Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен жайлы

3.3. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Агробизнес кешеніндегі рыноктардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Агробизнес пен агроөнеркәсіптік интеграцияның өзара байланысы және әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Ауыл шаруашылығын жоспарлаудың ғылыми.методологиялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Агроөнеркәсіптік бірлестіктердің құрылу ерекшеліктері мен негізгі тәсілдері ... ... ... ... ... ...
Кооператив түрлері және дамыған елдердің агроөнеркәсіп өндірісінде олардың даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Агроөнеркәсіптік бірлестіктердегі басқару әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Ауыл шаруашылығының әлемдік аграрлық нарыққа интеграциялануының ғылыми негіздері
Қазақстанның Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіруінің мәселелері мен шарттары ... ... ... ... ... ... ..
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Тәуелсіздігіміздің алғашқы жылдарында ауыл шаруашылығы әсіресе қиын кезеңді бастан кешірді. Ол күйзелістің себебі нарықтық экономика дегеннің негізгі мән-мағынасын анық біліп алмай тұрып, экономиканың жаңа моделіне өту жолында ғылыми негізделмеген, үстірт шешімдер қабылдаудан болғаны белгілі. Ол шешімдердің ішіндегі ауыл шаруашылығына ең қолайсыз болғаны – осы саладағы жекешелендіру процесінің төмендігі, жергілікті жағдайдың пісіп-жетілуін ескеретін эволюциялық жолмен емес, жоғарыдан келетін нұсқау-тексеруді қолдайтын әкімшілік жолмен басталғандығы еді. АӨК саласындағы жекешелендіру кері әсер туғызды: ол мемлекеттік реттеуді ығыстырып, ауыл шаруашылық тауар өндірушілердің мүддесін төмендетуге әкелді.
Ауыл шаруашылығы күйзелісінен шығудың дұрыс жолы – ауыл шаруашылығын дамытудың бағыт-бағдарын жоспарлау екені ешқандай дау тудырмайтын өмір талабы болса керек. Осы жағынан келетін болсақ ендігі жауап сұрайтын сұрақ сол бағыт-бағдарды жоспарлаудың ғылыми-методологиялық негізі болып табылады.
Бизнес бір жақты анықтауға бағынбайтын барынша ауқымды және сан қырлы ұғым. Американдық әдебиеттерде ол істі жүргізу, қажетті және адамдардың арасында сұранысқа ие өнім жасау, іс, жұмыс, нарықтық экономиканың негізгі бағыты, адам қажеттілігін қанағаттандырудың көзі және сонымен бірге өмір салтының жүйесі ретінде қарастырылады.
Бизнес немесе іскерлік – бұл өзіндік инициативалық, өз мүлкінің жауапкершілігі аясында жүзеге асыратын жекелеген азаматтардың немесе олардың топтарының пайда немесе экономикалық олжа табуға бағытталған кез-келген қызметі.
Агробизнесті ұйымдастырудың ең қарапайым формасы – жеке іскерлік. Жеке бизнес жаппай көрінгенімен тар ауқымдағы қызмет болып саналады. Оның пайдасы мардымсыз және ол нарықтың аласапыранынан жеткілікті дәрежеде қорғалмайды. Сондықтан бизнесмендер өздерінің күштері мен қаржыларын біріктіріп, жалғыз бастылықтан ұжымдық іскерлікке өтуге бейімділіктерін жасырмайды. Бұл жағдайда ортақ фирма немесе басқа да біртұтас кәсіпорын құру кезінде жекелеген бизнесменнің мүлікке жеке меншігі сақталады. Дей тұрғанмен серіктестіктерде, кооперативтерде оның құрылтайшылары мен қатысушылары өндіріс құрал-жабдықтарын толық немесе ішінара біріктіреді. Жеке іскерліктің бұл мүмкіндігі, оның ұжымдық әдісімен іс жүзінде қабысуы бизнесті дамытудың барынша маңызды факторы болып табылады.
Аталған мәселенің өзектілігіне орай және бүгінгі таңдағы актуалдығына байланысты баяндама тақырыбын “Агробизнес пен агроөнеркәсіптік интеграцияның методологиялық (әдістемелік) аспектілері” деп алдық. Баяндама барысында ауыл шаруашылығы дамуын жоспарлаудың, оны ұйымдастырудың нормативті-құқықтық және агроөнеркәсіптік интеграция, агробизнес пен агроөнеркәсіптік интеграцияның өзара байланысы мен әсерін, ауыл шаруашылығының әлемдік аграрлық нарыққа интеграциялануының ғылыми негіздерін, Қазақстанның Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіруінің мәселелері мен шарттарын қарастыруды басты міндетіміз деп айқындап алдық.
1. Государственная агропроизводственная программа Республики Казахстан на 2003-2005 гг. Астана, 2002
2. Личко Х.П. Прогнозирование и планирование АПК. М., Гардарики, 1999.
3. Калиев Г.А., Сатыбалдин А.А., ТурсуновС Казахстан: рынок в АПК. Алматы, Кайнар, 1994.
4. Оспанов М.Т. Теория и практика агробизнеса. Алматы, 1997.
5. Құбаев Қ., Ихданов Ж. Аграрлық сектор экономикасын мемлекеттік реттеу мәселелері.Алматы, 1997
6. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. Изд. “Білім”, 1997
7. Фатхудинов Р.А. Конкурентоспособность: экономика, стратегия и управление. М., Инфра –М., 2000.
8. Указ Президента РК от 27.12.1993 г. №1483 “ О неотложных мерах по формированию валютных резервов государства и упорядочению валютных расходов”
9. Есполов Т.И., Куватов Р.Ю., Керимова У.К. Повышение эффективности сельского хозяйства Казахстана в условиях его интеграции с внешними рынками. (Научно-исследовательский и консалтинговый институт агробизнеса при КазНау). А., 2004
        
        Жоспары:
| |Кіріспе....................................................|3 ... ... | |
| ... және ... ... |5 ... ... |
| ... |7 ... ... кешеніндегі рыноктардың | |
| ... ... ... | |
| ... пен ... ... ... |13 ... ... және ... | |
| ... шаруашылығын жоспарлаудың ғылыми-методологиялық |19 ... ... | |
| ... ... құрылу ерекшеліктері мен | |
| ... ... |22 ... ... ... және дамыған елдердің агроөнеркәсіп | |
| ... ... даму |24 ... |ерекшеліктері..............................................| |
| ... |25 ... ... ... ... | |
| ... |
| ... | |
| ... ... әлемдік аграрлық нарыққа | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... Ұйымына кіруінің мәселелері| |
| |мен ... | |
| ... |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| | |31 |
| | |32 ... алғашқы жылдарында ауыл шаруашылығы әсіресе қиын
кезеңді ... ... Ол ... ... нарықтық экономика дегеннің
негізгі мән-мағынасын анық біліп алмай тұрып, экономиканың жаңа ... ... ... негізделмеген, үстірт шешімдер қабылдаудан болғаны
белгілі. Ол шешімдердің ішіндегі ауыл шаруашылығына ең қолайсыз ... ... ... ... ... ... жергілікті жағдайдың пісіп-
жетілуін ескеретін эволюциялық жолмен емес, ... ... ... қолдайтын әкімшілік жолмен басталғандығы еді. АӨК ... кері әсер ... ол ... ... ... ... тауар өндірушілердің мүддесін төмендетуге әкелді.
Ауыл шаруашылығы күйзелісінен шығудың дұрыс жолы – ... ... ... ... ... ... ... өмір талабы болса керек. Осы жағынан келетін ... ... ... сұрақ сол бағыт-бағдарды жоспарлаудың ғылыми-методологиялық
негізі болып табылады.
Бизнес бір жақты анықтауға бағынбайтын барынша ... және ... ... ... ... ол істі жүргізу, қажетті және
адамдардың арасында ... ие өнім ... іс, ... ... негізгі бағыты, адам қажеттілігін қанағаттандырудың көзі және
сонымен бірге өмір салтының жүйесі ретінде ... ... ... – бұл ... ... өз мүлкінің
жауапкершілігі аясында жүзеге асыратын жекелеген ... ... ... ... немесе экономикалық олжа табуға бағытталған ... ... ... ең ... формасы – жеке іскерлік.
Жеке бизнес жаппай көрінгенімен тар ауқымдағы қызмет ... ... ... ... және ол ... ... жеткілікті дәрежеде
қорғалмайды. Сондықтан бизнесмендер өздерінің күштері мен ... ... ... ... іскерлікке өтуге бейімділіктерін
жасырмайды. Бұл жағдайда ортақ фирма немесе басқа да біртұтас кәсіпорын
құру ... ... ... ... жеке меншігі сақталады. Дей
тұрғанмен серіктестіктерде, кооперативтерде оның ... ... ... құрал-жабдықтарын толық немесе ішінара ... ... бұл ... оның ... ... іс ... ... дамытудың барынша маңызды факторы болып табылады.
Аталған мәселенің ... орай және ... ... ... ... тақырыбын “Агробизнес пен агроөнеркәсіптік
интеграцияның методологиялық (әдістемелік) ... деп ... ... ауыл ... ... ... оны
ұйымдастырудың нормативті-құқықтық және агроөнеркәсіптік ... пен ... ... ... ... мен әсерін,
ауыл шаруашылығының әлемдік аграрлық нарыққа интеграциялануының ғылыми
негіздерін, Қазақстанның Дүниежүзілік Сауда Ұйымына ... ... ... ... басты міндетіміз деп айқындап алдық.
1.1.Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен құрылымы
Қазіргі заманғы үлкен ... ... ... процестерге және
ауыл шаруашылығы өнімдерінің рыногіне күшейген шақтағы ауыл шаруашылығының
аралас салалармен тығыз топтасып ... ауыл ... ... ... ... ... бөлек қарастыру терең зерттеуге
мүмкіндік бермейтіндігі анықталды. Сондықтан ... ... ... - ... ... ... және ... әдістердің
қажеттігі артты.
1970 жылдары отандық ғылымда ауыл шаруашылығын аралас салалармен
бір кешенде зерттеу дамыды. Тиісінше ... ... ... ... ғылыми және практикалық сөз қолданысына енді. Оның үш саласы: ... ... ауыл ... өзі, оның ... өңдеу,
тасымалдау, сақтау және өткізумен айналысатын салалар кешені. ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне
қарамастан өзара тәуелділік және өзара әсер етушіліксіз табысты жұмыс ... және ... ... да агробизнестің салалары да тқрт
негізгі сфераға бөлінеді:
1. Агробизнес кешенінің ... ... ( ... жем, ... улы ... ... ... 2-сфера. Ауыл шаруашылығы ( егіншілік, мал шаруашылығы, жем өндірісі)
3. Маркетинг( жинау, сақтау, өңдеу, тасымалдау, сату)
4. Агросервис( мемлекеттік, кооперативтік, жеке)
Агробизнес ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы болып табылады.
Агроөнеркәсіптік кешен құрылымы агробизнес кешені ... ... және үш ... сфераның басын құрайды:
1. Қор шығыратын сала мен ... ... Ауыл ... ... ... ... өңдеу, сату.
Бірінші сфераға ауыл шаруашылығы ... ... және ... мал қорғаудың химиялық құралдары, ауылдық
құрылыс, ... мал ... ... және ... ... сияқты қорды қажет ететін салалар кіреді.
Екінші сфераға таза ауыл ... ... ... ... ауыл ... ... сфера әдетте ауыл шаруашылығы шикізаттарын дайындау,
тасымалдау, ... және ... ... ететін салалар мен өндірістің
жиынтығы болып табылады.
Құрылымдарға талдау жасау ... ... ... ... кешендер сандық, сапалық жағынан, құрамы ... ... ... ... ... түрлерінің даму
деңгейіне байланысты бұл айырмашылықтар айқынырақ байқалады.
Агроөнеркәсіптік өндіріс пен агробизнесті жекелеген ... ... ... ... ... ... ... өнімін жасаудағы олардың әрқайсысының орнын анықтауда, екіншіден,
тұтастай алғанда, агроөнеркәсіптік ... ... және ... дамуы
жекелеген салалар мен сфералардың рационалды арақатынасынан айқындалатын
болғандықтан, бұл кешендердің ішкі тепе – ... ... ... Біздің елімізде маркетингтік сфераның дамымай артта қалуының басты
себебі ауыл шаруашылығы шикізаты мен азық ... көп ... ... ... ... ... ... түпкі өнімінің 70
проценттен астамы маркетингтік ... тек 10 ... ... ... тиеді. Ал біздің республикамызда ауыл шаруашылығының
үлесі 50 проценттен асып ... ... Және ... ... ... ... жүйесі басым, ал бізде бұл жұмыстарды тамақ өнеркәсібі атқарады.
Агроөнеркәсіп кешенінің құрылымын ретке келтіру мақсатында Азық ... ... ... ... ... ... қайта
құрылды. Бірақ шамадан тыс орталықтандыру мен әміршіл әкімшіл экономика
шеңберінде бұл міндетті орындау мүмкін емес еді. ... ... кең ... жүйеде тиімді құрылымдық өзгерістерді тікелей нарықтық
қатынастар негізінде жүйенің өзін-өзі реттеу ... ғана ... ... ... оның ... ... секторда бірдей бастау
алғанына қарамастан бұрынғы одақтас республикаларда көзге ... ... ... ... ... ... кешеніндегі рыноктардың сипаттамасы
Агробизнес кешенінің негізгі сфералары тек салалық құрамымен,
технологиялық ерекшеліктерімен, өндірілген өнімнің түрі және ... ... ... ... ... параметрлерінің әр түрлі үлгілерінің үйлесімі
мен өзара іс – ... ... ... ... ... ... әр ... үлгілерін танытады.
Ауыл шаруашылығы өндірісі рыногінің бірқатар өзіндік ерекшеліктері
бар. Оның ең бастысы мынадан көрінеді; ауыл ...... ... ...... жүйесі әлі де сақталған, ерікті бәсекелестік рыногіне
барлығынан жақын тұрған ұлттық масштабтағы ... және ... ... ... ... ... ауыл ... рыногінде тәуелсіз өндірушілердің саны өте көп.
Айталық ... ауыл ... 1987 ... ... ... ... сәйкес
фермрелік шаруашылықтардың саны 2 млн. 176 мың құрады. Бұл – ... ... ... мағынасында фермерлік шаруашылықтарға жатқызуға
болмаса да, аз сан ... ... ... рыногі болып саналатын ауыл шаруашылығы
рыногінің белгісі ... ... ... ... ... әсер ... ... болады. Өйткені ешбір фермер жекелей алғанда нарықтық бағаға
әсер ете алатындай өнімнің көлемін ешқашан да өндіре алмайды.
Ерікті бәсекелестік ... ... ... ... - ... және ... ... тек қана өз тауарын жарнамалап,
тек өз өнімінің сапасын бөліп көрсете ... Іс ... бір ... ... мен ... жағынан басқа фермердің астығынан ерекшеленуі
мүмкін, бірақ бұл астық бір ... және ... ... ... астық
болса,онда одан ешқандай айырмашылықты табу мүмкін емес.
Ерікті ... ... ... ...... жаңа ... ... келуі үшін кәдімгідей ... ... ... кіру ... әр ... ... мүмкін. Олигополиялық және
монополиялық құрылымдағы салаларда оларға ең алдымен масштабтың жағымды
тиімділігі жатады, ... ... ... ... ... ... және өнімнің бәсекелестікке бейімділігін арттыру.
1.3.Агробизнес пен агроөнеркәсіптік интеграцияның өзара байланысы және
әсері
Нарықтық ... – бұл ең ... ... ... ... ... оның барлық салаларында жұмыс істеуі. Нарықтық қатынастарға көшу
тұрғындарды бизнеске кеңінен тарту ... ғана ... ... бір ... ... ... барынша ауқымды және сан
қырлы ұғым. ... ... ол істі ... ... ... арасында сұранысқа ие өнім жасау, іс, ... ... ... бағыты, адам қажеттілігін қанағаттандырудың көзі және
сонымен бірге өмір салтының жүйесі ретінде қарастырылады.
Ең алдымен бизнес пайда табу ... ... ... ... болумен
байланысты қызмет ретінде анықталады. Мұның өзі ... ең ... ... оның ... ... болып табылады. Мұнсыз іскерліктің өзінің өмір
сүруін көз алдымызға елестету қиын.
Бизнестің өзіне тән ... – жеке ... ... ... ... жеке ... өзіндік, отбасылық, топтық, акционерлік,
яғни ұжымдық ... ... Бұл ... ... ... ... ... сөз емес. Бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік әлеуметтік-
экономикалық бағдарламаларды іске асыруды бұл жағдайда мемлекеттік тапсырыс
ретінде мемлекет қаржысына ... ... ... ... ... ... ... бизнесмен топтарын қолдау жолымен ... ... ... ... ... мемлекеттерде мемлекеттік
қолдауды, бизнесті жүзеге асыру үшін ... ... ұсақ ... ... ... немесе тұтастай агробизнес пайдаланады.
Бизнес экономикалық қызметтің басқа тұрақты ... ... ... өзгеру және жандылығымен, инициативтілігімен
ерекшеленеді. Бизнес жоғары деңгейде өзінше ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті қажет етеді.
Ерекше сипаты – нар ... пен ... ... ... ... Осы ... ... жетілдіруге, жұмыстың тиімді
әдістерін іздестіруге итермелейді, ал мұның өзі өз ... ... және ... ... алып келеді. Адам Смит іскерліктен
түскен пайданы жеке ... иесі – ... оның ... қызметі мен
коммерциялық идеяларын іс-жүзіне асыру жолындағы ... ... ... деп атады. Басқару саласындағы ірі маман Макс Вебер
бизнесті ақыл-ойдың дәнін себуші деп бағалаған. Америкндық экономист ... ... ... басты факторы, оның дамуының негізгі
қозғаушысы деп атаған.
Айтылған ойды ... ... ... категория және адамзат
қызметінің ерекше түрі ретінде бизнеске анықтама беруге болады.
Бизнес немесе іскерлік – бұл ... ... өз ... аясында жүзеге асыратын жекелеген азаматтардың немесе
лолардың топтарының ... ... ... олжа ... ... ... ... – нарықтық қатынас жағдайында ... ... ... өнім ... ... қамтамасыз ету, қамсыздандыру,
қызмет көрсету, жұмыс орындау және тұтынумен байланысты ... ... ... ... көп ... ... Қызметтің мәніне байланысты агробизнес
өндірістік, саудалық, қаржылық, делдалдық, сақтандырушылықболып бөлінеді.
Агробизнесті ұйымдастырудың ең қарапайым ... – жеке ... ... ... ... тар ... қызмет болып саналады. Оның
пайдасы ... және ол ... ... ... дәрежеде
қорғалмайды. Сондықтан бизнесмендер өздерінің күштері мен ... ... ... ... іскерлікке өтуге бейімділіктерін
жасырмайды. Бұл жағдайда ... ... ... ... да біртұтас кәсіпорын
құру кезінде жекелеген ... ... жеке ... ... ... ... ... оның құрылтайшылары мен
қатысушылары өндіріс құрал-жабдықтарын толық ... ... ... ... бұл ... оның ұжымдық әдісімен іс жүзінде ... ... ... ... ... ... табылады.
Сонымен қатар ұжымдық бизнестің ... ... ... ... ... ... ... бірігудің барлық мүлкіне
міндеттеме бойынша жауап беретін ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарына меншік топтық немесе ... ие ... Бұл ... ұжымдық меншік шеңберінде басқалармен бірге
ортақ кәсіпорынға біріккен ... ... ... негізгі құрал-
жабдықтар ақшалай меншік бөлігін белгілеу ... ... ... ... ... жеке ... құқын сақтауына болады. Жеке меншікті осылай
сақтаудың ... ...... ... ... ... құру ... Мұнда әр қатысушы өзінің үлестік акциясының қожайыны бола алады.
Құрал-жабдықтарды, капиталды, ... одан рі ... ... ... және тағы ... түрдегі ұжымдық
іскерліктің интеграциялық формаларына әкеледі.
Халық шаруашылығында жұмыс істейтін кәсіпорын ... ... ... ... ... әр ... ... келеді.Құқықтық
және өндірістік тұрғыдан олар жекелеген топтар мен түрлерге бөлінеді. Ол
үшін ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір нормаларын жасады. Олар – ... ... ... ... ... ... ... секторында – мемлекеттік және ... ... бұл ... кәсіпорындар өсіп, концерн, консорциум,
трест, синдикат, картель ... ... ... ... ... корпорацияларға айналуы мүмкін. Бизнестің осы ... мәні мен ... ... ...... ... ... бизнеске
қатысушылардың ерікті бірлестігі. Іскерлік ... ... үшін ... ... құратын өздерінің мүліктерін біріктіреді,яғни
серіктестіктің әрбір мүшесінің аталмыш кәсіпорынға ... ... ... ... салымына сәйкес өзінің үлесі болады.Алайда, қаржылық ... ... , ... ... серіктестіктің біріккен мүлкінің жалпы
құнынан қарыз асып кеткенде, олардың ... ... ... ... ... бөлінбеген болса өздерінің отбасы мүшелерінің мүлкіменен
жауап береді. Толық ... ... ... ... бар және
шаруашылық қызметі субъектісінің ... ... ие. ... айтқанда, олар
келісімдік қатынасқа барады, өзіне міндеттеме алып, оны орындауға және
мемлекеттік билік ... ... ... іс- қимыл танытады.
Коммандиттік серіктестік немесе сенімге негізделген ...... ... қызметі жөніндегікелісім – шарт негізінде
жасалатын бірнеше ... ... ... ... серіктестікке
қарағанда, мұнда мүшелердің бір ... ғана ... ... ... Олар ... ... ... аталмыш кәсіпорынның
міндеттемелері бойынша толық ... ... ... ... ... ... салушы мүшелер аталмыш серіктестікке тек өздерінің
салымдары көлемінде ғана ... ... ... ие ... да ... серіктестік мүшелерінің ... да ... ... билікке ие, ал коммандиттер өздеріне кіріс
келтіретін ... ... ... ғана ... ... Коммандиттік
серіктестіктің мүлкі жалпы үлес меншігі құқұқығы ретінде оның ... ... - ... ... жету және ... бір ... ... үшін бірнеше фирманың басын біріктіретін акционерлік
қоғам. Заңды тұлға ретінде корпорация өзінің барлық ... ... ... ... үшін жауап береді және іскер қызметтегі субъектілермен
бірге жұмыс ... ...... ... ірі ... ... ... АҚШ- тағы Кайзер индастри корпорейшн – нің құрамына
цемент, болат, ... ... ... кіреді. Корпорациялар
құрамында жүзге жуық ... мен ... ...... ... және ... дейін, 36 штатта және 30 шетелдік
мемлекеттерде ... 232 ... ... бар. ... 3,5 ... астам доллар құрайды.
Концерндер - өндірістік технологиялық байланыстарының көптігі
арқасында кең көлемді ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін пайдаланатын ... ... ... ірі ... Бұл ... республикамыздағыірі
мемлекеттік кәсіпорындарды реформалаудың барыншы келешегі мол тәсілі.
Холдингдік ... ... олар ... ... ... ... ие. Өйткені, олар басқалардың акциялары мен
қаржылай капиталын ... ... ... ... ... ... да холдингтер өздеріне кіретін
кәсіпорындардың, заң тұрғысынан алғанда өз бетінше жұмыс ... ... және ... ... ... ... әсер
ете алады. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... ... холдингтік бірлестіктің мүддесіне бағыттауға, егер
мұның қажеттілігі және ... ... ... ... ... қаржылық көздерін орталықтандыруды және қайта бөлуді жүзеге
асыруға мүмкіндік береді.
Консорциум – ... ... шешу үшін ... ... ... ... ... бірлестігін білдіреді. Ірі күрделі
қаржыны және ... ... ... ... ... жекелеген
кәсіпорындар әдетте өздігінен жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... және ... мен іскерлік ойларды орындау үшін олардың консорциумға бірігуіне
тура келді.
Бұдан өзге ірі ... ... ... ... ... ... формалары шапшаң дамып жатыр.
Олардың көпшілігі Қазақстан экономикасында пайда болды, ал енді ... ... ... нарықтық қатынастарға көшу аяқталғанда табысты ... ... ... ... ... жоспарлаудың ғылыми-методологиялық негіздері
Ауыл шаруашылығы күйзелісінен шығудың дұрыс жолы – ауыл шаруашылығын
дамытудың бағыт-бағдарын жоспарлау екені ешқандай дау ... ... ... ... ... стратегиялық жоспарлау агенттігі дүниеге
келді. Осы жағынан келетін болсақ ендігі жауап сұрайтын сұрақ сол ... ... ... ... ... ... Бірінші
кезекте ауыл шаруашылығы дамуын жоспарлаудың ғылыми ... ... ... осы ... ... ... және
әлеуметтік өмірдегі орнын анықтаумен тығыз байланысты. Егер оның қоғамдық
өмірдегі ежелден келе жатқан орнын ... ... онда ... ... ... ... бөлінуі осы ауыл шаруашылығынан басталғанын баса
көрсетуіміз керек. Жерді өңдеп, әртүрлі ... ... ... арқылы
өндірілген өнімді адамдар тек қорек ретінде ғана айдаланып ... ... ... ... ... ... де пайдасына жаратқан.Осылай
толығымен қол еңбегінен басталған ... ... ... ... ... ... ... Өйткені ол шаруашылықтағы ... ... ... жер ... ... өндірістік жолдарының
пайда болуы, ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... осы ... ... жіпсіз байланыстырып жіберді де ақырында
агроөнеркәсіп кешені пайда болды. Сөйтіп бұл кешеннің ... ... ... орны үлкейіп, ол өндіретін өнімнің ұлттық
табыстағы ара-салмағы ортс ееппен 40 пайыз ... ... ... ... қорытынды – ауыл шаруашылығының дамуын жоспарлауда онымен ... ... ... ... ... дамуын да назардан
тыс қалдыруға болмайды. Ал ... те ... ... ... ... ... және мал ... тиімділігін арттыру агроөнеркәсіп кешеніне
кіретін салалардың өзара байланыс деңгейін анықтау және ... ... егіс ... мен ... ... арттыру жән т.б.)
терең ғылыми негіздеуді қажет етеді.
Енді ауыл шаруашылығының ролін де атап өту ... ... ... ... ... бөлігін осы салада өндірілген өнімдер (олар
өңделгеннен кейін, не тікелей тұтынкға ... ме – ол ... ... ... ... халықтың көпшілігінің ... ... ... ... де ... байланысты. Ауыл
шаруашылығының негізгі өндіріс құралы – жер болғандықтан оны ... ... өте ... ... ауыл ... ... тікелей қатысы бар екенін күнделікті тәжірибе көрсетіп ... ... егін және мал ... өндіріс процестеріне
биологиялық факторлар тікелей әсер ететін болғандықтан өнімалу маусымдық
сипат алады да, еңбек ету ... мен өнім алу ... ... ... ... салдарынан көптеген ауыл қызметкерлері шаруашылық жылының
(бұл әсіресе егін шаруашылығына тән) кей ... ... ... жұмыс
жасайды да, ал кей кезінде жұмыссыз қалады. Осындай жұмыссыздықтың жүгін
жеңілдету үшін алдын-ала ... ... ол ... ... ... Әрине бұл көрсеткіштер де ғылыми тұрғыдан негізделмей
борлмайды.
Тағы бір көңіл аударатын мәселе – ауыл ... ... ... ауа ... көп ... ... агро және
зоотехникалық шаралар мезгілінде жүзеге асырылып, қабылданған ... ... мен ... ... ... жасалғанмен қолайсыз ауа-
райының салдарынан алынуға тиіс ... ... ... әбден мүмкін.
Бұндай жағдайда шаруашылықпен айналысатын ауыл тұрғындары ... ... ... ... ауыл шаруашылығының дамуын жоспарлау жоғарыда ... ... ... ... басталуы керек. Бірақ бұл
жеткіліксіз. Оған қоса сол ... ... ... де алдын-ала
анықтауды қажет етеді.
Бұл жерде методология деп ...... ... ... даму ... ... көрсеткіштер жүйесін, оларды ғылыми
негіздеу әдістері мен ... ... ... ... қарау
процесі болып табылады. Енді осы методологияның элементтеріне бөлек-бөлек
тоқталайық. Осы орайда бұл элементтердің ... ... ... ... мен ... құралдарына жеке меншік аясы кеңіп келе
жатқан жағдайға бейімделуі керек.
Жақын арадағы ... ... ауыл ... ... оның мәні – осы ... әрі ... әрі өте тиімді өндірілген
өнімдері халықты ... ... ... ... толық қамтамасыз
етіп қана қоймай, шетел нарығына да ... және ... шыға ... керек. Осыдан барып бұл саланың болашақтағы бағыт-бағдарын айқындап,
оны жоспарлаудың қағидалары туындайды:
- жалпыхалықтық мүддеден туындайтын еліміздің ішкі және ... ... ... ... ... ... уақытында жасап отыру үшін
ауыл шаруашылығының маңызды салаларының жедел дамуына мемлекеттік
қолдау көрсету (протекция) көрсету;
- ауыл ... ... ... ... ... ... мен ... қатынастардың етек жаюына көмектесу мақсатына
тиісті экономикалық механизмдер жасау;
- аталмыш саланың даму жолында шаруашылық жүргізудің ... ... ... моделін өзара үйлестіре пайдалану үшін ұйымдастыру-
құқықтық негіздерді қамтамасыз ... ауыл ... ... ... ... өнімділігі мен
сол еңбектен ... ... ... ... осы шаруашылықты
жабдықтап және оның ... ... ... ... ... ... ... қарастыру;
- ауыл шаруашылығының таңдаулы өнімдерінің ... ... ... ... ... саланы жоспарлаудың тек
негізгі, қапелінде өзгермейтін қағидалары ғана болып табылады. Ал болашақта
жоспарлауға ... ... ... ... ... бұдан да басқа қағидалар ғылыми негізделуі мүмкін. Ол қағидалар ... ... ... ... пен оны жүзеге асыру
шараларынан туындайды.
Ендігі мәселе – ауыл ... орта және ұзақ ... ... әдістері мен әдістемелерін қарастыру болып отыр. Ол
үшін ең әуелі жоспарларда орын алатын көрсеткіштер жүйесін ... ... ... 1995 жылы ҚР ... ауыл ... ... мемлекеттік
қорға сатып алу көлемін көрсеткіштер жүйесінен алып тастаған болатын. Бұл
абйыбына бармай, ғылыми негізделмей, ... ... ... екендігін
өмір өзі көрсетті. Өйткені сол өнімдерді нарық жүйесіне шығарушылар өз
тауарының қалай да ... еш ... ... ... ... екі
шартпен анықталады:
- тауар өндірушілер сол тауардың ... ... ... ... ... бар екендігін алдын-ала білу қажет;
- нарықтық баға шаруашылыққа ең төменгі пайда келтіретін бағадан төмен
болса, онда үкімет, ... ... ... ... ... ... ... сол шаруашылықтардың ең соңында (төмен
дәрежеде болса да) пайдамен ... ... етуі ... ... атап ... ... мақсат біреу: ауыл
шаруашылығы дамуының жоспарлы көрсеткіштерінің ішінде соның өнімдерін
мемлекеттік ... алу ... ... ... ... жөн. Бұл ... ... жүйе тұсындағы жағдайдан айырмашылығы – ол
жоғарыдан ... ... ... ... үкіметтің басқа да нарықтық
субъектілермен теңдес жағдайдағы мемлекеттік ... ... ... де, ... ... бағыт-бағдар сілтейді. Бұл ретте ҚР
әлеуметтік-экономикалық дамуының 1998-2005 ... ... ... ... аталады. Олар көлемді және ... ... және ... сан мен ... ... болып бөлінеді. Кейбір көлемдік, абсолюттік үлес ... ... ... ... де, АҚШ ... өлщемімен де
беріледі. Соңғы өлшем көбінесе экономикалық-әлеуметтік өмір ... ... ... ... ... ... экономикамыздың не өсуін, не кері кетуін сипаттайтын қарқын
көрсеткішін де атап өту керек. Бірақ бұл да ... ... ... көлемдік көрсеткіштерді салыстырмалы бағамен ... ... яғни ... ... ... ... ... жағдайда қарқын
көрсеткішін анықтауға болмайды деген сөз.
Жоғарыда келтірілген көрсеткіштер ... ... ... дамуын сипаттайтын көрсеткіштер: ауыл щаруашылығы (оның
ішіндегі жеке бір сала ) ... ... ... ... салыстырғандағы
қарқыны ( пайыз бойынша), осы саланың жалпы өніміндегі жеке меншікті
шаруашылықтардың үлес ... ... ... ... ... шығарудың
жылдық қарқыны, дәнді дақыл, қызылша, мақта, майлы дақылдар, ... ... ... ет ... ... сүт, ... жүн,
тері шикізатын өндірудің 2000 және 2005 жылдардағы мен салыстырғандағы өсу
қарқыны және жылдар бойынша ... ... ... ... ... Осы
көрсеткіштер арқылы саланы жоспарлаудың әдістерін таңдай отырып, көлемдік
көрсеткіштерге жүгінеміз. Әртүрлі өнімдерді ... ... ... ... аясы да әрқилы болуы заңды. Енді осы әдістерді қысқаша
қарастырайық.
Егер ауыл ... ... мен оның ... ... ... болсақ, онда бұл жоспарлаудың бағдарламалық-
мақсат жасау әдісі кеңірек қолданылады. Бұл әдістің мәні - ... ... ... және ... ... ... негіздеп алып, сол
мақсатқа жету кезеңдері мен керекті ресурстарын ... ... ... ... ... ауыл ... дамуының
жалпымемлекеттік жоспарының ажырағысыз бөлігі ретінде қарастырылады.
Осы саланың ... ... ... негіздеу үшін
экстрополятивтік әдіс те ... ... ... ... ... ... ... отырған мерзімге дейінгі 4-5 жыл бойындағы
өнімділік дерегін ( орта жылдық ... ... ... бұл ... ... ... жасаған шақта көбірек қолданылады да, кейін
басқа да әдістемелер ... ... ... ... ... ... ... қай деңгейде болса да (макро, микро ... ... ... ... негізделмесе де, оны хоспарлауда
өте кең қолданылатын әдіс – ... ... ... ... ... қорлар және оларды пайдалану мақсаттарына
сәйкес бөлу деп үстіртін, әдістің маңызын төмендете түсіндіру етек ... ... ... ... ... ... болса, екінші бөлігі бөлу
емес, қажетті мөлшер болуға тиісті. Ал бұл баланс көрсеткіштерін ... ... ... ... осы әдіс ауыл ... ... ... баланстар
арқылы қолданылатынына тоқталайық. Алдымен егін ... ... ... жер ... анықтауда бірнеше баланстық
есептеулер жасалынады.
Олардың біріншісі – ... ... ... балансы.
Онда жыртылған жерлер, жемісті ағштар бағы, ... ... ... ... ... ететін жерлер, табиғи және жақсартылған шабындықтар,
табиғи және жақсартылған жайылымдар, тағы ... ... жыл ... ... сол жыл ... ... содан барып жыл аяғындағы
көрсеткіштердің жыл басындағымен салыстырғандағы өзгеру ... ... ... жыртылатын жерлер мен егістік далалардың баланстарының
схемалары мен оларды жасау әдістері берілгендіктен бұл ... оны ... Тек айта ... нәрсе - әрбір дақыл бойынша керекті өнім ... ... ... онда оған ... егістік жер көлемі сол дақылдың
өнімділігіне тікелей байланысты болады. Сондықтан өнімділік ... ... ... оған ... тигізетін факторларға көп көңіл ... ... (жер ... мен егіс жұмысының технологиясын
жақсарту, тыңайтқыштар қолдану, егістіктің күтім жұмысын жақсарту, ... ... ... ... шаруашылықтардың озық тәжірибесін
үйрену, есепке ала отырып, өнімділіктің ... ... (ӨЖД) ... ... анықтауға болар еді:
ӨЖД= ӨФ + ӨІ
Мұндағы:
ӨФ – факторы бойынша орташа жылдық есеппен алынған өнімділік;
ӨІ – «І» - ... ... ... көбею мөлшері.
Егер жоспар бойынша өнімділік ... ... ... және сол ... ... ... шаралары алдын- ала
қаралған болса, онда осы дақылды егуге керекті жердің көлемін табу ... ... ... ... мал ... қоры мен ... ... сапалылығы азықтағы протеин мөлшерімен және малға жұғымдылығымен
өлшенеді. Осыны ескере ... ... әр ... және әр ... ... ... жылдық нормасы белгіленеді. Егер осы норманы мал
басының санына ... мал ... ... ... ... Енді осы
көлем көрсеткішін азықтың барлық қорымен салыстыра қарау үшін баланстық
есеп керек.
Қорыта айтқанда, ауыл ... ... және ... ... қана ... ... сүйену жеткіліксіз. Ол үшін бұл сала ұйымдастыру-
заңдастыру, экономикалық ынталандыру, баға саясатын ұстану, ... ... ... ... ... үлкен ыждаһаттылықты керек
етеді.
2.2. Агроөнеркәсіптік бірлестіктердің ... ... мен ... ... дамыған елдердің, әсіресе АҚШ-тың ауыл шаруашылығы
агроөнеркәсіп комплексінің көп ... ... ... ... ... Осыған байланысты агробизнестің өндірістік сауда ... ... ... ... ... көп ... ... негізінде жүзеге асырылатын агроөнеркәсіп
кешенінің барлық буындарының технологиялық және ... ... ... ... бірлестіктер салааралық бірлестіктер салааралық
байланыстардың тегерішіне әсер ететін агроөнеркәсіптік интеграцияның бір
тәсілі ретінде көрінеді. ... ... ... ... ... мен ... ... шаруашылық және салааралық
байланыстардың экономикалық тегеріші және ... ... ... ... ... ... Сондықтан да дамыған
елдердегі агроөнеркәсіп кешені өндірістік жүйесінің жақындасу ... ... мен ... ... ғана ... орны ... ... ынталандыруын да, сондай-ақ оның дамуы мен
кең етек жаюын шектейтін де ... ... ... ... бірлестіктері рөлінің өсуін ... ... ... және ауыл ... ... ... ... машиналық кезеңіне өткізу және одан әрі индустриалдық
тұрғыдан дамыту жағдайында оның мамандануымен және ... ... ... Бұл ... ... күрт ... алып ... өндірістік-сауда бірлестіктері шеңберінде өнеркәсіптік және сауда
кәсіпорындарымен ұйымдық жақындасуын жеңілдете түсті.
Агроөнеркәсіп бірлестіктері шеңберінде ... ... ... 2 ... ... ... ... жақындастыру
масштабы, технология, ұйымдастыру ісіндегі мәнді ... мен ... ауыл ... мен өнеркәсіп саларындағы өндірістік процестердің
ерекшелігіне орай болмашы ғана ... ... да ... ең ... жем-шөп, жұмыртқа өндірумен және асыл ... ... құс ... ... ... ... бір-бірімен байланысты
кәсіпорындарды қамтиды. Олардың көпшілігі контракт жүйесі бойынша ... ... ... ... ... кешенінің
2 және 3 сфераларындағы блокта негізінен ауыл шаруашылығы шикізаттарын,
сондай-ақ тек бұзылатын өнімдерді өндіру және ... ... ... бірлестіктерінің дамуы, бір жағынан өнеркәсіп-сауда
фирмаларының ауыл ... ... ... ... жағынан ірі
фермерлік капиталдың ... ... ауыл ... ... ... ... Агроөнеркәсіп бірлестігін ... ... ... ... енетін шаруашылық бірліктерін
диверсификациялау процесінің элементі болып ... ... ... ... ... ... ... айырмашылық әлеуметтік табиғатының ұйымдық тәсілінің, басқару
әдісінің, ... ... мен ... ... ... ... ... қатар фермерлік капитал арқылы құрылған агроөнеркәсіптік
бірлестіктердің бірқатар ... ... бар. ... олар ... мемлекет беретін қаржылық жеңілдіктерді пайдаланып,
көптеген жағдайда монополистік корпорациялармен ... ... ... ... ... (АҚШ, Батыс ... ... әр ... ... ... ... ... ұйымдастыру мен
жұмыс істеуінің біпқатар ортақ ... ... ... Контарктылық байланыстар негізінде агроөнеркәсіптік бірлестіктер
ұйымдастыру кең тараған тәсіл болып табылады.Белгілі бір ... ... ... ... өз ... ... белгілерін жинақтай білетін шаруашылық аралық
кешендер де осыған ... ... ... ... ... ... ... бірлестіктері – корпорайиялардың, ірі ... ... ... құрамдас буыны болып
табылады.Мұндай бірлестіктерді диверсификациялау бағаның және қолда
бар ресурстар мен негізгі ... ... ... ... ... ... ... деңгейін төмендетуді
қамтамасыз етеді.
3) Агроөнеркәсіптік интеграцияның ... ... ... ... ... бойынша құрылған салалық ... үлес ... көп. ... ... кооператив
шеңберінде түрлі сала бойынша мамандандырылған фермалар мен
кәсіпорындарды ... ... ... ... бірлестіктері де бар.
4) Агроөнеркәсіптік бірлестіктеріне түпкі өнімді шығарудың біртұтас
технологиялық ... ... ... ... жоғары деңгейі, өндірістік инфрақұрылымның дамуы,
сенімді ақпараттық қызмет көрсету, көп мөлшерде ... өнім ... ... ... ... ... ... принципіне құрылған. Сондықтан да кешеннің өндірістік
буындары өздеріне қолайлы ... ... бар ... ... ... ... ... өндіру аудандарына орналасқан. Өнім
өткізумен айналысатын буын мүмкіндігінше тұтынушыға жақын орналасады.
2.3.Кооператив түрлері және дамыған ... ... ... даму ... ... ... ... мол тәжірибесі
жинақталған. Ұлыбританиядағы бірінші тұтыну кооперативі алғаш 1844 жылы
құрылды. ... бері ... ... дамыған елдердің экономикасында
көрініс тауып отыр. АҚШ-та, ... ... ... емес; өткізу,
жабдықтау, несиелік, қызмет көрсету ... кең ... ... ... ... аталған салаға қарағанда едәуір баяу
дамуда.
Фермерлерге өндірістік емес кооперацияның тиімді тұсы өзіндік жұмыс
салтын ... ... ... ... бойынша шешім қабылдау
жауапкершілігін өз мойнына алуда. Соның нәтижесінде ... өз ... ... деген материалдық мүдделіліктің жоғары деңгейі
сақталады. ... емес ... ... ... ... ... ... және қаржымен қамтамасыз
ету, өнімді өңдеу және өткізу жүйесіне кіреді. Осы бағытта рынокті, ... ... ... ... ... ... ... арқылы дамыған елдерде дайындаудың, өңдеудің, көтерме
және бөлшек ... ... ... және ... ... жеке ... ... түрлерінің нақты жүйесі
құрылған.
Аталған елдердің кооперациясы негізделетін ... әр ... ... ... ... өйткені ол оған тек қана өнімін
өткізуге кепілдік беріп қана қоймайды, сонымен бірге ... ... Оның ... ... ... ... кооперативтен шығып,
ауысуына, тағы бір мамандандырылған кооперативке енуіне, ... ... 2-3 ... мүшесі болуына болады.
Жабдықтау, өткізу, өнім апасын бақылау, кеңес беру ... ... ... іс жүзінде фермалардағы барлық өндірісті бақылайды.
Жекелеген елдерде фермерлік кооперативтерге немесе ... ... ... өнім ... ... ... т.б. мемлекеттік
реттеу міндеті жүктелген.
Соңғы жылдары АҚШ, ГФР, ... ... ... ... ... және ... жөніндегі қызметтерді
көрсететін, фермерлерді ауырған ... ... ... ... кадрларды дайындауа, фермерлерге кеңес беретін ... ... ... дами ... Фермерлердің сауда агентінің рлін
атқаратын фирмалармен, ... ... ... ... ауыл ... ... сату және сатып алу
жөнінде бітім жасасатын контрактылық ... ... бола ... ... ... ... 1970 жылдардың аяғында
венчурлық ... ... ... Олар ... жаңа ... ... ... жұмыстарын жүргізіп, қажетті ғылыми ... және ... ... ... ... ... ... конъюнктураны зерттеп, жаңа өнімнің шағын партиясын
тәуекелге салып шығарады. Рынокты жаулап, жоғары рентабельді ... ... ... ... ... ... жаңа
ізденістерді бастайды немесе өзінің өмір сүруін тоқтатады.
Көптеген батыстық елдердің ауыл шаруашылығындағы ғылыми-техникалық
революцияның жаңа кезеңінде фермерлік ... өте ... ... ... ... ... компьютерлер, т.б. сатып
алатын ... ... ... ... ... ... дүниеге
келді. Негізгі қорды сатып алуға шығынын үнемдей ... ... ... ... арттырып, оны тікелей өндіріс өнімін
арттыруға, тауар ассортиментін кеңейтуге және пайданың ... ... ... ... аграрлық кооперативтерге жан-жақты қолдау
көрсетіп, мемлекеттік тапсырыстарды, әр ... ... ... ... кооперативтердің бірлестіктеріне салықты азайту және
жеңілдік несиелер беру жолымен кооперативтерді жасырын ... ... ... ... ... ... интеграцияны дамыту бірқатар басқару міндеттерінің
фермерден ауыл шаруашылығы емес фирмаларға ауысуына ... ... ... ... қабылдау барған сайын технологиялық
процестің бастапқы және ... ... яғни ... 1 және 3 ... фирмалардың қолына көшірілуде. Негізінен
бұл құбылыс контрактация жағдайында ерекше байқалады, ... ... тек қана ... ... және өнім ... үйлестіру әдісі
емес, сонымен бірге ағымдағы ... ... ... ... ... ... Бұл ... орталықтандырылу және ыдырату принциптерінің бір
– бірімен үйлесуіне мүмкіндік беріп, ұйымдық ... ... ... қамтамасыз етеді, шешім қабылдау функцияларын барынша тиімді бөліп
және басқарудың тәсілдері мен ... ... ... ... ... ұйымдық тәсілдеріндамыту дамыған
елдерде өндірістік ... ... ... ... ... ... жаңа ... мен тәсілдерін – маркетингті, кешенділікті және
жүйелілікті енгізумен ... ... ... ... ... ... - ... тұтынушымен өзара тығыз
байланысына қол ... ... ... ... ... ... ... бағдарланады, оның мақсаты - өнімді
өндіруге, өңдеуге және өткізуге кететін шығындар жиынтығын ... шешу ... ... ... осы ... ... ортамен өзара қимылы есепке алына отырып, осы ... ... ... ... және түпкілікті мақсаттарын
оптимизациялауды білдіреді.
Агроөнеркәсіп бірлестігін басқару – ең алдымен буындардың ... ... ... осы жүйенің барлық құрамдас элементтері біртұтас
үйлестірілген бағдарламаға бағынуы керек.
3.2.Ауыл шаруашылығының әлемдік ... ... ... ... ... 2004 ... дайінгі аралықта Қазақстан Республикасының
аграрлық секторының ... ... ... ... қатар ауыл
шаруашылығының нарықтық жүйемен ... ... ... ... Мұндай интеграцияның мүмкіндігі мен тиімділігі нарықтық
экономиканың келесі ... ... ... ... баға
құру еркіндігі, оның дамуын реттейтін заңдық және нормативтік база.
Қазіргі нарық конъюнктурасын зерттеу көрсеткендей ҚР – нан әлемдік
нарыққа ... ... ғана ... пен баға ... ... әлемдік саудаға интеграцияланудың осал тұсы болып ... ... ... ... ... ... бұл ... өз кезегінде алдағы уақытта экономиканың аграрлық
секторының нарықтық позияциясының күшеюіне әсер ... ... ... ... ... ... етіп отыр.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің негізгі факторлары дегенде тауар
сапасының тұтынушы сұранысына сәйкестігі және ... баға ... еске ... ... ... ... өнімнің сапасы мен
бәсекеге қабілеттігін қамтамасыз етудің негізгі шарттары:
1. Өнімді дайындау, өндіру, ... ... ... ... ... стандарттарға негізделген өнімнің сапасын басқару жүйесін
жасау.
3. Стандарттаудың ұлттық жүйесін жетілдіру және оның ... ... ... ... ... стандарттау жүйесінің мақсаттарымен
үйлесуі.
4. Өнімді сертификаттаудың ұлттық жүйесі мен сапа жүйесін ... ... ... орнататын сауда кедергілерінің құрамы мен
қатаңдығын қарастыратын іс-шараларды ... ... ... міндеті болып тұтынушының қажеттіктерін баға
құрылу механизміне негізделген сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... болып табылады. Қазіргі таңдағы
маркетинг бұл – көп ... және ... ... ... ғылымының ерекше саласы, ойлау образы мен ... ... ... ... ... мен ... методикасы мен
қазіргі үнемі өзгермелі нарық жағдайында бизнес жүргізу ... ... ... ... жүйесіне енуіне байланысты
маркетингтің ролі өндіріс тиімділігін көтеру құралы ... ... ... ... оның ... нақты нарықтық шарттарға икемді болуы
қажет, әсіресе ауыл шаруашылығы саласы.
Қазақстанның әлемдік экономикалық кеңістікке интгерациялану ... ... ... ... ... асуы тиіс.
Сонымен бірге әлемдік нарыққа кіруде мемлекет ... ... ... ... кедендік саясат сияқты экономикалық
тегеріштер (рычаг) мен стимулдардың маңызы зор. ... ... ... ... ... динамикасы - өндірушілердің
тауар нарығында тиімді қызмет ... ... Даму ... ... ... нарығының ашықтық деңгейі,нарық технологиясы да өз әсерін тигізеді.
Халықаралық еңбек ... мен ... ... ерекше орынға ие,
себебі әр елде басқа елдерге қарағанда ерекше ресурстар мен шарттар бар:
белгілі бір ... аз ... ... ... ... бөлінісі мен
мемлекеттердің белгілі бір тауарға мамандануы жалпылама үнемдеуге жол
ашады.
Бүгінгі ірі машина ... ... ... ... ... мен ұлттық шекарадан асатын кооперацияға әкелді.
Индустриясы дамыған елдер өзге елдердің ауыл ... ... ... ... ... ... өз ... тұрғындарының қомақты бөлігі
ауыл шаруашылығының орнына қалада ... ... ... Осы ... ... ... өнімді өндіруші елдер
мен шикізат ресурстарын ұсынушы ... ... ... ... орнықты. Алайда Қазақстан әлемнің минералды-шикізат нарығына
белсене араласқанына қарамастан ... ... ... мен ... ... жеткілікті деңгейде дайын емес.
Қазақстан Республикасының ауыл ... ... ... ... ... ... ... еңбек бөлінісінің дамуының ... оны ... іске ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың “2003 жылға арналған сыртқы және ішкі
саясаттың ... ... ... ... халқына Жолдауында: “Біз
сыртқы экономикалық саясатымызды күшейтуіміз керек, ол үшін ... ... ... ... ... нарықтарда берік позияцияларды таңдау
керек. Қазақстан нарықтық ... ... ... ... ... ... Біз үшін әлемде орнымызды тауып, шығындардан ... ... ... ... әрекеттеріміздің стратегиясын дұрыс
ойластыруымыз тиімді. Бұл арада Үкімет ДСҰ-ға кірудің ... ... ... ... ... ... үшін стратегиялық маңызы бар осындай
бағдарламаларды қабылдауы Қазақстанның ауыл шаруашылығының әлемдік аграрлық
нарықпен тиімді ... ... ... ... ... ... ... кіруінің мәселелері мен
шарттары
Әлемдік аграрлық нарыққа интеграциялану, оның ішінде ДСҰ-на ену
мәселесі, әр ел өзінің саяси, экономикалық, ... ... ... ... өз ... шешетін күрделі процесс болып табылады.
ҚР-ның мәселелері, оның ішінде ауыл шаруашылығы ... ... ... ... келе ... Бұл ... шет ... әсіресе
ДСҰ-на енген елдерде кеңінен зерттеледі, ал соңғы жылдары ТМД –ның ДСҰ-на
енген елдерінде де талқыланады ... ... ... және кейбірі
жақын арада ұйымға қосылайын деп отыр (Ресей, Қазақстан, Украина, т.б.).
Қазақстан ... ... ... ... ұйымдық-экономикалық негіздері көбінесе мемлекеттің
Дүниежүзілік Сауда Ұйымына енуімен тығыз байланысты. ... мүше ... ... 2/3 бөлігін билеп, халықаралы банк жүйесін және ... ... бұл ... іс ... ... азырақ дамыған
елдердің экономикасына араласуына жол ашады, ондай елдердің ... ... де ... ... қатысты түрде төмен деңгейіне қарамастан
Қазақстан дәстүрлі түрде дамушы ел деп ... ... ... ... ... ... төмен деңгейі мен жоғары туу деңгейі және
қоғамдық дамудың ... ... тән. Ал ... ... ... деңгейі,
адам және материалды-техникалық ресурстары елдің әлемдік интеграциялық
процестеріне белсенді түрде ... ... ала ... экономикалық
эволюция процесінің кезеңдерін, мазмұнын және логикасын айқындайды.
Ауыл шаруашылығы тауарларын халықаралық ... ... ... ДСҰ ... іске ... ал бұл өз кезегінде Уругвай
раундының Аграрлық келісіміне ... ... (URAA). ... аталмыш
саладағы үш басым бағыт белгіленген: нарыққа шығу мүмкіндігі, ішкі қолдау,
экспорттық бәсеке.
Аталған талаптар дамыған елдерге ... ... ... ТМД-ның басқа елдері сияқты талаптар бірегей ортақ емес. Біздің
елімізге қашан, қалай, не үшін және қандай шарттармен ДСҰ-ға ену ... ... мен ДСҰ ... осы ұйымға ену ... ... ... ... ... ... және т.б. ... бойынша дайндық
деңгейі төмен болып отыр.
Ауыл шаруашылығы тауарлары саудасының арнайы келісімдері бойынша
заңнаманың әлсіз ... ... ... ... ... ... орай ауыл ... тауары саудасын реформалаудың
принциптері мен механизмдерін және ... үшін ... ... ... ... отыр.
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік қолдау. Ауыл шаруашылығы бойынша
келісімдерде әділ бәсеке принципі ... ... ... ... ... бағыттардың бірі болып отыр.
“Жасыл себет” ... ... ... ... мен ... әсер ... немесе әсер етпейтін мемлекеттік қолдау шараларынан
тұрады. Бұл ... ... ... есебінен қаржыланады, тұтынушы
қаразатынан емес.
“Жасыл себет” шегіндегі мемлекеттік шығындар ... ... ... ... ... кадр ... ... және даярлау, ақпараттық –
консультациялық қызмет;
- ветеринарлы және фитосанитарлы ... ... ... ... ауылшаруашылығы өнімін өндіруге көмектесу (жинау, өңдеу, нарықтық
ақпаратты таратуды қоса алғанда)
- инфрақұрылымды ... (жол ... ... ... ... ... бұл шығынға олардың жұмыс істеп тұруын
қамтамасыз етуге кететін шығындарды қосылмайды;
- ... ... ... ішкі ... ... ауыл ... тауарын өндірушілердің табысын кепілді ... ... ... ... өндіріс түрі мен көлеміне қарамастан өндірушілердің табысын қолдау;
- ... пен ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өндірісінің құрылымын қайта құруға көмектесу;
- қоршаған ... ... ... ... режим шектен тыс өндірісті шектеуге бағытталған “көгілдір
себет” ... ... ... ... ... ... бойынша сауда
мен өндіріске тікелей әсер етуші ішкі ... ... ... мен ... ... қолдау,шығыстардың түрлері)
Агрегатталған қолдау шаралары негізгі интеграциялық көрсеткіш және
жыл сайынғы барлық мемлекеттік көмек түрлерінің ... ... ... ... ... ... ... шаралары 20 пайызға дейін
қысқаруы керек.
Аталған әдіс ауыл ... ... ... елеулі
икемділікті қамтамасыз етеді, ... ... ... түрлі қысқарту
деңгейін орната алады,сәйкесінше сезімтал өнім түрлеріне қолдауды сақтауға
мүмкіндік береді.
ДСҰ-ға мүше ел ... ... ... ... ... ... ... елдердің ауыл шаруашылығы өндірісінің жиынтық құнынан 5 пайыз
көлемінде, ал ... ... үшін 10 ... дейінгі көлемде көмек (қолдау)
көрсетуге шартталса ғана құқылы.
Қорытынды
Заман талабына сай бизнестің әсері ... ... ... шаруашылығы өнімдерінің рыногіне күшейген шақтағы ауыл шаруашылығының
аралас салалармен тығыз топтасып ... ауыл ... ... ... ... ... бөлек қарастыру терең зерттеуге
мүмкіндік бермейтіндігі анықталды. Сондықтан агробизнесті жүзеге асырудың
теориялық - ... ... ... және ... ... артып отыр.
Құрылымдарға талдау жасау көрсетіп ... ... ... ... ... ... жағынан, құрамы бойынша
ерекшеленеді.Өзінің қарауындағы ... ... ... ... ... ... бұл айырмашылықтар айқынырақ байқалады.
Агроөнеркәсіптік өндіріс пен агробизнесті жекелеген салаларға бөлу
процесінің экономикалық ... ... ... ... ... ... олардың әрқайсысының орнын анықтауда, екіншіден,
тұтастай ... ... ... ... және қарқынды дамуы
жекелеген салалар мен сфералардың рационалды арақатынасынан айқындалатын
болғандықтан, бұл ... ішкі тепе – ... ... ... ауыл шаруашылығының дамуын жоспарлау жоғарыда қысқаша
келтірілген тұжырымдарды ғылыми негіздеуден ... ... Оған қоса ... методологиялық негізі де алдын-ала анықтауды қажет етеді.
Бұл жерде методология деп отырғанымыз – ... ... ... даму ... ... көрсеткіштер жүйесін, оларды ғылыми
негіздеу әдістері мен әдістемелерін біріктіріп, өзара байланыстыра қарау
процесі болып табылады. Баяндамада осы ... ... ... ... Осы орайда бұл элементтердің мән-мағынасы бұрынғыдан
өзгеріп, нарық ... мен ... ... жеке ... аясы ... жатқан жағдайға бейімделуі керек.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Государственная агропроизводственная программа ... на ... гг. ... 2002
2. Личко Х.П. Прогнозирование и планирование АПК. М., Гардарики,
1999.
3. Калиев Г.А., ... А.А., ... ... ... в ... ... ... Оспанов М.Т. Теория и практика агробизнеса. Алматы, 1997.
5. Құбаев Қ., Ихданов Ж. ... ... ... ... ... ... ... Н.А. Казахстан – 2030. Изд. “Білім”, 1997
7. Фатхудинов Р.А. Конкурентоспособность: экономика, ... ... М., ... –М., ... Указ Президента РК от 27.12.1993 г. №1483 “ О неотложных мерах по
формированию валютных резервов ... и ... ... ... Т.И., ... Р.Ю., ... У.К. Повышение эффективности
сельского хозяйства Казахстана в ... его ... ... ... ... и консалтинговый
институт агробизнеса при ... А., 2004

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен9 бет
Агроөнеркәсіптік кешендер және агробизнес38 бет
Агробизнес қызметінің теориялық негіздері29 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Қазақстанда агробизнестің қалыптасуы мен дамуы176 бет
Агро өнеркәсіп кешенінің қазіргі даму жолдарына жалпы сипаттама51 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіп кешені10 бет
Агроөнеркәсіп кешені20 бет
Агроөнеркәсіп кешенінің дамуының теориялық және әдістемелік негіздері74 бет
Агроөнеркәсіп кешенінің нарықтық экономикасы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь