Теледидардағы журналист этикасы

Эфир қай кезеңде болмасын онда жұмыс істеушілерден ұстамдылықпен сабырлылықгы талап етеді. Мұнда тәрбиелілік те аса қажетті қасиеттердің бірі. Әсіресе адамның өзін-өзі тәрбиелеуі, жетілдіруі ең алдымен тележүргізушіге қажет міндет екен. Егер өзіңді-өзің тәрбиелеудің бір түрі — алдымен өзіңді тану болса, онда ақылға сала отырып, өз мінезің, іс-әрекетің, мүмкіндігің жайлы саралап-салмактаудың еш артықгығы жоқ. Өйткені, уақыт кезеңіне орай әрбір адамның жүйке жүйесіне түсіп жатқан түрлі салмақгардың шамадан тыс көп екендігін де жасыруға болмас. Олар негізінен алған-да: халыкаралық кактыныстар, соты каупі,\жұмыссыздық, ауру алдындағы дәрменсіздік, ақша әсімі, инфляция, мезі ететін ауыр жүмыс, қоршаған ортаның ластануы, урбанизация және т.б. болып табылады. Бір сөзбен айтқанда, осының бәрі де көңіл-күйдің психикалық ширығуына алып келетін басты жайттар. Ал, журналистер болса бүның бәрін де жүрек елегінен өткізіп, оны жеңілдету жолын іздейді және тауып өзгелерге ұсынады. Кімге бол сын, әсіресе, төртінші билікиелері үшін адамға рух беретін тізгіннің өз қолында екенін сезіну ерекше бақыттылық. Дерек бойынша, осыдан бір ғасыр бұрын, жер шарында өндірілетін және тұғынылатын барлық энергиясың 96 проценті адамның күш-куатының нәтижесіңде келген болып, бүгінде осы көрсеткіш небәрі 1 процентке ғана тең болып қалған. Себебі, қазіргі адамдар өздерінің бос уақыттарының көпшілігін теледидар мен киноға, радиоқабылдағыш пен видеоға арнайды екен.
Өзінді тәрбиелеуді тек қызмет барысында қажетті түрлі мәнермен ғана емес, сонымен қатар әлем, қоғам, табигат, жануарлар мен өсімдіктерге деген сүйіспеншілікітен де толықтыруға болады. Бұл арада айрықша бір есте болатын
нәрсе, ол адамның адамға деген сүіспеншілігі, сыйластығы. Егер мұның үстіне ұстамдылық келіп қосылса, онда өзіңді ұстау мәнерің калыптасып, оның үстіне есте сактау кабілетін де жақсарып, осы. қасиеттердің барлығын пайдалану мүмкін дігің арта түседі
Не себепті адамдар мындаған жылдар бойына бір-бірімен қарым-қатынастың жаңа әдістері мен түрлерін іздестіреді. Ондағы мақсат—әркім өзін қолайсыз жағдайда сезінбеү мәселесі болатын.
        
        ТЕЛЕДИДАРДАҒЫ ЖУРНАЛИСТ ЭТИКАСЫ
Эфир қай кезеңде болмасын онда жұмыс ... ... ... ... Мұнда тәрбиелілік те аса ... ... ... адамның өзін-өзі тәрбиелеуі, ... ең ... ... ... ... Егер ... ... бір түрі —
алдымен өзіңді тану ... онда ... сала ... өз мінезің, іс-
әрекетің, мүмкіндігің жайлы саралап-салмактаудың еш артықгығы жоқ. ... ... орай ... ... жүйке жүйесіне түсіп жатқан түрлі
салмақгардың шамадан тыс көп ... де ... ... Олар ... халыкаралық кактыныстар, соты каупі,\жұмыссыздық, ауру алдындағы
дәрменсіздік, ақша ... ... мезі ... ауыр ... ... ... урбанизация және т.б. болып табылады. Бір ... ... бәрі де ... ... ... алып келетін
басты жайттар. Ал, журналистер болса бүның бәрін де жүрек елегінен өткізіп,
оны ... ... ... және ... ... ұсынады. Кімге бол сын,
әсіресе, төртінші билікиелері үшін ... рух ... ... өз қолында
екенін сезіну ерекше бақыттылық. Дерек бойынша, осыдан бір ғасыр бұрын, ... ... және ... барлық энергиясың 96 проценті адамның
күш-куатының нәтижесіңде келген болып, бүгінде осы көрсеткіш ... ... ғана тең ... ... ... қазіргі адамдар өздерінің бос
уақыттарының көпшілігін теледидар мен киноға, радиоқабылдағыш пен ... ... ... тек ... ... қажетті түрлі мәнермен
ғана емес, сонымен қатар әлем, қоғам, табигат, жануарлар мен өсімдіктерге
деген ... де ... ... Бұл ... ... бір ... ол адамның адамға деген сүіспеншілігі, сыйластығы. Егер мұның үстіне
ұстамдылық келіп қосылса, онда өзіңді ұстау мәнерің ... оның ... ... ... де ... осы. қасиеттердің барлығын пайдалану
мүмкін дігің арта түседі
Не себепті адамдар мындаған жылдар ... ... ... жаңа әдістері мен түрлерін іздестіреді. Ондағы мақсат—әркім өзін
қолайсыз жағдайда сезінбеү мәселесі ... ... ... көп нәрсені айтуға және түсінуге болады.
Мәселен,сізге, өзіңізді қалай ... ... ... ... қиын
жағдайға ұшырауға тура келген шығар. Ол көбінесе өзіңізге таныс емес ортада
болатын оқиға. Мысалы, бейтаныс ортада ... кім ... ... Себебі,
жоқ әдде әзгелер ме? Екішіден, жақын досыңыздың туған күні делік! Оның
көңіліне сезім ... ... үшін ... сыйлық ұсынған жөн. Міне,
күнделікті өмір осылайша біздеріге ... ... ... ... күрделі
мәселелерді алға тартып жатыр. Егер сіз бұл ... ... тек ... еткісі әдептілік ережелерімен жаксы таныс ... онда ... Ең ... ... ... ... да бір түрін игеруге
бағыттан, қарым-қатынас мәдениеті белгілерін игеруің қажет. ... ғана ... кез ... ... ер кін ... ... Бұл ... халкымыздың
"Ғасыр өмір сүрсең—ғасыр оқы!—деген қанатты сөзін есте сақтаған жөн
Этикет—француз сөзі. Оның ескі атаулары да ... ... және ... және Қытайда бір ғана рәсімнің отыз мыңнан астам ... бар ... ... ... ... қалай қағу, үйге қалай кіру керек,
қалай ... ... шай ... ... ... ... ... де өте
қатал анықтамасы жазылған. Кезінде феодалдар мен байлардың балаларына осы
ережелерге жаттьпу үшін де өлденеше жылдар ... ... ... бай, ... ... ... ... де өздеріне тән
әдептілік болған. Олар үшін осындай көптеген ... ... ... да ... ... ... бүл ... сонау ғасырлар тереңінен
бастау алыи, қарым-катынас нәтижесіңде калыптасып, салт-сана, дәсіүрге
айналған. ... ... ... кең тараған амандасу (кол алысу)—біздерге-
әлденеше мың жылдар бұрын жеткен. Ол кезеңде бұл сақтықтың бір ... яғни екеу ара қол ... ... адамның қолында құрал немесе
басқа келденең заттым жоқтығына көз жеткізу үшін қажет болған.
Уақыт өткен сайын, сан ... ... ... ... ... ... бойлап ене бастады. Алайда, бүған ... ... ... түрлі қоғамдық, саяси жағдайларға орай
үнемі өзгеріске үшырап отырды. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... сан миллиондаған
аудитория алдына шығып сөз сөйлеу кімнен де болса білім мен ... ... ... ... ... ... катар бейімділік те керек. Алайда,
мұныңда өзіндік қырлары бар. Себебі, халық қашанда, сөздерінің дәмі жоқ,
көп сөйлейтіндерден ... ғой. ... көне грек ... ... ... ... ... көмек сұрай барады. Қыска және тартымды
өтініштің ... олар екі ... ... ... жоқ сөз ... оларға аса төзімділікпен:"Сіздің тым ұзақ ... біз ... ... ал ... ... ұғынбағанымыз секілді, соңьш да
түсіне алмадық",—деген тамаша тарихи дерек бар. Тұщымды ой, ... ... оның ... жетпесі аньгқ. Ал осы сиякты ... ... ... отырған көрермендер хабар соңында соны ой мен ... ... оған ... кім?
Сондыктан қандай да бір тәрбиелі адам болмасын, әдет-ғұрьшты біліп ... ... ... ... ... оны ... мінез-
кұлықтарының күңделікті нормаларына айналдыруы тиіс. Әрине, бұл арада
барлық әңгіме тек ескі әдет-ғұрыптар ... ... ... жоқ. ... ... ... кезеңіне сай өздерінің қажетгілігін жоғалтты. Ал, ... жаңа ... мен ... ... ... ... өмір ... өту арқылы көпшілік қолданысына ие болды. Бір
ерекшелігі, бұл ... ... ... ... Адам үшін ең ... ... мінез-күлықтәртібін сақгау, сөйлей білу мәнері мен ... ... білу ... ... ... ... мінез-құлқының
тілі. Әдептілік—кайсы бір жандардың түсінігіндей қалай амандасу, ... ... ... ... ... калай ұстау секілді белгілі заңдар
жинағы емес. Әдептілік—адамдардың бір-бірінің сеніміне кіруі, ... бір ... ... "адамгерішлік" деген үлкен әрігшен
жазылатын жан дүниесі.
Біздер әдетте, күнделікті ... ... ... ... ... жөне т.б. сөздерді көп қолданамыз. Жалпы
әдебиеттс, сондай-ақ бүкіларалық ... ... ... нашар, мінез-
құлқы
1. төмен дәрежедегі адамдар осылай суреттеледі. Бұған ... ... ... адам ... ... ... ... қатынасы, жинақылығы,
тартымдылығы, көңіл аударарлык мәнері, бірсөздшігі, сабырлылығымен кімді
болсын бірдеп өзіне тартады.
Әдептіліктін төрт кырлы сыры бар. ... ... бір ... ... ... ... ақыл ой, ... сұлулықжәне халықгық
үлгі мен салт-дөетүрлері v деген ... ... тек ... асыл ... ... күяделікті өмірінізді гүлдендіріп, болашақка жол сілтей алады.
Егер ... ... ... ... ішкі жаи ... ... ... келсе, онда оған хабардьщ өн бойында көрсетілер орынды қошеметтің
де тигізер әсері мол екеыін ұмытпаңыз, ... ... ... ... қошемет өте ұнайды. Жалпы, қошеметті қаламайтын адам ... ... ... ... өз ... ... ... көп шығарып
сездірмеуге тырысады. ... адам ... ... ... кәрсетудіп психологиялык әсері өте мол екен. Қошеметті жан ... ... ғана ... ішкі ... бар байлығын ақтарута
әзір. Кілтін тапқан екенсің, оны аша да біл. Өнердіп өзі ... ... таба ... ... ... ... шйлеп, көрікті ойдың корігін
қыздыру ғой. Шындығын да, ой өлеміне беріле ... ... ... ... ... не ... Міне, жүргізушінің биік армап мақсаты да
осы.
Бірақ қошеметтеу ешбір әсірелеу, боямасыз табиғи түрде болғандығы
дұрыс. Егер оған ... ... онда ... ... ... ... жара саддым дей берінді. Ал, қошеметтеу дегеніміз басты ... басы мен ... ... орны жайлы миллиондаған кәрермси
аудиториясына нақты дерек ұсыну болып табылады. Өйткені әрбір адам ... ... ... ... ... ... көрсетпесе де сезінеді.
Сондықтан өзін қай жерде болмасын сол дәрежеде, сол ... ... ... мен ... айырмасы сонда, сонғысында азда болса
асыра айту, жағымпаздық үстемдік қүрлады. Жағымпаздықсіз бен әңгімелесуші
адамыңыздың кем ... ... ... ... ... ... ... Салыстырмалы түрде: "Сізге мына түр аса қонымды екен" (қошеметтеу)
және "Сен аса сұлусың" (жарамсактык.). Жарамсақтану ... сіз ... ... жүн ... ... аса бір ... ... ... адамдар ссылай сурсттеледі. Бұған ... ... ... адам ... өзгелерге деген орнықты қатынасы,
жинақылығы, тартымдылығы, көңіл ... ... ... ... ... бірдеп өзіне тартады.
Әдептіліктін төрт кырлы сыры бар. Олар: адамның бір ... ... ... ... ақыл ой, ... ... және ... мен салт-дәстүрлері деген адалдық. Міне, тек осындай асыл ... ... ... ... ... ... жол ... алады.
Егер өзіңізбен әңгімеге қатысушы адамның ішкі жаи дүниесін жан-
жақгы аша түскіңіз келсе, онда оған хабардың өн ... ... ... де ... ... мол ... ... Мәселен, нәзік жанды
әйелдерің-іттипатты қошемет өте ұнайды. Жалпы, қошеметті ... ... ... ... әйелдерге карағанда оз көңіл күйлерін сыртқа ... ... ... ... адам ... ... ... ... ... әсері өте мол екен. Қошеметті
жан дүниесіма қабылдаған серігіңіз ғана өзінің ішкі өлеміндегі бар ... ... ... тапқан екенсің, оны аша да біл. Өнердіп ... ... ... таба ... теледидар алдында көсіле шйлеп,
көрікті ойдың көрігін қыздыру ғой. Шындығын да, ой ... ... ... ... ... ... ... ңе жетсін. Міне, жүргізушінің биік
армап мақсаты да осы.
Бірақ қошеметтеу ешбір әсірелеу, боямасыз табиғи түрде болғандығы
дұрыс. Егер оған ... ... онда ... ... ... ... жара саддым дей берін. Ал, қошеметтеу дегеніміз басты ... басы мен ... ... орны ... ... ... нақты дерек ұсыну болып табылады. Өйткені әрбір адам ... ... ... ... ... ... ... де сезінеді.
Сондықтан өзін қай жерде болмасын сол дәрежеде, сол ... ... мен ... айырмасы сонда, соңғысында ... ... ... ... үстемдік құрлды. ... ... копм ... өзіңіз жайлы басқаға пікір
қалыптастыруы әбден мумкін. Салыстырмалы ... ... мына түр аса ... ... және "Сен аса ... ... Жарамсақтану
арқылы сіз өзгелердің алдында өзіңіз, жүн орныңыз жайлы аса бір қолайсыз
пікір қалыптастыруынызда ғажап емес. ... ... ол ... сізге, сіз
басқарып не жүргізіп отырған хабарға деген көңіл-күйі басқа арнаға ... ... ... ... ... да ... адамдар
табылмайды емес. Алайда, олар көп те емес. Көпшілігі жарамсактықка ... қас. ... ... арқылы саликалы да салмақгы ой-толғамдарын
көрерменге үсынатын жүргізушінің орнықш да ... ... да ... ... мен мақтау—бір мезгілде ... ... ... егіз ұғымдар. Мақтау кезінде жағымды жайлардың
әңгіме өзегіне айналатындығы анық. Егер сіз ... баға ... ... ... ... өзінде де сіз өзіңізбен әңгімелесуші адамнан
өлдеқайда биікте түрасыз. Қошеметтеудің мақгаудан өзгешелігі, әңгімелесуші
адамыңызда сізді өзінен жоғары ... ... ... ... ... бран ... айтылғандарға ой тоқгатсақ, өзіңізбен
әңгімелесуші адамға жакыңдасу арқылы негізгі мәселеге көңіл аудару. Шағын
ғана мысал. Бөлім ... ... бір ... ... ... ... сәті қалай түсті? Кеше мен онымен бір сағаттай әнгімелессем де
ешқандай ... ... ... ал сен бар-жоғы бес-ақ минут шамасында сол
мәселені шешуге қол жеткіздің". Өзіңізді қарсылық ... ... ... ... жасаған ынғайлы қошеметіңіз. Халқымыздағы "мақта-мен
бауыздағандай" деген ұғымның қабысар тұсы да осы сәт. Сіздің көз алдыңызда
әріптесініз өз ... ... ... ... биік екендігін тағы да
бір peт дәлелдеді. Алайда, оған сол бір сәтгілік куанышты сыйлаған, көңілін
жадыратқан сіз ғой? Адамға бақыпы ... ... өзі де ... ... ... ... екі жақка да белгілі ... ... ... ... ... ... қошеметіңізге
орнықтьшық орнатады, өзгелерді сендіреді. Фактісіз, ... ... ... ... ... ... ... қалдырып, ол өзін тым жайсыз сезінуі де мүмкін. Егер ... ... ... кұмөнщіз болса, артыққадамға барудың қажеті де жоқ. Дұрысы
ол төңіректе әңгімені өрбітпеу, ұшықтырмау.
"Аңдамай сейлерен ауырмай еледі" дегеңдей, әрбір келтірілетін ... ... ... оны орнымен қолдана білу.
Мысалы, сіздің бір кызметкерініздің тісі ауырып, таңды таңға тасып, ... ... ... Егер сол ... ... ... жақсы" десеңіз, ол
адамның қандай күйге түсетінін байқадыңыз ба?
Қошеметтеу төңірегіндегі әңгіме неғұрлым қысқа, құрылымы жағынан
қарапайым, әрі ... ... ... ... уйрету, ұқтыру
жатпауы тиіс. Мүмкіңдігіннін екі ұшты ойды ... ... ... ... ... ... шет елдің мәдениеті мен әдет-ғурпы, салт-
дәстүрі, езге де ... ... ... ... Шет ... ... ... өзге елдің басшылары келгенде не ел
басы сырт елге барған кезде оған бірге ере шыққан ... үшін ... ... мен ... ... мен парасаттылығың тасылар
түс та осы шақ. Халқына тән ... ... ... пен ... пен қой ... та ... келіп қонақтаған көніл-күйіңнің
төріндегі бар қасиет-карымынмен жарқырай көрініп, ... ... ... ... Фоле ... ... ... ишаратты былайша суреттейді: орыстар,
ағылшындар және американдықтар сәлемдесу ишаратында бір-бірінің қолдарын
қысысады.
Қытайлықтар ертеден бері қарай ... ... өз ... ... ... тиістіреді.
Жас американдық өз әріптесінің аркасынан кағады.
Латынамерикандықтар сүйіседі.
Француздар бір-бірінің беттерінен ... ... ... ... сапарға коп шығатын тележурналист қауымына өзге халықтардағы
ишараттар мен әдет-ғұрыптарды ... ... жоқ. ... келмесең,
көрмесең, араласпасаң жат боласың. Барған ... ... ... біліп тұрсаң іштері жылып, сенің біліктілігің мен ... ... де ... сол ... ... мен жайсаң-дайын бас идіресің.
Тілінен бал, сөзінен парасаттылық аңқыған ... ... ... ... де оңай болмаған. Төрт аяғын тең басқан, су шайқалмас шешеңдерге
зәрулігіміз де жьщдар ... ... ... ... Ол ... ... ... мен сәлемдесудің төңірегінде сүрініп жататындар аз ба? ... ... ... ... ... ... түрі жоқ. ... бағьшатын бір
жәйт: таныс емес жөне үлкен адамға өркашаңда "сіз" деп тіл ... ... "Сен" ... сөзге кәшуге әлі асыкдаңыз, үлгересіз. Эфирде шыққан
жүргізушілер
"Сәлеметсіздер ме, құрметті көрермендер!", "Кеш ... ... ... ... ... кауым!" деп
бастап, хабар аяқгаларда: "Эфирде келесі кездескенше, ... ... ... ... ... бол сын!" дегендей
ойлармен қоштасып жатады. ... ... жан ... әсем үні мен
тартымды бастальш, орнықты аякталып жаткдн хабарларының берер үлгісі де ... ... ... әр ... өң кіргізіп, ойната білу де ... ... ... ... ... ... ... араласпайтын ісі жоқ
десе болады. Өмірде тоқьіған-түйгендері молдары да, ... да ... Өмір атты ... ... қашанда ақыл-ойдың алтын қазығына айналып,
біліксіздерді білікті, зердесіздерді зерделі етті. Уақыт бәріне де ... ... шыға ... ... өмір ... ... жас ... таныстық рәсімін қалай бастайды? Адамдардың бір-бірімен таныстығы
аты-жөнін айтып, таныстыра салса бітіп жатыр деп келте қайырып ... ба? ... ... ары ... ... өзегінің бастау алар бұлағына
алгашқы ... ... да осы түс емес педе ... ... екі түрі—"сіз"
және "сен"қолданып;
Егер сіз ересектер тобына кезіксеңіз, ондай ... ... ... біреу таныстырады. Таныстыкты жасы кіші ... ... ... қол ... міндетті. Бүл жерде ереже қарапайым: жасы үлкен таныстыру
рәсімінен кейін қолын бірішні болып ұсынады, әйел де ... ... ... ... атау ... Амандасу кездер.
Біздің әрбіріміз күн сайын әлденеше ондаған, жүздеген адамдармен
көшеде, жұмыста, дүкенде, мәдени ... ... ... ... ... сезімталщық, жұмыс қабілеті басты рел атқарып жатады. Олар өзін
қоршаған ортада сыпайылық танытты ма, қонақжайлық ... ... көп ... ... ме, әлде мінез-күлқын дұрыс ұстай білмеді ме? Осының бәрінде
де өзгелермен қарым-қатынастың мол әрі ауқымды мәдениеттілігі катар ... ... ... пен сыйлылық қатар дарыған жүргізудгінің эфирдегі
парасатты сөзін ... ... сол бір ... экранпан асыға күтетіні
де ғанибет қой. Байсандылық пен байшылм бойына ... ... сан ... жандарға өз бойындағы асылып сыйлап ... ... бой мен ой ... аз деп кім айта алады. Алайда, осы
бір асылдың сьшығындай көрінген жанның ... ... ... ... ... да ... емес қой! Біз ... бірге өмір сүріп
жатқандықтан, сөзіміз, ымымыз, дене ... ... де ... Сырт ... ... ... де "әу" деп ... мен өзінді-өзің
ұстауың, "е" деп сөйлесуіңнен бастау алады.
Көшеге шығып, өзіңе ... және ... ... ... ену ... де
аса сактъхкты талап етеді. Үйден шығар алдында озіңе-өзің сын ... ... ... па, бас ... ... кидің бе, пальтоң лас емес ... әлде ... ... ... шашырамаған ба? Егер сіз көшеде ... ... ... ... ... ба? ... кашаңда таза,
шалбарыңыз утіктелген болуы тиіс. Лауазымды адамдармен кездесетін, шет
елдік қонақтардан ... ... сан ... ... бар
теледидардан сөйлейтін тележурналистің мұнтаздай ... мен ... ... ... де ... ... ... шарттылық.
Мүмкіндігінше, киімнің үйлесімділігі, қымбат болмаса да коз тартарлыктай
қонымдьшығы, жейдеңнің жағасы мен ... ... таза ... ... "қонақты киімімен қарсы алып, ақылымен шығарып салады" дейтін
қанатты соз де тегін айтылмаса ... ... ... ... ... да бір ... эсер ... отырып, сен әлдеқандай бір
өзекті жайлар төңірегіндегі қызу әңгімегс ... ... ... ... сені сол ... ... ... адамның ішкі сезім әлемі сыртқы ... ... ... ғана адам шын мәнінде кддір мен құрметке ие болады. Адамның ішкі жан
дүниесінің сұлулығы мен тазалығына жетер ешбір нәрсенің ... да ... ... ... де ... ... үйрен". Даналық сөз.
Сезім қырларының астарында ... ... ... деген ұлылықгың да
артар жұгі мен көтерер салмағы да тым ауыр. Елінің бүгіні мен ... ... жан ... жар салып жүрген атпал азаматтар аз ба? Қоғамның көңіл-
күйін дөп басып, шындық үшін таяқ жеп ... де ... ... ... ... "бас ... болса да, тіл кеспек жоқ" деген ... ... етіп ... ... ... тек қана ... ... түсінеді. Өткірлік пен әділдік, дәлдік пен өнегс лілік
қатар қанат қақса, сыйластық ғұмырының да ұзақ ... ... ... ... жәйт ... бес ... сезім: көру, есту, үнату,
жарқындық және түйсік бар.
Дағыстанда адамға баға ... ... сен ... ... егер достықты бағаламасаң және әкнін соған ешқандай да әсері
болмаса, өзгенің қайғысына селқос тық ... және ... ... ... ... қажет!",—дейді екен. Егер осы жайлар адам бойынан табылмай, ... ... ... оны қалай озгелерге үлгі етеміз. Көкірек көзі ... ... ... ... ... ... ... жан демеске
шараң да жоқ.
Саған такыс емес, өзің бөлмейтін адам жайлы пікір қалыптастыру да ... ... ... ... ... ... шақыратын, өзінмен сол
хабардың жүгін бірге арқаласатын адам ... бір ... ... ... да ... ... түйық, аса коп ашылага қоймайтын, ішімдегіні өзің
тап ... ... ... эфир кезіндегі ашыла сөйлеп, өрнекті
ойлардың ауылына ат ойнатпауы да жүргізушіге көп ... ... ... ... де жоқ ... ... жас кезінен ұяң, ұялшақ балалар мен
қыздар да көп ... ... ... ақ ... ... ... ... еркін сезіне алмайды. Ондай қасиеттер эфир кезінде өзін және
жүргізушіні де ... ... ... ... ... жатады.
Сонымен, ұялшақтықты жену жолында не ... ... ... ... мен ... ... ... шыншыл баға бер. Саған теледидардан
бәрінің бірдей көңіл аударуы мүмкін емес қой. ... сені ... ... ... ... ғана. Осылай болуы тиіс қой деп
өзіңді өзің сендір. ... күн ... ... ... емес ... ... жайлы аддыңа міндет қой. Әңгіме ... ... ... ... ... ... ... тыныс алу
жаттығуларын ... қаже ті. Өзі ... ... ... көмектеседі.
Төртіншіден, ұялшақтықты, өзіндегі кедергілерді жоюға ең жақын жолдасына
көмекке келеді. Ол ... әрі ... әрі дос. ... кемістігің жайлы
қажетті жерінде секертпелер жасап, одан арылуға ... ... ... ... ... ... ... сөйлеп, актарыла аңқылдап, ағыл тігім,
ой бүлақтың көзін бітемей ашу да оз ... ... болу ... ... екенін әрдайым есте сақта!
Әлдекімдерге деген сүйіспеншілігің алаботен, ал ... ... ... да ... ... Сен ... ... байқайсын.
Тәрбиелілік, ұстамдылықадамның ішкі мәдениеттілігімен ... ... ... таза ... ... ... адам да бір ... болып көрінуі мүмкін. Киімдеріңізді ұсынады, аддыңыздап ссік
ашады, алға озды-рады. Алайда, бір мезсттс сіз осы ... ... ... ... Ол ... алдыңца өзінің шып бст-пердесін ашады.
Ерте заманда адамдар алғашқы кездесу мен ... ... ... бөлген. Қажет
болса адамға сыртқы пішінімс қаран та бага берген. Аристотель, адам бейнесі
өз моніидс кітап еке-нін, онан ... ... ... ... Ол ... сырт бейнесінен оның міиез-қүлқьшьщ қандай екендігін
де бағамдап, анықтама жасаган.
Бейтаныс ... ... ... ... хабаршы. Үнамдьі, жарқьш, гүйкімді,
сонді киінген адам бірден коз ... ... адам ... ... ... ... ... осылай деп түжырымдайдъі.
Сондықтан да адам бар жан-дүниесімен сұлу болуы ... ... Бүл ... оған өзін ... ... ... қатынасынан да туындап, оның
өзіне деген ... ... ... ... ... ІАдам тек сыртқы түрімен ғана емес, ойы, сезімі, іс-
әрекетімен де әдемі және ... ... ... бәрі де: ... ... және ойлары да әсем болуы тиіс", —десе, Софи Лорен есебінше, ... ... және ... ... ... ... ... адам өзіне жағымды бейнені қальштастыра отырып, ешқашанда өзінің ... ... ... айт-пауы тиіс. Бүгінгі танда біздің әрбірімізге
психологиялық рецептілер және "қажетті кеңестер" керек екендігі рас.
—Әрбір күнінді жақсы өмір ... ... ... ... жақсылық ізде.
Алдымен әр күнінді рақат ләззатына белене -тіндей етіп жоспарла.
—Өміріңнің өтіп бара жатқанын ... ... тың ... ... айнала
қоршағандарға қара, тында, қүлақ түр, байқа, көңіл ... ... ... күн ... ал ... сен ... жағдай-дасың. Алдында
ашылған жаңа мүмкіндіктер бар. Бақыла, байқа, ақыл-ойдың тезіңе ... өз ... ... ... ... "тәуекел түбі жел
қайық, мінесің де өтесің" дегендей, үлы істің өн бойында оз мүмкін-дігінді
мүлт жібермей орынды ... іске қоса ... өз ... ... ет?! "Жаңбырдан соң әрқашанда күн шығады",—үнемі осыны ескеру және
осыған сену керек. Ошрдін. өміршендігі де осынысымен мәнді. ^ ... ... Бүл не? ... түр" ... үғымға элементтің үш тобы кіреді. Бірінші
топ-—физикалық кескін. Айнадан өзіңізді қараңыз. Бет пішініңіз, ... ... ... шаш, ... бәрі де ... берілген
және оның әрбірінің физикалық кейпі бар. Екінші топ, ... ... ... ... ... сен ... бір ... қозғалыссыз түрмайсың
ғой. Сенің денең үнемі қозғалыста болады. Сіздің қозғалысыңыз, ... ... ... ... де ... белгілер.
Үшінші топ, бетіңізге бояу жағьщыз, әп-сәтте адам сүлулығынан танымастай
болып ... Көп ... ... ... ... шаш қою, ... әрлеу т.б.
байланысты екен. Адам өзіт эзі қалыптайды және озінің сыртқы келбе. :н ... ... ... емес адам жоқ,—дейді француз
мақалы,—тек жалқау адамдар ғана бар!". Сымбатты мүсін, жетілген түр де,
егер онда ... ... ... ... әдемі, дұрыс келбет
болмаса адамды әдемі ете
Адам күнделікті тынымсыз тіршілігінде қол сермеу, қол бұлғау, бас изеу, ... т.б. ... ... Ол ... ... дене ... ... оның
мәдениеттілігі мен тәрбиелілігіне де баға беруге болады. Дене ... ... ... ... Ол ... ... толықтырады. Кинетика мамаңдары
(дене кимылы жайлы ғылым) ... ... тілі ... ал ... соңынан пайда болғандығын айтады. Үнемі дене қимылының бола беруі
де мүмкін емес. Алайда дәл және жағымды ым, дене ... ... ... ... Дене қимылы кезінде: қолындағы микрофонның үнемі қозғалыста
болуы, қолыңмен ... ... ... ... ... ... еліктеніп тепкілену, кол;ннды шошайту, аяғынды
былғақгату қайталанбауы тиіс. Тікелей эфир ... ... ... артық дене
қимылың, іс әрекетің миллиондаған ... көз ... ... ... ... тоғысар арнасы да осы тұс. ... ... не ... жүргізуші болсын, олардың өрбірі белгілі бір
ұғымды, мағынаны түсіндіру, ұғындыру ... дене ... қол, бет не ... т.б. көріністермен орайластыра отырып өңгімені өрбітеді. ... ... ... сөздің мазмұнына, әңгіме өзегіне айналып отырған тақырып
төңірегіндегі жайларға да ... ... ... шешен сөйлегенмен,
ол әңгіме кезінде өз сөзін белгілі бір дене қимылдарын ... ... онда ол өз ... соншалықгы терең сендіре алмайды.
Ым, дене қимылын ... өзі ... оны ... ... ... араластыруы қажет. Ым, дене қимылыньщ ізін ала сөз
туындаса, кей жағдайда олар ... ... де ... ... ... келтіру кезеңінде-ақөз кейіпкерінің ымы жайлы сезінеді
ойланады. ... ... ... ... ... ... тіркестер, сөздер тізбегі,
анықгалған сөздер, сол ырғакпен сенің кейііжеріңнің ымға ; ыңғайласуы, оның
сол мезеттегі жан-дүниесін ашып ... ... ... ... оның дене ... ақ ... Ол максатқа сай
болуы.Телефон—редактор өміріндегі басты кұралдарының ... ... ... ... алу, ... тен ... хазарға шақыру
секілді маңызды жайттардың бөрі де телефон ... ... ... ... ... ... білу де ... Өзіңе таныс емес адаммен
алғашқы таныстығың кезіндегі әңгімелесу көп мәселеге ... ... ... ... жай ... ... ... 8-ден ерте, ал демалыс күндері
сағат 10-нан және кешкі ... ... ... естілмегені дүрыс. Одан ерте не
кештеу аса бір маңыздылық болмаса ... ... ... жөні ... бөлмесіндегі хатшымен яки әнгімелесуші адамыңыз-бен сыпайы
сөйлесуіңіз керек. "Сіз мына бір ... ... ... па ... ... шағын ғана отінішіме құлақ ассаңыз?", "Уақытыңызды бөлгеніме
кешіріңіз?" т.б. осы секілді.
Телефонмен сөйлесу кезінде өзің немесе ... ... ... ... сөз бастауы маңызды. Есте болатын нәрсе, орынсызжәне ... ... ... кім?" деген сұрақтарды қоймау керек.
Телефондағы амандық-саулықтан кейін өзіңізді таныстыруыңыз ... ... ба? ... ... тұрған Марат Ермекұлы! Әлияны телефонға
шақырасыз ба?". Солай етіп телефон ... ... ... ... шақыруын
өтінеді. Ол отініштер мүмкіндігінше, сьшайы сөздермен қатарласа жүруі
тиісті: ... ... ... ... ... ... ... болар ма екен?", "Егер қиындық келтірмесе Мейрам
Асановты ... ... және т.б. ... қатар, қайда телефон
шалсаңыз да, "Сәлематсыз ба?", ^Қайырлы күн!'\ "Кеш жарық!", ал телефонды
жасы ... ... ... ... ... ... ... алғашқы айтатын сөздеріңіз болуға тиісті. Егер сіз
өзіңізге қажетті адамды таппасаңыз, онда ... ... ... ... адамға істің мән-жайын ... не ... ... ... ... ... ... шалып, орынсыз мазалаудың, өзгенің
уақытын алудың ешбір қажеті жоқ. Телефон ... ... сіз ... ... бе, ... маңызды істерінен белмедіңіз бе, осы ... ... ... ... ... мүмкіндігінше қысқа бол сын. Телефон ... ... ... ... мүмкін ғой! Телефонная бос, артық әңгіме жасап, өзгелердің
алтынға пара-пар уақытын боска рәсуа етпеңіз! Әнгіме көніл-күйге ... ... ... ... аса кеш ... ... ... алтыншы шылдырдан кейін
телефон трубкасын көтермесе не ... ... ... ... ... ол күні ... ... біреу ақаулықган кездейсоқ телефон ... ... ... ... "Кеішріңіз, сіз телефонды шалыс алдыңыз!" деп
ескерту ... ... ... ... ... ... үшін қажет қурал
екендігін есте ұстаңыз. Әдептіліктің қалың қатпарлы қабаттарында телефонмен
сөйлесе ... де ... орын ... ... ... ... ... қонақтаған.
Біз акдараттар тасқыны мол кезенде өмір сүріп ... ... ... ... ... телетайп, радио,
теледидар, телефон аркасьшда әдденеше есе ... ... ... ... да ... ... ... телефонмен сөйлесудің орташа мөЛшері
үш еседей өскен. ... ... ... ... ... ... ғана
әңгімеге арналады да, калган екі бөлігі сөздер мен тіркестер арасындағы
үзіліс, ... ... ... де ... ... ... барлық жерде де тез қарқын-мен етек алуда.
Американдықпсихологтар ... ... ... ... ... ... қарамастан, қазіргі заман адамыньщ өмірін 3-4 ... ... ... бұл ... ... ... ... мәліметтерді
еститініміз ғана емес, үнемі кез келген минуттағы телефон шалдырылған жүйке
жүйесіне салмақтың түсуі.
Тәрбиелік қыр-сырының салалары да мол. ... ... ... кезінде отырып яки тұрып сөйлеу кджет пе? Ондай ... де ... ... ... ... ... Жасы ... жастары түгелдей
түрып тұрған жағдайда сіздің орындьгкга шалкайып ... ... адам ... ... тұрған кезде, ешкашанда ... ... ... ... ... ... ұлы ... жайлы ишарат білдірмеген діктен ол өз тұстастарының алдында және
кейінірек өзім сыйлайтьщдардьщ да өзі ... ... ... ... ... ... ... айырылып жататык кездері де болады-ау!
Сондыктан да тәрбиелілік дәнін өмір бойы егіп, оны ... ... ... қажет мейірімді, жағымды дауыс өзіңмен әңгімелесушінің ... ... ... ... ... ... дс жаидары. Қоңыр, ... қыл ... ... ... ... ... ... өзге әлемнің ұмытылатын сәтте, не ... ... ... мезі ... ... су сепкендей басылатыны ... ... ... ... ... екпіндей төгіліп, жорғалай жөнелетін
дауыс үніне елтімейтін жан ... ... ... жүз ... ... адамдар
тындайды. Сондықган да әңгімелесушімен сөйлескеңде оған тіке караңыз.
Әңгіме кезіндегі қатынаста көздің де ... ... Егер ол ... ... ... ... ... Ал студияда қонақтармен әңгіме ... онда ... ... ... ... ... шамалы. (Эфирде отырғанда
төменге жиі қарамаңыз, ол көрерменге ... ... ... ... ... отырғандай әсерде калдырады. Ойларыныз жазылған қағаз
қажет десеңіз, оны көрерменнің көргенінің ешқандай да зияны жоқ. Егер ... ... ... және ... ... ... ... озіңіз жайлы теріс эсер кдлып-тастырады. Себебі, олар ... ... ... көп ... үмітті. Сондықтан да студияда жан-
жағыңызға қарағыштамаңыз, әлде бір ... ... ... Эфирде
асыкдай, ұстамды сөйлеңіз, даусыңызды көтермеңіз, ентікпеңіз, куанышыңыз не
қайғыңызды микрофон арқылы ... ... ... ... білу және әңгімеге қажетті
жерінде араласа білу керек. Сөйлеушінің сөзін ... эфир ... ... оның өз ... ... дейін айтқызбау ерте кезден-ақ барлық
халықта да әдепсіздік ... Ұлы ... ... Сағдидің: "епікім де өзінің
білімсіздігін мойындамайды. Егер данышпаша тәрбиесіз адамдар арасында сөз
айтуға мүмкіндік болмаса, оған танданбаңыз! Ішекті ... ... ... ... ... ... ұлағатты сөзін
телсжүргізуші-лердің әрдайым есте ұстағандары жөн.
Араб халқында: "Есек ақыруды бастағанда, ... үнін ... ... да ... ... ... ене ... ой тізгініне ие
бола алмай қолдарына микрофон ұстап, көпшілік алдына шығып жүрген ... де ... ... ... ... дейміз.
Жеке қимылы кезінде де аса сактық болуы тиіс. Әңгімелесіп отырғанда
қонағыңыздың жағасынан ұстау, ... ... ... ... ... және де эфир ... қол ... ым ... ... қағу ... ... әсер ... Көшенің ана басынан мына
басына не дөліз ... ... ... ... әлде ... ... ... сөйлесетіндерді сыпайы адамдар деп атамайды.
Мәдениетті жан ... да ... ... дене ... ... сөзге килікпейді. Инабатты адам оңаша қалған сәттерде, өзіне "мен
ешкімге кедергі жасаған жоқпын ба", ... ... ... ... ... арьыа алмайды. Үнемі өзіне іс-әрекеті жайлы есеп беріп
отырады. Бұл—жаман ... ... оны ... сөйтіп бірте-бірте
әдептілік қасиеттерін бойына жинактауға альш баратын жол.
Сөйлеуде үннің маңыздылығы да ... Егер ... әр-1- ... ... айтсаң бір сөздің өзі де түрліше естілуі мүмкін Дауыс ырғағыньщ
ойды жеткізудегі қызметі үлкен, ол ... ... де асьш ... ... сіз ... ырғағына өз көңіл-көліңізді, қатьшасыңызды қосасыз. Дауыс
ырғағының көмегімен "иә" деген сөз жағымеыз ойды да ... ... ... ... үнде, оны кдндай сөзбен жеткізуде", -
дегенді.
Адамға дауысыңызды көтеру арқылы да оның көңіліне тиесіз. ... ... ... ғана ... ... те ... ... қалдырады. Үнсіздік
те дауыс ырғағы секідді мәнерлі болады.
Біздің калай сөйлейтіндігіміз де ... Өз ... ... ... ... дауыстап оқыңыз. Ол мәнерлі сөйлеуге көп
септігін тигізеді.
Сөздік қорыңызды кеңіте, репертуарыңызды байыта ... сіз ... биік ... ... ... ... ... дерлік өзгелерді өздеріне тарта ... ие ... Ал бұл ... ... ... өз ... ... үшін аса қажет. Оған да туа біткен талант пен жьшыльгқ,
кдрапайымдъшық пен ... ... ... Адалдарды өзіңізге
тартудың қатып қалған әдіс-тәсілері болмаса да, мына бір жайларды ... ... ... шын ... ... байқатыңыз.
—Жымиыңыз!
—Есте сактаңыз! Адам үшін өз есімінің аталуы сң қым-батгы.
—Жақсы тындарман бола біліңіз. Өзгелерге өзі жайлы айтуға жағдай тудырыңыз.
—Өзіңізбен ... ... ... төңірегінде әңгіме өрбітіңіз.
—Адамдарға өздерін қолайлы сезінулеріне жағдай жасап және оны шын ... ... да ... ... іске асып, өзгелерді
өзекті ойлардың ... қоса ... өз ... ... жол салу ... хабарларды жазу және эфир кезіңде жарасымды отыра білу де керек.
Әйелдерге айна алдында ... ... ... Олар ... ... не сәкіде, кейде жаймада аяқты айкастырып отырады. Алайда, аласа
орындықга ешқашан да бұлай отыруға болмайды. ... ... екі ... ... екі ... ... қоса, тізені бір бағытқа бағыттау керек.
Сондай-ақ, басынды тым асқақ көтеруге немесе аса темен ... ... жоқ және ... ... ... ... карау да
жараспайды. ... пен ... ... ... ... ... тым алые ... қажет-ақ. Ол жүргізушінің өзгелермен ара
байланысына да салқыньш тигізбей түрмайды.
Көп жағдайда біз ... ... ... ... ... ... ... мұндай келеңсіз жайлардың
журналист бойынан табылмағаны орынды. Адам қанша ғүмыр сүрсе, ... ... ... айта ... ... артық етпесі де аңғарыла
түседі. ... ... да, ... қызметкерлерінің әрбірі төмендегі
жайларды есте сактағаңдары жөн:
—Студияда және кездесу кезінде қолыңыз тыныштыкты ... өнер ... мен өзге де ... қол ... және ... ... ... арқаңызды бермеңіз.
—Қоғамдық орындарда шашыңызды тараманыз.
—Адамдармен сөйлесіп тұрғанда иыгыңызды ... Ол ... ... ... ... ... күлкімен аяқтамаңыз. Ол өзгелерге теріс эсер
қалдырады.
Адамға қарата қол шошайту, ... ... ... не ... ... ... саусағыңызға сілекейіңізді жағып уітап бетін
парақтау, тырнағынызбен ... ... ... ... ... қайта-
қайта қарағыштау-нағыз мәдениетсіздіктің белгісі. Сондықтан да адам өмірден
үнемі үйренеді.
ХVІІІ ғасырда өмір сүрген американдық ... ... ... ... ұсақ ... 13 ... ... Оларға:
ұстамдылық, үнсіздік, тәртіп, ... ... ... ... ... ... ... шанжұқтырмаушылық,
сыпайылық секілді қасиеттер кірген. Адам пендесі осы жайлардың бәрін дерлік
бір бойына жинақтағаны жөн.
Өмірден өн ... сан ... ... ... Оның ... ешкім
де болжап білмейді. Мұндайда сізге тәрбие ғана көмекке келе ... ... сан ... ... ... кірігу, оларды
ерекше әсерге бөлеу де жүргізудін психологиялық ... ... ... ... сөз, ... ой, ... бәрі де бір ... іске қосылуы
тиіс. Бір-бірін толықтыра, толтыра орынды айтылған пікір де ... ... ... ... ... алдынан кете
алмайтындай жағдайда ұстау да жүргізушінің арманы. Эфир ... ... сәл ... немесе ұстамсыздық байқалды дегенше, ... ... ... дей бер. ... да жүргізу бойынан
тележурналиске тән ... ... ... ... ... ... хабарлардың өн бойында қосыла өріліп отырғаны жөн.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жарнаманы қолдану71 бет
Маркетингтегі жарнама168 бет
Сәбилік кезеңде балалардың үлкендермен қарым-қатынас рөлі25 бет
Теледидардағы музыкалық хабарлардың ұлттық психологияны қалыптастырудағы ролі64 бет
Ұжымдық қарым-қатынастың психолингвистикалық аспектілері77 бет
БАҚ саласындағы этикалық нормалар20 бет
Журналист этикасы13 бет
Журналист – шығармашыл тұлға21 бет
Саттар Ерубаевтың шығармашылық мұрасындағы адамгершілік тәрбиесінің педагогикалық негіздері (тарихи бағыт)30 бет
Семей таңы газетінің тарихы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь