Халықаралық бала асырап алудың түсінігі мен шарттары

КІРІСПЕ 3

1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЛА АСЫРАП АЛУДЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ШАРТТАРЫ
1.1 Халықаралық бала асырап алу институтының қалыптасуы мен
дамуы 8
1.2 Халықаралық бала асырап алудың шарттары 20

2 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЛА АСЫРАП АЛУ ИНСТИТУТЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТА НОРМАТИВТІ.ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕЛУІНІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
2.1 Қазақстан Республикасында бала асырап алудың және халықаралық бала асырап алудың құқықтық реттелуі 26
2.2 Халықаралық конвенцияларда халықаралық бала асырап алудың реттелуі 36

3 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЛА АСЫРАП АЛУДЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Шетел мемлекеттің құқығында және халықаралық келісімдерде бала асырап алудың коллизиялық мәселелері 43
3.2 Халықаралық бала асырап алудың ұйымдасқан мәселелері мен оларды алдын алудың мүмкін жолдары 47

ҚОРЫТЫНДЫ 59

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 62
Мәселенің өзектілігі. Бұл бітіру жұмысы халықаралық бала асырап алу мәселесін ұлттық және халықаралық заңнамада реттелуі мен олардан туындайтын мәселелерін қарастыруға арналған. Халықаралық бала асырап алу бүкіл әлемдегі ата-аналарының қамқорынсыз қалған балалардың құқықтарын қорғаудың кең таралған әдісі болып табылады. Бұл тақырыптың өзектілігінде еш күмән тудырмайды. Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә Назарбаев Демография және көші-қон процесіндегі жағымсыз ағымдарды азайтуға бағытталған саясат жүргізу, ел халқының санын, бірінші кезекте отбасы мен ана болуды қолдаудың нақты амалдарын жасау жолымен көбейту үшін негіздер жасау, шетелдіктердің жетім балалардың асырап алуына бақылауды күшейтетін және Қазақстан азаматтары үшін бұл рәсімді оңайлататын амалдарды әзірлеу Қазақстан халқына 2003 жылғы жолдауында мақсат етіп қояды [1, 63-64 б.].
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін халықаралық бала асырап алу ауқымды құбылысқа айналды. Халықаралық бала асырап алу кезінде балалардың құқықтарын халықаралық-құқықтық қорғау мәселесі қазіргі таңда өзекті болып табылады. Шетелдіктердің бала асырап алуы баланы туған елінде жайғастырудың қандай да бір қолайлы тәсілін қамтамасыз ету мүмкін болмаған жағдайдағы баланы жайғастырудың балама тәсілі ретінде қарастырылуы тиіс. Балаларда жақсы бейнені қалыптастыру үшін асырап алушылар, биологиялық ата-аналарынан айырылу туралы мәселені шешіп алған жөн. Осыған қатысты бала асырап алудың зерттелуі мен осындай отбасылардың тәжірибесінде, бала асырап алушылар, баланың туған ата-анасының алдында мәселе болып табылмайтын бірқатар мәселелермен кездеседі. Асыранып алынған балаларды «мен неге асыранып алауға берілдім?», «менің ата-аналарым кім?» және т.б сұрақтар толғандырады. Осы сұрақтар пісіп жетілгенде асыранып алынған балалар, бала асырап алушылардан осы сұрақтарға оң және шынайы жауап беруіне мұқтаж болады [2, 3 б.]. Сондай-ақ биологиялық ата-аналармен жасалған бұл шешім олардың дербес жағдайларына негізделгенін және оларға кедергі келтірген балаға байланысты емес екенін түсіндіру қажет. Өзге нәсілмен, мәдениеті мен этникалық фондтың ата-аналарымен асыранып алынған балалар, қиын жағдаймен кездеседі. Олар жаңа тілді үйрену, жаңа елге және мәдениетке бейімделуге көмектесетін әр түрлі әлеуметтік дағдыны иелену қажет. Осылайша қазақстандық үкімет біздің қоғам өзінің балаларын қорғауға мүмкіндік бар және басқа мемлекеттің азаматтарымен асырап алуға ұсынбау қажет деп санайды.
Сондай-ақ халықаралық аренада балалардың еңбегін арзан және ақысыз пайдалану, жезөкшеліктің қара рыногы қалыптасқан. Балаларды сату туралы фактілер де бар.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. – Алматы: ЮРИСТ, 2003. – 121 б.
2. Касымов М. Не «разбрасываться» генофондом // Юридическая газета. - 2010. - № 50.
3. Зауреш Балкенова. КАЗИНФОРМ ақпараттар желісі. // http: www. geo.kz/news.php.
4. Комментарий к Семейному Кодексу РФ / Под ред. Л.М. Пчелинцевой - М.: «НОРМА - ИНФРА-М», 1999. – 347 c.
5. Омарова С. Бала асырап алу тәртібін білесіз бе? // Заң газеті .– 2009. - № 128 (1551) - 7-б.
6. Беспалов Ю. Усыновление как способ судебной защиты прав ребенка // Российская юстиция. – 1997. - № 7.
7. Шершеневич Г.Ф. Учебник русского гражданского права (по изданию 1907 г.). - М.: «СПАРК», -1995. - 444 с.
8. Джандарбек Б.А. Усыновление (удочерение) в семейном праве РК. Алматы: «Жеті Жарғы»,- 2007. – 179 с.
9. Антокольская М.В. Семейное право. - М.: «Юристъ», 1997. - 310 с.
10. Тархов В.А. Советское семейное право.-Саратов: Изд-во Саратовского ун-та, 1963. – 506 с.
11. Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и государства. М.: «Изд-во политической литературы», 1985. – 285 с.
12. Шахматов В.П. Усыновление, опека и попечительство.-Красноярск: Изд-во Красноярского ун-та, 1979. – 58 с.
13. Римское частное право: Учебник // Под ред. проф. И.Б. Новицкого и пров. И.С. Перетерского. - М.: «Юрист», 1994. – 544 с.
14. Зиманов С.З Общественный строй казахов первой половины ХІХ в. Алма-Ата: изд-во Академии наук Казахской ССР, 1989.-294 с.
15. Бошко В.И. Очерки советского семейного права.-Киев: Госполитиздат УССР, 1952.-372 с.
16. Жакипова А.С. Развитие семейно-брачных отношений в Казахстане.-А.: «Казахстан», 1971.-170 с.
17. Қазақ әдет-ғұрып құқығының материалдары. Құраст. Кенжалиев З. және т.б.- Алматы: «Жеті Жарғы», 1996. – 208 бет.
18. Базарбаев Б.Б., Басин Ю.Г. и др. Семейное право.-Алма-Ата: «Мектеп», 1984. – 248 с.
19. История государства и права советского Казахстана: Учебник в трех томах. // Под ред. З.С. Зиманова. Том 3. - Алма-Ата: «Наука», 1965. - 432 с.
20. П.Влаардингербройк Международное усыновление (удочерение) // http: www. MigNews.com
21. Adoption and foster placement of children. Report of an Expert Group Meeting on Adoption and Foster United Nations. - New York, 1998. http://www.raspuch.ru/library/familypravo.html
22. Wayne W.I. Family matters: secrecy and disclosure in the history of adoption. - Cambridge, 1996. // http://www.raspuch.ru/library/familypravo.html
23. Для практики национального и международного усыновления и попечения в приемной семье: Директивы Шведского национального комитета и Международной социальной помощи от 1996 г. // http: http://www.vapp.ru/docs/usynovlenie/
24. О правах ребенка: Конвенция ООН, 20 ноября 1989 г. Ратифицирована Постановлением Верховного Совета Республики Беларусь от 28 июля 1990 г. №217 – ХII //Ведомости Верховного Совета БССР.ѕ1990.№1.ѕСт.7. http://www.yurclub.ru/docs/pravo/0303/13.html журнал «право: теория и практика»
25. Богуславский М.М. Международное частное право: Учебник. – 5-е изд., перераб. и доп., с изм. – М.: «Юристъ», 2008. – 606 с.
26. Храбсков В. Г. Международное частное право в системе современного международного права // Правоведение. - 1982. - № 6. - С. 37.
27. Городецкая И. К. Международная защита прав и интересов детей. - М.: «Международные отношения», 1973. - 736 c.
28. Германское право: Часть 1. - М.: 1996. - 469 c.
29. Private international law. Edinburg, 1990. P. 496.
30. Декларация о социальных и правовых принципах, касающихся усыновления детей, особенно при передаче детей на воспитание и их усыновление на национальном и международном уровне. Утверждена Резолюцией Генеральной Ассамблеи ООН 3 декабря 1986 г. // СПС Консультант Плюс.
31. Косова, О. Особенности международного усыновления. // Законность.- 2001. - № 1. С. 26-32.
32. Шерстнева Н. С. Соотношение международно-правовых актов и семейного законодательства Российской Федерации в регулировании усыновления при наличии иностранного элемента. // «Международное публичное и частное право». 2006. № 4. С. 6-14.
33. Закон Республики Казахстан от 17 декабря 1998 г. № 321. О браке и семье. // http://www.balaumiti.kz/index.php?page=legislation
34. Постановление Правительства РФ от 29 марта 2000 г. № 275. Об утверждении правил передачи детей на усыновление (удочерение) и осуществления контроля за условиями их жизни и воспитания в семьях усыновителей на территории РФ и правил постановки на учет консульскими учреждениями РФ детей, являющихся гражданами РФ и усыновленных иностранными гражданами или лицами без гражданства. // СПС Консультант Плюс.
35. Постановление Правительства РФ от 1 мая 1996 г. № 542. Об утверждении перечня заболеваний, при наличии которых лицо не может усыновить ребенка, принять его под опеку (попечительство), взять в приемную семью. // СПС Консультант Плюс.
36. Постановление Правительства Республики Казахстан от 24 июня 1999 г. № 842. Об утверждении перечня заболеваний, при наличии которых, лицо не может усыновить (удочерить) ребенка, принять его под опеку (попечительство), патронат. // http://www.balaumiti.kz/index.php
37. Карачаева, Е. Младенцы на запчасти // Аргументы и факты. 2003. № 37. С. 10
38. Цаплиенко, А. Практика усыновления в мире: условия, сроки и цены. // http://www.news.podrobnosti.ru
39. Жүсіпова А. Ата-ананың қамқорлығынсыз қалған балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғаудың өзекті мәселелері. //http://www. hrc.nabrk.kz/gsdl/cgi-bin/library.
40. Кудайбергенов М.Б. Права ребенка в Казахстанском и международном праве. -Алматы: «Данекер» , 2001. - 239 с.
41. Джандарбек Б.А. Проблемы правоотношений при усыновлении (удочерении).// Вестник КазНУ. Серия юридическая.- 2008. № 3 (47) - 26-32 С.
42. Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексі. – Алматы: «ЮРИСТ», 2007. – 144 б.
43. Конвенция ООН о правах ребенка от 20 ноября 1989 года. //http:// www. urlit.ru
44. Кантарбекова А.М. Международное правовое регулирование тайны усыновления и ее сохранение в Казахстанском законодательстве. Правовая реформа в Казахстане.- 2009. № 1 (45) - 70-71 С.
45. Тодорова Г. Процедура международного усыновления (удочерения) детей-граждан Республики Казахстан. 07.08.2009. // http:// www.minjust.kz
46. Уразалина Г.А. Иностранные папы и мамы: каким быть международному усыновлению в Казахстане; пособие для усыноителей. Общественное обьеденение Лига женщин творческой инициативы. Алматы, 2007. //http: // www.ombudsman.kz
47. Байтелесов Ж. О присоединении и ратификации Респуюликой Казахстан Конвенции о защите детей и сотрудничестве в отношении иностранного усыновления. Пресс-служба Аппарата Мажилиса Парламента РК. 27.01.//http:// www resurs.kz/ news.
48. Семейное право зарубежных европейских социалистических стран. – М., 1979. – 309 с.
49. Жайлау Ж. Международное усыновление: национальное законодательство Республики Казахстан и международный опыт.// ҚазҰУ Хабаршысы. Халықаралық қатынастар және халықаралық құқық сериясы.- 2004. № 2 (14). - 71-72 бет
50. Конвенция о защите детей и сотрудничестве в области межгосударственного усыновления (Гаага, 29 мая 1993 г.).// http:// www. revolution.allbest.ru/law
51. Европейская конвенция об усыновлении детей (Страсбург, 24 апреля 1967 г.) (утратила силу).// http://revolution.allbest.ru/law
52. Конвенция «O гражданских аспектах международного похищения детей» 1980 г. Конвенция «O защите детей и сотрудничестве в отношении иностранного усыновления»1993 г. //http://revolution.allbest.ru/law
53. Казахстан ратифицировал конвенцию о защите детей и сотрудничистве. Источник: ИА Новости Казахстан, 14 мар 2010.//http://www. resurs.kz/news/detail/1403
54. Издание Департамент программ и услуг холт интернешнл чилдренз сервисез. Альтернативы и лучшие варианты регулирования международного усыновления. 16 ноября 2009. -1-14 c. // http: //www. holtinternational.org
55. Дюжева О.А.: Проблемы законодательства о международном усыновлении // Государство и право. 1995. N 6. С. 40-47
56. Корнеева И.Л. Семейное право. Практикум. — М.: «Юристъ», 2000. – 350 с. //http://www.raspuch.ru/library/familypravo/korneeva_praktikum_po_semejnomu_pravu.htm
57. Международное частное право: учебник/ под ред. Г.К. Дмитриевой. , 2-е изд., перераб. и доп. М., 2009.- 687с. //http://www.roche-daffay.ru/articles/disputes.htm
58. Федосеева Г.Ю.: Международное частное право, учебник. - М., 2007. – 701с.
59. Гельтман-Павлова И.В. Международное частное право: учебник/ И.В. Гельтман-Павлова.-Изд. 2-е, перераб. и доп.- М.: «Эксмо», 2009. – 704 с.
60. Наталья Синкевич. Регламентация иностранного усыновления в международном частном праве. // Белорусский журнал международного права и международных отношений. 2003 — № 1. // http: // www. infolaw.ru/lib.
61. Звеков В.П. Международное частное право: Курс лекций.-М.: Издательская группа «НОРМА-ИНФРА•М», 1999. 698 с.
62. Кузнецова И.М. Новое в порядке усыновления детей // Журнал российского права. -1997. № 1.- С. 113.
63. Международное частное право: Учебник для вузов / Под ред. Н. И. Марышевой. М., 2000. 708 c. // http: //www.law.edu.ru
64. Шебанова Н.А. Семейные отношения в международном частном праве. -М., 1995. 310 с.
65. Летова Н.В. Усыновление в Российской Федерации: правовые проблемы.- М., 2006. 456 с.
66. Завражнов В. Усыновление иностранцами детей - граждан РФ. // Российская юстиция. -2004.- № 7. С. 25-31.
67. Шерстнева Н. Особенности усыновления детей при наличии иностранного элемента. 08.07. 2009.//http:// www. law.edu.ru
68. Пресс-служба Аппарата Мажилиса Парламента РК. О проблеме усыновления- с учетом мирогого опыта. Казахстанский юредический портал. архив-23.07.2002 год. // http: // www. zakon.kz
69. Юлия Золина. Показать товар лицом. Экспресс-К. 25.09. 2003. // http: // www. base.zakon.kz/doc.
70. Светлана Тумакова. Между небом и землей. Око. 7 ноября 2007. // http:// www. geo.kz/news.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЛА АСЫРАП АЛУДЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ШАРТТАРЫ
6 Халықаралық бала асырап алу институтының қалыптасуы мен
дамуы
8
1.2 ... бала ... ... ... ... БАЛА АСЫРАП АЛУ ИНСТИТУТЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ҚҰҚЫҚТА НОРМАТИВТІ-ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕЛУІНІҢ ... ... ... ... бала ... ... және ... бала
асырап алудың ... ... ... ... ... бала асырап алудың реттелуі
36
3 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЛА АСЫРАП АЛУДЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Шетел мемлекеттің құқығында және халықаралық ... ... ... ... мәселелері
43
3.2 Халықаралық бала асырап алудың ұйымдасқан ... мен ... ... ... ... ... ... ... Бұл бітіру жұмысы халықаралық бала асырап алу
мәселесін ұлттық және халықаралық заңнамада реттелуі мен олардан ... ... ... ... бала ... алу ... ... қамқорынсыз қалған балалардың құқықтарын қорғаудың
кең таралған әдісі болып табылады. Бұл ... ... еш ... ... ... ... ... Н.Ә Назарбаев
Демография және көші-қон процесіндегі ... ... ... ... ... ел ... ... бірінші кезекте отбасы мен
ана болуды қолдаудың нақты амалдарын жасау ... ... үшін ... ... жетім балалардың асырап алуына бақылауды ... ... ... үшін бұл ... ... ... ... халқына 2003 жылғы жолдауында мақсат етіп қояды [1, 63-64 б.].
Екінші дүниежүзілік соғыс ... ... ... бала ... ауқымды құбылысқа айналды. Халықаралық бала асырап алу ... ... ... қорғау мәселесі қазіргі таңда
өзекті болып табылады. Шетелдіктердің бала асырап алуы баланы ... ... ... да бір ... ... қамтамасыз ету мүмкін болмаған
жағдайдағы баланы жайғастырудың балама тәсілі ... ... ... ... бейнені қалыптастыру үшін асырап алушылар, биологиялық ата-
аналарынан ... ... ... ... ... жөн. ... ... бала
асырап алудың зерттелуі мен осындай отбасылардың тәжірибесінде, бала асырап
алушылар, баланың туған ... ... ... ... ... мәселелермен кездеседі. Асыранып алынған балаларды «мен неге
асыранып ... ... ... ... ... және т.б ... Осы ... пісіп жетілгенде асыранып алынған балалар, бала
асырап ... осы ... оң және ... ... ... мұқтаж
болады [2, 3 б.]. Сондай-ақ биологиялық ... ... бұл ... ... ... ... және ... кедергі келтірген
балаға байланысты емес екенін ... ... Өзге ... ... ... фондтың ата-аналарымен асыранып алынған балалар, қиын жағдаймен
кездеседі. Олар жаңа тілді ... жаңа елге және ... ... әр ... ... ... иелену қажет. Осылайша
қазақстандық үкімет біздің қоғам өзінің балаларын ... ... ... ... ... азаматтарымен асырап алуға ұсынбау қажет ... ... ... ... ... ... және ... жезөкшеліктің қара рыногы қалыптасқан. Балаларды сату туралы
фактілер де бар.
Бала асырап алу саласындағы ... ... ... ... ... талап етеді. Осы мақсатпен соңғы жылдары негізгі
құқықтық-актілер ... ... және ... ... ... құқықтары туралы", "Кәмелетке толмағандар
арасындағы құқық бұзушылықтардың ... мен ... ... панасыз қалуының алдын алу туралы",«Қазақстан Республикасының азаматы
болып табылатын балаларды шетелдіктермен асырап алуға байланысты ... ... ... ... «Балаларды қорғау мен шетелдік бала асырап
алудың ынтымақтастығы туралы» Гаага Конвенциясына ... және тағы ... ... осы ... ... актілерде айтылған көптеген
қағидалар тәжірибеде көп қолданыла бермейді. Сондай-ақ мемлекеттер асыранып
алынған балалардың құқықтарын қорғауға алынған ... ... ... шетел азаматтарына асырап алуға ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда Қазақстанда
ұлттық қауіпсіздікке тудыратын кері әсерін тигізетін тенденциялар байқалып
отырады. Прокурорлық және тергеу тәжірибесіне сай ... ... ... ... мен ... ... және ... мекемелерінде
тәрбиеленіп отырған «мемлекеттік балалар» өсіп келеді. Бала ... ... ... ішкі ... өмір ... келеді, халықаралық бала асырап
алудың коммерцализациясы байқалып отырады, шетел ұйымдары мен ... бала ... ... ... ... қатысты заңсыз делдалдық
қызметпен айналысып отыр. Құзырлы қайнар көздердің мәліметтері бойынша ... және ... бала ... алуға қатысты көптеген
бұзушылықтар мен ... ... ... ... ... бала ... алудың құқықтық реттелуінің жетілдіруі, шетел
азаматтарымен асыранып алынған балалардың өмірін ... ... ... мен ... құқықтарын қорғауға бағытталуы қажет. Осы мақсаттар үшін
өзара көмек ... ... екі ... келісімдерді қабылдау ... бала ... алу ... ... ... ... ... толық ғылыми зерттелмеген. Заңи әдебиеттерде зерттеліп отырған
мәселеге қатысты арнайы назар ... ... ... ... ... мен ... ... мен ғылымда маңыздылығы
жоғары. Алайда бұл ... ... ... және тек ... ... ... бұл ... халықаралық бала асырап алудың кейбір
мәселелері бала асырап алудың әкімшілік ... ... ... және ... ... бөлу кезінде жазылған, нәтижесінде
ұсыныстар мен қорытындыларда көрініс тапқан.
Жоғарыда аталған мәселелер бітіру жұмысының тақырыбын таңдауға түрткі
болды. Қорытындылай келе, ... ... мен ... қорғалуы мен
бұл мәселеге қатысты халықаралық және ұлттық заңнамалардың орындалуын қатал
қадағалау тиіс.
Ғылыми зерттеудің дәрежесі. Қазіргі ... ... бала ... алу
мәселесі құрама зерттеулерде көрініс таппаған. Осы мәселеге қатысты арнайы
монографиялық және диссертациялық зерттеулер жоқ. Бала ... ... ... ... Г.Ф ... А.Г Гойхбаргтың
еңбектерінің маңызы зор. Мемлекеттің ішкі бала асырап ... ... ... ... кезеңде В.П Шахматов, В.А Тархов, Ю.Ф Беспалов,
В.И Бошко, В.Г Храбсков , қазіргі кездегі бала ... ... ... ... авторлары М.В Антольская, М.М Богуславский, Г.Ю ... ... Г.К ... В.П ... Н.И ... О.А Дюжева, Н.А
Шебанова, В. Завражнов,. Н. В ... И.В ... және т.б ... ... әсіресе бала асырап алуға байланысты ... ... ... атап ... болады. Олар: Б.Б Базарбаев,
Ю.Г Басин, А.Ж ... М.Б ... ... Б.А және т.б.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Дипломдық жұмыстың мақсаты
болып, халықаралық және ұлттық заңнамада бала ... алу ... ... ... ... жан-жақты зерделей отырып, халықаралық бала
асырап алу түсінігін, ерекшелігін, тән қасиеттерін ... ашу ... ... ... ... ... табылады:
«халықаралық бала асырап алудың» түсінігінің мазмұнын қарастыру;
осы институтының тарихи тереңдігін анықтау.
баланың мүдделеріне ... ... бала ... алу ... бала ... ... шартына талдау жасау;
Халықаралық бала асырап алу саласындағы заңнаманың жетілдіруіне
байланысты ұсыныстар жасау;
Шетелдердегі бала асырап алу ... ... ... ... ... ... сәйкес мақсаттарын анықтау және
салыстыруды жасау;
Шетел мемлекеттің құқығында және халықаралық келісімдерде бала
асырап ... ... ... ... ... ... Зерттеу кешенді сипатта
болғандықтан жалпы ... ... ... ... қолданылды. Атап
айтқанда: салыстыру, талдау, тарихи әдіс.
Қорғауға ұсынылатын тұжырымдамалар.
1. «Халықаралық бала асырап алу ... ... ... ... ... 1993 ... ... конвенциясына халықаралық
бала асырап алу үдерісіне толығымен сенімді болу үшін халықаралық бала
асырап ... ... ... ... ережелерді бекіту, әсіресе
мемлекеттердің жауапкершілік мәселесін қарастыратын;
2. ... ... ... есебіне тұрғызу мерзімін баланың
жасына қарай анықтау қажет. Баланы орталықтанған ... ... ... ай өткен соң, шетел азаматтарына асырап алуға беріледі. ... ... ... ... алу үшін үш ай ... ... ... оған асырап алушыларды табу қиынға соғады, сондықтан, баланың
жасан ескере отыра, мерзімін анықтау қажет, жаңа туған сәбилер ... ... 1 ... және жоғары балалар үшін -6 ай.
3. Халықаралық бала асырап алу ... ... ... балалардың құқықтарын ... ... ... және ... ... баланы қорғау саласындағы
стандарттары ішкі және халықаралық заңнамаларға сай ... ... ... ... орган құру және агент өкілдерінің
құқықтық мәртебесін анықтау қажет;
4. Біздің көзқарасымызша асыранды ... ... ... ... ... ... ... басқа: 1) асырап алатын кезде
асырап алатын баланы өмір сүру минимумін қамтамасыз ете алатын кірісі жоқ
адамдарды; 2) ... ... ... өмір ... ... ... ... адамдарды; 3) бала асырап алар кезде азаматтардың ... ... ... әдейі жасаған қылмысы үшін сотталған адамдарды жатқызған
жөн.
5. Біздің ... ... ... ... ... халықаралық бала асырап алуды ... және кең ... ... ... ... Алайда, бұл институттың басты мақсаты
болып, Гаага ... ... ... ... отбасына
деген құқығын қамтамасыз ету үшін барлық шараларды қолдану қажеттілігінде
болып отыр. Осыған ... ... ... ... бала
асырап алу саласын қамтитын жоғарыдағы аталған жағдайларды ескеріп, ... ... ... ... ... пәні мен ... ... пәніне, халықаралық бала
асырап алу саласындағы ұлттық және халықаралық-құқықтық ... бала ... ... ... және ... ... ... жиынтығы, халықарлық бала асырап алу ... ... ...... ... ... қамқорынсыз
қалған балаларды орналастырудың негізгі нысаны жатады. Зерттеудің объектісі
болып халықаралық бала ... алу ... ... ету ... ... ... қатынастары табылады.
Практикалық маңызы. Жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... бала асырап алудың құқықтық
реттелуінің жетілдіруі, шетел ... ... ... балалардың
өмірін қатал бақылауды жүзеге асыру мен олардың құқықтарын ... ... ... ... Бұл бітіру жұмысы халықаралық бала
асырап алуға қатысты ... ... ... болып табылады. Заңи
әдебиеттерде соңғы өзгерістерге қатысты бұл мәселені зерттеуге талпыныстар
болды. Сондай –ақ тақырыпты толық және жете ... жоқ. ... ... ... ... ... ... көзқарасты қалыптастырды, өз
кезегінде қазіргі заманның жағдайында халықаралық бала асырап алуды бекіту
қажеттілігін ... осы ... ... ... ... тигізеді. Бітіру жұмысында зерттеудің жаңалығын ... мен ... ... ... ... ... бекітілген көлемде жасалынған және
кіріспе, алты ... үш ... ... және ... ... тұрады. Жалпы көлемі 66 бет.
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЛА АСЫРАП АЛУДЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ШАРТТАРЫ
1. Халықаралық бала асырап алу институтының қалыптасуы мен дамуы
Бала асырап ... ... ... ... бала ... ... түсінігіне келмес бұрын, алдымен
бала асырап алудың ... ... жөн. Бала ... ... ... қай жағымен зерттелуіне байланысты. Социологтар бала (қыз ... ... ... пайда болған, дамушы және өзгеріп тұратын ... ... ... Бұл құбылыс, бір жағынан, ата – ананың
қамқорынан қалған балалардың дүниеге ... ... ... ... ... әр ... ... байланысты өз баласының бола
алмауынан өзінің жанұясына жетім баланы қабылдауға ниет ... ... мен ... ... азаматтардың пайда болуымен байланысты [4, 170
б.].
«Бала асырап алу» термині заң ... ... ... Бала ... алу – бұл ... заңды түрде отбасына қабылдау
деген сөз. Бала туысқан ... ұлы ... ... ... құқықтар мен
міндеттерге ие болады. Бала асырап алу баланы отбасына орналастырудың ... ... ... Ал ... ... бала ... және оның толық
дамуына ең жоғарғы дәрежедегі жауапкершілік [5, 7 б.]. ... ... бала ... ... сот арқылы баланың құқықтары мен мүдделерін
қорғау үшін қолданылатын әдісі ретінде қарастыруды ... ... ... алу, ... ... ... ... құқықтарын, ең бастысы,
қорғану құқығын, өмір сүру құқығы мен жанұяда тәрбиеленуді жүзеге асыру
үшін арналған [6, 8-9 б.]. ... ... бала ... алу ... ... ... ... Г.Ф Шершеневич «Бала асырап алу- өзге тұлғалардың заңды
балаларының заңи жағдайын ... ... ... ... ... жанұяның
алдамышы»,-деген. Г.Ф Шершеневичпен берілген түсініктемеден бала асырап
алудың құқықтық салдарының қорытындысын жасауға болады, бірақ, бала ... ... ... ... ... пайда болатыны туралы түсініксіз болып
табылады [7, 215 б.].
А.Г Гойхбарг былай деп ... ... ... алу, ... жасанды
қатынастың жасауы» [8, 24 б.], М.В Антольская, бала асырап ... ата ... ... ... ... ... ең жақын туыстық қатынас пен асырап
алушы мен ... ... ... ... ... ... ... қарастырады [9, 101 б.].
В.А Тархов бала (қыз ... ... ... асырап алушы мен
асыранушының ұрпағымен шығу тегі жағынан туыстарымен ... ... ... ... ... [10, 90 б.].
Бала асырап алудың көптеген анықтамаларына қарамастан, «бала асырап
алу- асыранып алынған бала ... мен ... ... ... ... тұлғалар арасында, ата-ана мен баланың арасында ... жеке ... ... ... заңи акт ... ... ... көзқарасқа
тоқталған жөн.
Бала асырап алуды адамзат тарихындағы өзіндік ... ... ... ... болады және пайда болғаннан бастап ... ... ... ... ... ... ретінде қалыптасып,
қазіргі заманның көптеген құқықтық жүйелерінде көрініс тапқан.
Атақты зерттеулерге сүйенетін болсақ, ежелгі ... ... ... ... Ол ... бала (қыз) дүниеге келмес бұрын, оны асырап алатын
болған.
Бұған, ... ... ... «... ... неке ... кезде, тайпа,
ананың жағынан қандас туыс болып келетін руларға ... ... ... ... ... [11, 19 б.]. Бұл, ... жанұя.
Осының салдарынан, жанұяның ер адамдары еріксіз «асырап алушылар» болып
табылған. Кейбір ... сол ... өмір ... ... жүйеде,
жанұяның мүшелері өзара ата-ана мен бала ретінде қатынасқан. Ф.Энгельс
Морганның ... ... ... ... ... ... туған балаларын қызым, балам деп атап қоймай, ағайындардың балаларын
да атайды, ал олар оны әке деп ... Ал ... ... жиен ... қыз, ал олар оны аға деп ... ... ... әпкелерінің
балаларын өзінің туған балаларындай қызым, балам деп, ал олар оны ана деп
атаған» [11, 30 ... адам ... тыс ... қаза ... немесе басқа румен қабылданатын
болған. Бұл жағдайда, ол қабылданған рудың мүшесі болып ... ... аға, әпке – бұл, жай ғана ... ... ғана ... олар ... ... бір, өзара аса маңызды жағдайды қалыптастыратын, осы
халықты құрайтын, қоғамдық ... ... ... ... жүйе,
Азияның және басқа мемлекеттердің көптеген тайпаларында өмір сүрген [11, ... ... бала ... алу жайында басқа да мәліметтер келтіреді.
Ол Жаңа ... ... ... ... алу әдет-ғұрпын қарастырған:
«бұл әдет-ғұрып көне және бүкіл Меланезияға таралған» [12, 42 б.].
Осы әдет-ғұрыпқа сай, ... ... ... ... бір ... ... ... Басқа аралдарда бала асырап алудың
мұндай түрін қабылдамаған болатын, бірақ мұнда да ... ... ... мен ... ... ... қарым- қатынасты нығайту үшін қолданылған.
Бала асырап алудың тағы да бір ... ... ... қажеттілігінде. 1879
жылы Миклухо-Маклай былай деп жазған: «Әрбір ауылда ... ... ... ... ... ... ... ауылдарда, дәл сол затқа бірнеше
атаулар берілген. Ал бір-бірінен бір сағаттық жерде орналасқан ауылдар, кей
жағдайда, бірін – бірі ... ... әр ... тілде сөйлейтін
болған». Осының салдарынан әрбір тайпа, аудармашыларды ... ... ... ... және өзге тілді тез меңгере алатын балғын шақтағы ұл
баланы, басқа тайпаға, ... ... ... жылға беріп отырған. Бұл
бала, тұрып жатқан адамдардың баласы болып саналған, ал ... ... ... алынған баланың отбасында тұрып жатқан. Олар ... кері ... ... ... ... ... және
тайпаның адамдарына ағайындары болып қала берді. Сондықтан, олар қандай
жағдай болмасын, ... қару ... және ... ... ... ... қатынас мәселесін осылайша шешіп отырған [12, 50-51 б.].
Жоғарыда айтылып өткенге ұқсас, шариғат құқығына ... ... ... мәселелерді атқаруды қамтамасыз ету үшін, бір тараптың
балалары кепілге алынып, асыранып алынған. ... ... ... ... ... бала асырап алу, жария құқықтық сипатқа ие ... ... ... ... ... деп ... ... құқықтың, моногамиялық жанұяның пайда болуымен, бала
асырап алу институты да ... ... Бала ... алу, осы ... кезеңде де екі нысанда жүзеге асқан: жеке (бөлек жанұяға қабылдау)
және қоғамдық (асырап алушылар ... жеке ... ... ұйым ... ... «әскер полкінің қызы», мемлекетпен баланы (қызды) асырап
алу және т.б). Афиналар кезінде, Аристидттің ... Рим, ... ... ... асырап алған.
Жеке бала (қыз баланы) асырап алу жеке рим құқығында белгілі болған.
Рим отбасында дүниеге ... ... ... ... ... үшін
оларды заңдастырған. Бұл өзге балаларға қатысты қарастырған. Сонымен қатар,
егер бала асырап алушы persona alieni juris (әке билігінің ... ... ... және ... persona sui juris (ата-ананың билігінен бос
тұлға) болған adoptio нысанындағы бала асырап алу ... ... ... ... ... бала ... ... үшінші
түрі, бала асырап алуды, асырап алушының ... ... ... ... ... ... рим ... бала (қыз баланы)
асырап алудың тетігін қалыптастырған. Басқа да көптеген жеке ... ... ... ол ... ... қазіргі заманның
құқығымен жетілдірілген. ... бұл ... ... жағы да ... ... жанұясында дискриминациялық құрылыс көрініс тапқан [13, 142-143 б.].
Асыранып ... ... ... өз туған балалары секілді ата-ана
билігі озбырлығының әсеріне түсу мүмкін еді.
Қазақстандағы бала ... алу ... ... қарастырып
өтейік. Қазақстандағы бала (қыз ... ... ... ... ... ... халқының дағдылы құқығынның жалпы сипаттамасын қарастырған
жөн. Шоқан ... ... рет ... ... ... ... мазмұны ретінде сипаттама берген. Адамгершілікті идеялар,
қазақ халқыны ... ... ... нормаларында көрініс тапқан.
Осыған, ... ... ... ... ... яғни ... ... тұру тыйым салынған. Сонымен қатар, ру ... ... ... ... ... көрсету болып табылатын
қонақжайлылық әдет –ғұрпын жатқызуға да ... [14, 122-123 ... ... ... ... дағдылы құқығындағы неке-отбасы нормаларын
да жатқызуға болады. Бұл нормалар, Есім ханның, Қасым ханның және Тәуке
ханның ... ... ... бала ... алу әр ... ... жүзеге асқан. Мысалы,
әкесінен немесе ата – аналарынан жетім қалған балаларға ... ... ... ... ... ... болып, балалары қолында қалған әйел, әмеңгерлікті
қолданған, яғни, мерт болған күйеуінің ... ... ... [15, 37 ... ... балалардың туған әкесі ретінде саналған.
Егер, жесір әйел өзге ... ... ... мен ... ... ... ... балаларды өзімен бірге алып жүрген және
өзге адам, балалардың өгей әкесі болып саналған. Өгей ... ... ... ... ... еш кепіл болған емес. Осындай
қатынастар ... ... ... ... ... немесе оның жақын
туыстары, мұрагерлік шарт бойынша, ... ... әке ... ... ... әйел ... ... бас тартса, әкесінен айырылған балалары
мен мүлкі әйелдің қамқорына көшкен. Ұл бала ... ... (15 ... ал қыз бала күйеуге тигенше аналарының қамқорында болған [16, ... ... бала (қыз ... ... алу ... кеңінен
таралған. Қазақ халқы көп балалы болғандықтан, көшіп-қонып жүрген ... ... ... ... ... ... – тартыстар болып
отырған. Бұл жағдайда бала бағу оңайға соқпаған. Сондықтан тұрмысы нашар,
көп ... ... ... ... ... ... аз ... беріп отырған.
Бала асырап алу, туысқанның немесе екі куәлардың қатысуымен жүзеге
асырылған. Асыранып алынған баланы асырап алушымен киіз үйге ... ... ... туған ата - ... ... заңи ... асырап
алушының билігі орнағанын білдірген.
Революцияға дейінгі Қазақстанда, Ресей империясына қосылғаннан бастап,
андат құқығының әрекеттері ... ... ... ... ... 1822 жылы 22 шілдеде қабылданған ... ... ... ... 5 бөлімінде былай делінген: «Көшпенділер, әрбір
тайпаға тән дала құқықтарымен, ... ... ... ... ... ... ... басқармаға оны жүйеге
келтіру бұйырылды. Осы ... ... ... ... ... ... мезгілмен съездер өтіп отырған (қамқоршылық туралы ... ... ... (1896 жылы 16 ... N 19 Қаулысы), Өскемен мен ... ... ... ... ... және тағыда басқа) [17, 208
б.].
Кеңес кезіндегі Қазақстанда, бала тәрбиелеу ... ... мен бала (қыз ... ... алу ... әмеңгерлікке, қалың
малға және т.б қарағанда еш уақытта ... ... пен бала ... ... ... байланысты салт-дәстүрдің адамгершілікті бағытқа
бағытталып, панасыздықпен еш уақытта таныс болмаған. ... ... ... әлеуметтік күйзеліс кезі Қазақстанға да өз әсерін ... ... бала ... алу институты балаларды орналастырудың бірден-бір
нысаны болып табылған. Оған қоса , ұлттық ... ... ... ... қабылдап алатын тілек білдірушілер аз болмаған. 1924 жылы
Қазақстанда жаңа заң қабылданғанша ... ... ... бала ... ... ... ... РСФСР-дың 1926 жылы 12 қарашаның неке,
отбасы және қамқорлық туралы Кодекс заңдарында бала асырап алуға байланысты
тарауы ... (57-67 ... Бала (қыз ... ... алу тек ... ... және бала панасыздығымен күресуге бағытталып, жүзеге
асыралған. Осындай балалардың жеке, мүліктік құқықтары мен міндеттері бала
(қыз баланы) ... ... ... ... теңестірілген [18, 35 б.].
Осы тарихи кезеңде бала асырап ... ең ... ... ... Бұл ... кезеңде, панасыз балаларға қамқорлық жасау басқа
мемлекеттерде де көрініс тапқан. 1917 жылы Францияда ... ... ... бала және ... балалары туралы» заң шығарылды. Бұл заң
әкесі, анасы немесе қамқоршысы соғыс құрбандары болып қайтыс ... ... ... ... ... нәтижесінен жарақаттанып, ауруға
шалдығып, өзінің еңбегімен ... ... ... ... ... ... балаларына таралған. 1917 жылы 9 шілдеде ... ... ... қалған балаларға қамқорлық пен қолдау көрсету туралы» ... ... ... КСРО-мен Ұлы Отан соғыс жылдарында жүзеге
асырылып, ата-анасыз қалған ... ... ... ... ... ... қалғанын ескере отыра, 1942 жылы
23 қаңтарда КСРО ХКК-мен ата-ананың қамқорынан қалған ... ... ... ... ... ... ... баланы мемлекеттік
мекемелерге орналастыру және ерік білдірген жұмысшылардың, ... ... ... ... ... ... қарастырылған.
Патронаттың шарты бойынша баланы тәрбилеуге алған әр отбасы ай ... ... алып ... 1943 жылы 8 ... КСРО ... Президиумының «Бала асырап алу туралы» Жарлығы қабылданды. Бала (қыз
баланы) асырап ... ... ... ... өзінің атын, тегін, әкесінің
атын беруге құқығы ... және ... ... ... ... Осыған сәйкес, 1943 жылы 15 қазанда ҚазССР –дің Жоғарғы Кеңес
Президиумі ... ... ... шекарасында әрекет ететін
ҚазССР-дың «Неке және отбасы» Кодексінің бала асырап алу ... 60 және ... ... енгізді.
1968 жылы 1қазанда КСРО мен Республикалық Одағының азаматтық негізі
болып табылатын «Неке және ... ... ... ... ете ... ... қоғамдық және жеке мүдделері гармониялық үйлескен
кеңестік отбасына қамқорлық жасау, ... ... ... ... табылады.
Алғаш рет, неке-отбасы қатынастарын реттейтін арнайы заңнамада, отбасы-
құқықтық қатынастарына қатысушылардың мүдделерін қамтамасыз ету ... ... ... ... тапқан. Осыдан кейін, қоғамда белгілі
тұрақтылық қалыптасып, соғыстан кейінгі уақытпен салыстырғанда панасыздық
жойылған. Осы уақыттағы бала (қыз ... ... алу өзге ... ... ... ... ... түсті. 1969 жылы 6 тамызда ҚазССР-дың
«Неке және отбасы» туралы Кодексі қабылданып, 1970 жылы 1 ... ... ... Бала (қыз ... асырап алу мәселесі, 15 тараудың («Бала (қыз
баланы) асырап алу») 100-118 баптарында қарастырылған [19, 269 б.].
Батыс мәдениетте бала ... алу, рим ... ... ... plena») бастау алады. ХІХ ғасырдың ... ... ... бала ... алу ... ... соң, бала ... алу бүкіл
батыс әлеміне кең таралған. Нидерланд елі бала ... ... ең ... ... ол аса маңызға ие болған жоқ, өйткені бала ... саны өте аз ... Сол ... көптеген заңгерлер, «бала асырап
алу, біздің ұлттық сипатымызға сай келмейді», деп санаған. Осы себеппен,
бала асырап алу 1838 жылы ... ... ... ... Ол алғаш рет, елде балалықты қорғау жүйесі жақсы және көпшілігі
догматикалық қағиданы ... мен бала ... ... қолдап
отырғандықтан, 1956 жылдан бастап заңмен реттеле ... ... елде ... ... ... ... өз ... енгізген. Оған қоса,
көпшілік елде бала асырап ... ... ... ... ... Сол
себепті, бала асыранып алынғанға қарамастан, бала мен бала ... ... ... ... ... сақталған.
Қазіргі таңда көптеген елдер баланы толығымен асырап алуға ынталы
(adoption plena) яғни, жаңа ... ... жай ғана ... ... ... ... құқықтық байланыстарды үзеді. Қазіргі таңның
тағыда бір қарқыны келесідей түсіндіріледі: бала асырап алу, бала ... ... жоқ ... «өз» ... ... ... ... отыр. Бұл қарқын қатты сынға түсіп отыр, көптеген заңгерлер ... ... жаңа ... жақ ... , ... ... атап ... ата – ана мен баланың арасындағы құқтық ... ... ... Шмид бала ... алуға байланысты келесідей жаңа баламаны
ұсынады:
• Бала шыққан тегі ... ... ... қала ... ... ... төлеуге, қорғаншылық пен қамқорлыққа және тағы да басқаға
байланысты құқықтары мен ... ... Бала жаңа ... ... ... және ... ... өзінің
туған баласындай құқықтары мен міндеттерін иеленеді.
• Бала шыққан жанұясының мүшелері мен баланың арасындағы ... ... ... ... ... ... ... сақтау мен кейін
қайтару мүмкіндігі [20].
1831 жылы АҚШ-та бала (қыз баланы) асырап алу ... ... ... ... ... тығыз байланысты. АҚШ-та бала
(қыз баланы) асырап алудың «қазіргі заманның» бірінші заңнамасы болып, бала
(қыз баланы) асырап ... сот ... бала (қыз ... ... алушы
талапкерлерге қойылатын шарттары бекітілген, 1851 ... ... бала (қыз ... ... алу» ... заңы ... ... Бұл
заңнама осы штаттың шегінде ғана әрекет ... ... ... бала (қыз ... асырап алу тәртібі реттелмеген.
De-facto бала (қыз ... ... ... ... асырудың мысалы
ретінде, 1853 жылы CAS балалық ... ... ... С.В ... ... қызметін жатқызуға болады. Осы ұйыммен жүргізілген
тексерісі нәтижесінде, бала (қыз ... ... ... ... алуға
кандидаттар, бала туралы мәліметтері мүлдем болмаған немесе мұндай ақпарат
жеткіліксіз болған. Мысалы, CAS агентінің журналында: ... ... ... ... ... штатының С. фермеріне жіберілген»,- деп
көрсетілген [21, 36 ... ... бала ... алу, ... ... Бірінші
Дүниежүзілік соғысқа дейін өмір сүрген. Соғыстан кейін ғана, мемлекеттер,
бала (қыз баланы) асырап алудан қалыптасқан қатынастарды реттеу ... (қыз ... ... ... қатысты бірінші заңдарын шығара бастады
немесе бар заңдарын ретке келтірді. Шетелдіктермен балаларды ... ... ... мардымсыз сипатта болған, халықаралық бала (қыз баланы) асырап
алудың бірінші сатысы Екінші Дүниежүзілік ... ... Сол ... (қыз баланы) асырап алу, баланың мүддесін қанағаттандыру ретінде
емес, бала (қыз ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған. Халықаралық бала (қыз баланы) асырап алу
тәртібін регламенттейтін заңнаманың жоқтығынан, мысалы, АҚШ – та, ... ... ... жою үшін ... ... әдісін
қолданған, (мысалы, Ресейде – ... ... ... ... бала (қыз баланы) асырап алу de-facto ретінде жүзеге асқан.
Халықаралық бала (қыз ... ... ... ... ... ... ... соғысының аяғына келеді. Грецияның, Жапонияның, Екінші Дүниежүзілік
соғыстары және Жапондағы атом ... ... ... ... ... ... қала ... шетел мемлекеттерінің үкіметі, ... ... ... ... ... ... қабылдауды көндіруге бағытталған
кең ауқымды компанияларды ... ... ... ... ... ... ... жасалған мәліметтерін қарастыруға
болады. 1946-1953 жылдар аралығында АҚШ ... ... ... ... ... ... 5814 жетім балалар
асыранып алынды [22, 33 б.].
Халықаралық бала (қыз баланы) асырап ... даму ... ... ... атап өтуге болады. ... ... ... аяқталуымен
байланысты. Соғыс, соғыс әрекеттері болған жерде мыңдаған жетім ... Екі ... ... ... ... көп ... Корея елі, жетімдік мәселесінің шешілуін екі жақты қарастырды.
Солтүстік Корея, мұндай балаларды ... ... ... ... ... ... жаңа ... ашып отырған. Оңтүстік Корея,
жетім балаларға арналған баспаналарды салумен қатар, балаларды жанұяларға
орналастырудың ... ... ... Корея соғысқа қатысушы
мемлекеттердің әскери қызметкерлері, Корея елінен кеткен ... ... ... ... ... ... балаларын асырап алуға ниет
білдірген. Осы елде соғыспаған ... ... ... ... ... келді. Бала (қыз баланы) асырап алу ... ... ... келе ... ... олар ... азаматтары еді,
кейінірек осындай делдалдықты өзінің мамандығына айналдырған АҚШ ... келе ... Бала (қыз ... ... алу саласында зерттеумен
айналысқан Г. ... мен Р. ... ... бойынша, «тарихта алғаш рет,
көбінесе АҚШ-тың жанұялары, мәдениеті мен нәсілі әр ... ... ... ... ... ... 15000 ішінен әрбір асыранып алынған
бала және 1966-1976 жылдар аралығында 32000 ... 65 % ... ... ... Корея елінен келгендер) АҚШ азаматтарымен асыранып
алынды. [23, 34 б.]. ... кең ... ... нәсілі, мәдениеті әр түрлі
балаларды асырап алудың нәтижесінде, халықаралық бала (қыз баланы) ... ... ... халықаралық бала (қыз баланы) асырап алудың
нәтижесінде туындайтын ... ... ... ... ... Соңынан, әлемде алғаш рет ... ... ... ... арнайы агенттіктер құрыла бастады. Сол агенттіктердің бірі,
қазіргі уақытқа дейін қызмет етіп келетін, көптеген елдерге таралған, ... ... Services ... ... ... осы саты бала ... алуды унификацияланған нормаларды
қалыптастырумен сипаталады.
Демек, халықаралық бала (қыз баланы) асырап ... даму ... ... бала (қыз ... ... алу ... ... эволюциясы болып табылады.
Алғаш рет, халықаралық бала (қыз баланы) асырап алу ... ... ішкі ... ...... жоя алатын,
халықаралық келісімшартының бірі, 1965 ... ... ... ... асырап алуға қатысты шешімдерді тану мен қолданбалы құқықтың
заңнамасы туралы» Конвенциясы ... ... і ... ортасында халықаралық бала (қыз баланы) асырап алуға
мүдделі мемлекеттерге «қабылдаушы» және ... ... ... ... ... экономикалық дамуына байланысты
мемлекеттер осы топтарға бөлінеді «Қабылдаушы» ел, ... ... АҚШ ... ... ... жыл ... ... 2700 бала
асыранып алынады. 1975 жылдың ішінде ғана АҚШ азаматтарымен 5633 шетелдік
балалар асыранып алынды [22, 27 ... ел ... ... және ... ... ... Тайланд,
Үндістан) халқының өмір сүру ... ... ... жыл ... ... ... балалар туылған мемлекеттерін тастап
отырады. Осы терминдердің қолданылуы қазіргі уақытқа дейін өз маңыздылығын
жоғалтқан емес. Мысалы, ... бала (қыз ... ... алуға қатысты
балаларды қорғау мен ынтымақтастығы туралы» 1993 жылғы Гаага Конвенциясының
2 ... ... бала (қыз ... ... алу ... барлық
мемлекеттер екі топқа бөлінеді: «қабылдаушы мемлекеттер» және «бала дүниеге
келген мемлекет».
1974 жылы Тринидадта «Балалықты қорғау» ... ... ... ISS ... халықаралық әлеуметтік көмегі) венесуэлдық
аймақтық бөлімінің директоры, өзінің баяндамасында қатысушы мемлекеттердің
назарын, сол мемлекеттің ... ... ... ... жетім балаларды
орналастыруға аударды, ал халықаралық бала ... ... ... бала ... асырап алуды жүзеге асыра алмайтыны туралы дәлел келтірген жағдайда
ғана жүгіну қажет. ... ... ... бала (қыз ... ... қатысы бар әрбір мемлекетте бала (қыз баланы) асырап алудың құзырлы
органдарын құруға ұсынды.
Осы ... ... ... ... 1993 ... ... ... мемлекеттің үкіметімен қабылданған. Мысалы,
1977 жылы Тайландта, мемлекеттің халықаралық бала (қыз ... ... ... ... асыру үшін, бала асырап алудың Атқарушы Комитетін құрды.
Корея осы шараларды қолданып, нәтижесінде ... ... ... ... ... ... беру 20 % ... жылдары халықаралық бала (қыз баланы) асырап ... ... ... Бұл ... ... бала (қыз ... асырап алудың
кедергілерін жою мен жеңілдету мақсатында, халықаралық бала (қыз ... ... ... ... ... заңнамаларды
унификациялаумен ерекшеленді.
Шетел балаларын асырап алудың үшінші сатысы, 60 – шы ... ... ... Бала (қыз ... ... ... ... агенттіктері
колониялық тәуелділікте болған мемлекеттерге ене бастады. Бұл мемлекеттер
бір-бірінен тілімен, ... ... ... екі ... нәрсе біріктірген: баланың дүниеге келудің жоғарлығы мен
өмір сүру деңгейінің төмендігі. Сонымен ... ... ... халықаралық
бала (қыз баланы) асырап алу заңнамаларының қалыптасуы, шетелдермен бала
асырап алуға ... ... ... қамтамасыз ету ... бала (қыз ... ... ... ... ... сипатталады.
Құқықтық базаның жетілмеуінен, ... ... ... ... көптігінен сонымен қатар, бала (қыз баланы) асырап ... ... жеке ... агенстволардың басшылық етуі бала (қыз баланы)
асырап алуды қатал қадағалауға әкеліп соқты.
Олар жетім баланың
жағдайын емес, бала (қыз ... ... ... түскен пайдасын ғана
ойлаған. Осындай ... ... ... ... ... ... ... балаларды сатып алу»
фактісі орын ... [22, 227 ... ... ... ... мен мүдделерін соның ішінде жетім
балалардың стандарттарын ... ... ... төрт ... ... 1989 жылы ... ... туралы» БҰҰ-ның ... ... ... ... қажет. Бұл Конвенция,
балалар жасының осалдығын ... ... ... ... жағынан балалық құқығын ... ... ... ... ... Конвенциясы, халықаралық бала (қыз баланы) ... ... ... бірегей стандарттарын бекітеді. Мемлекеттерді,
бала (қыз баланы) асырап алу баланың мүддесімен жүзеге асырылуын қамтамасыз
ететін, балаларды ... ... ... және ... да ... ... қабылдау міндеті жүктелетін Орталықтанған Органдарды
құруға шақырады. Демек, 1993 жылғы Гаага Конвенциясы ... бала ... ... алу ... ... ... басты басшылыққа алады сонымен
қатар, «Баланың құқықтары туралы» Конвенциясы да ... бала ... ... ... ... ақталмаған қаржылық және өзге де пайда
табуды ешбір жағдайда ... ... ... жылы ... ... (Шведтің ұлттық комитетінің) 27-і
Бүкіләлемдік ... ... ... ... ... және халықаралық
бала (қыз баланы) асырап алу және қамқорлығының ... ... ... Осы ... ... ... ... 30
елінен 200-ден астам тәжірибелік жұмысшылар, ... және ... ... ... ... ... бала (қыз ... алумен айналысатын биліктің орталықтанған, өзге де ... ... ... ... жетілдіруге бағытталған.
Дерективалардың жобасын жасаушылар, бұдан бұрын, халықаралық бала (қыз
баланы) асырап алушылардан шығатын ... ... ... ... ... баланың биологиялық ата-аналарына көп ... атап ... жөн. ... ... ... ата-аналары келесідей
құқықтарға ие: 1) баланы (қыз ... ... алу ... өз ... ... ... көмек көрсетудің қызметіне, консультацияға құқылы [23, 1.3
т.]; 2) ... ... ... тәрбиелеу туралы өз ұсыныстарын
білдіруге құқылы [23, 1.7 т.]; 3) баланың немесе ата-аналарының ... ... ... болашақта баламен бірге болуға құқылы.
Биологиялық ата-аналар, аталып өткен ... бала (қыз ... ... ашық қолданылатын елде ғана иеленеді.
Асыранып алынған баланың (қыз ... ... жаңа ... бекітілген. Ең алдымен, бала (қыз баланы) ... ... ... ... а) оларға бала (қыз баланы) асырап алудың не ... үшін ... ... пен ... ... б) бала (қыз ... алушы кандидаттармен және олардың өмір сүру дағдысымен ... ... ... танысу; в) бала (қыз ... ... ... жеке ... [23, 2.5 т.].
Асырап алушы баланың өзіндік ерекше және жаңа құқығы болып, «өмір
кітабы» ... ... ... бала осы ... ... өмір ... Өмір кітабында «баланың өмірге келуі немесе асыранып алынған ... өзге де ... ... [ ... алынған баланың өзін-өзі анықтау құқығы «Бала құқығы» туралы
Конвенциядан көрі Директиваларда өзгеше анықталған. Егер Конвенцияның ... 1 ... сай, бала ... ... жайында тек мүмкін болған
жағдайда ғана білуге құқылы болса, ал ... 2.11 ... ... мен ... бұл ... ... қамтамасыз ету және
баланың шығу тегін анықтауға ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталып өткен асыранып алушы бала мен оның биологиялық
ата-аналары иеленген құқықтарын ескере ... ... бала ... ... алу ... осы сатысында, халықаралық бала (қыз ... ... ... ... туындайтын қатынасқа өзгеше
тәсілінің болуымен ... Егер ... ... заң ... ... ... ... ата-аналармен тікелей қатынасынан
арашаласа, ХХІ ғасырда өзгеше ... ... ... Заң ... бала (қыз ... ... ... туындайтын құқықтық қатынасына
қатысушыларын атап көрсетті, яғни, биологиялық ата –аналар, ... ... бала (қыз ... асырап алушы.
Осындай тәсілді АҚШ қолданып отыр. Соңғы жиырма жыл бойы асырап алушы
бала мен биологиялық ... ... ... ... олармен бала
(қыз баланы) асырап алушыларға баланы тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... жағдай Англияда да қолданылады.
Беларусияда халықаралық бала (қыз баланы) асырап алу ... және ... ... ... ... отырған. Асырап
алушы балаларды шетелдік отбасына орналастыру кезінде құқық бұзушылық орын
тапқаннан ... ... ... орын тапқан жанжал, асырап ... ... ... ... ... ... туралы
фактісі анықталған), 1997 жылы Беларусияда халықаралық бала (қыз ... ... ... ... ... Сол жылы, Беларусия
Республикасының білім Министрлігінің ... ... ... халықаралық
бала (қыз баланы) асырап алуға қатысатын органдардың (ұйымның) қызметін
реттеп отыратын, бала (қыз баланы) ... ... ... ... ... ... 1997 жылы 20 тамызда (№ 429) Белорус Республикасының
Президентімен, 1993 жылғы ... бала (қыз ... ... ... ... қорғау мен ынтымақтастығы ... ... ... ... қабылданды. Халықаралық құқықпен анықталған баланың
мүддесіне қатысты негізгі құқықтарды сақтау, халықаралық бала (қыз ... ... ... ... кепілі, оның мақсаты, болып табылады. 1999
жылы 1 қыркүйекте, Белорусь Республикасында ... және ... ... күшіне енді.Кодекс, бала (қыз баланы) асырап алуға қатысты баланың
құқықтарын қамтамасыз етуді күшейту үшін, әкімшілік ... ... ... баланы) асырап алудың сот тәртібін орнатты.
Демек, Белорус Республикасы халықаралық бала (қыз баланы) асырап алуды
қатаңдату және өзі азаматы болып ... ... ... ... ... (қыз баланы) асырап алушылардың тұрғылықты жерінде ... ... ... ... ... ... күрделенген, бірнеше мемлекеттер арасындағы заңи
байланысты орнататын, отбасы-құқықтық қатынас халықаралық жеке құқықпен
реттеледі. ... бала ... ... ... ... бала ... қыз ... түрлі мемлекеттің азаматтары болса немесе егерде бала асырап алу факті
шетел және шетел заңнамасына сай ... ... бала (қыз ... асырап
алу «халықаралық» немесе «шетел» түсініктері қолданылады [25, 434-442 б.].
80 жылдардың аяғында шетел ... ... алу мен ... бала ... ... ... ... күнделікті дағдыға айналып кеткен.
Дүниежүзінің көптеген мемлекеттерінде жыл сайын шамамен 20 мыңнан ... (қыз ... ... ... Осы уақытта, кезінде қолданыста болған,
«шетелдік балаларды асырап алу» мен ... бала ... алу ... ... «халықаралық бала (қыз баланы) асырап алу» ... ... ... ... бала (қыз ... ... ... қолдану даулы және кейбір күмәндік тудырып отырады.
Біріншіден, «халықаралық» термині ... ... ... ... ... де ... береді. Осы түсініктерден
халықаралық жария ... ... пәні ... ... ... ... ... ашылады. Халықаралық жеке құқықта бұл
термин трансшекаралық қатынастың жағдайында пайда болатын қатынас ... яғни кез ... бір ... құқықтық жүйесінен шығу
дегенді білдіреді [26, 37 б.].
Екіншіден, шет тілінде «халықаралық» термині, мысалы ағылшын тілінде
«international» ... ... кей ... «мемлекетаралық» деп
аударылады. Ал «мемлекетаралық бала (қыз баланы) асырап алу» термині аталып
өткен қатынастың ... ... ... бұл сөз ... сүйенетін
болсақ, баланы шет елде тұрақты тұрып жатқан жеке тұлға ... ... ... ... Бала тұрақты тұруға көшіп бара жатқан ел, ... еш ... жоқ деп ... ... ... ол, өз ... елге ... және азаматтығын беруге мүмкіндік береді. Дегенмен,
бала ең ... ... ... ... сол немесе өзге мемлекетте
тәрбиеленеді.
Бұл мәселе шетелдікпен бала асырап алуға жататындықтан, осы қатынастың
негізгі компоненті болып, шетел элементінің бар ... ... ... азаматтары екінші мемлекеттің азаматтарымен баланы
асырап алған ... әр ... ... ... ... Осы елдерде бала асырап алуға қатысты басқа көзқарастар да ... Әр ... ... бар ... бала ... алу институтына
қатысты мақсаттарының әр түрлілігінде. Соған сәйкес, кейбір мемлекеттің
заңнамаларында бекітілген анықтамаларға тоқталған ... ... ... бала ... алу тек қана ... ... ... деп бекітілген. Бірақ соның өзінде ол,
«фирмаларын ... қалу үшін ... жоқ ... ... ... ... ... мемлекеттерде бала асырап алушы мен
асыранып алынған бала арасында неке қиылуы және ... ... ... ... алуға жіберіледі [27, 74 б.].
Германияның азаматтық заңдар жинағанда «бала асырап алу» ... ... бала ... алу, егер бала мен бала ... алушы арасында, ата-ана
мен баласы ... ... ... ... ғана ... [28, 368 ... ... Шотландияның актісі бойынша, бала асырап алу, ... мен ... ... бала мен бала ... ... арасындағы
байланысын бекітетін тәртібі ретінде түсіндіріледі. Швецияның «Ата-аналық»
Кодексінің 4 ... ... ... ... ... ... ... 362 б.].
1.2 Халықаралық бала асырап алудың шарттары
Бала асырап алу жүзеге асырылуы үшін, бірнеше маңызды шарттарды ... ... ... ... ... көптеген ғалымдар, бала (қыз баланы)
асырап алу ... ... заңи факт ... ... ... ... алу ... анықтамасы әдебиетте ашылмаған; авторлар, бала асырап
алу шартының ... мен ... ... тек қана бала ... ... атап ... ғана шектелген. Әрбір шарттың табиғаты да зерттелмеген.
Осы түсініктің нақты анықтамасын анықтау, көптеген күрделі мәселелерді шешу
үшін тәжірибемен ... ... ... Кез ... ... арнайы белгілерден құралады. «Бала асырап алу
шартының» түсінігі де ерекшелік ... ... ... ... ... ... Бала ... алудың шарты - бұл заңда ... ... ... Бұл ... ... қатал ережелері белгіленген императивті
нормаларда бекітілген.
4. Бұл тәртіп, нақты тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... бала мекемелері)
Атап өткен белгілерге қарап, бала асырап алу ... ... ... ... Бала асырап алу шарты дегеніміз, бала асырап алуға
байланысты, тек қана нақты ... ... ... ... 1986 жылы 3 ... БҰҰ-ның 41/85 резолюциясымен қабылданған «
Балалардың қамқоры мен ... ... ... және ... дәрежеде
тәрбие мен бала (қыз баланы) асырап алуға беруге қатысты әлеуметтік ... ... ... ... мен ... ... ... 21 бабы бала (қыз баланы) асырап алуды өзге ... бір ... ... ... ... ... ... әдісі
ретінде қарастырады [30].
Қазақстан Республикаcының және шетел мемлекеттердің заңнамасын
салыстыру нәтижесінде ... бала ... ... ... ... келесідей атап
өтуге болады: асырап алушы ... ... ... ... ... ... бала асырап алушы мен жұбайының ... ... ... бала асырап алуға ниеті бар азаматтардың болмауы,
бала асырап ... ... ... ... бір ... жоқ ... белгіленген жас айырмашылығының бар болуы, бала асырап алуға арнайы
рұқсаттың бар ... ... ... ... ... ... ата-аналардың рұқсаты
жатады. Бала асырап алу актісі ... бала ... ... ... ата-
анасымен баласы ара сындағыдай белгілі бір жеке және мүліктік қатынастар
мен міндеттерін иеленеді. Осы ... бала ... ... ... ... сөз ... ... Отбасындағы ата-аналардың ең маңызды,
бала тәрбиелеу құқығы болып ... Ата – ... ең ... ... ... ... Бұл ... қатал түрде жеке сипаты бар
және өзге біреуге берілуі мүмкін емес ... ... ... бұл ... ... ... ... тұлғаларға бұл құқықты иелену, ата-ананың құқығын
олардың рұқсатынсыз жоюға ... ... Ата – ана ... бала ... болғандықтан, тек қана ата-аналардың ниетімен ғана баланы өзге
тұлғаға беруге болмайды. Өйткені бала ... алу ... ... ... ата-
анасынан рұқсат алуы, ата-анаға тиесілі құқықтары арқылы өздерінің қарауы
бойынша баланы өзге ... ... ... ... сөз ... ... ... табиғаты бойынша бұл - өздігінен жай ғана айырыла ... ... ... ... ... ... ішіндегі басты құқығына
жатқызылады, және олар жай ғана аталып қоймай, кепілденген. Осындай, ата-
ана мен бала ... ... ... ... ... ... сипаты,
бала мен ата-ананың мүдделері арасындағы мәселе ... ... ... [31, 26-32 б.].
Бала (қыз баланы) асырап алудың келесі шарты, заңда белгіленген ... бір ... ... ... ... рұқсаты (Қазақстан
Республикасында, Ресей Федерациясында, Украинада 10 жас). Он ... ... ... ... әрекет қабілетсіз болып танылады, өйткені ол
өзінің істерін ... ... ... рұқсат беретін ... ... ... ... ... ол, бала асырап алушыға қандай
сезімі бар екендігін толық ажырата алады (ұнау, ... ... ... Бала (қыз ... ... алу үшін он ... баладан рұқсат
алу, басқа шарттардың қатарында өзіндік мағына береді. Сот баланың рұқсатын
жай ғана алып қоймай, ... ... ... бала (қыз ... ... ... ... болуын, олардың арасындағы қалыптасқан қатынастың
сипатын, баланың оларға деген қандай сезімі бар екенін анықтайды. Осыған
сәйкес, ... ... ... ... ... ... «Ең ... алты ай бойы бала (қыз баланы) асырап ... ... ... ... ... Бұл ... баланы таныс емес адамдармен асырап алу
мүмкіндігін жойып, бала (қыз ... ... ... асыранып алынған
баламен (қыз баламен) жақын танысуға мүмкіндік береді [32, 6-14 б.].
Келесі белгілі шарттың бірі, бала асырап ... ... ... ... ... – бұл бала ... алу ... қажет, заңи
құрамының қалыптастыруын анықтайтын, ... ... ... ... өзге де шарттар, ... ... ... бойынша, құқықтық
қатынасты жүзеге асыру үрдісі осындай ... ... ... ... алушының жұбайының рұқсаты. ... бала ерлі ... ... ... ... ерлі – зайыптардың біреуімен бала
(қыз баланы) асырап алу жүзеге асқан ... ... ... ... Ерлі –
зайыптардың екеуінің келісімі арқылы бала асырап алу жүзеге асқан кезде,
отбасында бала мен оның ... ... ... ... ... ... Ортақ ережеге сай, бала асырап алу некеде тұрған тұлғалармен
жүзеге асырылады. Бала ... алу ... , ... мен ... бар, яғни ... ... келетін жанұяға баланы қабылдау деп түсінеміз. Егерде бала
асырап алу кезінде, бір жұбайы қарсы болса, бұл ... ... ... сүру шарты қамтамасыз етілмейді.
Баланың азаматтығымен бірдей, бала асырап алуға ниеті бар азаматтардың
болмау шарты. Ресей Федерациясында және көптеген ... да ... ... бұл шарт, шетелдіктермен бала асырап алудың ... ... ... 1998 жылы 17 желтоқсанда №321 ... ... ... ... ... Заңының 76 бабының 2 тармағына сай,
шетел азаматтарымен ... ... алу, ... ... тұрақты
тұрып жатқан, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... туыстарына, олардың азаматтығы мен
тұрақты жеріне қарамастан бала ... алу ... ... болса
жүзеге асырылады [33].
2000 жылы 29 наурызда ... ... ... № 257 ... (қыз
баланы) асырап алу үшін балаларды беру ережесін бекіту, олардың өмір сүруі
мен Ресейдің шекарасындағы, бала асырап ... ... ... шетел немесе азаматтығы жоқ азаматтармен бала асыранып ... ... ... ... ... Ресейдің консулдық мекемелерімен
есепке тұрғызу ережелері туралы» Жарлығы қабылданды [34]. ... ... жоқ ... ... ... ... табылатын баланы асырап
алу, егер Ресей Федерациясында тұрақты тұрып жатқан, Ресей Федерациясының
азаматтарының ... бала ... ... ... ... ... азаматтығы мен тұрақты жеріне қарамастан бала асырап ... ... ... ... асырылады.
Бала асырап алуға кедергі болатын, бала асырап алушылардың заңмен
анықталған ... бір ... жоқ болу ... ... құжаттарда
және мемлекеттің ішкі заңнамасында нақтыланған. 1996 жылы 1 мамырда ... ... № 542 ... тізімін бекіту, егерде осындай аурудың
нәтижесінде бала асыранып алмаған болса, онда оны ... ... ... ... ... алу» ... қабылданған Жарлығы
келесідей ауруларды тізеді: диспансер есебінде тұрған І, ІІ, V ... ... және ... ... барлық түрін
локализациялау; декомпенсация сатысындағы ішкі ... ... ... ... аурулары; барлық локализацияның жарамсыз
онкологиялық аурулары; нашақорлық, токсикомания, маскүнемдік; ... ... ... ... ... ... ... аурулар; еңбекке қабілеттілер қоспағанда, І және ІІ инвалид
тобына әкелген ... мен ... ... жылы 24 ... ... ... Үкіметімен № 842
«Аурудың ... ... ... ... ... ... бала ... болса, онда оны қорғаушы (қамқоршы) органға немесе ... » ... ... ... ... ... ... СПИД пен
ВИЧ аурулары; психикалық аурулар; нашақорлық, ... ... (ең ... бактерия шығарушымен анықталған, созылмалы бактерия
шығарушылармен ); жыныстық қатынас арқылы берілетін ... ... ... ... ... урогенеталогиялық хронитоз);
лепара; қосушы жасушаның ... ауыр ... ... ... жүйелі склерондирмия, дерматомиозит); ороговеияның бұзылуымен
байланысты ауыр дермотозалар ... ауыр ... ... ... ... ... ... ауыр буллезалық
дермотозалар ... ... ... ... ... зақымдануы, буллезалық эпидермолиз); І және ІІ топтағы инвалидттік
(жеке ... ... және ... органдардың шешімімен) [36].
Қазақстан Республикасында да, Ресей Федерациясында да бала асырап ала
алмайтын тұлғалардың аурулардың тізімін кеңейту және ... ... ... ... әрекет қабілетті немесе әрекет қабілеттілігі шектеулі
деп тануына қарамастан, психикалық ... өзге де ... ... бала (қыз баланы) асырап алу болдырмау мүмкіндігін қарастыру
қажет.
Заңмен белгіленген бала асырап ... мен ... ... жас ... ... ... Қазақстан
Республикасының, Украинаның, ҚХP - дың, Гватемаланың, Оңтүстік ... ... ... ... қарастырамыз. Осы бала асырап алушының
шартына байланысты ... ... ... жас ... ...... даму деңгейінің әр түрлілігімен және бала асырап
алу саласындағы халықаралық құқықтық нормалардың ... ... мен ... ... ... ... кем дегенде,
ал Қазақстанда 16 жас болуы белгіленген, Украинада 15 жастан кем ... Ал ҚХР- да бала ... ... мен ... алушы бала арасындағы жасы
белгіленбеген, бірақ бала асырап алушы ерлі-зайыптылардың жасы 50 ... тиіс және бала ... ... екі жыл ... ... бала ... ала
алады. 2007 жылғы 1 мамырда қабылданған ҚХР-дың заңнамасына сай, ҚХР - дың
жеке азаматтарымен және ... ... бала ... ... ... ... егерде ерлі – зайыптардың біреуі қытай болып туылған болса
(азаматтығына қарамастан), бала асырап алу ... ... ... ... ... 24 ... 10-14 күнге дейін қысқартылған.
Гватемалада бала асырап алушы мен асыранып алушы баланың арасындағы ... және ... ... ... ... ... ... құжаттарды рәсімдеу 2-3 күн арасында жүзеге
асырылады. Бұл ... бала ... алу ... ... қатынасы әр
түрлі сипаттағы теріс пайдаланушылыққа әкеліп соғады. Adoption Institute
айтуы бойынша, ... ... және ... ... сатумен
айналысатын 4 ірі қылмыстық трансұлттық ұйымдардың бөлімшелері бар [37, 10
б.]. Оңтүстік Кореяда ... ... ... бала ... ... тыйым
салынған. Бала асырап алатындардың жасы 25-45 болуы керек. Бұл ереже мына
жағдайда қолданылмайды: егер ата – ... ... ... ... ... асыранып алатын бала қатты ауыратын болса. Ерлі-зайыптылар ... ... үш жыл тұру ... ... оқу ... білімдері және бұрында
бір реттен артық ажыраспаған болулары керек. Сонымен ... ... ... ... және төрт ... кем ... ... [38].
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЛА АСЫРАП АЛУ ИНСТИТУТЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТА
НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕЛУІНІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
2. ... ... бала ... ... және
халықаралық бала асырап алудың құқықтық реттелуі
Балалардың ... ... - кез ... өркениетті қоғамның,
мемлекеттік саясаттың әлеуметтік бағыттылығының басты индикаторы. Балалар -
әлеуметтік-экономикалық тұрақсыздықтан ең көп ... ... ... санаты.
Отбасы дағдарысы, көп отбасылардың ауыр материалдық жағдайы, дәстүрлі
отбасылық қатынастардың күйреуі, ажырасулар санының артуы ... ... ... әсер ... ... ... ... бала проблемасын күрт өршітіп, осы
салада қабылданатын шешімдердің ерекшелігін белгіледі.
Соңғы ... ... ... қамқорлығынсыз қалған балалар
санының өсуі байқалады. Жыл сайын олардың саны өсуде, және де ... аз ... ... ... ... ... ... қалғандар. Қалғандары «әлеуметтік жетімдік» дейтін құбылысқа
жатады, яғни ... тірі ... ... ... ... балалар мен
қамқорлықсыз қалған балаларға арналған 204 мекемеде ҚР ... және ... ... бойынша 18198 бала, олардың ішіндегі 2105 бала -
денсаулық сақтау жүйесінің сәбилер үйлерінде, халықты ... ... 19 ... ... - 1294 ... ... беру ... 159 ұйымында
- 14799 бала тәрбиеленіп жатыр.
Ата-аналары тірі жетім балалардың санының артуының негізгі ... ... ... ... оның ... және ... үйге
байланысты қиындықтары, некесіз туудың өсуі, өмір ... ... ... ... ... ұстайтын ата-аналар пайызының
жоғарылығы болып табылады. Осыған орай ... ... ... ... мен ... қорғау Қазақстанда өте жоғары маңызға
ие болуда, ал мұндай қорғаныс әдістерінің бірі ... ... ... құру болып табылады.
Балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау мәселелері ... ... ... ... ... мына ... ... құрайды:
Қазақстан Республикасының Конституциясы, «Неке және отбасы ... ... ... ... беру ... ... балаларды әлеуметтік және
медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы», ... ... ... және ... ... ... «Кәмелетке толмағандар
арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы мен балалардың қадағалаусыз
және панасыз қалуының алдын алу туралы» Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... туралы ереже;
«Соттардың балалар ... ... ... ... ... ... «Соттардың бала асырап алу туралы істі қарау кезде ... ... ... ... ... ... ... туралы»
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының қаулылары және ... ... ... ... ... мен мүдделерін
қорғау менің ойымша оның тәрбиесін отбасылыққа барынша жақын қамтамасыз
ету және оның ... ... ... тұрғысынан жүзеге асырылуға тиіс.
Жетімдер мәселесі «Әр отбасына - бала» қағидасымен емес, «Әр ... ... ... шешілуге тиіс. Бұл тұрғыда ата-аналар қамқорлығынсыз
балаларды жайғастырудың басымдық түрі бала асырап алу болып табылады.
Қазақстан Республикасында бала ... алу, ... және ... туралы
заңнамасымен, азаматтық іс жүргізу заңдарында ... ... ... іс жүргізу тәртібімен, «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ниет білдіретін шетел азаматтарын есепке алу»
туралы Ережелеріне, Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 133-140
баптарымен және ... да ... ... ... ... ... заңнамасында бала асырап алуға жататын
балалардың категориясы бекітілген. Қазақстан Республикасының «Неке ... ... ... 76 ... 2 ... сай, ... баланы асырап алу, Қазақстан Республикасында тұрақты тұрып
жатқан, Қазақстан Республикасының азаматтарының отбасына, бала тәрбиеленуге
немесе баланың ... ... ... ... мен ... жеріне
қарамастан бала асырап алу мүмкіндігі берілмеген болса жүзеге асырылады
[33, 76 бап]. ... ... ... тыс ... ... ... Республикасының азаматы болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... болып табылмайтын
шетел азаматтарына, сәйкес балалардың орталықтанған ... ... үш ай ... ... ... ... алуға рұқсат етіледі.
Қазақстан Республикасының «Неке және отбасы» Заңының 77- ... ... ... ... ... ... бала ... алуға тілек білдірген
адамдардың (адамның) арызы бойынша сот жүргізеді. Бала асырап алу ... сот ... іс ... заңдарында көзделген ережелер бойынша
ерекше іс жүргізу тәртібімен жүргізеді. ... ... ... жеріндегі
аудандық сотқа беріледі [33, 77 бап].
Бала асырап алу туралы ... ... ... ... керек:
1. қорғаншылық және қамқоршылық органының асырап алу, ... сай және ... бар ... ... қорытынды;
2. асырап алушылардың тұрмыс жағдайын тексеру актісі;
3. баланың туу туралы куәлігі және акті ... ... ... ... ... дене және ... ... туралы
медициналық қорытынды;
5. заң бойынша қажет жағдайларда баланы асырап алуға ата-аналарының
келісімі;
6. 10 жастан бастап ... ... ... берген келісімі;
7. өтініш берушінің көзделген баланың асырап алушысы бола алатындығын
дәлелдейтін айғақтар (ереже бойынша балалар мекемелерінің – ... ... ... ... баламен жасаған қарым-қатынасы
туралы қорытындысы) [5, 7 б.].
Бала ... алу ісі, ... және ... ... ... қарастырылуы тиіс. Қорғаншы және қамқоршы органы баланы ... және ... ... үнемі бақылауды жүзеге асыруға міндетті.
Бала асырап алу туралы шешімі заңи күшіне енген соң, үш күн ... ... ... ... АХАЖ және шешім шығарылған жері бойынша қорғаншы
және қамқоршы органдарына ... ... ... қарамастан, АХАЖ үшін
мемлекеттік тіркеуге бекітілген ... ... бала ... ... тіркеуге жатқызылады.
Сонымен қатар, бірнеше балаларды қатар асырап алуға заңнамамен рұқсат
етілген. Осылайша бір ... бала ... алу ... ... ... ... қоспағанда,бір-біріне туысқан болып келетін балаларды,
асырап ала ... ... ... ... ... ... ... асырап
алу кезінде баланың мүддесімен сәйкес, деген түсінікті ... ... ... ... алу ... бала ... ... жалпы шарттарына сай
оларға барлық жағдайды қамтамасыз ... ... ең ... ... жарақатты тудырмау мақсатымен, балалардың бір-біріне деген бауыр
басушылықты ескеру қажет. Бұл ... ... өте ерте ... ... әрбір жағдай жекелеген ыңғайды қажет етеді. Кейде мына жайт кездеседі,
ортақ анасы немесе әкесі бар, ... ... ... ... ... ... туыстық қатынастары бар жайында тек анасы (әкесі)
біледі. Осындай жағдайда, балаларды әр ... ... ... ... ... ... ... алу тек қана мына жағдайда жүзеге асырылады, егерде ... ... ... ... ... ... ... болса. Бала асырап алушылар ... ... ... толған
тұлғаларда бола алады. Сотпен әрекет қабілетсіз немесе әрекет қабілеттілігі
шектеулі деп ... ... Ерлі – ... бірі ... әрекет қабілетсіз немесе әрекет
қабілеттілігі шектеулі деп таныған болса;
2) Сот бойынша ата – ана құқығынан ... ... ... ... Заңмен белгіленген міндеттерді орындамаған, қорғаншы (қамқоршы) болу
міндеттерінен айырылған тұлғалар;
4) Бұрында бала асырап алушылар болғандар, асырап алушылардың ... ... ... бас ... ... ... ата- ... құқығын жүзеге асыра алмайтын
тұлғалар. Аурулардың тізімі ішінен ... бір ... ... бала ... ... болса, оны қорғаншы және қамқоршы
органдарға, патронатқа қабылдау, Қазақстан Республикасының Үкіметімен
бекітіледі. Өзара некеде тұрмаған тұлғалар бала ... ала ... – ақ, ... ... бала ... ... мен асыранып алушы
бала арасы он алты жастан кем болмауы тиіс. ... бала ... мен ... ... бала ... жасы ... мүмкін, егер
сот оның себебін дәлелді деп тапса (81 бап) [40, 108-113 ... және ... ... ҚР Заңы бала ... алушылардың субъектілік
құрамын анықтаған кезде азаматтығы жоқ адамдарды белгілемеген, бұл олардың
конституциялық ... ... ... ... ... ... тізім, ата-аналық құқығын шектеген және ата-
аналық ... ... ... бала асырап алу мүмкіндігіне қатысты
мәселесін жеңіл ... ... ... ... ... ал ... айырылғандардың құқығын қалпына келтіруге болады. Егерде ата-
аналар өз құқықтарын балалардың мүдделеріне ... ... ... ... келтірсе, бала ұрлыққа, жезөкшелікке бейімделсе, нашаны немесе
ішімдікті пайдаланса, ... ... ... бала ... ... болдырмау
керек. Тәжірибе көрсеткендей, мұндай көзқарас, істің қайталануына әкеліп
соғады. Мысалы (Ресей Федерациясында), «балалық ... үйі» ... ... ... ... ... ең ... қылықтарды жасады.
Егер, ерлі-зайыптылардың бірі сотпен әрекет қабілетсіз немесе әрекет
қабілеттілігі шектеулі деп ... ... ... ... ... менің ойымша
ерлі-зайыптың екіншісіне бала асырап алуға ... ... ... ... Қазақстан Республикасының «Неке және отасы» туралы Заңының 85
бабының 2 тармағына ұқсас болады, яғни ... ... бала ... ... ... етілмейді, егер неке қатынасы бұзылып, екеуі бір -
бірінен бір жылдан аса ... ... [41, 26-32 ... ... алу ... ... туған ата-аналарының рұқсаты міндетті
болып табылады. Егерде, баланың ата-аналары кәмелеттік жасқа толмаған
болса, олардың ... ... ... ... ... ... ... Бұндай келісім, ата-ананың
қамқорынан ... бала ... ... ... басшысымен расталған немесе
нотариалды куәландырған, қорғаншы және қамқоршы органдардың бала ... ... ... ... ата-аналарының тұрақты тұрып жатқан жерінің
арызы бойынша расталады, сонымен қатар, бала ... ... сот ... Сот бала ... алу ... шешімінің шығармас бұрын, баланың
туған ата-аналары, олармен бала асырап алуға берген келісімінен бас ... (82 ... бала ... алуды рұқсатынсыз жүзеге асырылатын жағдайлар
да заңмен қарастырылған:
1) белгісіз немесе сотпен қайтыс болған, хабар – ... ... ... ... ... қабілетсіз деп таныған;
3) сотпен ата-ананың құқығынан айырылған;
4) баламен ... ... ... ... ... деп таныған
себептермен оның тәрбиеленуінен, асырап алуынан алты ай ... (қыз ... ... алу ... ... психикасын зақымдамайтындай
сынақ мерзімін енгізу қажет. Егер, бала (қыз ... ... ... ... ... бала оларға да үйренуі керек. Бұл үшін сот рәсімінің арнайы
ережелерін бекіткен жөн. Қорғаншы және ... ... сот және ... тұлғалар бала асырап алу шынымен де орындалғанын көз жеткізу қажет.
Бала асырап алу және шетел азаматтармен де бала ... алу ... ... сот ... ... ... ... талап етеді, нәтижесінде
көптеген шешілмеген мәселелер қалады.
Бір-бірімен некеге тұрмаған тұлғаларды бала (қыз баланы) асырап ... ... ... ... және отбасы» туралы заңының
80 бабының 3 тармағын бұзған бір ғана ... ... ... ... ... ... бірге тұрып жатқан бірақ некеге тұрмаған Ч.
азаматшасының қызын асырап ... ниет ... М. ... арызын
қанағаттандырды. Бұл шешім заңдық күшіне еніп, АХАЖ ... ... ... ... ... бала (қыз ... ... алуға
қатысты ерекше жағдайларда да, ол бұзушылықпен орындалса да, бұл ... ... ... ... ... тұлғалар бірге тұрып жатса және анасының бірге тұрып жатқан адамы
балаға деген қамқорлығын ... ... онда ... ... зиян шекпейді.
Осы норманың әрекеті егерде тұлғалар бірге тұрмаса және ... ... ... жылы 3 ... ... ... мен ... әсіресе
ұлттық және халықаралық дәрежеде, оларды ... беру мен бала ... ... ... ... ... және құқықтық қағида » туралы БҰҰ-
ның 41/85 ... ... ... 3 ... ... «балаға
қамқорлық жасау ең алдымен туған ата-анасына қатысты». ... ... ... ... ... ата-ананың бұл міндеттерін ескере ... шешу ... (қыз ... асырап алу туралы құпияның ешкімге ... ... Сот бала (қыз ... ... алу туралы шығарған шешімін, бала (қыз
баланы) асырап алуды мемлекеттік тіркеуден өткізетін ... ... бала ... алу ... ... ... бала асырап алу туралы
құпияны сақтаулары міндетті. Бала (қыз ... ... алу ... ... тұлғалар, қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Қазақстан
Республикасының Қылмыстық Кодексінің 135 ... 1 ... сай ... алу құпиясын жария ету), бала асырап алушының еркіне қайшы қызметтік
те немесе кәсіптік құпия ретінде бала ... алу ... ... ... не өзге ... ... ... өзге жамандық ниетпен жасаған
бала асырап алу құпиясын жария ету, айлық есептік көрсеткіштің екі ... ... ... ... ... сотталған адамның жалақысының немесе
екі ... бес айға ... ... ... өзге де ... ... ... не жүз жиырмадан жүз сексен сағатқа дейінгі мерзімге түзеу
жұмыстарына, не екі ... ... ... бас ... ... не алты
айға дейінгі мерзімге ... не екі ... ... ... ... ... ... [42, 47 б.]. Сонымен қатар, бала асырап
алу құпиясының жариялаған кездегі ... ... ... және ... ... 91бабына сәйкес, бала асырап алу құпиясын, бала
асырап алу туралы сот шешімнің мәліметі ретінде ғана ... ... бала ... алушыларға, бала асырап алу құпиясын сақтауға
міндеттемейді. Сәйкесінше, егер бала асырап алушылар, бала ... ... ... ... деп ... бала асырап алу құпиясын сақтаудың
ешқандай мағынасы жоқ. ... ... егер бала ... не болып
жатқанын сезіп, өз ата-аналарын есінде сақтаған ... ... және егер бала он ... толған кезде, «Неке және отбасы» Заңының
84 бабына сай, сот ... ... ... ... ойын ... ... түрде
ескеру қажет.
Бала асырап алудың үрдісі кезінде бала асырап алу ... ... да ... ... ... мүмкін. Олар тек бала асырап
алушылардың ниеті және ... ... ғана ... ... ... ... ... болып табылмайды.
Бала асырап алу құпиясын жарияламауды қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... және ... ... 88 бабына сәйкес,
бала асырап алушылар баланың ата-аналарын ретінде жазылуын соттан өтінуі
мүмкін. Баланы ... алу ... бала ... атын, тегін және әкесінің
атын ... ... ... тек, бала ... ... ... ететін органдар
мен бала асырап алушылардың ... ... ... ... ... ... он ... толған баланың келісімі міндетті түрде ... ... ... ... атын ... туралы мәліметін, бала асырап
алу туралы сот шешімінде көрсетілуі ... Бала ... ... ... ... ... баланың ата-анасы ретінде баланың тууы
туралы жазба кітабында қалдыруы мүмкін. Асырап алынған баланың әкесінің аты
бойынша, ... ... ... ер адам ... ... ал егер асырап алушы
әйел адам болса, асыранып алынған баланың әкесі ретінде ... ... ... Бала ... алушылардың тектері әр түрлі болса,
асыранып алынған ... ... ... ... ... бала ... [33, 86 ... алушы баланың атын, тегін, әкесінің атын өзгерту, бұл ... жайт ... ... оған абайсыздықпен қарау керек. «Баланың
құқықтары» туралы Конвенциясы, қатысушы мемлекеттердің міндеттерін ... ... ... аты мен ... ... қоса ... ... қасиетін сақтауға қатысты құқықтарын құрметтеу қажет [43, 8 ... ... ... ... ... әкесінің атын өзгерту, бұзушылықтан
баланың құқықтарын қорғауға байланысты бірқатар ережелерді ... ... ... ... Он ... толған баланың атын, тегін, әкесінің атын
өзгерту оның рұқсатынсыз ... ... Тек ... ... ғана өзгертілуі
мүмкін: егер бала, асырап алушылармен бірге тұрып жатса және өз ата-анасы
ретінде таныса, балаға жаңа ... ... ... атын берсе.
Баланың тәрбиесі мен мүддесін қамтамасыз ету мақсатымен, ... ... ... ... күні мен жерін өзгеруге қатысты ... алу ... ... қарастырылған. Бала асырап алу ... ету ... бала ... алушылар, асырап алынған баланың туылған
күні мен жерін өзгерту ... ... бара ... ... күні алты ... ... мүмкін. Баланың туылған күнін өзгерту, бала үш жасқа
толғанша жіберіледі. Осы өзгерулер жайында бала ... алу ... ... ... тиіс [33, 87 бап]. Бала ... алу ... сақтау
мақсатымен, бала асырап алу туралы мәліметтер, анықтамалар, өзге ... тек қана ... ... ғана ... ... ... осы
құжаттарға, қорғаншы және қамқоршы немесе сот және тергеу органдардың
рұқсатымен ғана қол ... ... ... ... ... Заңның 10-
бабы қорғаншы және қамқоршы органдардан басқа кез келген ... ... ... алу ... ... жол ... ... бала асырап алу шарты бойынша құпия мен
оның сақталуы, егер бала асырап алушылардың еркі ... ... ... ... [44, 70-71 б.].
Бала асырап алуды болдырмау да сот ... ... ... ... ... ... жүктелген ата-аналық міндеттерді орындаудан
жалтаратын болса, ата-аналық құқықтарын асыра пайдаланса, асыранды баламен
қатал қараса, соның ... ... ... және ... ... ... қолсұқпаушылыққа қастандық жасаса, маскүнем, токсикоман,
нашақор деп таныған болса. Дегенмен де, сот, баланың мүддесі мен ... ... ... да ... бойынша бала асырап алуды болдырмайды (95
бап). Егер баланың мүдделері талап етіп отырса, сотпен бала асырап ... ... бала ... ... мен ... ... және
асыранып алынған баланың ... ... ... мен ... баланың туған ата-анасы мен туыстарының құқықтары ... ... ... Осы ... бала ... ... болдырмау
жағдайында, сот шешімімен, бала өзінің туған ата-аналарына ... ... ... ... немесе баланы беру, баланың мүддесіне қайшы
келсе, баланы қорғаншы және қамқоршы органдарға тапсырады.
Қазақстан Республикасының «Неке және ... ... ... бекітілген
тәртіппен, сот баланың мүддесін ескере отыра, бұрынғы бала асырап алушыдан
баланы асырауға ... ... ... міндеттеуге құқылы [40, 113-115
б.].
Бала ... алу, ... ... - қиын және өте ... ... ... мен интернат ұйымдарында асырау жағдайларының көңіл
көншітпейтіні белгілі. Ата-аналарының қамқорлығынсыз ... ... ... ... алу көбінесе лайықты өмір сүруге құқығын алу үшін бірден-
бір мүмкіндік болып табылады.
1990 жылға дейін Қазақстанда халықаралық бала ... алу ... ... ... ... ... мұндай бала асырап алу өте аз
болды. Осы мақсатқа байланысты, бала ... ... ... алу ... мен
кеңестік заңнамасы арқылы жүзеге асырылатыны белгіленген, Неке және отбасы
Кодексі айтарлық жеткілікті болды. 90 ... ... ... ... ... алуы ... ... кезде, құқықтық сипаты
бар аса ... ... ... ... ... ... азаматы болып табылатын баланы шетелдіктер асырап алған
кезде, көптеген сұрақтар ... ... ... ... ... ... туралы мемлекет ешқандай мағлұматпен қамтамасыз ете алмаған.
Ұлттық заңнама ... ... ... ... асырап
алуына рұқсат етеді. Алайда ұл бала (қыз бала) асырап алу ... ... ... ... ... ... және тек ... беру мүмкін болмаған жағдайларда ғана халықаралық бала асырап алуды
балама ... ... ... тиіс. Қазақстан Республикасында әрекет
ететін тәртіп бойынша, ... ... ... ... ... ... ... шетелдіктер, Қазақстан Республикасының дипломатиялық
және консулдық мекемелері ... ... ... (қорғаншы және
қамқоршы органдар) ... және ... ... Қазақстан
Республикасының 2002 жылы 12 қарашада қабылданған (№1197) ... ... ... ... балаларды шетелдіктермен асырап
алуға байланысты Ережелерді бекіту» туралы Үкімет Жарғысының 11 ... ... ... (қыз ... ... алу ... ... жазбаша арызы;
2) мемлекеттік лицензиясының негізінде сәйкес ... ... ... ... және ... ... органдарымен
берілетін жеке және адамгершілік қасиеті туралы ... ... ... ... анықтама;
4) отбасының тұрмыс жағдайы туралы анықтама;
5) денсаулығының жағдайы туралы анықтамасы;
6) ... ... ... бала ... алуға рұқсаты;
7) асырап алынған баланың елге кіруі мен тұрмысы туралы рұқсат. Өтінішті
қарастырған кезде басқа да қажетті құжаттар талап етілуі ... ... ... ... азаматтардың азаматтығы әр түрлі болса,
оларға өз мемлекеттерінің құзырлы органдарынан бала ... ... ... сол ... ... ... табылатын жұбайлардың еліне, асырап
алған бала тұрақты тұру мен кіру үшін ... ... ... ... ... азаматы болып табылатын баланы кіру мен тұрақты
тұру мен бала ... ... ... бала ... алумен айналысатын
мемлекеттік органдармен кепілдеме хаты берілсе де жеткілікті болады.
Аталып өткен ... ... ... орыс ... аударылып,
заңдастырылуы немесе апостильденген болуы қажет.
«Қазақстан Республикасының азаматы болып табылатын баланы асырап алуға
ниет ... ... ... ... алу» ... Ережелеріне сәйкес,
шетел мемлекетте орналасқан Республиканың консулдық мекемелерінде ... ... ... алу ... ... ... ... және қамқоршы органдарға береді. Қорғаншы ... ... бала ... алу туралы жауабын алған соң, егерде
елдердің ... ... ... ... ... Республикасының
дипломатиялық және консулдық мекемелері шетел ... елге кіру ... ... береді. Бұл виза, Қазақстан Республикасының білім және ғылым
Министрлігінің және оның облыстық департаменттердің шақырылуының ... ... ... ... басқа түрімен ( мысалы, ... ... бала ... алу ... Қазақстан Республикасына кіру тыйым
салынған. Шетел азаматы біздің елімізге кіргеннен ... ... ... екі ... кем емес ... (баламен жеке, қылықтарымен танысу)
түсуге міндетті. Бала ... алу, ... ... ... ниет ... ... берілген өтініші негізінде Қазақстан Республикасының
сотымен жүзеге асырылады. Бала асырап алу туралы істерді сот азаматтық іс
жүргізу заңдарында ... ... ... ... іс жүргізу тәртібімен
жүргізеді. Сот шешімі ... соң, ... АХАЖ ... және
миграциялық полицияда асыранып алынған балаға, бала ... алу және ... ... ... ... ұлттық төлқұжатын дайындайды.
Асыранып алынған балалар Қазақстанның ... тыс ... ... ... ... ... ... тұрғызу міндетті.
Балалады консулдық есепке тұрғызу ... ... ... ... ... көлемінде консулдық алым алынады. Балаларды есепке
тұрғызу үшін, бала асырап алушылар төмендегі құжаттарды ұсынады:
... ... ... ... ... ... ... арызы (1
қосымшасы);
➢ баланы есепке алу туралы толтырылған жеке карточкасы (2 ... ... ... мен ... ... ... ... ішкі істер
органдарымен рұқсатнама жазбасы бірге берілетін, баланың ... ... ... ... алушы ата-аналардың нотриалды куәландырылған, жеке басын
куәландыратын құжаттардың көшірмесі;
➢ баланың нотариалды куәландырылған, тууы және бала ... алу ... ... ... алу ... ... ... міндетті қатысуы,
оларды, өзінің өкілін иелену, азаматтық және ... іс ... ... ... мен ... ... Мұндай
жағдайда, баланы асырап алушылармен, олардың өкілінің атына нотариалды
куәландырылған ... ... ... ... ... шетел азаматымен асыранып алынған бала, 18 жасқа толғанша Қазақстан
Республикасының азаматтығын сақтайды. Қазақстандық азаматтығынан шығу ... ... ... ... ... ... еркі ... ауыстырылады
[45]. Заңның осы нормасы көптеген жағдайларда шет мемлекеттердің ... ... ... Осылайша, мысалы, АҚШ азаматы асырап алған
бала автоматты түрде осы ... ... ... ... ... ... бақылауға алу өте күрделі [46].
Сот практикасын талдау мен нақты ахуал көрсеткеніндей, халықаралық
деңгейде бала ... алу ... ... шетелдік асырап
алушыларға ұл (қыз) ... алу ... ... ... шетелдік
үкіметтік емес ұйымдар (агенттіктер) делдалдық қызмет көрсетеді.
25 ақпанда 2010 жылы ... ... ... ... және ... бала асырап алуға қатысты ынтымақтастығы» туралы Гаага
Конвенциясын (1993 жыл 29 мамыр) ратификациялады. Енді жоғарыда ... ... осы ... ... болады деген сенімдеміз.
Қазақстан Республикасының аталған ... ... ... шетел азаматтарымен асыранып алынған балаларды қорғау мәселелеріне
қатысты ... ... ... ... қол ... ... ... орналасқан балалардың өмірін бақылауға
құқық береді және ... ... ... ... ... ... сәйкес, егер мемлекетте бала ... алу ... ... ... ... алуы ... Бұл ... біздің
заңнамамызда да қарастырылған. Сонымен қатар, бұл құжат, егер бала ... ... ... кейін де баланың мүддесіне жауап бермесе, ... ... ... ... және бала ... ... қайтару
ұйымдастырылады.
Соңғы он жылдың ішінде 37 450 бала (қыз бала) асыранып алынды. Олардың
ішіндегі 28 мыңы - қазақстандық азаматтармен ( 77%), ... 500 ... - ... 8 ... аса бала – ... ... (21,8%). ... таңда жетім баланы жанұяға ... ... ... аса ... ... ... отыр. Алдыңғы жылы үш
мыңнан аса жетім балалар Қазақстанның ... ... ... жылмен салыстырғанда 271 балаға көп болып отыр. Сәйкесінше, шетел
азаматтарымен бала асырап алу саны ... ... Егер 2008 жылы 709 ... алынса, 2009 жылы 40 балға кеміп ... ... бала ... ... ... контингентін, 95% орта ауқаттағы азаматтар, 5%
материалдық жағдайы мен ... ... өте ... ... ... ... ... Республикасының Парламент депутаттары, екеуі
мәслихат депутаттары, ... әр ... ... мен ... ... ішіндегі сегізі, білім және ғылым министрліктерінің
қызметкерлері. Ал шетелдіктермен бала (қыз баланы) асырап алушылардың ... ... өте ... ... ... ... ... ішіндегі 800-і ірі
кәсіпорынның басшылары, 18-і атақты саясаткерлер, 27- і ... ... және ... ... Солардың қатарында, АҚШ-тың сенаторы,
сауда өнеркәсібі палатасының төрағасы Кроули, Билл Клинтонның жеке ... ... кино ... ... ... НХЛ – дың ... Хайди, испан
опера әншісі Хесус Костикон Россадо мен тағы да ... ... ... бала ... ... ... баланы асырап алған шетел ... ... ... жыл ... ... беріп отырады. Көбінесе шетел бала ... ... АҚШ – 6406 ... ... – 600, ... 343,
Германия – 173, Канада – 167, Ирландия – 140, Франция - 131 бала. Анализ
көрсеткендей, осы ... ... ... ... ... ... үш ... дейінгі балалар саны– 5892, төрттен алты жасқа дейінгі
балалар саны – 1278 және жеті жастан жоғары балалар саны ... ... – 3978 ұл ... 4191 қыз ... ... құрамы бойынша: қазағы–
3752, орысы – 4057, ... ұлт ... – 360 ... ... ... ... бала ... алудың реттелуі
Мына жағдайды ескерген жөн, халықаралық бала асырап алу үдерісіне
жаңа мемлекеттер ... ... ... ... ... ... реттейтін арнайы заңнамалары болмайды, нәтижесінде ... ... ... соғады. Яғни, халықаралық бала асырап ... ... ... ... ... ... мұндай нормалар жоқ),
адам құқықтарын, адамгершілік нормаларын немесе иммиграциялық заңнамасын
бұзады. Осындай бұзушылықтар БҰҚ-на ... ... ... жанжал пайда
болып, соңында халықаралық бала ... ... ... ... ... және оны ... ... соғады. Бұл жайт Кореяда, ... және ... ... ... ... Оңтүстік Еуропадағы
алғашқы және әйгілі жанжалдың бірі 1991 жылы ... ... Көп ... бұл ... ... алып ... ... салынып, қалаусыз балалар
саны өскен, бірақ бала асырап алу құбылысы өте сирек ... ... ... ... ... ішкі бала асырап алу тәртіптерінің
толық регламентациясы болған емес. Саяси ... ... ... ... бар ... елдерінің азаматтары ақылы бала асырап алып, көптеген ... ... ... асырап алуға беріп отырған. Делдалдарсыз бала
асырап алу, ... ... ... агенттіктер арқылы асырап алуға
қарағанда арзанға түскен.
Батыс елдердің БАҚ және құқық қорғау ... ... ... асырап алуға сонымен қатар заңсыз, адамгершіліксіз әрекеттерге қарсы
ірі компания ұйымдастырған. Румыния ... осы ... ... румынияның балаларын шетелдіктермен асырап алуға тыйым
салып, жедел түрде жаңа ... ... ... Ол, ... барлық
халықаралық бала асырап алуға байланысты ... мен ... ... атқаратын, бала асырап алу жөніндегі Ұлттық Комитет. Сол кезде
неке және ... ... ... енгізілді. Осы мақсаттарға арналған
үкіметпен бөлінген ақшасы сонда да аз ... ... бала ... ... ақша ... ... ... бас тартып, халықаралық бала асырап
алудың рәсімделудің ауыр шығынын толығымен ... ... ... ... ... ... сатуға байланысты айыпты тоқтау мақсатында қатал
шараларды қолданған.
Бала асырап алу туралы ең тиімді, Оңтүстік Кореяның заңнамасы ... 1976 жылы бала ... алу ... арнайы актіге сай,
шетелдіктермен кореялық балаларды ... алу, ... ... ... сотта жүзеге асырылады. Балалар мен асырап алушыларды таңдаумен
лицензиясы бар кореялық агенттіктер айналысады. Ал ... ... ... мен ... бала асырап алуға қатысты мемлекеттік
саясатын анықтаумен әлеуметтік қорғау мен Денсаулықты қорғау ... ... ... ... бала асырап алуды жедел
ұйымдастыру мен шығынның ауыртпалығын өзіне жүктемейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... шығынға
ұшыратпайтын екі он жылдықпен тексерілген жүйе.
Румыния мен Оңтүстік ... ... ... ... ... шетел балаларын өз азаматтарымен асырап алу үшін
қабылдамай, өздерінің балаларын ... ... ... ... ... ... ... бала асырап алу бойынша ... ... ... ... тапқан. Бұл көбінесе Латын Америка, Африка мен
Азияның дамушы және кезінде ... ел ... ... Европа мен Азия
елдері.
Бала асырап алудың өзіндік «ретке келтіру факторы» ретінде ұйымдардың
қалыптасуы ... зор. ... Бала ... ... ... ... ... агентстволар (Солтүстік Корея), тәуелсіз делдалдар (Италия),
соттар (Оңтүстік Корея). Ресейде аккредетивті алмаған қоғамдық және ... ... ... ... ... азаматы болып табылатын азаматтарға, бала асырап алуға
рұқсаты, бала тұрып жатқан территориясындағы ... ... ... органдарының субъектілерімен беріледі. Уақыт өте келе, әр ... бала ... алу ... ... ... ... ... бола
бастады. Шетел балаларды асырап алуға қатысты коммерциялық қызметті тоқтату
мен ... ... ... ... ... ... 25 ... ұрлау азаматтық аспектілері туралы» қабылданған ... ... ... ... ... ... АҚШ, Испания, Польша, Греция, Израиль, Грузия, Түркменстан және
тағыда басқа мемлекеттер. Конвенция, келісуші мемлекеттерде ұсталып отырған
немесе ... ... ... ... шұғыл түрде қайтаруды қамтамасыз
етіп ... ... ... ... ... ... ... бір мемлекеттің
құқығы басқа мемлекетте сақталуын қамтамасыз етуі кепілденген.
Халықаралық жеке құқықтың шетелдік бала асырап алу ... ... ... ... ... сот ... ... Мысалы
Финляндияның 1979 жылы қабылданған «бала асырап алу» туралы Заңына ... ... екі ... ... ... беру мен сот ... ... асырап алуды растау. Консультацияның басты мақсаты, сот бала асырап
алуды растағанша, ... ... ... мен оның ата – ... бала
асырап алушымен келіссөздер жүргізу және әрекеттер арқылы көмек көрсету.
Қажет жағдайда консультация, бала ... алу ... ... соң ... мүмкін.
Шотландияның 1978 жылғы Заңы бойынша, сот өз юрисдикциясымен, ... ... ) ... ... ... ... ... оларға ата-аналық
құқықтары мен міндеттері берілуі туралы ... ... ... бұйрық
биологиялық ата-аналарымен, қамқоршыларымен, бала мен ата-ананың
арасындағы өзара ... ... мен ... ... ... ... ... басқа да құжатпен, қамқоршының құқығы бала асырап алу туралы
бұйрығымен жойылмайды делінсе, онда қамқоршының ... мен ... Бала ... алу ... ... ... ... 21 жасқа толған ерлі-зайыптылар мен некеге тұрмаған жеке
тұлғалар да бере ... Бала ... алу үшін ... мен ата – ананың
рұқсаты қажет. Егерде ата – аналар өздерінің ... ... ... қажет етілмейді [49, 71-72 б.].
Қарастырып отырған мәселе, әр түрлі мемлекеттердің арасындағы екі
жақты ынтымақтастық, аймақтық және ... да ... ... ... ... шарттардың жалпы саны көп емес. КСРО-да , кейін ... 1965 жылы ... ... ... ... мойындау мен
қолданатын құқықтың ... ... ... ... ... бала ... ... іс жүргізу аспектілері, соның ішіндегі бала
асырап алудың ісін шешу саласында, қатысушы – ... ... бөлу ... орын ... ал ... ... Конвенция бала асырап алушы мен асыранушыға ... ... ... ... бірі ... ... табылады:
1989 жылы 20 қашарда қабылданған БҰҰ-ның «Бала құқықтар ... жылы 29 ... ... ... ... және ... ... алуға қатысты ынтымақтастығы туралы» Гаага Конвенциясы
[50];
1967 жылы 24 сәуірде қабылданған ... ... алу ... Европа
Конвенциясы [51];
1980 жылы қабылданған «Халықаралық балаларды ұрлау ... ... ... ... жылы 20 ... ... БҰҰ-ның «Бала құқықтар туралы»
Конвенциясында бала (қыз баланы) асырап алудың жалпы қағидалары анықталған.
1994 жылы ... ... бұл ... қосылған.
Конвенцияның 21 бабына сай, қатысушы мемлекеттер бала ... ... ең ... баланың мүддесі туралы есебімен қамтамасыз етіп ... Бала ... алу, ... заңнамалары мен тәртіпке сай тек қана
құзырлы ... ... ... ... ... ... бала (қыз ... асырап алу, балаға күтім жасаудың
альтернативті әдісі ... ... ... егер бала ... берілмесе немесе орналастырылмаса, егер бала ... ... кез ... қолайлы күтімнің жасалуы мүмкін болмаса;
• мемлекеттің ішінде бала (қыз баланы) асырап ... ... ... мен ... ... дәл сондай нормалар мен кепілдер
басқа мемлекетте баланы (қыз баланы) асырап алуды жүзеге асырған кезде
қолданылуы ... ... ... бала (қыз ... асырап алынған жағдайда, баланы
орналастыру , сол ... ... ... қаржылық пайдаға
әкелмеуін қамтамасыз ету ... ... ... ... деген шараларды
жасауы тиіс [43].
«Балаларды қорғау және баланы ... ... ... ... туралы» Конвенцияға Гаагада 1993 ... 29 ... ... және ... ... ... БҰҰ Конвенциясы, «Әлеуметтік және
құқықтық принциптер туралы» БҰҰ декларациясы, БҰҰ Бас ... ... 3 ... 41/84 ... негізінде қабылданған, 52 ... ... 76 ... ... ... ... ... мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету,
оның негізгі құқықтарын құрметтеу және балаларды ұрлау, сату немесе олармен
сауда жасаудың алдын алу, ... екі ... ... бала асырап алу
процесінің заңдылығын және баланың ең жақсы мүдделерін ескере отырып,
баланы  бала ... ... ... ... және оның ... ... және балаларды ұрлау, сату немесе олармен ... ... ... ... ... ... ... дамытуға ықпал етуге шақырады.
Конвенция алғаш рет халықаралық бала асырап алуды, халықаралық және
үкіметаралық танып ресми ... ... ... бала ... алу мен ... ... үрдісін реттеу үшін,
Конвенцияның жағдайын бақылап отыратын орталықтанған органды ... ... ... осы ... ... (аккредитациядан өткен
жеке тұлғалар мен ... ... ... ... ... құруға ұсынады. Конвенцияда ... ... бала ... ... ... ... ... шетелдік бала
асырап алу баланың мүддесімен жүріп жатудың ... ... ... ... ... ... органдардың, олармен
уәкілденген ұйымдардың міндеттерін және бала асырап алудың ... Бала ... ... ... 23 ... сай, сол ... құзырлы органдармен куәландырған мемлекет, осы Конвенцияға сай,
басқа Келісуші Мемлекеттерде заңдық күші бар деп ... Егер бала ... ... ... ... ала ... ... мемлекеттің жария
тәртібіне қайшы келген жағдайда ғана бала ... ... ... бас ... (24 бап). Бала ... ... салдары анықталады. Халықаралық бала
асырап алу қызметіне байланысты ешбір адам қаржылық ... ... ... ... табуды көздемеуі қажет (32 бап).
1993 жылға Конвенцияда шетелдікпен бала асырап алу анықтау тәртібі
анықталады. ... ең ... ... баланың тұрғылықты тұрып жатқан
мемлекетінде ... ... ... бала ... алу баланың
мүддесіне жауап беруі туралы қорытынды болып табылады [53].
Конвенцияның қағидалары мен негізгі жағдайлары:
Мақсаты: Халықаралық бала ... ... ... ... ... мен бала ... ... қорғау, сонымен қатар
балалар саудасы мен ... да ... ... ... рет ... бала ... алудың, халықаралық
және үкіметаралық тануы ресми түрде қалыптасқан.
Конвенция балаларды орналастырудың келесідей артықшылықтарды ... ... бала ... ... қамқорында қалу үшін мүмкін деген
шараларды қабылдау керек. (Преамбула)
2. Бала ... елде ... ... ... бала (қыз ... ... алу
Конвенция қатысушы-мемлекеттердің арасында балаларды асырап алу үшін
минималды стандарттар мен шараларын, сонымен қатар баланың
мүддесіне сай келетін ... бала ... ... қамтамасыз ету
үшін қауіпсіздік шараларын анықтап отыр.
Әрбір ел, Конвенцияға сай анықталған міндеттерді орындайтын және ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
органды тағайындау қажет. 6-9 баптар.
Жіберуші мемлекет, «қандай балалар асыранып алуы және биологиялық ата-
аналардың жанұяларынан шығарылу мүмкін», деген анықтауларына ... ... ... бала ... ... ... жақтардан «еш бір ақысыз»
келісімдерін алуды қамтамасыз ету қажет. 4 баптың b және 3 ... ... бала ... алушыларға консультация ... ... ету және ... бала ... ... ... сай келуін анықтауы қажет. 5 баптың а және б ... ... ... ... 5 және 4 ... сай шарттарды
орындамағанша, болашақ бала асыра алушылар мен биологиялық ата-аналармен
немесе қорғаншылар ... кез ... ... ... ... ... бала асырап алушылардың орталықтанған органдарынан
мыналарды талап етеді:
1. Баланың шығу тегіні туралы ... бар ... ... (жеке басын,
бала асырап алудың заңи ... ... ... ... ... ... ... медициналық мәліметі,
баланың ерекше қажеттіліктері мен жанұясы жайындағы мәліметті қоса
алғанда)
2. Заңнамаға сәйкес, ... бала бұл ... ... үшін ... тегі мен ... ата-аналардың мәліметі туралы, медициналық
ақпаратты сақтау қажет.
3. Жіберуші мен ... ... бала ... ... ... ... ... болдырмау мен Конвенцияға қайшы келетін барлық
тәжірибені жою шараларын қолдану қажет. 8 бап.
Бала асырап алу жөнінде ... ... ... мен ... ... ... ... немесе орталықтанған
мемлекеттік органмен анықталған аккредитациялық ұйымнан
рұқсат алған кезде ғана, бала асырап алудың бөлек жағдайларын ... ... ... ... алу ... ... жарлығымен шешілген болса,
Конвенцияның басқа да қатысушы – ... ... ... ... ... қабылдаушы мемлекетте қайтадан бала асырап алуды қажет
етпейді [54, 1-14 б.].
1967 жылы 24 сәуірде ... ... ... алу» ... Европа
Конвенциясы Страсбург қаласында жасалды. Оны көбінесе бала асырап ... ... мен ... – құқықтық нормаларды унификациялауға
бағытталған 18 ... ғана ... ( ... ... ... ... ... Латвия және тағыда басқа). Осы Конвенцияда
бір мемлекетте жасалған бала (қыз ... ... алу, ... қатысушы
мемлекетте орныдалу шарттары анықталған. Конвенция асырап алынған бала,
асырап алушының туған баласындай құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... және заңмен кәмелеттік жасқа толмаған
деп анықталған балаларды асырап алу деген сөз ... жылы ... ... балаларды ұрлау азаматтық
аспектісі» туралы Конвенциясы. 1980 жылы қабылданған Конвенцияда бекітілген
негізі мәселелерінің бірі, ... ... ... ұсталып отырған
немесе заңсыз көшірілген балаларды ... ... ету. ... ... ... үшін арнайы өтінішімен бару қажет: осы Конвенцияда өтініш
берушінің жеке мәліметтері бар ... және ... ... ... заңсыз көшіргендігі туралы ақпараты мен жағдайы бекітілген. Өтініш,
балаларды ... ... ... ... ... осы Конвенцияның
қатысушыларымен арнайы қалыптастырған, мемлекеттердің ... ... ... ұстау мен заңсыз көшірілуі орын тапса, бұл мәселе сұратып
отырған мемлекеттің сот немесе әкімшілік органымен ... Бұл ... үшін 6 ... ... ... ... ... мәселенің
шешілуіне қармастан, бала заңсыз көшірілген (немесе ұсталған) күннен бастап
бір жыл өткен соң, бала ... ... ... ... көшірілуіне
қарамастан, шетел мемлекетте оның өмір сүру жағдайы өте жағымды болса,
баланың ... ... оған ... ... ... ... келтіру
мүмкіндігі туралы дәлелдерді келтірген болса, баланы сол ... ең ... ... бірі ... ... «Көшірілу» немесе
«ұсталу» түсігінің квалификациясы, сонымен қатар осы ... ... ... ... ... ... заңнамаларында емес,
конвенцияның жағдайларымен анықталады [55, 40-47 б.].
1980 жылғы Конвенция, ... және ... ... ... ... ... Дегенмен, Конвенцияның 3 бабында,
қорғаншы құқығы баланың тұрғылықты жерінің мемлекетінің сот ... ... ... пайда болуы туралы коллизиялық нормалары
бекітілген. Осыдан, қорғаншы (немесе ... ... және ... алатын тұлғаларға шарт қою үшін , сонымен ... ... ... ... ... ... бала ... тұрып жатқан
жері бойынша емес, мемлекеттің құқығы бойынша анықталады деген сөз.
1980 ... ... 1993 ... ... да ... ... бала (қыз баланы) асырап алуға қатысты мәселелерді реттеу
қызметіне жататын, орталықтанған ... ... ... ... бала (қыз ... ... ... ұсыну; конвенция шарттарының
орындалуын бақылау; баланы уақытқа қорғаншылыққа алу туралы ... [56, 334 ... БАЛА ... ... МӘСЕЛЕЛЕРІ
81 Шетел мемлекеттің құқығында және ... ... ... ... ... мәселелері
Бала құқығын қорғаудың ішінен баланы (қыз баланы) асырап алу маңызды
мәселе болып табылады [57, 585 б.]. Бала (қыз ... ... ... ... элементі, субъект болып табылады. Бала (қыз баланы) асырап алудың
негізгі коллизиялық байламы ... ... ... (қыз ... ... ... ... заңы;
Қорғаншы немесе қамқоршыға байланысты бекітіледі ... ... ... заңы [58, 254-255 ... ... ... бар бала (қыз ... асырап алу РФ-ның
«Неке және отбасы» Кодексінің 165 ... ... ... реттеледі. Осы бапқа сай, бала (қыз ... ... ... ... ... егер:
РФ –ның азаматы болып табылатын балаға қатысты, шетел
азаматтарымен ... ... жоқ ... ... –ның азаматы болып табылатын балаға қатысты, шетел
азаматтарымен немесе ... жоқ ... ... территориясынан
тыс жерде;
Шетел азаматы болып ... ... ... ... ... Ресей азаматтарымен;
Шетел азаматы болып табылатын балаға ... ... ... территориясында жүзеге асырылса [57, 586 б.].
1995 жылы Отбасы Кодексін қабылдағаннан кейін, Ресей Федерациясының
заңнамасында Ресей ... ... ... ресейлік баланы
бала (қыз баланы) асырап алу ... ... бала (қыз ... ... ... заңын қолданылады.
РФ-ның Отбасы Кодексінің 165 бабы, 1тармағының 1 ... сай, ... ... табылатын баланы Ресей территориясында шетел азаматтарымен
бала асырап алу (соның ішінде бала ... ), ... ... азаматтығы
елінің заңы қолданылады (егер, ол азаматтығы жоқ тұлға болса-өтінішін беру
кезінде тұрғылықты тұрып ... ... заңы ... жүзеге асырылады).
Ресейде ресейлік баланы асырап алу кезінде ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... және ... ... болып табылатын елдің
заңнамаларында бекітілген тәртібін сақтау тиіс. Көп жағдайда бала асырап
алушы баланы өз ... алып ... ... бала ... алу ... ... ... заңнамаларын қолдану, шетел мемлекетінде
бала асырап алу қалпын ұстап тұруды қамтамасыз етеді. ... ... ... коллизиялық байламдарды қолданады, бірақ олар онда
екі жақты коллизиялық нормаларда қалыптасады [58, 255 б.].
Дегенмен, ресейлік заң бала ... ... ... заңымен
шектелмейді. РФ-ның Отбасы Кодексінің 165 бабы, 1 тармағының 2 ... ... ... Ресей азаматы болып табылатын баланы, ... ... жоқ ... асырап алу кезінде де ресей заңнамасының
нормалары сақталу қажет. Көптеген елдің заңнамалары, бір-біріне ... ... ... мен ... ... ... жеке заңының байламдарын
қолданады. Кейбір жағдайда, ... және ... ... ... ... (мысалы, Венгрияда). Осындай жағдайда балаларға екі жақтан
қорғау жүргізіліп отырған ... ... ... ... (қыз ... ... азаматы елінің заңы) және ресей заңнамаларымен [59, 491-496 б.]. Егер
екі елдің де ... ... бала (қыз ... ... алу ... Жеке ... ... әр түрлі комбинациялар қолданылады: күйеуі
азаматы болып табылатын елдің заңы, ... ... ... ... елдің
заңы, ортақ азаматтығының заңы. Тұрғылықты тұратын ел заңында да ... ... ... ... қарастырылып отырған мәселеге, аталып
өткенге қоса, сот заңы мен еркіндік заңы әлі де қолданылады [58, 255 б.].
Сот ... ... ... заңы ... ... ... ... және шектелген. Ресей Федерациясының құқықтық жүйесінде ... 1995 жылы ... ... ... ... ... қолданыста
болмаған. Ресей Федерациясының территориясында шетел мемлекетінің азаматы
болып табылатын баланы асырап алу кезінде РФ-ның ... ... ... ... ... ... міндетті емес. Бұл жағдайда бала
азаматы болып табылатын мемлекеттің заңды ... мен ... ... алу ... Сонымен қатар, бала (қыз баланы) асырап ... ... ... бала азаматы болып табылатын елінің заңнамасында
көрсетілсе, асыранып алынған ... ... алу ... ... табылады.
КСРО –да бала асырап алу туралы ... ... ... неке және ... ... республика одағы мен КСРО
заңнамаларының Негізінде (1968 ... 35 ... [60], ... (1969 ... 220 ... ... қатар, КСРО-ның Консулдық
жарғысында (1976 жылғы) орын алған. БКСР –да ... ... ... ... ... қатысты бала (қыз баланы) асырап алудың тәртібі
ерекше. Ол келесідей жүзеге асқан: әдетте бала (қыз ... ... ... ... өтініші бойынша бала (қыз баланы) ... ... жері ... ... ... ... депутаттарының Кеңесінің,
атқарушы органдардың облыстық комитетінің шешімімен жүзеге асқан.
Кеңестік балаларды шетел азаматтарымен немесе кеңес азаматтары шетел
балаларын (қыз ... ... алу ... арнайы заңнама болған емес,
осындай бала (қыз баланы) асырап алу жалпы ... ... ... ... және қалалық атқарушы комитеттің ... ... ... ... ... территориясынан тыс
кезде – консулдық мекемелермен сондай-ақ КСРО-ның Консулдық Жарғысымен ... ... ... 45 ... ... бала ... ... егер бала
асырап алушылар мен асыранушы бала КСРО-ның азаматтары болса және ... ... ғана ... ... ... ... бала асырап алу
актісінің КСРО-да танылуы үшін бұл басты және міндетті шарт болып ... ... ... келгенде басқа жолды таңдаған, өйткені бала
асырап алу белгіленген тәртіптің ... ... ... ... ... келмейтін және шетел мемлекеттің ... ... бір ... ... болса бала асырап алуды танылмаудың ... ... ... ... ... осы мәселеге қатысты үш тәсіл
қалыптасты:
Шетел элементінің қатысумен бала ... алу бала (қыз ... ... жеке ... ... (мысалы, Австрияда, Германияда,
Швейцарияда);
Бала асырап алу ... ... ... ... ... ... Республикасында) Англияда бала (қыз баланы) асырап алу
туралы бұйрығы ағылшын сотымен шығарылады, ағылшын құқығына бағынады.
Бұл елде бала ... алу заңы 1967 жылы ... ... алу ... ... ... ... қабылданды. Осы заңға сәйкес
ағылшын ... егер бала ... ... мен ... ... ... ... тұратын болса, бала ... ... ... бала ... алу ... бұйрығын шығарады;
Үшінші топтағы мемлекеттер асырап алынған баланың шектелген жеке
заңының қолданысымен бала асырап алушылардың жеке заңымен реттеледі.
Жеке заңы, ... ... ... ... азаматтығының заңы
түсіндіріледі (Ресей Федерациясы, ... ... ... ... ... ... әлі ... дейін осы мәселені шешетін бірегей нақты тәсіл
жоқ. Бала (қыз баланы) асырап алушының ... ... ... ... ... ... алушы бала (қыз баланы) асырап алу туралы арызды берген
кезде азаматы ... ... ... ... қолдану халықаралық
тәжірибеге сай [61, 404 б.].
И.М Кузнецованың көзқарасы бойынша, бала асырап алу кезінде ... ... ... «шетел мемлекетте бала асырап алудың тұрақтылығын
қамтамасыз етеді, осымен бала асырап алуды жүзеге асырған сатысында баланың
мүдделері сақталады» [62, 113 ... ... ... жеке заңы» байламын қолдану баланың мүдделерін
кей жағдайда сақталмайды, өйткені шетел ... бала ... алу ... ... ... ... ... жас мөлшері өзге болуы мүмкін, ... ... мен ... ... бала ... жас мөлшері өзгеше
көрсетілуі мүмкін, кәмелеттік жасқа толған азаматтармен бала асырап ... ... ... бала ... ... ... ... болып табылатын
тұлғаларға бала асырап алушыларға қатысты өзге де ... ... ... ... ... ... таңда бұл тәсіл тәжірибеде көп
қолданылмайды бірақ, Беларусияда осы тәсіл, ескі ... ... ... Неке және ... ... ... 233 ... 2
тармағына сай, шетел территориясында тұрақты тұратын шетел азаматтары ... жоқ ... ... шетел территориясында тұрақты тұратын
Белорусияның азаматы болып табылатын азаматтарға Беларусия территориясында
бала асырап алу Кодекстің 13 ... ... ... ... құқығын
қолдану Беларусияның негізгі құқықтық тәртібіне қайшы келуі мүмкін деген
қорытынды жасауға болады.
Осы мәселенің үшінші тәсіліне келетін ... бала (қыз ... ... мен ... ... ... құқықтарын қолданудың жиынтығы. Яғни,
шетелдік бала (қыз баланы) ... алу ... бала (қыз ... асырап
алушының заңы қолданылады, ... ... ... баланың мемлекетінің
азаматы болып табылатын жағдайларды еске отыра ... Осы ... ... шешу ... баланың мүддесіне толықтай жауап береді, өйткені
балаға екі жақтан да ... ... ... бір ... ... тәртібімен де, екінші жағынан баланың азаматтығы болып
табылатын заңнамасының тәртібі бойынша қолданылады. Егер осы ... ... ... бала (қыз ... ... алуға жіберілмейді [63,
407 б.].
Қазіргі таңда аталған мәселелер ... екі ... ... ... ... ... ... қылмыстық
істердің құқықтық көмегі туралы Белорусь Республикасы мен Польша Республика
арасында ( 1994), ... ... мен ... ... ... (
1994), Белорусь Республикасы мен Литва Республика ... (1992) ... ... ... ... ... ... бала (қыз баланы)
асырап алу немесе оны ... ... ... ... ... бала ... асырап алушының азаматы болып табылатын мемлекеттің заңын ... ... ... ... және ... ... ... көмек көрсету туралы» ТМД ... үшін ... ... ... ... ... ТМД мемлекеттеріне
қатысушылардың Конвенциясына сай, бұл мәселе бойынша құзырлы ... ... ... бала (қыз ... ... ... табылады, егер бала (қыз баланы)
асырап алушы – ... ... әр ... ... ... ... ... тұратын немесе келу орны белгілі бір мемлекеттің
территориясында орналасқан мекеме болып ... ( 37 ... 4 ... ... байланысты мәселе бойынша әмбебап халықаралық
конвенцияларға келетін ... 1965 жылы ... ... алу ... ... қолданылатын құқық пен тану юрисдикциясы туралы» Гаага конвенциясы
қабылданды. Бірақ бұл Конвенцияны кейін КСРО мемлекеттерінің ... ... ... келесідей жағдайды қарастырды: бала (қыз
баланы) асырап алушының ұлттық заңнамасында бекітілген бала (қыз ... ... ... ... ережелері ескерілу қажет, егер Конвенцияны
ратификациялаған болса; бала (қыз ... ... ... ... мүшесі
болып табылмайтын тұлғалардың бала (қыз баланы) асырап алуға келісімін беру
туралы мәселесіне қатысты баланың ... заңы ... [64, ... ... ... ... алу туралы» Европа Конвенциясы бала (қыз
баланы) асырап алу туралы унификацияланған ... ... мен ... ... ... ... құқықтық салдары мазмұндалған. Бұл Конвенция
Европа кеңесіне ... ... ... ... жеке ... бойынша Гаага конференциясының ... ... бала ... алу ... ... мен бала
құқықтарын қорғау туралы» 1993 жылы 29 мамырда ... ... ... тілі екі ... ...... және ... IV тарауы халықаралық бала (қыз баланы) асырап алуға қатысты
өзінің шартын орнатады. Конвенцияға сай, бала (қыз ... ... ... ... бала ... алғысы келетін мемлекеттің инспекциясына
емес, олардың тұрақты тұрып жатқан мемлекетінің Орталық ... ... бала (қыз ... ... ... ... ... қатысты мынандай қорытынды жасауға болады, әрбір мемлекет бала
(қыз баланы) асырап алу ... ... ... ... бала ... асырап алудың (бірқатар мұсылман мемлекеттерінен басқа) қалай
реттелетіні жайында біледі. Бұл, сол елде дініне, ... ... ... мен өмір сүру жағдайына байланысты. Отбасы құқықтық
қатынастарын реттейтін нормаларды ... сол ... ... ... тікелей байланысты, сондықтан осы ... ... ... ... Халықаралық бала асырап алудың ұйымдасқан мәселелері мен оларды
алдын алудың мүмкін ... ... ... ... ... ... мен Қазақстандағы
тәжірибелермен салыстырып оларды алдын алудың мүмкін жолдарын ұсындық.
Ресей азаматтарымен балаларды асырап ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық жағдайдың төмендігі, соның ішінде тұрғын –
үй мәселелері сонымен қатар өз балалары бар жанұяларға ... ... ... ... отыр. Осылайша ресей азаматтарының ... ... ... ... ... ... ... балары бар жанұялар.
Ресейлік бала (қыз баланы) асырап алушыларға бала (қыз ... ... ... ... ... балалық денсаулық сақтау жағдайының төмендігі болып
отыр. Медициналық қызмет көрсетудің коммерциялануы ата ... ... бала (қыз ... ... ... ауру ... ... үмітін
үзіп келеді. Бұл мемлекеттің ішінде бала (қыз баланы) асырап алуды тежейтін
басты фактор болып ... ... ... ... ... ... бала (қыз ... асырап алушыларды шын мәнінде
жоқ, ... ... ... бар екендігін көз жеткізіп
«қорқытады». Өз кезегінде заңсыз шетел агенттерінің өкілдеріне бала ... оның ... ... ... видео мен фото съемкасы
жүргізіліп беріледі. Өз азаматтармен бұл ... ... ... ... азаматтарына белгілі бір аурумен ауыратын бала ретінде
баланың құжаттарында ... ... Шын ... бала ... сау ... беріледі, бірақ осындай «қызмет» көрсеткені үшін мед
қызметкерлер бала асырап алушылардан немесе ... ... ... 2003 жылы ... ... ... ҚК-нің 152 бабының ... «в» ... сай ... іс ... Істі ... ... облысындағы балалар үйінің бас дәрігері халықаралық бала ... ... ... ... В.А ... ... асырап алудың
тиімділігі туралы мәліметті заңсыз ұсынды. Оған қоса бала ... ... ... бұл ... ... отырған. Осындай делдалдың
салдарынан нәтижесінде «жалған» диагноздарымен 16 бала анықталды. Қазіргі
жағдайда заң ... бала ... ... ... ... кедергі
келтіретін жаңа талап қойып отыр. ... ... ... кодексіне
өзгерістер енгізу туралы» Федералды ... сай бала ... ... ... ... сай тұрғын үйді иеленуі тиіс.
Бірақ елдің 60% халқы осындай тұрғын үйі жоқ ... ... Бала ... жалақы мөлшері анықталған баланы қамтамасыз ... ... ( ... ... – 3475 ... Осы жағдайларды көре отыра
заңшығарушы халықаралық бала асырап ... ... ... ... ... ... азаматтары ауқатты болған жағдайда ғана бала асырап ала алады.
Егер ішкі заңнама ... ... ... ... азаматтарын, соның ішінде
олармен бала асырап алу ... ... мен ... қорғамаса
халықаралық құжаттардың артықшылығы жайында сөз қозғау ... ... ... ... туындайды: шынымен жаңа талаптар сәтті бала асырап алуға және
асырап алынған ... ... ... ... ... бола ала ... материалдық кірісі мен тұрғын үй болмаған жағдайда бала ... ... алу ... ... ... бала ... ... кандидаттардың
моралды – этникалық жағдайларынан материалды аспект ... ... ... ... бала мен бала ... ... арасындағы өзара қалыптасатын
мейірімділік, сенімділік, жақсылық жағдайлары баланы ... алу ... ... ... ... ... ... облысында баланы соттан бұрын
жанұяға беру ... ... ол бала ... ... мен асыранып
алынған баланың арасындағы жеке контакт маңызды болып отырғаны өз дәлелін
тауып отыр. Бала ... алу ... ... ... жету ... институт ретінде қарастырмау қажет.
Тәжірибе кезінде бала асырап ... ... ... ... да ... қиыншылықтармен кездесіп отырады, әсіресе егер бала
асырап алушылар болып шетел азаматтары табылса. Осы ... ... ... ... ... территориясында бейімделуі жайында сөз болып
отыр. Бұл екі ... ... ... ... ... ... отыр. Мамандардың айтуы бойынша мұндай қарама-қайшылық әр ... ... ... ... ... Бала асырап
алушы өзіне қалыпты ортада өмір сүріп ... ал ... ... бала ... не ... ... әдет-ғұрпын білмейді. Көптеген бала асырап
алушылардың көзқарасы бойынша ресейлік балалар мәдениет жүгінсіз ... өзге елде оған ... ... соғады дейді. Бірақ осы жағдайда
шетел жанұяда, ресейлік жанұядағыдай асырап алушы балаға берілетін ... ... ... ... ... Зерттеудің нәтижесі
көрсеткендей асырап алушы балалар өзінің физикалық түрлерінен ыңғайсыздығын
сезінеді, өзінің ... ... ... ... ... қосарлануы»
анықталады, нәтижесінде әлеуметтік және психологиялық мәселелерге әкеліп
соғады. Сондықтан халықаралық бала (қыз ... ... алу ... ... ғана қарастыруға болмайды. Асыранып алушы балалар сол
елге өзінің ... ... ... ... ... ... ... асыранып алынған бала психологиялық дискомфортты
сезінеді [65, 71-78 б.].
Бала ... ... ... ... ... өз жанұясын табу ғана емес,
бала асырап алу кезінде баланың мүдделерін есепке алу ... ... ... ... ... бала асырап алу кезінде сақталуы тиіс мәдени,
этникалық, ұлттық қажеттіліктердің құрылымы жатқызылады [66, 25-31 ... ... ... VII ... ... элементінің қатысуымен
отбасы қатынастарына қатысты отбасы ... ... ... Осы ... ... ... әрекет еткен неке және отбасы
заңнамасынан басаты ерекшелігі болып шетел құқығының нормалары ... ... 15 ... 4 ... сай ... ... құқықтың нормалары мен қағидалары, халықаралық шарттардың
ұлттық заңнамадан басым болып отыр. Осыған ... 2006 жылы 20 ... ... ... Сот ... «Бала асырап алуға қатысты ... ... ... ... ... ... қабылдаған Қаулысына сәйкес,
халықаралық құқықтың жалпыға бірдей ... мен ... ... ... ... және ... асырап алу саласында РФ-ның
мемлекетаралық ынтымақтастығы туралы Халықаралық ережелерінде ... мен ... ... ... ... ... ... РФ-ның халықаралық шарттардың ... ... ... ... ... өзге ... ... халықаралық
шарттардың ережелері қолданылады. Бұл ережелер азаматтық іс жүргізу
құқығында ... ... 11 ... 4,5 ... ... ... алу мәселесіне қатысты халықаралық құқықтық актілерінің нормалары
құқықты қолдану тәжірибесінде маңызы зор. Олар бұл ... ... ... бар олар ... ... ... шешеді.
Тәжірибе көрсеткендей бекітілген ережелер ресейлік балаларды шетел
азаматтарымен асырап алған кезде бұзылып келеді. Соның ... ... ... білім және ғылым Министрлігінің 2001 жылдың 14 маусымда ... ... ... ... ... ... немесе емделуге
шығуды ұйымдастыру туралы» хатында баяндаған талаптарын ... ... ... ... ... ... органдарына РФ-ның кәмелеттік
жасқа толмаған азаматын олардың отбасына ... ... ... ... ... ... ... ұсынбаған; шетел азаматтары
тұрып жатқан орнынан берілетін РФ-ның кәмелеттік жасқа толмаған ... ... ... ... үшін олардың өмір сүру жағдайы жайында
құзырлы органдарымен берілетін қорытындысы болмаған; ... ... ... ... ... міндеттемелері орындалмаған. ... ... ... ... «Кросуордс Эдопшн Сервиз»
(АҚШ) пен «Чилдренс Хоуп ... (АҚШ) ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде шетел
азаматтарымен бала (қыз баланы) асырап алу тәртібін реттейтін әрекет ... ... ... Ресейлік азаматтармен бала (қыз
баланы) асырап алу артықшылықтары ... ... ... Осылайша ФРГ-
ның Г., азаматтары Омск қаласының N 3 ... ... ... бас ... жылғы Р., азаматшасын асырап алу үшін сотқа өтінішін береді. Ерлі-
зайыптылар қыз баланы асырап алу үшін ... ... бар ... ... жоқтығын және денсаулық жағдайына байланысты бола алмайтындығын
атап көрсеткен. 2000 жылы 11 наурызда Омск ... ... соты ... ... Кассациялық арызда Г., ерлі-зайыптылар бұл
шешімін болдырмай, қыз ... ... ... ... өтінді.
Азаматтық істер бойынша РФ-ның Жоғарғы Сотының Сот коллегиясы 2000 ... ... бұл ... ... еш себебінің жоқтығын көрсетіп,
облыстық соттың шешімін өзгертусіз қалдырып төмендегі ... ... Р., ... шетел азаматтарымен – Г., ерлі-зайыптылары асырап
алу мүмкіндігі мәселесін талқылаған кезде осындай асырап алу құқыққа ... ... ... Өйткені әлеуметтік және құқықтық қағидалар туралы
Декларациясының балаларды қорғау мен амандығына, әсіресе балаларды ұлттық
және халықаралық ... ... ... және ... ... ... ... отыр, сондай-ақ 1989 жылғы 20 қарашада қабылданған бала
құқықтары туралы Конвенциясының және ресей заңнамасының ... ... 123 , 124 ... ... ... ... отбасында тәрбиеленуі
үшін баланы орналастырудың артықшылықтар қағидасы сақтамаған. Отбасы
кодексінің 165 ... 3 ... сай, ... ... ... ... ... территориясынан тыс азаматтығы жоқ азаматтармен ... ... ... ... балалардың заңды мүдделері мен құқықтарын
қорғау РФ-ның халықаралық ... ... ... ... ... есепте тұратын РФ-ның консулдық мекемелермен халықаралық құқықтың
нормалардың шегінде жүзеге асырылады. Бала асырап алушылардың ... ... ... консулдық округтің шегінде орналасқан
РФ-ның консулдық мекемелерімен ... ... бала ... ... ... ... ... кірген кезден бастап үш ай
мерзімде жүзеге асырылады. Көп жағдайда осы ... ... ... ... орын ... балаларды консулдық есепке ... ... ... ... балалар туралы есебіне ... ... ... ... ... балалар туралы мәліметтер жоқ;
шынайы бала ... ... ... ... ... балалар саны аз
тұрғызылады. Мысалы, ... ... 13 бала ... ... ... есепке тұрғызудың мәліметі бойынша 9 ... 2004 ... ... 28 бала асырап алса, мәліметте 8 ... ... ... ... ... ... мерзімін
ұзартуға берген құжаттардың мерзімі 2004 жылы шығып кеткен, РФ-ның ... ... ... 2005 жылы 17 ... және 2005 ... 9 ... РФ-ның территориясында өз қызметтерін жүзеге асырып ... ... 52 ... аккредитациялық мерзімі ұзартылған.
Аккредитациялаудың мерзімін ұзартылуының заңдығын тексерген кезде ... 52 ... ... ... 31-і ... ... бұзып рұқсат етілген. ... ... ... ... кезде көптеген агенстволарда балаларды консулдық есепке
тұрғызудың мәліметтері мен есебін ұсынуға байланысты қарыздар анықталған.
Заңнаманың ... ... ... РФ-ның ғылым мен білім министрімен
2005 жылы 17 мамырда олардың аккредитациялануы жайында шешім ... ... ... ... Бас ... 2004 ... Family
and Сhildren Аgency Inc (АҚШ) қызметі есебінде жайында 13 бала осы ұйыммен
асыранып алынды және балаларды ... ... ... ... ... ... ұсынылмағаны анықталды.
Бала құқықтары туралы Конвенцияның 21 ... «d» ... ... елде бала асырап алынған кезде баланы ... осы ... ... ... ... әкелмеуі тиіс. Бұл тәжірибеде ... ... ... мен азаматтығы жоқ азаматтармен бала (қыз
баланы) асырап алу ... әр ... заң ... ... ... ... ... шетел делдалдар мен ұйымдар, адвокаттар ... ... ... ... ... және әрі ... тәрбиеленуі мен өмір сүруін қадағалаудың сәйкес құзырлы органдармен
қамтамасыз етілмеген жеке тұлғалар ... ... ... өзара
әрекеттесуі анықталған. Осыған қоса бала ... аушы ... ... ... заңнаманың бұзылуы да көрініс табады.
Осыдай әрекеттер қоғамға ... ... ... ... ... ... ... тартылады. Сондай-ақ
осы ресей азаматы немесе шетел азаматы болып табылатын балаларды ... алу ... ... ... қолдануға назардың аударылуы қазіргі
таңда қиын ... ... ... ... ... шетел мемлекеттерімен
азаматтық және отбасы істері бойынша құқықтық көмек пен құқықтық қатынас
туралы екіжақты ... жоқ ... ... ... ... Конвенциясының 20 бабы балаға қарауды
алмастырған ... бала ... оның ... ... діни ... ... мен тіл ... ескеру қажет.
Халықаралық бала (қыз баланы) асырап алу тәжірибесін зерттеу үшін
Ирландия Қазақстанның парламент ... ... ... ... ел ... 14 елінің 41 мың балаларына «екінші үйі» ... Осы елде 56 ... ... жаңа ... ... тәжірибе көрсеткендей, көптеген мемлекеттерге халықаралық
бала асырап алуды ... ... ... көп көңіл бөледі. Осы ... ... ... бала ... алу туралы унификацияланған заңда және
Ресей Федерациясының «Ата-ананың ... ... ... ... ... туралы» федералды заңда бекітілген. Оған
сәйкес, осындай балалар туралы мәліметтерінің мемлекеттік банкін ... ... ... мен осы ... ақпаратқа шетел азаматтарын қоса қол
жеткізу ... ... ... тұрып жатқан кәмелет ... ... ... алу ... бала асырап алуға көмек
көрсету туралы» заңмен реттеледі. Осы ... бала ... алу ... ... ... ... ... органдары заңнамамен бекітілген.
Ирландияда халықаралық бала асырап алу үдерісі 1991 жылы заңнамамен
рәсімделе бастады. Осы мәселемен ... ... бала ... алу
мәселесі бойынша Жоғарғы комитет айналысады. Ал жалпы алғанда бала асырап
алу мәселесі 1952 жылдан бері шешіле ... Осы ... ... бала ... ... ... ... сәйкесінше осы саладағы заңнама
жетілдірілді. ... ... ... ... ... ... кеңес
құрылды. Бірақ, 1993 жылдан бері кеңесті ... ... ... ... өйткені ирландық ... ... ... ... бала ... алу қызметі құқықтық мәселеге
қарағанда әлеуметтік мәселеге жатқызылады деген. Бүгінгі таңда бұл қызмет
денсаулық ... және ... ... жүйесіне жатқызылады және
бірінші вице-министрмен басқарылады. Бала ... алу ... ... ... ... ... шегінде қатал реттеледі. Онымен шет елден бала ... ... ... ... ... бес мемлекеттік стандарт
орнатылған. Бұл ерлі-зайыптылар және ерлі –зайыптардың әр ... ... ... ... ... туралы полиция органдарымен
дәлелденген болса; туу туралы ... неке ... ... ... ... ... туралы дәлелі бар құжаттарды ұсыну; өз
балалары ... ... ... алынған бала жайындағы, олардың
денсаулығының сипаттамасы, жанұяның ... ... ... ... бала асырап алуға ниет білдірген ерлі-зайыптылардың денсаулық
жағдайларының толық медициналық есебі; табыстары жайында анықтамалары болып
табылады.
Аталып ... ... қоса ... ... ... жатқызуға болады. Олардың бірі әлеуметтік қызметкер болуы
тиіс. Ол ... ... ... ... ескере отыра, жанұяға
сипаттаманы жасайды. Құжатпен танысуы үшін көшірмесін жанұяларға ... ... ... ... ... бала ... алу ... әрбір құжаттың дұрыстығын тексеріп, ерлі –зайыптардың бала
(қыз баланы) асырап алуға дайын ... ... ... берілетін
Жоғарғы комитетке ұсыныстарын береді. Тек сол кезде ғана әділет министрлігі
басқа мемлекеттен балаларды кіргізуге рұқсаты беріледі.
Өзге баланы ... ... ... көп ... бойы ... ... ... Осы жылдардың ішінде тек қана бес бала (қыз
баланы) асырап алу ... ... ... ... ... бұл ... ... беріледі-жанұялық сипаттағы балалық үйдің баламасы. Бала
сол жерде ... ... ... ... ... жеке түсіндіру жұмыстарын жүргізуге мүмкіндігі
бар. Сәбиді басқа жанұяға берер алдында жергілікті ... мен ... ... ... асырап алу мүмкіндігін қарастырады. Ирландияда
балалардың жетімдігі жоқ деп ... ... Ол ... ... ... ... табылады. 50-70 жылдары болған
индустриалды ... ... ... кезде шіркеу баспанасы ретінде қызмет
атқарып отыр.
Осы елдің денсаулық сақтау жүйесі де ... ... жайт ... ... ... балаларға медициналық қызмет көрсету ұйымын атап ... ... келе ... ... ... сақтаудың негізгі қағидаларынан
басқа – төлем ақысыз бен қол жеткізу, Ирландияда ауру балалармен ... ... ... ... ... және медициналық
қызметкерлер оларға өз ... ... ... ... ... ... асыранып алынған
балалардың жанұяларын көруге мүмкіндік берілген. Олар ата ... ... мен ... ... ... ... өсіп жатқан
жағдайларымен таныс болды. Осы балалар ирландиялық жанұяларға ... ... ... ... балалар үйлерінде тұрған, әрбір баланы (қыз баланы)
асырап алуға соттың рұқсаты бар, әрбір ... ... ... ... ... ... болуға құқығы сақталған, олардың барлығы
консулдық есепке тұрғызылған. ... ... алу ... ... балаға
халықаралық көмек көрсетудің қоғамдық Фондтың қызметі «Фрэнк» ... ... ... ... ... ... ... қызметі,
медициналық операцияларды төлеу мен ұйымдастыру, ағарту ... ... ... ... мен ... ... көрсету,
халықаралық бала асырап алуды жүзеге асыру жатады. Дублин қаласының билік
органдарымен, Ирландияның ... ... ... ... ... мәселесі, олардың құқықтары мен мүдделерін қорғау
бүгінгі таңда шегі жоқ екендігіне көз ... ... ... ... ... енгізуді, халықаралық қағидалар ... ... ... ... баланың, қоғамның, барлық жағынан
мүдделерін білдіретін мемлекеттік балалық саясатын, ... ... ... Осы идеялар жүзеге асырылуы үшін құқық ... ... ... ... емес ... өзара
әрекеттесуі, қоғамдық институттарды қалыптастыру маңызды рөл ... осал ... ... ... ... қалған балалар)
жағдайларын жақсартатын ... ... ... Бұл, ... ... ... мен комитеттері үшін басты мәселе
болып отыр.
Қазіргі таңда бала асырап алу мәселесі Қазақстан Республикасының «Неке
және отбасы туралы» Заңының 76 және 78 ... ... Осы ... ... ... ... бала ... алу шарттары мен мүмкіндіктерін
анықтайды. Осы мәселеге жоғарғы мүдделі болудың басты себебі, соңғы уақытта
ата-ананың ... ... ... ... әр ... ... бұзылуында болып отыр. Кейбір жергілікті органдар халықаралық бала
асырап алу мәселеге байланысты әрекет етіп ... ... ... ... санаспайды. Бұл бүгінгі таңда ... және ... ... ... орнына елімізде баланы асырап алуға тікелей
көмек көрсететін, ... ... ...... ... ... әкеліп
соқты.
Бала асырап алу мәселесін біздің елде де өркениетті жолмен шешілуі
мүмкін. Бұл мәселе, баланың ... ... ... ... ... сүруін қамтамасыз ететін қазіргі ... ... ... ... ... бала асырап алу туралы заңнаманың бүкіл тәртібін
сақтаған кезде ғана өз ... ... Осы ... ... ... білім және ғылым Министрлігінің, Президентінің әйелдер ... ... ... Ұлттық комиссияның бастамасымен Қазақстан
Республикасының «Қорғаншы және ... ... ... ... ... Сонымен қатар, бала асырап алудың ішкі тәртібін регламенттейтін
қорғаншылық құқығы ... ... ... баланы беру тәртібін
жеңілдететін құқықтық ... ... ... ... ... балалардың әлеуметтік қорғауды, кепілді, құқықтарды реттейтін
заңнамаларды жетілдіруді халықаралық «Бөбек» фондының президенті
С. Назарбаева ҚР-ның Парламентінің кездесуінде талқылады.
Балалардың құқықтарын ... ... ... құру үшін бала (қыз
баланы) асырап алудың барлық ... ғана ... ... ... ... де қадағалайтын құзырлы орган құру қажет. Шығыс ... ... ... бала құқықтары бойынша уәкілді институты (омбудсмен),
көп жылдар бойы дамыған мемлекеттерде ... ... ... ... ... етіп ... ТМД ... балалардың мәселесімен
айналысатын мемлекетаралық емес ұйымдармен өзара әрекеттесу тәжірибесі мол.
Қазақстанда конституциялық мүмкіндіктері мен қағидаларын ... ... ... ... ... бала мен бала (қыз ... асырап алу
құқықтары бойынша дербес Комитеті ретіндегі мемлекеттік жүйе болуы мүмкін.
Осы мәселе бойынша тәжірибемен ... ... ... ... стандарттарын ескеріп, Қазақстанның кішкентай азаматтарына қатысты
мемлекеттік саясатты дұрыс қалыптастыруға өз ықпалын ... ... жылы 1 ... ... ... 5394 ... ... алынды, олардың ішінде 4750 бала АҚШ азаматтарымен ... Бұл ... ... ... ... Бас прокуратурасының
коллегиясында халықаралық шарттардың қолданылуын ... ... ... ... ... Бас ... ... ҚР-ның шетелде консулдық мекемелері мен ... ... ... ... ... ... ... реттейтін
нормативтік-құқықтық актілердің көптеген ... ... ... ... алған: ҚР-ның Сыртқы істер Министрлігінің жағынан қажет
бақылаудың жүргізілмеуінен ... елге бала (қыз ... ... ... ... емес және ... емес ... түсіп отырған; психикалық
аурумен ауыратын және қылмыс жасағаны үшін қылмыстық ... ... ... ... ... ... алып ... мәселеге қатысты келесі ... ... жөн: ... бала асырап алу саласында ынтымақтастығы мен ... ... ... ... ... шарттар жасалған елдермен ғана
қазақстандық ... ... ... ... туралы заңнамаға өзгерістер
енгізу қажет. Екіншіден, үлкен жастағы, жынысы бір некеде ... ... ... мен ер адамдармен бала (қыз баланы) асырап алуға тыйым салу
қажет [3]. 1999 ... ... ... 2003 ... маусым айлары арасында
Алматы қаласында ...  339, ал ... ... 586 ... бала) асыранып алынды. Шeтeлдіктерге бала (қыз бала) асырап ... ... ... етіп ... ... ... ... көмегін
тигізіп отыр. Осындай фондтың әр біреуі бала (қыз ... ... ... ... ынтымақтасады. Шетел азаматтарына мысалы «Уорлд
партнерз адапшин» агенттігіне Қазақстанда бала (қыз баланы) ... ... ... ... беру жеткілікті болып ... Өз ... ... ... ... белгілі бір қазақстандық қоғамдық
ұйымына барлық қажет деген заңи құжаттарын ... мен ... ... ... бала ... алу ... ... шыққан соң шетел азаматы
Қазақстан Республикасының шекарасынан тыс ... ... ... қоры ... ... ... жібереді. Сонымен қатар
белгілі бір ақша соммасы бала ... ... да ... ... ... ... ақпан айында Бостандық ауданының № 2 соты АҚШ ... ... ... ... ... ... қыз баланы асырап алу туралы арызын
қанағаттандырды. Бала (қыз ... ... ... ... мен ... арасында 11 күн өткен. Ал бұл бала мен бала ... ... ... ... ... екі апта да емес, сонымен қатар осы
мәселеде қағазбен жұмыстары өте ... ... бұл ... ... бала ... алу ... ... теңестіріледі. Бұзушылықтардың ішіне:
потенциалды бала (қыз баланы) асырап ... ... ... тұру есеп
журналының жүргізілмеуі; болашақ баламен немесе қыз баламен екі апта бойы
міндетті ... ... ... ... ... алматылық білім
департаменті бала (қыз баланы) ... ... ... ... бала ... ... туралы мәлімдеме мен медициналық қорытындысымен танысқаны
туралы ... ... ... ... ... Сонымен қатар, мысалы
«Семейный очаг» атты ... фонд ... ... ... және
ғылым Министрлігінің рұқсатымен 2000 жылдан бері жыл ... ... ... балаларды АҚШ еліне жіберуді ұйымдастырады. Жаз бойы
балалар американдық отбасында қамқоршы және ... ... ... ... ... ... жатады. Демалушылардың тізімін ... ... ... ... ... ... екі ... және 2002 жылы жасалған) ... төрт ... ... ... ... ... Нәтижесінде «демалуға» барған ... сол ... ... ... ... өткен жағдайлар фондтар бала (қыз баланы) ... ... ... лицензиясы бар агенттіктер ретінде тіркелмейінше, шетел
азаматтарымен жіберілетін барлық қаражаттың ... ... ... бірлестіктерден салық алынбайды) өз көрінісін тауып отырады [69].
Заңда логикаға сыйымды келесідей талап бар – әр ... ... мен ... ... алуға тыйым салынады. Дегенмен Алматыда
ағасы бар қыз баланы американдық азаматтармен асырап алуға ... ... Бұл ... ... ... да сөз болып отырған жоқ. Сол қыз
балада інісінің бар ... ... ... ... да білмеген.
Осындай ұқсас оқиға Алматының бір өзінде ғана 41-і анықталған.
Сондай-ақ қазіргі кезге дейін ... ... ... әлі ... ... ... және отбасы туралы» кодексінің 209 бабына сәйкес елшілік
және консулдық ... ... ... ... ... ... ... міндеттемесі жүктелген.
Қазіргі уақытта Америкада кезінде Австралиялық ерлі-зайыптылармен
асыранып алынған алты ... ... қыз бала ... ... Жағдайға
байланысты (Австралияның билігі қыз баланың кіру визасын ... ... қыз бала ... ... жете ... жоқ. Қазіргі таңда ол
Қазақстан еліне де ... ... ... ... ... ... ... бұзылған жағдайда балаларды қайтару ... ... ... ... ... ... ... келесідей жағдайға
тап болып отыр. Қазақстан территориясында ... ... ... ұйымдардың 28 шетел өкілдері қызмет етіп ... ... ... ... ... ... қорғаншы және қамқоршы органдардан
және заңды және жеке ... ... ... территориясында бұл
қызметпен айналысуға заңмен тыйым салынған [70]. Шетел азаматтарымен баланы
асырап алу тәжірибесі ... ... ... бала асырап алудың
жағдайларымен тікелей байланысты. Жоғарыда аталып өткен мәселелерді ... ... ... ... ішінде бала асырап алуға тарту үшін
ынталандыруға бағытталған бірқатар шешудің жолдарын атап көрсетуге болады.
Біріншіден ... ... ... ... ... ... ... жанұяда
тұрып жатқан балаларға қатысты өгей әке мен өгей шеше үшін бала ... ... алу ... ... ... ... түрде неке
қатынастарында тұрып жатқан азаматтармен бала асырап алуға ... ... бала ... ... жанұяларға қатысты мемлекеттік жағынан
көмек көрсету керек, бала (қыз баланы) асырап ... ... ... көрсету. Мемлекеттік жағынан мұндай қолдау көрсету
материалдық көмек көрсетумен ... ... Ол ең ... баланы өз
жанұяларына тәрбиеге алған тұлғаларға бір уақытылы жәрдемақы мен ай сайынғы
төлемдердің төленуі болып табылады. ... ... ... ... алу үшін елеулі жеңілдіктер ұсынылады; АҚШ-та бала ... ... ... 10 мың АҚШ-доллармен сонымен қатар, балаға берілетін
ай сайынғы жәрдемақы 900 доллармен ... бала (қыз ... ... алуды реттейтін нормалар нақтылауды
қажет етеді, яғни бала асырап алу үдерісіне қатысатын агент ... ... ... ... ... ... бала (қыз баланы) асырап
алушыларға ... ... ... ... және ... ... алу
құқығымен қамтамасыз ету.
Төртіншіден, бала (қыз баланы) асырап ... үшін ... ... ету. ... ... бала мен оның ... жұмыс
істеу үшін арнайы мамандар кадрларының даярлаусыз жүзеге аспайды. Мысалы,
АҚШ-та әр түрлі саладағы ... ... ... ... бала (қыз баланы) асырап алған отбасына бала арасындағы жеке
байланыс ... ... ... ... құрылған. Сонымен
қатар олар басқа елге қоныс аударған балаларға да сол елге ... ... ... ... бала (қыз баланы) асырап алу орталығында алты
әлеуметтік мұғалім, екі психолог, жеті ... ... ... ... Жаңа отбасында жетім балалардың бейімделу
мәселесін батыс елдерде діни ... мен ... ... рөл ... ... біздің қоғамымызда бала (қыз балаға) асырап ... ... ... ... ... ... соқпайды. Мысалы
Батыста бала (қыз баланы) асырап алу қалыпты жағдай болып отыр. Оларда
отбасын құру мен ... болу ... ... ... ... ... ... отандастарымызда қалыптасқан психологиялық бөгеттер болмайды.
Асыранып алынған баладан ол асыранды бала ... ... ... сақтамайды.
Мысалы, Ресейде де Қазақстанда да қазіргі уақытқа дейін бала (қыз баланы)
асырап алуға қатысты ... ... ... ... жасап отыр:
өзге адамдар ол бала туған емес ... ... деп ... ... ... көшіп, жалған жүкті болады. Бала (қыз баланы) асырап алушылардың
айналасындағы қоршаған таныстардың, достарының көзінше ... ... ... ... жағдайды жасау мен жаңа отбасында бейімделуінің
орнында басым болып ... Егер бала ... ... деген көзқарасы дұрыс
болған жағдайда ғана осы ... өз ... ... еді.
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚР-ның Конституциясының 1 бабында жарияланған адам құқықтары ... ... ең ... ... қатысты оларды қамтамасыз
ету ретінде қарастырылады.
Балалардың қорғаныс дәрежесі - кез ... ... ... ... ... ... ... индикаторы. Балалар -
әлеуметтік-экономикалық тұрақсыздықтан ең көп дәрежеде зардап шегетін
азаматтардың ... ... ... көп ... ауыр ... дәстүрлі отбасылық қатынастардың күйреуі, ажырасулар санының артуы
балалардың ... ... ... әсер етеді. ... ... ... ... мен ... қорғау біздің
көзқарасымызша оның тәрбиесін отбасылыққа барынша жақын қамтамасыз ету және
оның отбасында тәрбиелену құқығы ... ... ... ... ... «Әр ... - ... қағидасымен емес, «Әр балаға - отбасы»
қағидасымен шешілуге тиіс. Бұл тұрғыда ата-аналар ... ... ... түрі ... ... қазіргі кездегі Қазақстанның ... ... бала ... ... ... және кең таралған
құбылыс ретінде қалыптастырмау қажет. Алайда, бұл институттың басты мақсаты
болып, Гаага ... ... ... ... ... ... ... ету үшін барлық шараларды қолдану қажеттілігндн
болып отыр. Осыған сәйкес, Қазақстан Республикасындағы ... ... алу ... заңнаманы жетілдіру қажет. Олар:
Парламенттің қарауында сондай-ақ халықаралық бала асырап алуды
реттеуге және шетелдіктер бала ... ... ... мемлекеттік органдар
тарапынан бақылауды күшейтуге бағытталған «Неке және отбасы туралы» ... ... алу ... бойынша өзгерістер мен толықтырулар
енгізу туралы» заң жобасы жатыр. Сол заң ... және ... ... ... орталықтанған есепке тұрғызғаннан бастап үш ай өткен соң, шетел
азаматтарына асырап алуға беріледі. Демек, ... ... ... алу үшін үш ай ... Бала есейген сайын оған асырап алушыларды
табу қиынға соғады, сондықтан, баланың жасан ескере отыра, мерзімін анықтау
қажет, жаңа ... ... ... ай, ал 1 ... және ... ... ... ай.
Қазақстан территориясында бала асырап алумен айналысатын халықаралық
ұйымдардың болуын заңнамамен реттелу ... ... ... ... ... алу бойынша ұйымдар немесе шетел мемлекеттерінің ... ... ... туралы заңда қарасытырылмаған. Жанұяда тұрып
жатқан балаларға қатысты өгей әке мен өгей шеше үшін бала ... ... ... қажет, шартты түрде неке қатынастарында тұрып жатқан
азаматтармен бала асырап алуға мүмкіндігін ұсыну қажет.
Бала ... алу ... ... ... өкілдерінің құқықтық
мәртебесін анықтау қажет, сонымен қатар бала асырап ... ... ... толық және уақытылы ақпаратты алу құқығымен қамтамасыз ету.
Бала асырап алушылар үшін қолайлы жағдаймен ... ету. ... бала мен оның ... ... ... үшін арнайы мамандар
кадрларының даярлаусыз жүзеге аспайды. Мысалы, АҚШ-та әр ... ... ... ... ... ... бала ... асырап алған отбасына бала ... жеке ... ... ... ... ... ... қатар олар басқа елге
қоныс аударған балаларға да сол елге ... үшін ... ... бала (қыз ... ... алу орталығында алты әлеуметтік
мұғалім, екі психолог, жеті ... ... ... ... Жаңа ... ... балалардың бейімделу мәселесін батыс елдерде
діни ұйымдар мен қауымдар маңызды рөл атқарады.
Біздің көзқарасымызша асыранды ... ... ... ... ... заңнамада көзделгендерінен басқа: 1) асырап алатын кезде
асырап алатын баланы өмір сүру ... ... ете ... кірісі жоқ
адамдарды; 2) тұрғылықты мекені, сондай-ақ өмір сүруге болатын тұрғын үйі
жоқ адамдарды; 3) бала ... алар ... ... өміріне немесе
денсаулығына қарсы әдейі жасаған қылмысы үшін ... ... ... ... да, ... Федерациясында да бала асырап ала
алмайтын тұлғалардың аурулардың тізімін кеңейту және психикалық ... ... ... әрекет қабілетті немесе әрекет қабілеттілігі шектеулі
деп тануына қарамастан, психикалық аурулардың өзге де түрлерімен ауыратын
адамдармен бала (қыз ... ... алу ... ... қарастыру
қажет.
Ұсынылған шаралар біздің қоғамымызда бала (қыз балаға) асырап ... ... ... ... нәтижеге әкеліп соқпайды. Мысалы
Батыста бала (қыз баланы) асырап алу ... ... ... ... ... құру мен ... болу абыройлы болып саналады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... баладан ол асыранды бала екенін құпия ретінде сақтамайды.
Мысалы, Ресейде де Қазақстанда да ... ... ... бала (қыз баланы)
асырап алуға қатысты құпияның сақталуына барлық жағдайларды ... ... ... ол бала ... емес ... сезбесін деп басқа қалалар мен
райондарға көшіп, ... ... ... Бала (қыз ... ... ... ... таныстардың, достарының көзінше «әшкерленген» болу
қорқынышы балаға жағымды жағдайды жасау мен жаңа отбасында бейімделуінің
орнында ... ... ... Егер бала ... алуға деген көзқарасы дұрыс
болған жағдайда ғана осы мәселелер өз шешімін табар еді.
Осылайша, ата-аналар ... ... ... ... ... ... мәселелеріндегі проблемалар мен кемшіліктер балалардың
құқықтарын қорғау тетіктерін жетілдіру мақсатында көп еңбек ету ... да ... ... ... ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. – Алматы: ЮРИСТ, 2003. – 121 б.
2. Касымов М. Не «разбрасываться» генофондом // ... ... ... - № ... ... ... ... ақпараттар желісі. // http: www.
geo.kz/news.php.
4. Комментарий к ... ... РФ / Под ред. Л.М. ... - М.:
«НОРМА - ИНФРА-М», 1999. – 347 c.
5. Омарова С. Бала асырап алу ... ... бе? // Заң ... .– ... № 128 (1551) - ... ... Ю. Усыновление как способ судебной защиты прав ... ... ... – 1997. - № ... Шершеневич Г.Ф. Учебник русского гражданского права (по изданию 1907
г.). - М.: ... -1995. - 444 ... ... Б.А. ... ... в ... ... РК. Алматы:
«Жеті Жарғы»,- 2007. – 179 с.
9. Антокольская М.В. Семейное право. - М.: «Юристъ», 1997. - 310 ... ... В.А. ... ... ... Изд-во Саратовского ун-
та, 1963. – 506 с.
11. Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и ... ... ... ... 1985. – 285 ... ... В.П. Усыновление, опека и попечительство.-Красноярск: Изд-во
Красноярского ун-та, 1979. – 58 с.
13. ... ... ... ... // Под ред. ... И.Б. ... и
пров. И.С. Перетерского. - М.: «Юрист», 1994. – 544 ... ... С.З ... ... казахов первой половины ХІХ в. Алма-
Ата: ... ... наук ... ССР, ... ... ... В.И. ... советского семейного права.-Киев: Госполитиздат
УССР, 1952.-372 с.
16. ... А.С. ... ... ... в ... 1971.-170 с.
17. Қазақ әдет-ғұрып құқығының материалдары. Құраст. Кенжалиев З. және
т.б.- ... ... ... 1996. – 208 бет.
18. Базарбаев Б.Б., Басин Ю.Г. и др. Семейное право.-Алма-Ата: «Мектеп»,
1984. – 248 ... ... ... и ... ... Казахстана: Учебник в трех
томах. // Под ред. З.С. Зиманова. Том 3. - Алма-Ата: «Наука», 1965. ... ... ... ... ... ... // ... MigNews.com
21. Adoption and foster placement of children. Report of an Expert Group
Meeting on Adoption and Foster United Nations. - New York, ... Wayne W.I. Family matters: secrecy and ... in the history ... - ... 1996. ... Для ... национального и международного усыновления и попечения в
приемной семье: Директивы Шведского национального комитета ... ... ... от 1996 г. // ... О правах ребенка: Конвенция ООН, 20 ноября 1989 г. ... ... ... ... ... от 28 июля ... №217 – ХII //Ведомости Верховного ... ... ... ... ... ... Богуславский М.М. Международное частное право: Учебник. – 5-е ... и доп., с изм. – М.: ... 2008. – 606 ... ... В. Г. ... ... право в системе современного
международного права // Правоведение. - 1982. - № 6. - С. 37.
27. ... И. К. ... ... прав и ... ... - ... отношения», 1973. - 736 c.
28. Германское право: Часть 1. - М.: 1996. - 469 c.
29. Private ... law. ... 1990. P. ... Декларация о социальных и правовых принципах, касающихся усыновления
детей, особенно при передаче ... на ... и их ... ... и ... уровне. Утверждена Резолюцией Генеральной
Ассамблеи ООН 3 декабря 1986 г. // СПС ... ... ... О. ... ... усыновления. // Законность.-
2001. - № 1. С. 26-32.
32. ... Н. С. ... ... ... и ... Российской Федерации в регулировании усыновления при
наличии иностранного элемента. // «Международное публичное и частное
право». 2006. № 4. С. ... ... ... ... от 17 ... 1998 г. № 321. О ... и
семье. // http://www.balaumiti.kz/index.php?page=legislation
34. Постановление Правительства РФ от 29 марта 2000 г. № 275. ... ... ... ... на ... (удочерение) и
осуществления контроля за условиями их жизни и воспитания в ... на ... РФ и ... ... на учет консульскими
учреждениями РФ детей, являющихся гражданами РФ и ... ... или ... без ... // СПС ... Постановление Правительства РФ от 1 мая 1996 г. № 542. Об утверждении
перечня заболеваний, при наличии ... лицо не ... ... ... его под ... ... ... в приемную
семью. // СПС Консультант Плюс.
36. Постановление Правительства Республики Казахстан от 24 июня 1999 г. ... Об ... ... ... при наличии которых, лицо не
может усыновить (удочерить) ребенка, ... его под ... ... // ... ... Е. Младенцы на запчасти // Аргументы и факты. 2003. № 37.
С. 10
38. Цаплиенко, А. Практика усыновления в ... ... ... и ... ... Жүсіпова А. Ата-ананың қамқорлығынсыз қалған балалардың құқықтары мен
мүдделерін қорғаудың ... ... ... ... М.Б. ... ... в ... и международном
праве. -Алматы: «Данекер» , 2001. - 239 с.
41. Джандарбек Б.А. ... ... при ... ... ... Серия юридическая.- 2008. № 3 (47) - 26-
32 С.
42. Қазақстан ... ... ...... ... 2007.
– 144 б.
43. Конвенция ООН о правах ребенка от 20 ноября 1989 года. //http:// www.
urlit.ru
44. ... А.М. ... ... регулирование тайны
усыновления и ее сохранение в Казахстанском законодательстве. ... в ... 2009. № 1 (45) - 70-71 ... ... Г. Процедура международного усыновления (удочерения) детей-
граждан Республики Казахстан. 07.08.2009. // http:// www.minjust.kz
46. Уразалина Г.А. ... папы и ... ... быть международному
усыновлению в Казахстане; пособие для усыноителей. ... Лига ... ... инициативы. Алматы, 2007. //http:
// www.ombudsman.kz
47. Байтелесов Ж. О присоединении и ... ... ... о ... детей и сотрудничестве в отношении ... ... ... Мажилиса Парламента РК.
27.01.//http:// www resurs.kz/ news.
48. ... ... ... ... ... ... – М.,
1979. – 309 с.
49. Жайлау Ж. Международное усыновление: национальное ... ... и ... ... ... ... ... және халықаралық құқық сериясы.- 2004. № 2
(14). - 71-72 ... ... о ... детей и сотрудничестве в ... ... ... 29 мая 1993 г.).// ... ... ... конвенция об усыновлении детей (Страсбург, 24 апреля 1967
г.) (утратила силу).// http://revolution.allbest.ru/law
52. Конвенция «O гражданских ... ... ... ... г. ... «O ... детей и сотрудничестве в отношении
иностранного усыновления»1993 г. //http://revolution.allbest.ru/law
53. Казахстан ратифицировал конвенцию о защите ... и ... ИА ... ... 14 мар ... ... ... ... и услуг холт интернешнл чилдренз
сервисез. Альтернативы и лучшие варианты регулирования ... 16 ... 2009. -1-14 c. // http: ... ... О.А.: ... законодательства о международном усыновлении //
Государство и право. 1995. N 6. С. 40-47
56. ... И.Л. ... ... Практикум. — М.: «Юристъ», 2000. – 350
с.
//http://www.raspuch.ru/library/familypravo/korneeva_praktikum_po_semej
nomu_pravu.htm
57. Международное частное право: учебник/ под ред. Г.К. Дмитриевой. , 2-е
изд., ... и доп. М., 2009.- 687с. ... ... Г.Ю.: Международное частное право, учебник. - М., 2007. –
701с.
59. Гельтман-Павлова И.В. Международное ... ... ... ... 2-е, ... и доп.- М.: «Эксмо», 2009. – 704
с.
60. Наталья Синкевич. ... ... ... ... частном праве. // Белорусский журнал международного
права и ... ... — № 1. // http: // ... ... В.П. ... ... право: Курс лекций.-М.:
Издательская группа «НОРМА-ИНФРА·М», 1999. 698 ... ... И.М. ... в ... ... детей // Журнал
российского права. -1997. № 1.- С. 113.
63. Международное частное право: ... для ... / Под ред. Н. ... М., 2000. 708 c. // http: ... ... Н.А. ... ... в международном частном праве. -М.,
1995. 310 с.
65. Летова Н.В. Усыновление в ... ... ... ... 2006. 456 ... ... В. Усыновление иностранцами детей - граждан РФ. //
Российская юстиция. -2004.- № 7. С. ... ... Н. ... ... ... при наличии иностранного
элемента. 08.07. 2009.//http:// www. law.edu.ru
68. Пресс-служба Аппарата Мажилиса Парламента РК. О проблеме усыновления-
с учетом мирогого ... ... ... ... ... год. // http: // www. ... Юлия ... Показать товар лицом. Экспресс-К. 25.09. 2003. // http:
// www. base.zakon.kz/doc.
70. Светлана Тумакова. Между небом и ... Око. 7 ... 2007. ... www. ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бала асырап алудың түсінігі,тәртібі10 бет
Баланы қамқорлыққа алудың маңызы5 бет
Халықаралық бала асырап алу13 бет
Шетел азаматтарының бала асырап алуды құқықтық реттеу59 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет
Іле-Алатауы кейбір мүктерінен биологиялық белсенді заттарды алудың сызба-нұсқасын жасау және анализдеу56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь