Дебиторлық берешек есебін ұйымдастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
I Бөлім Дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ..5
1.1. Дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Дебиторлық берешекті беру.сату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
II Бөлім Дебиторлық берешектер есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.1. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер берешегінің
есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.2. Күмәнді дебиторлық берешектер есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.3. Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық берешектерінің
есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
III Бөлім Дебитторлық берешек аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде ең маңызды орындардың бірін иеленеді. Жалпы, бухгалтерлік есеп ұйымға оның қаржылық жағдайын жоспарлау, бағалау, бақылау және талдау секілді функцияларды орындауы үшін қажет. Сонымен қатар бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері, капиталы және өндірілген өнімдері мен олардың сатылғандығы туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді. Тек қана бухгалтерлік есеп арқылы ұйымның табыстары мен шығындарын және шаруашылық қызметінің соңғы қаржылық нәтижесін анықтауға болады.
Бүгінгі таңда ел экономикасының нарықтық жолға көшуіне байланысты жаңа кәсіпкерлік қызметтердің пайда бола бастауына сәйкес бухгалтерлік есептің маңызы мен рөлі арта түсуде.
Көптеген кәсіпорындар мен ұйымдар тауарлар мен қызметтерді сатып алу, пайдалану барысында сол мезетте қолма-қол ақшамен есептеспейді. Яғни тауарлар мен қызметтерді қарызға алады. Сол кезде тауарлар мен қызметтерді сатқан кәсіпорындар мен ұйымдар алынуға тиісті шарттар, яғни дебиторлық борыштар шотын ашады. Бұл өте тақырып өте өзекті. Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек борышы бар заңды және жеке тұлғалар дебиторлар болып табылады. Жалпы « дебиторлық берешек» - дегеніміз, бұл иелік ету құқығын қосқандағы заңды құқықтармен байланысты активте қамтылған алдағы уақыттағы экономикалық тиімділік.
Курстық жұмысымда осы дебиторлық берешекті теория түрінде ғана қарастырамын. Дебиторлық берешектер келесідей бөлімдерден тұрады:«Сатып-алушылар мен тапсырыс берушілер берешегі»,«Күмәнді дебиторлық берешектер»,«Еншілес серікестіктердің дебиторлық берешегі».
«Басқадай дебиторлық берешек»,«Алдағы кезең шығындары»,«Берілген аванстар».
Енді жалпы дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыруды және жоғарыдағы аталған бөлімдерді қарастырамын.
1. Қаржы есебі: Оқу құралы. / Жалпы редакциясын басқарған.
Талмағанбетов Т.А. – Алматы: Дәуір, 1998,– 480 бет.
Омаров А.Ш., Әлімбекова Б.А., Рабатов О.Ж., Байболтаева Н.Ә.
217 – 236 беттер қолданылды.

2. Радостовец Р.К., Радостовец В.В., Ғабдулин Т.Ғ., Шмидт О.И.
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп: өңделіп және толықтырылып 3-ші рет басылуы. – Алматы : Қазақстан аудит орталығы, 2002, – 656 бет.
246 – 277 беттер қолданылды.

3. Қаржылық есеп: Оқу құралы. / Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ә. – Алматы: Экономика,
2001, – 330 бет. 108 – 129 беттер қолданылды.

4. Витулаева Т. «Дебиторлық борышты беру-сату». Бухгалтер бюллетені –
2001 – № 46 – 9 -11 бетке дейін.

5. «Бухгалтерлік есеп туралы Заң» № 329-ІІ, 24.06.2002 жыл.
11.06.2004 жылы ҚР Президентінің .№ 562- ІІ Жарлығымен
«Бухгалтерлік есеп туралы Заңына» өзгертулер мен қосымшалар
енгізілді.

6. Хегай И.В. «Күмәнді борыш бойынша резерв есебі». Бухгалтер бюллетені
– 1998 – № 41 – 10 -12 бетке дейін.

7. «Вексель операцияларының бухгалтерлік есебі». Бухгалтер бюллетені –
2001 – №22 мамыр – 3 -7 бетке дейін.

8. Назаров В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов: Учебник /
Под ред. Н.К. Мамырова – Изд. 2-е, перераб. и доп. - Алматы:
Экономика, 2004. – 308 с. 83-91 стр.

9. Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет и финансовый анализ для
менеджеров: Учеб.пособие – М.: Дело 2003. – 304 с.

10. Нидлз Б. и др. Принципы бухгалтерского учета / Б. Нидлз, Х.Андерсон,
Д.Колдуэлл: пер. С англ. / Под ред. Я.В.Соколова, - 2-е изд., стереотип.
- М.: Финансы и статистика, 2002 – 496 с. 137-156 стр.

11. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на
предприятии: Изд. 3-е, доп. И перераб. – Алматы: Центразит. – Казахстан,
2002, 277-305 стр.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Министерство образования и науки Республики Казахстан
Колледж университета «Туран»
Мамандығы 0518000 ... есеп және ... ... ... ... ... ... берешек есебін ұйымдастыру
Тема:_____________________________________________________
Орындаған топ студенті:
Выполнил
Студент группы:
Мусабаев Нұржан
Тексерген:
Проверила:
эк.
пәндер оқытушысы
Кушекбваева Ш.Ә.
Алматы
2010 ж.
Мазмұны
Кіріспе.................................................................
.......................................4
I Бөлім Дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру
......................5
1.1. Дебиторлық берешектер ... ... ... ... ... Дебиторлық берешектер есебі
...........................................11
2.1. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер ... ... ... ... ... (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық берешектерінің
есебі
........................................................................
.........................15
III Бөлім Дебитторлық берешек аудиті………………………………17
Қорытынды...............................................................
.................21
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі............................................22
Кіріспе
Бухгалтерлік есеп ... ... ең ... ... ... ... бухгалтерлік есеп ұйымға оның қаржылық жағдайын жоспарлау,
бағалау, бақылау және ... ... ... ... үшін ... қатар бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері,
капиталы және өндірілген өнімдері мен ... ... ... ... көрсетеді. Тек қана бухгалтерлік есеп арқылы ұйымның
табыстары мен ... және ... ... ... ... ... ... таңда ел экономикасының нарықтық жолға көшуіне байланысты жаңа
кәсіпкерлік ... ... бола ... ... ... есептің
маңызы мен рөлі арта түсуде.
Көптеген кәсіпорындар мен ұйымдар тауарлар мен қызметтерді ... ... ... сол мезетте қолма-қол ақшамен есептеспейді. Яғни
тауарлар мен ... ... ... Сол ... ... мен қызметтерді
сатқан кәсіпорындар мен ұйымдар алынуға тиісті шарттар, яғни ... ... ... Бұл өте ... өте ... Осы ... ... берешек борышы бар заңды және жеке ... ... ... ... « ... ... - дегеніміз, бұл иелік ету құқығын
қосқандағы заңды құқықтармен байланысты активте қамтылған ... ... ... ... осы ... берешекті теория түрінде ... ... ... келесідей бөлімдерден тұрады:«Сатып-
алушылар мен ... ... ... ... серікестіктердің дебиторлық берешегі».
«Басқадай дебиторлық берешек»,«Алдағы ... ... ... ... берешектер есебін ұйымдастыруды және жоғарыдағы
аталған бөлімдерді қарастырамын.
Дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру
1.1 Дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру
Кәсіпорындар мен ... ... ... ... жеке ... оларға
сатқан тауарларды, көрсеткен қызметтері, сондай-ақ аванс ретінде алдын ала
төлеген төлемдері үшін алашақ ... - ... ... ... Осы ... мен ұйымдарға берешек борышы бар заңды және жеке
тұлғалар дебиторлар болып табылады. Өтелетін уақытына қарай алынуға ... ... ... ... тиісті берешектер және ұзақ мерзімді
алынуға тиісті борыштар болып ... ... ... ... ... бір жыл ... алынатын дебиторлық
берешектер « қысқа мерзімді активтер» қатарында есептеледі
Алынуға тиісті шоттар бойынша дебиторлық берешектер иелік ету хұқығымен
қоса, ... ... ... актив болып саналады. ... ... ету ... қосқандағы заңды хұқықтармен байланысты активте
қамтылған алдағы уақыттағы ... ... ... ... ... көрсеткіштердің қатарына дебиторлық
берешектердің айналымы жатады. Яғни дебиторлық берешектердің есептелген
уақыты мен ... ... ... ... күндерінің саны. Ұйымның
дебиторлық берешегі оған ... ... ... жағдайда ғана
анықталады. Дебиторлық берешектер сатылған өнімдер мен ... ... ... және ... ... құнын алып тастағандағы
қалдық сома бойынша ... Бір ... ... ... бойы ... ... «Ұзақ мерзімді дебиторлық берешектер» болып
есептеледі. Дебиторлық ... ... ... мен ... ... ... ... пайыздар бойынша кіріс көп
жағдайларда ескерілмейді.
Кәсіпорындар ... ... ... ... сатып алушыларға баға
жеңілдіктерін береді. Ұйымдардың бұндай қадамға баруының басты себебі сатып
алушыларды қызықтыру арқылы сатылатын ... ... ... ... ... ... баға ... ұйымның күмәнді берешектерінің
сомасын қысқартуға үлкен әсер ... ... ... ... ... тауарлардың ақау болу
себебінен сатылған тауарларды қайтаруға тура келеді. Бұндай тауарларды
қайтарып алу сатушы ... үшін ... ... ... да ... ... заңды немесе жеке тұлғаның осы тауарлар ... ... ... ... ... ... қабылдауға келісуіне тура
келеді. Әрине аталған жеңілдікті жасау ұйымның ... ... ... көлемін азайтатындығы сөзсіз.
Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер және басқадай дебиторлармен есеп
айырысудың есебі ... ... ... ... тіркелімдерден басқа
дебиторлық берешектердің есебіне талдамалық есептің карточкалары, ажырату
парақшалары, бухгалтерлік анықтамалары және тағы да ... ... ... есеп ... ... шаруашылық операцияларының
мазмұнын сипаттайтын бухгалтерлік жазулардың жиынтығын анықтау үшін керек.
Халықаралық бухгалтерлік есеп стандартында ұйымның бухгалтерлік ... ... ... қолданатын барлық бланкілері үшін міндетті ортақ
есеп беру формалары қарастырылмаған. Есеп нысанын ... ... ... ... ... яғни ол ... ... топтастырудың ең
қарапайым әдісін таңдап, шоттар корреспонденциясын жүргізуге міндетті.
Шоттарға ... ... олар ... есеп ... ... ... ... бөлінеді және олар басқадай операцияларда қолданылады.
Дебиторлық берешектер ... ... ... ... ... ... ... үшін түгендеу жүргізілуі қажет, ол құжаттар
бойынша шоттарды корреспонденцияланатын ... ... ... басты мақсат – әрбір шоттағы сомалардың сәйкестігі мен
дұрыстығын, толықтығын ... ... ... Дебиторлық берешегі
есептеудегі басты мәселе сату мерзімін анықтау болып ... яғни ... ... ... ... жөнелтілген тауарлардың, жұмыстардың,
қызметтердің қашан сатылғанын ... ... ... ... ... ... мен сатып алушыға қаржылық және есеп айырысу
құжаттарының ... ... ... деп ... осы ... ... ... бойынша кәсіпорындар мен ұйымдардың
басқа заңды немесе жеке тұлғалардан ... ... ... ... табылады.
1.2 Дебиторлық берешектер бойынша мәмлелерді жасау
Дебиторлық берешекті беру-сату мәміле жасау кезінде тараптардың ... ... ... ... ... ... көрсету,
тауарлар сату кезінде тараптардың бірі – дер ... ақы ... ... Егер ... ... ақы алдын – ала төленген болса, одан әрі
қиындық ... Егер ... ... көзделген мерзімде есеп айырыспай,
соның себебінен сатушыда дебиторлық ... ... ... ... ... ... Одан ... сатушының сатып алушыдан борышты
акцептсіз өндіріп алуы мүмкін болмайды, өйткені ... есеп ... ... ... ... яғни сатып алушының келісімі бойынша
көзделген.
Дебиторлық ... ... ... ... айналымнан
қаржыларды оқшауландыру, ақшалай қаражат айналымдылығы мерзімдерінің
баяулауы және дебиторлық ... ... ... ... ... болады.
Тауар запастарымен салыстырғанда дебиторлық ... – бұл ... ... түсуі жолындағы бір қадам алға басу. Алайда «Қысқа қадам»
сияқты болып көрінетін осы соңғы қадам көбінесе бола ... Іс ... ... ... ... ... 90 күн өткеннен соң сатушы
күдіктенеді де, белгілі бір ... ... ... ... олар әрдайым
ойдағыдай аяқтала бермейді.
Берешектің нақтылығын және ... бар ... ... жөніндегі
іс- қимылдың бірі есепті күнге салыстырып тексеру актісін жасау болып
табылады, ... бұл ... ... ... қайтаруға кепіл бола алмайды.
Міндеттемелерді орындамау ... ... ... ... ... ... ҚР ... міндеттемедегі талаптан қайту
ретіндегі шарт нысаны – цессия көзделген. Анағұрлым кең ... ... ... ... ... сату ... ... компания – бұл белгілі бір ... ... ... ... ... ... кейін тікелей тауар (жұмыстар,
қызметтер) сатып алушылардың борыштарды жинайтын қаржы компаниялары ... – бұл ... көп ... ... ... ... ... алу, шоттарды жүргізу жөніндегі шығындарды кеміту мақсатымен тауар
сатушы тауар ... ... ... ... талаптарды қайта табыстайтын
қаржыландыру жүйесі.
Әлбетте, өз қызметтеріне факторингілік компаниялар несие мен комиссия
үшін проценттер ... ... Бұл ... ... ... кері ... қою
құқығымен не кері талап қою құқығынсыз сатылуы мүмкін.
Кері талап қою (регресс) – бұл мынадай жағдайда ... ... ... ... ... ... ... алуға арналған дебиторлық
берешекті жинау жөніндегі құқық ... ... ... ... құқығы):
1. Дебиторлар берешекті белгіленген уақытта өтемесе;
2. Мерзімінен бұрын төлесе;
3. Аударылған дебиторлық берешектің қолайсыз болуы салдарынан ... ... ... үшін ҚР ... ... ... құқықтарын басқа тұлғаға ауыстырудың негіздері мен ... ... ... ... ... ... ... егер заң
актілері мен шартта өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... құқықтарының басқа тұлғаға ауысуы туралы ережелер кері
қойылатын талаптарға қолданылмайды.
Дебиторлық борышты кері талап қою құқығынсыз ... ... ... алушы
ақшалай қаражатты жинау жөніндегі тәуекелді өз ... ... және ... ... зиянды қабылдайды. Бұл жағдайда алуға шоттар беру – бұл
нысаны ... да, ... ... да ... ... ... ... берешекті үшінші тарапқа қолма-қол ақшаға айырбастау арқылы
беру әдістері(қосымша 1):
|Қамтамасыз етілген алыс-беріс |
|дебиторлық берешекті сату ... ... ... ... ... ақшаға айырбастау арқылы
беру әдістері
Кері талап қою құқығымен дебиторлық берешекті сатқан кезде:
● дебитор берешекті өтемеген жағдайда, сатушы ... ... ... ... ... тараптардың әрқайсысы осы операция кезінде операция ... өзі ... ... мен ... ... және ... ... мен міндеттемелерді бұдан әрі мойындамайды;
● таза түсімдер айқындалады – бұл, ... ... ... сату ... ... ақшалай қаражаттар немесе ... ... ... ... зиян анықталады.
Сатушыда дебиторлақ берешек сомасын сатуға қатысты тауарларды,
жұмыстарды, ... ... ... ... ... ... есепте қолданылатын есептеу әдісі сатуды түсіну және сату ретінде
толық ... ... ол ... қаражаттың қозғалысымен
шектеледі. Ең жақсы дегенде сатушы толық соманың қайтарылуына үміттенеді,
бірақ дебиторлық берешекті сатуда әр ... ... мен ... ... ... ... жеткіліксіздігі, меншік құқығын қорғау,
несиеге қол жеткізе алмау, ... ... ... ... ... ... берешекті сатып алу болашақта аударылған
қаржыларды, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ақшаның жылыстауын білдіреді. Бірақ ... алу ... ... ... әкеп ... және ... берешекті талап
ету құқығын тану ақшалай ... ... ... ... ... Бөлім Дебиторлық берешектер бөлімінің есебі
2.1. Сатып алушылар мен тапсырыс ... ... ... мен ... «сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердің берешегі» деп ... ... ... ... алушылар мен
тапсырыс берушілердің осы кәсіпорынға деген әр ... ... ... ... үшін ... ... ... есеп беру
стандарттары бойынша типтік шоттар жоспарының1200 бөлімшесінде көрсетілген
синтетикалық шоттарды есепке алынады.
Бұлар активті шот ... ... ... да бұл ... ... ... ... ал кредитінде берешектің азаюы
көрсетіледі. ... ... шоты ... ... ... немесе жеке
тұлғалардың сатып алған тауарлары, ... ... ... ... үшін ... ... білдіреді.
«Дебиторлық берешек» деп аталатын шотта тиеліп жіберілген өнімдер
атқарылған жұмыстары мен көрсетілген қызметтері үшін ... ... ... ... банк ... ... есеп айырысу құжаттары
бойынша төлеуге тиісті сомасы ... ... ... ... ... сипаттай келе олардың қысқа мерзімді активтер екендігін және олардың
сату ... ... ... ... ... ... ... уақыттарда «саудалық міндеттемелер» деп те атайды. Олар тауарларды
несиеге өтелу көздеріне басқадай ... ... ... ... ... деп санайды.
Халықаралық тәжірибеде кез келген адамға тауарларды ... ... ... етек ... ... бірге сатып алушылар үшін сатып алған
тауарларының төлемін бір немесе ... ... ... ... құқығы да
берілген. Мұндай несиені коммерциялық несие деп те ... ... ... фирмалар, сатып алушының шотты тиісті уақытында төлеу
қабілеттілігі бар ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарда несиелік бөлімдер жұмыс істейді. Несиелік бөлім төлем
сомасын ұсынуды, несие көлемін шектеуді және сатып алушылар мен ... ... ... ... қамтамасыз ететін белгілі ... ... етуі ... ... орай кәсіпорындар мен ұйымдардың
таңдап алынған ережелері мен ... ... есеп ... ... ... Бұл ... сатылған материалдық емес активтер, негізгі
құралдар, бағалы қағаздар және тағы да ... ... ... ... ... ... есебі
Сатып алушылар мен тапсырыс беруші заңды және жеке тұлғалардың төлем
қабілеттілігін анықтау жүйесін ... ... ... несиеге
сатылған тауарлар немесе қызмет үшін уақытылы есеп айырыспай немесе алынуға
тиісті сомалардың бір ... ғана ... ... ... ... ... ... әрдайым кездесіп отырады. Мұндай жағдайлардың алғашқы нысандары
болып борышкер кәсіпорындар мен ұйымдардың банкрот болып ... ... ... мен ... ... ... берешекті талап ету
мерзімінің өтіп ... ... ... тек төлеуге қабілетті сатып алушының болғанын қалар
еді. Алайда, өмірдің өзі көрсетіп отырғандай, ол әрқашанда ... ... ... ... тауарларды несиеге сатқан кәсіпорындарда
белгіленген мерзімдерде төлемейтін клиенттер әрқашанда болып ... ... ... ... белгіленген мерзімде төлемеген
шоттары – 1290 «Күмәнді дебиторлық ... ... ... ... Күмәнді қарыздарға-уақытында төленбеген, жабылмаған және де тиісті
кепілдікпен қамтамасыз етілмеген дебиторлық берешектер жатады. Қазақстан
Республикасының ... ... ... ету ... өтіп ... ... ... қарыз болып саналады. Өтелу-өтелмеуі белгісіз, күмән
тудыратын берешектерді есептен шығарудың екі ... ... ... ... ... ... ... шығындар нақты шоттарды үмітсіз
деп танығаннан кейін ғана тікелей есптен шығарылады.
2. Резервтік әдіс, бұл жағдайда шығындар ... ала ... ... ... ... ... жасалынады.
Тікелей есептен шығару әдісі бухгалтерлік есеп тұрғысынан қолайлы
болып саналмайды. ... ол ... мен ... ... ... яғни ... ... тауарлар жеткізіліп түсірілген немесе
қызметтер көрсетілген сәтінде ... оның ... деп ... ... ғана шығындарға жатқызады. Сонымен, 5-БЕС-ке сәйкес күмәнді
берешек бойынша резервті құру тәртібі бұрынғы мәмілелерге ... ... мен ... ... шығып бір жолғы болып танылады.
Кәсіпорындар мен ұйымдар күмәнді қарыздарға шығындардың есебіне резерв
жасай алады. Күмәнді қарыздар бойынша резервтер есеп ... ... ... мен сатып алушылар арасында дебиторлық ... ... ... ... отырып жасалынады. Қазақстан Республикасының
заңына сәйкес талап ету мерзімі өтіп кеткен ... ... ... – деп ... Ал ... қарыздар сомасы құрылған күмәнді қарыз
бойынша резерв есебінен есептен шығарылады. Егер кәсіпорындар мен ... ... ... ... құрмаса және үмітсіз қарыздың айқындалу
жағдайы пайда болса, онда бұл сома кезең ... ... ... ... бұл сома ... ... нәтижесі туралы
есеп беруде көрсетілуі тиіс.
Кез келген кәсіпорындар мен ұйымдарды алып қарасақ та олардың барлығы
да қай ... ... ... ала болжап білуі мүмкін емес.
Дегенмен де қаржылық есеп беруі кезінде жыл бойы ... ... ... ... ... Бұл ... ... салдарынан елеулі
айырмашылықтардың пайда болуы ықтимал. Жалпы халықаралық тәжірбиеде күмәнді
қарыздарды бағалау үшін мынадай екі әдісі қолданылады:
... ... ... таза ... ... ... әдісі
– дебиторлық қарыздарды өтелу мерзімі бойынша есептеу әдісі
Бұндағы бірінші аталған ... ... ... ... ... ... шығындарды дұрыс есептеу болса, екінші
әдістің мақсаты дебиторлық берешектің таза өзіндік құнын ... ... ... ... ... мен ... бұл ... екеуі де
кеңінен қолданылады.
Жоғарыда аталған несиеге сатудан алынатын таза ... ... ... ... болсақ, бұл әдіс сәйкестік принципіне бағытталған.
Мұнда күмәнді берешектерден шеккен нақты ... мен ... ... таза ... ... пайыз арасындағы қатынастардың орташа
пайызы тәжірибеге сүйене отырып есептеледі. Содан кейін бұл ... ... ... ... үшін есеп беру ... сатылған нақты өнімге
қолданылады.
Негізінен несиеге сатудан алынатын таза табыстан есептелген пайыз әдісі
бойынша әрдайым дебиторлық қарыздардың таза ... ... ... отыру
мүмкін емес. Бұл әдістің тұжырымдамалық негізі болып сәйкестілік принципі
қызмет етеді. Өйткені күдікті қарыз ... ... ... ... ... өте ... және тиімділігімен
ерекшелінеді. Ескеретін жағдай, ... ... ... ... ... әрдайым жаңартылып отыруы тиіс.
Күмәнді қарыздарды бағалау үшін ... ... ... ... бойынша есептеу әдісі бухгалтерлік баланста таза ... ... ... Бұл әдіс ... ... борыш пайызын
анықтаған уақытта өткен кезең мәліметтері пайдаланылады. Әдістің негізгі
мақсаты болып күтіп отырған ... ... ... ... ... ... анықтау есептеледі. Несиеге сатудан алынатын таза ... ... ... қарағанда дебиторлық қарыздарды өтелу мерзімі
бойынша есептеу әдісі дебиторлық қарыздардың нақты ... ... ... ... ... ... ... сомасының дұрыс жасалуына
мүмкіндік береді. Кейіннен ... ... ... резерв сомасының
ағымдағы қалдығы талап етілген қалдыққа сәйкес түзетіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... Жалпы күмәнді
қарыздар бойынша жасалынған қажетті резерв сомасының мөлшерін анықтау ... ... ... дебиторлық берешекке жасалған бірыңғай құрамдастырылған
мөлшерлеме;
– алынуға тиісті шоттың мерзіміне ... ... ... ... ... Еншілес серіктестіктердің дебиторлық берешектерінің
есебі
Еншілес, тәуелді және бірлесіп бақыланатын заңды тұлғалардың ... ... ... Соңғы жылдары көптеген еншілес
кәсіпорындар пайда болды. Кәсіпорындардың мұндай нысандарының ... ... ... капиталды өте икемді пайдалануға, ... ... ... ... бұйымдармен қамтамасыз етуге,
кәсіпорын ұжымдарын ауыл шаруашылық ... және тағы ... ... ... ... ... ... табу мақсатына негізделген
және жарғылық қоры құрылтайшылардың салған салымдарының ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы шаруашылық серіктестіктер: толық
серіктестік, сенім серіктестігі, жауапкершілігі шектеулі серіктестік,
қосымша
жауапкершілікті серіктестік және ... ... ... болуы
мүмкін. Осы жоғарыда айтылған еншілес серіктестік дегеніміз, басқа ... ... оның ... ... ... қоса ... болып табылады. Еншілес шаруашылық серіктестігі өзінің негізгі
шаруашылық ... ... ... ... ... ... серіктестіктерден айырмашылығы, олар филиал боп
табылады және ондай ... өз ... ... ... болмайды,
ал олардың балансы ішкі қолдануға ғана ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есебін
өздері жүргізіп, есеп тіркелімдерін, бас кітапты толтырады және ... ... бас ... ... ал ...... ... заңды дербестігін сақтайды және еншілес және ... ... ... зиян ... үшін бас ... бермейтіні секілді, бас кәсіпорын зиян тартып, банкротқа ұшыраған
жағдайда олар да ол үшін ... ... Өз ... ... олардың
пайдасына қайта бөліске салатын еншілес ... ... ... ал ... ... ... ... кәсіпорын бақылауға
алады.
1220,1230 және 1240 шоттарда еншілес, тәуелді және бірлесіп бақыланатын
кәсіпорындармен ағымдағы есеп ... ... ... жөніндегі
ақпараттар жинақталып қорытылады.
Бұл шоттар-негізгі, активті, күрделі; әрбір еншілес, тәуелді ... ... ... ... есеп осы ... ... ... машинограммада жүргізіледі.
Есеп айырысу шоттары арқылы бас ... және ... есеп ... жүргізіліп қана қоймайды сонымен қатар бір
еншілессеріктестіктің екінші бір серіктестікпен есеп ... ... ... ... ... ... айырысуды бақылаудың ықпалды тәсілі дебиторлық және ... ... ... тіркеудің дұрыстығына фукционалдық
аудитті уақытылы өткізу, тіркелген құжаттарды ... ... ... ... Бұл тұрғыдан, кірістік ордерлер бойынша алынған
ақшаны сіңіріп кетуді жеңілдететін жағдайларды ... ... ... ... және ... ... құжат беруді тіркеудің жоқтығы
немесе шоттардың төленбеуін атап өту маңызды.
Дебеторлық ... ... ... ... үлгі ... ... ұсынылған.
Дебиторлық және кредиторлық берешекте, әсіресе, көбіне ... ... ... ... ... ... еңбеккерінің
берешегін жедел өндіріп алу теріс пайдалануға кедергі келтіретін ... ... ... ... ... тіркеу мен түбіртекті тікелей кассаға
беру, ... ... ... ... ... ... анық ... арттырады және теріс пайдалануды болдырмайды.
Ақшаны сіңіріп кетумен куресу ең алдымен барлық мүмкін ... ... ... есеп ... ... ... талап етеді.
Кәсіпорындар арасындағы есептесулер әдетте қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... ... арқылы жасалатын есептік және
кредиттік операциялар арнайы ережелермен реттеледі. Алайда есеп айырысудың
іс жүзіндегі жүйесі ... ... ... ... ... болдырмайды. Олардын негізінен басшылар, бухгалтерия мен
кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... банк ... ... жалған жазумен және бұл операцияларды есептік тіркелімге
жазу сипатында болады.
Тексеру мен соттық-бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... мынандай сызба бойыншас жіктеуге
мүмкіндік береді.
1. Банктер алынған қолма-қол ақшаны иемдеу.
2. Түсен ақшаны ... мен ... үшін ... шот ... ... ... ... Есеп емес мәтіндегі шоттар негізінде жабдықтаушыларға ақша ... Анық емес ... ... ... ... ақша ... Жасанды түрде заңды және жеке тұлғаларға ақша аудару т.с.с.
| ... ... ... ... |мен ... ... | |
| 1 | 2 ... міндеттемелерін |Жабдықтау-келісімшарттар,шарттарды, |
|орындау мен дебиторлық берешектің |жабдықтаушыларды, шот-фактураларды, |
|шынайлығын тексеру ... ... ... |
| ... ... ... есебі, |Есеп, ... және ішкі ... және ... ... |бақылау-стандарттары, нұсқаулықтар, |
|бақылау функцияларын орындауды ... ... ... |
|талдау ... ... |
| ... ... ... ... жинау мен дебиторлық |Сатып алушылармен, есеп беретін |
|берешек түрлері, көлем және ... ... ... ... ... |қызметкерлермен және басқа |
| ... ... ... ... ... мен |
| ... ... ... |
| ... хаттар және т.б) ... ... ... |Бас кітап, 10 журнал-ордер, 1290 |
|дебиторлармен есеп айырысуды | ... ... |
| |1200 ... 1210 |
| ... бойынша мәліметтерді |
| ... ... ... |
| ... ... шығаруға арналған |
| ... ... ... ... мен| ... ... және ... | ... ... | ... ... бойынша резервті | ... ... мен ... | ... дұрыстығын тексеру | ... ... ... ... ... ... ... |
|заңдылығы мен шынайылығын талдау |және тапсырыс берушілермен есеп |
| ... ... ... ... |1210 ... ... ... |
| ... мәліметтері |
|1 |2 ... ... ... ... шарттар, төлем |
|берушілермен, есеп айырысуды ... банк ... ... ... ... ... ақпарат |
|операцияларды көрсетудің дұрыстығын | ... | ... ... ... ... ... және тапсырыс |
|мен ұсынудың уақтылығы мен ... ... ... ... тексеру ... т.б. ... ... ... дебиторлық |Баланс, ... ... ... Бас ... мәліметтермен сәйкестігін |270,1610 Бас кітап шоттары бойынша |
|тексеру | ... ... ... ... ... ... |
|есебін жүргізудің дұрыстығын тексеру|жөніндегі Бас кітап, 11, 7, 8 |
| ... ... ... |
| ... есеп ... ... |
| ... ... ... және ... ... |8, 11 ... Бас ... |
|серіктестіктермен есептеу жөніндегі |1220, 1230 шоттары бойынша ... ... ... ... есеп ... |
|дұрыстығын тексеру | ... ... ... |8 ... ... Бас кітаптың |
|тексеру ... ... ... |
| ... ... есептер, |
| ... ... ... кем|
| ... ... ... ... |
| ... және т.б. ... шаруашылық бақылаудың | ... мен ... ... ... ... | ... ... мен дебиторлық |Талдамалы есептесулер және олардан |
|берешекті ... ... ... ... мен ... ... резервтердің, басқарудың |дебиторлық берешекті басқаруды ... ... ... ... ... |
Қорытынды
Қарыз алушы кәсіпорындар мен ұйымдар тауарлар мен ... ... ... ... ... ... Сондай кезде әрбір кәсіпорын
мен ұйым ... ... ... ... ... ... аша алмауы
мүмкін. Бірақ та кішігірім ... осы ... ... қарыздар
бойынша резервтер, еншілес серіктестіктердің дебиторлық борышы шоттарын
ашпайды. Себебі қор құру үшін ... қор ... ... ақша ... Егер ... ... өте үлкен болмаса, онда ол кәсіпорынның
бухгалтерлік есебінде көп есептер болмайды. Және де үлкен ... ... ғана ... ... Ал егер серіктестіктері болса онда
ол міндетті ... осы ... ... ... бұл ... үлкен дамыған
фирма немесе кәсіпорынның нысанында ғана қарастыруға болады.
Біздің елімізде жүргізіліп отырған бухгалтерлік есеп жұмысы толығымен
халықаралық ... есеп беру ... сай ... Міне осыларды
ескере отырып бұрын есепші деп саналып келген бухгалтер маманы кәсіпорынның
қаржылық жағдайын анықтап, бағалап, ... ... ... кәсіпорынның
алдағы уақыттағы экономикалық әл-ауқатын дамыту жолдарын жоспарлай білуі
қажет. Кез келген кәсіпорынның ... ... ... жауапкершілік
ілінеді. Жалпы бухгалтер, бухгалтерлік еаептің теориясын және практикасын
үйлестіріп тиянақты жұмыс істеуі ... ... ... ... ... ... жөн. Сондықтан да кез келген елдің бухгалтер
мамандарын барынша білімді етіп даярлау, сол елдегі ... ... ... ... кепілдік береді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қаржы есебі: Оқу құралы. / Жалпы редакциясын басқарған.
Талмағанбетов Т.А. – ... ... 1998,– 480 ... А.Ш., ... Б.А., ... О.Ж., ... ... – 236 беттер қолданылды.
2. Радостовец Р.К., Радостовец В.В., Ғабдулин Т.Ғ., Шмидт О.И.
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп: өңделіп және ... 3-ші ...... : ... ... ... 2002, – 656 ... – 277 беттер қолданылды.
3. Қаржылық есеп: Оқу құралы. / Кеулімжаев Қ.К., ... ... Н.А., ... А.Ә. – ... Экономика,
2001, – 330 бет. 108 – 129 ... ... ... Т. ... ... ... ... бюллетені –
2001 – № 46 – 9 -11 ... ... ... есеп ... Заң» № ... ... жыл.
11.06.2004 жылы ҚР Президентінің .№ 562- ІІ Жарлығымен
«Бухгалтерлік есеп туралы Заңына» өзгертулер мен ... ... И.В. ... ... ... резерв есебі». Бухгалтер бюллетені
– 1998 – № 41 – 10 -12 бетке дейін.
7. «Вексель операцияларының бухгалтерлік есебі». ... ... ... – №22 ... – 3 -7 бетке дейін.
8. Назаров В.Л. Бухгалтерский учет ... ... ... ... ред. Н.К. Мамырова – Изд. 2-е, перераб. и доп. - Алматы:
Экономика, 2004. – 308 с. 83-91 стр.
9. ... Н.П. ... учет и ... анализ для
менеджеров: Учеб.пособие – М.: Дело 2003. – 304 с.
10. ... Б. и др. ... ... учета / Б. Нидлз, Х.Андерсон,
Д.Колдуэлл: пер. С англ. / Под ред. ... - 2-е ... М.: ... и ... 2002 – 496 с. 137-156 ... ... В.К., ... В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на
предприятии: Изд. 3-е, доп. И ...... ... ... 277-305 ... ... беру
дебиторлық берешекке қызмет көрсетуге қатыса береді
мазмұны бойынша
дебитор берешекті өтемеген жағдайдағы төлемдер
сатушының кепілі
түпкілікті (тікелей)
кері талап қою
құқығымен
нысаны бойынша
меншік құқығын беру
кері талап қою ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық берешекті басқарудың теориялық негіздері . «Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау14 бет
Дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру22 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
«Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау21 бет
Алынуға тиісті шоттар және өзге де дебиторлық борыштардың есебі24 бет
Дебиторлық берешек есебі жайлы39 бет
Дебиторлық берешек есебі мен аудитін, талдауын жетілдіру жолдары64 бет
Дебиторлық берешектер бойынша есеп айырысулар есебі мен аудиті82 бет
Дебиторлық берешектер есебі96 бет
Дебиторлық берешектер есебі және оны жетілдіру71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь