Ақпараттық дәуірдегі – ақпараттық қауіпсіздік

І. КІРІСПЕ
1.1. АҚПАРАТТЫҚ ДӘУІРДЕГІ . АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ... ... ... ... ... ..3
1.2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК . ҰЛТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІКТІҢ МАҢЫЗДЫ БӨЛШЕГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК АҚПАРАТТЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ҚҰРЫЛУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.2.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ЖӘНЕ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.3.АҚШ, ҰЛЫБРИТАНИЯ, ИТАЛИЯДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.4. ҚЫТАЙ, ЖАПОНИЯ, УКРАИНАДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23

ІV. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
ХХІ ғасыр – ақпараттың алтын ғасыры. Сөз жоқ, өміріміздің барлық саласына дендеп енген компьютерлік технологиялар, ғаламдық Интернет торабы мен мультимедиялық және мобильдік құрылғылар адамзат баласын ақпаратпен қарулануға алып келуде. Бүгінде ақпаратсыз қандай да бір жетістікке жетуді айтудың өзі қиын. Қоршаған ортада болып жатқан саяси-экономикалық жағдайлардан хабары мол адам ақпараттық әлеуетті адам саналады.
Адамзат баласы бүгінге дейін индустриалдық дамуды бастан кешті. Индустриалдық дәуірде темір жолдар мен авиация коммуникацияның негізгі құралдары бола отырып, қоғам мен бизнес әлемінің сипатын түбегейлі өзгертсе, ал ХХІ ғасырда адамзат ақпараттық дәуірге аяқ басты. Қоғам өмірінің негізгі өлшемдеріне ақпараттық сауаттылық жатса, Интернет экономикалық құрылымдардың барлығына өз ықпалын тигізе отырып, базалық инфрақұрылымның рөлін атқаруда.
Ақпараттық қоғамның сипатты белгілерін әңгімелемес бұрын ақпараттық қоғамға келудің алғышарттары орын алған тарихқа көз жіберелік. ХХ ғасырдың 60-жылдары адамзат баласы «ақпараттық жарылыстардың» орын ала бастағынын сезінді. Қоғамдық өмірге тән ақпараттардың саны үдей түсті. Уақыт өте келе ақпараттардың саны экспоненциальдық заң бойынша арта беретіндігі дәлелденді. Бұл жағдайда ақпараттардың санының жылдам артуы мен жылдамдығы да экспоненциальды тұрғыдан белең алатындығы белгілі болатын.
Бұл дегеніңіз – «ақпараттық жарылыстардың» немесе ақпараттық төңкерістің басталғандығын білдіретін еді. Адамдар ақпарат ағымын өңдеу мен оны басқару, сақтау құрылғыларының жеткіліксіздігін анық сезінді.
Жалпы адамзат тарихын зерделеп зерттеген ғалымдар ақпараттың ең алғашқы белгісі деп жазудың пайда болғанын айтады. Бұл кезеңде адамның ақыл-ой қуатының құндылықтарын жазу арқылы ұрпақтан-ұрпаққа қалдыру мүмкіндігі пайда болды.
Адамзат баласы бастан кешкен екінші эволюциялық кезең ХV-ғасырдың ортасындағы кітап басу ісінің қолға алынуы болатын. Бұл қоғамның сауатын арттырып, рухани-мәдени дамуға түрткі болды, пошта қызметі пайда болды.
Ақпараттық эволюцияның үшінші кезеңі ХІХ ғасырдың аяғымен тұспа-тұс келді. Бұл кезеңде электр қуаты ойлап табылды. Сондай-ақ, ақпаратты кез келген көлемде шұғыл жинақтау мен таратуға, көбейтуге мүмкіндік беретін телеграф, телефон, радио пайда болды.
Дамудың төртінші сатысы ХХ-ғасырдың 70-жылдарында орын алды. Бұл кездері өмірге микропроцессорлық технологиялар мен дербес компьютер келді. Бұл кезеңді ақпараттандыру ғылымын зерттеуші ғалымдар үшке бөліп қарастырады:
● механикалық және электрлік құралдардан ақпаратты электронды нұсқада сақтау құралдарына көшуі;
● барлық желілердің, құрылғылар мен приборлардың миниатюризациялануы (көлемін кішірейтуі);
● бағдарламалық-басқару құрылғылары мен процестердің құрылуы.
1980 жылға таман әлемдегі дамыған мемлекеттерде ақпараттық бизнес пен ақпараттық қызмет салалары жандана бастады. Мәселен, осы уақытта АҚШ-тың ауыл шаруашылығында жұмыс істейтіндердің жалпы саны 3 %, өнеркәсіптегі жұмыс істейтіндер – 20 %, қызмет көрсету нарығындағы адамдар – 30 % болса, ал ақпаратпен жұмыс және оған қажетті құрылғыларды жасау саласындағы адамдар жалпы экономикалық белсенді адамдардың 47 пайызын қамтыды.
1. Намазалы Омашұлы: «Ақпараттық қауіпсіздігіміз қандай?..», «Егемен Қазақстан» газеті, 18.04.2007 жыл.
2. Смағұл Рахымбек: «Ел дамуының белгісі – «электронды үкімет» «Егемен Қазақстан», 17.04.2007жыл.
3. Жетпісбай Бекболатұлы: «Қазақстан Республикасының мемлекеттік ақпараттық саясатының қалыптасуы және дамуы: басымдықтар және өзекті мәселелері» тақырыбына арналған дплом жұмысы. Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясы. Астана – 2003 жыл.
4. Қазақстан Республикасы ақпараттық кеңістігінің бәсекеге қабілеттілігін дамытудың 2006-2009 жылдарға арналған тұжырымыдамасы туралы 2006 жылғы 18 тамыздағы ҚР Президентінің Жарлығы
5. Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2006 жылғы 10 қазандағы №199 Жарлығымен мақұлданған Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiк тұжырымдамасы
6. Қазақстан Республикасы ҚР Мәдениет және ақпарат министрі Е.Ертісбаевтың “Айқын” газетіне берген сұхбаты, 05/09/06 жыл.
7. 2003 жылғы 7 қаңтарда қабылданған Қазақстан Республикасының «Электронды-цифлық қолтаңбалар мен электронды құжатайналым туралы» Заңы.
8. 2006 жылдың 13 қазанында Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен қабылданған «Қазақстан Республикасындағы 2007-2009 жылдарға арналған ақпараттық теңсіздікті азайту туралы бағдарлама».
        
        МАЗМҰНЫ:
І. КІРІСПЕ
1.1. АҚПАРАТТЫҚ ДӘУІРДЕГІ – АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК……….............3
1.2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК – ҰЛТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІКТІҢ
МАҢЫЗДЫ
БӨЛШЕГІ.....................................................................
.............................................6
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ЖӘНЕ ӘЛЕМДІК
ТӘЖІРИБЕ....................................................................
.....................................15
2.3.АҚШ, ҰЛЫБРИТАНИЯ, ИТАЛИЯДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ
ҚАУІПСІЗДІК.................................................................
.....................................................19
2.4. ҚЫТАЙ, ЖАПОНИЯ, УКРАИНАДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ
ҚАУІПСІЗДІК.................................................................
.....................................................21
ІІІ.
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...........................23
ІV. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.................................................28
І. КІРІСПЕ.
1.1. ... ...... ... ғасыр – ақпараттың алтын ғасыры. Сөз жоқ, өміріміздің ... ... ... ... технологиялар, ғаламдық Интернет торабы
мен мультимедиялық және ... ... ... ... ... алып келуде. Бүгінде ақпаратсыз қандай да бір жетістікке ... өзі ... ... ... ... жатқан саяси-экономикалық
жағдайлардан хабары мол адам ... ... адам ... ... бүгінге дейін индустриалдық ... ... ... ... темір жолдар мен ... ... ... бола ... ... мен ... ... сипатын түбегейлі
өзгертсе, ал ХХІ ғасырда ... ... ... аяқ ... ... ... өлшемдеріне ақпараттық сауаттылық жатса, Интернет
экономикалық құрылымдардың барлығына өз ... ... ... ... ... атқаруда.
Ақпараттық қоғамның сипатты белгілерін әңгімелемес бұрын ... ... ... орын ... ... көз ... ХХ ... адамзат баласы «ақпараттық жарылыстардың» орын ала ... ... ... тән ... саны үдей ... Уақыт өте келе
ақпараттардың саны ... заң ... арта ... Бұл ... ... санының жылдам артуы мен жылдамдығы
да экспоненциальды тұрғыдан ... ... ... ... ...... ... немесе ақпараттық
төңкерістің басталғандығын білдіретін еді. Адамдар ақпарат ағымын өңдеу мен
оны басқару, сақтау құрылғыларының жеткіліксіздігін анық ... ... ... ... зерттеген ғалымдар ақпараттың ең алғашқы
белгісі деп жазудың пайда болғанын айтады. Бұл ... ... ... ... жазу ... ... қалдыру мүмкіндігі
пайда болды.
Адамзат баласы бастан кешкен екінші эволюциялық ... ... ... басу ... қолға алынуы болатын. Бұл қоғамның сауатын
арттырып, рухани-мәдени ... ... ... пошта қызметі пайда болды.
Ақпараттық эволюцияның үшінші кезеңі ХІХ ғасырдың аяғымен тұспа-тұс
келді. Бұл кезеңде ... ... ... ... ... ... ... көлемде шұғыл жинақтау мен таратуға, көбейтуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... сатысы ХХ-ғасырдың 70-жылдарында орын ... ... ... микропроцессорлық технологиялар мен дербес компьютер келді.
Бұл кезеңді ақпараттандыру ... ... ... үшке ... механикалық және электрлік құралдардан ақпаратты электронды нұсқада
сақтау құралдарына көшуі;
● барлық желілердің, құрылғылар мен ... ... ... ... ... мен ... құрылуы.
1980 жылға таман әлемдегі дамыған мемлекеттерде ақпараттық бизнес пен
ақпараттық ... ... ... ... Мәселен, осы уақытта АҚШ-тың
ауыл шаруашылығында жұмыс істейтіндердің жалпы саны 3 %, ... ... – 20 %, ... ... ... ... – 30 % ... ақпаратпен жұмыс және оған қажетті құрылғыларды ... ... ... ... ... ... 47 пайызын қамтыды.
ХХІ ғасыр ақпараттық дәуір дейтін болсақ, онда оның ... ... Бұны ... былайша анықтады:
а) ақпараттық кеңістік – қолда бар ақпараттар жиынтығын басқаруға жан-
жақты әзір орта;
б) ақпаратты сақтау, тарату мен пайдалану үшін қажетті ... ... ... ... ... ... орнықты орын алуы
адамзатты ақпаратпен жұмыс істей ... ... ... Бүгінде әлемнің
көптеген мемлекеттерінде жұмысқа орналасушыларға қойылатын бірден-бір талап
– компьютерлік ... пен ... ... істей алу болып отыр.
Осыған орай, 2000 жылы ... ... ... ұйымдастыруымен Окинавада
ғаламдық ақпараттық қоғам хартиясы қабылданды.
Хартияны қабылдаудағы басты мақсат – әлемдегі әрбір адамның ... ... ... ... ... жол ашу ... Сондай-ақ, Хартия осы мақсатта елдер арасындағы ақпараттық
теңсіздікті жоюға шақырады. Бұған қоса, ақпараттық ... ... жеке ... мемлекеттің, бизнестің күш біріктіруі қажеттігін алға тартады.
Ақпараттандыру саласының мамандары ақпараттық қоғамның ... ... ... ... ... шеше алды ... ақпараттық дағдарыс мәселесі шешілді, яғни, ақпараттар ... ... өзге ... ... ... басымдығы қамтамасыз
етілді;
- дамудың басты формасы ақпараттық экономика болып табылды;
- қоғам озық ... ... мен ... ... ... мен ... сақтау, автоматтандырылған генерацияны басқаруды
игерді;
- адам өмірінің барлық саласын қамти отырып, ақпараттық ... ... ие ... ... адамзаттық өркениеттердің үндестігі мен бірлігіне шақыру
құбылыс жүруде;
- қоғамды ... мен ... ... әсер ... гуманистік
қағидаттары іске асырылды.
Дей тұрғанмен, ақпараттық қоғам мемлекет пен бизнес құрылымдарға, жеке
адамдарға ақпараттық ... ... алға ... ... ... мен осы сала ғалымдары ақпараттық қоғамға тән қауіпті
тенденциялар деп ... атап ... ... ... құралдарының қоғам санасына әсері күшейді;
(мәселен, Интернеттегі көптеген ... ... ... ... және әр түрлі идеологиялық пиғылда болуы тұтынушының
сана-сезіміне кері әсерін тигізбей қоймайды);
- ақпараттық технологиялар ... ... жеке ... ... да ... ... бұзу ... тіпті құрту) құбылыстары жиілеп кетті;
- сапалы әрі шынайы ақпарат алу мен оны ... ... ... ақпараттық технологияларды әзірлеушілер мен тұтынушылар ... ... ... деңгейіне дейін артуда;
- қоғамның кей бөлігінің ақпараттық қоғам ортасына бейімделу мәселелері
күшеюде.
Ақпараттық ... ... не? Мұны ... әр ... ... Республикасының «Ұлттық қауіпсіздік туралы» 1998 ... ... №233 ... ... қауіпсіздік – мемлекеттік
ақпараттық ресурстардың, сондай-ақ, ... ... жеке ... мен қоғам мүддесінің қорғалу ахуалы» деген анықтама берілген.
Осы курс ... ... - ... ... ... ... қауіпсіздік мәселелері мен оларды шешу ... ... ... ұсыну.
2. Қазақстандағы ақпараттық қауіпсіздік – ұлттық қауіпсіздіктің маңызды
бөлшегі
Қазақстан ... ... 10 ... 199 Жарлығымен  мақұлданған  Қазақстан Республикасының ақпараттық
қауiпсiздiк тұжырымдамасында: ... ... ... ... ... белгіленген:
- ақпарат қорғаудың ұлттық жүйесiн, оның iшiнде мемлекеттiк ... құру және ... ... ақпараттық ресурстарды, сондай-ақ ақпарат саласында адам
құқықтары мен қоғам мүдделерiн қорғау;
- Қазақстанның ақпараттық тәуелдiлiгiн, ... ... ... ... ... ... Президенттiң, Парламенттiң,
Үкiметтiң және басқа да мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың ақпараттық
оқшаулануын ... ... оған жол ... ... табылады.
Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету
жөнiндегi негiзгi мiндеттеріне мыналар жатады:
- ақпараттық қауiпсiздiк ... ... ... ... қауiпсiздiк қатерлерiнiң көздерiн анықтау, бағалау, ... ... ... ... өлшемдерiн айқындау;
- ақпараттық қауiпсiздiктiң мемлекеттiк саясатын қамтамасыз етудiң, iс-
шаралар кешенiн және оларды iске асыру әдiстерiн әзiрлеу;
      - ақпараттық ... ... ету ... ... мен ... ... ... реттеу және үйлестiру;
      - ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету ... ... ... ... әдiстерiн және ақпараттық қауiпсiздiк қатерлерiн
бейтараптау құралдарын, оны бұзу зардаптарын жоюды жетiлдiру;
- Қазақстанның жаһандық ақпараттық желiлер мен ... құру ... ... ... ... ... ету;
- техникалық барлауларға қарсы iс-әрекет ету жөнiндегi ... және ... ... ... және ... ... техникалық
барлауларға қарсы iс-қимыл жасау жүйесiн құру.
Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... Республикасының ақпараттық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету ... Бұл ... ... ... ... ... шараларды қолға алып, ақпараттық қауіпсіздікті ықтимал қатерлерін
болдырмау, олардың алдын алу шараларын жүргізуде.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ету ... ... шұғыл қызметі құрылған.
Оның басты мақсаты Қазақстан Республикасының Президентін, заң ... ... ... ... органдарын қандай да бір деңгейде ... ... ... және ... ... әсер
ететін әлемдегі жасырын үрдістер туралы шынайы ... ... ... ... Осы ... аталған қызмет жүйесі сыртқы қауіп-қатерді
анықтауға, оларды жою мен ... ... ... ... ... ... ... «Барлау» қызметі ақпараттық-талдау жұмыстарына ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік құпиялар құрайды. Қазақстан тәуелсіздік алған уақыттан
бері мемлекеттік құпиялардың қорғалуын ұйымдастыру жөніндегі қызмет ... ... ... ... бірі ... ... Мәселен,
ҰҚК ұсынысы бойынша 1992 жылы ҚР Министрлер Кабинеті жанынан мемлекеттік
құпияларды қорғау ... ... ... ... ... бар ... қорғау жөніндегі мемлекеттік техникалық
комиссия ... ... ТМД ... ... Қазақстан бірінші болып 1993
жылғы қаңтарда «Мемлекеттік құпияларды қорғау туралы» Заң қабылдады. Осы
жылы ҰҚК ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасында құпиялылық режимін қамтамасыз ету
жөніндегі жаңа нұсқауды және мемлекеттік құпияларды ... ... ... ... құрайтын мәліметтердің тізбесін ... ... ... қабылданғаннан кейін ҰҚК 1999 ... ... ... ... ... туралы» жаңа Заң
әзірледі. Заңда алғаш рет ... ... ... айналған
мемлекеттік құпиялардың тізбесімен ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі мен денсаулығына қатер
төндіретін төтенше жағдайлар мен апаттар және олардың ... ... ... ... ... ... болжамдары мен зардаптары туралы;
экология, денсаулық сақтау, санитария, демография, білім, мәдениет, ауыл
шаруашылығының жағдайы туралы, ... ... ... ... ... ... тұлғалар мен ұйымдарға беретін
артықшылықтары, өтемдері мен жеңілдіктері туралы; азаматтардың ... ... ... фактілері туралы; мемлекеттік органдар мен ұйымдардың,
олардың лауазымды тұлғаларының заңдылықты бұзу фактілері ... ... және ... да ... ... жаппай қуғын-сүргіндер туралы
ақпаратты құпиялауға тыйым салу енгізілді. Аталған мәліметтерді құпиялау
туралы шешім ... ... ... ... ... ... ... шешімдерді сот тәртібімен шағымдануға құқықты.
Сонымен бірге мәліметтердің құпиялануына байланысты ... ... ... мен ... ... ... ... құқығы және азаматтардың
құпияларды ашу туралы сұрауларының міндетті түрде орындалуы енгізілгенін
атай кеткен жөн.
1999 жылы ҰҚК ... ... ... ... ... ... қорғау жөніндегі жеке уәкілетті мемлекеттік орган
құрылды. Агенттікпен бірлесіп, ҰҚК мамандары ... ... ... және ... ... ... рәсімін анықтайтын 40 жуық нормативтік
құқықтық актілер әзірледі. 2002 жылдан ... осы ... ... ... ҚР ... Кеңсесіне жүктелді.
Қазіргі уақытта Мемлекеттік құпиялардың қорғалуын қамтамасыз ету
жөніндегі төрт жылдық мемлекеттік ... ... ... ... ... бірі ... ... туралы» Заңның шеңберінде
әзірленген нормативтік құқықтық актілердің жаңа талаптарын мемлекеттік
органдар мен ... ... ... ... ... байланысты ҰҚК
органдары мемлекеттік құпияларды пайдалануға қатысты қызметті ... жаңа ... ... ... және ... ... ресімдеу) бойынша кешенді жұмыстар жүргізді.
Республикада алғаш рет рұқсаттарды беру ұйымдардың қорғалу жағдайының
мемлекеттік ... ... ... заңнама талаптарына сәйкестігін
жан жақты сараптаудан және олардың басшыларын тағлымдамадан өткізуден кейін
жүзеге асырылды.
ҰҚК ... ... ... ... ... ету ... мен ... бағытталған ұйымдастыру және нақты ... ... ... бір оң ... ... ... арнайы
қызметтерінің құпия ... кіру ... ... ... ... ... ... жұмыстарды ұйымдастыру
мәселелерінде ... ... ... берді.
Сонымен бірге, мемлекеттік құпияларды жария етудің алғышарттары
сақталуда, оларды жыл сайынғы құпия ... ... ... ... ... ... фактілерінің анықталуы дәлелдейді. Мемлекеттік
құпияларды жариялау мен жоғалтуға мүмкіндік ... ... ... қатысты қылмыстық істер көтерілді, кейбір кінәлы тұлғалар ҚР ... 173 ... ... бас ... ... түрлі мерзімдеріне
айыпталып, көпшілігі әкімшілік және тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
Көптеген жағдайда ... ... ... ... ... ... ... ұшыраған ұйымдарға тән. ... ... ... жаппай құпияландырудан кету бойынша
көптеген жұмыстардың жасалғанын атап айту керек, мемлекеттік ... ... ... ... және бұл ... ... деңгейде
ашық етті.
ҰҚК Шетелдің арнаулы қызмет жұмысына қарсы тұру ... ... ... ету де жүзеге асырылып келеді. Бұл орайда, ... ... ... ... ... ... ... шетелдік арнаулы
қызметтің 3 агенті әшкереленді, олардың екеуі ... ... ... Олар ... ... ... үшін 10 және 12 ... ... ... ... ресми жарияланған мақсаттарына
сай жұмыс істемеген яғни ұлттық арнаулы қызметтерге қатысы бар деген күдік
бойынша 17 ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды және мекемелерді тексеру барысында 3
мыңға тарта құпиялық тәртібін бұзушылық ашылды. Соған орай, ... ... ... 230 адам ... ... ... және оны шетелдік компанияның мүддесіне пайдаланғаны үшін
еліміздің бір азаматы ... ... ... ... ... ... оларды ұйымдастырғаны үшін 3 адамға қатысты қылмыстық іс қозғалды.
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... дамып келе жатқан, ғылыми әлеуеті мығым ел ретінде
Қазақстан ... ... ... аяқ басуда. Демократиялық құндылықтарға
негізделген дамудың жаңа деңгейіне, азаматтық және құқықтық қоғамға, саяси
әралуандыққа көшу ақпаратқа ... ... зор ... ... ... ... ... қажеттігі ақпараттық процестерді тиімді ... күн ... ... Ал, ... ... ... ... мен жұртшылық арасындағы хабар алмасудың –
коммуникацияның өзегін құрап, өзін-өзі ... ... ... ... ... табылатын социумның – қоғамның өркендеп, дамуының негізгі тетігі
ретінде көрінеді. ... ... ... ... ... оның объектілері
мен субъектілері арасындағы үздіксіз ақпарат алмасу жолымен жүзеге асады.
Бұл ... ... ... қоғамды ғылыми басқарудың ... мен ... ... даму ... ... негізделуімен
түсіндіріледі. Болмыстың адам санасында бейнеленуі ... ... ... мәні де ... ... ... байланысты.
Жалпы тұрғыдан алғанда «ақпарат» ұғымына қандай да ... ... мен ... ... ... ... тегіне байланысты ақпаратты
биологиялық (генетикалық) ақпарат, техникалық ақпарат, геологиялық ... деп ... де ... ... ... бұл ... сақтау,
жеткізу, түрлендіру объектісі саналатын деректер жиыны ретінде ... ... ... ... ... құрылымы мен қасиеттерін, сондай-ақ
оны жинақтауға, сақтауға, іздестіруге, өңдеуге, түрлендіруге, ... ... ... ... ... ... мәселелерді зерттейтін пән
ретінде көрінеді.
Инновация мен іскерлікке арқа сүйей отырып, ақпараттық технология
қалыптасқан ... ... ... ... ... Автоматты
басқару жүйелерінің бүкіл әлеуетін іске қосу үшін ... ... ... мен технологияларды ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
басқаруда, бұқаралық ақпарат құралдарының қызметін ... ... ... ... одан әрі ... ғылыми-техникалық үрдістің
жаңа кезеңі ақпараттық технологиялардың, ақпараттық ... ... ... ... ... ... біртұтас
ақпарат кеңістігі ақиқатқа ... ... ... ... ... дамуы ақпараттық ... ... жаңа ... мен ... ... ... енгізумен
байланысты болса керек.
Соңғы жылдардың тәжірибесі қоғамды басқарудың нарықтық жүйесіне көшу
Қазақстанның өзіндік ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... көрсетіп отыр. Еліміз сондықтан да
дамыған елдердің ... ... өз ... орайластыра отырып
пайдалануға тырысуда. Өзге посткеңестік кеңістік, соның ... ... ... ... елімізде де аралас экономика жүйесі қалыптасты.
Нарыққа көшудің қазіргі кезеңінде қызмет формалары мен ... ... ... құрылымдық жаңалықтар енгізіліп, жаңа өрістер ашылуда. Алыс
болашақты көздейтін сондай өрістердің бірі елімізде ақпараттық қоғам ... Бұл үшін ... ... ... ... ... кеңістігі қалыптастырылуы қажет.
Осы мақсатпен 1997 жылғы 9 желтоқсанда «Қазақстан Республикасының
біртұтас ақпараттық кеңістігін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... экономикада, мәдениет
пен әлеуметтік салада келешегі бар ақпараттық технологияларды, компьютер
техникасы мен телекоммуникация ... ... ... ... ... қалыптастыру, ақпарат пен білім нарығын жасау,
жеке адамның, қоғам мен мемлекеттің ... ... ... ... өндірістегі ақпараттық құрылымның рөлін арттыру мақсатында
Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 16 ... ... ... Республикасының ұлттық ақпараттық құрылымын
қалыптастыру мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасы» қабылданды.
Ақпарат алу ... және оны ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл демократиялық ... ... ... арттыруға, адал бәсекені дамытуға,
тұтынушылардың құқығын қорғауға жәрдемдесіп, экономиканың ... ... ... ... ... біте ... жемқорлық пен шаруашылықтың құлдырауына тосқауыл қояды. Толық және
дәл ақпаратқа сүйене ... ... ... ғылымда, практикалық
қызметте дұрыс та сарабдал шешімдер қабылдауға ... ... ... ... ... ... ... қажеттігі жатқызылады:
- біртұтас ақпараттық кеңістікті қалыптастыру;
- келешегі мол ақпараттық технологияларды, есептеу техникасы және
телекоммуникация ... ... ... негіделетін жаңа
технологиялық үрдістердің экономикада ... ... ... ... және білім нарығын құру;
- байланыс, көлік, ақпарат инфрақұрылымын жасау;
- жеке ... ... мен ... ақпараттық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету;
- білім беру, ғылыми-техникалық, мәдени даму деңгейін арттыру;
- азаматтар мен әлеуметтік институттардың ақпаратты еркін алу ... ... ... ... ... тиімді жүйесін жасау.
БАҚ қызметінің және Қазақстан Республикасы ақпараттық нарығының жұмыс
істеуінің негізі Қазақстан Республикасының Конституциясы болып табылады.
Қазақстан ... ... сөз ... ... еркіндікке кепілдік береді, цензураға тыйым салады, сонымен
қатар әркімнің заң жүзінде ... ... кез ... ... еркін
ақпарат алуға және таратуға құқығы бар екенін айқындайды, идеологиялық және
саяси әралуандылықты ... ... ... нарығының негізгі, елеулі ... ... 1990 ... ... ... ... республикалық   мемлекеттік  газет пен журнал басылса, эфирге 21
теле- және радиоарна   ... ал 2006  ...... ... ... Республикасында  7281  бұқаралық  ақпарат  құралы 
тіркелген. Мемлекеттік емес  БАҚ-тардың  ... ... ... Тіркелген БАҚ-тың жалпы санынан 2479 бұқаралық ақпарат
құралы тұрақты негізде жұмыс істейді.
Елімізде БАҚ-ты кең тұрғыда тақырыптық саралау орын алып ... ... ... ... үлесі масс-медианың жалпы ... ... ... – 16 процентті, ғылыми – 9 процентті, жарнамалық –
10,5 ... ... ... ... және діни басылымдар  ... 2 ... ... ... 212 электрондық БАҚ жұмыс істейді. Аса ірі
жалпыұлттық  ... ... ... ... ... ... – 95,70 пайызын, «Қазақстан» - 96,25 пайызын, «Ел арна» - 75,50
пайызын, «Еуразия – бірінші арна» - 78,60 ... ... ...... ... Орталық Азия, Орта Шығыс, Еуропа және ... ... ... ... ... «Caspionet» спутниктік арна жұмыс
істейді.
Елімізде ... және ... ... ... 80-нен
астам операторы іске  қосылған, ол отандық және шетелдік электрондық БАҚ
арқылы хабар тарату қызметін көрсетеді. ... ... ең ... ... 13 қаласына хабар таратады), «Қазақпараттелеком», «Секател» және
«Қазорталық-ТД» (5 қала бойынша), «КВК» (4 қала) болып табылады.
Қазақстанның ішкі ... ... 2309 ... пен ... ... бағдарламасын қоса алғанда, 2392 шетелдік бұқаралық ақпарат
құралы таратылады. Қазақстан Республикасында спутниктік ... ... ... беру ... ... ақпарат өнімдерін қабылдауды
бір мыңға дейінгі шетелдік телеарналармен, ... ... ... ... саны арқылы қабылдауды жүзеге асыруға болады. Қазақстан
Республикасында шетелдік бұқаралық ... ... ... ... өкілі
аккредиттелген.
Шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары атауларының жалпы санының ... ... орыс ... 5 пайызы – ағылшын тілінде, 5 пайызы әлемнің 
басқа тілдерінде таратылады.
Қазақстан Республикасының аумағында таратылатын шетелдік БАҚ-тың ... ... ... акционерлік қоғамы (бұдан әрі – АҚ), «АиФ-
Қазақстан» жауапкершілігі шектеулі ... ... әрі – ЖШС) ... ... АҚ, ... АҚ, ... ... ЖШС болып табылады. Осы ... ... ... ... ... көлемнің 70 пайызын құрайды.
 Қазақстанда жалпыұлттық «эшелонға», көбіне басқаларға, бірінші кезекте
жергілікті ... ... ... ... ... тыс баса ... ... көзқарас жергілікті және өңірлік ақпарат нарығының және
бұқаралық ақпарат құралдарының дамымауымен, сыртқы ақпарат нарығында жүйелі
жұмыстың ... ... ... қоғам үшін әлеуметтік маңызы бар және аса
маңызды ... ... ... тапсырыс жүйесінің жұмыс
істеуін қоса ... ... ... ... ... ... жасалған.
 Ұлттық (қазақстандық) ақпарат нарығын оның бүгінгі таңдағы болмысы
жағынан бәсекелес емес деп ... ... ... онда ... қағидаттары таза және толық көлемде қолданылмайды.
Осыған байланысты ақпарат нарығында мынадай теріс сипаттағы құбылыстар
байқалады:
- қазіргі заманғы ақпарат ... ... ... ... ... жеткілікті санының – ... ... ... талдаушылардың, тележүргізушілердің,
стрингерлердің, ... ... және ... болмауы;
ақпарат нарығы субъектілерінің, бірінші кезекте БАҚ-тың техникалық жағынан
нашар жабдықталуы, ол ақпарат ... ... мен ... ... базаның әлсіздігінен, ақпараттарды тарататын
телекоммуникациялар мен арналарға, әсіресе ... ... ... туындап отыр;
- ақпарат нарығының субъектілері, бірінші кезекте БАҚ өте ... ... ... көп жағдайларда мемлекетке және/немесе қаржы-
өнеркәсіп топтарға  тікелей қаржылай тәуелділікте болады және ... ... ... ... ... ... ... сыйымдылығының, соның ішінде ... ... бір ... ... ... аса ... ... ол жеке және
заңды тұлғалардың ақпарат өнімдеріне аз шығын жұмсауымен  түсіндіріледі;
- ... ... және ... телекоммуникация
инфрақұрылымының және ақпараттар беру мен тарату инфрақұрылымының ... ... ... беру мен таратудың монополиялы түріне жақын жай-
күйіне байланысты туындап отыр.
Қол жеткізген даму деңгейіне сәйкес ішкі ... ... ... базасын дер кезінде жетілдіру мәселесі ерекше байқалуда.
Бұл ... ... ... ... одан әрі ... дамытуға жағдай жасай отырып, дәйекті түрде шешу қажет.
Жалпы алғанда ақпараттық қоғам ... ... ...... ... ... ... компьютерлендіру – ақпараттандыру
кезеңдерінің бірі болып табылады.
«Егемен Қазақстан» газетінің 2007 жылғы 18 сәуіріндегі санында белгілі
теоретик-публицист ... ... ... ... атты ... жарық көрді. Онда автор ақпарат ... ... ... ... ... ақпараттық
қауіпсіздігіміздің әлсіреуіна алып келетіндігін ... ... ... Азия ғана ... ТМД ... ... ... жағынан,
инновациялық және әлеуметтік даму тұрғысынан Бір саты ілгеріде келе жатқан
Қазақстан енді қоғамдық-саяси, оның ... ... ... ... жұмыс істеуге көше бастады. Бұл бағдарлы
идеологиялық құндылық жасалды ... сөз ... ... ... ... ... ету ... бұрыңғы сең бұзылғандай.
Идеологиялық негіз қандай елде болмасын ақпараттық жүйесі арқылы
жүзеге асатыны белгілі. Қазір ... ... ... ... ... ... болады, айналасындағы мемлекеттермен салыстырғанда көп алда. Оны
алу мен таратуға ешқандай тыйым салынбайды, ... ... ... ... отырған жоқ, еркіндік бар
Қазір идеологиялық жұмысты әркім өз бетінше жүргізіп жатыр. ... ... ... ... ... ... Ерте ме, ... оның туатынына ешқандай күмән жоқ. Бірақ, сол үдеріс кешеуілдеп қала ма
деген қауіп бар. Бұл жерде «Қазақстан -2030» ... ... ... ... Әрі ол ... бағдар күрмеуі көп мәселелерді
қамтиды. Оның ішінде экономика да, ... ... те, ... әлеует те, барлығы бар. Ал осы стратегиялық бағдарлама мен
идеологиялық ... ... ... күш ... ... ... ... түйгеніміз, әр елдің идеологиялық қапшығы өз құндылықтарымен
толып тұрмаса, оған ... ... ... ... ... рас, ... ... ұлттық тұтастығымыздың алаңы деп қарар
болсақ, онда біздің ... ... ... ... оның әрдайым
мемлекет тарапынан қадағалау қажеттігі дау тудырмайды.
2.2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ЖӘНЕ ... - ... ... ... заманғы жағдайларға сәйкес
дамуы компьютерлендіру тенденциясымен, электронды-есептеу машиналары,
жүйелер және ... ... ... ... ... ... ... айқын ерекшеленеді. Қолданушыларының саны
ұдайы өсетін Интернеттегі жағдайдай, мұндай бағытталушылық мемлекеттік және
қоғамдық ... ... ... ... ... Бұл ... ақпараттық
ресурстар, деректерді өңдеу жүйелері және компьютерлік желілер мемлекеттің
ұлттық ішкі құрылымының ең осал бөлігі болады.
Интернет ... ... ... ... ... еркін
кеңістік болғандықтан, қазіргі ақпараттық ... ... ... белсенді пайдалануға ... ... ... жаңа ...... ... ... Атап
айтсақ, электронды-есептеу машиналары жұмысына заңсыз қатысу, компьютерлік
ақпаратты ұрлау, иемдену және күшпен алу, ақпараттық ... ... ... ұйымдастыру, ақпаратты жою, жинау және өзгертуді жүзеге
асыратын компьютерлік вирустарды («логикалық ... ... ... аталатын және басқа ақпараттық қарулар түрі) жасап, өңдеу.
Бұл ... ... ... жасалу және және жасыру
тәсілдеріне байланысты белгілі бір ... бар және ... ... ... мен төменгі деңгейлі ашылуымен сипатталады.
Ақпараттық технологиялар мен компьютерлік желілерді трансұлттық
лаңкестік және ... ... ... киберлаңкестіктің шығуына
себепші болғандығы жөнінде фактілер бар. Батыстың арнайы ... ... ... ... ... бойынша, «Аль-Каеда», «Хезболла», «Абу
Нидаль» секілді және тағы басқа ... ... ... ... қолданады. Қазақстандағы оперативті-іздеу шараларын жүргізу
барысында алынған деректерді ескере ... ... ... ... «Орталық Азияның Жамаат моджахедтері» мен «Өзбекстандағы
мұсылмандық қозғалыстарды» жатқызуға болады.
Олар ... ... ... ... экстремистік
ойларды насихаттаулар, нәсілшілдік, діншілдік және басқа төзімсіздіктерді
жүзеге асырды, сондай-ақ, жаңа ... ... ... ... ... байланыс жүргізеді.
Қазіргі таңда АҚШ, Ұлыбритания, Германия және басқа ... ... ... ... ... аса ... шабуылдары төніп
тұр. Сарапшылардың мәлімдемелері бойынша, қазіргі уақытта зардабы ... ... ... және т.б. ... жасалған дәстүрлі
лаңкестік актілердің зардабынан кем түспейтін мемлекеттік ақпараттық
жүйелерге ... ... саны ... өсіп ... Мұндай шабуылдар
атомдық және басқа да маңызды объектілердің, мұнай және газ ... ... ... ... ... ... жабдықтау
объектілерінің басқару жүйелерін қатардан шығаруы мүмкін. Сондықтан да
киберлаңкестікті кейде ядролық, ... ... және ... қарулар
әрекетінің қолдану әсерімен салыстырады.
2001 жылғы 11 ... ... ... ... әуежайының
навигациялық жүйесіне кибершабуылдар қоса жүрді. ... 2000 жылы ... ... РАҚ компьютерлік желісін бұзды және біраз уақытқа газ
ағындарын бөлу орталық бөлімінің толық ... ... 2002 ... және маусым айларында жеке әрекет жасаушы британдық және австриялық
хакерлер стратегиялық ядролық ... ... ... мен АҚШ ... ... ... Орталығының кодын бұзды. Егер мұндай акциялар
лаңкестік мақсаттарда жүргізілетін болса, онда ... ... ... Республикалық Армиясы» (ИРА) осы ИРА ... үшін банк ... бұзу және ақша ... ... ... ... терактілерге Желіде ақпарат жинақтайтын
арнайы хакерлер топтарын құрды.
Югославиялық «Қара қол», пәкістандық «Unix Security Guard» ... «Unix Security Guard» ... ... ... топтар, бірде-
бір атыс жасамай-ақ, өздерінің кибершабуылдарымен көптеген мемлекеттердің
мемлекеттік ... ... ... маңызды зиян келтіріп,
лаңкестік ұйымдар тізімінде «лайықты» орын алды.
Интернеттегі лаңкестік және экстремизмді насихаттаумен күрес мәселесі
айтарлықтай өзекті болуда.
Егер ... ... ... насихаттау мен ақпарат беру ... үшін ... ... ақпарат құралдарын қолдануға мәжбүр болып, оның
нәтижесінде ресми өкіметтерге олар таратқан ақпараттарға тиым салу ... ... ... ал ... ... ... Желі көмегімен
мемлекеттің қандай да бір цензурасынсыз кез келген жолдаманы ... ... ... ... ... ұйымы балаларға ғана бағдарланған бірнеше сайттар
құрды.
Ирактағы «Аль-Каеданың» бұрынғы көшбасшысы Абу ... ... ... ... ... діни ... ... Ауғаныстан және Таяу
Шығыс шекарасынан тысқары жерде таратуға ... жас ... ... ... ... ... Ол ... бірге Желі бойынша
жарылғыш құралдарды жасау нұсқауларын, лаңкестік ұяларды құруға ... ... ... ... ... карточкаларды қолдану туралы
нұсқамаларды таратты. Британдық ... ... ... ... ... олар «Аль-Каедамен» байланысты Ирактан еуропалық
елдердің әскери ұяларына дейін таралған, АҚШ ... ... ... актілер дайындайтын террорлық желіні әшкерелегенін айту керек.
Осы жылдың мамыр-маусым айларында Босния, ... ... АҚШ ... ... лаңкестік және экстремистік ұйымдар жинақтаған, дайындаған,
Интернетпен өз қызметтерінің тәсілдері мен әдістеріне үйреткен ... ... адам ... ... көбі бір-бірімен бетпе-бет баланыспаған. Олар
жастары (орта есеппен 18-ден 30 ... ... ) және ... дәрігерлер және т.б.) әртүрлі, жыныстары әртүрлі , әртүрлі
ұлттардың азаматтарынан құралды. Топтар Желі көмегімен бір ... ... ... пошта арқылы өздерінің ойларын бөлісті.
Тәжірибе көрсеткендей, лаңкестік және экстремистік ұйымдар өзінің
сайттарында мәліметтерді үш ... ... ... белсенді мүшелер мен қолдаушыларға;
- жанашырлар мен сәйкес пікірді қалыптастыруға арналған халықаралық
қоғамдастықтарға;
- қарсыластарға, оларды азғындау ... ... ... қарсы құрылымының мәліметтері бойынша, егер
1998 жылы лаңкестік және экстремистік ұйымдар Интернетте 12 сайт ... ... саны ... ... 4800-ге дейін артты.
Оның ішінде 40-қа жуық сайт орыс тілді болып ... ... ... ... терактілерді ұйымдастыруға арналған 80%-
ға дейінгі ақпарат бар.
Желіде лаңкестердің идеологиясы мен ... ... ... ... ... мен ... террор
құралдарын, күнделікті қолданыстағы материалдардан қарулар мен жарылғыштар
дайындауды және т.б. ... ... ... ... өте
көп ақпараттық ресурстарды бар. Шартты түрде мұндай ... 3 ... ... ... мен лаңкестік идеяларын тікелей таратушы сайттар.
2. Халықаралық лаңкестік құрылымдарды ақпараттық және ... ... ... ... ... ... қайшы әрекеттерге тура шақырмайтын, анықтауыш сипаттағы
Интернет-ресурстар. Көп жағдайларда мұндай сайттар сансыз көп,
тұрақты емес және ... ... жиі ... ... ... лаңкестік және батыл экстремистік топтар
байланыс құралы ретінде қолданады.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... хабарландыру тақталары бар. Интернеттегі толып жатқан
чаттар мен форумдар шифрланған жолдауларды ... ... ... ... ... ... карталар мен бейнелерді жеңіл ... ... ... ... ... стеганографии әдісін
қолданып шифрлайды, бұл үшін ... және ... ... ... 1998 жылы ... ... ... Сауда Орталығында
жарылысты ұйымдастырушы Рамзи Юсев шифрланған ... ... ... ноутбугінде қабылдаған. 2002 жылы Мәскеу ... ... ... ... алу барысында Бараев бандылары шешен ... ... ... веб-сайтында нақты уақыт режимінде лаңкестер
әрекеттері жөнінде ақпарат орнастырған, ... ... ... ... ұйым ... ... ... жасап отырған. Сол кезде
ресейлік арнайы ... бұл ... ... ... ... ... үшін ... географиялық бытыраңқылықты игерудің
ерекше тәсілі, лаңкестік идеологиясын алға ... және ... ... ... тиімді құралы болып табылды.
Компьютерлік лаңкестік халықаралық, ғаламдық ... ... ... қарқынды игеруде және халықаралық ... ... ... ... ... БҰҰ Бас Ассамблеялары 1998 ... ... 53/70 және 1999 ... 1 желтоқсандағы 54/49 өз қарарларында
ғаламдық ақпараттық және телекоммуникациялық жүйелердің қауіпсіздігін,
ақпараттық ... мен ... ... ... ... ... дайындаудың мақсатқа лайықтылығы жөнінде сауалдар
қозғалды. 2001 жылғы 23 ... ... АҚШ, ... және Жапон елдерінің
Кеңес ... ... ... ... ... ... қол қойды. ЕО Кеңесінде арнайы ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы жаңалығы бара-бар
қарама-қарсылық пен осы әлеуметтік-құқықтық ... ... ... ... және ... ... қапыда қалдырды. Бүгінде
компьютерлік қылмыстың және ... ... ... ... ... ... шығып кетті және маңызды мемлекеттік және
халықаралық мәселелерге ұласуы ... ... ... ... ... ... қатерлерге қарсы тұру
шаралары қолдануда, біртіндеп ... ... оң ... ... АҚШ, ҰЛЫБРИТАНИЯ, ИТАЛИЯДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК
АҚШ үкіметі ... ... ... ... ... ... ... халықаралық лаңкестік мен ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттік басқару,
арнайы қызметтер, құқық қорғау ұйымдары мен ... ... ... ... ... өзара көмек көрсетіп, қызмет
жасау болып ... ... ... ... ... бекітті.
АҚШ ТФБ (ФБР) электрондық қылмыстармен күрес жасау үшін, зияткерлік
жеке ... ... ... жоғарғы технологиялық саладағы және
компьютерлік қылмыстарды тергеумен айналысатын құрылымды бөлім құрды.
Ұлыбритания «электрондық ... және ... ... ережелерін
сақтауға қатал бақылау қойды. Мысалы, Ағылшын елінде күдікті адамдардың
«электрондық ... ... ... ... 300 ... ... артты, ал
Интернет желісінің провайдерлері ... ... ... ... ... ... ... керек.
Бұдан басқа, ағылшын елінде, стратегиялық болжауларды жасау, тергеу
жүргізу, құқық қорғау ұйымдарының қызметтерін үйлестіру және олар ... ... ... жоғары технологиялар саласындағы ұйымдасқан
қылмыспен күрестің Ұлттық орталығы ... 2005 ... 31 ... № 155 Заң ... Осы ... байланыс операторларының міндеттеріне:
– барлық телефон қоңырауларын, соның ішінде сөйлесу болмаған
кезде тіркеу ;
– Интернет-кафе, жұртшылық қолданатын орындарда жұмыс ... ... ... ... жасалған байланыс деректерді тіркеу және ... (24 ... ... ... сақтау мерзімін тағы да 24 айға созуға
болады.
– ұялы байланыс абоненттерінің ... тек ғана ... ... ғана емес, есепшоттардың толығу кезінде
де тіркеу енгізілді.
Заң сондай-ақ қылмыстың дайындығы жөнінде ақпарат ... ... үшін виза беру және ... ... көмектесуді қарастырады.
Заңсыз бір елден ... елге ... ... және құқыққа қарсы
әрекеттері байқалған ел азаматтарын ... ... ... ... ... кибершабуылдардан қорғау көлемінде мүдделі
ұйымдар ... ... ... ... ішкі ... анықтап,
ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету талаптарын орындауды талап етуге
құқылы. ... ... ... ... ... мен ... орай өз ... әсер ету мақсатында мемлекеттік ұйыммен
бірлескен жедел орталық құрылады. Бұдан басқа, берілген нормативті актімен
жағымсыз және ... ... ... ... ... ... жеңілдетілді.
2.4. ҚЫТАЙ, ЖАПОНИЯ, УКРАИНАДАҒЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК
Қытайда киберлаңкестікке қарсы ... ... ... ... ... қытай үкіметі экстремизм, лаңкестік және сепаратизм
белгілері бар сайттарға ... ... ... ... таралуын
болдырмау үшін, Қытай құқық қорғау органдары мұндай мәліметтер орналасатын
серверлерді ... ... ... өздерінің
серверлеріндегі сайттардың мазмұнын қадағалау тапсырмасы қойылды.
Жапон үкіметі мазмұндары заңсыз және ... деп ... ... ... ... ... қою ... шешім қабылдады. Сонымен
бірге, мемлекеттік ұжымдар қызметтері мен оқу орындары оқушыларының қауіпті
веб-сайттарды қолдануларына тыйым ... ... ... ... мемлекет мұндай интернет-порталдарды пайдалануға өз
еркімен тосқауыл жасауға тырысушы ... ... ... ... ынталандыратындығы хабарланды. «Веб-сайттар» бойынша осы
жұмысты реттеу мақсатында, ... ... ... дайындаумен
айналысатын Комитет құру жоспарлануда. Олар сайттарға тосқауыл қою
қажеттігін ... ... ... ... ... ... ... (NPA) Токио
полициясының қалалық департаменті және басқа ... ірі ... ... ... ... жалпыұлттық орталығын
құру бастамасы жасалды.
Тәуелсіз мемлекеттер достығының көптеген елдері үшін олардың сыртқы
факторлардан ... және ... ... артуына
байланысты қауіпті тенденциялар байқалады, бұл ... ... ... қатерлерінің болуын арттырады.
Іс жүзінде ақпараттандыру мен байланыстың ... ... ... ... отырған жоқ. Мемлекеттік құрылымдар сияқты
коммерциялық құрылымдардардың да ... ... ... және ... ... ... негізінде жүзеге
асырылады. Киберқылмыстармен күрес және оның ... алу ... ... қолданбалы ізденістерге жеткілікті мемлекеттік қолдау жоқ, бұл
республикаларға ... ... ... ... ... ... ... берілген мәселелерді шешу мемлекеттік деңгейде қойылған
және киберқылмыс пен киберлаңкестікті болдырмау бойынша нақты заң ... ... ... ... ... ... ... компьютерлік қылмыстарға үш баптан
(361 бап «Электронды есептеу ... ... ... компьютерлік желілердің жұмыстарына заңсыз ... 362 ... ... ... ... иемдену немесе залымдық
жолмен не қызмет бабын теріс пайдалану арқылы оны ... ... 363 ... ... ... ... пайдалану ережелерін
бұзу») тұратын XVI ...... ... ... ... және ... ... қолдану саласындағы
қылмыс» арналған.
Украина Президенті жанындағы Координациялық комитеті жанындағы
ұйымдастырылған қылмыстармен ... ... ... ... орталығы киберқылмыстармен күрес бойынша мемлекеттік
саясатты жүзеге ... ... ... ... ... қазанында «Мемлекеттік ақпараттық саясатты жетілдіру шаралары
және Украинаның ақпараттық ... ... ету ... ... ... мәселелері бойынша Ведомствоаралық орталық
құрылды. Украина ғалымдары мен практиктері киберқылмыспен күреске қатысты
іргелі және қолданбалы ... ... ... ... ... ... ... мен ведомстволарында киберқылмыспен күрес жөнінде
арнаулы бөлімшелердің әрекеттері және ... ... ... ... ... Республикасында соңғы жылдары киберқылмысқа тұтастай және
соның ішінде киберлаңкестікке қарсы әрекеттің тиімді ... ... бір шара ... ... ... ... және ... қабылданды.
Қылмыстық кодексіне компьютерлік қылмысты жасаған үшін ... ... 227-ші бап ... ... 2001 ... ... «Киберқылмыс туралы» Еуропа, АҚШ, Канада, және Жапон
Кеңестерінің ... ... ... ... сауалдар
талқылануда. ТМД көлеміндегі бірлесіп әрекет ету ... ... ... ... ... ... және ... елдердің
құзыретті ұйымдарымен екі жақты келісімдерге қол ... ... ... ... ... ... ішкі құрылым
пайда болды. ІІМ жоғары технологиялар саласындағы қылмыспен ... ... ... ... және арнайы жедел-аналитикалық жұмыстар мен жоғары
технологиялар саласындағы қылмыстарды ашудың басқармасы ... және ... ... ... ... ... операторларына идентификациялық (сәйкестендіру) деректерін (уақыты,
күні, ір-адресі және телефон нөмірі) бір жыл ... ... ... ... ... ... ... Ережесі
іске қосылды. Мемлекеттік ұйымдардың ақпараттық ... ... және ... ... ... ... жүргізіледі.
2004 жылы 2005-2007 жылдарға арналған «электронды өкіметті»
қалыптастырудың ... ... ... онда ... ... ресурстарды қорғаудың ... ... ... баса назар аударылған.
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
Ақпараттық технологиялар саласындағы ... ... ... ... бар. ... ... ... жалпы
типологиялық тұрғыдан екіге бөліп қарастырған жөн:
1) ақпараттық-идеологиялық қауіп-қатер;
2) ақпараттық – технологиялық қауіп-қатер.
Енді осы айтылғанды тарқатып көрсек.
1) Ақпараттық-идеологиялық қауіп-қатер дегеніміз не? Бұл – ... ... ... ... ... ұлттық саясатына,
мемлекеттік тұтастығына, ұлттың ... ... ... ... ... жалған немесе әдейі арандатушылық сипаттағаы ақпараттар ... және оған ... ... ... туындайтын қауіп-қатер. Сондай-
ақ, ақпараттық-идеологиялық қауіп-қатер телеарналардың шетел бағдарламалары
мен фильмдерін тікелей көшіріп тарату (ретрансляция) ... ... ... ... біз ... ... күштері мен саяси пікірлерін таразыламай,
оның біздің ұлттық санамызға әсерін ескермей, көрерменге ұсынсақ, онда оның
да ... ... ... ... ... Орыс ... ... жауыздық пен зорлық-зомбылықты насихаттайтын мультфильмдері мен
фильмдері үздіксіз көп жылдар бойы ... ... ... онда ... үлгермеген жастарымыз өз ұлтының тілін, ата-баба дәстүрін, тарихы
мен тарихи құндылықтарын ұмытуына алып келеді. Бұл жаһандану ... ... ... ... ... арзан мәдениетпен оңай жаулап
алуына ықпал етуде. Ал, ұлттық таным-түйсігінен ерте ... ... өз тілі мен ... ... жаны ... кім ... Осы ... ұлттық идеологиямыздың діңгегін мықтап орнықтыруымыз қажет. Бұл
қауіппен мемлекет қазақ тіліндегі ... мен ... ... тарихи деректі фильмдер мен гуманистік ... ... ... ... ... жағдайда күресе алады. Әйтпесе, шетелдік бөтен
мәдениет пен қауіпті ақпараттық-идеологиялық тасқынға қарсы тұру ... ... ең ... ... бірі ... Өйткені, Интернет әлемінде миллиондаған шетелдік ұйымдар мен жеке
адамдардың қажетті-қажетсіз ақпараттары, ойын-сауық топтамалары, ... ... ... сайттар, арнайы форумдар, чаттар өз тұтынушыларын
ұлттық болмысынан ... ... ... ... Интернет сайттарындағы
кейбір чаттар порнографияны, гомосексуализмді насихаттаса, келесі бір
сайттарда ... ... ... ... өңірлік саяси себептерді ескермей
баға берушілік орын ... ... ... ... ... ... экстремизм» деген тіркестер жиі кездеседі. Осы ... өзге ... ... бір ... ... ... бұрмалап беру арқылы Интернет
тұтынушының санасын улауға ықпал етеді. Бұл келтіріп отырған мысалдар ... ... бір ... ... ... ... дегеніміз не? Бұл – ақпараттық
технологияны жетік меңгерген адамдардың өзге ... ... ... құрылымдарына, мемлекеттік құпиядағы ақпараттарына
заңсыз жолмен қол жеткізуі. Мұндай адамдарды шетелдерде «хаккерлер» деп
атайды. Хаккерлер ... ... ... осал ... ... біледі және
қай уақытта қалай әрекет ету қажеттігін меңгерген. Олар ... мен ... ... ... ... ақпараттар сақталған ақпараттық
жүйелерді бұзуға, қауіпті вирустар таратуға дейін барады. Мұндай қауіп-
қатердің соңғы ... тым ... ... ақпараттық технологиясы мен
ақпараттық қауіпсіздігі пәрменді деп санлатын дамыған мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық қауiпсiздiк ... ... ... ... деп ... ... жеке және ... тұлғалардың, мемлекеттiң ақпарат алуға, таратуға және
пайдалануға, құпия ақпаратты және зияткерлiк меншiктi қорғауға арналған
құқықтары;
- ... ... ... ... ... коммерциялық
құпияны және басқа құпия ақпаратты, сондай-ақ ашық (жалпыға қолжетiмдi)
ақпаратты ... ... бар ... ... әр ... ... және ... ақпараттық жүйелерді,
кiтапханаларды, мұрағаттарды, деректер қорлары мен банктерiн, ақпараттық
технологияларды, ақпарат жинау, ... ... және беру ... ... ... және ... көрсететiн персоналды қамтитын
ақпараттық ресурстарды қалыптастыру, сақтау, тарату және пайдалану жүйесi;
- бұқаралық ақпарат және насихат ... ... ... ... ... көзқарастар, моралдық құндылықтар және өзгелер)
қалыптастыру ... ... ... телекоммуникация желiлерi, сондай-ақ байланыстың
спутниктiк жүйелерi;
- жаңалықтар, ... ... ... және
технологиялық алгоритмдер, өнеркәсiп үлгілерi, пайдалы моделдер мен
эксперименттiк ... ... ... ... ... жүйелерi (ядролық реакторлар,
қарапайым бөлшектердi жеделдетушiлер, ғарыш кешендерi және тағы басқалар);
- ақпараттандыру құралдары мен жүйелерi (есептегiш ... ... ... ... мен ... бағдарламалық
құралдар (операциялық жүйелер, дерекқорларды басқару жүйелерi, басқа ... және ... ... ... ... ... жүйелерi, мемлекеттiк құпияларды қамтитын
ақпарат қабылдауды, өңдеудi, сақтауды және ... ... ... ... мен ... ... және ... беру жүйелерi.
Аталған тұжырымдамада Қазақстан Республикасының ақпараттық қауiпсiздiк
қатерлерiн олардың шығу тегiне байланысты ... және iшкi деп ... ... ... ... көздерi:
- жекелеген шетелдiк саяси, экономикалық, әскери және ... ... ... ... және арнайы қызметтерi;
- халықаралық террористiк және экстремистiк ұйымдар;
- ... ... ... ... ... дiни және экономикалық
құрылымдар;
- ұйымдасқан қылмыстық қоғамдастықтар мен топтар;
- жекелеген жеке және ... ... ... зiлзалалар және апаттар болып табылады.
Сыртқы қатерлерге:
- шетел мемлекеттерiнiң жаһандық ... ... ... ... жаңа ... ... саласындағы сындарлы емес саясаты;
- шетелдiк барлау және арнайы қызметтердiң iс-әрекеттерi;
- ... ... ... мен жеке ... ... iс-
әрекеттерi, өнеркәсiптiк және банктiк шпионаж;
- дүлей зiлзалалар және апаттар;
- халықаралық ... және ... ... ... ... ... және ... құрылымдардың Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... iшкi ... ... табылады:
- ақпарат түзу, тарату және пайдалану ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың, мемлекеттiң ақпарат саласындағы заңдық
құқықтары мен мүдделерiн ... ... ... ... ... ... ақпарат жинаудың, өңдеудiң, сақтаудың және ... ... ... ... ... ... әдейi жасаған заңсыз ic-әрекеттерi
және ... ... ... ... және телекоммуникациялық жүйелердегi техникалық
құралдардың iстен шығуы және ... ... ... ... ... ... iске ... әр түрлi:
- ақпараттық, бағдарламалық-математикалық, физикалық, радиотехникалық
және ұйымдастырушылық-құқықтық әдiстермен ... ... ... ... ... және ақпараттық алмасу уақтылығының бұзылуы, заңға қарсы
ақпарат жинау және пайдалану;
- ақпаратқа және ақпараттық ... ... ... ... ... ... заңсыз жою, түрлендiру және көшiру;
- ақпаратқа рұқсат етiлмеген әсер ету ... ... ... ... ... ... ақпаратты жасыру немесе бұрмалау);
- ақпараттық жүйелердегi деректердi заңсыз ... ... ... ... ... қоғам және мемлекет мүдделерiне
қайшы ... ... ... ... мұрағаттардан, деректер банктерiнен және қорларынан
ақпарат ұрлау;
- ақпарат өңдеу технологиясын бұзу жатады.
Бағдарламалық-математикалық тәсiлдер:
- вирустар бағдарламаларын енгiзудi;
- бағдарламалық және аппараттық ... ... ... ... ... ... жоюды және түрлендiрудi қамтиды.
Физикалық тәсiлдер:
- ақпарат өңдеу және байланыс құралдарын ... ... ... ... ... ... немесе басқа түпнұсқаларын жоюды,
бұзуды немесе ұрлауды;
- ... ... ... ... және ... ... құралдарын ұрлаудан;
- персоналға әсер етудi қамтиды.
Радиотехникалық тәсiлдер:
- ... ... ... орналастырылған не байланыс арналарына
немесе ақпарат өңдеудiң техникалық құралдарына ... ... ... ... ақпарат қармау;
- техникалық құралдарда және үй-жайларда ақпарат ... ... ... беру және ... желiлерiнде жалған ақпаратты қармау,
цифрды жай жазуға айналдыру және ... ... ... әсер ... байланыс желiлерi мен басқару жүйелерiн радиоэлектрондық тұмшалау
болып табылады.
Ұйымдастырушылық-құқықтық ... ... ... ... және ... ... өтпеген
техникалық құралдар мен ақпараттандыру құралдарын сатып алуды;
- ... ... ... және ақпарат саласында қажеттi
нормативтiк ... ... ... кешiктiрудi; 
- тұтынушыларға сенiмсiз, толық емес, бұрмаланған ақпаратты қасақана
немесе жауапсыз берудi;
- жеке және заңды тұлғалар үшiн маңызды ... ... ... ... ... ... публицист-ғалым Намазалы Омашұлы «Егемен Қазақстан» газетінде
үстіміздегі жылғы 18 сәуірде жарық ... ... ... атты ... ... Құрама Штаттары бүгінде төрткүл
дүниені түгел аузына қаратып, неліктен сонша ... әрі бай елге ... Ол ... ... әр ... кірмелерден тұрғанмен, «америкалық ұлтқа»
лайықты идеологияны, қырық рулы ел ... ... ... ... ... ғасырдың 40 пен 55 жылдар аралығында «Америкаға қандай
идеология қажет?» ... ... ... ... талқылаулар, арнайы
шаралар өткізіліп, оған ... ... ... ... дейін араласып, бүгінде алпауыт елге айналған Американың ортақ
идеологиясын жасап алған болатын. Ол әлі ... ... жоқ. Егер де ... кесірі мемлекет ісіне сәл көлеңке түсіретін болса, оның ... ... ... ол елде ... ... биік ... ... идеологияны қалыптастыруға еліміздегі БАҚ-тар ... іс ... ... ... көз ... ... империяның
«күн көсемі» мынадай ой айтқан болатын: «Партияны құру үшін жалпыорыстық
газет керек. ... ... ... сол ... ... ... болады».
Сол сияқты біздің де егемен еліміздің бұқаралық ... ... ... ... ... бір ... ... түрде соған жұмыс істеуі тиіс. Тек билік осы істі үйлестіріп, ... ... ... - ... ... ... ҚР ... Мәжілісінің депутаты Серік
Әбдірахмановтың Астанада 2006 жылғы 20 ... ... ... ... ... ІІ ... ... айтқан мына бір
сөздерімен қорытындылағым келеді: «Кімнің қолында ақпарат болса, сол әлемді
билей алады» деген ... ... ... бүгінгі замандағы дамыған
ақпараттандыру жүйесі бізді билеп келе ... Сол ... ... ... өте зор. Енді осы ... ... ... қалай
қорғаймыз? Айналамызда ақпаратты ... ... ... ... ... ... ойы бар, ... ниеттегі мемлекеттер мен күштер
болуы да мүмкін ғой? Сондықтан ... ... ... ... ... мемлекетінде кейбір ғалымдар басқа мемлекеттің пайдасына, барлау
мақсатындағы мүддесіне қызмет еткен ... ... ... ... емес.
Ал бізде, Құдайға шүкір, әзірше ондай айғай-шу жоқ. Дегенмен, осы бағытта
Ресей Федерациясынан ... ... ... ... орындар
өкілдерімен бірлесіп, ақпараттарымызды қорғаудың жаңа ... ... Бұл ... үшін өте ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Намазалы Омашұлы: «Ақпараттық қауіпсіздігіміз қандай?..», «Егемен
Қазақстан» газеті, 18.04.2007 жыл.
2. Смағұл Рахымбек: «Ел дамуының ...... ... ... 17.04.2007жыл.
3. Жетпісбай Бекболатұлы: ... ... ... саясатының қалыптасуы және дамуы: басымдықтар және өзекті
мәселелері» тақырыбына арналған дплом ... ... ... ... ... ... академиясы. Астана –
2003 жыл.
4. Қазақстан Республикасы ақпараттық кеңістігінің ... ... ... ... ... тұжырымыдамасы туралы 2006 жылғы
18 тамыздағы ҚР Президентінің Жарлығы
5. ... ... ... ... Жарлығымен  мақұлданған    Қазақстан
Республикасының ақпараттық қауiпсiздiк тұжырымдамасы
6. Қазақстан Республикасы ҚР ... және ... ... ... ... ... сұхбаты, 05/09/06 жыл.
7. 2003 жылғы 7 қаңтарда қабылданған ... ... ... мен ... ... ... 2006 ... 13 қазанында Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен
қабылданған «Қазақстан Республикасындағы 2007-2009 жылдарға арналған
ақпараттық теңсіздікті азайту туралы бағдарлама».

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғаламдану дәуіріндегі Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігі11 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
"қауіпті жүктер. олардың классификациясы"4 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
Access бағдарламасын меңгеру82 бет
ADSL технологиясын Алматы каласында автоматизациялау53 бет
CDMA желіcін құрудағы техникaлық еcептеу 96 бет
CDMA-450 технологиясының негізінде Жамбыл облысы Қаратау қаласында сымсыз желіні ұйымдастыру51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь