Мұрагерлік құқық туралы ақпарат

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1 Мұрагерлік туралы жалпы ережелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.1 Мұрагерлік түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.2 Мұрагерлік институтының негізгі ұғымдары ... ... ... ... ... ... ... ..13

2 Заң және өсиет бойынша мұрагерлік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.1 Заң бойынша мұрагерлер және оларды мұрагерлікке
шақыру тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.2 Өсиет бойынша мұра қалдыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
2.3 Мұрагерлік құқықтарды жүзеге асыру мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... 42

3 Азаматтар меншігін мұрагерлікке калдырудың
кейбір мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47
3.1 Мұрагерлік құқықтың ресімделу мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
3.2 Кәсіпкерлік саладағы мұрагерлікті құқықтық реттеу мәселелері ... ... 52

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65
Өзектілігі. Тақырыптың өзектілігі қазіргі кезеңде меншіктің нысандарының дамуыменнен және социалдық маңыздылығымен, соған байланысты қазақ тілінде мұрагерліктің мәселелері кешенді зерттеулердің жоқтығымен анықталады.
Қазақстан Республикасы халқының әл-ауқатының өсуімен нарықтық экономикалық жағдайларда азаматтардың меншік құқығы және бұл меншікті мұрагерлік құқығы үлкен маңызға ие болып отыр.
Ел Басының «Қазақстан - 2030» атты Қазақстан халқына үндеуінде келесі мәселе ерекше аталған: Біздің заңдардың тұрақсыздығы мен толық еместігіне баса назар аудару керек. Тек фундаментті жасау аздық етеді, қабаттар мен шатыр да қажет [1].
Осыған байланысты, соңғы он жылда мүліктік қатынастарды реттеуде ең негізгі меншік қатынастарында мұрагерлік құқықта тікелей көрініс таппаған өзгерістер болғанын ескере отырып, Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің ерекше бөлімін (кейін ҚР АК) қабылдау қажетті және дер кезіндегі оқиға болды [2; 3].
Ол 1-ші шілде 1999ж қолданысқа енгізілгеннен кейін, мұра қабылдау тәртібі түбегейлі өзгеріске ұшырады, аталған тәртіп қырық жылға жуық жаңартылмаған болатын.
Мұрагерлік бүгінгі күнге дейін меншік құқығын иеленудің туынды әдісі болып табылады. Нақты уақыт аралығындағы қоғамдық қатынастарды (меншік қатынастарын) барлық жиынтыққа талдай отырып ғана, мұрагерлік құқықтағы өзгерістердің себептерін көрсетуге болады бұл әділ ескертпе.
Мұрагерлік құқықтың меншік институтымен тығыз байланысы меншік құқығының мирасқорлығын қамтамасыз етуде, меншік иесінің мүлкіне билік ету шекарасының шегін анықтауда көрініс табады.
Біз білетіндей, социализм кезінде жеке меншік жойылған болатын. Меншік және мұрагерлік құқығының өзара байланысы сұрақтарын кеңестік кезең заңгерлері аз қарастырған немесе бұлар шетелдік мемлекеттер құқығы бойынша жұмыстарда жекелеген мемлекеттердің әр алуан кезеңдерінде құқықтың қайнар көздерінде талданылған.
Кеңестік заңгерлер буржуазиялық мұрагерлік құқықтың қанаушылық сипаты жөнінде айтқан, олар мұндай жағдайларда мұрагерліктің дамуы меншік дамуымен тығыз байланысын атап көрсеткен. Жеке меншік буржуазиялық мұрагерліктің негізгі белгісі ретінде анықталды.
Құқықтық жүйенің дамуы экономикалық қатынастардың дамуына тәуелді болып, қоғамның экономикалық өсуімен азаматтардың меншік құқығы объектілерінің шеңбері өзгереді.
Қазіргі Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы нарықтық экономиканы дамыту жолында тұрып, кеңестік азаматтық құқықтан ерекшеленеді. Ең алдымен, жеке меншік иелерінің мүдделерін қамтамасыз ету мен қорғау бұрыштың басына қойылды, нақтырақ айтқанда, Қазақстанның азаматтық құқығының негізгі бастамасының бірі жеке меншікке қол сұғылмаушылық болып табылады. Осыған байланысты мұрагерлік институты маңызды өзгеріске ұшырады.
1 Назарбаев Н. Казахстан - 2030 - Алматы: Білім, 1997 – 68 с.
2 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы бөлімі) – Алматы: Юрист, 2010 – 120с.
3 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (ерекше бөлімі) – Алматы: Юрист, 2010 – 190с.
4 Бабыкова Э.Б. Наследование по закону // Актуальные проблемы современного гражданского права. Том 2. Материалы международной научно-теоретической конференции аспирантов и соискателей. /Отв. ред. М.К. Сулейменов. - Алматы: Издательство КазГЮА, 2001. – С. 160-164
5 Барщевский Ю. М. Наследственное право. Издание 2-е, испр. и доп. - М.: Издательство Белые Альвы, 1996. – 192 с.
6 Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30. 08. 1995 г. - Алматы, 2010.
7 Қазақстан Республикасы Жауапкершілігі шектеулі және косымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы Заңы. 22. 04. 1998 г. // ҚАЖ «ПАРАГРАФ».
8 Қазақстан Республикасы Акционерлік қоғамы тұралы Заңы. 13. 05. 2003 – Алматы, 2010.
9 Қазақстан Республикасының «Шаруашылық (фермер) қожалықтары туралы Заңы. 31. 03. 1998 // ҚАЖ «ПАРАГРАФ».
10 Қазақстан Республикасы Өндірістік кооператив туралы Заңы. 5.10. 1995 // ҚАЖ «ПАРАГРАФ».
11 Қазақстан Республикасы Отбасы және неке туралы Заңы. 17. 12. 1998 // ҚАЖ «ПАРАГРАФ».
12 Хвостов В.М. Система Римского права. Учебник – М.: Статут, 1996. – 324с.
13 Широкова И.Г. Наследственное право. Конспект лекций. – М.: БЕК, 2001 – 150 с.
14 Шершеневич Г.Ф. Учебник русского гражданского права по изд. 1907 г. – М.: Статут, 1995 – 350 с.
15 В.С. Антимонов, К.А. Граве. Советское наследственное право .- М:. Издательство юридической литературы, 1955 – 270 с.
16 Гражданское и торговое право капиталистических государств. /Отв. Ред. Е.А. Васильев. – М: Международные отношения, 1993 – 558 с.
17 Серебровский В. И. Очерки советского наследственного права. - М.: Изд-во юридической литературы, 1953. – 230 с.
18 Гражданское право. Учебник. Часть І. Издание третье, перер. и доп../Под. ред. Сергеева А. П., Толстого Ю. К. - М.: Издательство Проспект, 1998. – 632 с.
19 Гражданское право. Учебник. Часть ІІІ. Издание третье, перер. и доп./ Под ред. Сергеева А. П., Толстого Ю. К. - М.: Издательство Проспект, 2000. – 624 с.
20 Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). Комментарий./ Отв.ред. М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы: Жеті жарғы, 2000 – 800с.
21 Постановление Пленума Верховного Суда РК №7 от 18.12.1992. «О некоторых вопросах применения судами законодательства о наследовании».
22 Рашидова З.Ш. Некоторые аспекты наследственного права по гражданскому законодательству Республики Казахстан // Актуальные проблемы современного гражданского права. Том 1. Материалы Международной научно-теоретической конференции аспирантов, соискателей. / Отв. ред. М.К. Сулейменов. - Алматы: Издательство КазГЮА, 2001 – С.154.
23 Дронников В. К. Наследственное право Украинской ССР. – Киев.: Вища школа, 1974. – 130 с.
24 Рубанов А. А. - Право наследования. - М.: Издательство Московский рабочий, 1978 – 215 с.
25 Баянова А.Е. Изменение понятия завещания по законодательству Республики Казахстан // Актуальные проблемы современного гражданского права. Материалы Международной научно-теоретической конференции аспирантов и соискателей. /Отв. ред. М.К. Сулейменов. - Алматы: Издательство КазГЮА, 2001 – 250 с.
26 Бондарев Н. И., Эйдинова Э. Б. Наследственное имущество // Соц. Законность. - 1972. - № 2. 33-39 с.
27 Ю.Власов Ю. Н., Калинин В. В. Наследование по закону и завещанию. Изд. 2-е. - М.: Издательство Юр.лит, 2001. – 220 с.
28 Данилов Е. П. Наследование по закону и по завещанию. - М.: ПРОСПЕКТ, 1999. – 125 с.
29 1996 1 шілде мұрагерлік істері бойынша сот тәрбиесі туралы СССР Жоғарғы Сот Пленум қаулысы №3 // Қазақстан Республикасы (Қазақ ҚСР) Жоғары Соты Пленумы Қаулыларының жинағы. 1961-1997. 2 том. – Алматы: БОРКИ, 1998. – 244 б.
30 Хазова О. А. Браки и разводы в буржуазном семейном праве. Сравнительно-правовой анализ. – М.: Международные отношения, 1993 – 190 с.
31 Ильясова К.М. К проблеме регистрации прав на предприятия как имущественные комплексы // Объекты гражданских прав: Материалы международной научно-практической конференции (в рамках ежегодных цивилистических чтений). /Отв. ред. М.К. Сулейменов. – Алматы: КазГЮУ, 2004 – 486 с.
32 Иоффе О.С. Советское гражданское право. - Л: ЛГУ, 1958. - 390 с.
33 Серебровский В.И. Наследственное право. – М: ВЮЗИ,1948. – 294 с.
34 Рясенсев В.А. Наследование по закону и по завещанию в СССР – М.: Международные отношения, 1972 - 240 с.
35 Амирханова И. В. Предприятие, предпринимательское дело, как объекты гражданских прав: // Вестник КазГУ.- 2000 - № 2.
36 Вещные права в Республике Казахстан. /Отв. редактор Сулейменов М. К. - Алматы: Издательство Жеті Жарғы, 1999 – 228 с.
37 Гражданский Кодекс Республики Казахстан (Общая часть). Комментарий. В 2-х книгах. Кн 1. / Отв. ред. Сулейменов М. К., Басин Ю. Т. - Алматы: Жеті Жарғы, 1997 – 254 с.
38 Егоров Н. Д. Наследственное правоотношение. // Вестник ЛГУ. Серия Право. Выпуск 3. - 1998 - № 6. 21-35 с.
39 Кайсарова Ж.В. Проблемы осуществления наследственных прав в Республике Казахстан // Актуальные проблемы современного гражданского права. Выпуск 2. Том 2. Материалы ежегодной республиканской научно-теоретической конференции аспирантов и соискателей. / Отв. ред. М.К. Сулейменов - Алматы: Издательство КазГЮА, 2002 – С. 160-164.
40 Немков А. М. Очерки истории наследственного права. - Воронеж: Издательство Воронежского университета, 1979 – 117 с.
41 Пронина М.Г. Наследование по закону и завещанию. — Минск: Издательство Беларусь, 1978 – 167 с.
42 Рашидова З.Д. Субъекты наследственных прав по Гражданскому кодексу Республики Казахстан // Субъекты гражданского права. Том 1. Материалы международной научно-практической конференции (В рамках ежегодных цивилистических чтений). /Отв. ред. М.К. Сулейменов. - Алматы: Издательство КазГЮА, 2001 - С.168-172.
43 Решетников Ф. М. Правовые системы мира: Справочник. – М.: Изд-во юридической литратуры, 1993 – 246 с.
44Романкова И.В. Проблемы правового регулирования предпринимательства граждан в Республике Казахстан.-Алматы: Издательство Университет Туран, 1997 – 208 с.
45 Токмамбетова И.Ш. Предприятие и предпринимательское дело как объекты наследования. //Актуальные проблемы современного гражданского права. Выпуск 2. Том 2. /Отв. ред. М.К. Сулейменов. -Алматы: Издательство КазГЮА, 2002 - С. 167-173.
46 Черепахин Б. Б, Правопреемство по советскому гражданскому праву. - М.: Гос. изд-во юридической литературы, 1962 – 224с.
47 Эйдинова Э.Б., БондаревН.И. Право на наследство и его оформление. - М.: Издательство Юридическая литература, 1971 – 150 с.
48 Ягудин ПК. Наследственное право в вопросах и ответах. - Ростов - на - Дону: Издательство Феникс, 2001 – 146 с.
49 Право и собственность: Монография / Отв. ред. М.К.Сулейменов. – Алматы: Жеті Жарғы, 1998 – 286с.
50 Романкова В.А. Проблемы правового регулирования совместного индивидуального предпринимательства // Гражданско правовое обеспечение экономических реформ: Комментарий действующего законодательства РК / Под ред. А.Е.Бектурганова. – Алматы: Қазақ Унверситеті, 2001 – С. 258-266.
51 Тастенова Ш.Ж. Понятие недвижимости // Актуальные проблемы современного гражданского права. Вып.2. Т.1. /Отв. ред. М.К.Сулейменов. - Алматы: КазГЮУ, 2002 – С. 77-82.
52 Жумадилов Б.А. Шаруа (фермер) қожалығының құқықтық мәртебесі даулы мәселелері // Актуальные проблемы современного гражданского права. Вып.2. Т.1. /Отв. ред. М.К.Сулейменов.- Алматы: КазГЮУ, 2002 – С. 47-51.
53 Ильясова К.М. Субъекты отношений по государственой регистрации прав на недвижимое имущество // Субъекты гражданского права Т.2. Материалы международной научно – практической конференции /Отв. ред. М.К.Сулейменов. - Алматы: КазГЮА, 2001 – С. 33-47.
54 Алиханова Г.А. Субъекты права общей собственности // Субъекты гражданского права Т.2. Материалы международной научно – практической конференции /Отв. ред. М.К.Сулейменов. - Алматы: КазГЮА, 2001 – С. 81-87.
55 Токмамбетова И.Ш. К вопросу об объектах наследственного правопреемства // Субъекты гражданского права Т.1. Материалы международной научно – практической конференции /Отв. ред. М.К.Сулейменов. - Алматы: КазГЮА, 2001 – С. 421-427.
56 Бабыкова Э.Б Субъекты наследственного правоотношения // Субъекты гражданского права Т.. Материалы международной научно – практической конференции /Отв. ред. М.К.Сулейменов. - Алматы: КазГЮА, 2001 – С. 431-441.
57 Турткарина А.Б. Субъекты наследования по завещанию // Субъекты гражданского права Т.1. Материалы международной научно – практической конференции /Отв. ред. М.К.Сулейменов. - Алматы: КазГЮА, 2001 – С. 441-448.
58 Амфитеатров Г.Н. Право наследования личной собственности – М.: Гос. Юр. Изд., 1946 – 125 с.
59 Дронников В.К. Наследственное право Украинской ССР. – Киев:Вища школа, 1974 - 208 с.
60 Инцас В.Л. Наследование как особый вид правопреемства в советском гражданском праве. Автореф. Дисс. Канд. Юр. Наук. – М.: МГУ, 1973 – 29с.
61 Толстой Ю.К. Наследственное право - М.: ПРОСПЕКТ, 1999 – 136 с.
62 Советское гражданское право. Учебник /Под ред. С.Н.Братусь – М.: Изд-во Юр. Лит., 1951 – 530 с.
63 Римское частное право. Учебник /Под ред. И.Б.Навицкого, И.С.Перетерского – М.: Юристъ, 1999 – 370 с.
64 Ландкоф С.Н. Основы цивильного права. – Киев: Вища школа, 1947 – 238с.
65 Хромцов К.В. Свобода завещания в наследственном праве России и Германии и ее охрана уголовно – правовыми средствами – М.. Юристъ, 1999 – 250 с.
66 Омарова У.А. Основные институты наследственного права России и степень отражения в них принципа социальной справедливости. – М.: Юристъ, 1999 – 360 с.
67 Власов Ю.Н., Калинин В.В. Наследование по закону и по завещанию. – М.: Юрайт, 2001 – 224с.
68 Никитюк П.С. Наследственное право и наследственный процесс. – Кишинев, 1973 – 206 с.
69 Амирханова И.В. Гражданско-правовое обеспечение развития предпринимательства в Республике Казахстан. – Алматы: Қазақ Университеті, 2003 – 369 с.
70 Азаматтық құқық. 1 том. Оқулық. /Жауапты ред.: М.К. Сүлейменов, Ю.Г. Басин – Алматы: КазГЗУ, 2003 – 736 б.
71 Антокольская М.В. Семейное право: Учебник – М.: Юристъ, 1996 – 366 с.
72 Мейер Д.И. Русское гражданское право. По изданию 1902. – М.: Статут, 2000 – 831 с.
73 Беленков Р. Гражданское право. Часть 2 (Конспект лекций) – М.: Приор – издат., 2003 – 160 с.
74 Комаров П.К. Законодательство о наследовании – М.: Государственное издательство юридической литературы, 1963. – 27 с.
75 Мозжухина З.И. Наследование по завещанию в СССР. – М.: Государственное издательство юридической литературы, 1963. – 51 с.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе………………………………………………………………………...5
1 Мұрагерлік туралы жалпы
ережелер..............................……………..11
1.1 Мұрагерлік түсінігі……………………………………………………...11
1.2 Мұрагерлік институтының негізгі ұғымдары…………………………13
2 Заң және өсиет бойынша мұрагерлік………………………………….19
2.1 Заң бойынша мұрагерлер және оларды ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру
мәселелері................................42
3 Азаматтар меншігін мұрагерлікке калдырудың
кейбір мәселелері………………………………………………………......47
3.1 Мұрагерлік құқықтың ... ... ... ... ... ... ... тізімі……..…………………………............65
КІРІСПЕ
Өзектілігі. Тақырыптың өзектілігі қазіргі кезеңде меншіктің нысандарының
дамуыменнен және социалдық маңыздылығымен, ... ... ... ... ... кешенді зерттеулердің жоқтығымен анықталады.
Қазақстан Республикасы халқының ... ... ... ... ... меншік құқығы және бұл меншікті
мұрагерлік құқығы үлкен маңызға ие болып отыр.
Ел Басының «Қазақстан - 2030» атты ... ... ... келесі
мәселе ерекше аталған: Біздің заңдардың тұрақсыздығы мен ... ... ... ... ... Тек фундаментті жасау аздық етеді, ... ... да ... [1].
Осыған байланысты, соңғы он жылда мүліктік қатынастарды реттеуде ең
негізгі меншік ... ... ... тікелей көрініс таппаған
өзгерістер болғанын ескере ... ... ... ... ерекше бөлімін (кейін ҚР АК) ... ... және ... ... ... [2; ... 1-ші шілде 1999ж қолданысқа енгізілгеннен кейін, мұра ... ... ... ... ... тәртіп қырық жылға жуық
жаңартылмаған болатын.
Мұрагерлік бүгінгі күнге дейін меншік ... ... ... ... табылады. Нақты уақыт аралығындағы ... ... ... барлық жиынтыққа талдай отырып ғана, мұрагерлік құқықтағы
өзгерістердің себептерін көрсетуге ... бұл әділ ... ... ... институтымен тығыз байланысы меншік құқығының
мирасқорлығын қамтамасыз етуде, меншік иесінің ... ... ... шегін анықтауда көрініс табады.
Біз білетіндей, социализм кезінде жеке меншік жойылған болатын. Меншік
және мұрагерлік ... ... ... ... кеңестік кезең
заңгерлері аз қарастырған немесе бұлар шетелдік мемлекеттер құқығы бойынша
жұмыстарда жекелеген мемлекеттердің әр ... ... ... ... ... заңгерлер буржуазиялық мұрагерлік құқықтың қанаушылық сипаты
жөнінде айтқан, олар мұндай жағдайларда мұрагерліктің дамуы меншік дамуымен
тығыз байланысын атап ... Жеке ... ... ... ... ... ... жүйенің дамуы экономикалық қатынастардың дамуына тәуелді болып,
қоғамның экономикалық өсуімен азаматтардың ... ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы нарықтық экономиканы
дамыту жолында тұрып, ... ... ... ерекшеленеді. Ең алдымен,
жеке меншік иелерінің мүдделерін қамтамасыз ету мен ... ... ... ... ... ... ... құқығының негізгі
бастамасының бірі жеке ... қол ... ... ... ... ... ... маңызды өзгеріске ұшырады.
Біз жоғарыда аталғандарға байланысты жұмыстың тақырыбын ... ... ең ... ... ... құқықтың, мұрагерліктің
ерекшеліктерін сипаттауға арналған. Сонымен ... біз ... ... ... ... ... ... оның
кемшіліктерін көрсетуге тырыстық.
Мұрагерлік институты келесі міндеттерді шешеді: біріншіден, ... ... ... ... мұра ... жақын
адамдарына мұрагерлік мүліктің жеке меншікке өтуіне көмектеседі; үшіншіден,
еңбекке ... және ... ... ... ... ... яғни азамат қайтыс болған ... ... ... ... кез-келген басқа тұлғаларға материалдық көмекті қамтамасыз
етуге мүмкіндікті иеленеді; ... ... ... мемлекеттке
немесе заңды тұлғаларға өту мүмкіндігін көздейді.
Сонымен қатар мұрагерлік институты ... мен ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік
қызметте қолданатын меншік құқығындағы мүліктің пайда ... ... Бұл ... біз мұрагерлік құқықпен реттелінбеген, бүгінгі күні
өзекті болып отырған сұрақтарды, ... атап ... Бұл ... ... нормативтік реттеу заманымен бірге ... және ... ... тиіс ... ... барысында кейбір мәселелермен кездесуге тура келді. Мысалы,
қарастырылып отырған мұрагерлік құқық институтының маңыздылығына ... ... не ... ... ... ... заттардың нақты тізімін
ең ... ... бір ... ... ... ... тәртіпте
мұрагерлікке өтеді) әлде әдеттегі заттарға жатқызудың ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Басқа сөзбен
айтқанда, егер белгілі бір зат мұра қалдырушы мен ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруға қызмет еткен
болса, онда ол ... ... ... жатқызылуы тиіс. Осы критерий
жалғыз мүмкін болатын критерий ... ... ... ең ... ... ... заттың құнын белгілемейтін
авторлар мен келіспеу де ... ... ... бойынша әдеттегі тұрмыстық
жағдай заттарына бағалы ... ... ... және өзге де өнер ... 19 б.], ... кілемдер, уникальді заттар [8, 44 б.], жатқызылмайды
деген пікірлер бар.
Тұрмыстық жағдай заттарының ... ... ... ... ... ... ... адамдарда бар зат, байлық болып табылмайтындығын
мойындауымыз ... ... ... ... мен басқа өнер туындылары
әрқашан ерекше бағалы заттар санатына ... ... ... үшін ... ... ... өтпейді.
Әрине, әйгілі мастерлердің қолдауынан туындаған ... ... ... өнер туындылары, «әдеттегі» мүлікке қатысы жоқ мүлік деп ... ... ... ... саны әр ... өнер туындыларымен
әсемдендірілген: гравюралар, метографиялар, қолдан жасаған кілемдер, ... ... ... және ... Бұл заттарды байлық заттарына
жатқызуға болмайды. Үй кітапханаларын ... ... де ... ... табылады .
Салымдардың құқықтық реттелімін барлық заңгерлер қолдап ... ... да, ... ... ... ... ... үлес бөлінеді, ол
«өсиеттік» салымдардан жоқ-бұны немен ... ... Тағы да ... ... ... бір азамат басқа азаматтан автокөлік алу
үшін ... ақша ... ... ... ... енгізеді, бұл салым басқа
адамға “өсиет етілген”, кейін ол ... ... ... Оның ... осы ... ... ... мұрагерлік мүлік қалмайды. ... ... ... ... берген тұлға осы салым есебінен ақшасын
алуға құқылы. Бірақ бұл олай ... ... ... ерекше құқықтық
режиміне сәйкес салымдарға қатысты салымшының өсиеттік өкімі (билік етуі)
болған жағдайда ол мұндай мүмкіндіктен ... ... ... орын ... ... бойынша, яғни, мысалы,
мұрагерлік масса негізінен тұрмыстық жағдай заттарынан тұратын болса немесе
тек тұрмыстық жағдай заттарынан ... ... ол да ... ... ... ... толмаған бала немесе қажетті ... ... ... яғни ... мұрагер, егер мұрагерлік масса тұрмыстық жағда
заттарынан тұратын болса және осы ... ... мұра ... ... ... ... бар болса, мұрагерлік бойынша ештеңе алмайды?
Бұл сұраққа дұрыс жауап беру өте қиын.
Сонымен қатар заңнамада ... ... ... нұсқаулар
нормаларымен реттеу мүмкіндігін алып тастау көзделуі тиіс. Егер кодекстің
нормалары ... бір ... ... ететін болса, бұл ... ... ... ... ... ... ... біздің
өмірімізде мұрагерлік құқықтың орны елеулі түрде өсетін болады.
Соңғы жылдары біздің азаматтар өмірі жақсарылмаса да, көптеген адамдарда
қымбат ... ... ... ... ... ең ... жер учаскелері мен
пәтерлер, көптеген адамдарға бағалы қағаздар – ... ... ...... мен ... іс ... ... қатар
меншіктері Қазақстанда ғана емес, шетелде болатын аса ауқатты адамдар тобы
туралы ұмытпауымыз қажет. Соңғы айтылған жекелеген және ... ... ... ... ... адам қайтыс болғаннан кейінгі мүліктің тағдыры
біз үшін бәрібір емес. Болашақта нотариустарда өсиетті құрастыру.
Мемлекеттің дамуының концептуалдық ... ... ... ... қажет етеді: демократиялық типтегі ашық қоғам құру, нарықтық
экономикаға көшуді жалғастыру, барлық меншік ... ... ... ... негізделу.
Бүгінгі күнде азаматтық құқық теориясының заң ғылымы ... ... ... ... ... мәселе көтерілуде.
Бұл Қазақстандағы мұрагерлік құқығының кейбір сұрақтарына толық қатысы ... ... жеке ... маңызды құрамдас бөлігі ретінде бүгінде
өзекті мәселелердің бірі болып ... Осы ... ... ... ... әр ... ... нысандары мен азаматтардың экономикалық
құқықтары және ... ... ... ... экономика саласындағы реформаларға байланысты ... ... ... ... ... ... ... да әсер етпей қойған жоқ.
Мұрагерлік – бұл экономикалық мазмұны бар қатынас, жеке меншіктің туынды
жағы десек болады.Меншік ... ... ... осы ... ... ... категориясы – оның болашақтағы тиесілігін, яғни ... ... ... кейінгі.
Біздің елдегі меншік нысандарының қалыптасуы – нарықтық реформалардың
фундаментальді заңшығарушылық баспалдағы болған Қазақстан Республикасының
Азаматтық ... ... оны ... ... ... ... туралы
заңдардың қабылдана бастауы, СССР-дың жер туралы заңдарының негіздері, СССР-
дың және одақтас республикалардың ... ... ... ... ... ... Конститтуциясының 26 б сәйкес меншік және оны
мұраға алу ... ... ... [6]. ... ... жеке меншік
құқығымен өте тығыз байланысты. Меншік бір уақытта меншіктің жеке нысанына
негізделген өндірістік процесстің ... ... ... ... ... азаматтық заңдар, оның ішінде мұрагерлік туралы ... ... өте ... ... ... ... - ғалымдар мен тәжірибиедегі
қызметкерлер бұл саладағы заңдардың өзгеру қарқынына ілесе ... ... ... қалыптасуы, әрине, көптеген идеологиялық, әлеуметтік
және психологиялық ... ... ... Азаматтардың
меншік құқығының обьектісі болып, тұтынушылық сипаттағы мүліктер мен ... ... ... ... ... бола ... ... енді. Бұл
кәсіпорындар, тауар өндіру саласындағы ... ... ... ... ... жер, ... ... қожалықтарының мүліктері, ғимараттар,
құрылғылар, көлік құралдары және тағы ... [9]. ... ... ... олар ... болғаннан кейін мұрагерлік ... ... ... ... ... құқық - рим құқығының дәстүрлеріне негізделген
айтарлықтай өңделген институт. Бірақ кеңестік және қазақстандық мұрагерлік
құқық ... ... ... ... ... мұрагерлік құқығына жаңа кәсіпорын, кәсіпкерлік іс, жер
сияқты ... да ... ... ... ... және ... заңи
реттеу қажет. Бұл міндетті жүзеге асыру, бірталай теориялық ... ... ... ... ... ... ... теориясы, ортақ мұраны бөлу кезіндегі мұра ... ... ... түрлерін мұраға алудың ерекшеліктері және
тағы басқа.
Зерттеудің объектісі: мұрагерліктің ... ... ... ... құқығының негізгі ұғымдарын қарастыру, заң және өсиет
бойынша мұрагерліктің мәселелерін анықтау және қарастыру.
Жоғарыда аталған ... осы ... ... мәселелерін зерттеу
қажеттілігін көрсетті, нәтижесінде жұмыстың тақырыбы анықталып ол келесідей
міндеттерді қойды:
1. ... ... ... ... оның ... ... ... мұрагерлік құқыққатынастарының субьективтік
құрамын.
2. заң бойынша және ... ... ... ... ... және ... заң ... мұрагерліктің мәселелерін айқындау, оларды шешу.
4. Қазақстан Респуьликасының мұрагерлік заңнамасын анализдеу,
мұрагерлік құқықты зерттеудегі ... ... ... Қазақ тілінде мұрагерлікті құқықтық реттеу
мәселелерді кешенді зерттеу қазақ тілінде өткізіледі.
Тәжірибиелік маңызы. Соңғы ... ... ... ... ... ... реттейтін заңи нормаларды реттеудде
қызығушылық танытуымен байланысты (соның ... ... ... ... ... ... болатын ұсыныстар жасалған.
Қазақстан Республикасының жаңа Азаматтық Кодексіндегі [5, 6] кәсіпкерлік
саласындағы мұрагерлік ... ... мен ... қағидаларының
болмауы заңшығарушының ұқсас сұрақтарды шешуде әр ... ... ... бір ... әр ... қарайды. Атап айтқанда ҚРЗ Шаруашылық
серіктестіктер ... [7], ҚРЗ ... ... ... [8], ҚРЗ ... Қожалықтары туралы [9], ҚРЗ Өндірістік ... ... ... ҚРЗ Неке және ... ... [11] т. ... әдістері. Диалектикалық, жалпы және арнайы құқықтық, нормативтік-
логикалық, және басқа әдістер.
Диплом ... ... ... ... ғалым-цивилистердің
еңбектеріндегі ой-тұжырымдар болды. Жұмыс үшін ерекше маңызы болғаны ол
меншік ... ... ... саласындағы мамандардың
зерттеулері. Атап айтқанда Толстой Ю.К., Братусь С.И., Егоров Н.Д., Иоффе
О.С., ... И.Б., ... А.М., ... В.И., ... Е.А.,
Черепахин Б.Б., Барщевский Е.М., Басин Ю.Г., Сүлейменов М.К., Амирханова
И.В., және т. б. мамандардың ... ... ... ... ... ... ... мәселесі бойынша ұсыныстар берілген. Нақты айтқанда:
1. Кәсіпорын мен ... істі ... ... ... ... ... ретінде заңнамаларда әрқасысын жеке-жеке қарастыру
қажет. Кәсіпорынға деген құқықты тіркеу барысында, азаматтық ... ... ... кәсіпорынға деген құқықты тіркеу механизмін заң
деңгейінде анықтап өту қажет.
2. ... ... ... ... ... ... жоқ болу себебінен
мемлекет меншігіне өтетін кәсіпорынның жағдайын заңи тұрғыдан қарастыру
қажет. Бірнеше мұрагер ... ... ... ... ... оны ... меншік деп анықтауға болады. Алайда, ... ... ... ... түрі ... ... ... объект ретінде жалпы
ереже деңгейінде заңда бекіткен жөн болар еді.
3. Мүлік келесі кезектегі мұрагерлер ... ... ... ... ұзақ ... ... ... қалуы мүмкін емес. Сондықтан да, осы
мәселенің ... ... ... ... ... ... жері ... шақырылған жоқ мұрагер, АК 1077 ... ... ... ... ... де мұрадан бас тартуы туралы мәліметтер ... ... ... жоқ ... ... мұраның бөлігін бір жыл уақыт
аралығы өткен соң ... ... ... Егер ... жері ... шақырылған жоқ мұрагер, АК 1077 бабының ... ... ... кейін де мұрадан бас тарту туралы мәліметтер болмаса, онда
қалған мұрагерлер жоқ ... ... ... ... үш жыл ... ... соң өзара бөлуге құқылы».
Диплом жұмысының құрылымдық элементтері: кіріспе, жеті бөлімшені
құрайтын, үш ... ... ... ... және ... ... тұрады.
1. МҰРАГЕРЛІК ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1.1 Мұрагерлік түсінігі
Құқықтың ... ... ... оған ... ... ... мен міндеттер тоқтатылмайды. Оның жеке мүліктік емес құқықтары мен
міндеттері тоқтатылуы әрине ... ... ... ... ... ... көп бөлігі ол қайтыс ... соң да өмір ... ... оның ... мен ... ... ... өтеді. Қайтыс
болған тұлғаның құқықтары мен міндеттерінің жаңа субъектіге ... деп ... [12, 421; 13, 10] ... ... ... ... ... құқық мирасқорлықты құқықтар мен міндеттердің
мұра берушіден мұрагерге өту ... деп ... [13, 7]. Ол ... мирасқорының) құқықтары мен міндеттерінің мұра берушінің құқықтары
мен ... ... ... ... Мұра ... мұра
берушінің өмірінде болған құқықтары мен міндеттері ғана ... ... ... ... ... секілді белгілермен
сипатталады, бір уақытта болады, кері күшке ие.
Әмбебаптық барлық құқықтар мен міндеттер біртұтастық ретінде ... ... мен ... қоса ... ... ... білдіреді.
Шершеневич атап көрсеткендей, “жиынтықта мүлік жөнінде түсінікті құрайтын
бұрынғы субъектінің барлық қатынастары жаңа тұлғаға ... ... ... ... ... ... мирасқорлықты білдіреді. Ол тек
заңи қатынастардың жиынтығы ғана емес, сонымен ... ... ... ... өтуі ... табылады [14, 467 б.].
Тікелейлік бір тұлғаның құқықтары мен міндеттерінің екінші тұлғаға өтуі
үшінші тұлғалардың қатысуынсыз болады дегенді ... ... ... бір ... ... яғни құқықтар мен
міндеттердің барлық кешеніне таралады. (Мұрагерге ... ... ... және ... ... ... ескертпелерсіз жүзеге асырылады.
Мұрагерлік құқық мирасқорлық кері күшке ие, яғни ... ... ... ... мен ... ... кешенінен бас тартуы
мүмкін.
Мұрагерлік институты ... ... ... әр ... ... жатыр. Мұрагерлік біздің заңнамамызда болғандықтан, тұлға
мүлікті тек өмірі уақытында алмайтындығын аңғартады. ... ... ... ... ... мұра ... ... барысында оған қымбат болған
мақсаттарға ары қарай қызмет етуге мүмкіндік береді. Мұрагерлік институты
тұлғаның өзінің ... ... тыс ... ... ... жалғастыру
құралын береді [15].
Сонымен қатар несие берушлердің де мүдделері құқықтар мен ... ... оның ... ... мен міндеттері тоқтатылды деп
танылмауын талап етеді. Мысалы, егер қарыздарды өтеу міндеті борышқордың
қайтыс ... ... ... онда ... ... беру тәуекелді
еді.
Ары қарай мұрагерлік ... ... да ... ... етеді.
Мұрагерлік жекелеген тұлғаны өзінің мүлкін көбейтуге, ... ... ... ... ... ... етеді. Адамдар жұмысқа
өздерінің жанұялары, жақын адамдары және оларға қымбат ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
тұрғыдан пайда көреді.
Мұрагерлік жүйесі үлкен саяси маңызға ие. Мемлекет ... ... ... ... ... мағынада жекеле-ген азаматтар
арасында байлықтарды бөлуге ықпал ете ... ... ... ... ... өмір сүруінің ең бастысы, мүліктегі мұрагерліктің тәртібі
арқылы ... ... ... ... мұрагерлік құқық ... ... ... оның ... ... және ... тағды-рына тәуелді
екендігі түсіндіріледі.
Сөйтіп, мұрагерлік меншік құқығын иеленуінің маңызды ... ... ... ... және ол өндірістік қаты-настарды қатайту мен ... ... етуі ... ... [16]. ... оның өлімінен кейін
субъективтік ... ... ... ... кез келген ... ... ... Мұрагерлік тәртібімен азаматтық құқықтар мен
мін-деттердің өтуі ... ... ... сипатталады. Мұрагерлікте
құқықтар мен міндеттердің мұра қалдырушының құқық мирасқорлары бола ... өту ... ... ... ... ... институтын
құрайтын, жиі мұрагерлік құқық, кейде ... ... деп ... ... ... ... ... құқығы объективті
мағынада көрсетіліп тұр, яғни ... аяда ... ... ... ... ... және құқықтық институтты құрайды.
Субъективтік мағынада мұрагерлік құқығы ... ... ... ... ... қайтыс болған тұлғаның құқықтық қатынастар жиынтығына кіруі
деп түсіндіріледі.
Субъективтік мағынада мұрагерлік ... деп ... ... ... құқығы және мұра қабылдаған тұлғада танылған құқық,
сөйтіп қайтыс ... ... ... мирасқоры болып қойған мұрагерлік
құқықтың нормалары аталады.
Осы екі ... да ... ... деп ... Ал ... қалдырылған
және өтетін мүлікті мүра деп атаймыз [15, 57 б.].
Сонымен қатар мұрагерлікке ... ... мен ... ... қойған
мұрагердің өкілеттіктері – бұл сапалық тұрғыдан бір-бірінен ерекшеленетін,
әр түрлі сипаттағы өкілет-тіктер. Кеңестік ... ... ... ... ... ... немесе бас тарту өкілеттігіне иеленген
болатын. Ол әлі қайтыс болған ... ... ... ол мүмкін құқық
мирасқоры. Бұл мағынада ... ... ... ... Осы ... шақырылған тұлға, мұра ашылған сәттен бастап, мұраға құқықты
иеленеді, яғни мұра қалдырушы қайтыс болған ... ... оның ... болып саналады.
Мұра қалдырушының мирасқоры – мұраны қабылдап қойған мұрагер. ... ... ... болып табылады. Мұрагерлік құқықтың құқықтық
табиғаты, нақтырақ, мұра иесінің құқығы ерекше. Бұл құқықтың мазмұны ... ... ... қабылдау немесе қабылдамау. Осыған байланысты
әдебиеттерде мұраны ... ... ... ... ... ... емес деп ... өйткені оған басқа тараптың міндеті сәйкес
келмейді.
Бұл құқық В.И. ... ... ... ... бір ... ... олардың қатарына шарт жасасу, өсиет
және басқа сипаттағы мәмілелер жасау ... да ... ... ... алып қоюға жол берілмейді [17].
Мұраны иеленуден туындаған құқық ... ... ... ... ... және ... ... қорғалады. Бұл құқықтың объектісі
барлық мұра (мұрагерлік) масса (жиынтық) болып саналады.
ҚР АК 1038б. сәйкес мұрагерлік - ... ... ... ... ... тұлғаға (тұлғаларға) – мұрагерге (мұрагерлерге)өтуі.
Мұрагерлік құқықтың мирасқорлық заң және ... ... ... ... жеке ... заңды тұлғалар, мемлекет болуы мүмкін. Заң
бойынша мұрагерлікті мұра қалдырушы мен мұрагерлер тек жеке ... ... ... ... бойынша мұрагерлікте мұрагерлер азаматтық құқықтық
қатынастар субъектілерінің кез келгені болуы мүмкін, ал мұра ... ... ... бар, кез ... жеке ... ... институтының негізгі ұғымдары
Мұрагерлік негіздері. ҚР АК 1039 б. сәйкес мұрагерлік ... заң; ... ... ... ... ... ... негіздерін бір-біріне қатаң қарама-қарсы қоюға ... ... ... бір ... заң бойынша, ал қалған бөлігі өсиет
бойынша өтуі мүмкін, мұндай жағдайлар шекаралас жағдайлар деп ... ... ... ... ... заңнан ешқашан туындамайтындығын ... жөн. ... ... және заң ... да ... үшін ... заңи фактілердің бірқатар жиынтығы қажет.
Заң бойынша мұрагерлік үшін:
- мұраның ашылып қойылуы;
- мұрагерлікке шақырылған тұлға заң бойынша ... ... ... ... ... мына ... мұра қалдырушы өсиет қалдырмағанда;
– өсиет бойынша мұрагер мұраны қабылдамағанда;
– өсиет бойынша мұрагер мұрадан бас тартқанда;
– өсиет ... ... ... ... деп ... ... бойынша мұрагер мұра қалдырушыдан бұрын қай-тыс болса;
– мұра ... ... ... заң бойынша мұрагер-лерін мұрадан
айырса;
– өсиет толық жарамсыз деп танылғанда немесе оның бөлігі ... ... (ол заң ... мұра-герлікке өтеді).
Өсиет бойынша мұрагерлік заң бойынша өсиетке қарағанда басым құқыққа ие.
ҚР АК 1046 б. ... ... ... ... құра ... өзінің мүлкін немесе оның бір бөлігін азаматтарға (олар заң
бойынша мұрагерлер шеңберіне ... де ... ... ... бере ... заң ... ... (біреуін, бірнешеуін немесе барлығын
) мұрагерлік құқығынан айыруы мүмкін.
Өсиет бойынша мұрагерлікте мұраға шақырылатын тұлғаны мұра қалдырушы өзі
анықтайды. Мұра ... ... заң ... ... мұрагерлерін
мұрагерлік құқығынан айыруы, сонымен бірге ешкімге ... ... ... мүмкін. Мұндай жағдайда мұра қалдырушы тікелей болмасада жанама
түрде мұраның мемлекетке өтуіне ... ... ... бар ма, жоқ па, оған ... ол егер болатын болса, оның
мазмұны қандай, мұрагерлік барлық жағдайларда заңды көзделген заңи фактілер
бар болғанда ғана ... ... Бұл ... ... ... ... да, емес өсиет бойынша да емес) тікелей заңнан ... ... 27; 16; 19]. «Заң ... мұрагерлік» термині әр түрлі ... ... ... асырауда болу және т.б.) мұрагерлікті ... ... және бұл ... ... ... ... мұрагерлік үшін
қажетті заңи фактілерді елемеуді білдірмейді.
Мұра – ... заңи ... бірі ... ... ... ... ... масса) - мұра қалдырушыдан мұрагерге мұрагерлік құқық
мирасқорлық тәртібімен ... ... ... мен ... ... ... қайтыс болған соң мұрагерге өтетін мүлік.
Мұра құрамына мұра ... мұра ... ... ... ... болуы
оның өнімімен тоқтатылмайтын барлық құқықтар мен міндеттер кіреді [12; 20,
713 б.]. Мұра құрамына мұра ... ... ие ... құқықтар мен
міндеттер ғана кіруі мүмкін. Мұра құрамы ҚР АК 1040 б. белгіленген ережелер
бойынша анықталады.
ҚР АК 1040 б. 2 т. Мұра ... ... ... тізбектелген.
Олардың ішінде:
– Заңды тұлға болып табылатын ұйымдарда мүшелік құқығы;
– өмір мен ... ... ... ... толтыру құқығы;
– алименттік міндеттерден туындайтын құқықтар мен міндеттер;
– еңбек және ... ... ... заң актілері
негізінде зейнетақылық төлемдерге, жәрдемақыға және де өзге
төлемдерге ... ... ... байланысты емес жеке мүліктік құқықтар;
Мұрагерлік тапсырма шарты ... ... ... ... ... өте ... (852б. 1т., ҚР АК 854б.) ... шарты бойынша
құқықтар мен міндеттер; қайтыс болған адамның кооперативтердегі мүшелік
құқықтары; тұрғын-құрылыс-тық кооперативтердегі мүшелік ... ... ... ... ... 59 б. жеке сақтандыру шарты бойынша пайда
көрушінің құқығы 808б.1т. ҚР АК 815 б.8т.).
Сонымен ... ... ... ... ... қол-данғанда кейбір
мәселелер туындауы мүмкін.
Мысал ретінде егер заңнамамен немесе шартпен өзгеше көз-делмесе, ... ... ... тұлғаларда) мүшелік құқығының кірмеуі туралы
ережені алуға болады. Осыған ... ... ... ... ... ... ... құқықтарын анықтауда. Кейбір
заңдардың мәтіндері онша сәтті емес деп ... ... 2 ... 1995ж
«Шаруашылық серіктестіктер туралы» заң 18 бабына сәйкес ... егер ... ... ... ... немесе қайтыс
болды деп жарияланса, мұрагер барлық қалған қатысушылардың ... ... ... Жарлықта шаруашылық серіктестікте қатысушы
болу құқығының өтуі сөз ... ... ... мүліктің үлесін алу құқығы
бар ма, жоқ па ... ... ... Жарлық нормаларының мазмұны-нан
үлеске құқық - бұл үлес бөлгеннен кейін заттай ... ... ... ... ... Үлес бөлінбей тұрып, мұрагерде мұндай үлесті
талап ету құқығы ғана бар.
Мұра ... мұра ... ... ... төленбеген, мұра
қалдырушыға өмірі кезінде аударылған, бірақ ол алып ... ... [21]. Бұл ... ... ... ... туындамайды,
өйткені қарыздық төлемдер тек отбасы мүшелеріне ғана өтеді, олар ... ... ... ... ... ету ... егер мұра ... қайтыс болу мезетіне ол нақты
сипатқа ғана ие болғанда (жүзеге асуға дайын) мұрагерлікке ... ... ... ... ... ... ... мұрагерлік заты болуы
мүмкін, егер:
-мұра қалдырушы зиянның орнын толтыру туралы талап қойып үлгерсе;
-мұра қалдырушы мен зиян ... ... ... ... ... ... жеке мүліктік емес құқықтар олардың иесі қайтыс
болысымен өздерінің ... ... да ... ... ҚР ... ... құқықтар туралы» 10 маусымдағы 1996жылғы Заңның 11 бабына сәйкес
авторға туындыға қол сұғылмаушылық құқығы деген жеке ... емес ... Бұл ... автор қайтыс болған соң фактілі түрде оның ... ... ... бос мұра ұғымы бар, бұл оған қатысты өсиет бойынша
да, заң ... ... ... мұра ... мұрагердің ешқайсысында
мұраны иеленуге құқықтары болмайды, ... олар дың ... ... ... мұра ... орны ... коммуналдық меншікке өтеді. Мұра мұра
ашылған күннен бір жыл өткен соң, мұраның ашылған орны ... ... ... өтініші негізінде сотпен бос деп танылады. Мұра егер оны
күзетуге байланысты шығындар оның ... асып ... ... мерзімнен
бұрын бос деп танылуы мүмкін.
Мұраның ашылуы.
Мұраның ашылу уақыты мен орны
Атап өтілгендей, мұрагерлік үшін қажетті заңи ... бірі ... ... табылады. Мұраның ашылу уақытына байланысты:
-мұраны қабылдау мерзімі ... бас ... ... ... ... болу ... талаптарды білдіру мерзімдері және басқалары анықталады.
Мұрагерлік даулар туындағанда олар мұра ашылу мезетінде әрекет ... ... ... ... азамат қайтыс болғаннан кейін ашылады. Қайтыс болу сәті дәрігерлік
–биологиялық мәліметтер негізінде бекітіледі, олар адам ... ... ... ... ... куәландырады және адамның қайтыс
болу фактісінің болғандығын растауға мүмкіндік береді. Қайтыс болу фактісі,
қайтыс болу күні секілді АХАЖ ... ... ... болу ... ... ... ... соттың өлді деген жариялауы
теңестіріледі.
ҚР АК 1042б. 2 т. ... ... ... ... ... қайтыс болған
уақыты болып саналады, ал өлді деп ... – егер сот ... ... көрсетілмесе, соттың азаматты өлді деп жариялау туралы шешімі заңды
күшіне енген күн.
ҚР АК 1042б. ... яғни бір ... күн ... ... ... ... бірі мұрагерлік ете алатын тұлғалар туралы ерекше
айтылған. Олар, ҚР АК аталған бабының 3 т. ... бір ... ... ... және ... ... мұрагерлік етпейді. Мұрагерлік олардың
әрбіреуінен кейін ашылады [21; 22].
Мұраның ашылу орны өлген азаматтың соңғы тұрақты тұрғылықты жері ... егер ол ... ...... ... жер немесе оның негізгі
бөлігі орналасқан жер. Мұраның ... ... ... ... ... ... қандай наториалдық контора мұрагерлік істі ресімдей алады, сонымен
қатар қандй ... ... ... бас ... ... ... немесе мемлекеттік мүдделері үшін мұрагерлік мүлікті күзетуге
шараларды қабылдайтынын шешуге қажет.
Заң ... да мұра ... ... жоқ. ... жағдайлар заңды күшіне
енген сот үкімімен белгіленуі ... ... ... әрекеттер қылмыс құрамын
құрайды.
ҚР АК 1054 б 2т сәйкес мұра қалдырушының соңғы ... ... ... ... жасаған және сол арқылы ... ... ... ... ... шаұыруға не мұраның оларға тиесілі үлесін көбейтуге
ықпал жасаған адамдардың ... ... да, заң ... да мұра ... жоқ.
Мемлекет мұрагерлік құқықтың ерекше субьектісі болы табылады. ... ... да, заң ... да ... ... ... ... ҚР АК 1083
бабы бойынша мемлекетке мұрагерлік мүліктің толық немесе жартылай ауысуы
жағдайларын ... егер де заң ... да, ... бойынша да мұрагерлер болмаса
2. егер де мұрагерледің ешқайсысының мұра қабылдау ... ... (ҚР ... ... егер де ... ... ... бас тартса (ҚР АК 1074 бап)
Бұндай мұра мұра ашылғаннан кейін жергілікті атқарушы органның ... бір жыл ... ... ... ... ... құқыққатынас азаматтық құқыққаттынастың күрделі ... ... ... ... ... ... ... субьективтік құрамы да өзгеріп отыруы мүмкін. Ең алдымен бұл
өзгерістер оқиғалармен және іс - әрекеттермен, яғни юридикалық ... Бұл өз ... мұра ... ... болуы, мұрагердің өз
үлесінен бас тартуы және тағы басқа да жағдайлар жатады.
Өкілдік құқығы бойынша мұрагерлік. ... ... ... ... ... өкілдік (ұсыну) құқығы бойынша
мұрагерде жатады. Көрсетілген мұрагерді мұрагерлікке шақыру тек ... ... ... жол беріледі.
Өкілдік (ұсыну) құқығы бойынша мұрагерлік түсінігі бойынша егер ... ... мұра ... дейін қайтыс болса, аталатын мұрадағы оның
үлесі ұсыну құқығы бойынша оның ... ... ... ... ... заң бойынша мұрагер ұсынған туыстығы бірдей дәрежедегі
ұрпақтар арасында тең бөлінеді. Ұсыну құқығы тек заң ... ... заң ... тек ... және шөберелер ұсыну құқығы бойынша
мұрагерлік ете алатын. Қазіргі кодекс ұсыну құқығы бойынша ... ... ... ... ... бойынша мұрагерлікке шақырылатын тұлғалар
шеңберін кеңейтті. ... ... ... ... бойынша мұрагерлік
жағдайында ұсыну құқығы туыстық дәреже шектелмей қлданылмайды,ал көлденең
туыстық бойынша мұрагерлік ... ... ... ... , ... жөндері не оның туған немере ағасы немесе апасын ... ... мен ... ... ) ... құқығы асырап алынғандарға қатысты да қолданылады. Сондықтан егер
асырап алынған асырап ... ... ... ... онда ... ... үлес ... құқығы бойынша оның балаларына, тең мөлшерде
бөлініп ... ... Заң ... ... ... тағы да бір ... ... бар, оларға мұрадан белгілі бір үлес алынады. Бұл
үлес міндетті деп ... ... ... ... ... ... (ҚР АК 1045 бап) оны алу ... айыра алмайды.
ҚазССР АҚ айрымашылығы қазіргі кезде заң міндетті мұрагерлер қатарынан
мұрақалдырушының асырауындағыларды алып тастайды. Қажетті мұрагер ... ... ... мұра ... ... ... еңбекке қабілетсіз жұбайы және ата-аналар жатады.
Бұл шеңберіндегі тұлғаларды анықтау ... ... ... ... ... ... ... қабілетсіздік критерииін
ескере отырып анықталады. Аталған тұлғалар өсиет бойынша ... ... мұра ... ... да мұра ... ... болып міндетті үлестің мөлшері пайда болуы, ол заң бойынша
мұрагерліктің әрқайсысы тиесілі ... ең ... ... ... [23;
24, 190]. Мұндай үлесін құқығы бар мұрагер ... ... және заң ... ... барлығы, оның ішінде әдеттегші үй жабдықтары мен үй-іші
тұрмысында ... ... ... ... құны және ... ... ... өсиеттің бас тартудың құны, міндетті
үлесіне есептеледі. Бұрынғы кодекске сәйкес, ... үлес сол ... ... ... ... ... ... жаңалықтарының бірі болып иесіз қалған
түсінігін заңдастыру болып ... ... ... ҚазССР-нің АК «иесіз
қалған мұра» түсінігін қолданбады. Көбіне мұрагерлік ... ... ... мүлік ретінде айтуды жөн көрді. Іс жүзінде бұл екі
түсінік бір мағыналы болмады.
Мұрагерлік құқығы ... ... ... заң ... ... бойынша да
өтуі мүмкін. Ал иесіз қалған мұра мемлектке заң ... ... ... ... АК 1083 ... мұранына иесіз қалған деп саналатын жағдай шеңбер
нақты белгіленген: егер өсиет бойынша да,заң ... да ... ... не
мұрагерлердің ешқайсысының мұра мұранық ашылған жері бойынша комуналдық
меншікке ауысады. ... ... ... ... ... ... мирасқорлық тәртібімен өтеді.
ЗАҢ ЖӘНЕ ӨСИЕТ БОЙЫНША МҰРАГЕРЛІК
1. Заң бойынша мұрагерлер және оларды мұрагерлікке шақыру тәртібі
Қазақстанның ... ... ... екі түрі бар: ... ... заң ... Теориялық тұрғыдан мұрагерлік жайлы айтқанда оның
күнделікте өмірде қубылке енеміз ұмытпау ... ... ... ... ... ... ... өсиет бойынша мұрагерлік заңына берілген куәліктер барлық берілген
куәлігінің үштен бірін құраған [25, 208].
Өсиет біздің ... ... ... ... ... ... ... Негізінен мүліктің ауысуы заң бойынша мұрагерліктің ережесіне
сәйкес жүзеге асырылады. Дегенменде ҚР АК 1 ... 1999 ... ҚР ... ... ... ... мұрагерді қойған, ал, екінші ... ... ... заң ... ... ерекшіліктерін айқындау үшін
өсиет бойынша мұрагерлікті қарастырып кету керек.
ҚР АК ... көп ... ... мәні оны ... кездегі формализммен
түсіндіреді: өз қолынан жазу және қол қою, куәгерлердің ... ... ... Өсиеттің негізінде сипаттамалардың бұл ол ... ... ... табу ... ... ... заңда
көрсетілген нысанды сақтамаудан туындайды [25; 26, 34; 27, 125].
Кеңестік цивилистикалық әдебиеттерде өсиеттің анықтамасы ... ... ... ... ... арасындағы тәртіппен.
Мұрагерлер арасында мүлікті бөлуге бағытталған ... ... ... кең ... Кейбір ғалымдар өсиеттің анықтамасының мәнін анықтауды
қиындатады.
Мысалы, Дронников В.К. келесідей ... ... ... ... ... тірі кезінде юридикалық сипаттың жоқ заңда белгілерінде
нысанында ... ... ... ... ... ... ол ... соң
орындалуға тиіс жеке тұлғаның бір ... ... етуі блып ... акт [23, ... ... қалдырушының тіркеуінде заңдық күші болмайтыны даулы
мәселе. Шынында ... ... тірі ... ... ... бұл ... ... әсер етеді.Өсиет қалдырушының
тірі кезінде ... ... және ... ... ... ... ... керек.
Кеңестік заң әдебиеттерінде өсиеттің түсінігі тұлғаның өз ... ... ... ... ... ... көзқарасымыз бойынша тиісті
дұрыс емес, өсиет ... ... ... ерік ... тек сол ... ғана байланысты емес,сонымен қатар өсиет жасаудағы кезеңдегі оған
тиісті мүліктік және ... ... ... емес ... ... анықтаманы Рубанов А.А. береді: «өсиет ол ... ... ... ... деген құқықтар мен міндеттер пайда болуы ... ... болу ... [24]. Бұл ... ... ... ... тек мынандай жағдайларда, билік ету тек өз құқықтары және
міндеттеріне, сондай-ақ қылмыс болған кезде ... ... ... ... мәміле болып табылады,өзіндік белгісі қатал сипатта болады,
сонымен тек бір тұлғамен ғана құрылады.
ҚР АҚ ... ... ... ... ... ... ... көңіл
білдіруі қайтыс болған жағдайда, сонымен өсиет ол мәміле, ... ... ... мұра ... ... болған кезде). Бұл өсиеттің бір ерекше
белгілері, басқа біржақты мәміле түрлерінен ерекшелендіретіні, ол ... ... ... Тек осы ... ғана ... өсиетте көрсетілген,
өзінің құқығын және мұрагерлік мүлікке байланысты міндеттерін заңдастыруға
мүмкіндігіне ... ... ... ... ... бұл ... жоқ ... ең соңғы мүлікті болу еркі, олармен өздермен талқылауға құқығы.,өсиет
ешқандай күңгірттік немесе күдік тумауы тиіс, ... ... және ... ... ... ... ... ету, жоғарыда айтылды.
ҚР АК 1051 б. қарастырады, яғни ... ... ... жатады,
өсиет қалдырушы өсиеттің өсиеттің мазмұнын өз қолымен жазып және қол қоюы
керек, немесе өсиет қалдырушының ... ... ... ... нотариус
жазуға тиіс,өсиет қалдырушының айтуымен өсиет жазылған ... ... ... ... ... ... пайдаланады.Өсиет қалдырушының айтуы
бойынша нотариус жасаған өсиетті қол қойылғанға дейін нотариус пен ... ... ... ... ... оқып ... тиіс.
Өсиет қалдырушының еркі (ықтияры бойынша құпиялы өсиет құрылуы ... ... ... ... ... ... ... болуы
мүмкін деген үреймен өсиет қалдырушы өз қолымен ... қол ... ... ... куәлар өз қолдарын қояды [28, 111; 29].
Куәлармен қол қойылған ... ... ... ... ... ... мөр ... осы конвертке нотариус куәландыратын қолын
қояды.Әлбетте, ... ... ... қол ... ... қолдан
айырмашылығы болуы керек және тұлға жайлы мәлімет болуы керек нотариуспен
қабылданған өсиеттің, орналасқан жері, уақыты,күні, аты ... ... ... ... ... формасының ерекшелігі, олар екі экземплярда құрылады,
оның біреуі нотариустың сақтауында ... ал ... ... ... өсиет тек бір экземплярда құрылып нотариустың сақтауына берілуі
керек,ал ең соңғы өсиет қалдырушыға ... ... ... ... ... өз ... қабылданғаны жөнінде қолхат беруі тиіс.
Өсиет қалдырушының қайтыс болғаны жайлы ... ... ... екі ... ... және заң ... ... немесе
басқа мүдделі тұлғалардың көзінше өсиетті яғни конвертті ... ашу ... ... ... толтыруы тиіс, бұлда көрсетіледі
орналасқан жері, ашқан уақыты күні. Нотариустың аты, ... ... заң ... ... және ... ... олардың тұрақты тұратын
мекен жайы, сонымен қатар конверттік ... ... ... ... ... текстелген жариялау нотариуспен және куәмен қол
қойылады. Бұндай тәртіпте өсиеттің сақтау және ... ... ... ... ... Оған ... ... практика қызмет етеді,көп
жылдар бойы келе жатқан Франция, Германия, Италия және ... ... [25, 92-94; 30, ... ... мұрагерлікке ие болу заң бойынша ... онда ... тобы заң ... ... ... ... маңызды роль атқарады.
ҚРАК 1044б сәйкес өсиет бойынша мұрагерлікке, жеке ... ғана ... ... заңды тұлғалар, сондай-ақ мемлекет өсиет бойынша мұрагерлер
болуы мүмкін, сонымен қатар мұрагер ретінде танылады мұра ... ... ... ... мұрагерлерінің субъектілер тобын анықтау бізге, өсиетті
жазу құқығы кімге берілетінін ... ... ... ... ... ... заң құқықтың жағдайына тікелей сілтеме
жасамайды. Сонымен өсиетті жаза алады әрбір ... ... бар ... ... ... (18 жасар), өсиеттің бұйрығын саналы түрде жүзеге
асыратын азамат.Өсиетті құра алмайды ... ... жоқ және ... ... ... ... әрекет қабілеттігі бар өсиет
қалдырушы тұлғалар, бірақ өсиет құру кезде жағдайы,оныңол кездегі өзінің іс
әрекетінің мағынасын ... ... ... ... ... деп танылуы керек (ҚРАК 26 б). Бұндай жағдайларда сәйкесінше
медециналық сараптама болуы керек.
Кәмелетке ... 14 пен18 ... ... ... құру ... ... ... тұр.ҚРАК өсиеттік әрекет қабілеттігі туралы қандай да бір
анықтаманың болмауы әртүрлі пікірлер мен ... ... ... ... ... сондай ақ заң қабілеттігі жоқ ... ... ... ... ... белгілі бір бөлікте не болатынын айтады
Өсиет бойынша мұрагер ретінде кім тағайындалуы мүмкін деген сұраққа ... ... ... ... ... ... ... айыпталғандарды қайталау қажеттілігі жоқ.
Бірақта, өсиет қалдырушыға өзінің мүліктің тағдырын еркін шешуін ... заң ... ... бе ... ... ... мұра ... өте
жақын еңбек қабілеттігі жоқ мұрагерлер заң бойынша мұрадан айыруға болмайды
. Ең соңғы мұрагерді қажеттігі ... ... деп ... ... ... ... үлесіне құқылы мұрагерлер тобы ҚР АК1069 б бекітілген.
1.Мура қалдырушының кәмелетке толмаған немесе еңбекке ... ... ... ... ... ... еңбекке жарамсыз жұбайы.
3.Мұра қалдырушының еңбекке жарамсыз ата-анасы
Өсиеттің мазмұнына қарамастан, заң ... ... ... ... ... ... ... (міндетті үлес)
кемінде жартысына мұраға қалады. Қажетті ... ... ... ... бөлінгенге қарамастан ... ... ие. ... ... ... ... ... бөліп тастаған жағдай да, олар ... ... ... ... ... ... мұрада
міндетті құқықтық ... ... ... ... ... жарамсыз
деп есептелінеді (ҚР АК 1049 б 3б)
Мұра ... өз ... ... ... ... әрекет қабілеттігін шектеуге құқығы жоқ.ҚР АК 1046б 7б ... ... өзі ... ежел ... ... бір түрде билік ету
міндетін жүктеуге құқығы жоқ.
Келесі маңыздылығы айтарлықтай ... ... ... құру ... тіл
мәселесі болып таылады. Қазақстан Республикасы 1997 жылғы 11 шілдедегі
«Қазақстан Республикасының тіл ... ... ... ... ... мен жеке тұлғалардың жазбаша түрде жасалған
мәмілелері ... ... және орыс ... ... ... ... тілге аударуға болады. Өсиет біржақты мәміле ... ... құру ... тіл ... ... ... Екі тілде
құрылған кезде, олар бір бірімен қарама қайшы келуі мүмкін. Тіл ... ... ... даулардан қашу үшін,өсиет қлдырушының өзі еркін
білдіре алатын тілінде жүргізілуі керек.
Сонымен ҚРАК ... ... ... жою ... өзгертуі
бекітілген. Өсиеттің күшін жою рұқсат етіледі мынандай жолмен:
1.нотариат кеңесінебұрын өзі жасаған өсиеттің толық күшін жою ... ... арыз жазу ... ... ... ... ... күшін жою ол заң бойынша мұрагерлікке
әкеп соғады .
Жаңа өсиетті жасау кезінде алдында құрылған өсиеттің ... ... онда ... күшін жою болып табылады.
Өсиетті өзгерту мынандай жолмен жүзеге асырылады:
1.Нотариат кеңесіне бұрын өзі жаған өсиеттің белгілі бір бөлігін өзгерту
туралы ... ... ... ... ... жасалған өсиеттің бөлігін өзгерту.
Бірінші жағдайда алдында жасалған өсиет оның жарамсыз деп есептеледі тек
өсиеттің бөлігі ... ... арыз ... ... жасалған өсиеттің
бөлігін ғана өзгерту.
Екінші жағдайда ... ... ... ... ... ... ... өзгертетін, жаңадан құрылған өсиет. Жоғарыда айтылғандарды
қортындай келе келесідей тұжырым жасаймыз. Өсиетке қалдыруға болады ... жеке ... ... ... ... тек бір ... ... тек өзінің
еркі ғана еркін білдіру керек.Өсиетте юридикалық салдар туыдайды тек өсиет
қалдырушының қайтыс болғаннан ... ... ... ... заңда
көрсетілген сипатта құрылса.
Заң бойынша мұрагерлік – ... ... заң ... ... ие ... бойынша мұрагерлікке қарағанда көп кездеседі. Оған ... ... ... қайтыс болғаннан кейін нақты сол тәртіппен, мүлікті
бөлу, ... ... ... ... ... құруға үлгермейді. Ал басқа жағынан маңызды емес психикалық
фактор өсиетті жазу яғни ол өмірдің «арғы ... көру ... ... ... бойынша мұра беруде екі негізгі сұрақ туындйды,заң бойынша мұрагер
кім бола алады екі негізгі сұрақ туындайды:заң бойынша ... кім ... және заң ... ... ... беру кезінд қандай кезекпен
шақырылады?
1963 ... ... АК ... ... тек үш ғана ... қарастырып
кеткен,заң бойынша мұрагерлер өте мөр ... ... Жаңа ... ... ... мұрагерлердің тобы кеңейтілген,заң мұраға
шақырылатын алты мұрагерлерді анықтаған.
Заң бойынша мұрагерлердің тобын анықтау кезінде біз мұра қалдырушының
(мұрагер) ... ... ... ... ... қараймыз. Жеке
осыған қарамастан,заң бойынша мұрагерлердің ... заң ... ... ... ... ... ... тірі қалған әрекетке қабілетсіз қарауындағы жасандар
(туысқандары болып жабылдмайды) туысқан аталары мен ана сіңлілері өгей ... өгей шеше ... ... ... қалған мүліктік мұраға алған жағдай.
Мұрагермен мұра қалдырушының жақын туысқандары туралы дерек,заң ... ... ... негізгі критерия болып табылады.
Тиісті белгілеу, барлық шақырылған мұрагерлер кезек бойынша мұраға тең
үлеспен ие болады, мүлікті мұрагерлер өзара кең ... ... ... ... мұра беру құқығына беру құқығына ие ... ... ... ... ... мұрагерлер жоқ ... ... ... ... ... мұрадан бас тартқан
немесе қабылдамаған ... ... ... мұра ... кез келген
кезектегі мұрагерлерге жатады мұра қалдырушының ... ... ... ... кейін тірі туған балалары, сондай-ақ жұбайы мен ... ... ... ... міндетті түрде отбасының құқықтық
нормасын басшылыққа алу керек.
«Балалар» деген ... ... ... мұра ... мен ... ... отыр, тіркелген некеде туылған ( сонымен
қатар,неке бала туылар алдында тіркелген ... да) ... ... ... ... тірі ... ... келтірілген және мұра ашылғаннан кейін
тірітуылғандар.Өзара некеде тұрған балалық тегі ата-аналардың ... ... ... [27].
Ерекше көңіл қажет етеді балалардың мұрагерлікке құқығы,некесіз туылған
балалар мүрагерліктен бас тарту жағдайларнан басқа.
Бала мен шешенің арасындағы өзара құқықтар мен ... бала ... ба ... ... ... ... ... пайда
болды.Шешелік дерегі құжаттардың негізінде АХАТ-пен бекітіледі, медициналық
кеңседе шешесінің ... ... ... ... ... ... жазбада тек шешесі ғана көрсетілсе бала шешесінен кейін
мұрагерлікке ие болады
Некесіз туылған балаларға мұраны беру тек ... ... ... ... көрсетілген тәртіппен әкелігі дәлелденсе. ... ... ... ... әкелігін анықтау, баланың әкесімен
біріккен арыз беру жолымен бекітіледі,ал заңда көрсетілген жағдайларда,тек
әкесінің арызы негізінде немесе ... ... ... ... қолмен әкелік (аналықты) оформлят ету балалар мен ... ... ... құқықтар мен міндеттерді тұдырады.
Салдардың негізінде жарамсыз деп танылған, некеде туылған балдардың
құқықтық ... ... ... және ... ... 27 б 3 б ... неке ... деп танығанда
баланың құқығына нұсқап келтірмейді.
Жарамсыз некеде туылған балалар ата-анасының және олардың туысқандарына
қатысты,барлық құқықтары мен ... ие, ... ... ... ... балаларда.
Заңсыз некеде туылған және заңды некеде ... ... ... ... ... ... баланың әкесімен шешесінің
жасаған қателіктеріне жауап бермейді және жазалауға болмайды.Сонымен қатар
балагың ... ... ... ... да ... некеде туылса да, дәлелдеуді
қажет етпейді.
Асырап ... ... ... ... ... ... алу) - бұндай асырап алуда бір бірімен ешқандай
тектік байланыс жоқ,ата-анасымен және баланың арасында болатын дәл ... ... ... байланысқа ешқандай ерекшеліп көрсетпейді.
Асырап алынғандар мен асырап алушылардың мұрагерлік ... ата ... ... ... құқықтары тең болып келеді.
Асырап алынған балалар өздерінің ... ... және ... қатынасын жоғалтады және олардан кейін мұрагерлікке ие ... және ...... 89 б беруімен қатынасын сақтап қалуы мүмкін.Дәл
осы ... ... ... бала және оның ... ... ... ... мен міндеттерінің сотталуына қатысты, мұраға кезек бойынша
ие болады.Ата-анасы ... ... ... сол уақытта асырап алынған
балалар ата-анасынан кейін қалған мұраға деген құқығы жоғалмайды
Азаматтың, отбасының сонымен қатар Әкімшілік құқықтық нормалар ... ... ... , ... және патронат асырап алу институттарынан ... бар. ... ... болады,тағы басқа да себептермен балалар
атанасының қамқорлығынан айырылады,және семьялық жағдайда ... ... ... тек асырап алушы тек қана баланың ата-анасы ауыстырып
қана қоймай,олар солар болады,барлығы осыдан шығады ата-ана мен ... ... мен ... Ал ... ... және ... құқықтар мен міндеттері туындайды.
Асырап алудың мерзімі жоқ,ал қорғаншыда, қамқоршыда және паронатта
балалардың үстінен ... ... ... ... он ... келгенше,қамқоршыда-кәмелетке ... ... беру ... шартта қөрсетілген.
Асырап алынған балаларды толық ... ету ... ... асырау жүзеге асырылуын өзінің алатын қаражатынан есебінен,
алимент, жәрдемақы, ... және тғы ... ... ... ... ... ... асырау, ҚРҮкіметі бекіткен
мөлшерде және ... әр ... ... отырады. Қорғаншы қамқоршы және
патронатта бала мен туысқандарының ... ... ... ал ... ... бала ... ... туысқандарымен қатынасын
жояды [28].
Қорғаншы қамқоршы және патронаттың құқықтары мен міндеттері, қорғаншы
мен патронат тәрбиелеуші болып табылады. ... ... ... ... тек ... берілген балалар,өздерінің қорғаншылардың
мұрагерлік ... ие ... ... ... ... ... ... мұрагерлік және мүлкіне құқығы жоқ.(ҚРАК 1045б
3б) мұра қалдырушының мазмұны бойынша өзіне ... ... ... және ... ... ... заң ... мұраны алу
құқығы жоқ.
1996 ж 1 шілдегі мұрагерлік істері бойынша сот ... ... ... Сот ... қаулысының №3 бөлімінде келесідей түсінік берілген, өгей
балалар мен өгей ... өгей ... өгей шеше өгей ... өгей қыздың
мұрагерлері бола алмайды,тек әрекет қабілетсіз асырауындағы тұлға реінде
танылмаған ... ... ... бұл ... ... ... ... ескерте кететін
жайт,шын мәнінде де өгей бала өгей қыз және өгей әке өгей шеше өгей ... ... ... және ... ... болмауы неізінде
олар бірнешн кезекте шақырылатын мұрагерлердің қатарына келмейді. Олардың
мұра алу құқығы мен әрекет ... ... ... ... мұра алу
кезегі тәртібімен жүзеге асырылады.
Жоғарыда айтылған өткендей бұрынғы АК заң ... ... ... ... ... ... 1065 б сәйкес өгей әкемен өгей
шешемен бесінші кезекте қосылған. Егерде ... және ... ... ... болмаса және заңда көзделген жағдайжа өгей шеше (өгей
әке) (өгей қыз) мұра алу құқығына жол ... өгей ... өгей ... ... ... өгей бала мен өгей қызда туындамайды.Біздің
ойымызша осы норма ... ... ... ... ... сияқты тірі қалған жұбайда ең жақын мұрагер
болып ... және де бұл ... ... ... ... ... неке діни ... зайырлы мерекелер бойынша жасалады. ... ... ... ... тек қана ... органда
тіркелген неке мойындалады.
Жария құқығы елдерде Англия, Австралия, АҚШ көптеген штаттарда некенің
тіркеулік нысаны ... ... ... некенің тіркеулік нысаны
тіркелген ... ... ал ... ... кипр сияқты
елдерде некенің тек діни нысаны танылады [30, 66 б.]. ... да ... ... ... таңдау дәстүрлер мен діннің әсеріне
негізделеді.Қандай да бір ... ... ... ... ... ... әсеріне негізделеді.
Бірақ біздің құқық тұрғысының АХАТ органдарының тыс діни салтпен немесе
әдет-ғұрып (адат) нормаларымен ресімдерге ... ... ... ... салынбайды бірақ юридикалық күші жоқ. Фактілік некеге қатысты яғни
фактілік неке қатыныстары,заңда көрсетілген ... ... ... ... ... туындайтын салдары тұғызбайды.
Көптеген Европа елдерінің және АҚШ тіркелген және ... ... ... ... Осылайша мысалы, Шатландияда азаматтық және
діни некелер тең болып ... ... ... ... ... тұрукдың
нәтижесінде мойындалады [30, 172 б.].
Жыл сайын көптеген жастар өздерінің ара ... ... діни ... азаматтық некені қолдайды. Дегенмен де кәзіргі
заң тек АХАТ органдарында тіркелген некені мойындау пазициясында туралы (ҚР
неке және ... ... ... 2 б 3б). ... ... ... мәні бар, жұбайлардың некені тіркеу сәтінен өзара пайда
болады,яғни некелік құқықтың қатынас ... ... ... неке ... ... тірі қалған жұбай мұралар
болып ... ... ... жұбайлар бір бірінің мүлкін мұра алу
құқығынан айырылады. Ал жарамсыз мүлкіне ... ... ... тұрған
жұбайлардың шешесін жарамсыз деп танылудың негізінде салдарында , олар бір-
бірінен кейін ала алмайды. ... неке ... ... ... ... шын ... тұратын жұбайлар сияқты,олар өзара құқықтармен міндеттер
туындамайды. Сонымен болашақ уақыттағы құқықтары мен міндеттерінің күшін
жасамайды, ал ... кері күші ... ... ... ... Некеде
тұратын тұлғалардың некесін жарамсыз деп танылғанда, жұбайлардың ешқандай
құқықтар мен міндеттер туындамайды (заңда ... ... ... ... рет заң ... ... құқықтан тірі қалған жұбайда
соттың шешіммен айыру қарастырылмаған,егерде неке фактілі түрде ... ... ... бес жыл ... ... дәлелденсе.
Заң бойынша мұрагерлер болып бірінші кезекте мұрапгердің ата-анасы,бірақ
барлық жағдайда ата-ананың екеуі де мұрагерлікке өз ... ... мұра ... ... одан кейін ата-аналар , яғни бұл жерде
сол тәртіп қолдануы керек. Әке мен шешені ... деп тану ... ... ... ... ... керек. Көп жағдайда шешесі
баласынынан кейін мұрагер балады.Әкесі ... ... ғана ... ... мынандай жағдайда, шешесімен заңдастырылған ... ... ... ... ... ... ... ата-аналық құқықтары тең, яғни асырап алынған баладан
кейін мұрагерлікке ... ... ... ... ... ... заң ... кейбіреуін шектейді, балаларына ата-аналық құқықтарынан айырылған
және мұра алынған ... бұл ... ... келтірген, сонымен қатар
ата-аналар (асырап алушылар) мұра ... күту ... ... ... жүктелген міндеттерін орындаудан жалтарғандар (ҚРАК 1045 б 3б).
Мұрагерліктің екінші заң бойынша ... беру ... ... ... мұра қалдырушының толық емес ағалары және ... ... ... жіне ... ... да ... 1062 б).
Мұра берушінің ағалары мен сіңлілері болуы мүмкін ... және ... ... ... ... мен аналарының ата-аналары бір , толық емес-тек
ата-аналары біреуі ... Ең ... ... бір ... шешелері басқа болса
онда олар бір қандас болады болады, ал шешелері бір ... ... ... онда ... ... ескеру керек мұндай болудың құқықтық
маңызы жоқ. Заңда толық және ... ... ... ... жоқ. ... және толық емес сіңлілері мен ағаларындағы ерекшк айырмашылықтар
көрсеткен. Көп осындай аға және ... заң ... ... мұрагерлерге
жатқызады.
Бұндай аға және сіңлілері туысқандық қатынаста болмайды, ... ... олар ... ретінде мұраға бесінші кезекте ие
болады.
Мұрагерлердің екінші кезегіне ... ... және ... ... жағынан
жеке шешесі жағынан да. Бұл жерде анықтау керек, шешесінің жағындағы
анасымен әкесімен ... ... ... ие ... Ал ... ... мен ... тек әке мен баланың юридикалық қатынасының бар болуының
жағдайында ... ... ... тегі ... ... болғанмен,
тірукелген жағдайда бала мен туысқандарының арасында еш қангдай құқықтар
мен міндеттерді ... ... ... болу ... үшінші кезекте тең үлеспен мұра
қалдырушының тұған ... ... мен ... алады (ҚРАК1063 б). Ал 1963ж
ҚазССР АК-тің қазіргі жолдағы аға ... заң ... ... ... ағасы мен аналарының категориясына әкесі және шешесінің
ағайындыларын апа ... ... ... ... ... ... ... емес ағайындылар мен ана сіңлілердің араларын бөліп қарамайды.
Бұдан негіз шығаруға болады яғни жақын ағалары мен ... ... мен ... ... ... ... ... және шешесі аға
сіңлілері кіреді.
Төртінші кезектегі мұрагерлердің анықтамасы күрделі болып табылады. ... 1064 б 1 б ... заң ... мұрагер болу құқығын төртінші
кезекте мұра қалдырушыны алтынша атаға дейінгілерін қосқанда ... ... бұл ... туыстық дәрежесі неғұрлым жақын туыстары ... ... ... ... мұрагерліктен шектейді.
Ең алдымен бұл жерде туысқандықтың екі тармағының барын айта кету қажет:
тікелей және қырынды.
Тікелей ... және ... ... ... ... ... туысқандық байланыс болып ұрпақтан ата-бабаға дейінгі
(анасына әкесіне, атасы әжесіне және т.б.), ал ... ... ... ... ... ... ... апа-сіңлі немесе олардың
ұрпақтарын байланыстарады. Сондай-ақ қырындығы немере аға, аға немере ... оның ... ... және ... ... ... дәрежеден, ал қырынды-
екіншіден басталады.
Туысқандықтың алтыншы дәрежесіне дейінгі туысқандар ... ... ... ... ... ата, ... ағалары, апа сіңлілері) сондай-
ақ нағашылары және туысқан ағалары мен әпкелері мұрагерлікке ие болады. Осы
фактіні есепке ала отырып ... алыс ... ... ... ... ... ... кезектілер өз ішінде
мұрагерлердің кезегін орнатады. Оларға жататындар:
1. ұлғаймалы тармақ бойынша мұра қалдырушының арғы аталары мен апалары,
2. ... ... ... арғы арғы ... мен әпкелері ,
3. қырынды (жанама) тармақ бойынша туған жиендер мен ... ... ... ата мен ... ... ... ... әпкенің
тұған аға-інілері мен апа қарындастары (немере аьалары мен немере әжелері),
4. ұлғаймалы ... ... ... ... ... арғы ... мен әжелері,
5. қырынды (жанама) тармақ бойынша туысқан немерелердің ... мен ... ... балалары (немере жиендер мен немере
жиеншарлар) ... ... мен ... әжелердің аға-інілері мен апа-
қарындастары,
6. ұлғаймалы тармақ бойынша-арғы, ... арғы ... ... ... ... ... ... шөберелердің балалары (немере
шөберелер), немере жиендер мен немере ... ... ... шөбере аға-інілер мен апа-қарындастар, арғы ... мен ... ... мен ... АК-ң 1064 б. 2 т. ... заң жалпы ата-бабалардан туылғандардың
санының ... ... ... ... ... отырып,
ұлғаймалы тармақ бойынша барлық мұрагерлердің ... ... ... ... қатарынан шығарады.
Бір жағынан бұл түсікті арғы арғы аталар мен әжелер ... ... есі ... болмайды әбден мүмкін,бірақ басқа жағынан,арғы аталар
мен арғы ... ... ... ... ... ... бойынша туысқандықтың үшінші дәрежедегі мұрагерлер
болып табылады, және олар тірі болуы мүмкін және осы ... ... ... ... ... ие болуы мүмкін.
Заң бойынша аталған тұлғалардан жанама ... ... ... ғана ... ие ... кезектердегі мұрагерлерге қарағанда ... және ... ... қатарына мұрақалдыруымен туыстық ... емес ... ... Олар ... көбіне әлеуметтік баулармен
байланысты. Заң ... ... ... ... ... ... ... негіз қалған мұра ретінде ... ... ... [21, 89 ... ... ... болу ... бесінші кезекте, егер мұра қалдырушымен
бір отбасында кемінде он жыл ... ... тең ... оның ... ... мен апа-сіңлілері(қарындастары),өгей әкесі мен өгей шешесі алады
(ҚРАК 1065 ... ... қою ... мұра ... және оның өгей ... немесе
әкесі, сондай-ақ туыстас аға-інілері мен аға-інілері арасында ешқандай
туыстық байланыс жоқ, ал арасындағы ... ... ... ... ал арасындағы қатынастар ешқандай құқықтық салдар тұғызбайды.
Заң бойынша мұрагер болу құқығын алтыншы кезекте тең ... ... ... ... ... адамдар алады.
Мұра қалдырушының арасындағы деп мұрақалдырушының толық қарауында алатын
еңбекке қабілетсіз тұлғаны есептеу керек.
Асырау фактісін анықтау ... ... ... ... ... ... ие ... ҚР заңдарына сәйкес, еңбекке қабілетсіз
тұлғаларға елу сегіз ... ... ... және ... үш ... жоғары
еркектер 1-ші, 2-ші және 3-ші топтағы инвалидтер, ... жасы ... ... ... ... байланысты пособия
тағайындағанына тәуелсіз, сондай он сегіз жасқа ... ал он ... және ... ... ... бөлімде оқу орнында оқуын
бітіргенге дейін, бірақ ... үш ... ... ... ... қабілетсіздердің екі категорияға бөледі. Бірінші
категориядағылар туыстық дәрежесіне тәуелсіз мұраға құқық алады, егерде ол
мұра қалдырушының ... ... ең ... 1 жыл оның асырауында болса
және бірге тұрса.
Егер АК 1062-1065 ... ... ... қатынастары болғанда
оның бірге тұған –тұрмағанына тәуелсіз мұрагер ретінде мұра ... ... ... ең кемінде бір жыл оның ажырауында ... ... ... заң бойынша мұрагерлердің қатарына жататын, бірақ
мұрагерлікке шақырылатын ... ... ... ... ... ... осы ... мұрагерлердің тобына кірмейтін еңбекке
жарамсыз ... осы ... ... ... мұра алады.
Асырауындағы еңбекке қабілетсіздер басқа да заң ... ... ... ... ... бірінен аспайтын бөлігін мұраға алады. Заң бойынша
мұрагерлердің барлығы оның болғанда асыраудағы еңбекке қабілетсіздер ... ... ... ... ... мұра қалдыру
Өсиеттің түсінігі және элементтері. Әр-бір азаматқа өзінің мүлкімен
билеуге кең ... ... Ол заң ... мұра ... ... ... келіспей, мүлікті бөлуде өзгерте, жаңа мұрагерлерді
тағайындай алады. Бұл үшін ол өкім ... ... яғни ол ... деп ... АК-ң 1046 ... 2 ... ... әр-бір азамат өзінің
мүлкінің барлығын немесе бір бөлігін бір адамға ... заң ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға
және мемлекетке қалдыруға құқығы бар.
Осы нормадан өзінің мүлкін өсиет негізінде билік ету ... ... ... ... ... ... Ол осылай өзінің мүлкін
өлгеннен кейін ... ... ... бойынша мұра қалдыру ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастарды негізге алады және ... ... ... ... ... ... бұл жағдайлардан
бақа ерекше жағдайларды ескеруге мүмкіндік береді.
Өсиет заң ... мұра ... ... ... ... ... бекітілген шектелген құқықтық мүмкіндік беретін, ол
өлген жағдайда өзінің мүлкінің тағдырын шешетін біржақтық мәмле ... ... мұра ... болып, өлген адамның өмірі кезінде өз мүлкінің
шешу туралы өкімінде ... ... мен ... ... ... ... деп ... «Өсиет бойынша мұрагерлік» түсінігі ... ... ... тұлғалар шеңбері, тәртібі мен шарттары
заңмен анықталмай, мұра қалдырушының тілегімен ... ... ... ... ... ... болуы керек және мазмұны бойынша заңға ... ... ... бұл ... ... заң мұра ... ... заң ... және ... ... жүзеге асырылады.
Сонымен, өсиет бойынша ... ... ... айтқанда, заңға
сәйкес ... ... ... Анық айтатын болсақ, бұл ... бар ... ... ... ... мұра қалдырушыда заң бойынша мұрагерлері болмаған жағдайда
және сонымен ... өзі ... ... ... ... ... мүлкін қалдыра алады. Мұра қалдырушы өсиет арқылы заң ... ... ... ... ... жәнеде кейбіреулері
одан бұрын мұра қалдырушыдан көмек ... ... ... ... бөлу ... бар. ... мүліктік сияқты әр-түрлі жағдайлар
жәнеде мұрагерлердің шеңберін және ... ... ... ... үшін ... зор ... тәртіпті есепке алу
мүмкіншілігі бар.
Күші бар заң мұраға анықтама ... екі ... ... ... ... ... ... - өсиет деп аталады
және тілегін білдіретін актінің өзі ... деп ... ... ... ... ... оған ... мүліктің тағдырын шешетін
тілегі танылады. (Қ.Р. А.К-ң ... ... Б.С. ... пен К.А. ... ... ... азамат өлген жағдайда ... ... ... ... ... ... емес ... шеңберінде және ... ... ... ... ... ... [15].
Өсиет жасау үшін екі ... ... ... ... ... ... ... (яғни субъектіге қатысты, психикалық) ... ... ... ... мен ... ... ... элемент ерік білдіру деп ... ... ... ... тыс ... ... ... болады. Мәмле секілді өсиеттің де заңи ... бар. ... ... ... болып, ерік, ерік білдіру және ... заңи ... ... ... ... ... ... өзі
сырттай объектіленбесе, заңи мәнге ие болады. Тек сырттай түрде көрініс
тапқан ерік ... ... ... ... Ерік пен ерік ... ... ... Бірақ, бұл заңның түсінігінше өсиет болу үшін
аз. Өсиет заңи акт болып, тек ... мұра ... ... ... өтуі ... ... бір нақты құқықтық ... ... еркі ... ... ғана танылады.
Ерік адамның тумалы қабілеті. Ниет- бұл тұлғаның нақты кезеңдегі ішкі
жағдайы. Ниет негізінде ... ... ... ... – бұл
болашақ нәтиженің моделі. Ниет пен мақсат бірігіп, оны ... ... ... ... интелектуалдық және ... ... ... ... Сондықтан, өсиеттің жарамдылығын мұра
қалдырушының өлген уақытында белгіленбейді, ол жасаған ... ... мұра ... сырттай көрініс тапса. Өсиет мәмленің ерекше ... ... ... ... ... ... ... мүліктік бір бөлігін өзінің
қалауы бойынша ... етіп ... ... өсиетті қалдырушыға
тиісілі құқықтары мен міндеттерін ... ... ... ... емес жеке мүліктерін олардың арасына өзара бөліп беру.
Өсиет бойынша мұрагер ретінде кім тағайындалуы мүмкін ... ... 10044 б. ... ... ... ... бізбен жалпы түрде
алдынғы порагрофта қаралды жоғарыда айыпталғандарды ... ... ... ҚРАК 1046б 4б ... себебін түсіндірместен заң
бойынша мұрагерлердің ... ... ... ... мұрадан
айыруға құқылы. Мұрагерлік құқығынан айыру өсиет қалдырушының тұлғаларды
тікелей атап көрсетуі ... ... ... ... ... ... ... қайсы екенін айтпай үндемей қалады.
ҚР АК-нің 1042 б. 2- бөліміне сәйкес ... ... ... ... ... заң ... ... қатарына кіретін және кірмейтін
біреуге немесе бірнеше тұлғаға жәнеде заңды тұлғалар мен ... ... ... ... ... кәмелетке толған(18 жас) өзінің жасалып жатқан
өсиеттік өкімдеріне саналы турде қарайтын әр- ір әрекет ... ... ... ... ... жоқ және ... қабілеттілігі
шектелген тұлғалар өсиет қалдыра алмайды. Осыған ... ... ... ... үшін және оның ... ... мәмлелерді, олардың
заңды өкілдері - ата-аналары, асырап ... ... ... ... ... жол бермейді. Өсиет тек ... ... ... мекемелерде тұлғаны есі дұрыс емес немесе
ақыл есі кем деп таныса, мұра ... ... бола ... ... тұлғалар қосылып қалдыруға жол берілмейді. Өсиет
тек қана бір ... ... ... мысалы: ата-анасы некеде
жинаған ортақ мүліктерін балаларына өсиетпен қалдыра алмайды.
Егерде мұра ... жеке ... бола ... ... ретінде заңды
тұлғалары, субъектілері, шетел ... және ... ... ... ... ... ... мұрагерлердің шеңбері мұра ... ... ... ... ... ... (социальное
образование) мұрагер ретінде мұра ... ... ... етсе ... АК-нің 1044-бабына сәйкес өсиет бойынша мұрагерлер болып, мұра ашылу
сәтінде тірі азаматтар, ... мұра ... тірі ... ... мұра ашылғаннан кейін тірі туғандар танылады. ... ... ... дейін ұйымдастырылған және мұра ашылуы уақытында қызмет жасайтын
заңды тұлғалар мен ... бола ... ... ... ... тағайындай алады:
Заң бойынша мұрагер бола алатын барлық тұлғалар. Бұл топқа: балалары,
немелелері, ... ... ... балалары, жұбайы, ата-аналары, мұра
қалдырушының аға-апалары және мұра қалдырушының ... ... ... ... мен ... ... ... органдар деп
азамат өзінің мүлкін ... ете ... ... ... мекемелер,
кәсіпорындар және ұйымдар (министрліктер, жергілікті атқарушы және ... ... ... ... ... ... Осы мемелекеттік мекемелер немесе ұйымдар заңды тұлғаның құқықтарына
ие болуға міндетті емес.
Азаматтық құқық қатынастардың субъектілері ... жеке ... ... ... да ... (ҚР АК-ң 1-б). Заңды тұлғалардың
құқыққабілеттіллігі мемлекеттік тіркеуден өткен сәттен ... ... ... ... ... міндетті болады.
Өсиет қалдыру құқығы азаматтың жалпы азаматтардың ... ... ... ... элементі болып танылады.
Өсиет қалдыру құқық қабілеттілігі әр-кімнің құқығында. Бірақ, азаматтың
басқа құқыққабілеттіліктен басқа ... ... өкіл ... ... сияқты өсиеттің қатал жеке сипатпен тарылған.
Азаматтың өсиет ету құқықсубьектілігін өлген жағдайда мұрагерлік құқық
бойынша өтуі мүмкін өзінің ... мен ... ... шешуге
бағытталған әрекеттердің құқық және ... ... ... Толық
көлемде әрекет қабілеті бар және ... ... ... ... ... шектелген әрекет қабілеттігі бар
тұлғалар категориясы бар. Бұл категорияға кәмелетке толмағандар деп ... 14 ... 18 ... ... тұлғалар кіреді. Бұл тұлғалардың
құқықтық жағдайы ҚР АК-ң 22-бабымен ... ... ... қажетті мәмле жасай алады, бірақ мәмлелер тек заңды өкілдерінің
келісімі болған жағдайда құқықтық мәнге ие ... ... ... және ... тұлғаның әрекет
қабілеттігіне әсер ететін жағдайлар болып ... ... ... ... ... ... саңыраулығы өсиет ету кезінде бір
қатар техникалық қиындықтар ... ... ... ... ... шын ... анықтау белгілі ауыртпалықтармен байланысты. Сондықтан
саңырау, мылқау немесе керең-мылқау және сауатсыз тұлғалар өсиет ... ... ... ... Бұл ... ... тек сауатсыз болып қоймай,
саңыраулармен, мылқаулармен ... ... ... ... ... ... қажет. 1998ж. 28-шілде №539- Қ.Р. Әділет Министрлігінің
бұйрығымен бекітілген ... ... ... ... ... туралы” Инструкцияға сәйкес, егерде әрекетқабілетті жеке
тұлға нотариалдық әрекеттер жасауда, дене ... ... ... ... байланысты өзінің қатысуымен және ... мұра ... ... ... ... ... тұлғамен
нотариалдық куәлендіруге назар аударған тұлға құжатқа өз ... қол ... ... ... ... қоя алады.
Егерде нотариалдық қызмет көрсетуге бас бұрған ... ... ... ... ... онда сол ... ... алатын кез-келген
сауатты тұлға міндетті турде қатысуы керек және өз қолымен мұра ... ... ... ... және өз ... мұра ... тұлғаның еркіне
өсиеттің мазмұны сай келеді деп куәландіреді. ... ... ... ... мазмұнымен сауатсыздықтан немесе дене ... ... ... ... аз ... ... жоқ болса), нотриус құжат
мәтінін оған оқып, бұл туралы белгі жасалады. Сонымен қатар, ... ... ... ол өзі өсиетке қол қояды, ал егерде ол ... ... ... ... ... бақа ... қол ... (нотариустың
қатысуымен).
Алдау, қорқыту, зорлық немесе шатасу белгілерімен мәмле жасалса, онда
оны сот ... ... деп тану үшін ... қажет болса, өсиетті
жарамсыз деп тану үшін осы жағдай белгілері болса, онда оның сот ... ... ... ... ... қалдырушы бұндай өсиетті біржақтық
әрекетпен күшін жою құқықтық мүмкіншілігі бар. Ол алдыңғының күшін жоятын
жаңа ... ... және ... ... жою ... арыз беру ... ... бар ( ҚР АК-ң 1053б. 2-б).
Екіншіден, өсиетте көрсетілген ... ... ... соң, яғни өсиет
қалдырушының өлімінен кейін өсиетті өсиет қалдырушы өз әрекетінің мәнін
түсінбеген ... ... ... бар алдау, қорқыту, зорлық немесе
шатастыру әсерінде жасалса (бұл жағдайда, әрине тек сот ... ... ... ... ... ... жарамсыз деп танылуы мумкін.
Сонымен қатар, осындай ... ... ... ... ... тек ... қорқыту, зорлық немесе шатастыру әсерімен осы мәмлені
жасаған тұлғаның өзі талап бере алады.
Әрекет қабілеттілігі жоқ тұлғаның ... ... деп ... оның
мазмұнына байланысты өсиетті жарамсыздығына байланысы жоқ. ... ету ... ... ... ... ... ... мен жарамсыздығы
туралы сұрақ осылай шешіледі.
Мазмұнына байланысты ... ... мен ... ... сұрақ
өсиет ету сәтінде емес, өсиет қалдырушының өлген ... ... ... ету ... ... ... жоқ болса, кейін әрекет
қабілетті деп ... да ... ... ... тараптан қарасақ, әрекет
қабілетті тұлға өсиет еткен, ... заң ... ... өсиеттік
еркіндігінен тыс шығатынұйғарым етсе, онда өсиет қалдырушының ... яғни ... ... ... де ... болуы мүмкін.
Сондай-ақ, айтып ... ... ... ... ... ... жарамсыздығы әрқашанда өсиетті толық ... деп ... ... ... заңмен бекітілген нысанды
сақтамағандығына байланысты ... ... деп ... да осылай
жургізіледі. Өсиеттің мазмұнына байланысты өсиеттің жарамсыздығы толықтай
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... танылып, қалған ұйғарымдары жарамды болып қалады.
Бас тартушылар (легаттар) заң бойынша мұрагерлер ... ... ... тұлғалар болуы мүмкін (ҚРАК-ң 1057-б. 1-б).
Өсиеттік бас тартуда өсиет ... ... ... ... ... ... оларды орындауды талап ету құқығын алатын бір немесе
бірнеше тұлғалардың пайдасына ... ... ... қабылдаушылар болып, заң бойынша мұрагерлер ... және ... ... ... ... легатқа сәйкес мұрагер
мен бас тартуды қабылдаушының арасында ... ... ... онда ... ... беруші ретінде танылса, мұрагер борышкер ретінде
танылады.
Орындау міндетін жүктеу аяқталады, егер жүктелгенді ... ... ... ... ... үлесі бір жағдайлар бойынша, ... ... ... ... жарамсыз деп танудың негізі және тәртібі мен
құқықтык салдары. Өсиетте көзделген өсиет ... ... ... ... ... ... тиіс. Талап етілген нысанды сақтамау өсиеттің
жарамсыздығына алып келеді. Бұл түсінікті, ... тек қана ... ... ғана ... ... ... осы өсиетке қатысты
тұлғаларды да қозғайды. Өсиетті орындау кезінде оның тілегін өзгертпеу ... ... ... қалдырушының өлімінен кейін өзі қалай шешкісі келеді
солай шешу үшін өсиет қалдырушы мүдделі болады. Өз ... ... ... және ... ... ... мұраны
адамгершілікпен, өсиет қалдырушының соңғы тілегін орындауды қажет ... ол үшін ... ... ... өсиетте нақты, анық және мағыналы
болуы тиіс жәнеде өсиет ... ... ... ... ... күмәнданбау үшін және өсиетте ешқандай «подчистка» (тазалау) болмауы
керек.
ҚР АК-ң 1050-бабында көрсетілген жалпы тәртіпке ... ... ... жері мен ... ... отырып, жазбаша нысанда жасалып,
нотариатта куәлендірілуге тиіс. Өсиет бір жақтық мәмле болғандықтан мәмле
нысаны ... ... ... 151- баптың 1-бөліміне ... ... ... ... ... ... ... және жай).
Нотариалды куәлендіру міндеттілігі өсиетке қатысты мәмленің ерекше түрі
ретінде ... ... және ... ... ... мәмле ретіндегі
ерекшелігі, осы мәмлеге бағытталған құқықтық ... тек осы ... ... өлімінен кейін пайда болады. Сондықтан, осы мәмлеің
жарамдылығы туралы сұрақ туғанда, ... ... ... ... ... және осы ... мазмұнын дұрыс түсіну туралы сұрақ
туғанда куәлер тартылмайды немесе басқа да құжаттарды қолданбайды ... ... ... және ... ... ... ... лауазмды тұлға, яғни мемлекеттік нотариустың қатысуын қажет
етеді.
Нотариустың қатысуы өсиетке ... заңи акт ... ... ... ... ... куәлендірмес бұрын өсиет қалдырушының өсиет қалдыру
әрекет қабілеттігі бар ма, ... ... ... өз ... ... ... ба, ... өкімдер немесе қоғамдағы адамгершілік
нормаларына қайшы келетін ... ... ... мазмұнын дұрыс, анық
екендігіне көз жеткізуіміз ... ... ... ... ... ... құқықтық салдар болуын түсіндіреді.
Біздің заң бойынша ... тек ... ... танылады. Шетел
жеке және заңды тұлғаларымен жасалатын жазбаша мәмле, тараптарға түсінікті
тілде және ... ... ... ... ... мәмле ретінде
танылғандықтан, «Тілдер туралы» Заңында көрсетілген ... ... ... ... ... Екі түрде толтырылған өсиеттің
мәтіні бір-біріне қайшы болуы мүмкін. Көрсетілгенге байланысты орталарында
мұра қалдырушының ... ... үшін ... ... ... ... ... өсиетқалдырушының тілінде толтырылған және осы тілде
тілегін білдірсе, онда ... ... ... дау ... ... осы мәтінге беріледі.
Біздің ойымызша өсиетті түсіндіруде дау тумаса, өсиетқалдырушы тілегін
білдірген ... ... ... ... анықталады. Нотариалдық
органдарында шетел субьектілері өсиетті куәлендіретін ... онда ... ... ... ... ... мемлекеттік тілде толтырылған мәтін
бойынша анықталады. Бірақ, дау туған жағдайда ... ... ... ... толтырылған өсиетке беріледі.
Өсиетті екі тілде толтырған жағдайларда аудармашы ... ... ... ... ... ... ... тілінде толтырылады.
Екінші мәтін алдыңғы толтырылған өсиеттің аудармасы ретінде танылып, осыған
байланысты бұл аударманы куәландыру керек, ... ... ... тиіс ... оған ... құпиясын сақтау жауапкершілігін жүктейді.
Нысанның қаталдығы өлгендердің жалған өсиетін жасауда кедергі тудырады.
Куәләндіруді жүргізудің мерзімінің нақтылығы өсиет ... ... ... ... ... болғандығы және егерде ол өмірінің соңғы
кездерінде психикалық ... ... ... ... қабілетсіз деп
танылса, саналы түрде әрекет етті ме екендігі анықтауда қамтамасыз етеді.
Өсиет екі данада толтырылады, өсиет ... ... ... оның
сұрауы бойынша нотариуспен. Осы ... ... ... ... 59-б.
анықталған, онда нотариалдық тәртіпте куәландырылған мәмленің мазмұнын
көрсетілген ... саны ... ... жасау үшін келісім
білдірген тұлғалармен анықталады. Бірақ екі данадан кем болмауы ... ... ... ... ... ... Өсиеттің
толтырылған үлгісін өзінің қарауы бойынша кез-келген нотариалдық кеңсеге
нотариалды куәландыру үшін берілуі ... ... ... байланысты нотариалдық кеңсеге ... ... ... ... нормаларында нотариустың
өсиет қалдырушы жатқан аураханаға немесе үйіне бару мүмкіндігі көрсетілген.
Өсиет қалдырушының туыстары немесе емдеу екемесінің ... ... ... ... ... ... куәландыру үшін шақыруы мүмкін.
Әрине, шақырту тек өсиет қалдырушы өзі кеңсеге келе алмайтын ... ... ... Осы ... ... ... ... нотариустың өсиетті
куәландыру үшін үйге, ауруханаға, қонақ үйге келу туралы арыз беруге тиіс.
Нотариустың келуімен байланысты шығындар ... ... ... проектісін өсиет қалдырушының қолының ... ... үшін ... ... мұра ... қол қойылады. Егерде
қол нотариустың жоқ кезінде қойылса, онда қол ... ... ... ... ... ... тиіс.
ҚР АК-ң 1051-б. 4- бөлігінде біздің заңдарымызда жаңа ... ... ... ... ... тілегі бойынша өсиет нотариуспен,
оның мазмұнымен таныспай ... ... ... ... ... ... болып қалу қауіпімен, өсиет қалдырушының өз қолымен жазылуға және
қолы қойылуға, екі куәнің және ... ... ... ... ... куәлар қол қоятын конвертке ... ... ... қол ... ... ... және нотариустың қатысуымен,
нотариус куәландырып қол қоятын ... ... ... ... ... болып: 1) нотариалды ... ... ... ... ... өсиет.
Нотариалды куәландырған өсиеттерге теңестіріледі:
Ауруханаларда, санаторийлерде, өзге де емдеу- алдын-алу мекемелерінде
емделіп жатқан, ... ... мен ... ... үйлерде
тұратын азаматтардың осы ауруханалардың, санаторийлердің, өзге де емдеу-
алдын алу мекемелерінің бас ... және ... ... ... мен ... арналған үйлердің директорлары, бас дәрігерлері
куәландырған өсиеттері;
Госпитальдарда, ... және ... да ... ... мекемелерінде
емделіп жатқан әскери қызметшілері мен ... ... ... ... және ... да әскери емдеу мекемелерінің
бастықтары, олардың медицина бөлімі ... ... аға ... дәрігерлері куәландырған өсиеттері;
Жүзу кезінде Қазақстан ... ... ... ... ... өсиеттері;
Барлау және басқа да ... ... ... ... бастықтары куәландырған өсиеттері;
Нотариустары және ... ... ... уәкілдік берілген
лауазымды адамдары жоқ әскери ... ... ... – оқу ... ... мекендеріндегі әскери қызметшілердің
өсиеттері, сондай-ақ осы ... ... ... жай ... ... ... және әскери қызметшілерінің отбасы мүшелерінің де әскери
бөлімдердің, ... ... мен оқу ... командирлері
(бастықтары) куәландырған өсиеттері;
Бас бостандығынан айыру орындарындағы ... бас ... ... бастықтары куәландырған өсиеттері теңестіріледі( ҚР АК-ң 1052-
б 1-б)
Өсиеттің күшін жою және оны өзгерту. ҚР АК-ң 1053-бабында өсиеттің күшін
жою және ... ... ... ... ... ... ... өзі
жасаған өсиеттің кез-келген уақытта үшін жоюға немесе оны өзгертуге ... ... ... ... өзі ... өсиеттің толық күшін жою туралы
өтініш беру;
Жаңа өсиет жасау жолымен ... ... ... ... ... ... ... күшін жою
туралы айтып, оның осы мақсатқа жету үшін екі ... ... яғни ... ... ... ... ... нотариалдық органға тиісті өтінім беру
жолымен күшін жоя алады. Өсиет қалдырушы тек қана өсиеттің толығымен ... ... ... ... ... өсиеттің толық түрде емес тек
белгілі бір ... үшін ... ... ... ... жая ... көрсетілгендей, өсиеттің күшін жою екі жолмен жүзеге асады.
Бірінші жолда өсиет қалдырушының алдыңғы толтырылған өсиеттің күшін жою
– бұл ... ... ... кеңсеге бұрын өзі жасаған өсиеттің
толық күшін жою туралы өтініш ... ... ... осы ... ... заң бойнша мұрагерлік ашылады. Бұндай ... ... жою ... ... қалдырумен күші жоылатын өсиетті куәландырған ... ... ... өсиет қалдыаушының осындай өтініш беруі тек өсиеттің
толық түрде күшін жояды ... оны ... ... ... ... үшін ... жасалған өсиетті өзгерту немесе толықтыру үшін тек бір жол
бар, ол жаңа тиісті өсиет қалдыру.
Егерде ... ... ... ... ... онда ... куәландірген
нотариалдық кеңсеге өсиеттің күшін жою туралы өтініш берілуі керек және
алдыңғы жасалған өсиеттердің әр-біреуіне ... ... ... ... ... ... Өсиеттің күшін жою туралы ... ... бір ... күшін жоятын мәмле болғандықтан, өтініште өтініш берушінің ... ... ... ... жолы-бұл жаңа өсиет жасау. Бұл жағдайда алғашқы өсиеттің күшін
жою болады, егер онда жаңа өсиетпен ... ... өкім ... ... ... болады. Егерде алдыңғы ... ... ... ... ... өкімдер болса, онда ... ... ... ... ... ... екі ... кейін жасалған өсиеттерді,
құрамындағы әр-бір жекелеген өсиеттік өкімдерді салыстыру тиіс. Өйткені,
өсиет қалдырушының нағыз тілегі ... ... орын ... Бұл ... ... ... үш ... оданда көп кейінгі өсиеттерді салыстырған кезде
қиындай түседі. Әр ... ... ... салыстыру туралы бас сұрақ,
мұраның ашылу сәтінде, яғни өсиет қадырушының соңғы және ... ... ... туады.
Кейде, бір тұлғамен әр уақытта жасалған бірнеше ... ... ... ... етпейді. Бұл өзінің соңғы ... ... ... ... деп ... ... орын ... өсиетің күшін жою амалы АК-ң 1053-бабының мәтінінен ... ... ... Бұл ... күші ... жаңа ... ... тапқан, сол өсиет қалдырушының алдыңғы өкімдерін ... ... ... ... ... қалдыру ( қажетті мұрагерлердің
долмаған кезде мүмкін) сияқтыөсиеттік ... ... және ... ... бойынша мұрагерлері ретінде мемлекеттік органды, қоғадық ұйымды
немесе басқа тұлғаның мұрагер ... ... ... ... орындалуы. Мұрадағы міндетті үлес.
Өсиетте көрсетілгендей, өсиет қалдырушының қалауы, ол өлгеннен кейін
дәләрек айтсақ, өлген ... ... ... ... ... ие болады.
ҚР АК-ң 1059 бабы бойынша, өсиет қалдырушыөсиеттің орындалуы өсиетте
көрсетілгендей, оған мұрагер емес тұлғаға ... ... ... ... ... ... ... өз қолымен жазылуы керек немесе өсиетке
бекітілген өтініш ретінде болуы керек.
Егер ... ... ... онда ... өз ... арқылы өсиетті орындаушы ретінде мұрагерлердің біреуіне немесе
басқа тұлғаға тапсыру қуқығына ие. Ал ... ... ... ... ... бір ... ... мұрагерлердің талап етуімен сотпен
белгіленуі ... ... ... ... өсиеттегі мұрагерлерге
алдын-ала хабарлап, кез-келген уақытта, өсиет ... оған ... ... бас ... құқығына ие. Мұрагерлердің өтініші
бойынша соттың шешімімен өсиетті орындаушы өз міндетінен ... ... ... ... ... қамтылған бұйрықтардың жүзеге
асуын көздейтін, мұрагерлердің міндетіне бірқатар әр-түрлі іс-әрекеттері
кіреді.
Өсиетті орындаушы міндетті:
Мұраны (сақтау) қорғау және оны ... ... ... мұрагерлеррді және бас тартушыларды мұрагерлікті өз пайдасына
ашу үшін, бар шараны қабылдап ... ... ... ... ақша ... ... шығарушы актілер мен мұра ... ... ... ... ... ... жуктелген өсиеттен бас тартудың ... ... ... ... ... жүктеменің орындалуын талап ету
немесе өсиеттік жүктемені орындау;
Мұрагерлікті қарыздан арылтуды жүргізу: (Қ.Р.А.К-ң 1059-б 2б)
Өсиетті ... ... ... және ... ... ... сот және басқа істерде өз атынан сөз сөйлеуге құқығы бар. (ҚР АКң 1059-
б. ... ... ... қалдырушының қалауын орындау бар. Сондықтан,
мұрагерлер ... ... ... ... көрсетілген өсиет
қалдырушынығң нақты қалауын анықтаулары керек. Өсиет қалдырушының нақты
қалауын анықтау ... олар тек сол ... ... ғана ... ... ... ... талқылау барысында, мұрагерлер өсиеттік
бұйрықтардан ... ... және ... ... ... керек.
Нотриус өсиетті түсіндіру барысында, ... ... ... ... сөзбен түсінікке ерекше көңіл бөледі.
Өсиетте ... ... ... кезде, ол осылай ұқсас басқа
жағдаймен салыстырылып анықталады (ҚР АК-ң ... ... ... ... талқылап, оны орындау
барыснда, мазмұнға сәйкес болмауы ... ... ... ... ... ... өсиет қалдырушының қалауын орындай отырып, оған ... ... ... Егер нақ осы өсиетке заңға сәйкес мұрагерлердің
өсиетті ... ... ... ... ... өзгертуге
міндеттейтін жағдй болмаса, онда өсиеттің толық мазмұны және ... ... ... оған ... ... ... ... жоқ.
Егер өсиет орындаушы өсиет бойыеша мұрагер емес, ... ... онда ... ... ... ... басқаша болады. Оны
өсиет қалдырушының өкілі деп санауға болмайды. Себебі, өсиетте көрсетілген
тұлға, өсиет қалдырушы ... ... ... ... кезде ғана, өсиетті
орындаушы болып саналады. Оны мұрагерлердің өкілі деп те ... ... ... оған ... ... ... емес. Алайда, осындай
өсиетті орындаушы ... ... ... дейін, міндетті біқатар іс-
әрекеттерді жасайды. Өсиетті орындаушыны мұрагерлк массаның өкілі ретінде
тануға ... ... ... ... ... субъектісі ретінде
танылмайды.
Өсиетті орындаушының билігі мұрагерлікті қалдырушымен ... акт ... ... шын ... ... қалыптасады (егер олар
мұрагерлікті қабылдаса) және мемлекет мүддесі үшін де (егер ... ... онда ол ... меншігіне өтеді).
Өсиетті орындаушы болып белгіленген тұлғаның іс-әрекеті, ... ... ... ... ... ... ... емес, оларға шығын келтіруші деп саналатын мұрагерлер, оның осы іс-
әрекетін сот арқлы дауласуға және тіпті оның ... ... ету ... ... ... ... үшін ... сыйлықты міндетті түрдегі
сыйлық деп қарастырмайды. Егер орындаушы бір ... ... ... онда бұл ... өсиет бойынша өзінің мұрагерлік үлесін көбейту
немесе оған белгілі заттардың мұрагерліктен қалдырылуы.
Орындаушы, өсиеттік ... ... ... ... бірқатар
міндетті шығындарды көтереді. Мысалы, мұрагерлік мулікті ... ... ... ... Бұл ... өз ... үшін емес, өсиет бойынша
мұрагерлердің мүддесі үшін болғандықтан, бұл ... ... ... ... ешқандай негіз жоқ.
Кәмелеттік жасқа толмаған және еңбекке жарамсыз ... ... ... заң ... өздеріне тиесілі үлесті алуға міндетті
болғандықтан, бұл үлесті міндетті мұрагерлік үлес деп ... ... ... ... тірі кезіндегі ұрықтандырған, бірақ ол ... ... ... ... танылу құқығына ие.
Бала асырап алу, асырап алушының өз ... ... ... ... алушының мүліктік улесінде, міндетті улестік құқығына ие.
Жоғарыда көрсетілгендей, өлген ... ... ... ... ... сай емес ... Өсиет қалдырушының кәмелеттік жасқа
толған еңбекке ... ... ... ... ... ие. ... олардың еңбекке жарамсыздығының растығы, шешуші болып саналады.
Еңбекке ... ... ... ... ... әрқашанда
міндетті үлестік құқығына ие (1-орындағы мұрагелер).
Сонымен мұрагердің міндетті ... ... ... оның ... толмағанды немесе еңбекке жарамсыздығына негізделеді.
Жоғарыда өсиет бойынша мұра қалдыруды ... ... ... ... ... ... өкімдердің жүзеге асыруымен байланысты
құқық қатынастар туралы ... ... жоқ. ... ... ... ... ... жиынтығы біреулері – мұрагерлік құқыққатынастар
деп таныса, кейбір авторлар ... ... және ... жауап беретін құқықтқатынастары бар ауыр заңи құрам ретінде
қарастырады.
Заңи әдебиеттерде мұрагерлік ... ... ... даусыз.
Өсиеттік институтты құрайтын құқықтық нормаларды мұрагерлік
құқықмирасқорлық ... ... ... Өлген жағдайда өкім жасалатын
басқалардан ерекшеленетін өсиеттің заңи белгілерін атайық.
Өсиет - біржақтық мәмле: өсиет қалдырушының ... ... ... үшін ... ... ... онда ... тұлғалардын
мұрагер ретінде келісім бермеуі әсер етпейді. Мұрагерлерден тек ... ... одан бас ... ... әсер ... ... бұл ... тарапынан тек
мәмле болады, тағы да біржақтық.
Кейде ... ... ... ... деп ... Өсиет қалдырушының
өлімінің алдында жасалу керек емес. Заң ... ... ... ... ... немесе жаңа өсиет қалдыруға кез-келген уақыт береді.
Сондықтан өсиет қалдырушы заңды ... өз ... ... соң және өз
тілегін өзгертпесе, ол тілек ... ... ... ... - бұл ... ... ... нысанды қажет ететін мәмленің бір
түрі. ... ... ... ... ... өлімінен кейін
болғандықтан, өсиеттің нысанын сақтамау өсиеттің жарамсыздығына ... ҚР АК-ң 1050 ... ... ... ... ... және ... жәнеде жасалу орны мен уақыты көрсетілуі тиіс.
Өсиет өлген жағдайға ... Бұл ... ... ... ... ... құқықтық салдары мұра ... ... ... болады, яғни өсиет қалдырушының өлімінен ... ... ... ... ... ... тек ... ашылу сәтінен кейін жүзеге
асады.
Өсиет - тікелей өсиет ... ... ... мәмле. Өсиет
тек қана жеке емес, сонымен қатар өзіндік жасалатын акт ретінде ... бір ... ... тұлғалардың өлген жағдайда өкімдерін қосылуы
жарамсыздыққа алып келеді.
Өсиет өзіне тиісті мүлік туралы азаматтың ... ... ... ... пәні болып, кез-келген өсиет қалдырушыға тиесілі заттарды
айтуға болады.
Мүлік туралы өкім өсиеттің негізгі мазмұнын құрайды. ... ... емес ... ... ... ... өлгендік сипаты тағы бір ерекшелік тудырады, осы мәмлені ... Тек ... ... өзі ... ... ... ... негізіндегі құқықмирасқорлық заң бойынша мұрагерлік кезінде ... ... ... бар. ... ... шарттары мен шектерін өзі анықтай алады.
2.3 Мұрагерлік құқықтарды жүзеге асыру мәселелері
Қазақстан Республикасы халқының әл – ... ... ... экономика жағдайындағы азаматтардың жеке меншік құқығы және ... ... ... ... ие.
Мұрагерлік құқық қайтыс болған ... ... ... және де соңғы он жылдықта мұрагерлік құқықта ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодексін (Ерекше бөлім) 1999 жылдың 1 шілдесінен
бастап күшіне енгізу дер кезінде жасалынған қадам ... ... ... ... ... қырық жыл көлемінде жаңартылмаған
мұрагерлікті қабылдау тәртібін тамырымен өзгертті.
Белгілі бір ... ... ... ... жүзеге асыру дегеніміз –
ашылған мұраның мұрагері кім екендігін анықтап, оған ... ... ... ... ... ... ... асыру мұрагердің өзінің
құқықтарын алу тәртібімен анықталынады.
Мұраны ашу ... ... ... ... ... немесе оларды
жекелеген мұрагерлер арқылы алу мәселелері анықталынады. Бірақта, ... ... ... ... ... ... ... болмайды, ол
болашақтағы мұраға мүмкін қол созушы ретінде ғана қарастырылады.
Мұраға деген құқыққа ие болу үшін ... ... ... ... ... ашу кезеңін, яғни мұраға қалдырушының қайтыс ... ... ... мұра қалдырушының өсиетінің бар немесе жоқ екендігін анықтау ... егер де ... ... мұра ... ... бір ... бар немесе мұрагерлік құқық беретін басқа жағдайлары бар
мүмкін мұрагерлердің бар ... ... ... ... ... ... ... мұрагерлік құқықты алу үшін мұраға
қалдырушы арқылы тағайындалған ... ... ... ... ... ... ... анықталынуы қажет;
- бөлінуге жататын мұрагерлік мүліктің құрамы анықталынуы қажет.
Азаматтық кодекс күшіне енгізілгенге дейін мұрагерлікке құқықты жүзеге
асыру үшін бұл ... ... ... ... өзінің мұраға байланысты құқықтарын автоматты түрде иелене
алмайтын. «Ешкім азаматты ... ... және ... ... ... ... ... алу үшін, мұрагер болуға қатысты азамат өзінің
тілегін, келісімін білдіру қажет» - деген қағиданы сол ... ... ... ... ... алуға байланысты өзінің келісімін мұраны
қабылдау әрекеті арқылы бейнеледі.
ҚазССРнің Азаматтық ... ... ... ... ... ... өтініш беруді немесе мұраны қабылдау үшін белгіленген
мерзім шегінде ... ... ... ... Мұра қабылдаудың бұл
нұсқасы жеке рим құқығына негізделген. «Мирасқор болу үшін ... ... ... қажет. Мұраны қабылдау ол туралы салтанатты түрде жариялау
жолымен – cretio немесе pro herede gestio – ... ... ...... ... ... ... де мұраға қалдырушы мұрагерге салтанатты түрде жариялауды
жүктемесе, мұрагер мұраны қабылдаудың ... ... екі ... ... ... ... Cretio қолданыстан классикалық дәуірдің
аяғына таман түсті де, 407 жылы ... ... ... ... ... ... бастап, мұраны қабылдау туралы тікелей
жариялауды білдіреді. Сонымен, бастапқыда мұрагер ретінде ... ... ... ... өз қалауынша билік ету белсенділігін, яғни,
қожайын ретінде өкілеттіліктерді жүзеге асыруды білдірді.»
Қазақстан Республикасының ... ... ... мұрагерлікке рим
құқығындағы мұрагерлік сияқты шақырылады. Рим құқығында үй қожайыны қайтыс
болған ... ... оның ... ... ... автоматты түрде оның
мирасқоры ретінде қарастырылды. Яғни, олар ... ... ... ... ... осы ... ... тиімсіз мұрадан бас тарту үшін
белгілі бір ... ... Осы ... ... ... мұрадан ашық
түрде бас тарту жасалмаса, онда мұра қабылданды деп ... Рим ... осы ... ... ... 1072 бабында
көрініс тапты. Осы бапқа сәйкес, «Мұрагер оған тиесілі мұраға немесе оның
бөлігіне ... мұра ... ... ... ... егер ол ... бас ... мұраны иелену құқығынан айырылмаса, оны мұрагер
ретінде тағайындаған мұрагерлік өкімді жарамсыз деп ... ... ... ... ... бұрын қолданыста болған заңнама бойынша, мұрагерлерде мұраны
қабылдауға құқық пайда болса, қазіргі заң ...... ... туралы сөз
қозғаймыз. Яғни, мұрагерге 6 ай уақыт мұраны қабылдау үшін емес, мұрадан
бас тарту үшін ... 1990 жылы ... ... ... да, оның өсиет бойынша жалғыз
мұрагері ұлы К.П.Огурцов ... ... ... ... соң, ол ... ешкім жоқ деген себеппен, оны ресімдеуге асықпады. Бірақ кейін,
К.П.Огурцовтың ... да ... ... ... айқындалды, бұл
К.П.Огурцовтың 6 айдың ішінде нотариусқа бармауымен ... ... ол ... ... Осы ... ... – нің ... Огурцовтың ағасыныкі дұрыс. К.П.Огурцов мұраны жоғарыда айтылған
әдістермен қабылдауға тиіс еді. Осы ережелерді бұзудың нәтижесі – ... ... ... ... ... ...... мұраға деген
құқықтарды жоғалтты.
Қазіргі ... бұл ... ... ... ... басқаша шешілетін
еді. Әкесінің қайтыс болуына байланысты К.П.Огурцов мұраға автоматты түрде
ие ... да, 6 ай ... оған ... бас ... үшін ... ... 1074 ... сәйкес, мұрагер мұра туралы білген
немесе өзін мұраға ... ... ... ... ... алты ай ... мұрадан бас тартуға құқылы. ... ... ... сот ... бұл мерзім екі айдан көп емес уақытқа ұзартылуы
мүмкін.
Мұрадан бас тарту мұраның ашылу ... ... ... өтініш
берумен аяқталынады.
Өкіл арқылы мұрадан бас тарту мүмкін, егер ... ... бас ... ... көрсетілсе.
Мұрадан бас тарту кейін өзгертіле немесе қайта алына алмайды.
Мұрадан бас тарту мәмілесінің екі түрі ... ... бас ... ... ... бас ... үлесі мұра қабылдаған ... ... ... ... ... үлестеріне қосылады.
2. Бағытталған бас тарту, яғни, мұрагер мұрадағы ... ... ... ... затты кімге
беретіндігін көрсетеді.
Мұрагер ... бас ... ... ... ... ... кейін
жоғалтады. Мұрагер бұл құқықты мұрадағы мүлікті нақты билеуге көшкен немесе
оны иеленген ... ... ... осы мүлікке деген оның ... ... ... ... ... ... ... бағытталған бас тарту заң бойынша мұрагерлердің, өсиет бойынша
мұрагерлердің пайдасына ... ... [30, 95; 45; 46]. АК ... бас ... ... ... ... немесе кез келген кезектегі заң
бойынша мұрагерлердің қайсысының пайдасына бас тартып ... ... ... ... ... ... мұрагерліктен айырған
адамдардың пайдасына бас тартуға жол ... де, ... ... ... ... және заң ... ... ол жоғарыда көрсетілген негіздердің біреуі бойынша немесе екі
негіз бойынша да бас ... ... ... ... ретінде мұрагерлік тренсмиссия туралы
ережелердің жоқтығын келтіруге болады. Мұрагерлік трансмиссия дегеніміз –
мұраны ... үшін ... ... ... ... ... мұрагерде мұраны қабылдауға деген құқық емес,
мұраға деген құқық ... ... ... ... осы ... қабылдау
қажеттілігі жоқ, себебі ол мұра ашылған сәттен ... ... ... ... ... бас ... ... болған болса, барлық мүлік, оның ... мұра да ... ... ... 1990 ... 21 ақпанында Карпенко (шешесі) қайтыс болады да, үш
күннен соң қайғыдан Ковалева (қызы) мұраны қабылдауға қажетті ... ... ... ... контораға өтініш бермей немесе
мұрагерлік массаға нақты кірмей қайтыс ... ... ... ... ... не ... не оның ... Карпеконың
мұрасына құқықтары жоқ. Осындай жағдайларға байланысты, мұраға ... ... ... ... ... мұра ... еркі
өзінің жақын туыстарына деген қамқорлықтан көрінетін ... ... ... арқылы мұрагерлік трансмиссия қарастырылды.
Яғни, шешесінің мұрасындағы қызының үлесі, қызының ұрпақтарына ауысады.
Енді, Карпенко ... 2000 ... 21 ... ал ... (қызы) үш
күн өткен соң қайтыс ... деп ... Мұра ... ... ... қайтыс болған кезі) қызы автоматты түрде мұрагерлікке құқыққа ие
болады. Яғни, Ковалеваның ұрпақтары Карпенконың мұрасындағы оның ... ... ... ... оған ... ... де ... алады.
Мұрагерлік құқықты жүзеге асыру барысындағы маңызды мәселелердің бірі
мұраға деген жоқ мұрагерлердің құқығы ... ... ... ... ... ... болмайды. «Жоқ мұрагер арқылы мұраны
нақты қабылдап алғанға дейін оған ... ... ... ... және ... ... ... [31, 327]. Қарастырылатын қатынастарға байланысты
арнайы ... ... ... ... заң ... ... мұраны қорғау және басқарудың немесе ... ... ... ... ... та Азаматтық кодексте бұл мүлікті қай уақыт аралығында қорғау
қажеттілігі ... Бұл ... ... ... емес, мүліктің
тағдыры шешілуге қажетті мерзім белгіленуі тиіс».
Шынымен де, егер мұрагерлердің арасында тұратын жері ... ... ... ... ... ... және ... олардың жүрген
жерін анықтаудың және ... ... ... ... ... ... жері ... мұрагерлікке шақырылған мұрагер болмаса, және
де ол АК 1074 ... ... ... ... бас тартпаса, қалған
мұрагерлер мұраны бөлуге байланысты оны хабардар етуге тиіс.
Егер де хабарландырылғаннан кейін үш ай ... жоқ ... ... мұраны бөлуге байланысты келісімге қатысуы ... ... ... ... жоқ ... тиісті үлесті бөліп беріп, мұраны
өздерінің арасындағы келісім бойынша бөлуге құқылы.
Ұрықтандырылған, бірақ әлі дүниеге ... ... ... ... бөлу осы мұрагер тылғаннан кейін барып қана ... Егер ... ... тірі туылса, қалған мұрагерлер оған тиесілі үлесті
бөліп бергеннен кейін ғана, мұраны бөлуді жүргізуге ... Жаңа ... ... қорғау үшін қамқоршылық және қорғаншылық органдардың
өкілі мұраны бөлуге қатысу үшін шақырылуы ... [30; 33, ... ... жоқ ... қатысты мүлікті қорғау мерзіміне
байланысты қандай – да болмасын бір ... ... ... ... ... ... ... кезектегі мұрагерлер түріндегі нақты үміткерлер бола
тұрып, ұзақ мерзім аралығында қараусыз ... ... ... ... да, ... ... ретінде келесіні ұсынамыз: «Егер жүрген жері анықталған,
мұрагерлікке шақырылған жоқ мұрагер, АК 1077 бабының ... ... ... ... де ... бас ... туралы мәліметтер жібермесе,
онда қалған мұрагерлер жоқ мұрагерге тиесілі мұраның бөлігін бір жыл ... ... соң ... ... құқылы.
Егер жүрген жері анықталмаған, мұрагерлікке шақырылған жоқ мұрагер, АК
1077 бабының ережелері бойынша мұраны ... ... де ... бас ... мәліметтер болмаса, онда қалған мұрагерлер жоқ ... ... ... үш жыл ... аралығы өткен соң өзара бөлуге құқылы».
Біздің ойымыз ... 1 және 3 жыл ... ... ... ... ... ... – мұрагерлік туралы шешім қабылдау ... ... – жоқ ... ... ... анықтап және оған тиесілі
мұра туралы оны хабардар ету үшін. Бұл ... АК 28 ... ... 1 ... ... ... ... кеткен деп танумен байланыстырылады. Яғни,
жүрген жері белгілі, тиісті ... ... ... ... етілген
және мұраны қабылдауға ерік ... жоқ ... ... ... неге ... ... егер де АК өзі бір жыл ... соң азаматты
хабарсыз кеткен деп таныса. Сондай ақ, АК сәйкес, азамат ... ... ... ... үш ... ... ... өлді деп жарияланады. Яғни,
заң шығарушы азаматты өлді деп жариялау үшін үш жыл ... ... ... да, ал мұра ... ... он немесе одан да көп жыл тосады.
2. АЗАМАТТАР МЕНШІГІН МҰРАГЕРЛІККЕ ҚАЛДЫРУДЫҢ КЕЙБІР МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Мұрагерлік құқықтың ... ... ... ... ... ... ... алты ай өткеннен соң
ресімделеді [35; 36, б. 210; 37, б. 232]. Бұл үшін мұрагерлер мұраның ... ... ... егер ... ... мүра ашылған орында орналаспаған
жылжымайтын мүлік кіретін ... онда ... ... ресімдеу мұраның
ашылған орнында жүргізіледі. Нотариус мүрагерлердің өтініші бойынша
мұрагерлік ... ... ... ... бұл куәлік құқық ... ... ... ... ... ... мүлікке немесе барлық басқа мүлікке қатысты
куәліктің берілуіне сұраныс жасаған мүрагерлерден ... ... ... ... онда ... ... ... куәлікті алты ай өткенге
дейін де беруге рүқсат бар.
Егер өсиетте әрбір мұрагерге ... ... ... онда ... ... ... ... әрқайсысына мұраның
тиісті бөлігіне сәйкес ... [38; 39, 162; 41, 117]. Заң ... ... ... ... ... әрбір мұрагерге тиісті
мұраның қүрамы өсиетте көрсетілмесе және ... ... ... ... ... онда ... ... мүліктер ортақ
бірлескен меншік құқығы негізінде ресімделеді [39; 42, ... ... ... ... ... бөлісу қажеттілігі, мүрагерлік
құқық туралы куәліктің берілгеніне ... ... ... ... ... ... бөлінген меншікке мұрагерлік құқық туралы куәлікті ала алады.
Мүрагерлік құқық ... ... ... ... ... және
мүрагерлер ортақ бірлескен меншікке мұрагерлік құқық туралы куәлікті алса,
онда мүндай қүжаттарды ресімдегеннен соң, бөліс ... ... ... ... ... ... мүмкін. Аталған жағдайларда мұрагерлік
құқық туралы жаңа куәліктердің қажеті ... ... ... ... ... ... бірлескен меншікке
мұрагерлік қүдық туралы куәлік, бөлісу туралы келісім немесе сот шешімі
табылуы тиіс.
Мурагерлік құқық туралы ... беру ... ... ... ... құқығы
тіркелуге тиісті болса (бағалы қағаздар, автокөлік құралдары, ... онда ... ... ... ... ... ... ғана
куәлік береді. Осы норманы қолданған кезде, бірқатар теориялық ... ... ... ... ... ... ... және онымен
жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы  2007 жылғы 26 ... ... ... ... Заңы (әрі ... тіркеу туралы Заңы)
сәйкес, Республикада жылжымайтын мүлікке ... пен ... ... ... ... ... енгізілуде.
Осы Заңның 3-бабына сәйкес, 2-баптың 1-тармағы 1-8 ... ... ... ... ... тіркеуден өтпесе,
онда олардың күші жоқ деп танылады. Тіркеуші органда ... ... ... ... белгі болмаса, онда нотариатты ... ... ... ... ... бас ... ... нотариустың алдында мұраның қүрамына кіретін
жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу қажеттілігі туралы талаптары
қай жағдайда ... ал қай ... ... ... ... туып ... ... заңының 33-бап 2-тармағына сәйкес, ... ... ... ... ... ... егер олар ... болу кезінде
қолданыстағы заңдарға сәйкес келсе ғана жарамды деп танылады.
Жоғарыда аталғандарға байланысты, 1996 жылдың ... ... ... ... ... ... 1995 жылғы Жарғының ... ... ... күні күші ... ... ... ... бұл жағдайда
нотариустар құқық қабілеттігін қалыптастыратын ... ... ... ... ... ұсынылатын талаптарға сәйкес келуінде ғана, тіркеуші
органдардың тіркеу туралы белгісісіз мұрагерлік туралы куәлікті беруге ... ... ... ... ... мәмілелер тіркеу туралы
Жарғының қолданысқа енгізілгеніне дейін де тіркеуді талап етті. Мысалы,
ҚазССР АК-нің 226, 249, 251 және 331 ... ... ... ... азаматы болса, онда сатып алу-сату, айырбастау, сыйлау шарттары,
қалада немесе жүмысшы кентінде (поселкесінде) ... ... ... ... қалыпта ұстау арқылы беру шарты нотариалды куәландырылуға ... ... ... ... тиіс ... немесе жұмысшы кентінде (поселкесінде) орналасқан пәтерлердің
сатып алу - сату немесе сыйға тарту шарттарына нотариалды куәландыру ... 1992ж. ... ҚР ... үй ... ... 2-тармағында
бекітілген, бұл Кодекс соңынан Қазақстан Республикасының 1997ж. ... ... ... ... заң ... күшін жою
туралы» Заңымен күшін тоқтатты. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16-
сәуіріндегі «Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... және нотариалды куәландырылуы туралы
талаптар жөнінде нормалар жоқ. ... ... ... ... жаңа АК-тің
Ерекше бөлімі нормалары күшіне енгенге ... ... ... ... 1992 жылы ... үй ... күшін жойғаннан кейін ҚазССР АК-
нің пәтерлермен емес, тұрғын үйлермен мәмілелерге бекітілетін ... ... ғана ... ... ... органдар жылжымайтын мүліктермен мынадай
мәмілелердің нотариалды куәландырылуын және ... ... ... талап етуге құқылы:
1) егер тараптардың біреуі еліміздің азаматы ... ... ... ... қалада немесе жұмысшы ... ... ... үйлерді өмір бойы қалыпта үстау арқылы беру шарттары
ҚазССР АК-нің күшіне енгенінен соң ... егер ... ... ... ... ... қалада немесе
жүмысшы кентінде (поселкесінде) орналасқан пәтерлерді сатып ... ... ... 01.11.92 ... (ҚР ... ... енген күні) бастап
жасалған болса.
1995 жылдың 1-наурызынан Азаматтық кодексінің (Жалпы бөлімі) күшіне
енген ... ... ... ... ... ... ... емес, сондай-ақ АК-нің 118-бабында қарастырылған басқа да құқықтар
жатады. Алайда Азаматтық кодексте ... ... ... асыратын органдар
анықталмаған болатын. Практикада кездесетін жылжымайтын мүліктерді бағалау
мен тіркеу жөнінен басқармалар мұндай уәкілеттікке ие емес ... ... ... ... туралы Жарғысының күшіне енген ... ... ... ... ... ҚР ... ... органдарына жүктелген ... ... ... ... ... ... ... АК пен тіркеу
туралы Жарғының ... ... пен ... жасалатын мәмілелерге
құқықтардың мемлекеттік тіркелуі жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... министрлігінің тіркеуші органдары
ретінде ҚР Үкіметінің 1997ж. ... ... ... ... және ... ... ... мен кәсіпорындарды, ҚР
Әділет министрлігінің жылжымайтын мүліктер мен заңды ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорны етіп қайта ұйымдастыру ... ... ... ... бұл ... 1997 ... күзінде құрылды. Аталған органдар
құрылғанға ... ... ... ... (жер ... ... ... бағалау мен тіркеу жөнінен басқармалар айналысты.
Бұл орган ҚР Министрлер Кабинетінің 1995ж. 10-қаңтарындағы №30 ... ... мен ... ... ... ... құрылған.
Осы қаулымен Жылжымайтын мүліктерді мемлекеттік бағалау және тіркеу
жөнінен Ереже ... оның ... ... ... ... ... ... бағалау мен тіркеу
салық төлеу, ипотекалық кредит беру, жылжымайтын мүлікті сақтандыру, ... және ... ... үшін ... ... қатысты заңды
тұлғалар мен жеке тұлғалардың меншік құқығын, сондай-ақ объективті ... ... ... ... ... ... министрлігінің тіркеу органдары
құрылғанға дейін жылжымайтын мүлікке ... пен ... ... ... ... асыратын және оларға жүктелген құзыреттерге
сәйкес органдар құрылмаған еді деген нәтиже шығаруға болады.
Баяндалғанға ... ... ... ... ... мүлікке құқық пен олармен жасалатын мәмілелерді міндетті
мемлекеттік тіркеу жүйесін ... күні ... ... ... ... беру
жөнінен қажеттілік туды.
К.М. Ильясованың пікірі бойынша, міндетті тіркеу жүйесін енгізу күні деп
тіркеуші органдардың құрылған күнін айту керек. Осыдан, ... ... ... ... ... ... болған болса, онда олар мемлекеттік
тіркеусіз пайда болды деп, ал егер соңынан болса - осындай тіркеу ... ... ... деп ... ... ... ... есте
ұстаулары қажет (қолданыста болған бүрыщы заңдарға ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы органдарда
тіркелуді талап еткендігінен басқа жағдайларда) [31, 150 б.].
Қазақстанда ... ... және ... ... ... ... қатысу сипатына ие. Осыған ... ... ... ... тіркеп үлгере алмай қайтыс болып кетуі
практикада аз кездеспейді. ... ... ... ... ... ... құқықтарын мемлекеттік тіркеуден
өтпегенінше ресімдемейді, олар ... ... ... ... ... ғана ... ... деп қорытынды жасайды.
Мүнымен қатар жылжымайтын мүлікке құқықты тіркеу қүқығы мүрагердің мүлік
қүрамына ... және оны ... ... ... ... ... мүндай құқық
кімнің атына тіркелуі тиіс деген сауал ... ... мүра ... ма, әлде бірден мұрагерге ме.
Азаматтық кодекске 1998 жылдың ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу
туралы» Заңымен өзгерістер мен ... ... ... ... мұра ... ... ... тіркеуге жол берілген жоқ, өйткені
тіркеу ... ... ... ... ... (1997 жылдың 12-
қарашасындағы редакцияда) жылжымайтын ... ... ... ... 1-тармағының 1-8 тармақшасында көрсетілген құқықтардың
пайда болуы, өзгертілуі немесе ... ... ... ... бастап
пайда болады деп есептеледі. Мүндай жағдайда құқықтар мүра қалдырушының
қайтыс болғанынан кейін, соның ... ... ... онда құқықтар қайтыс
болған тұлғада пайда болатын еді.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... актілеріне сәйкес мемлекеттік немесе тіркеудің ... ... ... осы ... 118-бабы 2-тармағының бірінші бөлімінде
көрсетілген құқықтардың пайда болуын, өзгертілуін ... ... ... егер ... ... жайлар көзделмесе, онда олар тіркелгеннен
кейін жасалды деп танылады».
Осылайша, заң актілерінде көрсетілгендей, ... ... ... ... ... заң ... бекітілген сәттен бастап пайда болады.
АК-тің 1072-бабына сәйкес, мұрагер ... бас ... ... ... ... қалмаса және оны мұрагер деп тағайындау туралы өсиеттің
күші жойылған деп танудың салдарынан өзінің мұрагерлік ... ... онда ... ... ... ... мұрагер оған тиесілі мұраға
немесе оның бөлігіне (үлесіне) қатысты құқыққа ие болады.
ҚР АК мұраны қабылдау туралы ... ... рет ... мұраны қабылдауын біржақты мәмілеге жатқызуға болады, өйткені
бұл азаматтық құқықтық қатынас ... ... ... ол ... азаматтық құқығы мен міндеттердің пайда болуына бағытталған.
Осыған байланысты мұрагерде құқықтың пайда болған уақыты деп, құқықтың
мұрагердің ... ... ... күні танылмайды, мұрагерлікті
қабылдаған уақыты танылады.
Дегенмен, ҚР АК-ндегі аталған жаңалықтар, егер ... ... ... ашу ... ... ... болса, онда мүрагердің
құқықтарынан туған сауалдарды шешуге ... ... ... тек ... ... сот ... ... анықталатындығы
сот практикасындағы белгілі жағдай.
К.М. Илясованың пікірі бойынша, заңға ... ... екі ... ... ... мүмкін. Мұра қалдырушының тіркеуге қатысты
құқығы мұрагерлерге өтуі ... Бұл ... ... ... өтуі жалпы
ресім бойынша жүзеге асырылады. Заң актілерінде мұндай үлгіні бекітуден,
мұра қалдырушы ... ... ... ... ... ... Аталған жағдайдан, мұраға қалдырушының құқықтары құқықтың пайда
болу негізінде жатқан заңдық ... ... ... ... ... ... ... байқауға болады [31].
Мысалы, мұра қалдырушы мүраның ашылуына дейін бір жыл ... ... ... ... шартын нотариалды түрде куәландырып, бірақ
тіркемеген болса, онда құқықтың пайда болған күні деп ... ... күні ... ... ... ... мұрагерге осы мүлікке
қатысты, мүраның ашылу сәтіне дейін құқықтың пайда болу ... ... ... ... қоса өтеді (мүлікке ие болуымен байланысты
салықтар және ... ... ... ... ... ... алғы шарт болып
табылған күннен пайда болған деген ... ... ... Мысалы, егер
мұра 09.12.97ж. ашылса, онда оның құқықтары 08.12.97ж. бастап пайда болды
деп ... ... осы ... қатысты ауыртпалық құқықтарының жүктелуі
мүмкін субъектілерді анықтауда проблемалардың туындауы мүмкін (мүлікке
нақты ... ... ... ... орын ... ... қалыпта ұстауға
кеткен шығыстар және т.б.).
Мүндай мүлікке құқықтың мұра ... ... ... ... ... ... ... мүмкін боларлық үлгі. Бұл жағдайда
мұрагер, мұра қалдырушының ... ... ... ... ... ... қатарына кіретіндігін растайтын дәлелдерді тіркеуші
органдарға беруі тиіс (өсиет ... ... ... ... ... ... заң ... мұрагерлік үшін тиісті қажетті туыстық немесе
басқа жайлардың болуын растайтын дәлелдер).
Мұрагерлік туралы заң ... ... ... үшін ... ... бекіткендіктен, АК-тің 1072-бабына сәйкес дәлелдер
талап ... ... ... анықтылығына қатыссыз,
шақырылған барлық мұрагерлер мұраны қабылдады деп танылады.
Жоғарыда аталғандарға сәйкес, мұрагерлердің ... орны ... ... кезде, өсиетті атқарушы басқа ... ... ... ... ... анықтап, мұрагерлікті ресімдеу,
ақылға қонымды шаралар қабылдау үшін міндеттер жүктеледі. Тұлға өзінің
мүрагерлікке ... ... ... ... ... тиіс сәттен бастап
6 ай ішінде мұрагерлікті ресімдеуі тиіс, ал жоқ мұрагер ... ... ... ... ... мұрагерлікті құқықтық реттеу мәселелері
Қолданбалы қазақстандық заңнамаларда мұрагерлік құқық мәселелеріне көп
көңіл ... ... ... жанұялық заңнамаларындағы
өзгерістер, мұрагерлік құқыққа қатысты заң жүзінде шешілмеген мәселелердің
өте көп болуы, сәйкес келетін заң ... жоқ ... ... ... ... ... - осылардың бәрі мұрагерлікке байланысты құқықтық
қатынастарды реттейтін заңнамаларды жетілдіру қажеттілігіне әкеп соқты [36;
39; 42; 44; ... ... ... ... ... мен міндеттемелер
мұрагерліктің тек кейбір түрлеріне арналған ортақ ережелерге сай айқындалып
қоймайды.
ҚР-ң мұрагерлік ... ... ... ... ... алу кезінде пайда
болатын проблемалармен қоса кәсіпкерлік аясында қолданылатын мүлікті ... ... да бар. ... және басқа да поблемаларды шешу мәселесі
мұрагерлік құқықтың бастапқы ... ... және ... анықтау,
мұрагерліктің объектілері аясына саяси, ... әсер ... ... ... ... институтын белгілі
бір мемлекеттік және саяси мақсаттарда ... ... ... ... [44; 45; 49].
ҚР-ң АК-ң 10-бабына сәйкес кәсіпкерлік дегеніміз тауар, еңбек және
қызмет ... ... ... жолымен жүзеге асырылатын,
таза пайда алуға бағытталған азаматтар мен заңды тұлғалардың қызметтері.
Іске ... ... ... ... ... ... ... және жеке түрлері бар. Жұмыстың тақырыбына сәйкес бізге
қажеттісі жеке ... ... жеке ... ... жеке
тұлғалар, сондай-ақ ... емес ... ... тұлғалар
жатқызылады [44, 123].
Кәсіпкерлікпен айналысатын азаматтар адал ... ... ... ... ... Жоғарыда айтып кеткендей заңды тұлға мұра ... ... үшін ... кәсіпкерліктің объектісі болып табылатын мүлік,
капитал, еңбек құралының тағдыры. Кәсіпкерлікпен ... ... ... ... ... ... жоқ ─ мүлік мұрагерлік
құқық ережелеріне сай мұрагерге ... ал ... ... ... салымдар мәселесінде көптеген сұрақтар туындайды.
Мысалы: еңбек құралдары, шаруашылық ... ... ... және кәсіпкерлік аясындағы азаматтардың түрлі меншік объектілері
[50, 263; 51, 75; 52, ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттейтін қолданымдағы заңға зерттеу
жүргізу қажет. Мұрагерліктің заң ... және ... ... іске ... ... ... ... заң нормаларымен қарастырылған ережелер
бойынша мұрагерге өтеді [44;54, 82; 55, 425; 56, 433]. Мұны түсіндіру ... ... ... ... ... мұраға қалдырылуын қарастыру үшін оларды
кәсіпкерліктің түрлері мен топтарына қарай ... ... [55; 58; 59; ... мүліктер тобы ... ... ... ... ... Мұра ... нақты ісін сипаттайтын, яғни
кәсіпкерлігін ... ... ... ... ... заңды түрде бекіту
керек деген көзқараспен келісу керек шығар. «Жеке кәсіпкерлік туралың ... ... ... ... іс ... жеке ... өз ... асыру барысында негізге алатын мүліктер мен меншік ... ... іс ... оның бір ... ... алу, кепілдік,
жалға алу және т.б ... ... бола ... АК-ң ... ... ... ... болып «жеке меншік мүліктер
тобың немесе «жеке ... ... ... ... ... рет кәсіпкерлік
және кәсіпкерлік іс танылып отыр. Жеке меншік мүлік ... ... ... ... ... мағынада қолданылады.
Экономика ғылымында мүлік дегеніміз өз экономикалық ерекшеліктеріне
байланысты ... ... ... ... мүлік субъектінің меншік құқығы
мен міндеттемелерінің жиынтығын немесе нақты бір затты белгілейтін термин
ретінде ... ... ...... құқықтардың
материалдық объектілерінің жиынтығы.
Жеке меншік мүліктер тобына мыналар жатады: мекемелер, ғимараттар, ... ... ... жер учаскесін иелену құқығы, талап ету ... ... ... ... ... ... ... атаулар, тауарлық белгілер) және басқа да құқықтар. ... ... және ... іс ... зат ... есептеледі, ал күрделі
заттың құқықтық ерекшелігі, ол заңи тұрғыдан қарастырғанда ... ... ... [61, 123; ... ... ... зат ... дара заттардан тұрады, сондай-ақ
күрделі ... ... дара ... ... жеке ... ... ... [63, 121; 65, 150; 66, 61; 67, ... ... мен ... заттарды бөлінетін және бөлінбейтін деп ... ... ... ... ... ... ... анықтау кезінде туындайтын
жағдайлармен байланысты ... ... ... ҚР АК-ң ... мәнге сәйкес кәсіпорын күрделі зат
екенін атап өткен жөн. Егер ... ... ... ... ... ... дәл ... онда біртұтас шаруашылық жүйені мұраға
қалдыру орын алуы тиіс.
Кәсіпорын мен ... іс ... ... объектілері ретінде ұқсас,
алайда бірқатар айырмашылықтарына байланысты оларды бірдей ұғым ... ... [69; 70]. ... ... ... ...
қолданылу аясы, басқаша айтқанда кәсіпорын және кәсіпкерлік іс ұғымдары тек
кәсіпкерлік болған жағдайда ғана болуы мүмкін.
Бұл ... ... ... - ... ... болып
табылады [67, 124; 68; 69; 72]. Кәсіпорын коммерциялық ұйымдардың және жеке
кәсіпкерлердің кәсіпкерлігінде қолданыла алады, ал кәсіпкерлік іс тек ... ... ... (ҚР-ң ... ... туралы заңының 15-
бабы).
Мұрагерлік объектісі ретінде жеке ... ... ... ... ... ... тек ... бір бөлік қана мұраға қалдырылады
[71, 225; 73, 151]. Шағын ... цех, ... ... ірі мүліктік
ұйым да жеке кәсіпорын бола алады.
Жеке меншік кәсіпорында кәсіпорын мүлкі бүкіл ... ... ... ... үлестегі басшы тұлғасынан шеттетілген көрініс алады. Мұндай
шектеудің тәжірибелік мәні бар ─ мұра ... ... ... ... ... өткен соң кәсіпорын қарыздары мұрагерге ауыспайды,
кәсіпорын қарызы болып қала ... ... ... ... ... жеке ... ... ерекшеленеді.
Сонымен қатар бірнеше мұрагерге мұраға қалған немесе мұрагердің жоқ болу
себебінен мемлекет меншігіне өтетін кәсіпорынның жағдайын заңи ... ... ... мұрагер болған жағдайда кәсіпорынның ... ... ме? Иә ... ... егер ... ... (екі ... да көп) мұрагер иеленсе, онда өнеркәсіп олардың ортақ меншігінде
болады.
Қазіргі ... дәл осы ... ... ... ортақ меншік түрі
жайындағы мәселе заңи түрде шешілген жоқ [71, 223; 74]. ... ... оны ... ... меншік деп анықтауға болады. Алайда ... ... ... ... түрі ... бөлінбес, біртұтас объект
ретінде бекіткен жөн болар еді және де, әрине, егер мұра ... ... ... ... арасында өзгеше ... ... ... тең бөліну құқығы бекітілуі тиіс [32].
Сонымен қатар жеке меншік кәсіпорынды мұраға алу, ... ... ... ... ... егер ... мұра жинағына кіретін
кәсіпорынның қызметін өрбіте алмау себебімен кәсіпорыннан бас тартса,
мұрагер ... мұра ... бас ... ... ... Бұл ... ... шаруашылық ұйымдарына қатысты дәлірек, яғни кеңінен
қарастырылуы керек сияқты.
Мұра қалдырушы адал еңбегімен құрып, жетілдірген өндірісті ... ... ... кәсіпорынның құлдырауына ықпал етуге болмайды.
Екіншіден, мұраны иеленуге алты айлық мерзім бекітілген [74; 75; ... Осы алты ай ... ... ... ... ... туындайды -
кім және қандай құжат негізінде?
Біздің ойымызша, егер мұра ... ... өзге ... ... ... ... бойынша сенімді тұлға (мемлекеттік органдардың
келісімімен ... ... ... мұра ... тірі кезінде кәсіпорында
қызмет атқарған, аталмыш ... ... бар ... кәсіпорын
басшылығын уақытша өз қолына ала алады.
Нұсқамалар бірнеше болуы мүмкін.
Мұра қалдырушыдан қарызын ... ... ... мұра ... ... бір ... дейін мұраға қалдырылған мүлікке байланысты өз
қарсылықтарын білдіруге құқылы. Кәсіпорын шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Біздің ойымызша, мұраның ашылу кезеңіндегі активтері мен ... ... ... ... және жеке меншік мүлікпен ... іске ... ... ... ... ала ... ... жауапкершілігін заңмен бекіту тиіс.
Жауапкершілік күрделілігі мәселесі қалай шешілуі тиіс, қарызды өтеу ... - ... ... мен ... ме әлде ... ... барлық
мүлік пе?
Біздің ойымызша кәсіпорын қызметіне қатысы жоқ кәсіпкерлердің қарызын
өтеуге бүкіл мұрагерлік мүлік, ал кәсіпорын қызметіне ... бар ... ... кәсіпорынның өз құнымен шектелуі керек, ал бұл ... ... ... мұрагерлерге бірегей кепілдік болады.
Жалпы алғанда кәсіпорын мен кәсіпкерлік істі мұраға ... ... ... олардың әрқайсысын жеке-жеке мұраға қалдыру ерекшеліктері бар
мұрагерліктің объектілері ... ... ... ... мүліктер
жинағының мұрагерге ауысу мезетін әділдікпен ... ету ... [33; ... қатар жеке кәсіпкерлік меншіктік кәсіпкерлік және бірлескен
кәсіпкерлік (ерлі-зайыптылардың кәсіпкерлігі, шаруа қожалығының ... ... жай ... түрінде жүзеге асырылады.
Жеке кәсіпкер қайтыс болған жағдайда кәсіпкерлік тоқтатылады, ... мен ... оның ... ... (тек жеке ... ... ... аудармаған жағдайда ғана).
Бірлескен кәсіпкерлікке қатысушы тұлға (тұлғалар) қайтыс болған жағдайда
қайтыс болған тұлғаның ... ... мен ... ... ... бойынша жүзеге асырылады, ал оның (олардың)
кәсіпкерлік қызметінің ... ... ... ... ... Заңмен
қарастырылады. Дәл осы ережелер қайтыс болған ерлі-зайыптыларға да қатысты
қолданылады. Алайда аталмыш Заңда жеке ... ... ... реті ... [34; 69; ... ... ... ҚР АК-ң жалпы бөлімінде ... ... ... ... ... ... де көңіл
бөлу қажет. Ортақ ереже бойынша заң ... ... және онда ... ... орын алуы негізінде қарызы өтелмеген кәсіпкердің
құқықтары мұрагерлерге ауыса алады.
Қарыз беруші-мұрагер ... ... ... қоюы ... ... ... ... немесе келісім-шартқа қайшы келмейді (ҚР АК-ң ... ... ... өзі ... ... ... үшін ... мазмұнына айтарлықтай ықпал ететін қарыз ... ... ... тоқтатылуы мүмкін емес.
Мұра қалдырушы тек қарыз берушінің келісімімен ғана ... ... ... ... (ҚР АК-ң 348-бабы). Алайда кейбір жағдайларда бұл
ереже тек ... ... ғана орын ... өйткені залал шегу тәуекелімен
қақтығысып отырған қарыз беруші ... ... ... қайсы
біріне де келісуге мәжбүр болады. Ал мұрагерлер болса тек қарыз ... ... ... ... ғана мұра ... ... тиіс.
Шаруа (фермер) қожалықтарын мұраға қалдырудың өз ерекшеліктері бар.
Қазақстан Республикасының «Шаруашылық (фермер) қожалықтары ... ... ... ... ... ... ... түрлері болады:
1. ортақ меншікке негізделген, қызмет жанұялық кәсіпкерлік
сипатында жүзеге асырылатын шаруа қожалықтары;
2. жеке ... ... ... ... ... фермер
қожалықтары;
3. бірлескен шаруашылық қызмет туралы келісім-шарт арқылы ортақ
үлестік мүлік негізінде қарапайым серіктестік түрінде құрылған
фермер қожалықтары.
Шаруа ... ... ... ... ... ... тек «Шаруа
(фермер) қожалықтары туралың Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабында ... ... ... ... мүлкі және жерді пайдалану құқығы
азаматтық заңнамаларда қарастырылған ережеге сәйкес, заң бойынша немесе
мұра-хат ... ... ... ... ... қожалығының қызметін
жалғастыратын мұрагерлер мұраға алынған мүліктен және жерді пайдалану
құқығын ... ... ... мемлекеттік төлемдерден босатылады.
Алайда бұл бапта шаруа (фермер) ... бар ... ... ... кеңірек қарастырылмаған және мұраның мұрагерге өту реті
анықталмаған. Шаруа ... ... ... ... ... ... болсақ,
бұл жерде бәрі түсінікті, өйткені кәсіпкерлік іс жеке кәсіпкерлікті жүзеге
асыруға негізделген. Барлық мүлік ... жеке ... және ... ... да бар. ... кәсіпкердің мүлкі жерді пайдалану
құқығын ескере отырып, мұрагерлік құқықтың ортақ ... ... ... ... бәрі тек ... жалғыз өзі және жалдамалы еңбек күшін
пайдаланған жағдайда ғана өз күшіне ие.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... 4-
бабына сәйкес шаруа қожалығы мүшелерінің меншігіне мыналар жатады: жер
учаскесіндегі ... ... және ... да құрылыстар,
мелиоративтік және ... да ... азық ... және еңбекте
пайдаланылатын мал, құс, ауыл-шаруашылық және басқа да техника мен ... ... ... ... ... қожалық мүшелерінің
қаражаттарына сатып алынған ... ... және ... да ... ... ... қызмет етуінің нәтижесінде табылған табыс, жеміс
және өнімдер шаруа (фермер) қожалығы мүшелерінің ортақ немесе бөлшектік
ортақ ... ... ... және ... өзара келісімі бойынша
пайдаланылады.
Шаруа (фермер) қожалығы өз жұмысын тоқтатқанға дейін ... ... ... атап ... ... ... мүлік ретінде
мұрагерге өте алмайды. Шаруа ... ... ... ... ... да объектілерге келер болсақ, олар: шаруа (фермер)
қожалығы мүшесінің жеке табысы, ... оның өз ... ... ... ... ... мұра ... әлде сыйға алған және қожалық қарамағына
ауыспаған мүлкі. Бұл объектілер мұрагерлік құқықтың ортақ ... ... ... ... ретінде мұрагерге өте алады.
Сонымен қатар шаруа (фермер) қожалығы дегеніміз тұлғалардың ортақ меншік
негізінде немесе ортақ үлестік ... ... үй ... ... жанұялық-еңбектік серіктестігі екенін айтып өткен жөн.
Заңгерлік қарым-қатынас тек некелік, ... ... ... ... ... салыстырғанда, шаруа (фермер) қожалығында
тұлғаның ... ... ... жеке ... ... қосқан
еңбегінің үлесі де заңды түрде маңызды ... ие, ал бұл ... ... ... мүше болу неке ... ... жақындыққа байланысты
болмау керек дегенді білдіреді, өйткені мүше болу ... ... ... ... ... ықтимал.
Мысалы шаруа (фермер) қожалығының мүшесі қайтыс болса және мұра құрамына
тек жеке ... ... ... үй) қана кіріп, ал шаруа ... ... ... ... мұра ... енгізілмесе,
онда ол мүлік мұрагерлерге де өтпейді.
Шаруа (фермер) қожалығының үшінші түріне ... ... ... ... ... келісім-шарт арқылы ортақ үлестік мүлік негізінде
қарапайым серіктестік түрінде құрылған фермер қожалығында үлесті мұраға
қалдыру ... ... ... ... қожалығының басқа да
мүшелерінің келісімі бойынша ғана мұрагер үлесті мұраға ала алады [44; ... ... ... ауызша әлде жазбаша түрде болатындығы заңда
бекітілмеген мәселе. ... ... ... жазбаша түрде болуы тиіс.
Сонымен қатар мұрагер ... ... ... ... ... ... да ... (фермер) қожалығы мүшелерінің келісімі қажет. Осы жерде
бір сұрақ ... ... ... ... ... үлесті мұраға
қалдыру туралы мұра-хат жазу мүмкін ... ... ... мұра ... ... алу үшін және ... қожалығының құрамына ену үшін шаруа (фермер) қожалығының басқа
мүшелерінің келісімін алуы ... ... ... сол ... жазу мүмкін бе?
Бұл сұрақтың екі жағы бар, ... ... ... ... ... ... жеке ... болған, ал мұраға қалдырылған мүлік шаруа (фермер)
қожалығының меншігінде және мүшелердің келісімі тек ... ... ... мүшелердің мүдделеріне қол сұғуы себебіне ғана байланысты ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік кеңінен
танымал. Азаматтар үшін заңды тұлға құрмай, бірлескен шаруашылық кәсіп
туралы ... ... ... қарапайым серіктетік түрінде қызмет
жүргізу қолайлы. Бұл жерде қарапайым серіктестіктегі үлесті ... ... ... ... ... қарапайым серіктестік ортақ үлестік меншік
негізінде құрылады. Үлесті мұраға қалдыру мәселесі әлі де реттелмеген болып
қала береді.
Үлесті ... ... үшін ... ... ... да ... ... Бұл жерде келесідей сұрақ туындайды: мұндай үлеске мұра-хат
қалдыру мүмкін бе? Сондай-ақ мұрагер ... ... ... ... ... да мүшелердің келісімі қажет. Бұл ... бәрі ... ... ... Мұра ... ... мүше болу құқығы
мұрагерге ауыса алмайды, ... бұл ... ... жеке ... ... ... айтқанда, азаматтың жеке басына байланысты құқық.
Тұлғаны мұра қалдыруға тарту, сондай-ақ мұрагерге ауысатын құқықтар мен
міндеттемелердің мазмұны мұрагерлік құқықтың тек ... ... ... [34; 35; 74; 75], ... да ... жағдайларға арналған арнайы ережелер
бойынша іске асырылуы мүмкін. Мұндай ережелер жер, ... үй және ... да ... сондай-ақ шаруашылық серіктестіктер және өзге ... ... ... ... ... айтып кеткендей, мұра құрамына мұра қалдырушы қайтыс болғаннан
кейін де күшіне ие құқықтар мен міндеттемелер кіреді. ҚР АК-ң ... мұра ... ... ... ... берілген. Олардың
арасында заңды тұлға болып ... ... мүше болу ... өмірге
және денсаулыққа келтірілген залалды өтеу құқығы және т.б. Алайда, аталмыш
ережелерді қолдану барысында бірқатар ... ... ... заң
актілерінде немесе келісім-шартта өзгеше көзделмесе, ... ... ... ұйымдарға мүше болу құқығы мұра құрамына кірмейді.
1995 жылдағы 2 мамырдағы «Шаруашалық серіктестіктер туралы» заңның 18-
бабындағы 2-тармаққа сәйкес, ... ... ... ... ... ... деп жарияланған жағдайда, мұрагер серіктестіктің басқа мүшелерінің
келісімі бойынша серіктестік мүшесі бола ... Мұра ... мүше ... ... ... ... ... құқықтарын екі топқа болу қажет
екенін атап өткен жөн: біріншіден - ... ... мүше болу ... - мұра ... ... ... алу ... серіктестіктер туралы Жарлықтың атап ... ... ... қатысушы бола алатындығы туралы айтылған, ал үлес
алу құқығы тек сол үлес болінген ... ... мұра ... тиісті
үлестің ақшалай өтемі түрінде ғана мұрагерге ... ... үлес ... мұрагердің тек осы үлесті талап ету құқығы ғана ... ... ... ... ... ... мұра ... мұрагерлік құқықтары туралы заң ережелері қолайсыздау
сияқты.
Серіктестік қатысушысы (мүшесі) ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Азаматтық заңнамасында мұндай мәселелер қарастырылмаған. ... 66, 67 ... ... ... ... ... және мүше
үлесінің мұрагерге өтуін анықтайды; ҚР АК-ң 80-бабы жауапкершілігі ... ... ... ... ... тұлғаға өтуін анықтайды;
ҚР АК-ң 100-бабы өндірістік кооперативке мүше ... ... Бұл ... ... тұлғалардың ерекше ұйымдастырушылық-құқықтық
түрлеріне қатыстызаңдар мен нормативтік актілерде ... ... ... ... ұйым ... ... мұра ... толығымен баса алады. Осылайша акционерлік қоғам акцияларын мұраға
алған мұрагер акцияларға қатысты құқықпен қоса сол ... ... ... мұрагер дауыс беруші акцияларды мұраға алған болса, онда, әрине, оның
басшылар кеңесі немесе ұйымның ... ... мұра ... ... ... ... емес.
Өзге серіктестіктерде мұрагерлерді ұйым құрамына алу мәселесі
қарастырылмайды, ... ... ... және ұйым құжаттарында
қарастырылған талаптарға, сондай-ақ аталмыш заңды тұлға ... ... алу ... ... ... ... ... байланысты
болады.
Серіктестіктің мұра қалдырушы мүшесі қайтыс ... ... ... ... ... ... бойынша ғана серіктестік құрамына
кіре алады. Серіктестік ... ... ... есеп ... ҚР ... ... қарастырылған. Өзіне қалдырылған мұра құны шегінде
серіктестіктің үшінші тұлғалар алдындағы міндеттемелері бойынша мұрагерге
жауапкершілік жүктеледі.
Жауапкершілігі ... ... мұра ... ... ... тек егер ұйым ... ... керек екендігі туралы
айтылмаса ғана мұрагерлерге өтеді. ... ... бар ... мұралау әрекетінде де осы ережелер қолданылады.
Шаруашылық серіктестік немесе басқа да ... ... ... ... ... иесі ... болған жағдайда ортақ меншік құқығын анықтау
кезінде де бірқатар сұрақтар туындайды.
Егер ... ... мүше ... бірі ... ... бөлінгеннен кейінгі шаруашылық серіктестіктегі қайтыс болған
тұлғаның үлесі неке келісім-шартында ... ... ... меншік
тәртібінде қарастырылады. Алайда бұл, ... ... ... ... жұбайының басқа мұрагерлерге қарағанда құқықтары басым деген ... ... және ... да заңды тұлғалардың мүшелері заңды
тұлға мүлкінің заттық құқықтарын иелене алмайды. ... ... олар ... бөлініп немесе ақшалай өтем төленген кезде ғана иелене алады. Тірі
қалған жұбайының аталмыш мүлікке деген ... тек үлес ... ... ... ... қайтыс болған жұбайдың ортақ мүліктегі үлесін ... оның ... ... ... ... ... тиіс. Қайтыс
болған жұбайдың үлес құрамын анықтаудың өзге жағдайларында да осы ережеге
сүйенген ... ... ... ... ... ... ... айналым объектілерінің кейбір
түрлерін мұраға қалдыру мәселесіне байланысты көптеген сұрақтар туындайды
[48; 55]. Заңда ... ... ... ала ... жеке бөлімде
келесідей объектілерді мұраға қалдыру ретін нормативті түрде бекіткен жөн
болар ... ... ... үлес құнына және
өндірістік кооперативтегі үлесқұнына құқық;
2. өндірістік ... ... ... ... болып табылатын тұлғаның
үлесі;
3. еңбекақы, зейнетақы және көмек ретіндегі тұлға алып
үлгермеген төлемдер;
4. ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік наградалар мен құрмет белгілері.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... заңды түрде бекіту ілгері
жылжудың қомақты белгісі болар еді.
Азаматтар, заңды тұлғалар, ... ... мен ... ... ... ... етуі өте зор. ҚР Азаматтық Кодексіне ... ... ... ... ... ... және нотариалдық органдар мен сотқа осы ... ... ... оң ... тигізген болар еді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мемлекетті дамытудың концептуалды моделі стратегиялық міндеттердің
шешуді көздейді: демократиялық типті ашық қоғамды құру; ... ... ... бәсекелестік бастамалар мен барлық меншік
нысандарының либерализация-сына негізделген ... ... ... ... ... және даму ... тек
объективті факторлармен ғана емес, сонымен қатар мем-лекеттің нормативтік-
құқықтық базасын қалыптастыру ... де ... ... Бұл
сұрақтарды шешуде ең бастысы жеке құқық теориясы болып табылады.
Бүгінгі күні азаматтық ... ... заң ... ... ... ... кең түрде шығуы туралы сұрақты уақыт (заман) ... ... ... ғалым заңгерлер өмірде ... ... ... жаңа ... ... ... ... тәжірибеге дұрыс бағыт
беретін, қорытындыларды жасауды талап етеді.
Бұл толық көлемде Қазақстандағы мұрагерлік ... ... ... ... Республикасының азаматтық құқығы нарықтық экономиканы
дамыту жолында тұрып, кеңестік азаматтық құқықтан ерекшеленеді. Ең ... ... ... мүдделерін қамтамасыз ету мен қорғау бұрыштың басына
қойылды, нақтырақ айтқанда, Қазақстанның азаматтық ... ... бірі жеке ... қол ... ... ... Осыған
байланысты мұрагерлік институты ... ... ... Жоғарыда
аталғандарға байланысты диссертацияда келесы қорытындылар жасалған.
1. Мұрагерлік құқық, жеке құқықтың ең ... ... ... ... ... ... да ... болып отыр. Бұл мәселені ... ... ... әр ... ... ... және азаматтардың
экономикалық құқықтары-ның дамыту қажеттілігіне байланысты, сонымен қатар
тақырыптың әлуметтік ... орай ... ... ... ... аса көп ... ... пайда болды (бірақ, бұл әрқашанда заңды жолдармен емес) және осы
мүлікті сақтау мен оны мұрагерлерге беру маңызды ... ... ... ... бұл мәселе қозғалған ... ... ... ... ... орын алып отырған көптеген түбегейлі
өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... кодексіндегі мұрагерлікті реттейтін
жаңадан енгізілген нормалар тың теориялық талқылауларды талап етеді. Бұл
мұрагерлердің ... ... ... ... ... ... ... ұғымын нақтылай отырып, екі жағдайды атап ... мұра ... ... мен ... мұра иелеріне
әмбебап құқықтық мирасқорлық тәртібімен өтеді, яғни ... ... және бір ... егер ... кодекстің
ережелерінде өзгеше туындалмаса; екіншіден, мұрагерлерге ... және ... ... ... мен міндеттердің мұрагерлер
тәртібімен өтуіне жол берілмейтінін немесе бұл құқықтар мен міндеттердің
табиғатына қарама-қайшы ... ... мұра ... ... мен міндеттері өтеді. Мұра ретінде мұраға ... ... мен ... ғана ... осыларға қатысты
субъективтік құқықтар мен міндеттерді де түсінеміз.
4. Заң ... ... ... ... қалдырушының әрекет
қабілеттілігінің бар немесе жоқтығының маңызы жоқ. Өсиет ... ... ... ... ... ... ...
біржақты мәміле. Ендеше, өсиет мәміленің жарамдылығының барлық шарттарын
қанағаттандыруы қажет.
5. Қолданбалы қазақстандық заңнамаларда ... ... ... ... ... Қазақстанның азаматтық, жанұялық ... ... ... қатысты заң жұзінде шешілмеген
мәселелердің өте көп болуы, сәйкес келетін заң ... жоқ ... көп ... ... ... – осылардың бәрі мұрагерлікке
байланысты құқықтық қатынастарды реттейтін заңнамаларды ... әкеп ... Көп ... мұрагерге ауысатын ... мен ... тек ... ... ... ... ... сай
айқындалып қоймайды. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... алу ... ... ... проблемалармен кәсіпкерлік
аясында қолданылатын мүлікті мұраға алу проблемалары да бар.
7. Мұраның құрамына ненің ... ... заң ... ... ... ... ішінде, бұл мәселе мұраның құрамына
енбеген ... мен ... ... ... ... Жылжымайтын мүлікке құқықты тіркеу құқығы мұраның ... ... ... ... жылжымайтын мүлікке құқықты және олармен
жасалынатын мәмілелерді міндетті түрде мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... түсіндіру қажеттілігі туындайды. Біздің ... ... ... енгізу уақыты ретінде тіркеуді жүзеге ... ... ... ... ... ... ... құқықты тіркеу барысында, азаматтық құқықтардың
бірыңғай объектісі ретінде кәсіпорынға деген құқықты ... ... ... ... өту ... және басқа да проблемаларды шешу мәселесі мұрагерлік құқықтың
бастапқы категорияларын дұрыс және ... ... ... ... ... ... реформалардың әсер етуін
зерттеу, сондай-ақ мұрагерлік институтын белгілі бір мемлекеттік және саяси
мақсаттарда пайдалану мүмкіншілігіне байланысты сауалдарды осы ... ... ... ... ... құқық институтының маңыздылығына
қарамастан не заңнама, не ... ... ... ... ... тізімін ең болмағанда белгілі бір затты байлық заттарына (Жалпы
тәртіпте мұрагерлікке ... әлде ... ... жатқызудың
критерийлерін анықтаған жоқ. Мұндай критерий заттың тұтынушылық мақсаты
жене заттың құны болуы тиіс. Егер ... бір зат мұра ... мен ... ... ... ... қанағаттандыруға қызмет
еткен болса, онда ол мүліктің ерекше санатына жатқызылуы тиіс.
11. Заң бойынша мұрагерлікте орын ... ... ... ... ... масса негізінен тұрмыстық жағдай заттарынан тұратын болса немесе
тек тұрмыстық жағдай заттарынан тұратын болса, ол да даулы болып ... ... бала ... қажетті санатқа жататын басқа ... ... ... егер ... масса тұрмыстық жағда заттарынан тұратын
болса және осы тұлғаға қарағанда мұра ... ... ... басқа
мұрагер бар болса, мұрагерлік бойынша ештеңе алмайды. Бұл сұраққа заң
деңгейінде ... беру ... ... мұрагерлік қатынастрды ведомстволық нұсқаулар нормаларымен
реттеу мүмкіндігін алып тастау көзделуі тиіс. Егер кодекстің ... бір ... ... ететін болса, бұл Қазақстан Республикасының
Үкіметі актілерімен жасалуы тиіс.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... Н. ... - 2030 - ... ... 1997 – 68 с.
2 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы бөлімі) – ... 2010 – ... ... ... ... кодексі (ерекше бөлімі) –
Алматы: Юрист, 2010 – ... ... Э.Б. ... по закону // Актуальные ... ... ... Том 2. ... ... ... конференции аспирантов и соискателей. /Отв. ред. М.К.
Сулейменов. - Алматы: ... ... 2001. – С. ... ... Ю. М. ... ... ... 2-е, испр. и доп.
- М.: Издательство Белые Альвы, 1996. – 192 с.
6 Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30. 08. 1995 г. - ... ... ... ... ... және ... бар ... туралы Заңы. 22. 04. 1998 г. // ҚАЖ
«ПАРАГРАФ».
8 Қазақстан Республикасы Акционерлік ... ... ... 13. 05. ... Алматы, 2010.
9 Қазақстан Республикасының «Шаруашылық (фермер) қожалықтары туралы
Заңы. 31. 03. 1998 // ҚАЖ «ПАРАГРАФ».
10 Қазақстан Республикасы Өндірістік ... ... ... ... // ҚАЖ «ПАРАГРАФ».
11 Қазақстан Республикасы Отбасы және неке туралы Заңы. 17. 12. ... ҚАЖ ... ... В.М. ... Римского права. Учебник – М.: Статут, 1996. –
324с.
13 Широкова И.Г. Наследственное право. Конспект лекций. – М.: ... – 150 ... ... Г.Ф. ... русского гражданского права по изд. 1907 г.
– М.: Статут, 1995 – 350 с.
15 В.С. ... К.А. ... ... ... ... .- ... юридической литературы, 1955 – 270 с.
16 Гражданское и торговое ... ... ... ... Е.А. Васильев. – М: Международные отношения, 1993 – 558 с.
17 Серебровский В. И. ... ... ... ... - М.:
Изд-во юридической литературы, 1953. – 230 с.
18 Гражданское право. Учебник. Часть І. Издание ... ... ... ред. ... А. П., ... Ю. К. - М.: Издательство
Проспект, 1998. – 632 с.
19 Гражданское право. Учебник. Часть ІІІ. ... ... ... ... Под ред. ... А. П., ... Ю. К. - М.: ... 2000. – 624 с.
20 Гражданский кодекс Республики Казахстан ... ... ... М.К. ... Ю.Г. Басин. – Алматы: Жеті жарғы,
2000 – ... ... ... ... Суда РК №7 от ... ... ... применения судами законодательства о наследовании».
22 Рашидова З.Ш. ... ... ... ... ... ... Республики Казахстан // Актуальные
проблемы современного гражданского права. Том 1. ... ... ... ... ... / Отв. ... Сулейменов. - Алматы: Издательство КазГЮА, 2001 – С.154.
23 Дронников В. К. Наследственное право Украинской ССР. – ... ... 1974. – 130 ... ... А. А. - ... ... - М.: ... Московский
рабочий, 1978 – 215 с.
25 Баянова А.Е. Изменение понятия завещания по законодательству
Республики ... // ... ... ... ... Материалы Международной научно-теоретической конференции
аспирантов и ... /Отв. ред. М.К. ... - ... КазГЮА, 2001 – 250 с.
26 Бондарев Н. И., ... Э. Б. ... ... Соц. ... - 1972. - № 2. 33-39 ... Ю.Власов Ю. Н., Калинин В. В. Наследование по закону и завещанию.
Изд. 2-е. - М.: Издательство Юр.лит, 2001. – 220 ... ... Е. П. ... по ... и по ... - ... 1999. – 125 ... 1996 1 шілде мұрагерлік істері бойынша сот тәрбиесі туралы СССР
Жоғарғы Сот Пленум қаулысы №3 // ... ... ... ... Соты ... ... жинағы. 1961-1997. 2 том. – Алматы:
БОРКИ, 1998. – 244 б.
30 ... О. А. ... и ... в ... ... ... ... – М.: Международные отношения, 1993 – 190
с.
31 Ильясова К.М. К ... ... прав на ... ... ... // ... гражданских прав: Материалы
международной ... ...... ... ... /Отв. ред. М.К. ... – Алматы: КазГЮУ,
2004 – 486 с.
32 Иоффе О.С. Советское гражданское право. - Л: ЛГУ, 1958. - 390 ... ... В.И. ... ... – М: ... – 294 ... Рясенсев В.А. Наследование по закону и по завещанию в СССР – М.:
Международные отношения, 1972 - 240 ... ... И. В. ... ... ... как ... прав: // Вестник КазГУ.- 2000 - № 2.
36 Вещные права в Республике Казахстан. /Отв. редактор Сулейменов М.
К. - ... ... Жеті ... 1999 – 228 ... Гражданский Кодекс Республики Казахстан (Общая часть). Комментарий.
В 2-х ... Кн 1. / Отв. ред. ... М. К., ... Ю. Т. - ... ... 1997 – 254 ... ... Н. Д. Наследственное правоотношение. // Вестник ЛГУ. Серия
Право. Выпуск 3. - 1998 - № 6. 21-35 ... ... Ж.В. ... ... наследственных прав
в Республике Казахстан // ... ... ... гражданского
права. Выпуск 2. Том 2. Материалы ежегодной республиканской научно-
теоретической конференции ... и ... / Отв. ред. ... - ... ... ... 2002 – С. ... Немков А. М. ... ... ... ... -
Воронеж: Издательство Воронежского университета, 1979 – 117 с.
41 Пронина М.Г. ... по ... и ...... ... 1978 – 167 ... ... З.Д. Субъекты наследственных прав по Гражданскому кодексу
Республики Казахстан // ... ... ... Том 1. ... ... ...... ежегодных
цивилистических чтений). /Отв. ред. М.К. ... - ... ... 2001 - ... Решетников Ф. М. Правовые системы мира: Справочник. – М.: Изд-во
юридической литратуры, 1993 – 246 ... И.В. ... ... ... предпринимательства
граждан в Республике Казахстан.-Алматы: Издательство Университет Туран,
1997 – 208 ... ... И.Ш. ... и ... дело как
объекты наследования. //Актуальные проблемы современного ... ... 2. Том 2. /Отв. ред. М.К. ... -Алматы: Издательство
КазГЮА, 2002 - С. 167-173.
46 Черепахин Б. Б, Правопреемство по советскому ... ... ... Гос. изд-во юридической литературы, 1962 – 224с.
47 Эйдинова Э.Б., БондаревН.И. Право на наследство и его оформление. ... ... ... ... 1971 – 150 ... Ягудин ПК. Наследственное право в вопросах и ответах. - Ростов - на
- Дону: Издательство Феникс, 2001 – 146 ... ... и ... ... / Отв. ред. ... ... Жеті Жарғы, 1998 – 286с.
50 Романкова В.А. ... ... ... ... ... // ... правовое обеспечение
экономических реформ: Комментарий действующего законодательства РК / Под
ред. А.Е.Бектурганова. – Алматы: ... ... 2001 – С. ... ... Ш.Ж. ... ... // Актуальные проблемы
современного гражданского права. Вып.2. Т.1. /Отв. ред. М.К.Сулейменов. -
Алматы: ... 2002 – С. ... ... Б.А. ... ... қожалығының құқықтық мәртебесі даулы
мәселелері // Актуальные проблемы современного гражданского права. Вып.2.
Т.1. /Отв. ред. М.К.Сулейменов.- Алматы: КазГЮУ, 2002 – С. ... ... К.М. ... ... по государственой регистрации прав
на недвижимое имущество // Субъекты гражданского права Т.2. ... ...... конференции /Отв. ... - ... ... 2001 – С. ... Алиханова Г.А. Субъекты права общей собственности // Субъекты
гражданского права Т.2. ... ... ...... /Отв. ред. ... - ... КазГЮА, 2001 – С. 81-
87.
55 ... И.Ш. К ... об ... ... // ... ... права Т.1. Материалы
международной научно – ... ... /Отв. ... - ... ... 2001 – С. 421-427.
56 Бабыкова Э.Б Субъекты наследственного правоотношения // Субъекты
гражданского права Т.. Материалы ... ...... /Отв. ред. ... - ... КазГЮА, 2001 – С. 431-
441.
57 Турткарина А.Б. Субъекты наследования по завещанию // Субъекты
гражданского права Т.1. ... ... ...... /Отв. ред. ... - Алматы: КазГЮА, 2001 – С. 441-
448.
58 Амфитеатров Г.Н. Право наследования личной собственности – М.: ... Изд., 1946 – 125 ... ... В.К. ... ... ... ССР. – Киев:Вища
школа, 1974 - 208 ... ... В.Л. ... как ... вид ... в советском
гражданском праве. Автореф. Дисс. Канд. Юр. ... – М.: МГУ, 1973 – ... ... Ю.К. ... ... - М.: ... 1999 – 136 ... Советское гражданское право. Учебник /Под ред. С.Н.Братусь – М.:
Изд-во Юр. Лит., 1951 – 530 ... ... ... ... Учебник /Под ред. ... – М.: ... 1999 – 370 ... Ландкоф С.Н. Основы цивильного права. – Киев: Вища школа, 1947 –
238с.
65 ... К.В. ... ... в ... праве России и
Германии и ее охрана уголовно – правовыми средствами – М.. ... 1999 ... ... Омарова У.А. Основные институты наследственного права ... ... ... в них ... ... справедливости. – М.: Юристъ,
1999 – 360 с.
67 Власов Ю.Н., Калинин В.В. Наследование по закону и по ... ... ... 2001 – ... ... П.С. ... ... и наследственный процесс. –
Кишинев, 1973 – 206 с.
69 Амирханова И.В. ... ... ... в ... Казахстан. – Алматы: Қазақ Университеті,
2003 – 369 с.
70 Азаматтық құқық. 1 том. ... ... ред.: М.К. ... ...... КазГЗУ, 2003 – 736 б.
71 Антокольская М.В. Семейное право: Учебник – М.: ... 1996 – ... ... Д.И. Русское гражданское право. По изданию 1902. – ... 2000 – 831 ... ... Р. ... ... ... 2 ... лекций) – М.:
Приор – издат., 2003 – 160 ... ... П.К. ... о ... – М.: ... ... ... 1963. – 27 с.
75 Мозжухина З.И. Наследование по ... в ...... ... юридической литературы, 1963. – 51 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заң және өсиет бойынша жүзеге асырылатын мұрагерлік64 бет
Мұра қалдырушының мүліктік және кейбір мүліктік құқықтары мен міндеттері ретіндегі мұрагерлік масса28 бет
Мұрагерлiк құқық жайлы47 бет
Мұрагерлік түсінігі және оның түрлері9 бет
Мұрагерлік құқық16 бет
Мұрагерлік құқық және мұрагерлік туралы жалпы ережелер15 бет
Мұрагерлік құқық туралы6 бет
Мұрагерлік құқық туралы мәлімет116 бет
Мұрагерлік құқық ұғымы.24 бет
Мұрагерлік құқық, одан бас тарту. Түрлері20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь