаларын
келесі суреттен көре аламыз.
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ... 5 – ... ... ... ... деңгейі
2007 жылдың тоғызыншы айынан басталған инфляцияның кең ауқымды орын
алуы ... ... ... ... орын ... ... өнімдері,
яғни астыққа деген шетелдік сатып алушылардың ... ... нан ... тағам өнімдерінің қымбаттауы, жанар-жағармайдың үздіксіз өсіп келе
жатқандығы, елде ... және газ ... ... күрт ... ... ... ... шығындары көбейіп, жалпы өндіріс ... ... ... ... осы ... ... нан ... 30-35
теңгеден 55-65 теңгеге дейін өсіп кетті, яғни ... ... ал ... 6-7 ... шамасынан 9-10 теңге аралығына ... ... ... ... ... оның ішінде бензиннің 93 маркалысы 77 теңгеден
қазіргі уақытта 86-89 теңге аралығына дейін өсті.
Сондай-ақ 2008 ... ... одан да әрі үдей ... ... бүкіл әлемдік қаржы дағдарысы себепші болуда. Осы аталған
қаржылық дағдарыстан бүгінгі таңда ... ... ... ... ... тұрақсыздықтың орын алуы және ірі компаниялардың
акцияларына деген бағалардың жаппай ... орын ... БАНК ... ... ... МЕН ШЕШУ ... ... жетілдіріп отыру жалпы экономикалық тиімді өсудің кепілі
болып табылады. Себебі, экономиканың қызме ... ... ... ... құрылымдары негізінен әр түрлі деңгейдегі қаржылар арқылы ... ... осы ... ... ... ... ... бағыттайтын, бос
ақша қаражаттарды айналысқа жіберіп, ұлттық экономиканы жалпы қаржылық
реттеп отыратын осы банк ... ... ... Ал ... ... дамып келе жатқан, ұлттық ... ... ... ... бет ... ... және аз арада БСҰ-на кіргелі
отырған Қазақстан үшін банк ... ... ... ... зор ... Мұны кезекті Жолдауында елбасымызда нақты атап өтті.
Елбасымыздың биылғы 2007 жылғы Жолдауында ... және ... аса ... 30 ... ... атап ... алтыншы бағыт
– «ырықтандыру жағдайында қаржы жүйесінің ... мен ... жаңа ... деп ... Мұнда:
• Біздің банктеріміз жергілікті рыноктағы, сондай-ақ ... ... ... ... ... әзір ... ... Біздің
қаржы жүйемізде резидент еместердің қолжетімділігіне ... ... ... біз ... ... кіруі жөнінде
келіссөздер аясындв алып тастадық .
• Қазақстанның банк ... ... ... келешегі зор
секторларына нарықтық жағынан ... ... ... үшін ... және ... өңірлік экономикалық жобаларға, соның ішінде
– мемлекеттік жеке меншік әріптестік ... ... ... ... ... ... ... капиталын ұлттық ауқымдағы, әсіресе,
энергетикалық, инфрақұрылымдық және «серпінді» жобаларды іске асыру
үшін тарту туралы маңызды мәселені шешу ... ... ... ... ... ... алып тастау
жайындағы мәселеге тағы да оралуымыз қажет. Бұл мәселені Қазақстанның
оңтайлы жиынтық ... ... ... қажеттігін есепке ала отырып
қарастырған жөн.
• Біз тиімді жұмыс істейтін қор ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарға салуға кеңінен тартпайынша оның дамуы
мүмкін емес.
• Электрондық банк ... ... ... үшін ... одан әрі ... ... ... дамытудың қуатты
факторына айналмақ.
Міне, осылайша кезекті Жолдауда банк ... ... ... БСҰ –на кіруіне байланысты ұлттық банк ... ... ... ... банктер арасындағы бәсекелестік дайын болуы
қажеттігін нақты көрсетті.
Қаржыгерлердiң III Конгресiнде ҚР-ның Елбасы Н.Ә. Назарбаев ... және ... ... ... ... саясат шеңберiнде
приоритеттiк маңызы бар салаларды нақты анықтауды және оларды қаржыландыру
механизмiн ... ... ... ... ... ... қоғамдағы экономикалық, саяси, әлеуметтiк сұрақтарды шешуде
шағын бизнестiң ерекше роль ... ... Мiне осы ... ... әсер ... факторлардың бiрi сәйкес ... ... ... ... ... ... көптеген кәсiпорындар
үшiн маңызды мәселелердiң бiрi қосымша ақша қаражаттарының көзiн ... ... ... күні ... ... етіп келе ... ... банктері жылдық
бюджетті құруға негізделген жоспарлаудан ... ... ... ... ... бет ... ... басқару мен
жоспарлау бүл үнемі ... ... ... және ... ... жағдайында банктің мақсаттары мен ондағы бар ресурстар арасында
сәйкестікті ... ... ... ... ... ... басқару
мен жоспарлаудың мақсаты- операциялар көлемінің өсуіне ықпал ... ... және ... ... ... өсіретін жаңа банктік
өнімдерін және қызмет бағытын енгізу мен ... ... мен ... ... ... төрт ... ... Біріншісі- банктің стратегиялық көріпкелдігі (болашақ ұйымды, қызмет
бағытын және негізгі стратегияны сипаттау). ... ... ... көріпкелдігі- банктік қызметке қатысты ... ... ... ... ... ... асыру жолымен сапалы
жетекшілікті орындаудың бастапқы ... ... ой ... ... ... ... стратегиялық бизнес-
бірліктердің ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелерімен басқару мәселесіне қатысты. Яғни банк
әрбір бөлімшені кәсіпорын ... ... және де ... ... керек қайсысын шектеу немесе жою керек екенін өзі шешіп ... ... әр ... әлеуетті рентабельділікке ие және жедел басқаруы бар
ресурстарды осы бөлімшелердің ... ... ... яғни нарық
критерий негізінде бөлу керек. /12, 2-4 б/
Үшінші ой әрбір бөлімшенің болашақ пайданы ... өсу ... ... ... ... ... алумен нақты бағалауда жатыр. Төртіншісі-
бұл әрбір бөлімшенің стратегиялық қызметін жоспарлау.
Банктің стратегиялық миссиясы. Қазіргі және ... ... ... операцияларды, нарықтарды, аумақтарды, сонымен қатар банк бәсекешілерге
қарағанда ерекше артықшылықтарға жетістігі бар қызмет аясын, ... ... ие ... ... ... ... анықтау керек. Және де ... ұзақ ... ... ... ... асыру кезектілігін
анықтау қажет. Бұның нәтижесі болып барлық әкімшілік ... ... ... іс-әрекеттерді жасауын анықтайтын негізгі басқарушылық
қағидалар ... ... ... ... нарықтың жекелеген
сигменттерінің сипаттамалары мен қажеттіліктеріне сәйкес жүргізіледі.
Ұйымдастыру құрылымын жасаудағы орталық мәселе бұл ... ... ... ... ... ... ... аяларын
анықтау.
Жетекшілер арасында жауапкершілік аяларын нақты бөлу ... ... ... үшін ... ... ... пайдалануға
әсер ету керек.
Бизнес-бірліктердің миссиясы бөлімшенің қызметінің негізгі мақсатын,
сонымен ... ... ... ... ... ету ... ... банк бөлімшесінің тек негізгі міндеті ғана емес,
сонымен қатар оны жүзеге асырудағы ... ... ... ... Қызмет етудің стратегиясы ұзақ мерзімді де тұрақты бәсекешіл
артықшылықты қамтамасыз ... ... ... келісілген
бағдарламалар ретінде қарастырылады. Бұл бағдарламалар ... ... оның ... ... ... сай болу керек және бәсеке
ортаны талдау процессінде ... ... ... ... ... Маңызды жағдай- банктің кызметін талдауда анықталған әлсіз жақтардың
теріс әсерін өтейтін мықты жақтарды жүзеге ... ... ... факторларды
анықтау.
Ұлттық экономиканың акроэкономикалық тұрақтылығын сақтау үшін жасап
жатқан шараларына тоқталсақ, макроэкономикалық тұрақтылықты сақтап ... ... банк пен ... ... ... ... қаржы-несие
және салық бюджет саясатын жүргізу, сыртқы экономикалық және валюта бағамын
реттеу және отандық ... ... ... ... арқылы
макроэкономикалық саясаттың басты мақсаттарын жүзеге ... ... ... оған төнетін қауіп елімізде әлі де орын алып ... ... ашық ... ... ... қарқынды өсуі мұнай, түсті және қара
металл ... ... ... жоғары көрсеткіштеріне орай болып
отырған жағдай
● Экономикалық тұрақты өсу ... шығу және ... ... ... ... ... ... және негізделген
мемлекеттік саясаттың ... алға ... ... банктің
макроэкономикалық саясаты классикалық емес концепцияларға құрылып, ол
өзінің мәселесін монетарлық ... ... ... ... ... ... ... нақты айқындалған база жоқ.
Сондықтан да осы екі ... ... ... ұсынатын
шараларының бір-біріне қайшы келіп қалатын кездері жиі екен. ... ... ... ... ... ... күрт
өзгеріске ұшырайтындай жағдай бола қалса, жаңа ... және ... ... ... ... ... негізгі ерекшелігі жағымды бағыттарды (яғни
мүмкіншіліктерді) анықтау мен ... ... ... ... анықтау болып табылады. Ішкі және ... ... ... SWOТ талдаудың мазмұнын ашады.
Маңызды факторларға назарын шоғырландыру кезінде SWОТ талдау әрбір төрт
категориялардын ішіндегі тек кейбір ... ... ... ... сұрақтарды шығару үшін қарапайым сұрақтарға жауап беру керек.
Мысалы қазіргі кезде бар ... ... ... ... ... үш жыл бойында банктің таза пайдасына жағымсыз әсеретуге
ықтималдығы бар ... ... болу ... ... ... ... әсер ... мақсатты нарық сегменттегі бәсекеде жетістік үшін банкке қажетгі
жетістіктің кандай ... бар. ... ... ... қауіптер мен
әлсіздіктердің әлеуетті ықпалы банкке жағымсыз етеді; және ... болу ... ... керек. Берілген фактордың масштабы да,
ықпал ету ... да ... ... ... ... ... назар аударуын талап ететін жағдайлар мүмкін.
Мысал ретінде келтірілген келесі SWОТ талдау банктердің бірқатарына
қолдануға болады.
Күшті жақтары: /13, 56-61 б/
Әлем Банкі/ЕҚҚДБ жүзеге ... қос ... ... ... Кең ... филиалдар желісі;
2) Үкіметпен көп байланыстылығы;
3) өз қаржы ... ... ... ... банк ... жақтары:
1) шектелген ұзақ мерзімді ресурстары;
2) несие коржынының негізгі үлесі өнеркәсіп несиелерінде шоғырланған;
басқару ... ... ... дамуы;
3) шешімдерді қабылдау жүйесі тым орталықтандырылған;
4) жеткілікті емес ойластырылған динамикалық стратегиялык жоспар.
Мүмкіншіліктері:
1) өз клиенттерінің қаржылық қажеттіліктерін болжау;
2) банктік жүйеден тыс ... ... ... ... 15-20 млрд.
долл.көлеміндегі халықтың салымдарының болуы;
3) кейбір аумақтық банктердің әлсіздігі;
4) филиалды жүйені рационализациялау есебінен шығындарды үнемдеу.
Қауіптер:
1) банктік ... ... ... бәсекеші-банктердін ұзақ мерзімді қаражаттар көздеріне жетімдігі;
3) бәсеке технологияларды дамытуды және жаңа өнімдерді жасауды ... ... ... ... ... төмендеуі;
5) арзан мемлекеттік қаржыландыруға кол жетпейтіндігі.
Банк жүзеге асыра алатын стратегиялық шараларды анықтау үшін ... ... ... ... қажет. Банкке кемшіліктерді
(мыс. ұзақ мерзімді қаражат көздерінің жетіспеушілігі) шешуге көмектесетін
белгілі-бір мүмкіншіліктер бар ма (мыс ... ... ... ... ... , банктің қазіргі артықшылығын (мыс тұрақты
клиенттік ... ... не бар. SWOТ ... банкке ұзақ
мерзімді рентабельділікті қамтамасыз ететін бәсекешіл артықшылығын жүзеге
асыруға бар күшін салуға көмектеседі.
Тұрақты бәсекешіл ... бұл ... ... ... ... ... карағанда жоғары ... ... ... банктің ерекшелігі. Бұл артықшылыққа жетудің ... ... ... ... ... айтуға болады:
1) жоғары маманданған кызметкерлер;
2) орналасу артықшылығы;
3) өнеркәсіп өндірістің ерекшілігін білу;
4) нарықтағы орны;
5) төмен шығынды қызмет ... ... ... ... ... ... басымдылығы.
Бәсекешіл артықшылық біртіндеп дамып, яғни белгілі-бір аясында елеулі
базалық артықшылыққа жетуге банктің ұмтылысынан ... ... ... ... ... болса, бәсекелік артықшылық соғұрлым тұрақты
болады.
Өз ұсыныстарым
1. Банктік жүйенің реформасы жеке ... ... ... ... ... және бұл жеке ... ... жәрдемін тигізеді. Сол
себептен, Қазақстан Республикасының экономикасында жекеше ... ... үшiн ... ... ... ... ... кәсiпкерлiктi, шағын және
орташа бизнестi дамыту, толымды нарықтық бәсекенi өрiстету үшiн жағдай
жасар едім.
2. Менің ойымша, рыноктер мен ... ... ... үшiн ... және ... ... ... экономика құру керек, жалпы iшкi
өнiм деңгейін көбейту және инфляцияны қатаң шектеу арқылы төмендету керек.
3. Мемлекеттік органдар мен қоғамдық ұйымдардың ... ... және ... дағдарысқа қарсы шараларының тиімділігін күшейту керек
деп ойлаймын. Сондай-ақ жаһандық қаржы дағдарысының Қазақстан экономикасына
жағымсыз әсерлерін бәсеңдету қажет.
4. ... ... ... екi ... банк ... ... ақша-несие және нысанды бюджет-салық саясатын жүргiзу, ұлттық валюта
бағамының тұрақтылығына қол жеткiзу ... ... ... экономиканың тиімді ұйымдастырылып, тиімді
қызмет етуінің негізі, жалпы экономиканың ... ... ... ... ал оның басты құралы банктiк жүйе болып отыр. Сондықтан, ... ең ... ... ... реформалау қажет. Өйткенi банктiк
жүйе жүргiзетiн ақша-несие, валюталық реттеу және бақылау саясаттары арқылы
экономиканы одан әрi ... ... ... ... ... ... мен банктiк жүйенiң екi деңгейлi болып
келетiндiгiнiң тиiмдiлiгiне көзiмiз ... Яғни ... ... ... ... ... – бiр ақша ... экономиканың тиімді дамуын
іске ... ... ... және ... ... ... ... отыратын «банктердің банкі» ретінде ... Ал ... ... ... осы ... банкпен шаруашылық
салалары арасындағы қаржы делдалы қызметiн ... ... ... ... ... банк ... ... атағын алып, ал
коммерциялық банктер экономикалық салаларды дамытуда басты құрал ... Олар ... ... ... атқарушы жеке және заңды тұлғаларға
несие берiлiп, олар өндiрiстi алға ... ... ... ... ... 1995 жылға дейiн Орталық
банктiң қызметiн атқару, жүйе ... ... ... ... қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлермен тәжiрибесi жоқ
Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу ... ... Бұл ... ... ... ... ... ырықтандыру саясатына
орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және ... ... ... ... бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда Қазақстан
Республикасы Президентiнiң қаулысымен бекiтiлген, 1995 ж. ... ... ... реформалаудың бiрiншi бағдарламасы жасалынды.
Осы жасалған бағдарламалар нәтижесінде және ... ... ... ... ... ... ұлттық банк жүйеміз қазіргі уақытта ТМД
елдері бойынша ең нақты нарықтық экономика негізінде ... етіп ... ... ... ... Ұлттық банк жүргізген ақша-несие саясаты өзінің
ретету қызметтерін іске ... ... мен ... бойынша әлемдік
дамыған елдердің ақша-несие саясатын жүргізу стандарттарына өте бастады.
Бүгінгі таңда жалпы елiмiздiң банк жүйесi ... ... ... ең бiр ... ... жүйе және ол ... өсудi
қамтамасыз ететiн бiрден-бiр құрылым десек артық болмас.
Ұлттық банк арқылы коммерциялық банктер минималды резервтік ... ... ... ... ... саясатының басты жетістіктерінің
бірі Қазақстанда ... ... ары ... ... ... либеризация жоспары бойынша 2007 жылы 1 қаңтардан ... ... ... операцияларына толықтай либеризация жүргізу ... өз ... ... ... ... валюта теңгенің толық қанды
қызмет етуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... уақыттарда
қандай да бір белгіленген шаралармен емес, еркін қалқымалы айырбас бағамы
саясатын ... ... ... ... барлық қаржы жүйелермен
бірге еліміздің Ұлттық ... ... ... ... ... түрде жаңа
кезеңге өтті. Ол дамыған ... ... ... ... ... көрініс табуда. Бұл стандарттардың ... ... ... және ... таргеттеу принциптері, банкаралық төлем
карточкалары жүйесін дамыту, қаржы жүйесіндегі алдағы уақыттардағы ... ... ... ... ... ... Республикасы төлем
жүйесін дамыту концепциясы.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. “Қазақстан ... ... және банк ... ... ... Заң күшi бар ... 1995 ж. 31 тамыздағы №2444;
2. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - ... ...... - 2003. – 432 ... ... кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И ... ... - ... ... ... С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. ... ... 2002. – 472 ... Баян ... Оқу ... / ... ... банктер, валюта
қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
6. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. ...... ... 2001, - 466 ... “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң ... бар ... 1995 ... 30 ... №2155;
8. Вестник КазНУ, экономическая серия, 2001 г. №4; “Проблемы стабильности
банковской системы РК” // А. А. ... ... А.К. ... ... SWOT-анализ» // Банки
Қазахстана, №10, - 2008 г. 56-61 ... ... С.Б. ... ... ... Оқу ... ... - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
11. Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого ... // ... ... ... №2. – 2008 ... ... мәліметтер» // Банки Казахстан, 2009г. №9. 69стр
13. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г.- 451 ... «О ... на ... ... // ... Казахстана, №9, - 2009 г. 2-7
стр.
15. «Қазақстан – 2030 Стратегиясы Қазақстан дамуының жаңа ... ... ... ... ... ... халқына
Жолдауы. – Астана, 28 ақпан, 2007 жыл.
-----------------------
Салааралық
Сақтандырушы
Ипотекалық
Инновациялық
Несие-ақша айналысын реттеу
Муниципалды банктер
Жинақтаушы
Коммерциялық банктер
Орталық банк
(эмиссиялық орталық)
Қысқа мерзiмдi ... ... ... ... ... ... ... нарығы (бағалы қағаздар нарығы)
Ақша қаражаттарын пайдаланушылар: (фирмалар, компаниялар, ... ... ... ... (фирмалар, компаниялар, үкiмет,
жеке тұлғалар)
Қаржылық институттар: банктер, сақтандыру ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
1930 – 1932 жылдардағы несие реформасы23 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
«Егемен Қазақстан» газетіндегі білім реформасы мәселесінің насихатталуы53 бет
Ақша реформасы15 бет
Ақша реформасы жайлы мәлімет15 бет
Ақша реформасы: ұлттық экономиканың дамуындағы қажеттігі мен маңызы24 бет
Ақша реформасын жүргізу қажеттілігі мен мәні32 бет
Ақша реформасын жүргізудің қажеттілігі мен маңыздылығы29 бет
Ақша реформасының маңыздылығы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь