Қазақстан Республикасының банк жүйесі жайында

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАНК ЖҮЙЕСI ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Банк жүйесі қызмет етуінің макроэкономикалық сипаты және Орталық банктiң ақша айналысын басқаруы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Қ.Р.да банктiк жүйенiң қалыптасуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ЕКІ ДЕҢГЕЙЛІ ҚҰРЫЛЫМЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.1 Ұлттық банк . Қазақстан Республикасының Орталық банкі ... ... ... ... ... ... .13
2.2 Коммерциялық банктер . банк жүйесінің екінші деңгейлі құрылымы ... ... 17
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Қолданылған әдебиеттер тізімі. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Банктiк жүйеде қоғамның барлық ақшалай қорлары шоғырландырылған: мемлекеттiк шаруашылық буындардың қаражаттары, халықтың жинақ ақшалары, т.б. бар. Банктер осы қорлардың қалыптасуынабелсендi қатысады, яғни оларды пайдалану бойынша бақылау жүргiзедi, ақша айналымын реттейдi және сол арқылы ұдайы өндiрiстiк үрдiске әсер етедi. Қазақстанның нарықтық экономикаға көшуiмен банктердiң алдында жаңа мүмкiндiктер ашылуда. Меншiктi жекешелендiру мен мемлекетсiздендiру нәтижесiнде жеке меншiк , меншiктiң ұжымдық және акционерлiк түрлерi, кооперативтiк қозғалыс кең етек алуда, меншiктiң аралас түрi негiзiнде кәсiпорындар құрылуда. Қоғамда белгiлi-бiр класқа ие комерсанттар, кәсiпкерлер пайда болуда. Нарықтық қатынастардың дамуы бойынша экономикада, қоғамда банктердiң ролi күшеюде. Олардың жұмысында әмiршiл - әкiмшiл әдiстердiң орнын – экономикалық әдiстер алмастырды. Сөйтiп экономикаға банктiк ықпал етудiң құндық құрылымдарының мағынасы арта түстi.
Қазақстан Республикасының қазiргi банк жүйесiнiң құрылуы 2006 жылдың желтоқсанында ҚазКСР – нiң Жоғары Кеңесi қабылдаған “Банктер және банк қызметi туралы” Заңынан бастау алады. Заңға сәйкес республикада екi деңгейлi банк жүйесi құрылды: жоғары (бiрiншi) деңгейдегi банк – ҚазКСР-нiң Мемлекеттiк банкi және төменгi (екiншi) деңгейдегi банк – коммерциялық банктер жүйесi.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей экономикада нарықтық қатынастар өз-өзiн реттей алмайды. Оған белгiлi бiр деңгейде мемлекет әр түрлi саясаттар жүргiзу арқылы араласып, реттеп отырады. Мұндай экономиканы реттеу саясаттарына ақша-несие және бюджеттi-салық саясаты, валюталық саясаттар жатады. Бұл қаржы нарығының саясаттарын мемлекет тарапынан банк жүйесi атқарып отырады.
Елiмiздiң өз егемендiгiн алғаннан берi нарықтық қатынастар күннен-күнге дамып келедi. Бiрақ экономикада қанша нарықтық қатынастар орнағанымен , оның өзiн-өзi басқаруы мүмкiн емес. Оған белгiлi бiр дәрежеде мемлекет өзiнiң саясаттары арқылы әсер етiп отыруы керек. Мұндай саясаттарға мемлекеттiң ақша – несие саясаты және қаржы (бюджеттiк) саясат жатады.
Экономиканы ақша-неиселiк реттеудi қаржы саласының басты секторы банк жүйесi iске асырады. Банк жүйесi қазiргi заманғы экономикада екi деңгейлi болып келедi, яғни мемлекеттiң эмиссия саясатын iске асырушы Орталық банк (бiздiң елде Ұлттық банк) және екiншi деңгейдегi банктер.
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттiң алтын резервтерiн сақтайды, коммерциялық бактердiң мiндеттi резервтерi банктер арасындағы шот айыру ретiнде пайдаланылады. Орталық банк ақша-несие саясаты құралдары арқылы ақша-несие саясатының мақсаттарын жүзеге асырады.
1. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 ж. 31 тамыздағы №2444;
2. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: Оқулық. – Алматы: Экономика. - 2005. – 432 бет.
3. Агапова Т. А., Серегина С. Ф. - Макроэкономика : Учебник. – МГУ. - Изд-во “Дис”. - 1999. – 416с.
4. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М.: Дело. 2004. – 472 с.
5. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
6. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы : Экономика, 2003, - 466 б.
7. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
8. Банки Казахстана, 2005 г. №12; “Банковскаы система Казахстана – крупнейший институтциональный инвестор национального фондового рынка” // Донцов С.
9. Вестник КазНУ, экономическая серия, 2001 г. №4; “Проблемы стабильности банковской системы РК” // А. А. Ильясов.
10. Мырзабеков Ш. Қазақстанның банк жүйесi ТМД көлемiнде бiрiншi орында: “Центркредит” банкiнiң директорымен сұхбат // Дала мен қала. – 2004.-1 қазан (№39).-13 бет.
11. Сайденов А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №10, - 2007 г. 2-4 стр.
12. Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2007 г. 56-61 стр.
13. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
14. Банки Казахстана, 2004 г. №1; “О некоторых аспектах развития филиальных сетей коммерцеских банков” // Кил А. Б.
15. Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка» // Вестник КазНУ, Серия экономическая. №2. – 2007 г.
16. «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2007г. №10. 89стр
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
............................................................................
..............................................3
1 ҚАЗАҚСТАН ... БАНК ... Банк ... ... ... ... сипаты және Орталық
банктiң ақша ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуы
...............................................8
2 ... ... БАНК ... ЕКІ ... ҚҰРЫЛЫМЫ
............................................................................
...............................13
2.1 Ұлттық банк – Қазақстан ... ... ... ... ... – банк ... ... деңгейлі құрылымы
........17
Қорытынды
............................................................................
....................................25
Қолданылған ... ... ... ... барлық ақшалай қорлары шоғырландырылған:
мемлекеттiк шаруашылық буындардың қаражаттары, халықтың жинақ ақшалары,
т.б. бар. ... осы ... ... ... яғни ... ... ... жүргiзедi, ақша айналымын реттейдi және ... ... ... ... әсер ... Қазақстанның нарықтық
экономикаға көшуiмен банктердiң алдында жаңа мүмкiндiктер ашылуда. Меншiктi
жекешелендiру мен мемлекетсiздендiру нәтижесiнде жеке ... , ... және ... ... кооперативтiк қозғалыс кең етек алуда,
меншiктiң аралас түрi негiзiнде кәсiпорындар құрылуда. Қоғамда ... ие ... ... ... ... Нарықтық қатынастардың
дамуы бойынша экономикада, қоғамда ... ролi ... ... ... - ... ... орнын – экономикалық әдiстер
алмастырды. Сөйтiп экономикаға банктiк ықпал етудiң құндық ... арта ... ... ... банк жүйесiнiң құрылуы 2006 жылдың
желтоқсанында ҚазКСР – нiң Жоғары Кеңесi қабылдаған ... және ... ... ... ... алады. Заңға сәйкес республикада екi
деңгейлi банк жүйесi құрылды: жоғары (бiрiншi) ... банк – ... ... банкi және төменгi (екiншi) деңгейдегi банк – коммерциялық
банктер жүйесi.
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей экономикада нарықтық қатынастар ... ... ... Оған ... бiр ... ... әр түрлi саясаттар
жүргiзу арқылы араласып, реттеп ... ... ... ... ... және ... саясаты, валюталық саясаттар
жатады. Бұл қаржы нарығының саясаттарын мемлекет тарапынан банк ... ... өз ... ... берi нарықтық қатынастар күннен-
күнге дамып келедi. Бiрақ экономикада қанша ... ... ... оның ... басқаруы мүмкiн емес. Оған белгiлi бiр дәрежеде ... ... ... әсер етiп отыруы керек. Мұндай саясаттарға
мемлекеттiң ақша – несие саясаты және ... ... ... ... ақша-неиселiк реттеудi қаржы саласының басты секторы банк
жүйесi iске ... Банк ... ... заманғы экономикада екi деңгейлi
болып келедi, яғни мемлекеттiң эмиссия саясатын iске ... ... ... елде ... ... және екiншi деңгейдегi банктер.
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға ... ... ... ... ... ... ... резервтерi банктер
арасындағы шот айыру ... ... ... банк ақша-несие
саясаты құралдары арқылы ақша-несие саясатының мақсаттарын жүзеге асырады.
Қазiргi таңда ... ... ... ... ролi ерекше.
Банктiк жүйе – нарықтық экономиканың ең ... және ... бiрi. ... ... шаруашылығы қызметiнiң барлық
деңгейiндегi басқарумен тiкелей байланысты ... ... екi ... ... жүйе 1990 ж. ... “Қазақ КСР-дағы банктер және банктiк қызметтер ... Заңы ... ... банк ... ... ... айналды. Ал қалған банктер
акционерлiк банктерге, Жинақ банкi ҚР-ның халықтық банкi деп ... ... ... жүйе ... қалыптасып, экономиканың тиiмдi қызмет
етуiне ат салысатын басты секторға айналды. Оның әр түрлi ... ... ... кезеңнен алып шығып, экономикалық өсуге бет алдық.
Қазiр елiмiзде банк жүйесi ... ... берi ... ... ... ... ... ең тиiмдi қалыптасқан жүйе болып
отырғаны белгiлi. Ал бiз ... ... ... ... одан ... керек. Ол үшiн банктiк жүйе қызметтерi туралы мамандық
деңгейiмiз жоғары ... ... ... ... ... ... “Қазақстан Республикасының
банк жүйесі” деп алынды.
Бұл тақырыпты орындаудағы негізгі мақсат және ... ... ... ... жүйесінің маңызды буыны ретінде қарастыру;
2) Банктік жүйенің дамуы мен қалыптасу ерекшеліктерін, банктік жүйенің
даму ... ... ашып өту ... ... ... ... ... 2007 жылдан бергі ұлттық жүйе ретінде
пайда бола ... оның ... ... ... ... ... Банк ... негізгі элементтері болып табылатын Орталық банктер мен
коммерциялық банктерінің экономикада ... ... ... ... ... ... БАНК ЖҮЙЕСI
1.1 Банк жүйесі қызмет етуінің макроэкономикалық сипаты және Орталық
банктiң ақша айналысын басқаруы
Басқа да ... ... , ақша ... да ақшаға сұраныс пен ұсыныс
болады. ... – ақша ... ... яғни берiлген мезетте мемлекеттегi
төлем құралдары айналымының жиынтығы.
Ұлттық банк – заңды төлем ... яғни ... ... ... бар ... ... ... Олар Ұлттық банктiң
эмиссиялауымен шығарылады және ... ... ... емес ... алу
түрiнде болады. Қазақстан Республикасының ресми ақша бiрлiгi – ... ... банк ... мен ... ... ... анықтайды,
олардың жасалуын қамтамасыз етедi, сақтау, жою және ... ... ... ... ... / 2, 181 б. /
R S ... ... - Орталық банктiң ақшаға бақылау жасауы
Ұлттық банк Қазақстан Республикасының ... шет ... ақша ... ... ... анықтау тәртiбiн
белгiлейдi. Қолма-қол ақшаның айналымы олардың банк кассасына ... ... ... ... ...... тарапынан банкноттардың, тиындардың, бағалы
қағаздардың шығарылуы. Ол қолма-қол ақшасыз түрiнде де ... ... ... ақша ... ...... банкноттар мен тиындардың қосымша
шығарылуын сиапттайды.
Ақша базасы – Ұлттық банк шығаратын ақша. Оған айналымдағы ... ... және ... ... ... ...... нормативке сәйкес Ұлттық банктегi
арнайы шотта ... ... ... ... мiндеттi банк
депозиттерiнiң бөлiгi.
Артық резервтер – ... ... ... ... шотта қаражатының барлығына байланысты болғандықтан,
Ұлттық банк ақша базасының ... ... ... банктердiң Ұлттық
банктегi корреспонденттiк шоттағы ... ... яғни ... ... арқылы реттейдi.
Ол ақша-несие саясатының құралдарын пайдаланумен iске асады. Бұл
құралдар ақша базасының кенеюi шегiн ... және ақша ... ... ... ... ақша мультипликаторының мөлшерiне әсер етедi.
Ақша ұсынысының үлгiсi және ақша ... ... ... = C + ... – ақша ұсынысы;
С - банк жүйесiнен тыс қолда бар ақша;
D – депозиттер. / 3, 142 б. /
Қазiргi замандағы банк ... – жеке ... ... ... Банк ... бiр бөлiгiн ғана резерв түрiнде сақтайды, ал
қалған бөлiгiн ... беру үшiн және ... ... үшiн ... қаржылық институттармен салыстырғанда, банктiң ақша ұсынысын өсiру
мүмкiндiгi бар.
Несие мультипликаторы – коммерциялық банктер ... ... ... ... ... / 4, 165 б. ... ақша ... жалпы түрi жаңа депозит пайда болуының
нәтижесiнде туындайды.
MS = 1 / rr * ... – банк ... ... – алғашқы салым;
1/rr – банк мультипликаторы ... ... / 3, 143 б. ... ... ... ... Орталық банк рөлiн ескере отырып
жасалады және банк ... ... ... бiр ... қолма-қол
ақшаға ауысуы.
Ақша базасы Орталық банкте сақталатын ... ... мен банк ... тыс ... ... = C + ... – ақша ... – қолма-қол ақша;
R – резерв.
MS = C + D
Мұндағы:
MS – ақша ...... ...... ... – ақша ұсынысының ақша базасына қатынасы: / 3,
144 б. /
m = MS / MB => MS = m * ... – ақша ... ... ... ақша ... (с * r) депозит
коэфиценттерiне және ... ... (rr) ... ... анықтауға
болады.
m = cr + 1 / cr + rr * MB
Мұндағы:
с = C / D – ... бар ... = R / D – ... / 3, 144 б. ... , ақша ... ақша ... және ақша ... тәуелдi.
Ақша мультипликаторы – ақша базасы бiр бiрлiкке өскенде, ақша
ұсынысының қалай өзгеретiндiгiн көрсетедi. Ақша ... ... ... ... ... ... мiндеттi резерв банктер
мен несие ресурстарының көзi ретiнде пайдаланылмайды, ... ... ... ақшаның үлес салмағына байланысты болады.
/ 4, 165 б. /
Бұл айналымдағы қолма-қол ... ... тыс ... ... ... Ақша мультипликаторының қарқындылығы
олардың экономикадағы айналу жылдамдығына әсер етедi, мультипликатордың
коэфиценттiк жылдамдығы азаяды.
Экономикадағы ақша ... ... ... банк ... ... бiрақ оның мөлшерi инфляция деңгейiне әсер етедi және ақша-
несие саясаты үшiн ... мәнi бар. ... ақша ... ... ұзақ ... ... және ұзақ мерзiмдi
инвестициялық несие салымдарының ... ... бұл тек қана ... тұрақтылығы және ұлттық валютаға деген сенiм болғанда ғана
мүмкiн, керiсiнше, ақша айналысының жоғары жылдамдығы ұлттық ... ... ... болып, ақша жынындағы қолма-қол ақша үлесiнiң өсуiмен,
ұзақ мерзiмдi жинақтардың төменгi үлес ... ... ... ... ... активтерге аударумен бiрге жүредi.
Ақша айналысының жылдамдығы ... ... ... ... ол ақша ... жалпы iшкi өнiмге қатынасымен
анықталады. ... ... ... ... ... ... ... базасы төмендегi кестеде келтiрiлген. / 2, 189 б. /
Кесте 1. Орталық банктiң ақша ... ... ... ... ... ... ... |
|Коммерциялық банктерге несие беру |Банктен тыс секторлардың ... ... ... ... депозиттерi |
| ... ... ... 2. ... ... ақша ... ... |
| ... ... ... ... ... ... пен орталық ... ... ... ... ... | ... және ... ... ... ... ... ... банктiк жүйенiң қалыптасуы мен дамуы
Қазақстан Республикасының қазіргі банк жүйесінің құрылуы 1990 ... ... ... ... ... «Банктер және банк
қызметі туралы» ... ... ... ... ... республикада екі
деңгейлі банк жүйесі құрылды. Ол ҚазКСР-ның Мемлекеттік банкі және ... ... ... алғанға дейiн Қазақстан Республикамызда банк ... жоқ. Елде КСРО - ның ... ... ... ... бөлiмшелерi қызмет көрсеттi. Сондықтанда Қазақстанда банк жүйесiнiң
қалыптасуы мен дамуы қазан ... ... ... ... және ... ның банк жүйесiмен тығыз байланысты. Сондықтан мен ... ... ... өз ... ... 1991 ... бастап қалыптасуы мен
жүргiзiлiп жатқан реформаларға тоқталғым келдi. /5, 114 ... ... ... ... қатынастарға көшу
кезеңiнде несиенi басқарудың жүйесiн және шаруашылық ... ... ... ... құру, банктер мен кәсiпорындардың қызметiне
жетекшiлiк етуде ... ... ... банк пен ... қатар, банктiң өз жүйесi шеңберiндегi, оның жекелеген буындарының
арасындағы өзара қарым – ... ... ... ... яғни ... ... нарықтық құбылыстар мен процестердi ... ... ... ... зор ... ... ... жүйенi реформалаудың қажеттiлiгi,
дүниежүзiлiк банктiң мамандарының пiкiрiнше, қысқа мерзiмдi ... бар ... ... және ... өз ... ... жүргiзуде кедергi етуi мүмкiн деп ... ... ... ... мұра болып қалған
мақсатты ... мен ... ... ... ... ... ескi
тәжiрибесiмен келiсiлген қаржылық ресурстарды дұрыс орналастырмау мәселесi;
екiншi категория мәселерiне банктердiң “сапасыз” қарыздары мен мемлекеттiк
зиянды кәсiпорындарын жатқызады. Бұл ... ... ... қабiлеттi және
жеке кәсiпорындардың қаржылық ресурстарға қол жеткiзуiне кедергi ... ... ... ... емес ... пайдасына
кетуiне жол бередi.
Қазақ Кеңес Социалистiк Республикасының ... ... ... осы Заң ... ... бастап Республика меншiгi ... ... банк ... ... және оның ... ... ... Оның айналымға монополиялы құқықпен ақша ... ... ... ... ... ... жұмысын жүргiзуде, республика территориясында коммерциялық банктер
ашуға рұқсат беретiн құқығы болды.
Кәсiпорындардың, ұйымдардың, кооперативтер мен азаматтардың несие-есеп
жұмыстарын жүргiзу үшiн ... ... ... банктер мен
басқа несие мекемелерi ұйымдастырылды. Коммерциялық банктер өз жұмысында
осы ... және ... ... ... ... мен ережелерiн
басшылыққа алды. Коммерциялық банктер мен ... ... ... ... жеке және ... ... капиталы қосылған) меншiкте
болып бөлiндi. Қазақстан Заңдарына сәйкес Мемлекеттiк банк деп ( Орталық –
Ұлттық банктен ... ... ... ... ... немесе
акциянерлiк капиталдың басым бөлiгi ... ... ... ... /6, 231 ... – 1993 жылдары елiмiзде экономиканың күрт құлдырауымен байланысты
инфляция қарқыны өте жоғары болды. Оның тiптi кейбiр кездерде 1000% - ... ... ... Нәтижесiнде банктерде несиелiк жұмсалымдар құрылымы
әлдеқайда нашарлады, ... өтiп ... ... ... ұлғайды. 1992 жылы
Республикада басталған төлемсiздiк дағдарысы кәсiпорындардың қаржылық
жағдайына және жалпы экономикаға ... әсер еттi. ... ... өндiрудi төмендеттi, ал кейбiреулерi өндiрiстi тiптi тоқтатуға мәжбүр
болды.
Осылайша 1993 жылы өзiмiздiң төл ақшамыз теңгенi енгiзуге тура ... ... ... ... ... ... енуiмен ақша - несие саясатын
жүзеге асыру; бюджетпен, банктермен ... ...... ... ... ... қызметтерiн реттеу жүйесiн нығайтуға қатысты
толық жауапкершiлiк жүктелдi.
Ұлттық валютаның енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 ... ... ... ... атқару, жүйе қызметiн реттеп отыратын нормативтiк
құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы ... ... ... банк ... ... ... саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға
алды. Бұл кезең, сондай-ақ ұлттық ... ... ... ... ... ақша ... ... және факторлардың әрекетiне
бейiмделуi болатын. Сонымен бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда Қазақстан
Республикасы ... ... ... 1995 ж. ... ... ... реформалаудың бiрiншi бағдарламасы жасалынды.
/7/
Бағдарлама 1995 жылдың ... ... ... ... асырылған жағдайда
келесiлерге қол жеткiзу мүмкiндiгi болжанған:
- Ұлттық банктiң негiзiнен классикалық орталық банктерге тән ... ...... ... ... ... ... енгiзудi
аяқтау және оны пайдалану;
- Экономикалық ынталандыруды дұрыс қолдану мен ... ... және ... банк тарапынан бақылауды күшейту есебiнен ... ... ... ... ... ... ... олардың
капиталдандыру деңгейiн жоғарылату және ... ... ... ... ... Банкаралық несиелiк және валюталық нарықтарды дамыту және тереңдету
жолдарымен оларда қалыптасатын пайыздық мөлшерлемелер мен ... ... қол ... ал ... банк ... тек ... тiкелей және
жанама реттеу құралдарымен ғана ықпал етедi;
- Республикалық бюджеттiң тапшылығын ... ... ... ... бас ... оның iшкi және ... қаржылық нарықтарда
инфляциялық емес әдiстер арқылы қаржыландыруға көшу;
- Шаруашылық ... ... ... ... ... және тиiмдi жүзеге асыру мақсатында елiмiздiң ... ... ... ететiн жаңа деңгейiне қол жеткiзу және ұзақ мерзiмдi ұлттық
төлем жүйесiн дамыту;
- Орта және ұзақ ... ... ... инфляциялық емес
несиелеу жүйесiнiң негiзiн қалау. /8, 16 б/
Бағдарламаның өткiрлiгiне ... iстiң ... ... ... ... ... ... Ең алдымен ақша – несиелiк реттеудiң құралдары мен
әдiстерi дами ... ... ... ... ... ... ... жылы қаңтар айынан бастап ... ... беру ... ... ... берiлетiн несиелердiң көлемi және
мерзiмi қысқарды. Экономиканы несиелеу қызметi негiзiнен ... ... ... ... көштi және олар өз кезегiнде экономиканы
несиелеудi ... ... ... бос ... ... ақшаларын тарту және сыртқы қарыздарды өздерi тарту ... ... ... ... банк ... ... банктерге тән
қызметтерге көбiрек ден ... ... ... ... Үкiметтi
несиелеу және жалпы ақша – несиелiк және ақша – валюталық реттеу жүргiздi.
1995 жылы Ұлттық банк ... ... ... нарығының дамуын
қамтамасыз еттi, ашық нарықтағы операциялар басталды.
Ұлттық банк жүргiзген валюталық бағам саясаты нарықтық жағдайлардың қысқа
мерзiмдi ... ... ... алмастыру бағамының қозғалысын
реттеуге бағытталған. 1995 жылы ... банк ... ... АҚШ ... ... алу ... ... банктiң интервенциясы
олардың нарықта сату формасындағы интервенциясымен сай келдi.
1995 жылы алтын ... ... ... ... ... ... ... 1995 жылы сәуiрде Ұлттық банктiң басқармасы алтын валюта
резервтерiн басқару тұжырымдамасын ... ... банк ... ... ... мақсатында валюта мен қымбат бағалы металдарды
депозитке орналастыру, валюта мен қымбат бағалы ... сату және ... ... ... /9, 25 ... жылы ел экономикасын сауықтыру мақсатында макроэкономикалық ретеу мен
ақшалай-несиелiк және салық ... ... ... ... Ұлттық банк
пен Қаржы министрлiгi арасындағы қатынастар бекеи түстi.
1995 жылы ... ... ... ... ... ... Банктердi
тарату немесе бiрiктiру процесi жалғасты. Бұған Ұлттық банк ... ... ... ... мен ... ... қоятын
талаптардың күшеюi әсер еттi. Нәтижесiндеi, бiр жыл iшiнде банктердiң саны
191-ден 130-ға қысқарды. Сондай-ақ олардың ... да ... ... банк ... оның саны ... 6-ға дейiн), шетелдiк және бiрлескен
банктердiң саны (6-дан 7-ге дейiн) өстi.
Ұлттық банк пен ... ... ... бұрынғы салалық мамандандырылған
банктердi қайта қалыптастыру мен одан әрi дамыту бойынша күрделi ... Елде ... ... ... банктердiң құрылуы жалғасты.
Екiншi деңгейдегi банк – ... ... ... , өз ... бастады.
Реформаның құқықтық қамтамасыз етiлуi және банктiк жүйенiң ... ... ... ... ... iс жүзiнде толығымен орындалды.
Осыған орай бағдарламаға сәйкес “Қазақстан ... ... ... және “Қазақстан Республикасы банктер және банктiк қызмет туралы”
Қазақстан Республикасы Президентiнiң заң күшi бар Жарлықтары шықты. ... жылы ... ... жүйесiн реформалау бағдарлмасын жүзеге асыру
орта мерзiмдi бағдарламаны жасауға мүмкiндiк туғызды.
Оның мақсаты мен мiндеттерi тұтастай алғанда, 1995 ... ... ... ... ... банк ... ... қызметi кезiнде
жинақталған тәжiрибесi оған экономикасы дамыған елдерге тән, нарықтық
экономикаға сай ... ақша – ... ... құралдарын пайдалануға
көшу мiндеттерiн жүктедi.
Мiне осылайша осы ... ... ... ... ... ... , ол ТМД ... iшiндегi ең дұрыс құрылған қаржы жүйесi болып
отыр. Ендi осы екi деңгейлi банктiк жүйемiздi жан – ... ... ... ... ... ... және олардың
нарықтық жолға көшуiнде , ең ... ... ... ... ... банктiк жүйенiң негiзгi мақсаты – ... ... ақша ... реттеудегi әдiстерiн жетiлдiру, есеп ... және ... ... ... ... ... 1993 жыл 15 ... айынан бастап өзiмiздiң ұлттық валютамыз –
теңгемiздi енгiздi. Бiрақ инфляция тоқтамады. Оның шыңы 1994 жылы ... 46% -ке ... ... ... ... ... саясаты
қабылдануының нәтижесiнде 1994 жылы тамызда ... , ал ... ... ... ... 5,8%-тi ... /6, 75 б/
Банктiк жүйенiң реформасы жеке кәсiпорындардың банктен несие ... ... жеке ... ... ... ... Осы мерзiмде ол
шығынды мемлекеттiк кәсiпорындарды қайта құруды ынталандырады.
Сөйтіп Қазақстан республикасының банк жүйесінің қалыптасуы мен ... ... ... болады:
- Бірінші кезең, 1917 жыл мен 1930 жыл аралығы – патшалық Ресейден қалған
банк жүйесін жаңадан ... бұл ... әр ... ... банктер
мен несиелік мекемелер қатер қызмет етіледі.
- Екінші кезең, 1930 жыл мен 1987 жыл ... - КСРО ... ... қызмет атқарады, яғни ол мемлеккеттің ... ... ... және ... беру қызметімен қоса клиенттерге де қызмет
көрсетеді.
- Үшінші кезең, 1988-1991 жж. аралығы – елде ... ... ... яғни КСРО ... ... «банктердің банкісі»
ретінде эмиссиялық, ереже, нұсқау және нормативтік ... ... және ... ... ... ал ... ... әр түрлі салаларына қызметт көрсетті. ... ... ... басында кооперативтік және коммерциялық банктер де құрыла бастады.
- Төртінші кезең, 1991 жылдан қазіргі уақытқа дейін – ... ... ... ... яғни ... ... нарықтық
қатынастарға өту жағдайында екі деңгейлі банк ... ... ... және
дамуы. /5, 128 б/
Енді банктік жүйенің даму тарихы кезеңдерінің ішінде ең маңызды ... ... ... ... банк ... ... ... тоқталып өтсек.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ЕКІ ... ... ... банк – ... ... ... банкі
Орталық банктер бүкiл елдiң несие жүйесiн бақылаушы әрi реттеушi бас
органның ролiн атқара отырып, ерекше орынға ие және ... ... ... ... ... ... ... рөлi мемлекет берген
үлкен өкiлеттiктермен анықталады.
Әлемдiк тәжiрибе ... ... ... ... ... ... ... деңгейлi банк жүйесiнiң ... ... ... ... ... банк ... берген эмиссиялық құқығы негiзiнде
экономиканы жалпы мемлекеттiк тұрақтандыру ... ... – ақша ... ... жүргiзедi.
“Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” Заңы бойынша Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкi Қазақстан Республикасының Орталық банкi ... банк ... ... ... болып табылады.
Ұлттық банк - заңды тұлға, дербес балансы бар, ... ... ... ... ... тіке бағыныстағы біртұтас
орталықтандырылған құрылым, іс ... ... ... есеп ... Өз ... ... ... кеңесіп отырады. Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі Қазақстан Республикасы заңдарына сәйкес өзінің
қызметіне қарай Ұлттық банк ... ... ... қызмет етеді. Заңның
9-бабына сйкес Ұлттық банк жарғылық қорын 10 млрд. теңге ... ... ... құрайды: республикалық бюджеттен бөлiнген қаражаттар,
мемлекеттен алынған негiзгi ... және ... банк ... ... /1/
Ұлттық банктiң негiзгi мiдеттерi – ұлттық валютаның iшкi және сыртқы
тұрлаулылығын ... ету. ... Ақша ... ... ... есеп ... мен валюталық қатынастарды
ұйымдастырады;
- Ақша, несие және банк жүйелерiнiң тұрақты қызметiн қамтамасыз етедi;
- ... ... мен ... , ... ... ... сатып
алу – сату және айырбастау операцияларын жүргiзетiн банктiк және басқа
ұйымдардың мүддесiн ... және ... ... ... сияқты мемлекеттiң
экономикалық саясатын жүргiзедi.
Қазақстан Республикасы ... ... ... мен операциялары.
Ұлттық банк “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” Заңға сәйкес
мынадай ... мен ... ... ... ... ақша ... ... реттеу жолымен ҚР-да ... ... ... ҚР ... ... мен ... ... жалғыз эмитент болып табылады. Егер ақша-несиелік
реттеу әдісімен инфляция деңгейін тежеу мүмкін болмаған жағдайда ... ... ... шектеуге және банк операциялары бойынша
проценттік мөлшерді өзгертуге ... ... банк ... ... ... ... ... қатар
мемлекеттік бағалы ... ... ... ... және ... ... Кепiл берушi Үкiмет болып табылатын ҚР-ның iшкi және ... ... ... ... ҚР-сы аумағында еншiлес банк ашуға рұқсат бередi;
4. Қазақстан Республикасы аумағында, одан тыс жерлерде банк филиалдарын
өкiлдiлiктерiн ... ... және банк ... ... лицензия
бередi;
5. Банктердiң бағалы қағаздар эмиссиясы жобасының оның ... ... ... ... ... ... жүргiзедi;
6. Ол банктерге несие беруге , банктердiң қарыз капиталы нарығындағы ашық
позициясын бақылау жасауға құқылы. Банктерге ... ... ... ... ... ... ... және шетелдiк валютаны сатып алу, сату ... ... ... мен ... жүргiзедi;
8. Қазақстан Республикасында ресми мөлшерлемелердi өзгерту ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында есеп айырысу тәртiбiн, жүйесiн және нысандарын
анықтайды, қазақстандық теңгемен банкаралық есеп айырысулардың мезгiлiнде
және ... ... ... ... ... жұмыс iстеуiн
ұйымдастыруы тиiс;
10. ҚР-да валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асырады ... ... ... ... ... ... Оны атқару үшін
Ұлттық банк шетел валютасының бағалы ... ... ... ... ... ... валютасымен жүргізілетін операцияларға қажетті
кезде, оның ішінде проценттік ... ... ... ... ... ... ... салыстырып курсын реттейді.
11. Бақылау және қадағалау функцияларын ... ету үшiн ... ... сатып алу , сату, айырбастаумен айналысатын ұйымдарға
бухалтерлiк, статистикалық, тағы басқа есеп ... ... ... ... бекiтедi;
12. Қолма-қол банкноталар мен монеталарды есепке алу, ... ... ... ... ... Iшкi және ... активтер бойынша болжамды есептер щығарады;
14. ҚР-ғы банктiк жүйеге кадрларды даярлауға қатысады. Ұлттық банктің бұл
қызметі ... ... ... ... ... ... Осы
Ұлттық банктің бөлген орындары бойынша арнайы курсты оқып шыққан ... ... ... ... ... ... қызмет етуге
қажетті болып табылады. /1/
Сондай-ақ ... ... ... ... ... да қызметтердi атқарады.
ҚР-ның Ұлттық банкi “банктердiң банкi” ... ең ... ... ... құралдарымен үздiксiз жабдықтауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... жасау, есеп айырысу
жүйесiн қалпына келтiру, банк қызметiн реттеу болып ... Ол ...... ... ... және өз ... пайданы табу
мақсатын көздемейдi. Оның клиенттерi – коммерциялық банктер және ... ... ... ... ... ... келiп, Ұлттық ... ... деп ... /10, 13 ... банк ... ... ... атқару үшiн:
1) коммерциялық банктердiң резервтерiн сақтайды;
2) коммерциялық банктерге ... ... ... ... мерзiмдi қарыздар бередi;
3) жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп ... ... ... ... ... және қадағалау жүргiзедi.
Ұлттық банк – коммерциялық банктердi және басқа да ...... ... ... ... Шетелде Орталық банктердi “сонғы
сатыдағы несие берушi” деп атайды.
“Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Үкiметтiң бас банкирi, қаржы кеңесшiсi әрi агентi
ретiнде және басқа да мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... /1/
Қорытындылай келе, ҚР-ның Ұлттық банкi ҚР-ның ... ... ... ... ... ... және халықаралық қаржы ұйымдарымен
қатынаста ҚР-ның мүддесiн қорғайды. ... банк – бұл ... ... және есеп ... орталығы, норма шығару және бақылау
жүргiзу құқығына ие, “банктердiң банкi” ролiн ... ... ақша ... және ... ... ... ... бiр ұйым.
Бүгінгі таңда Ұлттық банктің ақша-несие саясаты өзінің алдына ... етіп ... ... ... ... негізінде алдағы 3 жылдық
мерзімдерге негізгі макроэкономикалық ... ... ... сақтау үшін нақты қызмет етуде. Ол қазір елімізде 2003-2007
жылдарға арналған ақша-несие ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі ақша-несие саясатының негізгі
бағыттарын 2002 ... ... ... үш ... ... ... көшті және әр жылғы өзгерістерді ескеріп оған Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... /11, 2 ... негізгі мақсат біртіндеп инфляциялық таргеттеу принципіне өту,
яғни ақша ... мен ... ... ... мақсатты
көрсеткіштерден инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштерге көшу.
Осы ... ... ... Ұлттық банктің инфляцияны төмендету
мақсатындағы саясатына толық жауап береді және ... ... ... саясатына деген рыноктың ... ... ... етеді. Инфляцияны таргеттеу мынадай факторлар негізінде жүзеге
асады: ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің тұрақтылығы, Ұлттық ... ... ... ... мен ... арасындағы өзара байланысты түсіну,
ақпараттардың ашықтығы.
Осы аталған ... ... ... саясаты қаржы
нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру, бағалы қағаздар ... және ... ... ... ... ... секторын банктердің
несиелеуін әрі қарай өсіру үшін жағдай ... ... ... ... ... ... береді.
Қазақстанның экономикалық дамуында жағымды ... ... ... банкінің ақша-несие саясатында жаңа режим болып ... ... ... ... ... ... ... таңда
инфляциялық таргеттеудің негізгі саясаттары мен құралдары, басты ... ... ... бұл ... ... ... ... алуы жақсы
жаңалық болып табылады.
Елдің макроэкономиклық тұрақтылығы, қаржы секторының жедел әрі сапалы
дамуы, соңғы жылдардағы ... ... ... ... ... жаңа сапалы кезендік дамуына көшуіне себеп болды. Бұл ... ... ... ... жүргізуге, осы арқылы коммерциялық
банктердің қызметтері мен ... ... және ақша ... жолға қоюда.
Ұлттық банктің ақша-несие саясаты ... ... яғни тек қана ақша ... мен теңгенің бағамына тәуелді
емес, ауыл шаруашылығы бағаларын, бензин және ... ... ... шаралары болып табылады.
1-ші кестеден көретініміздей соңғы жылдардағы ақша агрегаттарының өсу
қарқыны жоғары болғанымен инфляцияның жылдық деңгейі 2003 және 2004 ... ... ... ... сақтауда.
2002 жылы Ұлттық банк ақша-несие саясатының ... ... ... ... қағидасына, еуростандарттарға өте бастады.
Таргеттеу ( ағыл. баға ... ... ... шамасы) монетарлық
саясатта – негізгі макроэкономикалық көрсеткіштерді орта мерзімде мақсатты
түрде ... ... ... ... ... ақша-несие саясатынындағы инфляцияны
таргеттеудің негізгі көрсеткіштерінің болжамы ... ... ... /12, 56 ... 3. ... ... арналған ақша-несие саясатындағы инфляцияны
таргеттеу көрсеткіштерінің белгіленуі
|Көрсеткіштер |2004 |2005 |2007 |2007 ... ... ... % | |4-6 |3-5 |3-5 ... (ТБИ) ... % |6,5 |5-7 |4-6 |4-6 ... ... ... ... ... ... ... ақша-несие
саясатының басты мақсаты орташа жылдық базалық инфляцияны – 2004 жылы 4-6%
және ... ... 3-5% ... ... ... ... ... ы ақша-
несие саясатының негізгі құралдарының біріне «ашық нарықтағы операция»,
оның ішінде РЕПО операциясы және ... ... ... алу операциялары
жатады. 2003 жылы Ұлттық банк өзінің ресми мөлшерлемелерінің ролін нығайту
үшін шаралар қолданбақ. Бұл өз ... ... ... және өткен 2004
жылдарда инфляциялық таргеттеуге өтуіне дайындық үшін ... ... ... ... Ұлттық банк ақша-несие саясатын жүргізу кезінде
базалық инфляцтяның көрсеткіштерін бағдарға ала ... ... ... ... Басқармасының қаулысына сәйкес ... ... екі ... ... ... және оны ... ... жөніндегі агенттігі жүзеге асырады. Базалық
инфляция есебінің бірінші әдістемесіне ... ... ... ... ... ... ... және көмірге бағаны алып
тастау, ал екінші әдістеме ...... ... ең ... өсуін
көрсеткен 5 компонентті және бағаның неғұрлым төмендегенін көрсеткен 5
компонентті алып тастау көзделеді. /12, 58 ... жылы ... ... осы екі әдіс ... ... ... 6,7% және 5,9% ... Бұл көрсеткіштер ақша-
несие саясатының 2004-2007 жылдарға арналған негізгі бағыттарында ... 2004 ... ... ... ... ... осы жылы ... 4-6%-ды құрайтынын ескере отырып, 2004 жылы инфляция ... ... ... тұтастай алғанда болжанған деңгейден 0,7% ... көре ... Ал 2005 жылы ... ... 7,9% ... ... ... деңгейінен 2%-ға жуық асып кетті, ... 2007 ... ... ... 6-7% деңгейінен тағы да асып кетіп, оның шамасы
8,1% құрады.
Сонымен Ұлттық банктің ақша-несие саясатының биылғы және алдағы ... ... ... ... ... ... деңгейін тұрақты
белгіленген шамада ұстап тұру болып табылады. Ұлттық банк ... ... 2005 жылы ... 2007 жылы ... ... жылы ... ... керек; /11, 4 б/
2.2 Коммерциялық банктер – банк жүйесінің екінші деңгейлі ... ... ... және банк ... ... ... 1995 ... 31 тамыздағы Заң күші бар Жарлығында
«Қазақстанда екі деңгейлі банк ... бар. ... банк – ... ... ол банк жүйесінің жоғарғы деңгейіндегі ... ... ... банк ... ... (екінші) деңгейіндегі банктер»
делінген. /7/
Қазіргі Қазақстанның нарықтық банк ... әр ... ... ... мен ... ... қызмет істеуде. Солардың
әрқайсысына ... ... банк – ... ... ... ... деңгейдегі банк,
оның жарғылық қорын иеленуші үкімет. Мысалы, ... ... ... ... банкін» жатқызуға болады.
Инвестициялық банк – тікелей және портфельдік инвестиция тартумен
шұғылданатын екінші деңгейлі банк.
Шетелдің қатысуымен ... банк – ... 50 ... астамы
төмендегі иеленушілердің қарамағында, меншігінде және басқаруында болатын
екінші деңгейлі банктер:
-Қазақстан Республикасының ... ... ... ...... ... 50 ... республиканың резиденті емес қарамағында болатын;
-Резиденттер еместердің қаражаттарын басқаратын сенімді адамы –
республиканың резиденті. /7/
Мемлекетаралық банк - ... ... ... құрылған банк,
оның жарғылық қорын иеленуші Қазақстан үкіметі және келісімге қол ... ... емес ... мекемелері – Ұлттық банктің лицензиясы негізінде
кейбір банктік операция жүргізуге құқығы бар банк емес заңды тұлға.
Коммерциялық банктер – кәсіпоырындар мен ... ... ... және ... кешенді қызмет көрсететін банктер. Бұл оның басқа
арнаулы ... ... ... банктiк жүйе екi деңгейлi екенiн бiлемiз, яғни соның ... ... ... халық шаруашылығы мен Ұлттық ... ... ... ... ... ... . Қазiргi кезде
коммерциялық ... өз ... 200-ге жуық әр ... ... ... көрсете алады . ... кең ... ... ... өз ... ... отырып қолайсыз
жағдайдың ... ... ... ... ... ... /13, 48 ... – қарыздық операцияларды жүзеге асыра ... ... қары ... ролiн орындайды . Банктiң бұл
қызметi екi ... да ... ... ... үшiн өздерiнiң
депозиттерi айналыс құралы қызметi мен ... ... ... отырып, кей жағдайда оның үстiне пайыз әкеледi. Қарыз алушылар
кейде ... ұсақ ... ... ... ... ... ретiнде iскерлiк операциялар жүргiзiп уақытша бос ... ... емес ... ... ... ... институттарынан айырмашылығы
және ерекше бiр ... ол ... ... мен жоюында болып
табылады. Банктердiң ақша жасау мүмкiндiгi ... үшiн ... Ол ... несие жүйесiн iске асыра отырып , экномиканың
өсуiне ... ... ... Банк ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесi тұсында өндiрiстi ... ... ... ... қызметтерi мен операциялары. ... – банк пен ... ... үшiн ... бiр iс ... сипаттауға болады. Қазiргi кезде негiзгi ... ... ... ... мен ... беру жатады. Банктер өз
пайдаларының көп ... осы ... ... пайыздық
операциялардан алады . /7/
Коммерциялық банктер желiсi ақша ... ... ... ал заңды және ... ... ... бос ... болуы және экономика мен халықтың қысқа мерзiмдiк
қажеттiлiктерiн ... ... ақша ... ... болып табылады.
Коммерциялық банктер негiзiнен өз ... ... ... көрсетумен байланысты несиелiк есеп айырысу ... ... ... ... ... ... Республиксындағы банктер және банктiк қызмет туралы” Заңға
сәйкес банктер мынадай операцияларды орындай алады: /7/
-ақылы негiзде депозиттердi тарату;
-клиенттер мен банк ... ... ... және ... ... ... мерзiмдiк және төлемдiк шарттарымен ... және ... ... мерзiмдiк несиелер беру;
-инвестицияланатын қаражаттар иелерiнiң немесе ... ... ... ... қаржыландыру;
-заңда көрсетiлген тәртiппен бағалы қағаздарды шығару;
-төлем құжаттарын сатып алу, сату және ... ... ... да
операцияларды жүргiзу;
-банктiк операциялар бойынша брокерлiк ... ... ... ... ... ... ... ету;
-коммерциялық мәмiлелердi қаржыландыру;
-клиенттердiң тапсырмалары бойынша сенiмдiк операцияларды (қаражаттарды
қарау, орналастыру және бағалы қағаздарды басқару)
-лизингтiк операцияларды жүзеге асыру. /7/
Уақытша бос ... ... ...... ... дәстүрлi-базалы қызметi. Бұл ... ... ... ... Ал бұл ... ... айналысқа шығарып
салымшыға да және халық шаруашылығына да өз пайдасын ... ... ... ... ...... және халықты
несиелендiру. Бұл қызмет банктiк қызмет көрсету аясындағы маңыздыларға және
банкiнiң актив ... ... ... банктiң несиелiк
операциялары мерзiмiне байланысты ... ... ... (1 жылға
дейiн), орта мерзiмдi (1-5 жылдар ... және ұзақ ... (5 ... Яғни бұл ... елiмiз экономикасы үшiн, оның тұрақты өсуiне
тигiзетiн ... көп. Олар ... ... ... ... ... секторларға несиенi жеңiлдiкпен беру арқылы экономиканы
ынталандыру шараларын iске ... ... ... жекешелендiру
саясатына байланысты кәсiпкерлерге несие берудiң пайыздық қойылымын азайту
арқылы оларды дамыту саясаты iске асып , ол өз ... ... ... ... ... ... ... үлесi артуда, оған
әсер етiп отырған негiзгi себеп ол Ұлттық банктiң ... ... ... ... ... болып отыр.
Әсiресе инвестиция тарту арқылы ұлттық экономиканы дамыту , оның ... ... ... тиiмдiлiгi туралы iс шаралар кең ... айта келе ... екi ... ... ... құрылымы және
оның жүргiзiп отырған саясаттары ТМД елдерi ... ең ... ... Осы ... ... ... ... төмендеуi, кәсiпкерлiктiң
дамуы арқылы елiмiзде 1996 жылдан берi ... өсу ... Яғни банк ... ең ... ... жүйе ... те ... едi.
Ал еліміздегі жалпы коммерциялық банктердің банктік ... ... ... кестеден көре аламыз. /14, 8 б/
Кесте 4. ҚР-дағы банк жүйесіндегі екінші деңгейлі банктер үлесі
|Несие ... ... |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... ... банктердің | | | | ... ... |44 |38 |35 |34 ... ішінде | | | | ... |1 |2 |2 |2 ... |1 |1 |- |- ... ... ... |16 |16 |17 |16 ... ішінде | | | | |
|- 100% / 50%- ден аса: |9/7 |9/6 |9/6 |10/4 ... ... | | | | ... ... |12 |11 |11 |10 ... ... ... басты қызметi – экономиканы және
халықты несиелендiру. Сонғы жылдары екiншi ... ... ... ... оған әсер етiп ... ... ... ол Ұлттық банктiң
банктiң проценттiк пайызына ставкасының түсуiмен байланысты болып ... ... ... ... ... ... салымдары 2005
жылдың 1 маусымына 1156,6 млрд. теңге болды, бұл орайда шетел ... ... – 53,3% (6161,1 ... ... Оны ... ... несиенiң 50%-ға өсуiнен көруге болады. Елiмiздiң банк жүйесiнде
халықты несиелеудi екiншi деңгейдегi банктер ... ... ... орны ... /15, 32 ... ҚР-ның 1999-2004 жылдардағы екінші деңгейлі банктердің
салымдары мен берілген несиелерінің үлес салмағы
Екiншi деңгейдегi банктердiң кредит салымдарының ... ... ... ... ... – 64,8% ... 749,9 млрд. теңге, өсу ... ... ... салыстырғанда 65,1% болды. /16, 33 б/
Банк кредиттерiнiң жалпы көлемiндегi ең көп үлесi саудада – 27,5%,
өнеркәсiпте – 25,5%. Ауыл ... ... ... үлесi өткен аймен
салыстырғанда 6,8%-ға өстi. 2004 ... 1 ... ... ... ... ... кредиттерi жалпы кредит салымдарының
21,1% құрайды. Оның көбiсi Алматы қаласында шоғырланған 59,4%.
Жоғары суреттен көріп ... ... ... ... ... табылатын депозиттік салымдар мен экономиканы несиелеу
үлесінің ара салмағын көре ... ... ... ... жылдар
өтуіне байланысты ... ... ... ... асып бара жатқандығын, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... ... 1999 және 2000
жылдары банктердің салымдары несие ... ... ... ... ... осы ... ... жүргізіліп келген ақша-несие саясатының, Үкімет
саясатының, Ұлттық банк саясаттарының негізгі ... ... ... ... ... ... негізінде, ұлттық экономикада
несиелік қатынастарға қолдау көрсеткенін ... 2001 ... ... банктердің несиелерінің үлес салмағы асып кетіп отыр. Себебi,
көптеген кәсiпорындар үшiн ... ... бiрi ... ... ... ... ... табылатындығы белгiлi. Ал 2007 жылғы
қараша айындағы деректер бойынша банктiк сектордан ... ... ... ақша ... ... ... бөлiнген несиелердiң 22,7% ғана
құрап отыр. Оны төмендегi 5-шi кестеден көруге ... /16, 89 ... 5. ... ... субъектiлерiне коммрциялық банктерден бөлiнген
несиелер. (млн. теңге )
|Жылдар |12.2001 |12.2002 |12.2003 |12.2004 |11.2005 ... ... |148880 |276218 |489417 |672407 |924283 ... ... ... бизнеске |39857 |74202 |121954 |145515 |210623 |
|- ... ... |20423 |40115 |60153 |63043 |80943 |
|- ұзақ ... |19434 |34107 |61801 |83467 |120718 ... ... көрiп отырғанымыздай, соңғы бес ... ... ... ... ... ... 19%-ға ... оның
жалпы экономикадағы үлесi салыстырмалы ... өте ... ... ... несие алу үшiн клиенттерге қойылатын талаптардың қатаңдығы шағын
кәсiпорындардың негiзгi өндiрiсiн ... ... ... төмендетедi. Сондықтан бүгiнгi күнi шағын кәсiпкерлердiң
пайдаланып отырған құрылғыларының көбi техникалық және ... ... ... ... ... ... тиімді ұйымдастырылып, тиімді
қызмет етуінің негізі, жалпы экономиканың ... ... ... ... ал оның басты құралы банктiк жүйе болып отыр. Сондықтан, экономиканы
реформалауда ең бiрiншi банктiк жүйенi реформалау қажет. ... ... ... ... ... реттеу және бақылау саясаттары арқылы
экономиканы одан әрi реформалап, жан-жақты дамытуға болады.
Сонымен, банктiк жүйе – нарықтық экономиканың ең маңызды және ... бiрi. ... ... ... ...... жүйе болып
табылады. Себебі масштабы және маңызы жөнінен несие қатынастарының басым
көпшілігі банктер ... ... ... барысында мен банктiк жүйенiң екi ... ... ... ... ... Яғни бiрiншi деңгейдегi Ұлттық
банк елдегi бiрден – бiр ақша эмиссиялайтын, экономиканың ... ... ... ... саясаттарын және барлық екiншi ... ... ... ... ... ... ... Ал екiншi деңгейдегi банктер осы Ұлттық банкпен шаруашылық
салалары арасындағы қаржы ... ... ... ... ... ... ... банк “банктердiң банкi” атағын алып, ал
коммерциялық банктер экономикалық ... ... ... ... болып
отыр. Олар арқылы экономикада қызмет атқарушы жеке және ... ... ... олар ... алға ... ... ... сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн Орталық
банктiң қызметiн атқару, жүйе қызметiн ... ... ... ... және ... ... дәстүрлермен тәжiрибесi жоқ
Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға
алды. Бұл ... ... ... ... бағаларды ырықтандыру саясатына
орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және ... ... ... ... бiр ... 1995 жылы 15 ... ... Президентiнiң қаулысымен бекiтiлген, 1995 ж. ... ... ... ... ... ... ... жасалған бағдарламалар нәтижесінде және еліміздің қаржы саласының
толық қанды дамуына байланысты ... банк ... ... ... ... бойынша ең нақты нарықтық экономика негізінде қызмет етіп ... ... ... ... ... банк ... ақша-несие саясаты өзінің
ретету қызметтерін іске асыру құралдары мен әрекеттері бойынша ... ... ... ... ... стандарттарына өте бастады.
Бүгінгі таңда жалпы елiмiздiң банк жүйесi нарықтық экономика жүйелерi
iшiндегi ең бiр дұрыс қалыптасқан жүйе және ол ... ... ... ... құрылым десек артық болмас.
Ұлттық банк арқылы коммерциялық банктер минималды резервтік талаптарға
жауап беруге міндетті ... ... ... ... ... ... ... режимді ары қарай либеризациялау. Валюталық
режим либеризация жоспары бойынша 2007 жылы 1 ... ... ... ... ... ... ... жүргізу керек.
Бұл өз кезегінде валюталық операцияларды ұлттық валюта теңгенің толық қанды
қызмет етуін қамтамасыз етеді. /11, 3-4 ... ... ... ... ... ... алдағы уақыттарда
қандай да бір белгіленген шаралармен емес, еркін қалқымалы айырбас ... ... ... ... қазақстандық барлық қаржы жүйелермен
бірге еліміздің Ұлттық банкі өзінің дамуы барысында сапалы ... ... ... Ол ... елдердің ақша-несие саясаты стандарттарына ... ... ... Бұл ... ... ... режимдерін
либеризациялау және инфляциялық таргеттеу принциптері, ... ... ... ... ... жүйесіндегі алдағы уақыттардағы даму
және ... ... ... ... ... нРеспубликасы төлем
жүйесін дамыту концепциясы.
Сондай-ақ Ұлттық банк еркін қалқымалы ақша айырбасын сақтайды және
елімізде 2007 ... 1-ші ... ... ... ... ... лицензиялауды алып тастайды. Осы шара ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты және оның
төменгі деңгейін қамтамасыз етеді.
Коммерциялық банктер нарықтық экономикада басты қаржылық делдалдар
болып ... Өз ... ... олар ақша нарығында ... жаңа ... мен ... ... ... ... арқылы банк депозит деген жаңа мiндеттеме жасаса , ал қарызды беру
арқылы ... ... жаңа ... ... Осы жаңа ... ... жасау үрдiсi қаржылық делдалдықтың негiзiн құрайды. Несие берушi
қарыз алушыға және соған қатысты қаржылық институттар қызметiнiң қозғалысы
орын ... ... ... ... ... делдалдық деп
аталады.
Өз кезегінде коммерциялық банктердің қызметтері мен ... құру мен ... ... ... құру ... банктердің басқа да әрекеттерін ... ... ... зор ... ... ... Республикасының заң актісімен
белгіленген ерекше құқықтық ... бар ... Даму ... өзге ... бәрi банк ... ... ... яғни коммерциялық банктеріне жатады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... ... Заң күшi бар ... 1995 ж. 31 ... №2444;
2. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: Оқулық. – Алматы:
Экономика. - 2005. – 432 ... ... Т. А., ... С. Ф. - Макроэкономика : Учебник. – МГУ. - ... ... - 1999. – ... ... С.Н. - Макроэкономика: Учебник. – 2-е изд., ... доп. ... ... 2004. – 472 ... Баян ... Оқу құралы / ... ... ... ... - Алматы: “Экономика” 2000ж.
6. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. ...... ... 2003, - 466 ... ... Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң
күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
8. ... ... 2005 г. №12; ... ... ... ... институтциональный инвестор национального фондового рынка” //
Донцов С.
9. Вестник ... ... ... 2001 г. №4; ... стабильности
банковской системы РК” // А. А. Ильясов.
10. ... Ш. ... банк ... ТМД көлемiнде бiрiншi орында:
“Центркредит” банкiнiң директорымен сұхбат // Дала мен қала. – ... ... ... ... А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и
других направлениях ... ... ... // Банки
Қазахстана, №10, - 2007 г. 2-4 стр.
12. ... А.К. ... ... ... // Банки
Қазахстана, №10, - 2007 г. 56-61 ... ... С.Б. ... ... ... Оқу ... ... - Алматы: ИздатМаркет, 2004. – 272 б.
14. ... ... 2004 г. №1; “О ... аспектах развития
филиальных сетей коммерцеских банков” // Кил А. Б.
15. ... Ж. ... ... ... ... // ... Серия экономическая. №2. – 2007 г.
16. «Статистикалық мәліметтер» // ... ... 2007г. №10. 89стр

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
Абай, Шәкәрім мұрасындағы рухани тұтастық немесе жантану ілімі жайында7 бет
Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» өлеңінің аудармасы жайлы4 бет
Абайдың «желсіз түнде жарық ай» өлеңінің аудармасы жайында3 бет
Азаматтық құқық негіздері жайында6 бет
Антикалық философия жайында13 бет
Астана көшелері жайында94 бет
Ақжан әл-Машанидің Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы жайында зерттеу жұмыстары66 бет
Ақша жүйесі жайында21 бет
Ақша-несие саясаты жайында24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь