Корпорация қаржысын ұйымдастыру мен басқару

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6


I КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8

1.1 Корпорация қаржысы: мазмұны, саясаты мен қызметтерi ... ... . ... ... ...8
1.2 Нарықтық экономика жағдайындағы қаржы менеджменттің мәні, мақсаты және міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

II ҚР КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫН БАСҚАРУЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ («МОЙНАҚ» КОРПОРАЦИЯСЫНЫҢ МЫСАЛЫНДА) ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

2.1 «Мойнақ» корпорациясының қаржылық сипаттамасы ... ... ... ... ... ...24
2.2 Коэффициентер жүйесі негізінде «Мойнақ» корпорациясының қаржылық жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32


ІІІ КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫН БАСҚАРУДЫҢ ДАМУ БАҒЫТТАРЫ
ЖӘНЕ БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41

3.1 Корпорацияның қаржысын басқару мен ұйымдастырудың әлемдік тәжірибесі (“Old squfre” АҚ.ның мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
3.2 ҚР корпорация қаржысын басқарудың болашағы ... ... ... ... ... . ... ... ..54


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..62

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
Нарықтық қатынастардың даму жағдайында корпорациялардың қаржылық жағдайын талдаудың маңызы зор. Бұл корпорациялардың тәуелсiздiкке ие болуымен, сондай-ақ олардың меншiк иелерi, жұмысшылар, коммерциялық серiктестер және басқа конрагенттер алдында өзiнiң өндiрiстiк-кәсiпкерлiк қызметiнiң нәтижелерi үшiн толық жауапкершiлiкте болуымен байланысты. Нарықтағы кәсiпорынның өмiршеңдiгiнiң кепiлi мен жай-күйiнiң орнықтылығының негiзi оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қаражатын еркiн орын алмастыра отырып қолданып, тиiмдi пайдалану жолымен өнiмдi өндiрумен сатудың үздiксiз процесiн қамтамасыз ете алатын өзiнiң қаржы ресурстарының жағдайын көрсетедi.
Корпорацияның қаржы тұрақтылығын бағалау объективтi, ғылыми негiзделген және үйлесiмдi ұйымдастыра отырып басқару, өндiрістiк, әсiресе қаржылық шешiмдер қабылдау үшiн оның қаржылық жағдайын талдаудың маңызы зор.
Қаржылық менеджмент немесе қаржылық ресурстарды және қатынастарды басқару шаруашылық субъектінің бәсекелестік қабілетінің көтерілуі мақсатында қаржы саласында нарықтық механизмді реттеудің нысандары мен тәсілдерін, қағидаларын, әдістерін қамтиды.
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-ақша қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың қажеттiлiктерiнен туындайды. Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру әне бұл ресурстардың жұмсалуына бақылау жасау.
Кәсіпорынның қаржысының табысты іс-әрекет етуі және қоғамдық процестерге белсенді ықпал етуі көбінесе қаржы ресурстарының қозғалысын, шаруашылықты жүргізудің барлық деңгейлерінде ақша қорларын қалыптастырып, бөлуді алдын ала үлгілеуге байланысты болады. Мұндай процесс тәртіпті (реттілікті) анықтайтын өзара үйлесілген тапсырмалардың, көрсеткіштердің кешенді жүйесін жасауды, ақша түсімдерін жұмылдырудың прогрессивті нысандарын қолдануды қажет етеді.
Корпорацияның қаржы саясаты қаржылары стратегиялық және тактикалық мiндеттердi мақсатты түрде iске асыруға бағытталады. Мысалы, рыноктағы корпорация тауарының өтiмдiлiгiн көбейту немесе сұранысты өсiру активтер мен меншiк капиталдарының пайдалылығы мен рентабельдiлiгiн арттыру, баланстық төлем қабiлетiн және өнiмдiлiiгн сақтау, акционерлер жағдайын жақсарту және инвестициялық климатты жақсарту болып табылады.
Жалпы түрде корпорациялардың қаржысы деп өнiм өндiрiп немесе қызмет көрсетiп, сатумен және ақша қорларын жасаумен, бөлумен және пайдаланумен байланысты экономикалық қатынастарды айтады.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi аталған қаржы ресурстарын қалыптастыруда және осы қаржыларды нақты өндiрiске қосуда корпорациялардың қаржысының орны ерекше болып табылады. Корпорация қаржысын пайдалануды және корпорацияға қаржы тартуды тиiмдi ұйымдастыру арқылы жалпы экономикалық тиiмдi өндiрiс процесiн қалыптастыруға болады.
1. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2007 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2007ж. 23 ақпан.
2. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
3. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
4. Ковалев В.В. Введение в финансовый менеджмент. – М.: Финансы и статистика, 1999 г.
5. Шуляк П.Н. Финансы предприятия. – Москва, - 2000 г.
6. Финансовый менеджмент: Учебник для вузов/ Г.П. Поляк, И.А.Акодис и др.; - М.: Финансы, ЮНИТИ, 1997. – 518 с.
7. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
8. Мейiрбеков А.Қ., Әлiмбетова Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
9. Любушкин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия. Учебное пособие для вузов. – Москва, 2000г.
10. Стоянова Е. С. Финансовый менеджмент: теория и практика. – М.: “Перспектива”, 1996.
11. В.В.Бочаров Корпоративные финансы. – СПб: Питер, 2002. – 544 с.
12. Дробазина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – Москва: Приор, 2000. –527с.
13. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия. Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 1998. – 184 с.
14. Карлин Т.Р. Маклин III Альберт Б. Анализ финансовых отчетов (на основе GAAP). – М., 1998.
15. Ковалев А. И., Привалов В. П. Анализ финансового состояния предприятия. – М, 1997.
16. Коллас Б. Управление финансовой деятельностью предприятия. – М., 1997.
17. Нурсеитов Н. А., Нурсеитов А. А. Финансовый менеджмент. – А, 1996.
18. Павлова Л. Н. Финансы предприятий. – М, 1998.
19. Радостовец В. К. Организация финансового учета. – А, 1997.
20. Рэй Вандер Вил. Управленческий учет. – М.: “Инфра-М”, 1997.
21. Савицкая Г. В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. – Минск, 1997.
22. Стоянова Е. С. Практикум по финансовому менеджменту. Учебно-деловые ситуации, задачи и решения. – М.: “Перспектива”, 1997.
23. Уткин Э. А. Финансовый менеджмент. - М., 1998.
24. Финансовый менеджмент. Под ред. Палека Г. Б. – М.: “Финансы”, 1997.
25. Шеремет А. Д., Сайфулин Р. С. Финансы предприятий. – М, 1997.
26. // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана:№1 1998 стр.85-8.
27. // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана: № 5 1998 стр. 75-84.
28. // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана: № 6 1998 стр. 74-84.
29. “Old squfre” ЖШС мәліметтері. www.google.kz
30. «Мойнақ СЭС» АҚ-ның 2006-2007 жылдардағы Жылдық Есебі.
31. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
№ 9, 8- 2007 г. 2-3 стр.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
...........................................6
I КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
............................................…………………….......8
1. Корпорация қаржысы: ... ... мен ... ... Нарықтық экономика жағдайындағы қаржы менеджменттің мәні,
мақсаты және міндеттері
............................................................................
...16
II ҚР КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫН БАСҚАРУЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ («МОЙНАҚ»
КОРПОРАЦИЯСЫНЫҢ МЫСАЛЫНДА) ...................................24
2.1 ... ... ... сипаттамасы
.......................24
2.2 Коэффициентер жүйесі негізінде ... ... ... ... ... ҚАРЖЫСЫН БАСҚАРУДЫҢ ДАМУ БАҒЫТТАРЫ
ЖӘНЕ БОЛАШАҒЫ
............................................................................
....................41
3.1 Корпорацияның қаржысын басқару мен ұйымдастырудың әлемдік
тәжірибесі (“Old squfre” АҚ-ның мысалында)
............................................41
3.2 ҚР корпорация қаржысын ... ... ... ... ... даму жағдайында корпорациялардың қаржылық
жағдайын талдаудың маңызы зор. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар, коммерциялық
серiктестер және басқа конрагенттер алдында өзiнiң өндiрiстiк-кәсiпкерлiк
қызметiнiң нәтижелерi үшiн ... ... ... ... кәсiпорынның өмiршеңдiгiнiң кепiлi мен жай-күйiнiң орнықтылығының
негiзi оның ... ... ... ... Ол ақша қаражатын еркiн орын
алмастыра отырып қолданып, тиiмдi пайдалану ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алатын өзiнiң қаржы ... ... ... тұрақтылығын бағалау ... ... және ... ... отырып басқару, өндiрістiк, әсiресе
қаржылық шешiмдер қабылдау үшiн оның қаржылық жағдайын талдаудың маңызы
зор.
Қаржылық ... ... ... ... және қатынастарды
басқару шаруашылық субъектінің бәсекелестік қабілетінің ... ... ... нарықтық механизмді реттеудің нысандары мен
тәсілдерін, қағидаларын, әдістерін қамтиды.
Қаржының ... ... ... ... ...... қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың ... ... ... ... – табыстар мен ақшалай қорларды жасау
арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ... ... ... ... әне бұл ресурстардың жұмсалуына
бақылау жасау.
Кәсіпорынның қаржысының табысты ... етуі және ... ... ... етуі ... ... ... қозғалысын,
шаруашылықты жүргізудің барлық деңгейлерінде ақша қорларын қалыптастырып,
бөлуді алдын ала үлгілеуге байланысты ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалардың, көрсеткіштердің
кешенді жүйесін жасауды, ақша ... ... ... қолдануды қажет етеді.
Корпорацияның қаржы саясаты қаржылары стратегиялық және тактикалық
мiндеттердi мақсатты ... iске ... ... Мысалы, рыноктағы
корпорация тауарының өтiмдiлiгiн көбейту немесе сұранысты ... ... ... ... ... мен ... арттыру,
баланстық төлем қабiлетiн және өнiмдiлiiгн сақтау, акционерлер жағдайын
жақсарту және ... ... ... ... ... ... ... қаржысы деп өнiм өндiрiп немесе қызмет
көрсетiп, сатумен және ақша қорларын жасаумен, ... және ... ... ... ... ... өзектiлiгi аталған қаржы ресурстарын қалыптастыруда
және осы қаржыларды нақты өндiрiске қосуда корпорациялардың қаржысының ... ... ... ... ... пайдалануды және корпорацияға
қаржы тартуды тиiмдi ұйымдастыру арқылы жалпы экономикалық тиiмдi өндiрiс
процесiн ... ... ... ... ... ... ... қаржыларын
басқару мен ұйымдастыру және ондағы қаржы менеджментінің қызметтері ... ... ... ... пәні ... ... қаржысын басқару мен ұйымдастырудағы
қалыптасқан экономикалық қатынастары ұсынылады.
3ерттеудiң ... ... ... ... ... теориялық аспектілерін зерттей отырып, «Мойнақ СЭС» АҚ-
ның қаржылық сипаттамасы мен ... ... ... ... ... ... ... даму бағыттары мен әлемдік тәжірибелерге
тоқталып кету болып табылады.
Зерттеу мақсатынан туындайтын негiзгi мiндeттep:
• Корпорация қаржысының ... ... ... және оның ... ... болу;
• Корпорация қаржысының экономика дамуындағы негiзгi қызметтерiн атап
өту;
... ... ... басқаруды талдау мен олардың
қаржысының тиiмдi ұйымдастырылу қағидаларына тоқталып өту;
• Нарықтық ... ... ... ... ... ... ... талдау;
• ҚР корпорация қаржысын басқарудың қазіргі жағдайын «Мойнақ СЭС» АҚ
мысалында талдау, ол ... ... ... ... жүйесі негізінде қаржылық жағдайын талдауды жүргізу;
• Корпорация қаржысын басқарудың әлемдік тәжірибесін (“Old ... ... ... ... ... ҚР корпорация қаржыларын басқарудың даму ... мен ... ... болып табылады.
Дипломдық жұмысты жазу барысында отандық және ... ... ... ... және ... ... ... актілер, сонымен қатар Елбасымыздың 2006-2008 жылдардағы
халыққа Жолдаулары қолданылды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы үш тараудан тұрады:
Бірінші ... ... ... ... мен ... аспектілері мен оны басқарудағы қаржы менеджментінің мәні мен
қызметтері қарастырылса, екінші тарауда ... ... ... ... мен
корпорацияның қаржылық жағдайын талдау жасау жүргізілді, ал үшінші бөлімде
корпорация қаржысын ... ... ... мен ... даму ... туралы қарастырылып өтілді.
I КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Корпорация қаржысы: мазмұны, саясаты мен ... ...... қаржы жүйесiнiң құрамды бөлiгi және
айрықша сферасы болып табылады, оның орталықтандырылмаған ... ... және ... емес ... жасалатын және елдiң қаржы
ресурстарының негiзгi бөлiгi қалыптасатын қоғамдық өндiрiстiң басты ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттiң қаржысы
сияқты, тауар ақша қатынастарының өмiр сүруiмен жәнеэкономикалық заңдардың
iс-әрекетiмен байланысты.
Корпорациялардың ... ... ... субъектiлердiң қаржысы
ақша нысанында ұлғаймалы ұдайы өндiрiс процесiнiң ... ... және ... ... ... ... оны ... асыруға
септiгiн тигiзедi. Ол ұлттық шаруашылықты одан әрi ... үшiн ... ... мен ... бөлу және ... үшiн ... ... даму ұлттық шаруашылқты асқару жүйесiнiң маңызды экономикалық
құралы, экономикалық ... ... ... ... ... ... берiк әрi жақсы қалыптасқан және ұтымды ұйымдастырылған
қаржыларынсыз мүмкiн ... ... ... ... ... бөлу және бақылау
функцияларын орындайды. Корпорацияның ... ... ... ... ... ... ... өндiрiлген өнiмнiң
құны белгiленген экономикалық нормативтер (салық ... ... ... ... үшiн ... негiзiнде
бөлiнетiндiгiнде болып отыр, мұның өзi қаржының ұдайы өндiрiс процесiнде
құнды бөлу және ... ... ... ... Ақшалай қорлар мен
қорланымдарды экономикалық тұрғыдан негiздеп бөлу қаржының ұдайы өндiрiстiк
қосалқы функциясын да iске ... ... ... ... ... Бөлу ... мен тұтыну арасындағы байланыстырушы буын. Бұл ... өнiм ... ... алуы және оны ... ... ... және таза табысты жасауға ұмтылады. /1,
154 б/
Корпорация қаржысы сонымен бiрге бөлгiштiк ... ... ... ... ... Оның ... жай және ... өндiрiс кезiнде
материалдық және ақша қаражаттарының ауыспалы айналымы процесiнде олардың
қозғалысы ... ... ... ету ... табылады. Бұл үшiн
кәсiпорындар өнiм ... мен оны ... ... болжамдары мен
ниеттерi негiзiнде уақыттың белгiлi бiр мерзiмiне кiрiстер мен ... ... ... ... ... қаржы ресурстары, басқа
ұйымдар мен өз қызметкерлерiнiң уақытша тартылған қаражаттары, ... ... ал ... ... ... ... қаражаттар
есебiнен жабылатынын анықтайды.
Корпорация қаржысының бақылау функциясы кәсiпорын экономикасында
маңызды рөл атқарад: есепсiз және ... ... ... болмайды.
Қаржы басқа экономикалық тұтқалармен бiрге экономиканы басқару, ... ... және ... ... ... ... қажеттi
бақылауды қамтамасыз ету процесiнде маңызды рөл ... ... тек қана ... ғана емес, сонымен қатар осы қаржылардың
жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк қатынастардың ерекшелiктерi
таза қаржы қатынастарының басқа ақша қатынастарымен тоқайласуы, олардың
өндiрiстiк капиталдардың ауыспалы ... өте ... ... ... ... сан ... ... олардың
шаруашылық қызметi процесiнде басқа шаруашылық ... ... ... ... ... ақша қатанастарына саяды: /1, 156
б/
• Басқа да әр ... ... және ... ... ... ... ақша алу, ... тыс табыстар, материалдық
шығындарды өтеу, бағалы ... ... ... ... мен ... қаражаттарды инвестициялау және т.б.);
• Өзiнiң еңбек ұжымымен (бұл қатынастар еңбеккке ақы төлеудi, сыйлық
қорын ... ... бөлу және ... ... ... ... ортақтастырады;
• Өз iшiндегi бөлiмдермен олардың арасында қаржы ресурстарын тиiмдi
бөлумен;
...... ... ... ... ... кезiнде ,
мемлекеттiк бағалы қағаздарды сатып алған кезде валюта қорлары мен
ресурстарды қалыптастырады;
• Банктермен ... ... бұл тобы банк ... ... ... ... бойынша пайыздар төлеу, банктерге уақытша
пайдалануға белгiлi бiр бос ... ... ... органдарымен мүлiктi, қызметкерлердi, коммерциялық және
коммерциялық емес тәуекелдi сақтаныру жөнiнде;
Корпорациялардың қаржысына бiр ... ... ... ... ... ... басқа жағынан қоғамдық өндiрiстiң түрлi
сферасындағы қаржылардың қызмет етеуiне байланысты ерекшелiктер ... ... ... келесi белгiлер тән:
• Қаржы қатынастарының көпқырлылығы, олардың ... мен ... сан ... ... ... мiндеттi болуы және оларды қалыптастырумен,
көбейтумен және қайта бөлумен байланысты қатынастардың пайда болуы.
... ... ... ... ... барлық
жағына әсер ету мүмкiндiгi;
• Коропрациялардың қаржысы бүкiл қаржы жүйесiнiң айқындаушы негiзi болып
табылады.
Сөйтiп, корпорациялардың ... деп өнiм ... ... ... сатумен және ақша қорларын жасаумен, бөлумен және ... ... ... ... қаржысын тиiмдi ұйымдастыру кәсiпкерлiк ... және оны ... ... ... Оның ... ... ... ортада жоғары пайдаға жетуiн және ... ... ету ... ... ... ... ... реттеудiң бiр формадағы
құралы болып табылады, ал қаржылық нақты ... ... ... ... асырады. Осыны көбiнесе нақты ... ... ... ол
қаржыларды өндiрiске қосатын корпорация, яғни ... ... ... ортаның тұрақсыздығы инвестициялық қарқынды, ... ... ... рыноктағы қызмет етiп отырғанг
корпорациялар өмiр сүрулерiн және ... ... үшiн ... ... корпорацияның қаржылық саясатын келесi ... ... ... ... ағымдарын және айналым капиталдарын тиiмдi
басқару;
• Алдағы кезеңдегi қаржылық ресурстарды қолданудағы негiзгi бағыттарды
анықтау;
• Тәжiрибелiк ... ... яғни ... ... ... жету үшiн
қаржылық зерттеу, қажеттi ... ... ... ... ... және ... ... баға беру.
Осы үш негiзгi бағыт арқылы көрiнiс табатын қаржылық саясат және
стратегиялық ... ... ... ... ... ... қайнар көзi ретiнде пайданы максималдап отыру;
• Капиталдың құнын және құрылымын оптимизациялау, корпорацияның iскерлiк
активтiгiн және қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету;
... ... ... ... инвесторлар және
несиелеушiлерге) арнап корпорацияның қаржылық жағдайын анық және нақты
түрде хабардар етiп отыру;
• Корпоративтi бағалы ... ... ... ... жобалық
қаржыландырулар көмегiмен капитал өсуiнiң рыноктық механизмiн қолдану;
• Корпорация ... ... ... ... ... және ... ... тұрақтылығына, корпорацияның
одан әрi даму болашағына түсу жолдарын қарастыру ... ... ... ... ... басқару механизмiн қолдану.
/3, 89 б/
Жалпы қаржы менеджментi қаржыны басқарудың тиiстi ... ... ... ... ... ... және бағалауды
iске асырады. Қаржы менджментiн ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл орта бағалардың еркiн жүйесi, тауар ... ... ... ... ... өндiрiс құрал-жабдықтары
рыногiнiң жұмыс iстеуi, ... ... ... ... рететудегi кәсiпкерлiк қызметтi коммерциялық есеп негiзiнде
жүргiзуге мүмкiндiк бередi.
Қаржы менеджментi келесi ... ... ... ... болады:
1. Ақша қаражаттарын (капиталды) пайдаланудың мiндетiн қою және мақсатын
анықтау;
2. Ақша ... ... ... қаржылық әдiстерiн, тәсiлдерiн
анықтау;
3. Қабылданған шешiм бойынша инвестициялау жөнiндегi шешiмдi бизнес-
жоспар немесе басқа рәсiмдеу түрiндегi ... ... ... ... ... ... басқаруда бақылау жасау және қажеттi түзетулер енгiзу;
6. Қайта инвестициялаудың мақсаттары үшiн жоба ... ... ... ... ... ... кәсiпорынның қаржыылқ жай-күйiн
талдау болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... өтеу деңгейiн), ... ... ... ... ... үшiн қажеттi.
Талдаудағы қажеттi ақпараттар бухгалтерлiк ... ... ... туралы есепте (пайда және ... ... ... ... ... ... ... болады. /1, 172-174 б/
Сөйтiп, қаржы менеджментi ... ... ... ... мен ... ретiнде қаржының тиiмдi iс-әрекет етуiнiң
мақсаттары үшiн оның ағымдарын ... ... ... ... саясатында қаржы менеджментiнiң жалпы мақсатты нұсқамасы ... ... iшкi және ... ... есепке алу негiзiнде
корпорацияның рынокта тең қаржы ... ... ... болып табылады.
Өз кезегiнде қаржы саясаты ұзақтығына және ... ... ... ... ... және қаржылық тактика болып екiге
жiктеледi.
Қаржылық стратегия ... ... бес ... ... ... ... және ... бiрi және
негiзгiсi болып табылады.
Корпорацияның қаржысын басқарудағы объектi болып капиталдар және ақша
ағымдары жатады. Осы категориялар ... ... ... мiндетi болып
табылатын корпораияның ұзақ мерзiмдегi уақытта рынокта ... ... ету, ... ... отыру және осының негiзiнде
корпорацияның экономикалық мүмкiншiлiгiн тиiмдi жоғарлатуға негiзделедi.
Корпорацияның меншiктi капиталының ... ... ... ... ақша ... оң сальдосы (ақшаның шығысынан кiрiсi жоғары) болған
жағдайда қосымша ақша ресурстарын тартуға және қаржы рыногындағы ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмде кең
көлемде коммерциялық даму мiндеттерiн ... яғни ... ... ... ... ... Осы ... жету
үшiн корпорацияның қаржы бөлiмi жоспарлауды, болжауды, тәжiрибелердi
қарастырып, олардың ... ... ... ... стратегиясын iске асырудағы басты кезеңдерге
келесiлер жатады:
• Қаржы-экономикалық жағдайды ... және ... Есеп және ... ... талдау;
• Несие саясатын жүргiзу;
• Негiзгi капиталды тиiмдi басқару және амортизациялық саясатты қолдану;
... ... және ... ... ... ... шығындарды, табыстарды және пайданы басқару;
• Баға саясатын жүргiзу;
• Дивидендтiк және инвестициялық саясаттарды таңдау;
• Корпорация жетiстiгiн және оның ... ... ... /4, 92 б/
Осылайша қаржы стратегиясының негiзгi бөлiмi ... ... ... ... ... талдау, яғни: сатудың
өзiндiк құны мен көлемi, ... және ... ... ... ... қабiлеттiлiк.
Кәсіпорынның қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет етеді:
- экономикалық процестерді анықтайтын ... ... ... ... ... бейнелеп көрсететін
экономикалық үлгілерді жасау;
- корреляциялық-регрессиялық талдау;
- тікелей сараптамалық бағалау әдісі.
Ал корпорациялық қаржы саясатындағы қаржылық ... ... ... ... және ... ... шешуге бағытталады.
Қаржылық тактика қаржы стратегиясына қарағандағы ... оның ... ... ... байланысты тактика ол өзгерiстерге икемдi
болады. Яғни, рынокта ... ... пен ... тауар түрлерiнiң
және қызметтердiң , мемлекеттiк саясаттардың, бәсекелестердiң әрекеттерiнiң
өзгерiсiне қаржы тактикасы бейiмдi болады.
Қаржы саясатында стратегия мен ... ылғи да ... ... ... Бұл ... корпорациялардың алдыңа қойған
стратегиясы болашақтағы тиiмдi даму ... ... ал ... сол ... ... әр ... ... қарастырады.
Корпорация iшiлiк қаржылық жоспарлау өз ... ... ... ... ... ... мен ... Қызмет түрi және қаржы есебiнiң орталығы бойынша ақша құралдарының
қозғалысы;
• Баланстық есеп ... ... ... ... ... ... анализ келесi тараулардан тұрады:
• Қызмет түрi бойынша ақша ... ... ... және ... ... ... ресурстарын тартудың каналдарын (банктiк несие,
меншiктiк акцияны эмиссиялау, лизингтiк ... ... ... ... ... ... қаржылық және инвестициялық шешiмдердi қаржы тұрақтылығы
көрсеткiшi арқылы тиiмдiлiгiн бағалау.
Осылайша корпорацияның қаржы ... ... екi ... ... ... сақтау және максималды пайда табу болып табылады.
Корпорация қаржылық жағдайын ұзақ ... және ... ... ... ... ... ... оны бағалау критерилері әр түрлі ... ... ... жағдайы, оның құралдары мен оның ... ... ... Қаржылық жағдайды ... ... ... қаншалықты тиімді пайдаланылуда
екендігін білу мақсатында жүзеге асырылады. Корпорация жұмысының қаржылық
тиімділігін бейнелейді: жеке ... мен ... ету және ... ...... құндылықтардың нормаланған қорының жағдайы,
дебиторлық және кредиторлық борыштылық жағдайы және ... ... ... банктік несиелердің материалдық қамтамасыз
етлуі төлем қабілеттілік.
Корпорацияның тұрақты қаржы жағдайы бірнеше кезекте келесідей ... ... ... ... өнімділігі, өндірістің
рентабельділігі, қор ... ... ... пайда бойынша жоспардың
орындалуы. Корпорация қаражаттарының ұтымыды орналастыруына ... ... ... дұрыс ұйымдастырылуы, ақша
айналымының жылдамдату бойынша ... ... ... да, қаржылық жағдай
талдау қаржы-шаруашылық қызметті талдаудың соңғы ... ... ... корпорацияның қаржылық қиындықтары, есеп айырысуларды дер
кезінде жүргізу үшін қаражаттардың жоқтығы, ... ... әсер ... ... ... ету ... ... мұмкін. Осыған
байланысты корпорацияның қаржылық жағдайын ... және оның ... ... ... жүргізу бір-бірін толықтырып тұруы қажет.
Талдаудың міндеттері болып қаржы талдауын жалпы бағалау, мақсатты бағыт
бойынша ... ... ... қаржылық қиындықтардың себебін
анықтау, қаржы ресурстарын пайдалануды жақсарту мүмкіндіктерін ... ... ... ... және ... ... нығайту
табылады. /5, 106 б/
Корпорация жағдайын дәл бағалау және арықарай ... ... үшін ... ... жаман деп айта алмаймыз, бізге тарихи ... ... ... ... ... туралы есеп пен баланс ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
беретін коэффициенттер жүйесін анықтау қажет. Бұл коэффициенттерді талдау
жетекшіге корпорация ... мен ... ... ... ... ... ... бұрын қабылданған нәтижелері
ретіндегі болып жатқан өзгерістерді ... ... ... ... ... ... ... запасын анықтауға жоғары шығынды бағалауға,
өлшемсіз несиелерді бағалауға, қарызды дәл ... ... ... тиімді басқарудың салыстырмалылығы мәселесіне ... ... ... ... ... ... және қандай коэффициентерді немесе
көрсеткіштерді талдау қажет деген сұрақ туындайды. Бұл сұраққа жауап ... және ... ... мен ... ... ... ... бірге осы
мәселені қарастыру үшін корпорацияның аз ғана ақша бөле алатын ... ... ... ... ... ... ... егер ол артық
бөлікке бөлініп талданатын болса өзінің мәні мен дәлдігін жоғалтуы ... ... өту ... ... тек ... ... үшін ... емес. Банкир
немесе басқа мүмкін инвестор түрлі коэффициент және көрсеткіштерді
салыстыра келе ... бөлу ... ... ... пайдалана алады. Бұл
корпорация қызметінің көрсеткіштерін ... ... ... ... ... басқа кәсіпкермен іс жүргізу бола ма не болмайтындығы туралы
қорытынды жасайды, Егер ... өз ... ... ... ... ... оған ... алушы төлеуге дайын болатын бағаға
айтарлықтай әсер етуі ... /3, 98 ... ... төрт ... категорияларын
қарастырайық:
• өтімділік
• пайдалылық
• қаржы міндеттемелерін пайдалану
• ағымдық көрсеткіштер.
Қажеттілігіне қарай басқа да коэффициенттерді пайдалануға болады.
Өтімділік білдіреді: 1) – есеп ... өз ... ... үшін ... ... ... ... және 2) – ақша құралдарына кенеттен
пайда болатын қажеттілікті қанағаттандыру ... ... ... және ... өлшемі жалпы
өтімділіктің коэффициенті немесе жабу коэффициенті ... ... ... тез өтімді активтерін ... ... ... ... мерзімінде төлеуге корпорацияның қабілетін анықтайды. Бұл
коэффициент ағымдық активтердің ақша ... ... ... ... бір ақша ... ... келетіндігін көрсетеді. Егер
арақатынас 1:1-ден аз ... ... ... ... ... ... Бұл қаржы жоғары тәуекелділік туралы, сонымен бірге
өнімді ... ... ... ... ... ... ұйымдастырғандығы туралы куә бола алады. Бұл корпорация
активтері жеткіліксіз ... ... ... және ... ... ... ... жөнінде алдынала ескерту болып
табылады.
Коэффициеттің мөлшері екіден көп болса қалыпты саналады. Бірақта ол ... 2,5-ке ... ... ... түріне байланысты айытқуы мүмкін.
үлкен коэффициент (3:1 және одан да көп) ... ... ... ... бұл оның ... ... ... ... иелігінде көп қаражаттар бар екендігін білдіруі мүмкін.
Батыста бизнестің нақты ... ... үшін ... жыл ... ... ... және ... ұлттық статистикалық
қызметтермен жариаланады.
Әртүрлі қызметтік бағыты мен корпорация ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты корпорацияның қаражаты
негізігі және айналмалы ... ... ... қаржы жағдайын анықтайтын маңызды фактор ретінде ... ... ... табылады. Айналым ... ... ... құру ... процесінің үздіксіздігін және өнімнің
сатылуын қамтамасыз ететін авансылау үшін қажетті ақша ресурстарын айтуға
болады. ... ... ... олар ... және нормаланбаған
болып бөләнеді. /3, 101 б/
Нормаланған айналым құралым болып өндіріс және ... ... үшін ... ... нормативтері бекітілетін айналым қаражаты табылада.
Нормаланбаған айналым қаражатына ... ... ... ... ... ... тиелген өнім үшін сатып алушылармен
есеп айырысу, ... және ... ... есеп ... ... және т.б.).
Өндіріске қызмет көрсететін айналым қаражаты, материалдары, құны аз
заттарды, ыдыстарды қосалқы бөлшектерді қоса ... ... ... ... деп ... ... ... жағдайындағы қаржы менеджменттің мәні, мақсаты және
міндеттері
Бухгалтерлік есепке қарағанда қаржылық менеджмент ... ... ... ғана ... ... ... бойынша жекелеген жасақтауы екінші
бүкіл дүние жүзілік соғысқа дейін жүргізілген: соның ішінде, 1938 жылы ... ... ... активтің құнын бағалуды белгілі үлгісін атап
кеткен жөн. Ол ... ... ... ... табылады. Соған
қарамастан, бұл процестің негізін қалаған Г. Марковица екіндігін санаған
жөн. Бұл ... ... ... ... ... ... әдістемесі беріліп, сәйкес ғылыми инструментари
ұсынған. Ұсынған идеялар ... ... ... ... ... ... ие болды, ол олардың тәжірибедегі қолданысына қиындатты.
Кейінінен Марковицаның шәкірті Ульям Шарп математикалық ақпартты “анағұрлым
тиімді және ... ... ... Оған бір ... үлгі деген
атау берілді. Шартпен берілген техника жүздеген қаржылық активтер кіретін
ірі ... ... ... ... ... ... ... одан ары дамуын ... ... ... ... ... ... ... жасауына
тәуекелмен кірістіліктің үлгісін ... және ... ... жаңа ... ... ... арналған зерттеулерде
алады.
Соның ішінде 60 – жылдарында У. Шарп, Дж. Линтер, Дж. ... ... ... тәуекелділігі мен кірістілігін білдіретін қаржылық
активтердің (Capital Assets Pricing Model, CAPM) ... ... ... Бұл үлгі ... теориясындағы ана ғұрлым маңызды ғылыми
жетістік ретінде қалып отыр. ... ... ол ... бір ... ... ... Сондықтанда САРМ үлгісіне ұқсас бірнеше тәсілдер
жасалынды. Соының ішінде бұл арбитражды баға ... ... ... ... ... және белгісіздік жағдайындағы
преференция теориясы. [1, 43 б]
Анағұрлым танымалдықты арбитражды баға қылыптасу ... ... Pricing Theory, APT). APT ... қаржы саласындағы белгілі
маман Стивен Росспен ұсынылды. үлгінің негізіне кез келген ... ... екі ... ... ... пайымдау енгізген: қалыпты
немесе күтілетін кірістілік және ... ... ... ... ... ... экономикалық факторлармен анықталды.
Мысалы, елдегі нарықтық жағдаймен, ішкі ... ... ... ... ... инфляциямен, пайыздық ставкалардың
динамиксымен анықталады.
САРМ басқа екі ... ...... ... ... (Option Pricing Theory OPT) және ... жағдайындағы
преференция теориясы (State Preferens Theory SPT) ... бір ... ... ... ... жоқ және қалыптасу сатысында тұр. Соның
ішінде SPT теориясына қатысты оның теориялық сипат иеленетіндігі туралы
айтып ... ... ... ... ... жағдайын нақты бағалаудың
анықтау қажеттлігін көздейді ОРТ теориясының қалыптасуының Ф. Блэк және ... ... ... ал ... ... Дж. Хиршипр
атымен байланыстырды.
Қаржылық активтердің және ақпараттың құнының ... ... ... ... зерттелді. Бірақ, ақшалай болып Ю. Фамның мақаласы
саналады. Онда ... ... ... үш ... ... Ол ... ... әлсіз болып бөлінеді. Бұл саладағы кейінгі
жаңалықтар ұсынылған топтамалардың теориялық аспектілерін қарастырмады, ... ... ... ... қарастырды.
50-жылдарының екінші жартысында капитал құрылымының теориясымен
қаржыландырудың көздерінің бағасы бойынша ... ... ... зерттеулердің бастамасы 30 – шы жылдары Дж. Ульямс жұмысымен, кейінінен
50-жылдары Д. ... ... ... ... ... бұл ... негізігі үлес Ф. Модильяни және Ф. Миллерге берілгендігі жалпыға
белгілі болып табылады. Олардың ... ... ... ие ... ... алғы ... негізделген. Осы саладағы одан әрі қарайғы зерттеу осы
шектеулердің әлсізденуінің мүмкіндіктерін ... ... ... қатар
әр түрлі үлгілерді қолданылу мүмкіндігі, соның ішінде әр түрлі ... ... ... үшін САРМ ... аталған жаңалықтардың ішінен екі бағыт – портфель теориясымен
капитал құрылымының теориясы ірі ... ... ... мен ... негізін білдіреді. Олар екі маңызды мәселелерге жауап
беруге мүмкіндік береді: қаржылық ресурстарды қайдан алу ... және ... ... салу ... 1958 ж. ... мен ... ... басылып шыққаннан кейін қаржы теориясы аясында ірі ... және Дж. Ф. ... ... ... жаңа ... ... танылған, қолданбалы микроэкономикадан жеке бағыт ретінде бөлінген
бұл жұмыс қарастырылған. [2, 64 ... ... ... ... ... ... ... пәні қалыптасты. Ол ірі компанияның қаржыларын
басқарудың техникасымен әдістемесіне арналған ғылымы ретінде ... ... ... ... ... ... бөлімдерін
бухгалтерлік есептің (компанияның қаржылық жағдайының анализі, дебиторлық
борышты басқару мен ... ... ... ... ... ... асты. Сондай-ақ басқарудың теориясының бір ... ... ... ... Осы жаңа пән бойынша алғашқа монографиялары 60-
жылдардың басында ағылшын тілді ... ... Оны оқу ... ... ... ... Қазіргі таңда қаржылық менеджмент туралы дербес ғылыми
бағыты ретінде және тәжірибелік қызметі ретінде ғана ... ... ақ ... ... де ... ... ... болады.
Басқару теориясының, қаржы теориясының, бухгалтерлік есептің
сараптамалық апаратының дербес ...... ... ... түсінікті болы қана қоймай ,сондай-ақ ... ... ... аспектілердің күшімен қамтамасыз етілген мүндай метамарфозалар
маңызды болы ... ... ... ... ... бухгалтерлік
есептің англо-американдық ... ... ... ... ... Мәселелердің сәйкес көлемі шығының есебі ретінде
және басқарма есебі ретінде қамтылады. Кейінгі кезде ол ... ... ... пәнінң мазмұнды бөлігі әр түрлі жағдайда анықталуы ... ... ... бірінен көрінгендей ол осындай болуы мүмкін. Ірі
компанияның қаржыларын бақару оның ... ... ... ... ... ... ... мақсат айқындалады: оның
капитализациялынған ... ... ... ... ... өсіру арқылы
фирманың құның максимизациялау болып табылады. Бұл ... жету ... ... ... ... ... үш ... қабылдануы
керек:
• Инвестициялық саясат
• Қаржы көздерін басқару (яғни құралдарды қайдан алуға болады және
қаржыландыру көздерін оптималды ... ... ... ... саясат
• Революцияға дейінгі Ресейде қаржылық менеджменттің дербес ... ... ... ... ... ... осы ғылымның
базалық құрылымына кіретін екі бағыт қажет. ... ... мен ... ... Бұлар сол кездін өзінде де сәтті
дамыған.
Қаржылық есептер капитализмнің ... ... ... ... жеке
сала ретінде 19-ғасырда ғана қалыптасты. Сол кезде олар коммерциялық
есептерге ... ... ... ... ... 19 – ... ... елдердің экономикалық өсімін коммерциялық білімнің таралу жүйсін
қолдаудың дәрежесімен байланыстырады. ... ... ... сол ... ... ... 24 – ... коммерциялық училище өмір сүрді. [3, 67-
69 б]
Коммерциялық ғылымының негізін қолданылуы әр бір қаржылық ... бір ... ... әр ... алып жүру ғана ... ... оны ғылым
ретінде коммерциялық арифметика құрады. Қазіргі таңның көзқарасы тарапынан
жаңа ғылымының процедуралық жағы қиын ... ол ... ... ... ... ... ... бағам және қаржылық
операциялар бойынша есептеу техникасын енгізді. ... ... ... жағы қазіргі таңда да өзекті болып отыр.
Экономикасы дамыған елдерде қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бар. Осы тәсілге сәйкес қаржылық
менеджер – бұл ірі компанияның қаржыларын басқару бойынша маман; қаржылық
сарапшы – ... бір ... ана ... тар ... ... ... ... бұл бағыт әлеуметтік экономикада
бір қатар себептерге байланысты қалыптаса алмады. ... ... ... ... болмауынан және кәсіпорынның қаржылық дербестігінің
болмауынан орын алған.
90-жылдардан жүзеге асырылған экономиканың нарықтық ... ... ... ... ... ... ... меншік нысандарының
енгізілуі, бухгалтерлік есептің трансформациясы шаруашылық субъектінің
қаржылық ... ... ... ... Бұл ... де,
өйткені қаржыландыруды иелене отырып, талап етілген комбинацияда қажеттілік
кезінде кез келген басқа ресурстарды алуға ... ... ... ... ... ... ... ауысымы ретiнде сипаттауға болады:
7. Ақша қаражаттарын (капиталды) пайдаланудың мiндетiн қою және ... Ақша ... ... ... ... әдiстерiн, тәсiлдерiн
анықтау;
9. Қабылданған шешiм бойынша инвестициялау жөнiндегi шешiмдi ... ... ... ... ... iс-әрекеттердiң бағдарламасын
жасау;
10. Жобаның орындалуын ұйымдастыру;
11. Қаржыны басқаруда бақылау жасау және қажеттi түзетулер енгiзу;
12. Қайта инвестициялаудың ... үшiн жоба ... ... және
бағалау.
Сөйтiп, қаржы менеджментi кәсiпорынның қаржылық қамтамасыз етiлуiн
тактикасы мен стратегиясы ретiнде қаржының ... ... ... үшiн оның ... ... ... ... Корпорацияның
қаржы саясатында қаржы ... ... ... нұсқамасы –
экономикалық дамудың iшкi және сыртқы факторларын есепке алу ... ... тең ... ... ... ... болып табылады.
Корпорацияның меншiктi капиталының жеткiлiктi көлемi (60%-дан жоғары)
және ақша ... оң ... ... ... ... жоғары) болған
жағдайда қосымша ақша ресурстарын тартуға және қаржы рыногындағы орнын
тұрақтандыруға ынталы болады. [4, 97 б ... ... ... ... ... ұзақ ... ... коммерциялық даму мiндеттерiн қарастырады, яғни ... ... ... ... талдайды. Осы мақсатқа жету
үшiн корпорацияның қаржы бөлiмi жоспарлауды, ... ... ... ... ... ... қаржы стратегиясын iске асырудағы ... ... ... ... ... ... және ... Есеп және салық саясаттырын талдау;
• Несие саясатын жүргiзу;
• Негiзгi капиталды тиiмдi басқару және ... ... ... ... ... және ... қарыздарды басқару;
• Ағымдағы шығындарды, табыстарды және пайданы басқару;
• Баға ... ... ... және ... ... ... Корпорация жетiстiгiн және оның рыноктық құнын бағалау.
Ал корпорациялық қаржы саясатындағы қаржылық тактика корпорацияның
даму ... ... және ... ... ... ... тактика қаржы стратегиясына қарағандағы ерекшелiгi оның рынок
конъюктурасының жылдам өзгерiсiне байланысты тактика ол өзгерiстерге ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың, тауар түрлерiнiң
және қызметтердiң , мемлекеттiк саясаттардың, бәсекелестердiң әрекеттерiнiң
өзгерiсiне қаржы тактикасы бейiмдi болады.
Қаржы ... ... мен ... ылғи да ... ... болады. Бұл дегенiмiз корпорациялардың алдыңа ... ... ... даму ... ... ал ... сол мақсатқа жетудiң әр түрлi жолдарын қарастырады. [5, 183 б]
Кәсіпорын ... ... ... өз ... ... тұрады:
• Корпорация бюджетiнiң кiрiсi мен шығыстары;
• Қызмет түрi және ... ... ... ... ақша ... Баланстық есеп бойынша бюджет жағдайы;
• Капиталдық бюджеттiң ... ... ... тараулардан тұрады:
• Қызмет түрi бойынша ақша ағымдарының тиiмдi қозғалысын және бөлiнуiн
бағалау;
• Қосымша қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... бизнес, тауарлы несие және
т.б.) анықтау.
• Қабылданған қаржылық және инвестициялық ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы саясатының басты екi мiндетi: қаржының
тұрақты өтiмдiлiгiн сақтау және ... ... табу ... табылады.
Кәсіпорынның қаржы саясаты қаржылары стратегиялық және ... ... ... iске ... ... ... рыноктағы
корпорация тауарының өтiмдiлiгiн көбейту немесе сұранысты өсiру активтер
мен меншiк ... ... мен ... ... ... ... және өнiмдiлiiгн сақтау, акционерлер жағдайын
жақсарту және ... ... ... болып табылады.
Экономикалық ортаның тұрақсыздығы инвестициялық қарқынды, ... ... ... ... ... етiп ... өмiр сүрулерiн және банкротқа ұшырамау үшiн тырысып бағады.
Жалпы корпорацияның қаржылық саясатын ... ... ... ... ... ағымдарын және айналым капиталдарын тиiмдi
басқару;
• Алдағы ... ... ... ... ... бағыттарды
анықтау;
• Тәжiрибелiк iс-әрекет көшу, яғни алдыға қойылған мақсатқа жету үшiн
қаржылық зерттеу, қажеттi қаржыларды талдау, ... ... ... және ... активтерiне баға беру.
Осы үш негiзгi бағыт арқылы көрiнiс табатын ... ... ... ... ... болып табылады:
• Экономикалық өсудiң қайнар көзi ретiнде пайданы максималдап отыру;
• Капиталдың ... және ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету;
• Меншiк иелерiне (акционерлер, қатысушылар, инвесторлар және
несиелеушiлерге) арнап ... ... ... анық және ... ... етiп отыру;
• Корпоративтi бағалы қағаздар эмиссиясы, ... ... ... ... ... ... ... механизмiн қолдану;
• Корпорация қызметiнiң алдыға ... ... ... және ... ... ... корпорацияның
одан әрi даму болашағына түсу жолдарын қарастыру ... ... ... ... ... ... ... қолдану.
Кәсіпорындағы қаржылық менеджмент ... көп ... ... болады және анықталады. Өз кезегінде
кәсіпорындағы қаржылық ... ... ... ... ... ... және қаржы қызметін ағымдық тиімді
басқаруға бағытталған сәйкесті ақпараттық көрсеткіштерді ... ... ... ... [6, 81 б ... кәсіпорын үшін, қаржылық ... ... ... ... оның салалық ерекшеліктерімен,
ұйымдастырушылық-құқықтық нысанымен, шаруашылық қызметінің ... ... ... басқада жағдайлармен байланысты. Сондықтанда
қаржылық менеджменттің ақпараттық базасын құрайтын барлық көрсеткіштердің
жиынтығы ақпарат көздерінің түрлері бойынша ... ... және ... ... ... ... топ ... қолданылуын
процедуралық дәйектеуді талап етеді.
Бірінші топқа елдің жалпы экономикалық дамуын ... ... Бұл ... ... ... ... қаржылық қызметт
саласында стратегиялық шешімдерді қабылдаған кезде кәсіпорынның қызмет
етуінің сыртқы жағдайын болжау үшін ... ... ... ... ... Мемлекеттік бюджет табыстарының көлемі
• Мемлекеттік бюджет шығыстарының көлемі
• Бюджет тапшылығының мөлшерінің көлемі
• Ақшы эммисиясының көлемі
• Халық табыстарының ... ... ... ... ... ... ҚР ... банкінің есептік ставкасы
Бұл топ көрсеткішетрінің ... ... ... ... ... ... ... салалық құрылымын сипаттайтын негізгі
ақпараттық көрсеткіштер жатады. [9,324 б]
Бұл топқа ... ... ... өнімге баға индексі
• негізгі қызмет бойынша пайдаға салық салу ставкасы
• активтердің, соның ішінде айналым активтерінің жалпы құны
• пайдаланылған капиталдың, соның ... жеке ... ... ... ... өнім ... ... контрагенттер мен бәсекелестердің қызметін сипаттайтын
көрсеткіштерді де ... ... топ ... ... ... прессаның есептік
материалдарының жарияланымы, сәйкесті рейтингтер, ақпараттық қызметтер
рыногында ұсынылатын ақылы бизнес-анықтамалар ... ... ... рыноктың коньюктурасын сипаттайтын көрсеткіштер
жатады. Бұл топтың ақпараттық көрсеткіштерінің жүйесі ұзақ ... ... ... ... және ... ... ... басқа операцияларды жүзеге асыру саласында басқарушылық шешім қабылдау
үшін қызмет етеді.
Бұл ... ... ... жатады.
• биржалық және биржадан тыс қор рыногында айналатын негізгі ... ... ... ... және т. б.) ... қор ... ... түрлерінің сұранысы мен ұсынысының өтімді
бағалары;
• қор ... ... ... бойынша мәмлелердің көлемі мен
бағалары;
• қор ... баға ... ... ... ... ... депозиттік және несие ставкалары
• жекелеген валюталардың ресми бағамдары және т.б.
Төртінші топқа кәсіпорынның басқару және ... есеп ... ішкі ... ... ... ... жатады.
Бұл топтың көрсеткіштер жүйесін қаржылық менеджментің ... ... ... Осы ... ... талдау, болжау,
жоспарлау және кәсіпорынның қаржы қызметінің барлық ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Бұл топтың көрсеткіштерінің артықшылығы болып қалыптасуының
тұрақтылығы, ... ... ... (сенімділік қорытылған қаржы
көрсеткіштерімен және қаржы есеп ... ... ... ... ... алу ... оның негізіне сүйенетін ... және ... есеп ... ... ... ... ... бағыты бойынша рыноктык қаржы өркениетті инфрақұрылымының
қалыптастыруға көмек беруі, кәсіпорын қаржы ресурстарының тиімді көзі ... тиіс ... мен ... ... әрекет қызметін орындауы қажет.
Кәсіпорынның қаржы есеп берушілік ... ... ... ... ... ... ... тікелей және жанама ... ... ... ... ... ... меншік иелері;
2. басқару персоналы және кәсіпорын жұмысшылары;
3. кәсіпорында тікелей жұмыс істемейтін тұлғалар, бірақ ... ...... түрлі кредиторлар және кәсіпорынның коммерциялық
серіктестері;
4. Қоғамдық өндірісті мемлекеттік реттеу қызметні жүзеге асыратын ... [10, 113 ... есеп ... ... ... тобы - ... мүдделі емес, бірақ келісім шарт бойынша есеп берушілік
көрсеткіштерінің ... ... ... қорғауы тиіс тұлғалар. Бұл
аудиторлар, кеңесшілер, қаржы ... ... ... ... ... ... ҚАРЖЫСЫН БАСҚАРУДЫҢ ҚАЗІРГІ
ЖАҒДАЙЫ («МОЙНАҚ» КОРПОРАЦИЯСЫ МЫСАЛЫНДА)
2.1 «Мойнақ» ... ... ... СЭС» ... қоғамы (әрі қарай «Қоғам» деп аталады)
құрылтайшылардың келісімінің ... ... және ... ... ... ... Республикасының
«Акционерлік қоғамдар туралы» Заңының Қазақстан Республикасының басқада ... және осы ... ... ... ... жылы ... СЭС салына бастады. 1992 жылы қаржы
бөлінбегендіктен, ... ... ... 2030 ... ... Қазақстан
Республикасының электр энергиясын дамыту Бағдарламасына сәйкес және
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 21.11.2005 ж. №1143 ... су ... салу ... Қаулысымен Үкімет «шарын өзенінде 300 МВт қуатты
Мойнақ СЭС салу» жобасын қайта жаңғырту ... ... ... ... ... ... мен ... электр жүйесі тапшы ҚР-ның ... ... үшін ... ... ... ... жасау;
• Оңтүстік аймақтарды шамадан тыс жүктеме кезінде электр қуатымен
қамтамасыз ету.
Техникалық-экономикалық ... ... ... ... 250 ... ... көлемінде бағаланады. Техникалық-экономикалық негіздемеге және
қабылданған жобалық шешімге ... ... ... ... ... ... ... СЭС салудың І кезеңінде:
• Бестөбе су қоймасы бойынша жұмыстарды аяқтау;
• Ішкі алаңдық жолдар;
• Сыртқы электрмен ... ... мен ... ... Су ... арналардың құрылысы;
• Қашықтықпен байланысу желісі.
Мойнақ СЭС салудың ІІ кезеңінде:
• Ұзындығы 9 км суды бұрушы туннель;
• Станциялық алаңы бар ... ... ... ... І ... ... үшін 2005 жылғы 14 ... Даму ... АҚ мен ... СЭС» АҚ ... 25 млн. АҚШ ... банктік қарыз шарты жасалды. Қаржыландыру 2006 жылғы 24 наурызда
басталды. І ... ... ... 2006 ... 03 мамырда басталып,
белгіленген кестеге сәйкес жүргізілуде, 2006 ... 31 ... ... ... 11,7 млн АҚШ ... ... СЭС» АҚ-ң ... капиталы
1. Акционерлік қоғамның жарияланған Жарғылық капиталы – 1800000 (бір
миллион сегіз жүз мың) теңгені құрайды.
1. ... ... ... ... ... ... ... сәйкес Жалпы жиналысының немесе соттың
шешімімен акцияларды шығару және орналастыру арқылы жол беріледі.
Акционерлік қоғамның органдары
1) ... ...... ... ... ... органы – Директорлар кеңесі;
3) атқарушы орган – алқалы атқарушы орган (Басқарма) ... ... ... жеке-дара жүзеге асыратын тұлға (Президент);
4) Қоғамның қаржы-шаруашылық қызметіне бақылауды жүзеге асыратын орган
– Ішкі аудит қызметі. /21/
Бұл ... ... ... ... ... сипаттамалары
бойынша бағалау үшін қажет:
• өтімділік;
• төлемқабілеттілік;
• пайдалылық;
• активтерді ... ... жеке ... ... ... ... ... сыртқы (инвесторлар, жеткізушілер,
мемлекеттік органдар) және ішкі пайдалану үшін кәсіпорынның ... ... ... ... ... дәл ... және арықарай шешім қабылдау үшін біз
жақсы немесе жаман деп айта ... ... ... сандық базаның болуы
қажет, қаржы нәтижелері туралы есеп пен ... ... ... ... ... экономикалық жағдайын бағалауға мүмкіндік
беретін коэффициенттер жүйесін анықтау қажет. Бұл коэффициенттерді ... ... ... мен ... ... пайдаланылуда
екендігін түсінуге, басқару шешімдерінің бұрын қабылданған нәтижелері
ретіндегі ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Мұндай талдау тауарлардың үлкен запасын ... ... ... бағалауға,
өлшемсіз несиелерді бағалауға, қарызды дәл уақытысында ... ... ... ... ... ... жауап беруге
көмек береді. /9, 189 б/
Бұл құжаттардағы ақпараттар кәсіпорын жұмысының натуралды көрсеткіші
туралы ... мен ... ... ... мен ... үшін
шикізат болып табылады. Олар өңдеуден, жүйелеуден кейін дәл және ... ... ... және ... ... ... әсер етеді.
Жоспарлау және кәсіпорын жетістігіне қол ... ... үшін ... ... ... мәні ... ... жағдайын байқауға қанша және қандай коэффициентерді немесе
көрсеткіштерді талдау қажет деген ... ... Бұл ... ... ... және ... көлемі мен қызмет түріне байланысты, сонымен бірге ... ... үшін ... аз ғана ақша бөле ... ... және
уақытша шығындары болып табылады. Коэффициентерді талдау, егер ол ... ... ... ... өзінің мәні мен дәлдігін жоғалтуы ... ... өту ... ... ... ... құрылымын және
динамикасын талдау үшін арнайы кесте құрылады және онда ... есеп ... ... ... кезеңдегі жалпы қаржылық нәтиже ... ... ... ... нәтижелері туралы» есепте
көрсетіледі және онда келесі ... ... орын ... ... ... ... ... табыс, жалпы табыс, негізгі
қызметтен ... ... ... емес ... ... ... салық
салынғанға дейінгі табыс, таза табыс. Аталған көрсеткіштердің ... ... ... ... ... ... СЭС» АҚ ... нәтижелерінің көрсеткіштері 1 кестеде
берілген.
1 кесте–
«Мойнақ СЭС» АҚ қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижелерінің көрсеткіштері,
мың теңге
|№ ... |2006ж |2007ж ... +/- |
| | | | ... |% |
|1 ... ... ... ... |18376168 |4066256 |128 |
| ... | | | | |
|2 ... ... құны |9655447 ... |2578978 |127 |
|3 |Жалпы табыс |4654465 |6141743 |1487278 |132 |
|4 ... ... ... |3840997 |4843168 |1002171 |126 |
| ... | | | | |
|5 ... ... |567599 |1194795 |627196 |210 |
|6 ... ... |2739863 |2939894 |200031 |107 |
|7 ... шығындар |533535 |708479 |174944 |133 |
|8 ... ... ... |813468 |1298575 |485107 |160 |
| ... ... | | | | |
|9 ... емес ... |269525 |24359 |-245166 |-91 |
| ... ... ... | | | | ... ... салынғанға дейінгі |1082993 |1322934 |239941 |122 |
| ... ... | | | | ... ... ... ... |160205 |112060 |-48145 |-30 |
| ... | | | | ... ... ... ... |922788 |1210874 |288086 |131 |
| ... ... | | | | ... ... ... табыс | | | | |
| ... | | | | ... ... ... ... |922788 |1210874 |288086 |131 ... ... ... СЭС» АҚ ... ... ... ... |
1 кестенің мәліметтерінен байқайтынымыз, кәсіпорынның өнімді өткізуден
түскен табысы 4066256 мың ... ... ... ... ал жалпы табысы
1487278 мың долларға, немесе 132%-ға артқаны көрініп тұр. Сонымен қатар,
кәсіпорынның өндірген ... ... құны ... ... ... қарқынмен артқаны байқалады және оның көлемі 2578978
мың долларға, немесе 127%-ға артқан. Демек, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... де орын алып отыр деген
сөз.
Керісінше, есепті жылы ... ... ... ... ... ... ... шығындардың айтарлықтай артқаны көрініп тұр.
Әкімшілік шығындары талдау кезеңінде 627196 мың ... ... ... өскен. Бұл кәсіпорынның басқарушы аппаратының штаттық санын немесе
біліктілігін көтерумен байланысты жұмсалған ... ... ... ... 2007 жылы негізгі қызметтен алған табысы
1298575 мың теңгені құрап, өткен жылмен салыстырғанда 485107 мың ... ... өсіп ... ... ... ... емес ... алған табысы есепті жылы
24359 мың теңгені құрап, өткен кезеңмен салыстырғанда 245166 мың ... 91%-ға ... ... тұр. ... емес ... ... ... мүлкімен операциялар бойынша қалыптасады. Олардың
қатарына мыналар жатады: негізгі құралдарды, материалдық емес активтерді
және ... да ... ... ... ... моральдық тозуына байланысты
негізгі құралдарды есептен шығару, ғимараттарды арендаға беру, өндірістік
тапсырыстардан бас тарту, өнім бермеген өндірісті ... ... ... емес ... ... ... ... мүліктерді және
міндеттемелерді қайта есептеудің нәтижелері, ... ... ... ... салықтар мен алымдардың жекелеген түрлері
бойынша төлемдер де ескеріледі.
Негізгі емес қызметтен ... ... ... ... сол ... оны ... кезінде оның бірнеше жылдардағы
көрсеткіштерін динамикалық тұрғыдан талдау қажет. Белгілі бір ... ... ... кәсіпорынның маркетингтік және ... ... ... ... ... ... деңгейін бағалауға мүмкіндік береді.
Қаржылық нәтижелердің негізгі емес қызметтен алынған табысын ... ... ... ... шығындарға басты назар аудару керек.
Орынсыз ... ... ... ... шығындарға жатқызудың
дұрыстығын және негізділігін анықтау ... ... ... ... есептен шығару бойынша шығындар орын ... ... ... ... ... ... бұл іс ... қарауына
берілді ме және соттың қандай ... ... ... ... ... ... және табиғи апаттардан алынған шығындар да жан-
жақты талдауға ... ... ... ... мәселе мынада: көптеген
жағдайларда бұл шығындардың қатарына шаруашылық әрекетсіздіктің нәтижесінде
болған, сонымен қатар ... және ... ... ... ... өсімпұлдарды талдау барысында айыппұлдар мен
өсімпұлдар кімге және не үшін ... оның ... және оған ... ... ... ... емес қызметтен алынған табысты немесе
шығынды талдау үшін кәсіпорынның есеп регистрлері мен бастапқы ... ... ... ... ... ... емес қызметтен алған
табысының төмендеуі аталған кәсіпорынның ағымды жылы негізгі құралдарды
немесе ... емес ... ... ... немесе ғимараттарды
арендаға беру және басқа да ... емес ... ... ... ... ... ... білдіреді, яғни оның өндірістік
активтерін ... ... ... ... ... ... ... келгенде, кәсіпорынның 2006 жылғы алған таза табысы 1210859 мың
теңгені құраған. Бұл ... ... ... ... 288086 ... ... 131%-ға артық. Қаржылық нәтижелердің ... ... атап ... болсақ, өндірістік шығындармен
және кезең ... ... ... ... түскен табыспен
салыстырғанда кәсіпорынның таза ... ... ... ... көрініп тұр.
Бұл кәсіпорынның экономикалық даму деңгейінің жоғары екендігіне куә бола
алады. Таза табыстың жоғары ... ... бір ... ... өндірістік потенциалды әрі қарай дамытуға итермелеуі және
ынталандыру ... ал ... ... бұл ... ... ... ... тудыратыны сөзсіз. Себебі, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... алатын дивидендтік
табыстары да жоғары деңгейде болатыны белгілі.
Сонымен, біз зерттеуге алынған ... ... ... өнімді
өткізуден алған табысын, жалпы табысын, негізгі ... ... ... ... ... таза ... ... қатар шығындардың көлемі мен
динамикасын, яғни кәсіпорының қаржылық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
табысы есепті жылы біршама өскен, алайда олар кәсіпорын ... ... ... ... сапалық көрсеткіштеріне қатынасы қандай екені
туралы мәліметтер бере ... Сол ... ... қаржылық-
шаруашылық қызметінің нәтижелері туралы сапалы мәліметтер бере алатын
көрсеткіштеріне оның рентабельділік ... ... ... ... талдау мен кәсіпорынның
қаржы жағдайын бағалаудың міндетті элементтері болып табылады, өйткені олар
кәсіпорын ... ... ... ... сипаттайтын маңызды
көрсеткіштер. Рентабельділік көрсеткіштер 3 топқа бөлінеді:
1) жалпы активтер (авансталған, жиынтық капитал) және олардың ... ... ... ... ... ақша ... таза ... (немесе түсімі) негізінде есептелетін
рентабельділік көрсеткіштеі.
Кәсіпорын активтерін ... ... ...... ... ... дұрыстығы турады шешімдер қабылдауда қажетті
әрі маңызды белгілердің бірі болып саналады.
Кәсіпорын мүліктерінің (активтерінің) ... ... ... ... әрі кең ... ... көрсеткіштерінің бірі –
рентабельділік коэффициенті, ол таза табыстың жалпы активтерге (авансталған
капиталға) қатынасын ... ... ... ... ... ... жолдарымен, мысалы, кәсіпорынның алған табысымен
салыстырған жөн.
Активтердің тиімділік деңгейі, кәсіпорында ... ... ... ... ... сондай-ақ шаруашылық қызметі
мен оның нәтижесін бақылау мен бағалауда маңызды роль ... ... ... ... ... оның әрбір ... ... ... ... ... және сәйкесінше осы нәтижелер негізінде
бөлімше басшыларына сыйақылар беріледі. Активтерге немесе ... ... ... салу ... бағалаған кезде, олардан алынатын табыс
есептеледі және бұл есептер шешімдер қабылдауда негіз болып табылады.
Басқаша ... ... ... ... ... ... ... таза табысы өнімді өткізу табыстылығына және кәсіпорын
активтерінің ... ... ... ... ... ... ... жоғары болса, соғұрлым кәсіпорынның ... ... арта ... ... ... ... ... тез тартылып, өнімді өткізгеннен кейін неғұрлым
жылдам осы ... ... ... ... кәсіпорынның өндірісті үдету
қабілеті артады, нәтижесінде кәсіпорын табысының біршама өсу мүмкіндігі
туындайды (ағымды активтердің ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің бірі – өндірістік
қорлардың (негізгі құралдардың) ... ... ... ... ... ... болса, өндірістік құралдардың табыстылық
деңгейі де ... ... ... ... ... ... ... тигізетін ықпалының сандық бағасы ... ... ... ... ... қаржылық нәтижелердің көрсеткіштерін қолдана отырып,
кәсіпорынның басқа да экономикалық ... ... ... ... сатылымның, өнімнің, негізгі қызметтің,
меншікті капиталдың, ағымды және ұзақ мерзімді ... ... ... ... көрсеткіштердің мәндерін зерттей
отырып, қаржы менеджерлері кәсіпорынның қаржы ресурстарын және ... ... ... ... /32/
Біздің мысалымыздағы «Мойнақ СЭС» АҚ рентабельділік көрсеткіштері 2
кестеде берілген. /30/
1. кесте
«Мойнақ СЭС» АҚ ... ... ... ... ... ... |2007ж ... |
| | | | | |+/- |
|1 ... ... ... ... ... |
| ... мың ... | | | | |
|2 ... ... |– |813468 |1298575 |485107 |
| ... табыс, мың теңге| | | | |
|3 ... ... мың ... |– |922788 |1210874 |288086 |
|4 ... ... мың |– ... |16460093|3804531 |
| |теңге | | | | |
|5 ... ... ... |3086674 |6998715 |3912041 |
| |мың ... | | | | |
|6 ... ... мың |– |9568888 |9461378 |-107510 |
| ... | | | | |
|7 ... ... мың |– |3922058 |5151225 |1229167 |
| ... | | | | |
|8 ... ... мың |– |8733504 ... |
| |теңге | | | | |
|9 ... ... адам |– |1500 |1700 |200 ... |Сату рентабельділігі, %|Сатылым |6,44 |6,6 |0,16 |
| | ... ... | | ... ... ... ... |7,29 |7,36 |0,07 |
| ... |орташа жылдық | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... % | | | | ... ... ... ... қызметтен|6,03 |7,60 |1,57 |
| ... % ... | | | |
| | ... ... | | | ... ... ... ... ... |29,9 |17,3 |-12,6 |
| ... ... | | | |
| ... % ... ... | | | |
| | ... ... | | | ... |Айналым активтерінің |Айналым |9,64 |12,8 |3,16 |
| ... % ... | | | |
| | ... | | | ... ... ... |
| | ... ... | | | ... ... ... |Меншікті |23,5 |23,5 |0 |
| ... % ... ... | | |
| | ... ... | | | ... ... ... |Қарыз капиталдың |10,6 |10,7 |0,1 |
| ... % ... ... | | |
| | ... | | | ... ... ... ... |615,2 |712,3 |97,1 |
| ... % ... ... | | | |
| | ... | | | ... көзі: «Мойнақ СЭС» АҚ 2006-2007 жылдардағы қаржылық есебі |
2 ... ... ... сату рентабельділігі ағымды
жылы 6,44 пайыздан 6,6 ... ... ... ... ... ... шығындарды біршама төмендету жағдайы себеп ... ... ... 2006 жылы 7,29 пайызды құраса, 2007
жылы бұл көрсеткіш 7,36 пайызға жетіп ... ... ... ... ... ... 100 ... 7 теңге 36 тиын пайда көріп отыр
деген сөз. Өндіріс рентабельділігінің артуы, ... оң ... ... ... алайда өнеркәсіптік компаниялары үшін бұл нәтиже әлемдік
тәжірибеге сәйкес төмен көрсеткіш болып ... ... ... ... ... арттырудың жолдары мен резервтерін ... ... ... ... ... ... ... деп
ойлаймын.
Негізгі қызметтің рентабельділігі де есепті жылы 6,03 пайыздан 7,60
пайызға, яғни тұтастай 1,57 пунктке өскен. Негізгі ... ... ... болған бірден-бір жағдай өндірістік және кезең ... өсу ... ... ... ... деп қорытынды
шығаруға болады.
Керісінше, кәсіпорынның өндірістік қуатының негізгі көрсеткіші болып
табылатын ұзақ мерзімді ... яғни ... ... ... ... жүргізіліп жатқан кезеңде 29,9 пайыздан 17,3 пайызға
дейін, яғни тұтастай 12,6 пунктке ... ... ... Жоғарыда
келтірілген мәліметтерден (2 кестені қараңыз) біз ... ... ... ... ... білеміз (3780457 мың долларға,
немесе 26,7 пайызға). Демек, ұзақ мерзімді ... ... ... кері ... ... отыр ... сөз. Дегенмен де, аталған
кәсіпорынның басшылығы мен қаржы менеджерлері ... ... ... ... ... ... сол арқылы өндіріс рентабельділігін,
жалпы айтқанда, және ұзақ мерзімді активтердің рентабельділігін, нақтырақ
айтқанда, арттыру бойынша ... ... ... ... қажет.
Кәсіпорынның меншікті және қарыз қаражаттарының рентабельділігі ағымды
кезеңде айтарлықтай өзгерістерге ұшырай қоймаған, алайда мұнда ... ... ... ... жоғары екенін аңғарамыз. Бұл
кәсіпорынның қарыз қаражаттарды ... ... ... ... қаражаттарын
барынша тиімді қолданып отырғанын білдіреді.
Кәсіпорынның еңбек күшінің рентабельділігі жоғары ... ... ... жылы өндіріске қосымша 200-ге жуық
жұмысшыларды тартқанымен, бұл оның ... оң ... ... ... еңбек күшінің рентабельділігі 2006 жылдың 615,2 пайызымен
салыстырғанда, 2007 жылы 712,3 ... ... оның ... 97,1 ... отыр. Бұл кәсіпорынның қолда бар еңбек ... ... ... ... ... ... ... «Мойнақ СЭС» Акционерлік қоғамының қаржылық нәтижелерінің
көрсеткіштері ... ... өз ... табысты қызмет етіп
отырғанын көрсеткенімен, оның қызметінің тиімсіз жақтарын да анықтап берді.
Бұл, бірінші ... ... ... ... ... ... рентабельділігін арттырумен байланысты мәселелерді қамтиды.
Өйткені, активтердің рентабельділігі инвесторлар тарапынан ... ... ... қабылдар кезде ең бірінші кезектегі критерийлердің қатарына
жатады. Демек, бұл мәселені шешу кәсіпорынның қаржы менеджментінің ең ... ... ... тиіс деп ... ... шет елдік тәжірибеде үлкен маңыздылыққа ие.
Мысалға, АҚШ-тың Сауда министрлігі жыл ... ... сала және ірі ... ... ... ... тек сатылымның орташа рентабельділігі
туралы ғана ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтерді жыл сайын жариялап отырады. Компанияның
ішкі нарықтағы орны мен жағдайы осы көрсеткіштердің ... ... ... көрсеткіштер (сатылым және өндіріс рентабельділігі) оның
қаржылық жағдайының және тұрақтылығының дәлел көзі болып табылады.
2.2 ... ... ... ... ... жағдайын талдау
Коэффициентерді талдау тек кәсіпорын басшысы үшін мүдделі емес. Банкир
немесе басқа мүмкін инвестор ... ... және ... келе ... бөлу ... ... ... пайдалана алады. Бұл
кәсіпорын қызметінің көрсеткіштерін зертте келе, потенциалды ... ... ... ... іс жүргізу бола ма не болмайтындығы туралы
қорытынды жасайды, Егер ... өз ... ... ... ... ... оған сатып алушы төлеуге дайын болатын бағаға
айтарлықтай әсер етуі мүмкін.
Коэффициенттердің (көрсеткіштердің) төрт ... ... ... пайдалылық
• қаржы міндеттемелерін пайдалану
• ағымдық көрсеткіштер.
Қажеттілігіне қарай басқа да коэффициенттерді пайдалануға болады.
Өтімділік білдіреді: 1) – есеп счеттарды өз уақытында ... үшін ... ... ... ... және 2) – ақша ... кенеттен
пайда болатын қажеттілікті қанағаттандыру қабілеті.
Кәсіпорынның өтімділігінің бірінші және басты өлшемі жалпы өтімділіктің
коэффициенті немесе жабу ... ... ... Жабы коэффициенті тез
өтімді активтерін пайдалана отырып, қысқа мерземді ... ... ... ... ... Бұл коэффициент
ағымдық активтердің ақша ... ... ... мерзімді)
міндеттемелердің бір ақша бірлігіне ... ... ... Егер
арақатынас 1:1-ден аз болса, ... ... ... ... білдіреді. Бұл қаржы жоғары тәуекелділік туралы, ... ... ... қиындықтары туралы, сондай-ақ материалды-техникалық
жабдықтауды нашар ұйымдастырғандығы ... куә бола ... Бұл ... ... рационалды пайдаланғандығы туралы және кәсіпорын
қызметі көбінесе кредиторларға байланыстылығ жөнінде алдынала ескерту болып
табылады.
Коэффициеттің мөлшері ... көп ... ... саналады. Бірақта ол 1,5
–тен 2,5-ке дейін кәсіпорын қызметінің түріне байланысты айытқуы мүмкін.
үлкен коэффициент (3:1 және одан да көп) ... ... ... ... бұл оның тиімді пайдалануға мүмкіндігі болатын
кәсіпорынның иелігінде көп ... бар ... ... ... бизнестің нақты әрбір саласы үшін көрсеткіштер жыл сайын арнайы
экономикалық басылымдарда және ... ... ... ... ... ... өтімді екендігін қарастырайық.
Кәсіпорын балансын ... ... ... ... болу ... ... ... емес, тек таңдап алынаған ... ... ж. ... корпорациясы бейімделген тоқсандық баланстық есебі.
Жалпы өтімділік коэффициенті (CR)
CR = ... ... / ... ... міндеттемелер /30/
Осы коэффициенті тоқсан соңына ... ... = 55417 / 61882 ... ... кенеттен пайда болатын қажеттілікті ... ... ... ... мерзімділікөтімділік (QR)
мөлшерімен сипатталады. Егер ол ... ... көп ... ... тез ... ... жетіспейді деп қорқпауға болады.
QR = ақша қаражаттары / қысқа мерзімді міндеттемелер.
QR = 35265 / 61882 = 0,57
Өтімділіктің осындай жоғары емес ... ... ... ... алу және ... ... сатып алу болып табылады. ¤тімділікпен
қамтамасыз ету ... оның ... алу ... ... ең ... ... ... Бірақ біз несие төленген кездегі болашақта, сатып ... ... ... және ... ... ... бастағанда бұл
көрсеткіштерді жақсартуда ойластырамыз.
Запастардың айналым капиталына қатынасын ... ... ... ... есептеледі:
ТМЗ / ағымдық активтер – қысқа мерзімді төлемдер
Ағымдық активтер мен ... ... ... ... ... ... ... капиталы деп аталады және үлкен ... ... ... ... ... тез ... активтер есебінен
төленеді және ... ... ... ... ... дағдарысына әкелуі мүмкін деп саналады.
Айналым капиталы (WK) кәсіпорынның күнделікті операцияларын еңгізу
үшін жеткілікті қаражаттар.
WK = ағымды активтер – ... ... ... =55417 - 61882= - 6,435
«Мойнақ» кәсіпорнының айналым капиталының теріс мөлшері – бұл басшы
үшін кауіптіліктің қызыл белгісі. ... ... ... тез ... төлеу
үшін барлық шараларды қабылдау қажет. /30/
Салыстырмалы талдаудың ... ... ... қажет. Басқару
мақсаттары үшін ... ... ... ағымдық және өткен
кезеңдердегі көрсеткіштерден тұрады. Бұл кәсіпорында қарастырылған кезең
ішінде қаржы ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік
береді.
3-кесте
Кәсіпорынның өтімділік көрсеткіштері
|Көрсеткіштердің аталуы |қазан |қараша ... |4-ші ... | | | ... ... ... |5,16 |3,98 |0,89 |0,89 ... ... |4,38 |3,31 |0,57 |0,57 ... ... |39327 |46641 |-6465 |-6465 ... ... ... СЭС» АҚ ... ... қаржылық есебі ... ... ... ... етілуінде пайдалылық
көрсеткіштері маңызды қызмет ... Олар ... ... тиімді
жүзеге асырылып жатқандығы және пайда алуды қамтамасыз ететін қаражаттардың
пайдаланғандығы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкердің басты мақсаттарының бірі және маңыздылығы бойынша
бұл мақсат кәсіпорын өтімділігін қамтамасыз ету ... ... ... қаражаттарының жеткілікті запасы ресурстарды сатып алуды ... ... ... ... ... ... ... пайданы алу үшін
активтерді тиімді жұмыс істеуге мәжбүр ету қажет. Жұмыс үшін маған ... және ... ... ... ... ... болады. /30/
Бәрінен бұрын терминологиялық анықталу қажет болады. ... ... нені ... ... ... есепті толтыру
формаларының тәртібі туралы инструкцияға сәйкес) білу қажет. Сонымен
өнімді (жұмыс, қызмет) өткізуден ... ... - бұл ... өнім үшін ... түскен төлем
өткізілген өнімнің өзіндік құны - ... ... өнім және ... ... ... ... анықталған)
Жалпы табыс - бұл кіріс сомасы және өндіріс пен өнімді ... ... ... ... ... есеп
(Таңдап алынған мәліметтер)
Көрсеткіштің аталуы ... ... ... ... өткізуден табыс 33690 47045 48915 129650
өткізілген өнімнің 5616 7842 8154 ... ... ... 20247 32879 40690 ... пайда 7827 6324 ... ... ... ... үшін ... ... ... – бұл
саудадан түрінде ( сауда мен қоғамдық тамақтану сферасындағы кәсіпорындар
үшін сатулар – сату бағаларындағы өткізілген ... ... ... ... ... нәтижесі және кәсіпорынның баланстық пайдасы сәйкес келеді,
өйткені негізгі өндіріс және өнімді өткізуден басқа ешқандай ... ... ... ... ... ... ... қайтарулар, активтен
қайтарулар, олар бір-бірімен байланысты төмендегі суретте ... жеке ... ... ... ( ... ... – бұл ... қаншалықты тиімді пайдаланғандығын және бір ... ... ... ... ... ... екі ... пайда, бөлінбеген пайда
Отандық бухгалтерияды рентабельділікті есептеу үшін баланстық пайданы
қолдану қабылданған. Әлемдік тәжірибеде барлық төлемдерден ... ... ... жиі ... ... ... және ... иесі үшін
алымында бөлінбеген пайда ( немесе шығын) тұратын көрсеткіш қызығушылық
тудырады, ... ... жеке ... әсер ... ... үшін ... соңындағы активтердің рентабельділігі
бөлінбеген пайда / активтер сомасы = (14222 / 147104)* 100% =9,7%
Басқаша айтқанда бір теңге активтер он тиын ... ... ... ... ... ... ... бөлімінде
есептік кезеңдегі орта құн көрсетіледі. /30/
Сату рентабельділігі, сату пайдалылығы немесе сатуды ...... бір ... ... ... ... анықтайды. Бұл көрсеткішті
есептеу үшін қаржы-шарушылық қызметтің нәтижелері ... есеп ... ... ... ... үшін 129650 долларға өнім сатылған. Пайда
14222 құрайды.
ROS = NP / S = (пайда бөлінген өткізуден ... ... * 100% = ... 129650)* 100% = 10,9 % (немесе сатудың бір долларға он бір ... ... ... ... ... 3-5% көлемінде қайтару
қалыпты болып табылады. Кәсіпорын үшін ... және ... ... өз ... ... асыратын
ROS = (табыс / сатылғын баға бойынша тауар саны) * 100%
Қайтару немесе жеке құралға пайда кәсіпорын иесімен салынған құралдарды
пайдалану ... ... ... ... ... ... табылады. Егер батыс тәжірибесінде ... ... мен ... арасындағы айырмашылық кәсіпорын иелерінің меншігіне әрқашан
тең болса, онда бұл ... ... ... ... ... соманы
пайдалануға болады: /30/
"Мойнақ"кәсіпорыны үшін ROE = 14222 / 85 222 = 0.17. ... 1 ... -17 ... ... ... ... пайдаланатын болса (ұзақ мерзімді несиелер
есебінен алынған), салынған құралдарға ... ... ... қайтару, яғни салынған құралға қатынас бойынша қарастырылатын
пайда пайдаланылады.
Арықарай қаржы міндеттемелерін пайдалану ... ... ... жөн. ... кәсіпорын үшін акцияға табыс және
акционерлер меншігіне қайтаруда ... ... ... ... сұраққа жауаптар қаржы міндеттемелерін
пайдалануды немесе капитал құрылымын ... ... Бұл ... ... ... ... заемдық капиталға қарағанда өз
құралдарынмен қамтамасыз етілгендігінің өлшемі ... ... ... ... пайдаланылады.
Активтерге қарыздың қатынасы, қарыздық коэффициент - кәсіпорын қызметін
қаржыландыру үшін ... ... ... ... қандай
болатындығын анықтайды. Бұл қатынас жоғары ... ... ... ... ... ... ақша ... мен соншама
қамтамасыз етілгендігі түсінікті. Бұл жерде мен кәсіпорын ... ... және бұл ... есептік кезеңнің аяғына қарай
есептеймін:
Қарыздық коэффициент = ( жалпы ... / ... ... 100 %
50 %-тен аз ... қалыпты саналады. Қарыздық коэффициент = (40000 /
147104)* 100 % =27,2 ... ... ... ... ... ... пайдалы: көрсеткіштің ... ... ... ... білдіреді, инвестицияға қайтарудың өсуімен бірігуінде жеке
құралдарды пайдалану ... ... ... ... ... бұл кәсіпорынның жеке капиталына
қарыздың қатынасы, - ол ... ... ... ... ... кредиторлармен меншік иелері алдындағы кәсіпорынның жойылуы
жағдайындағы міндеттемелерді қанағаттандыру ... ... ... ... салынған қаражатқа қатынасы, - ұзақ
мерзімді кезеңдегі баланс ... және жеке ... ... ұзақ ... несие алуда мүмкін болады.
Салынған құралдар жеке ... ұзақ ... ... ... (жедел) көрсеткіштер кәсіпорынның жұмысының іскер белсенділігі
тиімді мөлшері.
Активтердің айналымдылығы – ... ... ... өлшемі (сатудың жеткілікті деңгейіне жету ... ... ... ... бір ... келетіндігін көрсетеді.
«Мойнақ» корпорациясында бұл көрсеткіш тоқсан соңында жеткілікті жоғары
емес және оны ұлғайту басшының міндеті болуы қажет. (барынша аз ... ... және ... мен тауар өнімінің артық ... ... ... ¤ндіріс саласында өз ... ... ... ... және қоғамдық тамақтану кәсіпорыны үшін ... ... ... есе көп ... мүмкін, өйткені ол жағдайда алымда
сату бағасында өткізілген тауарлардың нақты көлемі ескерілуі қажет. /30/
Тауар запастарының ... орта ...... ... ... ... ... кезеңдегі тауар запастарының айналыс
санын анықтайды. Тауарлар запасының айналымдылығын келесі мысалда есептеуге
болады.
Өткізілген өнім өндірісіне шығындар
(CS) = CS = ... ... ... орта ... ... ... ... = [I (н) + 1(к)]/2
Кәсіпорын өз қызметін бар болғаны бір тоқсан ... ... ... бастапқа запасы нолге тең, «Мойнақ» кәсіпорыны келесі сомаға
тең ... орта ... ... = [I (н) + 1(к)]/2 = [0 + 5223]/2 =2611.5 ... запастары айналымының орташа жылдамдығы
= CS / I(ср) = = 93816/ 2611.5 = 36
Есептік кезеңде ( тоқсанда 92 күн) ... ... ... ... ... ... болса, есептік кезеңде ... ... ... ... ... орта саны шығады. /30/
Айналым кезеңі = 92 /36 = 2,6 күн
Бұл барынша жақсы көрсеткіш сауда ... ... ... тез
айналымдылық сату көлемінің ұлғаюын қамтамасыз етеді және барынша ... ... ... ... үшін ... өнім ... айналым кезеңі
қаржы нәтижелеріне теріс әсер етуі мүмкін дайын өнімнің жетіспеушілігін,
негізгі жабдықтың қатардан шығып ... ... ... ... ... қажет. ¤ндіріс саласы үшін бұл көрсеткіш кәсіпорын түрі және өндіріс
циклының ... ... ... ... ... алуы ... ... қажет.
Тиімді бақылау үшін бастапқы және ... ... ... ... ... және ... ... айналымының орта
жылдамдығының айлық көрсеткіші. Әрине бұл ай сайын инвентаризация ... ... ... екі рет қайта есептеген жөн. Шығынды ... көп ... ... алады.
Нақты қанша құрал қажет ? Бұл сұраққа жауап нақты коэффициентті талдау
арқылы беріледі.
Нақты коэффициент – сатуға кері ... ... ... ... тауарға бір теңге таза пайда алу үшін ... ... ... ... ... ... ... басқа шығын жағдайында бұл
коэффициент шеккен шығынды жабу үшін тауарлар қандай ... ... ... ... = ... ... ... / Табыс =
= 129650 / 14222 = 9.11
Яғни, бір ... ... алу үшін ... бір теңге шығынды жабу үшін
кәсіпорын тоғыз теңге өнімді сатуы қажет. Бұл жақсы ... ... ... ... ... 11 % ... ... көптеген кәсіпорында әсіресе
кішкене азық-түлік магазиндерде барлық сауда бар болғаны 3-5 % және егер де
кімде-кім бір ... нан үшін 12 ... ... ұмытса,онда кәсіпорынға
төмендегі сомада тауар сатуға тура келеді:
S = RR x NP = {1 / 0.04} * 12 = 300 ... ... бір ... нан ... жабу үшін. Әрине, өзіндік құнды
есептегенде шығынды ескеруге ... және ... ... ... қажет, бірақ
кез-келген жағдайда өндірілмейтін шығындарды жабу тек пайдадан төленеді.
Негізгі коэффициенттер мен өсу көрсеткіштерінен ... ... ... де ... ...... ... ұмытпай, өткізу көлемі, инфляцияның
қарқыны мен салыстыру жөн ... ... ... сияқты көрсеткіштерді
талдауға болады. Бұл ... ... ... немесе кәсіпорын
тек инфляцияны қуатындығын анықтайтын жағдай болып табылады.
Қазан айының ... ... ... ... 100 % базалық деп
есептеп және инфляцияның өмуі айына 9 % деп «Мойнақ» кәсіпорынының 2006 ж.
4 тоқсаны және 2007 ж. ... үшін сату ... ... ... ... сату ... ... мәліметтер ала отырып) болады. /30/
Кесте-3
«Мойнақ» кәсіпорынның 2006 жылғы 4 тоқсан мен 2007 жыл 1 ... ... ... ... ... |желтоқ |қантар |ақпан |науырыз |
|  | | |сан | | | ... |33690 |47045 |48915 |58200 |67500' |76500 ... |100% |139.6% |145.2 % |172.7% |200.4% |227.1% ... % |- |39.6 |45.2 |72.7 |100.4 |127.1 ... |100% |101% |103% |104% |104% |105% ... ... есеп беру ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелердің көбеюі, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... әсер береді деп
қорытынды жасауға болады.
Кәсіпорын белгілі бір қаржы тәуекелінде және ... ... ... ... ... ... басқа қаржы сипаттамалары және
ақша құралдары қозғалысының жобалау бұл ... ... ... ... ... дәл ... үшін, кәсіпорынның
бизнес жоспарын құру бойынша ұсыныстарына сәйкес, баланс және ... ... есеп ... ... жөн.
Қарастырылған коэффициенттерді талдау динамикалы кәсіпорынның қаржы
жағдайының жалпы картинасын ... ... ... Бұл ... отырып, кәсіпорынның қызметінің түрлі кезеңдері үшін кәсіпорын
экономикалық жағдайының ... ... ... және ... ... сәйкесті шешімдер ... ... ... ... беру ... қабылдағанда инвесторлармен қолданылуы,
сондай-ақ кәсіпорынның баға мөлшеріне әсер етуі мүмкін.
ІІІ КОРПОРАЦИЯ ҚАРЖЫСЫН БАСҚАРУДЫҢ ДАМУ ... ЖӘНЕ ... ... қаржысын басқару мен ұйымдастырудың әлемдік
тәжірибесі
Әлемде экономиканың ... ... ... ... ... ... бағдарланудың бес түрiн бөлiп ... ... ... экспорты, экспорттық-өңдеушi аймақтар, ... ... ... ... ... ... экспорты және меншiктi сауда
маркалары (брендтер) бар өнiмдер экспорты.
Шикiзат тауарларының экспорты дамушы ... ... ... түрi
болып табылады. Африка елдерi, ОАР-ды қоспағанда экспорттың бұл түрi барлық
экспорттың 90 процентiн құрайды, ... ... және ... Азия
үшiн 30-60 процент шамасында. Қытай, Оңтүстiк ... ... ... ... ғана ... экспорт үлесiнiң орны азғана.
Экспорттық-өңдеушi өңiрлер (ЭӨӨ) арзан жұмыс күшi бар ... ... ... ... ... ... ... шығындарының қажет ететiн
салаларда қалыптасады. Мұндай өнiмдердi өндiретiн кәсiпорындар әдетте ... ... ... ... ... ... ... және шетел валюталарын алу ... шешу ... ... үшiн мұндай аймақтарға белгiлі бiр жеңiлдiктердi
бередi.
Экспорттық-өңдеушi өңiрлер ... ... ... ... ... ... табылады. Мұндай аймақтар бiрiншi 60-жылдары Азияда
және Мексикада пайда болды. Қазiргi кезде ЭӨӨ жалақы өте ... ... ... мен ... ... ... ... ие болып отыр. Африка ЭӨӨ-ның
болуы тұрғысынан шетел инвестицияларына мәдениеттегi бар кедергiлер ... ... адам ... ... ... ... көлiкте) салдарынан әлемнiң үшiншi ... ... ... ... ... Латын Америкасында ЭӨӨ жұмыс
күшiнiң арзандығынан және iрi ... ... - ... ... ... отыр.
Құрамдас бөлiктерiнiң экспорты (ҚБЭ) автомобиль жасау және электроника
секiлдi жоғары ... ... ... ... ... мен экспортын бiлдiредi. ҚБЭ негiзiнен жаңа индустриялы ... ... ... ... ... ... Өнiмдi түпкiлiктi
жинау дамушы елдерде жүзеге асырылады. Жаңа ... ... ... ... бақылауы ҚБЭ-ның ерекшелiгi болып
табылады.
Толығымен дайын ... ... ... (ТӨЭ) жергiлiктi
компаниялар жүзеге асырады, ал дизайн, маркетинг, көтерме және бөлшек
сауданы ... ... ipi ... ... бақылайды. ТӨЭ-дегi жетекшi
рөлдi жаңа индустриялық елдер иеленiп отыр. Мысалы, 1980 жылы ... ... және ... экспорттық үлесi дамушы елдерде өндiрiлген
барлық ТӨЭ-нiң 72 процентiн құрады. ТӨЭ-нiң өмiршең түрлерi үшiн ... ... ... ... Азия ... ғана құрғанын айта кету қажет.
Меншiктi сауда маркалары (брендтер) бар дайын өнiмнiң экспорты ... де ... өнiм ... түпкi өнiм түрi болып табылады.
Компанияларды ... ... ... ... енуi ... ... табылады. Оңтүстiк Корея ММЭ-нiң ... ... ... осы ... компаниялары шетелдiк рыноктарға автомобиль жасау және
электроникадағы меншiктi брендтерiмен қатысады.
ММЭ тұтастай қарасақ, оны жеке ... ... ... ... ... ... болатын стандарт болып табылады. Әлемдегi экспорттық
бағдар түрлерiне шолу ... ... ... ... ... көп ... қарамастан оның
соңғы төрт түрiнiң пайда болуына әкелетiн нақты ... ... ... компаниялар арзан жұмыс күшiн іздеп коммерциялық
тапсырыстарды шығыс-азия елдерiне орналастырды, ал олар өз ... ... ... ... ... ... күшi ... болып тұрған елдерге
тапсырыстарды қайта орналастырып отырды. Бұл процесте Шығыс Азияның дамушы
елдерi дамыған елдердiң компанияларынан түскен ... ... ... индустриялық әлеуетiн дамытуға мүмкiндiк алды. ... ... ... келе дамушы елдер өз тұғыр-шебiн нығайтып,
экспорттың жаңа түрлерiне iлгерiледi.
Әлемнiң ... ... ... ... арқылы жаңа
индустрияларды негiздеу мүмкiндiгiне белгiлi жағдайларға байланысты ... жоқ. ... ... ... ... ... Шығыс Азия
елдерiнiң әлемдiк экономикаға кiруiне және дамыған елдердiң бай рыноктарына
одан әрi қол жеткiзуiне ... ... ... ... ... база ... ... және Қазақстан рыногында салауатты бәсекелестiктi
орнатуға кедергi жасайтын тауарлар мен ... ... ... ... жойылатын болады.
Сауда режимiн кезең-кезеңiмен ырықтандыру сауда саясатының стратегиялық
бағыты болуы тиiс. Бұл саясатты қосылған құн ... одан әрi ... ... ... ... бөлшектеп қайта бөлу, сондай-ақ
ғылыми және ... ... ... жаңа ... ... ... ... мерзiмдерде жүргiзу қажет.
Бүгінде көптеген ірі халықаралық корпорациялар өздерінің қаржылық
басқару мен ұйымдастыруын тиімді етіп ... ... ... отыр. Өйткені
ғаламдану барысындағы жоғарғы бәсекелестіктің сұранысы осыған алып келеді.
Қазіргі ... ... ... ... өздерінің қаржыларын
акциялар шығару арқылы тартуға ынталы және олар акционерлердің аз ... ... ... жекелеген тұлғалардың сатып алуына бейімді болады.
Өйткені, акция ұстаушы тұлғалар көп болған ... олар ... ... ... ... ... ... қолдап, оны жоғарғы
дәрежеде ... ... ... отырады.
Сондай-ақ көптеген ірі корпорациялар өздерінің акция пакеттерін
әлемдік қаржы нарығына, ірі қор ... мен ... ... ... өздерінің акцияларының үлесі мен сұранысы ... ... ... түсіп отырады.
Енді шетелдік компаниялардың қаржылық басқаруының нақты жағдайларын
түсіну үшін ... ... ... ... өндіруші “Old squfre” АҚ-ның негізгі құрылымы:
Басқарушы – Директор.
Атқарушы құрылым – Директордың орынбасары
Қызметтерді жүзеге ... ...... есеп ... ... ... бөлім, қызмет көрсету бөлімі. /29/
Атқарушы құрылым өз жұмысын бөлімдер ... ... ... Әр ... ішінде жеке функционалды бөлімшелерге бөлінеді және әрқайсының өзінің
орны мен ... ... ... ... ... үшін, жұмыс нақты
өнім мен тұтынушыға жұмсалу керек.
Нарық экономика жағдайында кәсіпорынның ... ... ... ... ... нарықтық бағыт жатыр. ... ... жаңа ... ... жасағанда ерекше бір бағыт
ұстануы қажет. Тиімді технологияны іске қосып, өндірісті ... ... ... ... ... оның ... ... саясаты мен
стратегиясына сәйкес тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандыратын өнімді
өндіру жоспары алға ... ... ... оның ... енгізу қабілеттілігімен
сипатталады. Ол ... ... ... ... ... ... тұрғысынан бағаланады. Көп қолданып жүрген
техника-экономикалық және функционалдық-құндық әдістерді талдау техника
мен ... ... ... ... ... ... кеткендерге қарасақ, инновациялық әрекеттің ... ... ... мен ... ... ... ... қарастырады. Өйткені, сапа мәселесі және жаңа ... ... ... шешу ... емес. Ол үшін кәсіпорынның
техникалық дәрежесін көрсететін өзіндік құн, өндіріс шығындарын ... ... ... варианттарды таңдау керек. Кәсіпорындар саны, өнім
көлемі мен маңыздылығына және негізгі ... ... ... ... ... өндірісінде металл өнімдері аса маңызды ... ... ... жұмысшылардың еңбек ету өнімділігін кәсіпорын
басшылығы еңбекақы төлеу мәселесін екі тұрғыдан қарастырады. ... ... ... ... ... және ... ... төлейді,
сондай-ақ жұмысшыларына тікелей сыйақыларды беріп тұрады. Кәсіпорынның
басқару құрылымы, сондай-ақ мамандар мен ... ... ... ... ... ... жылы ... саны 19 адамға
көбейгендігіне қарап отырып, өндірілген өнім ... да ... 2006 ... 2007 жылы ... өткізуден түсім 5746 мың долларға артқан.
Кәсіпорында ... ... ... деңгейде.
Төмендегі кестеде “Old squfre” АҚ-ның жұмыскерлерінің саны мен олардың
еңбек ақы қоры 2006 ... ... ... ... ... саны мен ... ақы ... талдау.
|№ |Көрсеткіштер ... |2006ж |2007ж ... ... |
| | ... | | | |
| | | | | | | |
| | | | | |+;- |% |
|1 ... ... |мың $. |86325 |91981 |5746 |106,6 |
| ... ... | | | | | |
|2 ... ... |адам |62 |81 |19 |130,6 |
| ... саны | | | | | |
|3 ... ... |мың $. |1390 |1135 |- 255 |81,6 |
|4 ... ... | | | | | |
| ... жылдық құны |мың $. |21016 |23950 |2934 |113,9 |
|5 ... ... |мың $. |957 |887 |- 70 |92,6 |
|6 ... ақы қоры |мың $. |15024 |22565 |7541 |150,1 |
|7 ... ... ... | $. |20194 |23216 |3022 |114,9 ... “Old ... ... ... негізінде есептелінген
Еңбек ақы төлеу саясатында “атқарылған жұмысына ... ... ... “атқарылған жұмысына қарай” бағалау жүйесі біркелкі білікті
жұмыскерлерге еңбек ақыны төлеуде олардың әртүрлі ... ... үшін ... ... баға беру ... өндірістік (мөлшерді
орындау, жұмыс уақытын тиімді пайдалану) және жеке ... ... ... ... артыруда инвесторлар көптеген
экономикалық-қаржылық көрсеткіштеріне мән беретіні анық.
“Old squfre” АҚ-ның техника-экономикалық жағдайы ... ... ... ... өнімнен түскен табыс :
Әрине өнімді өткізу ол кәсіпорынның шығарылған өнімінің ең соңғы
кезеңі деп ... ... және ол ... үшін өте маңызды. Бұл - өнім
өткізу жұмысшының әсері оның ... ... ... ... тағы ... ... ... көрінеді, талдау кезеңі 2006 жылы
2005 жылға қарағанда 91981 мың $. ... ... ... 106,6% ... ... ... ... төлем қабілеттілігін және кәсіпорын
тауарларына сұраныстың бар екендігін аңғарады. ... ... ... АҚ-ның қызметін техника-экономикалық талдау.
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... | |
| | | |2006 |2007 |+/- |% |
|1 ... ... түскен табыс |мың $. |86235 |91981 |5746 |106,6 |
|2 ... ... ... |мың $. |60631 |65244 |4613 |107,6 |
| ... | | | | | |
|3 ... ... |мың $. |25604 |26737 |1133 |104,4 |
|4 ... ... |мың $. |18643 |20983 |2340 |112,5 |
|5 ... ... ... ... $. |6961 |5754 |- ... |
|6 ... емес қызметтен түскен |мың $. |423 |949 |526 |224,3 |
| ... | | | | | |
|7 ... ... дейінгі табыс|мың $. |7384 |6703 |- 681 |90,7 |
|8 |Таза ... |мың $. |5811 |5450 |- 361 |93,7 |
|9 ... ... ... |62 |81 |19 |131 |
| ... | | | | | ... |Жұмыскерлердің жылдық еңбек |мың $. |15024 |22565 |7541 |150,1 |
| |ақы қоры | | | | | ... ... ... айлық |$. |20194 |23216 |3022 |114,9 |
| ... ... | | | | | ... ... қорлардың жылдық |мың $. |59371 |71863 |12492 |121 |
| ... құны | | | | | ... |Қор ... |$. |1,4 |1,3 |- 0,1 |92,8 ... |Қор ... |$. |0,7 |0,8 |0,1 |114,3 ... |Жұмысшылардың қормен қарулануы|$. |957 |887 |- 70 |92,6 ... ... 1 ... ... |$. |0,92 |0,94 |0,02 |102,1 |
| ... | | | | | ... ... ... |мың $. |1390 |1135 |- 255 |81,6 ... ... ... мәліметтері негізінде жасалынды.
2. Көрсеткіш бойынша өткізілген өнімнің өзіндік құны:
Бұл кәсіпорынның басқару есебі қалай ... ... ... ... ... ... мәселесі бірінші орында болғандықтан,
өндірістегі шығындарды есептеу, қаржылық жұмыс, нақты субъектідегі басқару,
ұйымдастыру мәселесі ... осы ... ... ... ... ... жылы 4613 мың долларға өскенін көрміз. Бұл бұйымдарды өңдеу мәселесін
кәсіпорын ... ... ... ... көрсеткіші.
3. Көрсеткіш бойынша жалпы табыс:
Жалпы табыс кәсіпорынның нақты нәтижелігін көрсетеді. Ол 2006 жылы
1133 мың ... яғни 104,4 ... ... ... бойынша кезең шығындары:
Бұл көптеген кәсіпорындардың шығыстар бөлігіндегі қомақты үлестерді
алатын бөлігі. “Old squfre” АҚ-ның ... ... ... ... және ... ... ... болуы мүмкін. Мәселен 2006
жылы жалпы табыс 1,04 ... ... ... ... ... басқармаға тәуелсіз болады. Кезең шығындары ... ... ... ... ... ... ... өсіуі
2007 жылы кәсіпорындардың тиімділігін сонымен қоса кезең ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтен түскен табыс:
2006 жылы негізгі қызметтен түскен ... 1207 мың $. ... Бұл ... инвестициялық және экономикалық тартымдылығын, ... ... ... ... ... ... Көрсеткіш бойынша негізгі емес қызметтен түскен табыс:
Негізгі емес қызметтен түскен табыс 2007 жылы 526 мың $. ... ... ... бойынша салық салғанға дейінгі табыс:
Бұл көрсеткіш табыстың 2006 ... ... 681 ... ... ... ... таза табыс:
Таза табыс көрсеткіші 361 мың $. төмендеуде. Осының ... ... ... мәселесін мәселесін алға шығаруда. Ол – мәселе
талданып бағаланады.
9. Көрсеткіш бойынша жұмысшылардың тізімдік саны:
Жұмысшылардың тізімдік саны сәйкесінше 19 ... ... ... ... ... жұмысшылардың орташа айлық еңбек ақысы:
Жұмысшылардың орташа айлық еңбек ақысы ... ... ... ... ... ... 3022 ... өскенін көреміз.
11. Көрсеткіш бойынша негізгі қордың жылдық орташа құны:
Негізгі қордың орташа ... ... ... ... ... ... ... (нақты бағамен) екіншіден, құрылтайшылардың негізгі қор
есебінен жарналарын көбейтулерінен және негізгі қорларды реконструкциялау
және тағы басқа ... 12492 мың ... ... ... ... қор ... ... кері көрсеткіш, сондықтан әрбір негізгі құралдардың
бір долларға 2007 жылы 1,3 долларға өнім өндірілгенін көрсетеді.
13. Көрсеткіш бойынша кор сыймдылығы:
Қор сыймдылығы 2007 жылы ... ... 1 ... 0,8 ... ... құралдар келгенін көрсетеді.
14. Көрсеткіш бойынша жұмысшылардың қормен қарулануы:
Бұл - әрбір жұмысшыға қанша ... ... ... ... 2007 жылы 1 жұмысшы 2006 жылға қарағанда 70 мың долларға
төмендеген. ... ... ... ... ... ... ... Көрсеткіш бойынша өнімнің 1 долларға кететін шығыны:
Кәсіпорынды шығындар есебін жақсы білетін мамандар ... ... ... ... ... ... ие
болмайды. 2006 жылы өнімнің 1 долларға 0,92 $. ... 2007 жылы 0,94 ... ... Бұл ... - ... долларға 2007 жылы 0,02 теңге артық
жұмсауды көрсетеді.
“Old squfre” АҚ-ның ... алға ... ... ... -
сырттан инвестиция тарту мәселесі алға шығуда. Инвестицияны кәсіпорынға
тарту ... ... ... мен анықталады. Өнеркәсіптік
кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын көрсететін тиімділіктің ... ... ... ... ... инвестордың алғы шарттары
болатыны анық.
Нарық қатынастары жағдайында ... ... ... мәнге ие. Сондықтан қарастырып, талдап, зерттеп отырған кәсіпорынның
қаржы жағдайын талдау өте маңызды.
Себебі – бұл ... ... ... ... ... мен ... да инвесторлардың алдында өзінің өндірістік-қаржылық
қызметінің толық ... ... ... ... ... ... қаржы-экономикалық жағдайына көптеген факторлар әсер
етеді. Оларды келесідей жіктеуге ... Ішкі және ... ... ... ... ...... және басыңқы емес;
1. Қарапайым (жәй) және күрделі;
1. Тұрақты және уақытша;
Кәсіпорындағы ішкі факторлар ... ... ... болады.
Қаржылық – экономикалық талдау нәтижесі сондай-ақ ... ... ... болатыны анық. Кәсіпорында өндірілетін өнім және ... ... ... Кәсіпорынның қаржы-экономикалық
тұрақтылығының ... ... ...... ... ... ... сондай-ақ қаржылық стратегияның негізінде инвестиция тарту
мәселесі ... білу ... ... ... ... ... бірі –
кәсіпорындағы қаражат құрамы және құрылымы. ... ... ... мен ... ... және ... мерзімді болжаулардың дұрыс
таңдалынып алынуы.
Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығына қарыздық ... ... әсер етуі ... ... да “Old ... ... қорлану көздерін талдау негізінде оларды бағалау қажет.
Активтердің ... ... ... ... меншікті және тартылған
капиталдың көрсетілген көлемі белгіленіп, есеп беру ... ... ... анықталып, оларға баға беріледі. Бұл кезде өз ... ... ... себебі өз қаражаттарының қоры болуы оның
қаржылық тұрақтылығының бар екендігін көрсетеді.
6-кесте
“Old squfre” АҚ-ның капиталының құрамы және ... |2006 |2007 ... |
| |мың $. |% |мың $. |% |+/- |% ... ... ... |80387 |100 |95813 |100 |15426 |119,1 ... | | | | | | ... ... |28233 |35,1 |29681 |30,9 |1448 |105,1 ... ... |52154 |64,9 |66132 |69,1 |13987 |126,8 ... ... |Х |1,8 |Х |2,2 |0,4 |122,2 ... капиталға | | | | | | ... ... | | | | | | ... |Х |0,35 |Х |0,30 |-0,05 |85,7 ... | | | | | | ... капиталдың |Х |0,35 |Х |0,31 |-0,04 |88,5 ... ... | | | | | ... ... |Х |0,2 |Х |0,18 |-0,04 |90 ... ... | | | | | ... | Х |0,54 |Х |0,44 |-0,1 |81 ... | | | | | | ... ... АҚ-ның мәліметтері негізінде жасалынды.
Тәуелсіздік коэффиценттің мәні – кәсіпорын сырттан ... ... ... екендігін және өз қаражаттарын ... ... ... ... ... экономистері тәуелсіздік коэфицентінің
неғұрлым жоғары деңгейде ... ... деп ... Себебі бұл қаржы
көздрінің тұрақты құрылымын сақтау мүмкіндік береді. Ивесторлар, ... дәл ... ... ... ... осы ... ... пайын иемденуге болады деп есептейді.
Тәуелсіздік коэффиценттін мешікті капиталды барлық авансталған
капиталға ... ... ... (2005 ж) = 28233 / 80387 = 0,35
КТ (2006 ж) = 29681 / 95813 = ... ... ... ... капиталының шоғырлануы ... ... ... ... ... инвестиция тартуға
мүмкіншілігі бар бар екенін көрсетеді.
Жабдықтаушылар мен сатып алушылар арасындағы ... ... ... және ... атағына үлкен мән
берілетін нарықтық ... ... ... ... ... ... қойылмайды. Мәселен, Ұлыбританияда оны 0,2 дейін темендетуге
дейін болады.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын келесі көрсеткіші меншікті
капиталға тартылған капиталдың ... ... ... және ... ... коэфиценті:
Кт / м = Тк / Мк ;
Тк – тартылған капитал
Мк – меншікті капитал
Кқ / ш 2005 = 52154 / 28233 = ... / ш 2006 = 66132 / 29681 = ... ... ... ... ... ... долларға қанша
қарыз қаражаттарын тартқанын көрсетеді. Қарастырылып отырған ... ... ... 2007 жылы 1 теңге 80 тиын келетін көрсетіп отыр.
Демек, кәсіпорынға қарыз ... ... ... ... ... ... Кқ / ш < 1 ... . Егер оның мәні 1-ден асып кетсе, онда
кәсіпорынға ... ... мен ... ... ... ... ... жауап әр уақытта бір жақты бола бермейді.
Қарыз және ... ... ... ... салалық ерекшіліктерге,
кәсіпорынның шарушылық қызметінің сипатына және айналым ... ... да ... ... ... айналым капиталының
айналымдылығының жоғарғы көрсеткіштері және дебиторлық борыштардың одан да
жоғары айналымдылығы кезінде ... ... мәні ... де ... ... ол ... да кәсіпорынның қаржылық дербестілігіне ... ... ... ... ... ... ... меншікті капиталдың қатынасын көрсететін қаржыландыру коэффиценті
болып табылады.
Кқ = Мк / Тк ;
Мк – меншікті капитал
Тк – тартылған капитал
Кқ 2004 = 28233/ 52154 = ... 2005 = 29681/ 66132 = ... ... ... ... сайын, соғұрлым банктер мен инвесторлар
қаржыландыруға сенімді ... ... ... < 1 ... (кәсіпорынның меншікті капитал бөлігі ... ... ... ... ... жағдайға жеткендігін және несие
алуды қиындататын көрсетеді. “Old squfre” АҚ-ның бұл ... 2006 ... ... ... сондықтан кәсіпорын басшылығы осы бағытта белсенді
жұмыс жасау керекігі алға шығады. /29/
Әдетте ... ... және ... ... есеп ... талдау жүргізіп, өтімділік көрсеткіштеріне талдау
жүргізеді. Баланс өтімділігін талдаудың мәні – ... ... ... ... ... пассивтегі міндеттемелер мен ... пен ... ... ... бір тәртіп пен топталады. Өтімділік
дәрежесіне, яғни ақша ... ... ... байланысты
кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді: абсалютті ... ... өтеу ... ... ... коэффиценті. “Old
squfre” АҚ-ның өтімділігін талдау барысы:
Абсалютті өтімділік ... = ақша ... / ... ... 2005 = 1797 / 11968 = ... 2006 = 2881 / 14621 = ... ... өтімділігі 2007 жылы 0,03-ке өскен. Бұл мәннің
ұсынылатын мәні 0,2 болғанымен, мөлшерін белгілеу көбіне ... ... әр ... ... шоттары мен кассадағы ақша көлемін ... ... өтеу ... өтеу = ағымдағы активтер - ТМЗ / ағымдағы міндеттемелер
Кар. өтеу 2005 = ... / 11968 = ... өтеу 2006 =23950- 9017 / 14621 = ... ... төмендеуі “Old squfre” АҚ-ның ақша қаражаттарының түсуін
қамтамасыз ететін дебиторлармен дұрыс жұмыс жасалмағандарын көрсетеді. ... ... ... ... көмектесетіні белгілі. Нәтижесінде
аралық өтеу коэффиценті 0,42 пунктке өсіп отыр. Кәсіпорын ағымдағы активтер
мен ағымдағы ... ... ... ... мән беру
қажет.
Ағымдғы өтімділік коэффиценті:
Кағымдылық = ағымдағы активтер / ағымдағы міндеттемелер
Кағымдылық 2005 = 21016 / 11968 = ... 2006 = 23950 / 14621 = ... ... ... мәні 2 ≥ 1 ... 2-ден ... өз қаржы-қаражаттарын тиімсіз ... ... ...... запастарының үлесі жоғары кәсіпорын ТМЗ-ның есептік
құны ағымдағы құнмен қаншалықты алшақтайтынын ... ... Ол ... тауарды-материалдық запастар қандай әдістермен ... “Old ... ... ... ... ЛИФО ... кезең аяғында соңғы сатып алу бағасымен есептелуі мүмкін.
Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығының ... ... ... ... негіздеу болып табылады. Нарық экономика жүйесінде
қызмет ететін ... ... ... мақсаттарының
айырмашылығынан көрінеді. Жобаның ... ... ... ... мөлшерімен оның қатысушыларын қанағаттандыру ... ... ... тиімділігін негіздеуде ең жоғары
табыстылық, ең төменгі еңбек шығындары, өтелу ... ... ... ... үлесі сияқты тағы да басқа көрсеткіштер болуы мүмкін.
Жобаны іске асыруда шығындарды дұрыс есептеу өте ... ... ... тәуекелділікті мөлшерін жіте бақылау алға шығады.
Ұзақ мерзімдегі инвестиция салуда өнімнің ... ... ... ... инвестициялық жобалар оң сипаты болса да ... ... және ... ... ... қажет. Тиімділігін бағалауда
көбіне өтелу мерзімін қамтамасыз етуде ... және ... ... /29/
“Old squfre” АҚ-ның қаржы көрсеткіштерінің құрамына:
1. Құрылыс алаңын дайындау, жобалық-зерттеу және жобалық-конструторлық
жұмыстар, технологилық құрал-жабдықтар алу оны монтаждау сияқты ... ... ... іске ... кезеңіндегі ақша қаражаттарының түсу көлемі мен
мерзімдері енген;
1. Негізгі эклномикалық көрсеткіштер;
1. Инвестициялық шығындар және қаржыландырудың жоспары;
1. Өндіру мен өткізудің ... ... ... мен ... ... және ... шығындар;
1. Айналым капиталдың қажеттілігі;
1. Амортизациялық аударымдар;
1. Ақша қаражаттарының қозғалысы;
“Old squfre” АҚ-ның қызметкерлері кеңсе жиһаз шығарудағы ... өнім ... ... ... Осы ... 50000 мың теңге көлемінде
жаңа технология желісін италиядан ... ... ... Осы жоба ... 2 ... 25 пайыздық мөлшерде, үш жылы 18,4, төрт жылы 12,6, бесінші
жылы 6,2 мөлшерінде ... алу ... ... ... айналым капиталын 10000
мың долларға өсіру керек. Бірінші жылы жұмысшылардың ... ... 20000 ... қарастырылса, ол келесі жылдарға 100 мың долларға көтеріледі. Жаңа
өнімді өндіруге қажетті материалды ... алу құны ... жылы 2500 ... ол ... ... шығындар жылында 2500 мың долларға өсіп отырады.
Сондай-ақ басқа да ... ... 1000 мың ... ... ... 7- ... кәсіпорынның инвестицияны динамикалық бағалау
әдістері келтірілген. Инвестициялаудың ... ... ... ... ... ... қайтару көзделген. Кәсіпорынның табыс салығы 30 ... ... ... ... ... ... |Көрсеткіштер ... |
| | |1-ші |2-ші |3-ші |4-ші |5-ші ... ... |
|1 ... ... |50000 |- |- |- |- |
| ... мың ... | | | | | |
|2 ... ... |10000 |- |- |- |- |
| ... мың ... | | | | | |
|3 ... барлығы, |60000 |- |- |- |- |
| |мың ... | | | | | ... ... ... ... инвестициялық қызметіне барлығы 60000 мың теңге қаражат
жұмсайтынын көреміз. ... 50000 мың ... ... ... 10000 мың долларға өсіру көзделіп отыр.
“Old squfre” АҚ-ның негізгі құралдарын жаңарту мақсатында кәсіпорын
құрылтайшыларының шешімі ... жаңа өнім ... ... ... ... бойынша жаңа технологины игеруді шешті. Бұл ... ... ... ... Соның ішінде жобалық таза табысты атап
өтетін болсақ ... жылы 4550 мың ... ... таза ... жылы 22330 мың ... ... өсетінін көреміз. 17780 мың теңге
өсіп, ... ... 490-ға бес жыл ... ... ... Бұл
жоспарланған жоба әрине, Қазақстан Республикасының ішкі және ... ... ... ... ... белгілі. /29/
8- кесте
“Old squfre” АҚ-ның операциялық қызметі.
|№ |Көрсеткіштер |1-ші |2-ші ... ... ... ... | ... | | | | |
|1 ... өткізуден |75000 |88000 |102000 |107000 |105000 |
| ... ... мың $. | | | | | |
|2 ... |20000 |21000 |22000 |23000 |24000 |
| ... мың $. | | | | | ... ... ... |
|3 ... ... |25000 |27500 |30000 |32500 |35000 |
| ... мың $. | | | | | |
|4 ... ... мың |1000 |1000 |1000 |1000 |1000 |
| |$. | | | | | |
|5 ... |10000 |10000 |10000 |10000 |10000 |
| ... мың $. | | | | | |
|6 ... ... |12500 |12500 |9400 |6300 |3100 |
| ... мың $. | | | | | |
|7 ... ... |6500 |16000 |29600 |34200 |31900 |
| ... ... мың $. | | | | | |
|8 ... ... (30%), |1950 |4800 |8880 |10260 |9570 |
| |мың $. | | | | | |
|9 ... таза ... |11200 |20720 |23940 |22330 |
| ... | | | | | ... ... ... |14550 |21200 |30720 |33940 |32330 |
| ... таза түсімдер,| | | | | |
| |мың $. | | | | | ... ... ... ... – кесте
Жоба тиімділігінің негізгі көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |
| | |1-ші |2-ші |3-ші |4-ші |5-ші |
|1 ... ... |-60000 |- |- |- |3575 |
| ... ... $. | | | | | |
|2 ... ... |14550 |21200 |30720 |33940 |32330 |
| |әсері ... мың $. | | | | | ... ... ... ... ... АҚ-ның қаржылық тұрақтылығының төмендігіне байланысты
шетелдік тікелей инвестицияны, яғни ... ... ... ... ... ... “Old ... АҚ-ның инвестициялық
түсімі инвестициялық жобаға байланысты табыс табуға бағытталған.
3.2 ҚР корпорация қаржысын басқарудың болашағы
Кез-келген бизнес ... үш ... ... қоюмен оған жауап іздеуден
басталады:
• Кәсіпорын алдына қойылған мақсаттар мен міндеттерді орындауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... қандай болуы қажет?
• Қаржыландырудың көздерін қайдан табу қажет және олардың тиімді
құрамы қандай болуы ... ... ... қабілеттілігімен қаржылық тұрақтылығыгн
қамтамасыз ететін қаржылық қызметі ... ... ... қажет?
Бұл мәселелер кәсіпорынды басқарудың жалпы жүйесінің негізгі бірден-бір
жүйесі болып табылатын ... ... ... ... жүйесі
ретінде қаржылыж менеджменттің шегінде шешіледі. (1-сурет).
Ø
Сурет-1 – Кәсіпорынды басқару жүйесі
Кәсіпорындардың қаржысы ... сан ... ... ... қызметi процесiнде басқа шаруашылық жүргiзушi субъектiлермен
болатын мынадай ... ... ақша ... ... ... да әр ... ... және ұйымдармен (олар: өнiм
өткiзуден ... ақша алу, ... тыс ... ... ... ... ... өткiзу, басқа кәсiпорындардың
акциялары мен облигацияларына қаражаттарды инвестициялау және т.б.);
... ... ... (бұл қатынастар еңбеккке ақы төлеудi, сыйлық
қорын жасауды, табысты бөлу және ... ... ... ... ... Өз ... ... олардың арасында қаржы ресурстарын тиiмдi
бөлумен;
• Мемлекетпен – ... ... ... ... ... ... ,
мемлекеттiк бағалы қағаздарды сатып алған кезде ... ... ... қалыптастырады;
• Банктермен (қаржы қатынастарынының бұл тобы банк кредитттерiн алу,
оларды қайтару, кредиттер бойынша пайыздар төлеу, ... ... ... бiр бос ... ... ... органдарымен мүлiктi, қызметкерлердi, коммерциялық және
коммерциялық емес тәуекелдi сақтаныру жөнiнде; /8, 130 б/
Кәсіпорындардың қаржысына бiр ... ... ... ... ... ... ... жағынан қоғамдық өндiрiстiң түрлi
сферасындағы қаржылардың қызмет етеуiне ... ... ... ... қаржыларына келесi белгiлер тән:
• Қаржы қатынастарының көпқырлылығы, олардың нысандары мен мақсатты
арналымының сан алуандығы;
... ... ... болуы және оларды қалыптастырумен,
көбейтумен және ... ... ... ... ... болуы.
• Жоғары белсендiлiк, кәсiпорындардың шаруашылық қызметiнiң барлық
жағына әсер ету ... ... ... бүкiл қаржы жүйесiнiң айқындаушы негiзi болып
табылады.
Шаруашылық субъектісін, сондай-ақ оның кадрлық ... ... ... құрылымы, кәсіпорынның көлемімен оның ... ... ... ... құрылған. Ірі компания үшін бухгалтерия мен
қаржылық бөлім кіретін қаржы ... ... ... ... ... арнайы қызметтің бөлінуі тән болып келеді
Үлкен емес ... ... ... ... ... ... атқарады. Қаржылық менеджердің жұмысында басты, ол оның фирманы
басқарудағы жоғары ... ... ... ... ... оған қаржылық
сипаттағы басқару шешімдерінің ... үшін ... ... ... байланыстылығы табылады. ... ... ... ... қаржылық мәселелерді талдауына
жауап береді.
Кез – келген ірілеу компания белгілі бір дәрежеде ... ... бұл ... көп ... ... ... әр түрлі жағдайда
болуы мүмкін; бағалы қағаздардың эмитенті, инвестор, қарыз алушы, ... ... ... ... ... ... ... рыноктағы операциялар
қаржылық құралдардың көмегімен жүзеге ... Осы ... ... ... көз қарастар бар. Сонын ішінде: қаржылық құралдар қаржылық ... ... ... ... және ұзақ ... ... контрактыны білдіреді. Осылайша, қаржылық құралдарға акцияларды,
облигация, фьючерстарды жатқызуға болады.
Қаржылық менеджердің аясында әдістер мен тәсілдер көп түрлі. ... ... ... ... ... ... болжамды – сараптамалық және
арнайы.
Бірінші топқа несиелеу, саудалық – қарыздық операциялар, кассалық және
есептесу операцияларының ... ... ... ... ... ... ... трансферттік опреациялар, амортизациялық
аударымдар өндірісінің жүйесі, салық салу жүйесі жатады. Мұндай тәсілдердің
жалпы логикасы олрадың негізгі параметрлері, ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... қолданудың вариабельдігі ... ... ... жекелеген тәсілдерді пайдаланудың варианттары
нақты кәсіпорынның деңгейінде жиі анықталады.
Екінші топқа қаржылық жоспарлау, салықтық жоспарлау, ... ... ... ... ... ... табиғаты бойынша жасалған.
Осы екі топ арасындағы аралық ... ... ... ... жеке ... ... бойынша қаржыларды басқарудың
арнайы тәсілдері алады. Олардың көбісі өзінің таралуын енді бастап ... ... ... ... ... ... ... фьючерстер. Осы тәсілдердің негізінде туынды ... ... /8, 134 ... ... ... ... ету жүйесінің негізі болып
қаржылық сипатты кез келген мәліметтер, соның ішінде бухгалтерлік есепті,
қаржылық ... ... ... жүйенің мекемелерінің
ақпаратын, тауарлық, қорлық және волюталық биржалардың ... ... ... айтуға болады.
Қаржыларды басқарудың техникалық қамтамасыз ету жүйесі дербес ... және оның ... ... болып табылады. Көптеген, қазіргі
таңдағы қағассыз технологияға негізделген ... ... ... ... ... арқылы есептесулер, клирингтік есептесулер)
жүйелер ЭВМ ... ... ... ... ... ету ... қолданусыз мүмкін емес. Ағымдағы ... ... үшін ... ... ... бағдарламалық
қамтамасыз етумен, соның ішінде Excel, Lotus ... ... ... ... кез ... жүйесін қызмет етуі құқықтық және
нормативтік ... ... ... ... ... ... заңдары, бұйрықтары, үкіметтің қаулылары министрлер ... ... мен ... ... ... ... инструкциялар, әдістемелік көрсеткіштер жатады.
Кәсіпорын қаржы жағдайын жақсатртуда нақты бір стандарт жоқ. ... ... ... ... жағдайын талдап, оның бұл ... ... ... әсер ... ... ол ... ... жою
үшін қандай шаралар қолдануға болатынын анықтайды.
Жалпы кезкелген кәсіпорынның ... ... ... ... іс ... байланысты . Ал кәсіпорынның нарықта іс ... ... ... ... ... ... болып таблады. Пайда -
кәсіпорынның жалпы түсімінен барлық шығындарын айырмасы ретінде анықталады.
Кәсіпорынның пайдасын ... ... ... ... болады:
* өнімді өндіру көлемін арттыру. Қаншалықты өнім көп ... ... ... ... ... ... алатын пайдасы
да жоғары болады.
* өндірілетін өнім сапасын арттыру. Өнім ... ... ... баға ... ... ... өндіріс шығындарын азайту. Бұл пайданы көбейтудің ең тиімді жолы.
Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... бар негізгі ... ... ... ... ... жаңа ... ... енгізу, еңбекті ұйымдастыруды дамыту, жұмыс уақытын
жоғалтуды қысқарту арқылы азайтуға болады.
Нарықта өнім ... ... ... үшін ... бұл ... сұранысты қалыптастыру керек немесе сұранысы жоғары ... ... ... ... ... ... рөлі ... Маркетинг – бұл өндіріс
пен өткізудегі кәсіпорынның бағытталған, комплексті шаралар жиынтығы болып
табылады. Ол нарықтағы ... пен ... ... ... ... пайдасын максималды түрде арттыруға негізделеді. Маркетинг келесі
негізгі функцияларын атап көрсетсе болады:
* нарықты ... ... және ... ... ... - өткізу мүмкіндіктерін бағалау;
* ұзақ мерзімді маркетинг стратегиясын жасау, оның ... және ... ... ... анықтау;
* тауар саясатын жоспарлауды, ... ... ... ... мен ... ... екере отырып жүзеге асыру;
* сұранысты қалыптастыру және сатуды ынталандыру;
* өткізуді жоспарлау және ұйымдастыру;
* маркетинг барысын басқару және ... ... іске ... ... тұрақты шаруашылық
жүргізуіне, соның арқасында тұрақты қаржы жағдайын қамтамасыз ... ... ... бұл ... ... құралдар арқылы
жүзеге асырады:
* жоғары сапалы және аз ... ... ... өнім өндіруде сонғы
фундоменталды ғылыми - ... ... ... нарықтағы тауарлардың даму конюнктурасын терең зеріктеу және
нарықтағы тұтынушылардың нақты ... ... ... жаңа қажеттіліктерді қалыптастыру бойынша шаралар.
Маркетинг көмегімен кәсіпорын менеджерлері тұтынушыларға қандай өнім
және не үшін ... ... ... өнім үшін ... ... бағасы,
бұл өнімді қай ... ... ... максималды пайда табады деген
сұрақтарға жауап іздейді.
Екіншіден өндірілетін өнім ... ... Өнім ... ... ... шаралар жүзеге асырылған дұрыс:
* соңғы техника және технология ... өнім ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың сапа туралы көз қарасын дамыту ;
* сапа бақылауын жоғарылату;
Бұл жерде өнім сапасын арттыру ... ... ... құнын
арттырады деп айтуы мүмкін, бұлда дұрыс. ... ... ... өнім ... ... керісінше, оның өзіндік құнын төмендетуге
септігін тигізеді. Мысалы, өнім ... және өз ... ... беретін екі кәсіпорынды қарастырайық, бірінші кәсіпорын
шынымен ... өнім ... ал ... ... онша мән ... ... ... өнімі шынымен сапалы өнім болғандықтан оның бұзылуы
да аз болады, яғни оны ... ... ... көп ... ... Ал
екінші кәсіпорын болса сапаға онша мән бермегендіктен, өнімінің бұзылу
қауіпі жоғары болуы мүмкін, яғни оны ... ... беру үшін көп ... .
Келесі бір маңызды жол ол өнім өзіндік құнын төмендету арқылы пайда
көлемін арттыру. Өнімнің өзіндік құны ... ... ... мен ... ... ... жиынтығы. Өнім өзіндік ... ... ... атап айтса болады:
* жаңа техника технологияларды енгізу, өндіріс процестердің комплексті
автоматизациясы, өндірісте жаңа ... ... ... ... бір өнім ... мамандану, оны массалық түрде өндіру
өзіндік құнды төмендетеді;
* еңбек өнімділігін ... яғни ... ... ... ... ... ... еңбек шығындары шығындары да азаяды;
* өнім өзіндік құнын төмендетуде әрбір өндірістік орындардағы жоғары
экономиясы маңызды орын ... ... ... ... ... арқылы;
* басқару санын азайтып сапасын арттыру;
* өнімді ... ... ... бұл ... аталған маркетинг
шаралары арқылы жүзеге асырылады.
Нарықта кәсіпорын ... яғни ... оған өз ... ... көмек беруге бел байламайды. Сондықтан кәсіпорын ... ... үшін тек ... ... ... ... Яғни қаржылық басқару
жүйесін дамыту арқылы. Кәсіпорын қаржы тиімділігін арттырудың ... атап ... ... ... ... ... өту. Әрбір салымның
өз қайтарымы болу керек. Бұндай ... 2-3 ... ... ... және бұл өзгерістер тиімділікті 20 пайызға дейін көтере алады.
Құрылымдық өзгерістерді ассортименттік ... ... ... ... ... пен ... ... (тиімділігі төмен техника мен
техналогияларды қолдану үлесін азайту) ... ... ... ... ... 5-6 ... ішнде жүзеге асырса болады және 40 пайыздық тиімділіктің
өсімін қамтамасыз ете алады.
Инновациялық процесстерді қалыптастыру. ... жаңа ... ... ... ... механизімдерді және
т.б жасау мен енгізу жатады. Бұл ... бір ... ... 10-20 ... 2 жылдан кейін 60-70 пайызға дейін, ал ... 2-3 ... жыл ... ... ... ... көтеруі мүмкін.
Сонғы инновациялық жол ғана көп қайталанатын шара болып табылады. ... ... ... ... ... ету ... ... қабілеттігін қамтамасыз етуде маңызды рөль ойнайды.
ҚР Президентінің 2008 жылғы «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру -
мемлекеттік ... ... ... атты ... ... ... ... арналған 2006 және 2007 жылдарындағы Жолдауларымда мен
ағымдағы міндеттер туралы ғана ... ... ... келешегі жайында да
айтқан едім. Осыған орай әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарынан нық
орны алу мен 30 корпоративтік ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық мақсатымыз болып
қала бермек. /33/
Қазақстан 2008 жылы жаңа ... ... және ... ... ... ... қарсы алды. Бүгінгі күнге дейін
еліміздің айтарлықтай ... ... ... қаражатын қоса
есептегенде ол шамамен 40 млрд. АҚШ ... ... ... елеулі
жинақтардың болуы еліміздің қаржы жүйесінің ... ... ... рөл атқарады.
Басқа елдердің бәсекелес өндірістері мен салаларына, сондай-ақ нақ сол
халықаралық рыноктарға қатысатын трансұлттық корпорацияларға ... ... ... ... мен ... секторларының
кейіндеп қалуына әкеліп соғатын немесе, керісінше, оларға салыстырмалы
артықшылықтар жасайтын ... баға ... ... ... ... ... үшін нысаналы жүйелі
қолдауды ұйымдастырудың маңызы зор.
Үкіметке экономиканың ... ... мен ... сапалы жаңа деңгейге жеткізудің тұтастай Стратегиясын
әзірлеп, іске асыруды ... ... ... ... бағдарламасын, оның аралық нәтижелеріне
баға беру және оны ... іске ... ... әзірлеген жөн. Онда
Кәсіпкерлердің “Атамекен” ұлттық одағымен бірлесе ... ірі, орта ... ... арналған ұсынымдар, заңнамаға қажетті өзгерістер енгізу және
нақты салаларға мемлекеттік жәрдем жасаудың пәрменді шаралары ... ... ... Осы ... сүйене отырып, біз экономикамызды
кемелділікпен қайта құрылымдаудың осы ... ... ... ... ... және ... ... ұлттық кеңес бұл істің
үйлестіруші әрі жұмыс органы болуға тиіс, оны ... мен ... ... ... ... ... Азия
экономикасында көшбасшылығын айқындады.
Ендігі жерде біздің қолымызда Қазақстанды экономикалық дамудың
“өңірлік локомотивіне” әрі оны ... ... ... “ойыншысына”
айналдыра алатындай күш бар.
Біріншіден, Үкімет компанияларымызды келешегі зор өңірлік ... ... ... ... ... ... жобаларға қатысуына
және кондипломдық негізде мемлекеттік ... ... ... Бұлар жоғары технологиялық өндірістер, инфрақұрылымдық және ... ... ... мүмкін. /32/
Екіншіден, біздің ірі корпорацияларымыздың нақты “серпінді” жобаларды
дамыту мақсатында ұлтаралық компаниялармен ынтымақтастығын ынталандырып
отыру ... ... ... ... ... ... ... төңірегінде топтасуын дамыта отырып, бұл өңірде осы заманғы
халықаралық сауда технологияларының негізінде тауарлы-шикізат ... ... ... ... ... барлық тиісті органдар мен институттарға, соның ішінде
мемлекеттік холдингтерге Қазақстанды “тауарлармен және қызметпен қамтамасыз
ету ... ... ... айналдыруға қолайлы жағдайлар туғызуды, ең
бастысы, қазақстандық компаниялардың ... ірі ... ... үшін ... ... ... ... мемхолдингтердің, көп жағдайларда, халықаралық рынокта
бәсекеге ... ... көп ... ... айналып
кетуіне жол бермеу керек. Сондай-ақ олардың белгілі бір жеңілдіктер жүйесі
бар таптаурын ... ... ... кетуінен де сақтанып, бұған қоса
мемхолдингтер өз құрамына кіретін ұлттық компаниялар мен ... ... ... осынау экономикалық қызметті жаңа деңгейде
топтастырып, міндеттер қосарластығынан, ... ... пен ... арылуға, олардың тиімділігі мен ашықтығын қамтамасыз етуге тиіс
екенін ескеру керек.
Бірінші кезекте ... ... ... ... ... ... ұлттық стратегияның бәсекеге қабілеттілігі
мен іске асырылуын қамтамасыз етуде ... ... ... ... ... ... және тиісті мемлекеттік органдарға бүгінге
дейін жинақталған талдау, маркетинг және ... ... ... ... түпкі нәтижелері мен қол ... ... ... дәйекті іс-қимылды айқындауды тапсырамын. ... ... ... ... және толымды
халықаралық ықпалдастыққа кірігу нақты ... ... іске ... ... ... ... мен ... болуын қажет етеді.
Екіншіден, мемхолдингтер халықаралық компаниялармен бірлескен жобалар
жасау, ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге тиіс. Біз үшін, әсіресе, шикізаттық емес секторлардағы
бірлескен жұмыс ерекше маңызды.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... осы ... ... шағын және орта бизнесті тартып, оларды
ынталандырып, қолдап отыруға ... ... ... корпорация қаржысы экономикалық ... яғни ... ақша ... және оны қалыптастырудан, бөлуден,
сонымен қатар оларды нақты өндiрiсте немесе ... ... ... ... ... микродеңгейде мемлекеттiк реттеудiң бiр формадағы
құралы болып табылады, ал қаржылық нақты ... ... ... ... ... ... көбiнесе нақты қаржылық шешiмдер қадбылдап, ... ... ... ... яғни ... ... ... қаржы саясаты қаржылары стратегиялық және тактикалық
мiндеттердi мақсатты ... iске ... ... ... ... ... ... көбейту немесе сұранысты өсiру активтер
мен меншiк капиталдарының пайдалылығы мен ... ... ... қабiлетiн және өнiмдiлiiгн сақтау, акционерлер жағдайын
жақсарту және инвестициялық климатты жақсарту болып ... ... ... ... кәсіпорынды басқарудағы қаржылық
менеджменттің орны ерекше болып ... Бұл ... ... ... ... ... ету ... оның нарықтық экономикадағы бәсеке
қабілеттілік орны, кәсіпорын активтерінің құрамы мен құрылымын талдау,
кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... ... бақылау, үйлестіру және ынталандыру іске асырылады.
Шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржылық жағдайы – бұл оның ... ... ... ... ... ... сипаттамасы,
қаржылық ресурстарды және капиталды ... ... және ... субъектілері алдындағы міндеттемелерін орындау болып табылады.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... рентабельділік, қаржылық ... ... ... ... ... ... талдау үші ақпарат көзіне болып бухгалтерлік баланс
және оған қосымша, статистикалық және жедел есеп беру ... ... ... үшін ... жүргізуші субъектісіндегі әрекет етуші
нормативтер қолданылады. Әр бір шаруашылық ... ... ... ... ... ... және ... бағалау мен қаржы жүйесін реттеу жүйесін жасайды. Бұл ... ... ... ... ... да ... есеп ... – кәсіпорының қаржы жағдайы туралы өз
уақытындағы, объективті және дәл көп ... ... ... ... ... үшін ... ... және түсінікті формада
жеткізу мақсатында қаржылық есепке алу көрсеткіштерінің құжаттық негізде
құрастырылған есеп беру ... ... ... ... ... ... үшін мәліметтердің негізгі көзі –
есептік бухгалтерлік баланс, балансқа қосымшалар. ... ... ... жеке ... мазмұнын дәйектейтін басқада есептік формалар ... әсер ... ... ... ... ... Сонымен
қатар, қаржылық жоспардың тартылған мәліметтер дебиторлық және кредиторлық
борыштарының қалыптасуының мерзімін көрсетеді.
Жалпы жұмыс барысында ... ... ... және ... Қаржы менеджменті кәсіпорын қаржы жағдайын ... ... ... мен ... ... Бірақ тек қана тиімді
қаржы менджменті арқылы ... ... ... ... ... баса ... болмайды. Өйткені кәсіпорын қаржы жағдайына басқада әсіресе
нарықтық, саяси, әлеуметтік және ... ... әсер ... ... ... тұру ... ... оларға тек бейімделуге болады.
Ол үшін кәсіпорын бір жүйе ретінде яғни барлық элементтерін бір ... ... білу ... ... ... кәсіпорын жағдайын жақсарту шараларын
қолға алу үшін алдымен кәсіпорынның мүмкіндіктерін ... . Ол ... ... ... ... ... маңыздыларына меншікті және
сырттан алынған капиталдың жалпы капиталдағы ... ... ... және ... көрсеткіштерін жатқызса болады.
Кәсіпорнның қаржы жағдайын жақсарту үшін ең ... оның ... ... ... арттыру қажет. Ол үшін сатуды арттыру арқыл
өнім өндіру көлемін ... және жаңа ... ... ... қаржы жағдайының дұрыстығын көрсететін басты көрсеткіші ол
пайда. Яғни бұл кәсіпорын табатын пайдасы қаншалықты көп болса ... ... ... да ... ... ... Пайданы арттырудың негізгі
үш жолы қарастырылды оларға: өнімді сату көлемін ... ... ... ... ... ... ... пайдада артады.
Басқа бір жолы өнім сапасын арттыру. Бірақ бұның пайданы арттыру
мүмкіндігі ... ... өнім ... ... ... ... талап етеді.
Пайданы арттырудың ең тиімді жолы өнім сапасын төмендетпей өзіндік
құнды ... ... ... Төмен өзіндік құн кәсіпорынның басқа
кәсіпорындарға қарағанда бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... ... сияқты экономика дамуында
басты екi функцияны: бөлу және ... ... ... ... ... жалпы түрде корпорация қаржысының мақсаты: ... ... ... ... ... және ... корпорацияның рыноктық ортада жоғары пайдаға жетуiн ... ... ... ету ... ... ... бүгiнгi
таңда елiмiз корпорацияларының басым көпшiлiгi өздерiнiң экономикалық
жағдайының ендi ғана ... ... ... ... ... ... ендiгi жерде сол корпорация қаржыларын тиiмдi
қалыптастырып, оларды өндiрiсте ... ... ... ... ... және ... қабiлеттi дамуын қамтамасыз ете
аламыз.
Соңғы жылдары корпорациялар өздерінің қаржыларын тұрақтандырып, тиімді
қолдануға баса көңіл ... ... олар ... ... қосу және
инвестицияға айналдыру, бағалы қағаздар ... алу ... қор ... ... алып ... Ұлттық корпорациядардың осылайша қаржыларды
ұтымды орналастыра бастауы алдағы жылдары Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жүргізу арқылы ірі корпорацияларға айналатындығына сенім білдіруге
болады.
Нарықтық экономикаға өту барысында қаржы қатынастарының ... сай ... және ... тиімді қалыптасуы мен жұмсалуын
ұйымдастыру нарықтық экономиканың негізі болып табылады. Сондықтан қаржы
қатынастарында қаржы ... ... ... мен ... дамыту мәселесі алдынғы орында тұрады.
Бүгінде Қазақстан Республикасының қаржы жүйесі ТМД ... ... ... ... және ... ... дамыған жүйе деп айтсақ артық
болмас. Себебі, еліміздің қаржы саласы соңғы ... бұл ... ... ... болып, ендігі жерде өзінің ... пен ... ... стандарттарға өту барысында. Жалпы елімізде қаржы
қатынастары дамып, қаржы-несиелік ... ... мен ... ... қарқынды дамып келе жатқандығын көре аламыз.
Бүгiнгi таңда Қазақстан экономикасының дамуы ... ... ... ... ... ... Өйткенi елiмiз өндiрiсiнiң
жалпы деңгейi мен оның даму болашағының деңгейi ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл шамаға жету үшiн ... ... ... ... ... да ... ... орынға қойып, ұлттық инвесторлардың инвестициялық саясатын өндiрiстiң
өнеркәсiп және өңдеушi саласына тартуына ынталандыруымыз керек.
Жалпы жұмысты ... ... ... тұжырым айтуға болады:
Қазақстанның бүгінгі таңда ... ... ... ... ... оған ... еліміздің банк және несие жүйесінің ТМД елдері ішінді үлгі бола
алатындай қарқынды әрі тұрақты ... келе ... ... қатар Алматы
қаласында биылғы 2007 ... ... «Қор ... іске ... ... ... әлемдегі 50 бәсекеге қабілетті ... нық ... ... күмән келтіруге болмайды.
Қолданылған әдебиеттер
1. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» ... ... ... 2007 ... ... ... – Астана, Ақорда, 2007ж. 23 ақпан.
2. «Қазақстан ... ... ... мемлекеттік саясаттың басты
мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына ...... 2008 ж. 5 ... ... Қ.Қ., ... С. ... ... – Алматы: 2003. – 448 бет.
4. ... В.В. ... в ... ... – М.: ... и
статистика, 1999 г.
5. Шуляк П.Н. Финансы предприятия. – Москва, - 2000 г.
6. Финансовый менеджмент: ... для ... Г.П. ... ... и др.;
- М.: Финансы, ЮНИТИ, 1997. – 518 с.
7. ... В.Д. Ли В.Д. ... курс ... ...... Институт
развития Казахстана, 2001. – 285с.
8. Мейiрбеков А.Қ., Әлiмбетова Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу ... ... ... 2003. – 252 бет.
9. Любушкин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия.
Учебное пособие для ...... ... ... Е. С. ... менеджмент: теория и практика. – М.:
“Перспектива”, 1996.
11. В.В.Бочаров ... ... – СПб: ... 2002. – 544 ... ... Л.А. ... Учебник для вузов. – ... ... ... ... К.Ш. Анализ финансового положения предприятия. Учебное
пособие. – Алматы: Экономика, 1998. – 184 ... ... Т.Р. ... III ... Б. ... финансовых отчетов (на основе
GAAP). – М., 1998.
15. Ковалев А. И., Привалов В. П. Анализ ... ... ... М, ... ... Б. Управление финансовой деятельностью предприятия. – М., 1997.
17. Нурсеитов Н. А., Нурсеитов А. А. Финансовый менеджмент. – А, ... ... Л. Н. ... ... – М, ... ... В. К. ... финансового учета. – А, 1997.
20. Рэй Вандер Вил. Управленческий учет. – М.: ... ... ... Г. В. ... хозяйственной деятельности предприятия. – Минск,
1997.
22. Стоянова Е. С. Практикум по финансовому менеджменту. Учебно-деловые
ситуации, задачи и решения. – М.: ... ... ... Э. А. ... ... - М., 1998.
24. Финансовый менеджмент. Под ред. Палека Г. Б. – М.: “Финансы”, 1997.
25. ... А. Д., ... Р. С. ... ... – М, ... // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана:№1 1998 стр.85-8.
27. // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана: № 5 1998 стр. 75-84.
28. // Каржы–Каражат – ... ... № 6 1998 стр. ... “Old squfre” ЖШС мәліметтері. www.google.kz
30. «Мойнақ СЭС» АҚ-ның ... ... ... ... «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
№ 9, 8- 2007 г. 2-3 ... ... ... ... және ... ... етілуі
Қаржы басқарудың бөлімше кадрлері
Қаржылық
құралдар
Қаржылық
әдіс
Қаржылық
ақпарат
Қаржылық басқарудын
Техникалық ортасы
Жүйелік басқару
Басқару Объектісі
¤ндіріс
Рынок
Бюджет,
Меншік иелері,
контрагенттер
Қаржы ресурстарының көзі
Қаржы ... ... ... ... ... ... басқаруының үйымдық құрылымы
Ақша ағымы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корпорация қаржысын дағдарысқа қарсы басқару18 бет
Корпорациялар қаржысының мазмұны және оларды ұйымдастыру26 бет
Корпорация қаржысы35 бет
Корпорацияның қаржылық жағдайының экономикалық маңызы81 бет
Корпорацияның қаржылық стратегиясы мен тактикасы65 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы24 бет
BSB корпорациясы «Франция Үйі» өндірістік-шаруашылық қызметін талдау17 бет
ENRC корпорациясы үшін радиорелейлі жүйелер негізінде резервтік радиоарна құру16 бет
«TSC Group» корпорациясының даму тарихы және бүгіні44 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь