Қанның пішінді элементтері


1. Эритроциттер
2. Гемолиз
3. Лейкоциттер
4. Тромбоциттер
Эритроциттер. Қанның пішінді элементтеріне эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер жатады. Бұлардың ішіндегі ең көбісі эритроциттер яғни қанның қызыл клеткалары. Олардың саны адамның жынысына байланысты: ер адамда 1мкм қанда 4,5-5 млн., әйелде 4-4,5 млн. Қанның қызыл клеткалары ядросыз, диаметрі 7-8 мкм, ал қалыңдығы 5 мкм. Эритроциттердің пішіні екі жағы ойыңқы келетін линза іспетті болады. Мұндай пішіні клетканың бетінің ауданы үлкейіп, тасмалдау қызметін атқаруын жеңілдетеді, әсіресе оттегіні өкпеден дененің күллі клеткаларына және ұлпаларына тасуға ыңғайлы етеді. Бұл қызметті эритроциттердің құрамындағы белок заты гемоглобиннің қатысуымен орындалады. Гемоглобин күрделі зат. Ол г е м деп аталатын, құрамында 2 валентті темірі бар бояулы заттан және г л о б и н белогынан тұрады. Гемоглобин өкпе қуысында оттегімен оңай қосылып , о к с и г е м о г л о б и н г е айналады. Оксигемоглобин организімнің ұлпаларына қан иен тасылады да, ұлпаларға келгенде оңай ыдырайды, нәтижесінде глобин мен О2 пайда болады. Босаған оттегі ұлпалардың клеткалардың тотығуына қатысады, ал глобин белогы ұлпаларда заталмасуынан пайда болған көмір қышқылын қосып алып к а р б о к с и г е м о г л о б и н г е айналады. Бұл да жеңіл ыдырайтын қосынды, қан мен өкпеге барып, қөмір қышқыл газын босатады, глобинге қайтадан оттегі қасылады. Сөйтіп гемоглобин өкпеден ұлпаларға отегін, ұлпалардан өкпе қуысынакөмір қышқыл газын тасиды. Еөмір қышқыл газы деммен, бірге сыртқа шығады. Оттегі мен көмірсутегін қосып алу екі валентті темірдің қасиетіне байланысты. Кейбір жағдайда(жыланның уымен немесе «иіс газымен» уланғанда) гемоглобиннсің құраиындағы екі валентті темір үш валентті темірге айналып, ол CO2 карбоглобин деп аталатын берік қосылысқа айналады, содан барып уланған адамның денесіндегі тотығуға оттегі жетіспей, гемоглобиннің көп мөлшері карбоглобинге айланғанда бала өліп қалады.Мұндай жағдайда уланған адамды жылдам оттегі мол жерге шығару қажет, сонда гемоглобин екі валентті темірі бар дұрысқалпына келіп адам тірі қалады.
Эритроциттер қан плазмасының осмостық қысымның өзгерісіне аса сезімтал болады. Омостық қысымның төмендеуі эритроциттерді бдұзып, оның құрамындағы гемоглобин қан плазмасына шығады.
1 Қ.Дүйсенбин, З. Алиакбарова «Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы» Алматы, 2003

2 Қ.С. Рымжанов, И.М. Төленбек. «Адам мен жануарлар физиологиясы». Алматы, 2000

3 А.Г.Хрипкова «Жас өспірім физиологиясы»1978

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Тақырыбы: Қанның пішінді элементтері

Эритроциттер. Қанның пішінді элементтеріне эритроциттер, лейкоциттер,
тромбоциттер жатады. Бұлардың ішіндегі ең көбісі эритроциттер яғни
қанның қызыл клеткалары. Олардың саны адамның жынысына байланысты: ер
адамда 1мкм қанда 4,5-5 млн., әйелде 4-4,5 млн. Қанның қызыл клеткалары
ядросыз, диаметрі 7-8 мкм, ал қалыңдығы 5 мкм. Эритроциттердің пішіні екі
жағы ойыңқы келетін линза іспетті болады. Мұндай пішіні клетканың бетінің
ауданы үлкейіп, тасмалдау қызметін атқаруын жеңілдетеді, әсіресе оттегіні
өкпеден дененің күллі клеткаларына және ұлпаларына тасуға ыңғайлы етеді.
Бұл қызметті эритроциттердің құрамындағы белок заты гемоглобиннің
қатысуымен орындалады. Гемоглобин күрделі зат. Ол г е м деп аталатын,
құрамында 2 валентті темірі бар бояулы заттан және г л о б и н белогынан
тұрады. Гемоглобин өкпе қуысында оттегімен оңай қосылып , о к с и г е м о
г л о б и н г е айналады. Оксигемоглобин организімнің ұлпаларына қан иен
тасылады да, ұлпаларға келгенде оңай ыдырайды, нәтижесінде глобин мен О2
пайда болады. Босаған оттегі ұлпалардың клеткалардың тотығуына қатысады, ал
глобин белогы ұлпаларда заталмасуынан пайда болған көмір қышқылын қосып
алып к а р б о к с и г е м о г л о б и н г е айналады. Бұл да жеңіл
ыдырайтын қосынды, қан мен өкпеге барып, қөмір қышқыл газын босатады,
глобинге қайтадан оттегі қасылады. Сөйтіп гемоглобин өкпеден ұлпаларға
отегін, ұлпалардан өкпе қуысынакөмір қышқыл газын тасиды. Еөмір қышқыл
газы деммен, бірге сыртқа шығады. Оттегі мен көмірсутегін қосып алу екі
валентті темірдің қасиетіне байланысты. Кейбір жағдайда(жыланның уымен
немесе иіс газымен уланғанда) гемоглобиннсің құраиындағы екі валентті
темір үш валентті темірге айналып, ол CO2 карбоглобин деп аталатын берік
қосылысқа айналады, содан барып уланған адамның денесіндегі тотығуға оттегі
жетіспей, гемоглобиннің көп мөлшері карбоглобинге айланғанда бала өліп
қалады.Мұндай жағдайда уланған адамды жылдам оттегі мол жерге шығару
қажет, сонда гемоглобин екі валентті темірі бар дұрысқалпына келіп адам
тірі қалады.
Эритроциттер қан плазмасының осмостық қысымның өзгерісіне аса сезімтал
болады. Омостық қысымның төмендеуі эритроциттерді бдұзып, оның құрамындағы
гемоглобин қан плазмасына шығады. Соның нәтижесінде эритроциттер өзінің
басты міндеті- оттегіні тасмалдау қабілетінен айырылады. Гемоглобиннің қан
плазмасына шығуын гемолиз деп атайды. Гемолиздің әсерінен қанның тұтқырлығы
айтарлықтай күшейеді де, қан жүрісін қиындатады.
Егер қанды алып, пробирканың ішіне біраз уақыт қойса, оның құрамындағы
эритроциттер тұна бастайды да,бетінде қанның сары суы шығады.
Эритроциттердің тұну жылдамдығы қалыпты жағдайда ер адамда 3-9 ммсағ,
әйелде 7-12 ммсағ шамасында болады. Эритроциттердің тұну жылдамдығы
аурудың диагностикасында аса маңызды көрсеткіш.
Жаңа туған сәбидің қанында 2 түрлі эритроциттер бар: а) ұрықтық
эритроциттер б) қалыпты эритроциттер. Бала туар алдында оның қанында көп
мөлшерде қалыпты эритроциттер қосылады. Сондықтан жаңа туған сәбидің
алғашқы сағатында 1 мм3 қанында 6,5-7,2 млн эритроциттер болады. Өмірге
жаңа келген баланың қанына біраз шамада жаңа эритроциттер қосылады да
алғашқы 5-6 сағатында 1мм3 6,62-7,5 млн эритроциттер қосылады Бірақ
алғашқы күннен бастап ұрықтықэритроциттер ыдырап, орынына жаңа
эритроциттер қосылады, сондықтан олардың саны бірінші тәуліктен азая
бастайды. 24 сағаттан кейін 1мм3 қанда 6,11-7,06 эритроциттер болса, бір
аптадан кейін 5,54-6,21 млн, 10 күнен соң 4,80-5,70 млн шамасыеа дейін
азаяды. Бұл сәбидің ұрықтық эритроциттерінің бауырда ыдырауына байланысты
жағдай. Алғашқы 1-2 жаста эритроциттердің саны баланың тұрмыс жағдайына,
ауа райына т.б сыртқы және ішкі әсерлерге байланысты өзгермелі келеді.
Мұндай күшті өзгерістер 5 пен 7 жасқа, 12 мен 14 жас арасында да
байқалады. Жалпы алғанда балалардың қанында эритроциттердің саны құбылмалы
келеді. Оның мөлшеріне баланың, ұйқысы, тамағының құрамы, күн кестесінің
бұзылуыда әсер етеді. Мысалы, бала жасына лайық мөлшерден аз ұйықтаса, сол
күні оның қанындағы эритроциттердің саны 0,7-1,2 млн-ға дейін азаяды.
Эритроциттердің құрамындағы гемоглогбиннің мөлшері нәрестеде ересек
адамнан жоғары болады. Егер ересек адамның эритроциттеріндегі гемоглобинді
100 % деп алсақ, жаңа туған сәбидің қанындағы гемоглобин 140-145% болады.
Яғни 100 мл қанында 17-25 г гемоглобин бар. Сонымен бірге сәбидің
гемоглобиндерінің оттегі қосып алу қабілеті де аздап жоғары: ересек адамда
1г гемоглабин 1,34 мл оттегін, ал сәбиде 1,40 мл оттегні қосып алады.
Сондвқтан жаңа туған сәбидіің оттектік сыйымдылығы 35 мл болып, зат
алмасудың қарқынды өтуіне мүмкіндік береді.
Адам денесіндегі эритроциттердің өмір ұзақтығы 90-120 күндей, бірақ олар
үнемі жаңарып отырады: ескілері бауырда және басқа мүшелерде ыдырап, жаңа
жас эритроциттер сүйек кемігінде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
«Қан жүйесі туралы түсінік. Қанның негізгі қызметтері және физиологиялық қасиеттері. Қанның формалық элементтері»
Қанның құрамы мен қасиеттері
Қанның ұюы
Қанның ағуы
Қанның реологиялық қасиеттері
Қанның физикалық қасиеттері
Қанның морфологиялық және биохимиялық құрамы
Қанның баяу ағу кезiндегi қанның ұюын математикaлық модeлдeу
Қанның физикалық қасиеттерін анықтау
ҚШҰС (қанның шашыранды ұюы синдромы)
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь