Валюталық саясат туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І.Валюталық саясаттың ұғымы, формалары, түрлері мен құрылымдары ... ... 4

1.1 Валюталық саясаттың ұғымы, формалары, түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Валюталық бағамдарының режимін реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

ІІ. Қазақстан Республикасындағы валюталық саясаттың ерекшелігі ... ... ... .14

2.1 Қазақстан Республикасында валюталық нарықты реттеудің мағынасы мен қажеттілігі және саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Қазақстан Республикасындағы ұлттық банктің валюта нарығын реттеу саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.3 Валютаның тұрақтылығын сақтау және нығайтуға бағытталған саясаттың құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.4 Дамыған елдердің қазіргі кездегі валюталық саясаттың мазмұны мен формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Қазақстанда ақша бірлігі теңге деп аталады. 1991 жылы тамыз айында Ресей, Украин, Белорус мемлекеттері өзара келісімдеріне байланысты (Беловежск келісімі) Кеңес Одағы ыдырай бастады. Қазақстан тәуелсіз мемлекет ретінде егемендігін жариялады. Дегенмен ақша ресүрстары ортақ жүйеде қолдана берілді. Өтпелі экономиканың ауыр кезеңінде 1992 жылы Ресей қаржы саясатына байланысты жаңа ақша бірлігін Іпығаруы Қазақстанда экономикалық жағдайын қиындата түсті. Себебі, ақша айналымында Кеңес ақшасының көлемі шегінен тыс көбейіп құнсызданды. Міне, осы бірқатар себептерге байланысты Қазақстан өз ұлттық ақша бірлігін 1993 жылы қараша айында шығара бастады. Оны енгізу жылдам әрі бар болғаны бес күн ішінде жүрді. Сөйтіп Қазақстанда, егемендік алғаннан кейін 1993 жылдың 15-қазанында шығарылған ақша "Теңге"
Ұлттық ақша бірлігі болып, сод жылдың 13-желтоқсанда қабылданған
"Қазақстан Республикасының, ақша жүйесі" деген заңмен бекітілді. Енді од, еліміздегі жалғыз ғана төлем құралы. Ал ұлттық валютамыз енгізілген күн қаржыгерлер мерекесі ретінде аталып жүр.
Қазақстан жерінің тарихына көз салатын болсақ, белгілі Жібек жолының бойында біздің ғасырымыздан бұрын ірі орталық сауда орындары бар болғаны белгілі. Әрине ақша қызметін атқаратын құнды заттар мен мал-мүліктердің болғанына даусыз дәлелдемелер жеткілікті. Сол ғасырлардың өзінде монета-теңғелер жасалды: алтын теңге (алтыннан жасалған), күміс теңғе (күмістен жасалған) қүндарына сөикес балама ролін атқарған. Сауда-саттық қарым-қатынасында жеңіл, тиімді жақтарын қолдана білген.
Қандай болмасын экономикалық жүйенің, экономикалық саясатың түпкі мақсаты – бағалар тұрақтылығын, экономикалық өсу мен толық жұмыстылықты қамтамасыз ету. Бұл жағдайда айырбас валюта бағамы мен оның мүмкін өзгерістері айналымдағы ақша мөлшерінің және баға деңгейінің тұрақтылығын қамтамасыз етумен қатар, экономикалық саясаттың маңызды аралық мақсаты болып табылады. Бірақ валюта бағамы өзгерісі экономиканың барлық салалары мен секторына біркелкі әсер етпейді. Ұлттық валютаның күшеюі экспортқа жұмыс істеп жатқан салалардың импорт өнімдерімен бәсекелесу мүмкіндіктерін азайтады. Сонымен қатар, ұлттық валюта кұнының өсуінің кері әсерлерімен шектелмейді, өйткені одан импорттық шикізатпен жұмыс істейтін өндіріс салалары ұтады. Ал ұлттық валюта құнының азаюы кезінде ұтушы мен ұтылушылар орны ауысады. Соған қарамастан, импортерлер мен экспортерлер өз экономикалық іс-әрекетін жоспарлаудың тұрақты негіздерін қамтамасыз ету үшін болжамды өзгермелі валюта бағамдарымен жұмыс істеуге ұмтылады.
1. Деньги, кредит, банки. / под ред. Г.С. Сейткасимова - Алматы: Экономика, 2007 ж.
2. Деньги, кредит, банки. Финансы и Статистика, 20010 ж.
3. Деньги, кредит, банки. / под ред. Г.С. Сейткасимова - Алматы: Экономика, 2006 ж.
4. Омирбаев С.М. «Финансы» Астана 2010 г. Гл.-17.
5. Инструмент независимости: Г.Б. Байназаров, А.: 2007, Анактап
6. Марина Хегай «История тенге» // Деловая неделя № 44(572) 15. 11. 2009 г.
7. Тенге: Хайрула Габжалилов, А.:2003, Алматыктап
8. ҚР “Бағалы қағаздар нарығы”туралы Заңы. Егемен қазақстан 3 шілде 2007 ж.
9. ҚР “Валюталық реттеу туралы” Заңы. 24 желтоқсан 1996ж.
10. У.М.Искаков, Д.Т. Бохаев, Э.А.Рузиева. Финансовые рынки и посредники. А., 2005.
11. Стайнер Б. Ключевые рыночные концепции. 2008 г.
12. К. Ж. Бертаева. Казахстанский валютный рынок. А., 2005.
13. Г.С. Маргацский. Валютный дилинг.А., 2004.
14. Таран В.А. FOREX: фундаментальный анализ валютных рынков. 2007 г.
15. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. А.,2004.
16. К.Ж.Бертаева. Валютный рынок и валютная политика А., 2010 г.
17. Бюллеттень нормативных правовых актов. №26. А., 2009 г.
18. Назарбаев.Н.Ә. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы»,Алматы 2002 жыл.
19. Назарбаев.Н.Ә. «Қазақстан – 2030», Алматы «Юрист» 2001 жыл.
20. Бабақұлы.Б.«Тәуелсіздік, нарық, экономика.»,Алмты «Ақиқат»2006 ж.
21. Жатқанбаев.Е.Б. «Аралас экономика негіздері.» Алматы 2008 жыл.
22. Куликов.А. «Экономикалық теория негіздері.» 2009 жыл.
23. Елемесов «Халықаралық экономика» 2000 жыл. Алматы баспасы
24. Шеденов «Экономика теориясы»
25. Оспанов «Экономика негіздері» 2008 жыл.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
І.Валюталық саясаттың ұғымы, формалары, түрлері мен құрылымдары........4
1.1 Валюталық саясаттың ұғымы, формалары,
түрлері.......................................4
1.2 Валюталық бағамдарының режимін
реттеу....................................................9
ІІ. Қазақстан ... ... ... ... Республикасында валюталық нарықты реттеудің мағынасы мен
қажеттілігі және
саясаты.....................................................................
..........14
2.2 Қазақстан Республикасындағы ұлттық банктің валюта ... ... ... ... сақтау және нығайтуға бағытталған саясаттың
құралдары...................................................................
............................................18
2.4 Дамыған елдердің қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ақша ... ... деп аталады. 1991 жылы тамыз
айында Ресей, Украин, Белорус мемлекеттері өзара келісімдеріне ... ... ... Одағы ыдырай бастады. ... ... ... ... ... ... ақша ресүрстары ортақ
жүйеде қолдана берілді. Өтпелі экономиканың ауыр кезеңінде 1992 жылы Ресей
қаржы саясатына ... жаңа ақша ... ... ... ... ... түсті. Себебі, ақша айналымында Кеңес
ақшасының көлемі шегінен тыс ... ... ... осы бірқатар
себептерге байланысты Қазақстан өз ұлттық ақша бірлігін 1993 жылы қараша
айында шығара ... Оны ... ... әрі бар ... бес күн ... Сөйтіп Қазақстанда, егемендік алғаннан кейін 1993 ... ... ... ақша "Теңге"
Ұлттық ақша бірлігі болып, сод жылдың 13-желтоқсанда қабылданған
"Қазақстан ... ақша ... ... ... ... од, ... жалғыз ғана төлем құралы. Ал ұлттық валютамыз
енгізілген күн қаржыгерлер мерекесі ... ... ... ... ... көз ... болсақ, белгілі Жібек жолының
бойында біздің ғасырымыздан бұрын ірі орталық сауда орындары бар ... ... ақша ... ... ... заттар мен мал-мүліктердің
болғанына даусыз дәлелдемелер жеткілікті. Сол ғасырлардың өзінде монета-
теңғелер жасалды: ... ... ... ... ... теңғе (күмістен
жасалған) қүндарына сөикес балама ролін атқарған. Сауда-саттық қарым-
қатынасында жеңіл, тиімді ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатың түпкі мақсаты –
бағалар тұрақтылығын, экономикалық өсу мен ... ... ... Бұл ... айырбас валюта бағамы мен оның мүмкін өзгерістері
айналымдағы ақша мөлшерінің және баға ... ... ... ... экономикалық саясаттың маңызды аралық мақсаты болып ... ... ... ... ... барлық салалары мен секторына
біркелкі әсер етпейді. Ұлттық валютаның күшеюі экспортқа жұмыс істеп жатқан
салалардың ... ... ... ... ... ... ... валюта кұнының өсуінің кері әсерлерімен шектелмейді, өйткені
одан ... ... ... ... ... салалары ұтады. Ал ұлттық
валюта құнының азаюы кезінде ұтушы мен ұтылушылар орны ... ... ... мен ... өз ... іс-әрекетін
жоспарлаудың тұрақты негіздерін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... саясаттың ұғымы, формалары, түрлері мен құрылымдары
1.1.Валюталық саясаттың ұғымы, формалары, түрлері
Валюта дегеніміз – мемлекеттердің ... ... ... ретінде
қабылданған ақша бірлігі немесе банкноттар, қазыналық билеттер мен тиындар,
соның ішінде қымбат ... ... ... (айналымнан алынған немесе
алынатын, бірақ айналымда жүрген ақша белгісі мен айырбастауға жататын
тиындар) ... ... және ... нысанындағы құнның ресми
стандарттары, сондай-ақ, шоттардағы, соның ішінде ... ақша ... ... ... ... ... сыртқы тауарлар мен қызметтерді пайдалануға, туризм және
мемлекетгің жеке ақша ... және т.б. ... ... ... ... ...... валютаны шетелдік валютаға алып
сатқан кезде, ұсыныс пен сұраныс нәтижесінде қалыптасқан белгілі-бір ... есеп ... ... маңызы мынада: валюталық баға
төлем құралы ... ... ... ... ... өйткені әлі
халықаралық бүкіл мемлекетгерде ... ... ... валюта жоқ,
сондықтан да сыртқы саудада, несиеде, инвестицияда мемлекет аралық есеп
айрысу үшін бір ... ... ... сату ... Валюталық курстың
бағамы оны сатып алу қабілеті арқылы белгіленеді.
Валюталық бағам дегеніміз – бір ақша бірлігінің екінші ақша ... ... ... Ол ... экономика жағдайында сұраныс пен ұсыныстың
нәтижесінде анықталады және экономиканың жағдайын көрсетеді. Валюталық
бағам халықаралық ... және ... ... өте ... роль атқарады.
Валюталық бағамның өзгерісін байқасақ, ол сол валютаның ... ... ... ... нарықты айтқанда онда ... ... және ... ... деген сөздер кездеседі. Екі елдің тауарларының қатынасы
негізінде (сол ... ... ... ... ... ... бағамды
анықтауға болады. Мемлекеттің валюталық нарығында көрсетілген валюталық
бағамды – ... ... деп ... ... үш түрі ... ... өзгермелі;
➢ аралас;
Белгіленген валюталық бағам деп – берілген мерзім ішінде өзгермей
қалынған бағам; сол бағамның ... ... өзі ... ... ... ... ... Бреттон-Вудск жүйесі қалыптасқан.
Өзгермелі валюталық бағам кезінде ол сол валютаға байланысты бағамның
сұраныс пен ұсыныс нәтижесінде ... ... ... ... ... көптеген дамыған елдерді
айтуға болады; оларда өзгермелі бағам да және ... ... ... ... да ... операциялар дегеніміз – ол меншік құқығының және өзге де
құқықтардың валюталық құндылықтарға ... ... ... ... ... кез келген тәсілмен Қазақстан Республикасына әкелу
және жөнелту, сондай-ақ Қазақстан Республикасынан әкету және жөнелту ... ... ... ... ... жане ... байланысты операциялар болып бөлінеді.
Ағымдагы операцияларға жататындар:
✓ тауарлар, ... мен ... үшін ... не ... мерзімін 180 күннен аспайтын мерзімге ұзартуды көздейтін
экспорт-импорт мәмілелері бойынша есеп айрысуларды жүзеге ... ... 180 ... ... мерзімге кредиттер беру және алу;
✓ салымдар (депозиттер), ... заем және ... ... ... сыйақыларды жөне өзге
кірістерді аудару және алу;
✓ гранттарды қоса алғанда, сауда сипатына жатпайтын ... ... ... ... ... ... ... аудару;
✓ капитал қозғалысына байланысты ... ... өзге де ... ... ... ... ... жататындар мыналар:
✓ инвестицияларды жүзеге асыру;
✓ интелектуалдық меншік объектілеріне ... ... ... ... мәмілелер бойынша есеп айрысуды
жүргізуге арналған аударымдар;
✓ жылжымайтын мүлікке мүліктік құқықтарды төлеуге аударымдар;
✓ тауарлар, ... және ... үшін ... не ... ... 180 ... ... мерзімге ұзартуды көздейтін
экспор-импорт мәмілелері бойынша есеп айрысуларды жүзеге асыруға
арналған аударымдар;
✓ 180 ... ... ... ... беру және алу3;
Валюталық нарығын реттеудің мағынасы мен қажеттілігі
Мемлекеттің әлем экономикасына кіруі валюталық ... ... ... және олар ... ... ... әсер етеді.
Мемлекеттік реттеу елдің экономикалық қауіпсіздігін ... ... ... байланыстарын кеңейтуге, экономиканың тез көтерілуіне
жәрдемдеседі. Мемлекетіміздің ... ... ... ... ... ... ... бағыттарда жүзеге асырылады:
➢ экспорттық-импорттық валюта бақылауы;
➢ қолма-қол шетел ... ... ... ... ... ... ... операцияларды бақылау;
➢ валюта нарығындағы субектілерге инспекция жүргізу.
Валюталық ... ...... ... ... ... ... елдің төлем балансын нығайту,
ұлттық валютаның тұрақтылығың, ішкі валюта рыногын дамытуды қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... ... және ... ... жөніндегі қызметі.
Валюталық нарықты құруға, мемлекеттік монаполиядан валюталық құндылыққа
өту кезенінде Қазақстанда ... пен ... ... ... ... ... ... берілді, әсіресе реформалаудың бастапқы
кезеңіңде. Валюталық саясаттың дұрыс болмауынан сыртқы сауда операцияларына
қатысушылар санының көбеюіне ... ол ... ... ... мен ... ... теріс әсер етті. Осының нәтижесі
ретінде шетелге капиталдың кетуінің ... ... ... ... ... ... импортгық контракт есебінен аванс төлемдерін
келесіде товарлармен қамтамасыз етпей ақшаны ... ... ... ... ... жағдайларда мемлекет кейбір жерінде аталмыш ... ... ... ... белсене кірісе бастады. ... бірі ... ... бақылау болды.
Валюталық бақылау капиталдың ағуын сақтап қалуға ... ... ол ... ... ... қызметінің дамуына кедергі
жасайды. Сондықтан қойылатын сауал экономикалық дамудың қай ... ... ... ... ... ... елдер ДВҚ (дүниежүзілік
валюталық қор) қағидаларына қарама-қайшы келетін әкімшілік әдістерін тіптен
қолданбайтынына қарамастан, осы ... ... ... ... ... ... әр кезеңінде, еңгізуден толық жоюға дейін, үлгі
ретінде бола алады.
Валюталық реттеу органдарының биылғы жылғы алдына қойған стратегиялық
міндеттерінің бірі – ... ... ... ... ... мақсаты валюта операцияларын жүзеге асырған кезде
Қазақстан Республикасының резиденттері мен резидент ... ... ... ету болып табылады.
Егер бұл сома қажеттілігіне жеткіліксіз ... ауыр ... ... ел ... көп ақша сұрауына болады да, бәрін қосқанда өзі ... ... 4 есе көп ... алуына құқтығы болады.
ХВҚ –на кірген ел белгілі бір ақша сомасын төлейді. Ол үлес ... ... да, ... ... ... келеді. Біріншіден, жарналардан ХВҚ-ың
ақшаи қоры қалыптасады. Оны ХВҚ қаржылық қиыншылыққа ұшыраған мүше елдерге
қарыз беруге ... ... ... ... ... ... ... ала алатын сомасы мен мезгіл арн,аулы қарыз алу ... ... ... ... ... ... көп болса, ала жарналар алатын
қарыздың көлемі де соған сәйкес көбейеді. Үшіншіден жарналар әр елдің ... ... ... ... ... жағдайын талдау арқылы,
ХВҚ-ы бекітеді. Олар ... бес ... ... ... отырады да., ХВҚ
қажеттілігі мен елдердің экономикалық ... ... ... ... мүмкін. Егер 1945 жылы 35 мүше ел 7,6 млрд.доллар төлесе, 1992 жылы
156 мүше ел 130 ... ... ... ... экономикасы ең үлкен
ел-АҚШ барлық жарнаның 20% төлесе, ... ... ... ... елі ... ғана төлейді.
Қазақстан ХВҚ-на 1992 жылдың 15 шілдеде мүше болады. ... ... 1992 ... 15 ... ... Қазақстанның ХВҚ-ғы үлесі
247,5 млн, СДР болып тағайындалды.
Валюталық саясаттың түрлері. Влюталық саясат (ВС) ... ... ... ... орын алады. Валюталық саясат дегеніміз – ... бір ... ... ... ... белгілі бір елдің ХЭҚ
саласында жүзеге асыратын шаралар кешені.
Кез келген елдің ВС ... ... ұзақ ... ... сәйкес
екі түрге бөлінеді:
- құрылымдық;
- ағымдық;
Құрылымдық ВС –барлық ... ... ... ... ... ... реформалар формасында жүргізіледі. Ол жекелеген
валюталардың жағдайын күшейту және ... қол ... ... күреспен байланысты болады. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ВС ... – валюталық бағамдарды, валюталық жағдайларды
жәнебағалы ... ... ... ... ... мерзімдік
шаралар кешені.
Белгілі бір елдің жүргізетін ВС елдің ішкі және ... ... ... ... ... өрнектелген бағаларының
арақатынасына ықпал етеді.ВС-тың элементтері мен ... өз ... ... ... болуына әсер етеді:
- әлемдік шаруашылықтың дамуы;
- елдің экономикалық жағдайы;
- әлемдік аренада күштерді ... ... ... ... ... тарихи тұрғыда
қарастырылады. ... ... бір ... ... ... сипатта болады:
- ывалюталық шектеулер;
- валюталық операциялардың ырықтандырылуы;
- ... ... жою және ... ... ... ... элементтерінің жиынтығы әр түрлі форманы қабылдауы мүмкін,
олар:
- дисконттық;
- девиздік болып бөлінеді.
Орталық банк дисконттық саясатты төмендегі ... ... ... ... ... және ... ... реттеу;
- халықаралық капиталдың қозғалуына әсер ету;
- ақша массасына , бағаға, несиелердің ішкі динамикасына әсер ету;
Дисконттық ... мәні ... ол ... ... алу ... байланысты болады. Мысалы, пассивтік төлем балансы кезінде
банктің есепке алу ... ...... ... ... ... ... ағылып келуін күшейтуге ықпал етеді.
Осылайша, дисконттық саясат капиталдың елден ... ... ... ... ... ... және төлем бағамын көтереді. ... ... ... ... болса, онда төлем балансын жақсарту
мақсатында есепке алу мөлшерлемесін көтеру – ... ... ... ... Бұл ... экономиканың тұрақсыздығы белгілі бір проценттік
мөлшерлемелермен операция жүргізу кезінде елден капиталдың қозғалуын үнемі
анықтай бермейді.
Сонымен ... ... ... ... мен ... халықаралық
қозғалысын реттейтін факторлар күшейіп бара жатқандықтан, бұл ... ... ... ... ... ықпал етуін әлсіретеді.
Басқаша айтқанда, дисконттық саясаттың (ДС) , ішкі және сыртқы саясаттың
қарама-қайшылығы оны ... ... ... ... ... ... ... алғанда, оның тиімділігі төмен болып келеді.
Тарихи тәжірибеге көз жүгіртсек, ДС 30-40 ... ғана және ... ... ... ... жүре ... ... ең тиімді әдісі – девиздер саясаты. Бұл саясат кезінде
мемлекет шетел валюталарын сатып алу және сату ... ... ... ықпал етеді.
Девиздік саясат әр түрлі формаларда ... ... ... ... ... валюталық резервтердің түрін көбейту, валюталардың
айырбасталу дәрежесін реттеу, сонымен бірге валюталық ... ... ... ... ... интервенция-ұлттық валюта бағамына ықпал ету мақсатымен
орталық банктің валюталық нарықтағы ... ... ... ... банк ұлттық валютаның бағамын көтеру мақсатында шетел
валютасын сатады, ал төмендету мақсатында-сатып ... ... ... ретіндегі валюталық интервенцияның
ерекшелігі: оның салыстырмалы түрдегі ірі ауқымдылығы, қолданылыуының ... ... ... ... мен ... ... валюталық
несиелер есебінен жүргізілуі. Қазіргі ... ... бір ... ... ... бір мезгілде бірқатар елдердің
орталық банктерінің ұжымдық валюталық интервециясы да қолданылады.
Девиздік саясаттың бір түрі ... ... ... резервтер құрылымын реттеуге бағытталған. Бұл
ретттеу валюталық ... ... ... валюталар құрамына енгізу
жолымен жүргізіледі. Мұндай форма шығындарды жоюға және халықаралық есеп
айырылысулардың ырғақтылығын ... ... ... ... Осы
мақсатта тұрақсыз валюталарды сатудың орнына өте тұрақты валюталарды сатып
алу белсенді түрде жүруде.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... жапое иенінің
мәні артып отыр. Көп жағдайда ұлттық мемлекет пен ... ... ... ... ... тепе-тең режимін белгілеу
шараларын жүргізеді. Валюталық ... ... ... режимдер
қолданылған:
- валюталық бағамдарды нақты белгілеу режимі ... ... ... ... бағамдар режимі (Париж конференциясы – «ондық
тобы»);
- «еуропалық валюталық ... ... ... ... ... оңға жуық ... бар. ... экономикалық реформалар барысында көптеген ... ... ... ... ... ... ... ВС-тың бұл формасы
валюталық нарықтың екі ... ... ... етті.
Ресми валюталық бағам – коммерциялық операциялық, ал нарықтық бағам –
қаржылық операциялар кезінде қолданылады. ... ... ... ... бұл ... ... дәрежесі тарала бастады. ВС-тың
дәстүрлі әдістеріне девальвация мен ревальвация ... ... ... ... ... ... ... проценті-девальвация деп, ал ұлттық
валюта бағамын көтеру ...... деп ... ... бағамдарының режимін реттеу
Айырбас бағамы режимінің нұсқасын таңдау 2 факторға тәуелді болады:
1. Елдің ... ... оның ... және ... елдер тобына
жататындығына байланысты.
2. Аталған ел шеңберіндегі ақытша ара қашықтыққа ... ... ... ... ... ел үкіметтің қатысу
дәрежесіне байланысты іріктеледі. ... ... ... айырбас бағамы
режимнің 3 нұсқасын бөліп көрсетуге болады:
1) бағамды ел ... ... ... ... ... ... ... белгілі орынды алады.
3) Үкіметтің араласуы толық түрде болмайды, яғни бағам режимін нарықтың
өзі анықтайды.
1-нұсқа: бір шетел валютасына немесе бір ... ... ... ... ... ... бірге үкімет – елдің приоритеттік сауда
серіктестерімен бірге инфляция қарқынындағы айырмашылықты салыстырады.
2-нұсқа: кей ... ... ... ... ... отырып,
қалқымалы бағамды еркін түрде реттейді.
3-нұсқа: ел валютасының еркіндігін көрсеттеді. Бұл ... ... ... пен ... ескере отырып, нарықтың өзі белгілейді.
Аталған айырбас бағамы режимнің әрқайсысының артықшылықтары ... бар. ... ... міндетті түрде қарастыру керек.
Тұрақты бағам режимінің төмендегідей артықшылықтары мбар:
- сандық тұрғыда ... ... және ... ағымы
ынталандыруға ықпал етеді);
- валюталық-қаржылық саясатқа ... ... ... ... ... ... беру мен ... шығындарды бақылау
қажеттілігінен туындаған. Сонымен бірге ... ... ... ... тежеп тұруда айқын көрініс ... ... ... ... ... сенім, еңбек нарығы мен ... ... ... ... ... ... ... бұл
режимнің төмендегідей кешіліктерді де бар.
Ел белгілі бір экономикалық оқыс жағдайларға тап болғанда, оған қарсы
тұруға ... ... Оның ... себебі-экспорттық нарықтарды
жоғалтуы және тұрақты бағамды ... ... ... ... ішкі ... күрт ... туындатады. Ал бұл
төмендеу өз ретінде өндірістің тоқырауы мен жұмыссыздар тобының күн санап
өсуінің алғышарты блып келеді. Осыдан тұрақты ... ... ... ... қаржылық нарықтардығы компанияладың түсінуі үшін бұл ... ... ... ... ... мүмкіндігі елеулі қысқарады;
б) саудадағы айырбас бағамының тәуелділігі қысқарады, өйткені валюта
бірлігі бағамын ... ірі ... ... үшін ... ... ... бірлігі бағамының өзгерісі айналымындағы барлық валюталарға
қатысты ішкі валюта бағамының өзгеруіне әсер етеді.
Бұл саясатпен ... ... ... ... ... ... ... төмендегі параметрмен сипатталады:
а) шетелдік инвесторлар бұл саясатты ауыр қабылдайды, ... ... ... кәрзеңкесінің құрамы кеңінен танымал болмауына
байланысты билеуші ... ... ... Мұндай жағдайларда
шетелдік серіктестер девальвацияның мүмкіндігін айқындайды;
ә) бұл саясат бір валюта құнының ... ... ... ол ... барлық сауда серіктестерімен болатын келісімдерді
реттеу ісінде қолайлы. Бірақ валют құнының ... ... ... ... ... соғады, соның салдарынан елдің төлем балансы
нашарлайды.
Бұл режимның тағы бір ... ... ... ... ... ... бағымына қатысты бірдей өлшенсе, онда
валюталар бағамының өзгерісі едәуір аз ... ... ... режимдері. Елдердің валюталық-қаржылық
саясаты еркін режимді қолдану жағдайында еркін ... ... ... ... ... ... ... береді және сыртқы күштер
мен оқыс жағдайларға тез бейімделеді, ең бастысы – ел ... ... ... ... ... ... ... Бұл артықшылықтарға
қарамастан, еркін өзгермелі айырбас бағамы режимінің ... де ... егер ... нарық елеусіз сыйымдылықпен сипатталса,онда осы
режим кезінде ... ірі ... ... ... ... бұл ... ... тарапынан реттеу кезінде, валюта санымен бірге
валюталық-қаржылық және шараларды қабылдау ісінде де валюталық
саясаттың ... ... етуі ... ... ... мен ... ... үшін бұл режим кезіндегі
белгісіздік жағдайы тартымсыз екендігін айту керек;
- үкіметтік манипуляция ... бар ... ол ... ... ... егер елде ... ірі саудагерлік ағымы бар болса, онда айырбас
бағамын белгілеу елеулі дәрежеде валюталық-қаржылық тәуелсіздікті
шектейді.
Халықаралық коммерциялық байланыстардың ... ... ... ... ... өте тиімді, яғни бұл кезде өндіріс ... ... ... ... болмайды.
Өзгермелі валюталық бағамдарды енгізуге арналған басты шарттарға мыналар
жатады:
-дамыған ... ... ... ... ... интеграциялану дәрежесі;
-ұлттық және шетелдік активтердің өзара айырбасталуы:
-қаржылық делдалдықтың даму жәрежесі.
Дегенмен, бұл факторлардың жоқтығына қарамастар, көптеген ... ... ... ... ... ... ... байланыстарының тұрақсыздығы;
-тұрақты бағамдарды қолдауға арналған ресми валюталық резервтер көлемінің
елеусіздігі;
-«қара валюталық»нарықтарға тосқауыл қою ... ... ... ... ... ... ... содан кейін
дамушы елдер көшті.
Бірақ ұлттық валютаның өзгермелі ... ... ... ... ... ... шеңберінде және техникалық
көмектің болуы жағдайында жүріп жатты. Ол экономикалық шаралар кешенін
жүргізу ... ... ... ... ... ... және кедендік режимдерді ырықтандыру;
-ішкі сұранысты шектеу және т.б.
Бұл алғышарттардың болмауы жағдайында ... ... ... және
өзгермелі бағамдардың біріккен режимін қолданады. Оның ... ... ... бағам. Бұл бағамның мәні мынадай: валюталардың айырбас
құнына айына 1-2 рет ұсақ және жиі түзетулер жүргізу.
Жылжымалы ... ... ... ... ... ... ... ол экспортерлар мен мүмкіндігі бар
инвесторлардың сенімін арттырады;
-тұрақты валюталық бағамды ... ... ... ... 10 %-тік ішкі ... және жылына 5%-тік ... ... ... ... ... ... 5%-
і көлемінде белгіленген.
Жылжымалы белгілеудің төмендегідей кемшіліктері бар:
-тиімді айырбас бағамы уақыт өтуіне қарай өзгереді;
-тұрақты айырбас бағамымен салыстырмалыда, бұл ... өте ... ... ... ... ... айырбас бағамдарының режимі бірнеше мәрте өзгеріп
отырады. Мысалы, екінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... (ХВҚ) ... бірақ өзгеретін айырбас бағамдарының
жүйесі қолданылды. ХВҚ алдында мемлекет келісімі шеңберіде ... ... ... ... және өз ... қолдау шаралар жүргізілді.
Бреттон-Вудстың күйреуі салдарынан 1973жылдан ... ... ... кең ... ... ... қол жеткізді және жедел
өзгергіш ... ... ... төлем балансынң ... ... ... және ... ... ... ... көбі жылжымалы белгілеуге ден қойды.
Сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... бағамдардың көп түрлілігі режимін
қолданды. Оны қолданудың қажеттілігі мына жағдаймен түсіндіріледі, яғни
сандық шектеулерді және ... ... ... ... төлем
балансының реттеу мүмкіншілігінің болуы. Бұл кезде валютаның ресми бағамы
импортталатын ... ... ... ... ... жоғары деңгей
сақталуда, ал капиталдың қозғалысы және ... ... ... бағам бойынша жүргізіледі. Валюталық бағамдардың бұл ... ... емес ... үшін қолданылады. Айтылғандарды жалпылай
отырып, мынаны атап өту керек, яғни бұл ... ... ... ... ... ... Бірақ оны қолданудың мерзімдік ... ... ... ... ұзақ қолдану ресурстарды бөлуде өзгерістер
туындатады.
Валюталық ... ... ... реттеу әдістерінің бірі –
ұлттық валюта бағамына әсер ету ... ... ... ... ... ... ... талап ететін операциялар. Бұл ... ... ... шетел валютасының ұсынысы көп болса, онда орталық банктер
оны сатып алады да қайта сатады. Ал, шетел валютасының ұсынысы ... ... банк ... ... деген сұраныс пен ... және ... ... ... ... шектейді. Валюталық
саясаттың бұл формасы бір елдің орталық банкісімен ... ... ... ... Мысал ретінде, еуропалық валюталық
жүйені алуға болады. Еуропалық жүйенің орталық банктері орталық интервенция
көмегімен өз валюталарының ... ... ... ... ұстап отырады.
Валюталық интервенцияны жүзеге асыру кезінде валютаны таңдап алу ... ... ... ... берілген валютаның орнына ... және ... ... ... ... болады.
Осылайша орталық банктердің көбісібанк аралық нарықтардағы немесе дилер,
брокер арқылы валюталық интервенция ретінде ... Бұл ... ... ... операциялардың құпиялылығын ескеруі тиіс. Валюталық
интарвенцияның ... ... ... бар. Яғни ол ... ... ... ... валюталық резервтер көмегінің
жеткіліксіздігі жағдайында ... ... ... шектеулерді
қолдану ісіне ден қояды.
Валюталық шектеулер – ... ... ... ... мемлекет
тарапынан белгіленген шаралар мен ережелер. Оны қолданудың шарты – сыртқы
төлемдер мен ... ... ... ... балансының созылмалы
ірі тапшылығы болып табылады. ... ... ... ... ... банкке берілетін сату талаптарының 100%-нің белгілі бір шектеріне
дейінгі валюталық шектеулердің ... өте ... ... мен ревальвациясы. Көптеген елдер сыртқы
дүние мен халықаралық экономикалық қатынастарын ... ... әр ... ... әр ... ... кезігеді. Бұл жағдайда, егер
тұрақты валюталар бағамының режимі қолданылса, онда ... ... ... ... ... бағамын қайта қарау, қажеттілігін
сезінеді. Өйткені шынайы нақты ... ... ... ... ... ... ... түрде ұлғаятыны белгілі. Ал, жылдам қарқынмен
инфляцияға ұшырыйтын валюталар күрт төмендейді. Осындай жағдайда валюталық
бағамға ... ... ... ... немесе девальвация мен
ревальвация ... ... ... – бұл ... валюта бағамын
ресми түрде төмендету операциясы.Ал, ұлттық валюта ... ... ... ... есеп ... бірлігіне қатысты көтеру – ревальвация деп
аталады.
Әлемнің өзгермелі валюталық ... өтуі ... ... ... болды, ұлттық шеңберде жүргізілетін бұл ... ... ... айналды.
ІІ. Қазақстан Республикасындағы валюталық саясаттың ерекшелігі
2.1 Қазақстан Республикасында ... ... ... мағынасы мен
қажеттілігі және саясаты
Қазақстан Республикасында валюта операцияларын ... ... мен ... ... ... ... органдары мен агенттері жүргізген тексеру актілерімен
танысуға;
✓ Қазақстан Республикасының ... ... ... валюта
бақылауы агенттері мен органдарының іс-әрекетіне ... ... ... ... ... да заңдары мен нормативтік қүқықтық
актілерінде көзделген өзге құқықтарды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... асыратын
резиденттер мен резидент еместер:
✓ валюта бақылауы органдары мен ... ... ... мен ... ... жүзеге асыру жөніндегі
ақпараттарды ... ... ... ... мен ... ... жүргізген тексеру
барысында, сондай-ақ олардың нәтижесі бойынша түсініктеме беруге;
✓ валюта бақылауы ... мен ... ... ... ... фактілермен келіспеген жағдайда, бұл актіге
қол қоюдан бас ... ... ... ... беруге;
✓ өздері жүргізетін валюта операциялары бойынша есеи жүргізіп және есеп
беріп, олардың кемінде бес жыл ... ... ... ... бақылауы органдарының анықталған тәртіп бүзушылықтарды
жою ... ... ... ... ... Реслубликасының вапюта заңдарында белгіленген басқа
талаптарды орындауға міндетті.
Ұлттық Банк - борышты ... ... ... ... жалғыз
заңды төлем құралы банкноттарды шығарудың эмиссиялық құқығына ие жалғыз
мемлекеттік орган. Олар ... ... ... ... ... ... ... Банк эмиссиясында орындалады. Қазақстан Республикасының
ресми ақша бірлігі теңге болып табылады.
Ұлттық Банк банкноттар мен металл ақшаның ... ... ... ... ... ... ... сақтау, жою және қолма-қол ақша
қаражатын ... ... ... ... ... ... ... валюта нарығын реттеу
саясаты
Қазақстан Республикасында шығарылған банкноттар мен металл ақша ... ... және ... ... ие ... ... ... құқығына ҚР Жоғары кеңесі ие. Ұлттық валютаның қызмет ету
тәртібін, мерзімін және ... ... ... ҚР ... ... Банк ҚР ұлттық валютасының шетел ... ... ... ... ... тәртібін белгілейді.
Қолма-қол ақшаның айналымы банктердің кассаларына тұрақты қайтару арқылы
жүреді. Ұлттық Банкке қолма-қол ақша айналысын ұйымдастыру ... ақша ... ... бойынша өз қуаттарын енгізуге және
коммерциялық банктерге ... ... ... ... ... ақшамен жағдай 1996 жылға дейінгі ... ... ... Екінші деңгейдегі банктер корреспонденттік шоттардағы қаражат
қалдығы шегінде қосымша ... ... ... ... ... қолма-қол ақша қалдығының шектеуі белгіленбейді.
Эмиссия - мемлекеттің ... ... ... ... ... Ол ... ақшамен, сондай-ақ қолма-қол ақіыасыз да болуы
мүмкін.
Қолма-қол ақіпа нысанындағы эмиссия айналысқа қосымша банкноттар ... ... ... білдіреді.
Қазақстандағы қолма-қол теңге эмиссиясының елеулі көлемінің ең ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың қолма-қол
ақшаға ішінара ауысуы болып табылады, бұны теріс құбылыс деп ... 1995 ... ... ... ... ... кассалық
түсімдердің кассалық шығыстармен салыстырғанда өсуі нәтижесінде ... ... ... ақша ... үлес ... қысқарды.
Депозиттік банктердің эмиссиясы депозиттік-несиелік операция л ар
процесінде ... ... ... депозиттер сомасы кредиттік ақшаны
қүру үшін олардың потенциалын қүрады. Соңғылары банк салымдарды ... ... ... ... ... ... кезде құрылады. Осы
операцияның нобайы мынадай: 100 ақша бірлігі депозитіне міндетті резерв 15
ақша бірлігі қүрады; қал'ған 85 ақша ... банк ... ... ... айналыстағы ақша массасы мынадай болады: 100 + 85 = 185 ... бұл 85 ақша ... ... жаңа ақша қүруды білдіреді. Осылайша
қүрылған ақша өз кезепнде басқа депозиттердің ... ... ... ... өздері ақша эмиссиясының себебі йолуы мумкін. Ақшаның мультипликативті
кеңеюі болады.
Депозиттік банктердің эмиссиясын Ұлттық Банк ақша ... ... ... және ақша ... ... жасау арқылы жүзеге
асырады.
Ақша базасы - Ұлттық Банк ... ... Оған ... ... ... және артық резервтер кіреді. Міндетті резервтер, өз
кезегінде, банктер ... бір ... ... оларды
белгіленген нормативтерге сәйкес ... ... ... ... ... ... Банктегі корреспонденттік шотында (Ұлттық Банктің рұқсаты
бойынша тек қаржылай тұрақты банктер қолданатын ... ... ... ... ... резервтер - Ұлттық Банктегі корреспонденттік
шотындағы өзге қалдықтар.
Айналыстағы қолма-қол ... ... ... ... ... ... байланысты болғандықтан, Ұлттық Банк ақша
базасының көлемін екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... ... реттеу арқылы, яғни
банктердің өтімділігін реттеу арқылы реттейді.
Бұл ақша-кредит ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Осы құралдар ақша мультипликаторының ... эсер ... ол ... ... ... шегін көрсетеді.
Ақша мультипликаторының көлемі міндетті резервтеу нормасына тәуелді
болады, өйткені міндетті резервтерді ... ... ... ... ... сондай-ақ айналыстағы қолма-ұол ақшаның ұлес
алмағына тәуелді болады. Бұл айналыстағы қолма-қол ақша ... тыс ... ... ... ... ... оның ... жылдамдығына эсер
етеді.Ақшаның экономикадағы айналыс жылдамдығын (бұл жағдайда төлемдердің
банк жүйесі арқылы өту жылдамдығы ... ... ... Банк тікелей
реттемейді, бірақ оның көлемі инфляция деңгейіне эсер етеді және ... ... үшін ... бар. Ақшаның экономикадағы айналыс жылдамдығының
төмендеуі ұзақ мерзімді депозиттердің және ұзақ ... ... ... өсуі ... айтады, бұл экономиканың жалпы алғанда
тұрақтануы, халықтың ... ... ... ... кезінде мүмкін болады.
Керісінше, ақша айналысының жоғары жылдамдығы ұлттық валютаға сенімсіздік
көрсеткіші болады және ақша массасындағы қолма-қол ақша ... ... ... жинақақшаның темен улес ... ... ... валютадан тезірек құтылуымен және оны сенімді
активтерге аударумен ілесе жүреді.
Ақша айналысы жылдамдығының ... ... ... тәуелді болады, ол ақша массасының ІЖӨ қптыплсып белгілейді.
Айналыс жылдамдығы неғұрлым томен болса, соғұрлым монетаризация ... ... ... ж. ... монетаризация деңгейі 68,5%, ... - ... - 89,1%, ... - 77,5% және ... -116,7% ... 1995 ж.
Қазақстанда монетаризация деңгейі шамамен 12% болды, бұл жеткіліксіз ... ... ... ... және ... ... ... саясат ақша-кредит саясатының бірден-бір құралы болып
табылады. Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ақша рыногының жалпы жағдайына, кредиттер бойынша сұраныс пен ұсынысқа,
инфляция ... және ... ... ... ... Ұлттық
Банк өзінің проценттік саясатын мемлекеттік ақша-кредит ... іске ... ... ... ... эсер ету үшін қолданады. Қайта
қаржыландыру ставкасын белгілеген кезде ... Банк ... ... ... ... айналысқа енгізгеннен кейін проценттік саясаттың негізгі мақсаты
оны кредитке деген сұраныстың төмендеуін қамтамасыз ететін ... ... ал ... ... ақша ... ... ... инфляцияны
төмендету болды. Жоғары проценттік ставкалар, нақты айтқанда проценттер
бойынша төлемдер ... ... ... ... ... ... саясат өз нәтижелерін қандай да бір болашақта емес, қысқа уақыт
аралығында ... ... ... ... ... ... ... мәжбүр еткен маңызды факторларының бірі шетел ... ... ... ... ... ... негізделмеген)
төмендету қажеттілігі болды. Теңгені енгізгеннен ... ... жыл ... ... ... ... спекулятивті кіріс алу мүмкіндігі
банктердің қысқа мерзімді капиталдарының елдің валюталық ... ... ... ... ... ... оның сыртқы құнының
көрсеткіші және несиелер бойынша проценттік ... ... ... ... ... кірістіліктің инфляциясынан басқа айқындалатын ішкі
құнының көрсеткіштері арасындағы ара қатынасты бұзу ... ... үшін ... ... ... ... Банктің қайта қаржыландыру ставкаларының ... ... 1994 ж. ... ... ... ... деңгейінде болды, наурыз-тамызында 300% болды. 1994 ж. орта ... ... ... және ... ... бағамының тұрақтануына
байланысты ставка қыркүйек айында 280% ... ... және аи ... ... 1994ж. ... ол 230%, 1995ж.- 52% және 1996ж.
қыркүйегінде 30%, 1997ж. - 24% ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің қайта қаржыландыру ставкасымен айқындалады. Әр түрлі
несиелер бойынша төленетін проценттік ставкалардың ... ... ... айырмашылығы бар. Олардың арасынан заемдардың әр ... ... ... ... бөлудің бірдей емес ... ... ... ... ... әр ... ... проценттік ставканы өзгерту мүмкіндігін атап көрсетуге болады.
Мемлекеттік қазынашылық міндеттемелер, банкаралық кредиттер,
Ұлттық ... ... ... проценттік ставкалар сауда-саттықта
белгіленеді және олардың нарықтық мағыналарына сәйкес келеді. 1994 ж. ... ... ... ... ... ... ставкалар оң сипатта болды
(тек Ұлттық Банктің ноттарынан басқа, олар 1995 ж. қазаны мен 1996 ... ... ... ... теріс болды, бұл Үкіметтің ... ... ... ... ... банктің қазыналық вексельдері мен ноталары бойынша табыстылық Ұлттық
банктің банкаралық несиелері бойынша табыстылықтан ... ... ... салыстырғанда қарызбен пайыздар бөлігінде МҚО және Ұлттық банк
ноталарының үлкен сенімділігімен түсіндіріледі.
Резервтік тадаптар. Банктер ұсынған несиелер көлемін реттеу, ... ... ... өтелмеген төлемінің тәуекелдігін
төмендету, сонымен қатар банк салымшылары мен ... ... ... Ұлттық банк резервтік талаптар механизмін қолданады. 1993
жылдың 1 қаңтарынан бастап енгізілген «ҚР коммерциялық, кооперативтік және
жеке меншік ... ... ... тұралы Ереже» 18-20 % міндетті
резерв бойынша нормативті көздеді. ... және ... ... ... ... ... норматив 30 %-ке дейін артқан
1994 жылдың ... ... ... ... болды, 1994 жылдың 1 тамызынан
бастап шетел валютасындағы депозиттік міндеттемелер бойынша норматив 15%-ке
дейін төмендеді.
Банктердің міндетті ... ... ... 1994 ... ... ақша мультипликаторының күрт өсуіне байланысты болды.
Егер 1994 жылдың 1 қаңтарына ... ақша ... ... ақша базасының
Іпамасын 1,61 есе арттырса, 1994 жылдың 1 сәуіріне дейін бұл шама ... ал 1 ... - 3,1. ... ... осы ... ... ... алүшылардың несиені өтеу қабілеттілігі бағасына банктердің
барынша қатал қарауынан 1994 ... 1 ... ... ... шамасы 1,66 дейін төмендетілді, 1995-1996 жылдар ... ... 1,8-1,9 ... ... артық резервтерінің (Ұлттық банктегі корреспонденттік
шоттардағы қаражаттар) өсуіне байланысты резервтік ... ... ... ғана ... сонымен бірге экономикалық нормативтерді
орындаүшы ... ... ... темен емес корреспонденттік
шоттардағы қаражаттар шама,сын қолдауы тиіс резервте ... ... көшу ... де ... ... Ал ... талаптардың
нормативі 1995 жылы 20%-ке дейін, 1996 жылдан бастап 15%-ке ... ... шоты ... (резервтік талаптардан
аспайтын) орташа айлық қалдық бойынша Ұлттық банк ... ... ... ... ... жоғары резервтік талаптар жағдайында.
несиелер мен қатыстырылған депозиттер ... ... ... ... ... ... ... туындады.
1995 жылдың басында баламалы резервте сақталүшы банктердің ұлес
салмағы банктердің ... ... 32,6% ... ал ... ... - 48,4%
болды.
1995 жылы банктердің жалпы санының орташа есеппен 13,5% ... ... ... ... жіберген банктерге айыппүл
жазалау шаралары түрінде ықпал ету шаралары қолданылды.
Әлемдік тәжірибе міндетті ... ... тыс ... ... ... ... нормасының артуы экономикаға несие ресүрстарын қосуды
тоқтататындықтан, қаржы делдалы ретіндегі банк ... ... ... ... резервтердің неғұрлым жоғары нормалары
АҚШ-да және Германияда белгіленген.
АҚШ-да ... ... ... ... ... ... мен ... байланысты. Ол федералдық резервтік банктердегі
процентсіз депозит ... ... ... ... АҚШ ... ... бір ең маңызды процесс болып табылатын федералдық
резервтік банктерінің негізгі көзін ... ... ... ... несие операцияларына бақылау АҚШ банк жүйесіндегі резервтердің
басты тағайындауы болып ... ... ... ... ... банктердің несие беру қабілеттілігіне ықпал ете алатын
банктердің ... ... ... (ФРЖ) ... ... ... банк несиесінің артықтығын немесе ... ... ... ... ... ... көлеміне бұл саясат
неғұрлым табысты эсер ету дәрежесі ... ... ... ақша ... банкроттығы мен күйреуін тудыратын іскерлік
белсенділіктің ауытқуын болдырмауда ... ... ... алады. Дәл осындай жанама жолмен -Коммерциялық банктің несиесіне
бақылау жасау құралы ретінде және, ... ... ... бақылау жасау -бұл резервтер ... көзі ... ... ... ... белсенділіктің дамуын осылайша ынталандыруға тырыса отырып,
экономикалық құлдырау кезеңінде міндетті резервтердің деңгейін ... иек ... еді. ... ... жылдары қүнсыздану процесін
ауыздықтау мақсатында ФРЖ проценттік тармақтың жартысына ... ... ... ... ... ... ... мен оны реттеуге
арналған осы ... ашық ... ... және ... ... болғанмен, анағұрлым сирек және асқан
сақтықпен қолданылатындығын атап өту керек.
Несиелік операциялар. Ұлттық банк пен ҚР ... ... ... ... ... 1994 жылдың қаңтарынан бастап Ұлттық банк үш
негізгі ... ... ... ... ... ... басымдылық бойынша
коммерциялық банктер арқылы директивалық несиелер, мемлекеттік ... ... ... ... ... аукциондарының жәрдемімен банктерге.
Министрлер кабинетінің өкімдігінде 1994 жылы Ұлттық банк ... ... 27,5 ... ... 75% ... Одан басқа, бюджет
кірісіне ... ... және 16,5 ... ... ... ... Бұл таза төлемдер бюджет кірісінің 17% құрады.
Директивалық несиелер ... ... ... ... ... несиені өтеу қабілеттілігіне қатыссыз барлық шаруашылық органдарына
Қаржы министрлігі мен Экономика министрлігінің рұқсат қағазы ... ... ... ... Үкімет кепілдігі бойынша
несиелердің төленетініне уміттене отырып, осы несиелерді қайтару жөніндегі
жұмыстардан банктер ... ... ... 1994 жылы ... ... ... ... 1,8 млрд. теңгесі ғана өтелді. Банк несиелерін ... ... ... несиені өтеуге қабілетсіз кәсіпорындарға
ықпал етуге банк жүйесі арқылы тырысқан кезде, несиелерді қайтару жөніндегі
барлық ... ... ... ... ... ... жылдардың
рецидиві пайда болды.
Жекешелендіру саясатының жеткіліксіз қолданысы жағдайында сауықтыру
және банкроттық механизмдерді іске қоспай, ... ... ... ... ... ... ... кезекті сәтсіз әрекеті нәтижесінде
1995 жылдың ақпанынан бастап директива л ық ... ... бас ... келді. 1994 жылдың ақпан-сәуірінде кәсіпорындардың өзара талаптары мен
міндеттемелерінің інікі республикадық шаруапіылықаралық есепке ... ... ... ... Іыепіу әрекеті өткен жылдардың тағы
бір рецидиві болып табылды. Есепке аду нәтижесінде өткен ... ... ... ... ... ақша ... ... сәуірде - 56,4 %-ке
өсті. Қандай да мөдшерде мәселедерді шеше отырып, шаруашылықаралық есеп ... ... ... ... ... ... аиналым қаражатын
жоғалтуына себеп бодатын басты факторды - бағаның ... ... ... саясатының бұл құралы да өткен уақытта ... ... ... ... ... өтелмеген төлем мәселелерін біртіндеп шеше
адатын үнемі қолданыстағы клиринг оның орнын басуы тиіс.
Үкіметтің ... ... ... ... көлемімен және
баламалы көздердің есебінен оны өтеу ... ... ... ... ... көп болса, сыртқы қарыз, үкіметтік багалы
қағаздар болып табылатын баламалы, құнсызданусыз ... ... ... құнсыздануда әрқашан көрінген несие эмиссиясының мүмкіндігі
согүрдым көп болады.
Мемдекеттік қысқамерзімді міндеттемелердің адгашқы аукционын ... ... 1994 ... 4 ... өткізе отырып, Қаржы министрдігі
сатудың көдемін 1994 ... ... 1,5-2,3 млн. ... ... үш
айда 171,7 млн. теңгеге дейін және 1996 жылдың маусымында 3 млрд. теңгеге
жуық ... 1994 ... ... ... 1996 ... ... қарай 92,92-ғе дейін дисконттық баға өсті.
Аукциондық несмел ер 1-ден 6-ға, сонан соң 3 айға ... ... ... жаңа ... ... ... ... қаржы палатасы
ұйымдастырған банкаралық несиелер сауда-саттығы болды.
1995 жылы Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... экономикалық мәніне байланысты көрсетілген несиелердің
көлемі үлкен емес. Банктер асқан ... ... ... ... ... ... ... атап айтқанда, төлем және
есеп айырысу жағдайына теріс эсер еткен, құнсызданудың жоғары деңгейімен
атап ... ... ж.ж. ... ... ... ... ... мен
төлемақы өсімі түріндегі жинақталған және өсіп жатқан қарыздар қаншалықты
позитивті бағаланатын ... ... ... ... ... ... процесі 1995 ж. басталды.
Ашық рыноктағы операциялар. Мұның түбінде ақша жиыны көлемін реттеу
мақсатындағы қайталама рынокта ... банк ... ... бағалы
қағаздардың сатып алу-сатуы түсіндіріледі. Бұл ... ақша ... ... ... мен ... ... өтімділігін
реттеудің барынша икемді тәсілі. Оның ... ... ақша ... ... және ... ... ... шектеуді қалай отырып, осы
қағаздарды сатып алған ... ... ... ... ... ... отырып, Ұлттық банк ... ... ... ... ақша ... мен ... ... ынталандыруға тырыса отырып,
Ұлттық банк кері операцияларды жүзеғе ... - ... ... ... және ... құнын банктердің резервтік шотына есепке алады. Осылайша
Ұлттық банк ашық рыноктағы өз операцияларымен өз ... ... ... ... банк жүйесіне қолайлы жағдай жасайды, сондай-ақ
айналыстағы ақпіа жиынының ... ... Егер ... ала келісілген
бағам бойынша Ұлттық банк бағалы қағаздарды сатса, онда банктерді сатып
алүшыларды ... ... ... және ... ... ... ынталандыру мақсатында, әдеттеғідей, соңғысы белгілейді.
Ұлттық банк бағалы қағаздарды сатып алу кезінде коммерциялық
банктердің ең ... ... ... ... және ... ... ... операцияларын кеңейту мүмкіндіғі пайда болды,
яғни ақшалардың қолма-қолсыз эмиссиясы өседі. Коммерциялық банктерге ... ... ... ... ... ... олар резервтеген
қаражат сомасы азаяды, ал банктерде несие ресүрстары қысқарады, ... ... ... ... ... банк ақша ... ақша
жиынының көлеміне, коммерциялық банктердің резервтеріне және олардың
песиені отеу қабілетіне эсер етеді.
Бағалы ... ашық ... ... ... ... ... ... төте немесе кері болып ... ... Төте ... ... ... ... қағаздарды кәдімгі сатып алу немесе
сатуды білдіреді. Кері операциялардың мәні ... ала. ... ... кері ... ... түрде іске асырылуымен болатын Орталық
банктің бағалы қағаздарды сатып алу-сатуда болып ... ... ... үшін ... баға ... ... кері ... белгілі бір мерзімғе бағалы қағаздарды сатып алу тұралы
коммерциялық банктермен Орталық банк ... ... ... жаңа ... ... банк ... алатын күн ертерек сатылып
алынған бағалы қағаздарды кері сату күнімен сәйкес келу үшін ... тек бір ... ... Орталық банк осы операция ... ... ... ... ... үшін ... Егер ... банкте бұрын
сатып алынған бағалы қағаздарды кері сату көлемі жаңа партияларды сатып ... ... ... ... ... ... мөлшерінің шектеуі
және керісінше болады.
Орталық банк ашық рыноктағы операцияларды ... ... ... шектеуде қажеттілік туындаған кезде немесе ақша-кредит эмиссиясының
көлемі кеңейген кезде жүргізеді.
1995ж. ... ... ... Банк ... ... ... қалыптастыру бойынша жұмыс жүргізді, ол 1996ж. 1 ... ... ... құны бойынша 386,6 млн.теңгені құрады, бұл
рынокта айналыста жүрген әр түрлі ... ... бар ... ... көлемінен 6,8%-ке сәйкес келеді.
Бағалы қағаздардың жеткіліксіз "портфелі" Ұлттық Банкке ... ... ақша ... қүралы ретінде пайдалануға
мүмкіндік ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алу-
сату операциялары қосалқы ... ... ... ... ... оның даму серпінділігіне қарасақ іске асырылды.
Ақша массасын жедел реттеудің негізгі құралы ... Банк ... ... оның ... ақша ... бойынша мақсатты нысандарға
сүйене отырып белгіленді.
Валюталық рыноктағы операциядар арқылы өтімділікті қамтамасыз ету
саясаты. Ұлттық ... ... ... интервенциясы жалпы ақша-кредит
саясаты шеңберінде жүзеғе асырылды. Ұлттық Банктің шетел валютасын ... ... ... ... ... және ... айырбас бағамын
тегістеу міндетін шешті. Бірақ кейбір айларда таза шетелдік ... ... таза ... ... эсер етті және ақша массасы өсімінің
төмендеуі Ұлттық Банктің екінші деңгейдегі банктерге ... ... ... және ... Банк ... ... ... болды.
Осы кезеңде валюталық бағам саясаты ... ... ... саясатымен
қайшылыққа келді. Ұлттық Банктің теңгенің айырбас ... ... ... ... осы қайніылықтарды жоюға, бір мезгілде ... ақша ... ... ... ... береді.
4. Дамыған елдердің қазіргі кездегі валюталық саясаттың мазмұны мен
формалары
Валюталық саясат жүргізу барысында барлық елдер ... ... ... ... тиіс. Ол фактор – бүкіл ... ... ... ... ... жүйедегі АҚШ-тың рөлі. Соғыстан
кейінгі онжылдықтарда Батыс Еуропа елдері мен ... әр ... ... ... ... ... ... түрде қолданды: импортты шектеу,
тауарлар экспортына жәрдем беру,капиталдың шетке ... ... ... ... ... экономикалық операциялардың сипатына
байланысты көптеген ... ... ... және т.б. Осы ... ... жағдайлардың әлемдік шаруашылық талаптарына бейімделу
процесі жүріп жатты.
Жоғарыда аталған шаралар кешені белгілі бір ... ... ішкі ... ... мен төменгі деңгейі арасындағы алшақтықтың сақталып тұруына
мүмкіндік берді.
Бұл кезеңдегі валюталық саясаттың маңызды ... бірі ... ... ... ... ... ... бұл түбегейлі құралы қатаң валюталық ... ... ... ... ... ... ... девальвацияның сыртқы экономикалық операцияларға
берген уақытша артықшылықтарын бекітуге бағытталған ... ... ... ... экономикалық мүмкіндігін ары қарай
нығайту – валюталық шектеулердің ... ... ... ... ол валютаның девальвациясы дамыған елдердің валюталық
саясатының кең түрде қолданылған құралдарының бірі болып ... ... ... ... ... ... жылдары 200-ге жуық девальвация жүргізілген, бұл процесс
96-дан көп елді ... ... іс ... ... ... ... валюталық
саясатында өтпелі кезең аяқталды. Бұдан кейін валюталардың ...... ... жүйесінің толық іске қосылуы үшін жағдайлар
жасады.
Осы кезеңдерде алдыңғы ... ... бірі ... ... ... ... Ол ... басты мақсаты:
- экономикалық өсудің жоғары тұрақты қарқынын сақтау;
- еңбекпен толық қамсыздандырылуына қол жеткізу;
- бағалардың тұрақтануы;
төлем балансының ... ... ... ... негізгі дамыған елдердің валюталық жүйесі де
бағынды. Оның басты мақсаты – ... ... ... ... ... және ... ... бағамдарды сақтау. Басқа мемлекеттік
экономикалық саясат түрлерімен қатар, негізгі елдердің валюталық ... ... ... ... ... ... маңызды құралы
болып табылады.
Бірақ бұл кезеңнің экономикалық ... ... ... ... Еуропа және Жапония елдерінің экономикалық даму қарқынын
жеделдету салдарынан ... ... ... Бұл ... ... ... ... өсуде. Жапония және бірқатар Батыс
Еропа елдері, ең алдымен Германия ... ... ... ... ... болады.
Интеграциялық процестердің күшеюіне байланысты Батыс Еуропа елдерінің
экономикалық рөлі мен ықпал өсуде. Мұның барлығы валюталық ... ... ... ... ... ... соқты. ГФР, Швейцария,
Жапония сияқты елдердің валюталық және несие-қаржы саясатында маңызды
орынды мыналар алады:
- ... ... ... ... ресми валюталық резервтердің өсуі және ақша ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы дамыған елдердің валюталық
жағдайы мен валюталық саясатына ... етуі өте зор. ... ... ... ... маңызды факторлардың бірі ретіндегі капиталдың
қозғалысы-валюталық ... ірі ... ... ... ... Бұл ... мыналарға елеулі түрде әсер етеді.
- белгілі бір елдің басқалармен халықаралық айырбасы кезіндегі барлық
операциялардың құндық шамаларына:
- осы ... ... ... ... ... ... пропорцияларына.
Дамыған елдер экономикасының қаржылық сферасында өтіп жатқан өзгерістер
валюталық және онымен байланысты несие-ақша ... ... ... ... ... күрт ... Ұлттық экономикалық мақсаттарға
валюталық факторларды қолданбайыншажету мүмкін емес.
Экономикалық өзара тәуелділіктің күшеюі себебінен мемлекеттер валюталық
жүйеге үнемі ... ... ... ... ... ... ... ішкі
экономикалық саясат саласындағы өздерінің іс-әрекеттерін валюталық ... ... ... ... ... ... салық-бюджеттік және
мемлекеттік, экономикалық саясаттың басқа да ... ... ... ... ... ... ... күрес құралы ретінде кеңінен қолданыла ... ... АҚШ ... ... ... ашық саясатын жүргізді. ... ... ... ... құлдырап бара жатқан
бәсекелестік қабілетін қалпына келтіру. Мұндай саясат АҚШ серіктестерін
қоғану ... ... ... және еуропалық валюталық ... ... ... ... ... ... мақсаттардың алуан
түрлі болғанына қарамастан, олардың мазмұны ортақ сипатта ... ... ... негізгі құралы-ресми иниервенция болды, ал ұзақ
мерзімді жоспарда валюталық жағдайды нығайтудың іс-әрекеттері белгіленді.
Халықаралық ... ... зор ... ... ... ... ... тығыз байланысуы, олардың арасындағы шекараларды жою-
осылардың барлығы валюталық ... ... ... ... ... іс ... ұлттық несие-ақша саясатмен бірігіп кетеді,
осының ... ... ... ... әсер ... халықаралық
масштабына ие болады, ол халықаралық шаралар қаржы жүйесі ... ... әсер ... ... 80-жылдардың ортасына дейін валюталық және несие-ақша
саясатының ... ... ... ... инфляциямен күресу;
- өсіп бара жатқан бюджеттің тапшылықты қаржыландыру;
- корпаративтік және ... ... ... ... дәстүрлі салалардың дағдарысы және ішкі жинақтардың ... ... ... ... ... ... ... негізгі мазмұны-ақша массасы шектеу, банктік ... ... ... ... үшін күрес жүргізудің басқа
әдістері. Бұл ... ... таза ... ... ... интервенциясы бағамдық арақатынастарды (Еуропалық Одақ
шеңберінде)реттеу т.б.
Осы кезеңде валюталық саясаттағы ... ... ... ... ... ... ... көмегімен шетелдік капиталды өзіне
тарту үшін әлемдік қаржылық жүйедегі өз жағдайын қолданды.
Несиелік ресурстардың тапшылығы жайында, оларға деген ... ... ... ... ... ... ішкі несиелік нарығындағы шиеленіскен
жағдай – ссудалық процент мөлшерлемелерінің өсуіне әкеліп соқты. ... ... ... ... теңсіздігін шиеленістіріп жіберу процесс
нәтижесінде тоқтады.
АҚШ 1985 ... ... іс ... өз ... мүдделеріне қолдау
көрсетте қойған жоқ. Кейіннен несиелік ... ... ... ... ... ... елдері және Жапониямен ынтымақтастықта болды көздеді. Енді
АҚШ ... ... ... ... ... бұл ... оның
серіктестері де қолдап отыр.
Бұл дамыған ... ... ... ... ... болыа
табылады.
Төмендегі құжаттар негізінде келісімге келудің мынадай жағдайларды
туындады: «Лувр келісімі» және ... ... ... ... (1987 ж),
«7 тобы» Қаржы министрлерінің өзара қарым-қатынастары.
Осы кезеңдегі валюталық-қаржылық жүйенің реттелуі-төмендегі несиелік
құрылымдық шаралармен ... ... ... ... және ... ... және ... ынталандырулар есебінен
экономикалық өсуді жеделдету;
-тағы басқа ... ... ... ... ... мазмұны ретінде валюталық
нарықтардағы орталық банктердің интервенциясы қарастырылды. ... ... ... ... реттеу. Бұл жағдайда бағамдық
арақатынастардың белгіленген ... ... ... ... ... ... көрсеткіштермен, сонның ішінде алтынның ... ... ... бойынша серіктестердің мүдделері ... ... ... ... ... стихиялық процесс сипатына ие
болғандықтан, АҚШ өзінің күш-қуатын ... ішкі ... ... етіп ... ... бағамының төмендеуін реттеуге бағыттап отыр.
80-жылдардың ортасынан бастап, АҚШ-тың несие-ақша саясаты-дағдарысты
жоюға бағыталса, ал ... ... ... ... байланыстарда
бәсекелестік артықшылықтарға ие болуға ұмтылды.
Осы жағдайда доллар бағамын төмендету қисық сызығы ел ішіндегі либералдық
несие-ақша саясатымен ... ... ... бір түрі ... ... ... ... Еуропа елдері мен Жапонияның валюталық
саясатындағы мақсат-доллар бағамының төмендеуін ұстап тұру ... ... ... ... ... арналған шаралар қабылдануда, яғни
мемлекеттік реттеуде экспортты қолдау ... ... ішкі ... шарасы қолданыла бастады.
Жапонияның қарыз беруші елге айналуы, Батыс ... ... ... ... ... бір қол ... ... екі империализм
орталығына болашақта американдық валюталық саясатқа қарсы тұруға жағдайлар
жасайды.
Дегенмен ... ... олар ... ... нарықтарындағы АҚШ
үстемдігімен санасуға мәжбүр болып отыр. Бұл ... ... ... өз филиалдары мен бөлімшелерінің тармақталған жүйесін құрды және
осы нарықтарда долларлық активтер барлық қаржы ... ... ... ... ... ... Еуропа елдері мен Жапония өздерінің қаржылық күш-қуатын
арттыруы тиіс, 80- жылдардың ... ... және ... ... өте үлкен мәнге ие болды. Бұл кездері ... ... ... ... және ... ... неміс
маркасының, сонымен бірге ұжымдық валюта-ЭКЮ-дің рөлі күшейді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан ... КASE қор ... тек ... ... ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... валюталық реттеу туралы заңы 1996 жылы ... ... және ... ... сол ... ... толықтырулар
мен өзгертулер еңгізілуде.
Валюталық ... ... ...... бағам.
Валюталық бағамның ... ... ... ... ... ... ... бағам-дарының әр түрлі түрлері мен баға
белгіленімдері берілген.
Валюталық қатынастар – бүл ұлттық шаруашылық ... ... ... ... ... ... және дүниежүзілік ... ... етуі ... қалыптасатын қоғамдық қатынастар
жиынтығы.
Валюталық ... ... ... ... халықаралық сауда, сонымен байланысты көрсетілген қызметтер
және ... мен ... ... ... жатады.
Валюталық нарықтар валютаға деген сұраныс пен ұсыныс негізінде валюталарды
сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... операцяилардың көлеміне байланысты ва-люталық нарықтар
халықаралық, аймақтық және ұлттық болып ... ... ... ... айналымында ең бастысы банктік және
неиелік айналыс құралдары – ... және ... ... ... ... ... Әр түрлі елдердің валюталарының
салыстырылуы олардың өндіріс және айырбас процесінде калыптасатын оъективті
кұндык ... ... ... - ... ... ақша бірлігіне қатыс-ты сол елдің ақша
бірлігінің бағасы. Ол ... ... ... ... паритет шеңберінде
ауытқып отырады.
Валюталардың баға белгіленімі айырбас үшін ... ... ... ... ... ... мүм-кіндік жасайды. Валюталық
баға белгілеу түрі валютаның ... оның ... ... ... ... ... бағамының мәні қалады, ал оның формасы өзгереді.
Сауда-өнеркәсіптік клиенттер үшін ... баға ... ... ... ол екі валютаның өзара қатынасының
үшінші ... ... ... сипаттайды.
Орталық банктің монетарлық саясатының механизм! былайша болады. Ақша
массасының несие көлеміне жоғарыда көрсетілген әр ... ... ... ... ... ... жиынтық сұранысқа жүйелі ақша ... ... ... ... ... ... ұлттық табыс арқылы ықпал
жасайды. Егер орталық банк қабылдаған шешімдердің жүзеге асу ... ... ... ... болар еді:
Бірінші кезеңде орталық банк өзінің әрекеттері арқылы ... ... ... алу ... ... ... ставкаларын
төмендету) ақіпа массасын көбейтеді.
Екінші кезеңде банк депозиттерінің мультипликациондық кеңеюі ... ... ... ... ... ... өсуі оны ... яғни проценттік
ставкасын төмендетіп инвестицияга сүранысты үлғайтады.
Төртінші кезеңде процент ставкасының төмендеуінің нәтижесінде жеке меншік
және ... ... ... ... кезеңде күрделі қаржының
өсуі табыстардың көбеюіне, өндірістің, жұмы'спен ... ... ... қарқынының жеделдеуіне әкеледі.
Ұлттық Банк Қазақстан Республикасының орталық ... ... ... ... ... жоғары деңгейінде түр. Ол Қазақстан Республикасының ... ... ... қарым-қатынасын, халықаралық қаржы ұйымдарында
мүдделерін білдіреді. Ұлттық Банк - бұл ... ... ... және есеп ... ... нормаларды шығару, бақылау
қүқығына ие болады, соңғы инстанцияның кредиторы ... ... ... және ... саясатын айқындайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүргізіп отырған ақша-кредит
саясатының мақсаты ұлттық валютаның тұрақтылығын:
оның сатып алу ... және ... ... ... бағамын қамтамасыз ету болып табылады. Ұлттық валютаны нығайтуға
бағытталған валюталық саясаттың негізгі ... ... ... ... ... сатып алу және сату бойынша апіық рыноктағы
ең төменгі резервтік операциялар ... ... мен ... ... ... ... т.б. ... қаржа институттары қызметінің ғаламдық сипатқа ие болуы,
ғаламдық қаржы және валюта саясатын талап етті.
Несие-ақша және ... ... ... ... ... ... сұраныс, дамыған елдердің қазіргі кездегі ... ... Күн ... ... саясаттың институционалды тұрғыдан тұрақты
түрде әсер ететін үйлестіру механизмін құру жөніндегі мәселе жиі ... ... ... ... ... ... ары ... көрсеттеді. Дамыған елдердің валюта саясатының экономикалық
мазмұны тәжирибеде оны ... ... және ... ... ... ... саясаттың құралдар арсеналы ең алдымен үкіметтің жалпы
экономикалық стратегиясымен, ... ... даму ... ... ... да ... бір ... валюталық саясат ақшалай
несие, бюджеттік, салықтық және мемлекеттің экономикалық саясатының басқа
да ... өте ... ... ... Мұндай өзара байланыс
жетекші Батыс елдерінің ұлттық валюталық саясатын нақты талдау ... ... ... ... ... ... / под ред. Г.С. ... - Алматы:
Экономика, 2007 ж.
2. Деньги, кредит, банки. Финансы и Статистика, 20010 ж.
3. Деньги, кредит, банки. / под ред. Г.С. ... - ... 2006 ... ... С.М. ... ... 2010 г. ... Инструмент независимости: Г.Б. Байназаров, А.: 2007, Анактап
6. ... ... ... ... // ... ... № 44(572) 15. 11. ... Тенге: Хайрула Габжалилов, А.:2003, Алматыктап
8. ҚР “Бағалы қағаздар нарығы”туралы Заңы. Егемен қазақстан 3 шілде 2007 ж.
9. ҚР “Валюталық реттеу ... ... 24 ... ... ... Д.Т. ... Э.А.Рузиева. Финансовые рынки ... А., ... ... Б. Ключевые рыночные концепции. 2008 г.
12. К. Ж. ... ... ... ... А., ... Г.С. ... Валютный дилинг.А., 2004.
14. Таран В.А. FOREX: ... ... ... ... ... ... С.Б. Ақша айналысы және несие. ... ... ... ... и ... ... А., 2010 г.
17. ... ... ... актов. №26. А., 2009 г.
18. Назарбаев.Н.Ә. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен
дамуының стратегиясы»,Алматы 2002 ... ... ... – 2030», ... «Юрист» 2001 жыл.
20. Бабақұлы.Б.«Тәуелсіздік, нарық, экономика.»,Алмты «Ақиқат»2006 ж.
21. Жатқанбаев.Е.Б. «Аралас экономика негіздері.» Алматы 2008 ... ... ... ... ... 2009 ... Елемесов «Халықаралық экономика» 2000 жыл. Алматы баспасы
24. Шеденов «Экономика теориясы»
25. ... ... ... 2008 жыл.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
21 ХҚЕС «валюталық бағам өзгерісінің әсері»23 бет
Ақша нарығы және валюталық биржалар31 бет
Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері24 бет
Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері 26 бет
Банктің валюталық операцияның негізгі есептері9 бет
Банктегі валюталық шоттағы ақша қаражаттары16 бет
Валюта нарығы және валюталық операциялар8 бет
Валюта нарығы және валюталық реттеу туралы жалпы түсінік43 бет
Валюта, валюталық қатынастардың теориялық негізі38 бет
Валюталы жүйелер және валюталық қатынастардың ұғымы35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь