Қазақстандағы энергия ресурстары

I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
II. Негізгі бөлім:
1. Қазақстан энергетикасына жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... 4
2. Қазақстандағы энергия ресурстарын пайдаланудың қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
3. Энергия ресурстарын пайдалануды жақсарту жолдары және болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
Қорытынды мен ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
Электр энергетикалық тәуелсіздікке жету үшін біздің Қазақстан Республикамыздың Оңтүстігі мен Батысында қосымша энергия көздерін салу қажет және Солтүстік Қазақстан электр стансаларынан тапшы Оңтүстік Қазақстан алқабына электр энергияны көбірек жеткізу үшін Солтүстік-Онтүстік электр беру желісін салу керек.
Осылайша, болашақтағы кезеңде Қазақстанның мүмкіндігі және табиғи отын-энергетикалық қоры экспорт үшін де және ішкі қажеттікті өтеу үшін де жетерлік өнім шығаратын қуатты отын-энергетикалық кешен дамытуға жеткіліктілігін дәлелдеуге болады.
Қазақтың бағалы шикізатын көптеп игеру неғұрлым маңызды болса, оны әлемдік базарларға жеткізудің ерекшелігі жайында сөз қозғамасқа болмайды.
Мұхит пен теңіз атаулымен шектеспейтін Каспий өңірімен көміртегі тасымалдауға қаржы кедергісімен қабат ықпал соғысынан туындайтын саяси және экономикалық бәсеке де салқынын тигізеді. Терістікке бет алған құбыр арқылы жыл сайын 67 миллион тонна “қара алтын” асылуы керек.
Жобаның жүзеге асуы Ресейдің қас-қабағына байланысты. Сол себепті балама бағыттарға деген зәрулік зор.
Елбасының АҚШ-қа сапары кезінде американдықтар Каспий арқылы Әзірбайжанға, содан кейін түріктің Жейхан портына апаратын құбыр желісі жобасына бет бұратының ашық білдірген. Әйтсе де АҚШ зерттеушілері Каспий мұнайы үшін ең төте әрі шығыны аз жоба ретінде Иран бағытын нұсқауда.
Түрікменстан ТМД тарихында Ресейге соқпай, өзге елге баратын экспорттық құбыр желісін іске қосты. Құбыр басқа жаққа емес, Иранға бет алды. 200 шақырымдық құбыр Иранның солтүстігіндегі өңірлерге табиғи газ жібере бастады. Ашғабатта Қазақстан мен Түрікменстан басшылары ортақ мәлімдеме жариялап, екі елдегі көміртегіні бірлесіп әлемдік базарларға жеткізуге күш салатындықтарын білдірді. Бұл ниетті іске асыру үшін күнгей бағыттың ең тиімді екені тағы белгілі.
1. Аргунов П.П. “ Гидроэлектростанции” Казахстан, 1990 год
2. Денисов М.П. “ Основы использования энергии “ Москва, 1989 г.
3. “Энергетика гидроэлектростанции” методическая энциклопедия., 1997 г.
4. Ж.Жатқанбаев “Экология негіздері “ Оқулық – Алматы, “Зият”, 1999 ж.
5. А.Көшербаев “ Тау-кен және байыту өндіріс экологиясы” Әдістемелік нұсқау
6. Е. Шілдебаев “ Қызық экология”, “Әдебиет”, 2000 ж.
7. А.Оспанова “ Экология негіздері “ Алматы, 2003 ж.
        
        Жоспар
I.
Кіріспе.................................................................
...................................2
II. Негізгі бөлім:
1. Қазақстан энергетикасына жалпы
сипаттама............................4
2. Қазақстандағы энергия ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... және болашағы
.................................................................
...................17
III. ... ... ... ... жету үшін ... ... Оңтүстігі мен Батысында қосымша энергия ... ... және ... ... ... стансаларынан тапшы ... ... ... энергияны көбірек жеткізу үшін Солтүстік-Онтүстік
электр беру желісін салу ... ... ... ... ... және ... отын-
энергетикалық қоры экспорт үшін де және ішкі ... өтеу үшін ... өнім ... ... ... ... дамытуға
жеткіліктілігін дәлелдеуге болады.
Қазақтың бағалы шикізатын көптеп игеру неғұрлым ... ... ... базарларға жеткізудің ерекшелігі жайында сөз қозғамасқа болмайды.
Мұхит пен теңіз атаулымен ... ... ... ... ... кедергісімен қабат ықпал соғысынан туындайтын саяси және
экономикалық бәсеке де салқынын тигізеді. Терістікке бет алған құбыр арқылы
жыл ... 67 ... ... ... алтын” асылуы керек.
Жобаның жүзеге асуы Ресейдің қас-қабағына байланысты. Сол себепті
балама бағыттарға деген зәрулік ... ... ... ... американдықтар Каспий арқылы
Әзірбайжанға, содан кейін түріктің Жейхан ... ... ... ... бет бұратының ашық білдірген. Әйтсе де АҚШ зерттеушілері Каспий
мұнайы үшін ең төте әрі шығыны аз жоба ... Иран ... ... ТМД ... ... ... өзге елге баратын экспорттық
құбыр желісін іске қосты. Құбыр басқа жаққа емес, Иранға бет ... ... ... ... ... ... ... газ жібере
бастады. Ашғабатта Қазақстан мен ... ... ... мәлімдеме
жариялап, екі елдегі көміртегіні бірлесіп әлемдік базарларға жеткізуге күш
салатындықтарын білдірді. Бұл ниетті іске ... үшін ... ... ... ... тағы ... мұнайы үшін жасалған келісімдерден түсуге тиіс миллиардтар ... ... ... “Қара алтын” есекпен үй-үйге ауыз су тасыған
Кувейттің келбетін өзгерткені секілді, ... ... ... түзей ме?
Сонымен қатар елдің электро мәселесі өзін-өзі жеткілікті қамтамасыз
түрде етуінде өте өзекті ... ... ... 1999 жылы 47498 ... ... ... энергиясы өндірілді, ал тұтылғаны – 50263 миллион квт.
сағат.
Тапшылығы 5,5%-ды ... ... ... ... тыс
жерлерден 5683 млн. квт. сағат электр энергиясы алынса, Қазақстаннан сыртқа
2918 млн. квт. ... ... ... ... яғни бұл ... алынған
энергияның жартысынан астамын құрайды.
Бұл арада электр энергиясын сатып алу проблемасы туындайды. Оны ... ... ... ... республиканың энергетика мәселесін
кешікпей шешуді талап етеді.
Осы курстық жұмыста мен энергия ... әр ... ... ... ... энергия ресурстарын пайдаланудың болашағына
көбірек көңіл бөлуге тырыстым.
Қазақстан энергетикасына жалпы сипаттама
Энергия ресурстарын ажырата білу, оларды ... ... ... ... үшін өте ... ... ... пайдаланудың жағдайын,
оның болашағын дұрыс түсіну үшін біз энергетика ұғымына ... ... үшін ... айқындаумыз қажетті.
Энергетика – дегеніміз отын өнеркәсібі, энергетика салаларының, ... отын мен ... ... құралдарының жиынтығы болып табылады. Мұның
өзі осы заманғы ... ... ... ... ... уақытқа дейін өнеркәсіп ... ... ... озық ... ... ... ҒТР ... өндіріске
энергетиканың жұмсалуы шапшаң артты.
Отын-энергетикалық кешен – Қазақстан энергетикасының негізі. ... ... ... ... Яғни көмір, мұнай және газдың
өндірісі. ... ... ... мен ... ... ... күні қарқынды
дамып жатқан еліміз үшін аса маңызды және энергия ресурстарын пайдаланудың
негізгі көзі ... ... да ... экономикасының маңызыды саласы болып
табылады. Электр энергиясы өндірісте және халық шаруашылығында кенінен
қолданылады. ... ... ... ... және ... ... құрылады. Еліміздегі электростанциялардың
басым бөлігі – Қарағанды мен ... ... ... ... ... жылу
электр станциялары (ЖЭС) болып табылады. Олар бүкіл өндірілетін электро
энергияның 80 %-н ... ... 5/1 ... су ... ... ... ... бойында Бұқтырма және Өскемен СЭС-і,
Сырдарияда – Шардара, Іле ...... ... ... істеуде.
Қазақстанда энергетикалық бүгінгі күні, ... ... ... ие ... мен ... мол, ал газ бен ... энергия
тапшы.
Негізінен, Қазақстандағы энергия ресурстарын пайдалану ... ... ... үшін ... энергожүйесінің қалыптасу кезеңдеріне
тоқталып кету қажет.
Қазақстан энергожүйесі бұрынғы КСРО-ның ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы электр стансалардың қуаты 2500
кВт-тан ... ... ... электр өндіруі 1.3 млн.кВт.сағ ғана болды
(1.1).
ХХ-шы ғасыр басындағы Қазақстан электр стансаларының қуаты
1.1-кесте
|Кәсіпорын ... ... ... |
| |ат күші |кВт ... ... |576 |32 ... ... |70 |30 ... ... ... |200 |90 ... зауыты |850 |455 ... ... |200 |140 ... ... |2300 |1240 ... ... ... план электрификации России, 1920 г.)
жоспары бойынша Қазақстан энергетикасын ... олар үшін ... ... ... даму жолы алты ... ... ... кезең – XX - ғасырдың 20-шы жылдарын қамтиды. Ірі кәсіпорындар
(Орталық ... ... мыс ... ... ... ... мыс ... зауыты және баскалар) үшін электр стансалар салынды.
1928 жылы ... ... ... Жоғары Хариуз СЭС-ы (Су
электр станса) іске қосылды, оның куаты 3 МВт осы күні де ... ... ... соңында республикада электр стансалардың куаты 9 МВт-қа
жетті, электр өндіру 7 млн. кВт. сағ. ... ал 1913 жылы бұл ... млн. кВт. сағ ... ... – XX ғасырдың 30-шы жылдары. Сол кезеңде Қазақстан
өнеркәсібі күшті дамыды. Ірі өнеркәсіптік кәсіпорындармен бірге сол ... ... ... да ... 1934 ... ... ... электр стансалардың жиынтық қуаты 60 МВт-қа жетті.
Электр станса қуатының негізгі ... (80%) ауыр ... ... Осы ... Карағанды ОЭС (Орталық электр станса,
1932 ж.), ... ... ... ОЭС (1934 ж.), Семей ... ЖЭО ... ... ... 1934 ж.), ... ... (1935 ж.) Алға қаласында іске қосылды. Бұлардың бәрі зауыт электр
стансалары. 1935 жылы ... ... ... ... ... ... 1937 ж. Сол ... үшін ең куатты қондырғылары бар (25 МВт-тан)
Балқаш ЖЭО-ның істей бастауы ... ... ... Сол жылы ... оқиға болды: Шығыс Казақстаңда Үлбе СЭС-і пайдалануға берілді, оның
қондырылған қуаты 27,6 МВт және оны ... ... ... ... ... ... ... пайда болды.
1940 ж. ... ... ... ... ... 224 ... ... энергия өңдіру 0,63 млрд. кВт. сағ-қа жетті.
Үшінші кезең – XX ғасырдың ІІ Дүниежүзілік соғыстың жылдарын ... қиын ... 1942 ж. сол ... ірі жылу ... станса Карағанды МАЭС-
1 (Мемлекеттік аудандық ... ...... ... ... ... іске ... болатын. Сол 1942 ж. екінші ірі жылу электр
станса - Актөбе ЖЭО-гы тапсырылды. 1943 ж. – ... ... 1944ж. ... ЖЭО-1 және Шымкент ЖЭО-1 істей бастады. 1944 ж. Алматыда каскадтың
бірінші ... іске ... ... ... ... ... 1,8 есе өсіп, 382,5 МВт-қа жетті,
электр өндіру 1,83 есе өсіп 1 ... кВт. ... ... ... – XX ... ... жылдарын қамтиды. ... ... 6,5 есе өсті де, 1960 ... басында 2,53 млн. кВт-қа
жетті. 1952 жылы Өскемен СЭС-ы (Ертіс өзенінде) іске қосылды, 1960 ... ... ... ... іске ... жылы ... ... каскады салынып бітті. Сонымен қатар ... ... ... ... ... Олардың ең ірілерін атап кетуге
болады. 1947 жылы ... ЖЭО, онда ... ... рет ... жабдықтар қондырылды. 1952 жылы Жезқазған ЖЭО және Жамбыл ЖЭО-3,
1956 жылы Лениногор ЖЭО және т.б. іске ... ... ... ... бірге электр жеткізу желілерін (ЭЖЖ)
салу дами бастады. Кернеуі 35, 110, 220 кВт ... мың ... ... ... ... айтарлықтай оқиға болды. Желілер тек Қазақстанның
ішінде ғана емес ... ... ... ...... ... Орск, Шымкент – Ташкент, Сарбай – Троицк және т.б.
Бесінші кезең – XX ғасырдағы едәуір жоғары ... ... 1959 ... ... ... ... ... сапалық
және мөлшерлік өзгерістер басталды.
1958 жылдан 1968 жылға дейінгі онжылдықта электр стансалар қуаты 3,3
еседен артық ... Осы ... 18 жылу ... ... ... ... оның
ішінде Петропавл ЖЭО-2 (1961), Алматы МАЭС (1962), ... ЖЭО-4 ... ЖЭО-1 (1964) ... Осы кезде салынған электр стансалар жоғары
және аса жоғары қысымды ірі ... ... ж. ... ... бірінші кезегі іске қосылды. Ол ... ең ірі ... ... ... оның куаты 675 МВт.
1962 ж. Карағанды МАЭС ... 200 ... ... кезегі бітті
(стансаның жобалық куаты 700 МВт), онда Қазақстаңда бірінші рет 100 МВт-тық
құрамалар ... ... 1967 ж. ... ... 200 МВт ... ... бұл станса - Қазақстанда жобалық қуаты миллион кВт-тан
асқан станса. 1968 ж. Ақсу ... 300 МВт ... ... ... ... ... қуаты 2400 МВт, ол ... ... ... болып табылады. 1962 жылы Қазақстан энергетика және
электрлендіру Министрлігі құрылғаннан кейін республика энергетикасы ... ... ... ретінде дами бастады.
Алтыншы кезең – бірегей электр стансалар және дүние жүзінде болмаған
аса жоғары кернеулі электр жеткізу ... салу ... Осы ... ... салынды. Оның электр энергиясын тұтынушыларға жеткізу үшін
дүниеде тәріздесі (аналог) болмаған. Барнаул - Екібастұз - ... ... - ... - ... ... 1,15 млн. кВ ... желісі болған
еді.
Қазақстанның электроэнергетикасы
Энергетикалық жүйе – дегеніміз катарлас істеу үшін өндіру бөліктері
энергетикалық ... ... ... ... онда ... диспетчерлік баскару және біртұтас қуат қоры
болады, ол қор жүйенің кез-келген бөлігінде пайдалануы ... ... үш ... нышан (признак) анықтайды: энергия
өндіру ... ... ... ... ... және ... қор.
Осы қағида бойынша Ұлттық энергожүйе мына негізде жасалды:
мемлекетаралық ЭЖЖ;
алқапаралық ЭЖЖ (220-500-П50 кВ);шықтық жене су электр стансалардан ... ... және одан ... ... ... тұтынушыларды қоректендіру желілері;
Қазіргі таңда Ұлттық энергожүйе саласының жоғарыда аталған нышандар
бойынша дамып, ең алдымен энергия ... ... ... үшін ... ... ... негізігі жолы – электр тораптардың
бүгінгі жағдайына көңіл бөліп, олардың ... ... ... ... керек.
Ал электр тораптарының негізгі ... ... және ... ... болсақ, электр торап дегеніміз - электр ... және ... үшін ... ... ... ... ол стансашалар
(подстанции), тарату құрылғылары, ток өткізгіштер, белгілі аумақта істейтін
ауалық (АЖ) және кабельдік электр жеткізу желілерінен ... ... ... ... ... - ... энергиясымен қамтамасыз ету. Электр тораптары электр кабылдағьштарды
және тұтынушыларды электр ... ... ... ... саны көп және олар ... ... ... едәуір күрделі мәселе.
Электр тораптарының екінші міндеті электр энергияны ... ... ... ... Көп ... ... көздері (көмір, мұнай, газ,
су қорлары) тұтыну орталықтарынан - зауыттардан ел мекендерінен және ... ... ... ... ... көмірді, тасу тиімді болмауы
мүмкін. Электр стансаны отын ... ... ... ... ... ... арқылы жеткізу тиімдірек болады. Кашықтық және берілетін ... ... ... ... өте жоғары кернеулі куатты жеткізу желісін
салуға тура келеді.
Электр тораптарының конфигурациясы ... ... ... және ... ... ... ... дамиды.
Бұл жағдайлардың әр түрлі ... және ... әр ... ... болу ... алып ... Олардың
ішінен техника-экономикалық салыстыру арқылы ең тиімді нұсқасы алынады.
Ток түрі ... ... және ... ток тораптары деп бөлінеді.
Тұтынушылар сипаты бойынша жеке ... ... жер ... ... ... ... ... тораптар, өнеркәсіптік кәсіпорындар торабы, ауылдық
тораптар, электр жүйе тораптары ... ... - ірі ... ... ... ... ... тораптары, қоректендіретін тораптар, электр
жеткізу желілері, электр жүйесінің ... ... ... ... ... торап көрсетілген (номинал) кернеумен сипатталады, оның
электротехникалық ... ... ... сол ... ... ... келесі көрсетілген кернеулер шкаласы 0,4-
6-10-35-110-220-500-1150 кВ қолданылады.
Электр тораптарына ... ... ... - ол ... ... электрмен камдауды және электр энергияның кажетті
сапасын камтамасыз ету.
Электр тораптары мен жүйелерге ... ... ... ... сапа және ... ... ... дұрыс шешулері
керек.
Қазақстандағы энергия ресурстарын пайдаланудың қазіргі жағдайы
Қазақстан ... ... ... ... Орта Азия Республикалары
мен Ресейдің Еуропалық бөлігінің энергожүйелерінің ... ... орын ... және ... ... терең өзгерістер үстінде.
Саланы реформалауды нарықтық катынастарды кіргізу, істеп тұрған куаттарды
жөндеп және жаңаларын ... ... ... дұрыс жұмыс істеуін үнемі
бақылап, жоғары кернеулі жүйе түзетін ЭЖЖ (электр ... ... ... жүргізу керек.
Электр стансалардың экологиялық қауіпсіздігін бағалау
Жану өнімдерінің кұрамында ... ... (SO2, КОХ) ... Ал ... - ... ... күл болады.
Республика энергетика саласында 448 су қыздыратын және энергетикалық
қазандар пайдалануда, оның 247-сі ... ... ... ... қондырғылармен жабдықталған, олардың 90%-нің ... ... ... ... ... 1995 жылы зиян заттарды ауаға
шығару 1213 мың ... ... ол ... ... ... ... және
мыналарды көрсеткен жөн болар:
0. отын сапасының нашарлауы;
1. отын теңестігінде табиғи газ үлесінің азаюы;
2. ... ... ... ... күл ... деңгейі 97%;
4. азот тотықтарын ұстау деңгейі 14%;
5. күкірт тотықтарын ұстау — 6% ... ... ... ... қорғау мәселелерін шешу кешенді түрде
жүргізіле басталды. Осы ... ... ... ... ... ... Табиғат қорғау тәсілдемелерін жасағанда шет ел тәжірибелері
ескерілді, оларда бұл мәселе ертерек туындады.
Қалыптықты жасағанда шетел ... ... ... алқаптардың
географиялық ерекшеліктері, ондағы экологиялық фон және экономикалық
мүмкіншілектері есепке алынбады.
Қазақстанда осы ... ... ... ... ... ... Азот ... азайтатын тәртіптік тәсілдемелер қарқынды
кіргізілді. Олар салыстырмалы арзан болғандықтан ... ... ... ... ... ... нәтижелігі 15-30% аралығында
ғана, шешілмеген мәселелер көп. 2.1, ... осы ... ... тонна)
| Шығару жылы |Жалпы шығару |Күкірт | Күл ... |
| | ... | ... ... |1524,7 |647,40 |661,7 |208,10 ... |1478,8 |641,70 |617,0 |210,90 ... |1220,4 |556,96 |521,2 |162,06 ... |1213,1 |489,90 |523,6 |161,52 ... ... | Су ... ... ЖЭИС ... |
| |Барлығы ... ... ... жүйесіндегі су |
|1992 ... |1790,0 ... ... ... |1758,0 ... ... ... |2342,0 ... ... |2515966,3 |1750,0 ... ... ... ... тазалау үшін дамыған елдерде (Германия, Жапония,
Швеция, АКГТТ) көп қаражат жұмсалуда. Мысалы, Германияда 1983-1993 ... ... ... ... ... 5О2 ... 80%-ке, Кох шыгуын 75%-ке
төмендетілді. Жалпы қуаты 38млн. КВт-тай көмір ... үшін ... ұшін 14.2 ... Евро ... ... АҚШ долл., яғни 240 долл/кВт
жүмсалды.
Қазақстан экономикасының казіргі күйін ескерсек ... ... ... ... үшін жоғарыда келтірілгендей қаржы жұмсау казір және жақын
арада болмайтыны айқын. Бұл мәселе біздің елде ... ... ... жылдары техникалық көмек көрсету ретінде ағылшын фирмасы
СКІ “Алматы қаласының ауа ... ... ... ... ... ... талдай отырып біраз шаралар ұсынылды. Оның ішінде ... және тез ... ... ... №7 және 8 ... ... ... СГВС қазандарымен алмастыру. ЖЭО-1 қала ортасында
орналасқан, ал қалған екі станса қалада емес.
1970 жылдардан бастап ... ... ... ... ... ... ауада алыс қашыктыққа тасымалданады және көрші елдер
жеріне шегеді. Ұшпа күл алысқа тасымалданбайды, станса орналасқан ... ... ... мемлекеттер шекарасынан өтіп, олардың ауасын
және ... ... ... ... ... ... сондықтан Қазақстанның
шекара арқылы тасымалдау бойынша Еуропалық келісімге қосылғаны ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның отын-энергетикалық
теңестігі көмірсутек шикізатының негізінде кұрылады.
Қазақстанда энергетикалық бүгінгі күні, ... ... ... ие көмір мен мұнай мол, ал газ бен ... ... ... ... өнеркәсібінің мүмкіншілігі арқасында казіргі
кезде Кузнецк жене Орта Азия көмірлерін сатып ... ... және ... ... ... ... пайдалануға көшірді.
Қазақстан көмірді едәуір қатты отын қорына ие ... ... ... ие ... және ... ... ТМД елдеріне
экспорттайды, демек болашақта экспортталатын көмір үлесін төмендетіп оны
елдің ішкі ... ... ... өсіруге болады. Қазақстанның
сұрыптық (сорттық) және азкүлді көмірлерін ТМД елдеріне және сыртқы ... 40-50 млн. ... ... ... деп ... мұнай мен шықтың үлкен қоры бар, бірақ қазіргі ... ... ... өз ... ... ... ... өзінің мұнай
өндейтін зауыттары (МӨЗ) үшін ... ... ... ... ... бұл Қазақстанды Ресейге тәуелді етіп тұр.
Бүгінгі күні Қазақстанның экспорттың мүмкіндігін анықтайтын ... мен ... ... ... ... шикізатын тасымалдауды қамтамасыз
ететін мұнай кұбырлары.
Дүниежүзінде мұнайды тұтынатын негізгі алқаптар ... ... ... ... емес.
Мұнайдың басты тұтынушылары өнеркәсіптік дамыған Еуропа мен ... ... ... ... ... ... 40%, ал Таяу Шығыс
елдерінің үлесіне 6%-тен аз ... ... ... және ... ... ... әрекетінің
бір негізгі құраушысы мұнай өндіретін ... ... ... ... казір мұнай өндіруді күніне 6-7 млн. баррельге жеткізе алады
(салыстыру үшін Сауд Арабиясында мұнай өңдіру 8.7 ... ал ... млн. ... ... ... асуы ... мұнайды Қара және Орта теңіз порттарына
жеткізе алатын мұнай кұбырларын жобалап тез арада ... ... ... ... ... ... ... мұнай құбырлары мұнайдың дүниежүзілік нарығына шығуға және Павлодар
мен ... ... ... үшін ... ... толығымен Жаңажол-
Кеңкияқ мұнайына ауыстыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан отын-энергетикалық теңестігі
Қырғызстан және Оңтүстік Қазақстанның ... ... ... ... ... ЭЭЖ түрінде жасалған және солай істеп тұр, онда
электр стансалар жалпы жүктемеге істейді, ал елдер арасындағы ... ... ... ... ... қималардығы интегралдық
есептеуіштер көрсеткіштері бойынша жүргізіледі.
Электр энергетикалық тәуелсіздікке жету үшін біздің Республика Батыс
және Оңтүстік ... ... ... ... салу ... ... ... электр стансаларынан тапшы Оңтүстік Қазақстан алқабына
электр энергияны көбірек ... үшін ... ... ... салу ... ... ... Орта Азия елдерінің артық су энергетикалық
қорларын жіберуге болар еді. Ресей мен ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану жөніңдегі ынтымақтастықтың және сол желіні Тамбовқа
дейін салу ... қуат пен ... ... ... ... және ... беруді Қазақстан мен Ресейге жүзеге асыруға мүмкіндік туғызар еді.
Көрсетілген жүйе аралық байланыстар ... ... ... ... көмірлерімен істейтін қуаттарды асырып Қазақстан өз қажеттігін
өтеумен ... ... ... ... ... ... болар еді.
Соңғы уақытта жарияланған барлық болжаулар бойынша дүние жүзіндегі
электр энергияны өндіру жене тұтынудың өсу қарқыны ... ... ... ... ... және газбен салыстырғанда алда болады.
Электр энергияны дүниежүзілік тұтыну 2010 жылы 20450 млрд.кВт.сағ
деңгейінде болады деп болжалануда, 1990 жылы ... 12000 ... ... қоры мен электр энергияны өндіру және тұтыну ең
жылдам ... Таяу ... ... ... ... ... ... және Қытайда дамиды.
Демек, болашақтағы кезеңде Қазақстанның мүмкіндігі және табиғи отын-
энергетикалық қоры ... үшін де және ... өтеу үшін де ... өнім ... ... отын–энергетикалық
кешен дамытуға жеткілікті.
Сыртқы нарыққа бейімделу Қазақстан экономикасының Батысқа ... ... ... ол тек ... экономикасының табиғат
сыйлаған зор мүмкіндікті тиімді ... ... ... ... қажеттілігін көрсетеді.
Энергия ресурстарын пайдалануды жақсарту жолдары және болашағы
Қазақстанда энергия ресурстарын пайдалануды тиімділеу
Әрбір ... бар ... ... ... ... Жалпы жүйемен біріктірілген серіктестер үшін бірінші және екінші
қордың үлгі қалыптық шамаларын аныктау; Бұл жиілікті реттеуді ... жүйе ... ... мүмкіндік береді.
• Облыс ... ... ... ... ... мақсатымен
реттеу қорларын тарату және сәйкесті жеткізу ... ... Бұл ... ... ... ... тәрізді ағыңдардың деңгейін төмендетеді.
• Бір ... ... бір ... және су ... ... ... реттеуге қатынасатын өндіргіш құрамалар статизмінің бірдей
шамасын белгілеу және әрбір құраманың әрекет ету ... ... ... ету. Бұл бірінші реттеудегі әрбір жүйе үлесінің
бірдей болуын камтамасыз етеді және бірінші ... ... ... ... қуат ... ... жағдай жасайды.
0. ... және ... ... ... ... ... ... жасау;
1. Жүйе жабдығы, қорғаныс релесі және ... ... және ... қыска тұйықталу қуатының талаптарына сәйкес болуын камтамасыз ету;
2. ... ... ... сенімділік деңгейі бірдей болуы керек;
... ... ... ... және ... ақпараттың
өлшем бірлігі және пішімі (формат) бірдей болуы керек, сонда ... ... ... ... ... Сәйкесті телебайланыс жүйелерін жаңғырту және т.б.қолданылуы
қажет.
Қазақстанның Солтүстік және ... ... ... ... ... бар 220-500-1150 кВ дамыған тораптар ... ... ... ... ... және Орал ... тек
серіктестік жағдайында қатарлас ... ... ... ... Екі ... ... электрлік байланысты күшейту үшін 1150 кВ электр
жеткізу ... ... ... ... ... жоспарлық деңгейге
жеткізу керек.
Батыс Қазақстанда өзіндік теңестікті калыптастыру негізінде Ақтөбе
және ... ... ... кен ... ... пайдаланатын
электр стансалар салу болады.
Ақгөбе ЖЭС-ы (қуаты 950 МВт) және Жаңажол ГШС-ы (қуаты 150 МВт) жүйе
түзулік болады. 500 ... ... ... салу бұл ... ... ... біріктіруге жағдай жасайды және Ресей БЭЖ-мен тең
құқықгы катарлас жұмыс істеуге жағдай жасайды.
Республиканың Батыс алқабын біріктіруді ... ... ... ... ... ... дамыту ынталандыратын жайт.
2005-2015 жылдар арасында Карашығанақ кен орнының мұнайын өндейтін
зауыттың төсіддемелік ... үшін ... 400-450 МВт өз ... ... ... ол құрылған энергобірлестікті күшейтуге мүмкіндік жасап оның
сенімділігін арттырады.
Республика электр энергетикасын дамыту бағдарламасын бұлжытпай жүзеге
асыру үшін ... болу ... оны ... ... деп атайық, ол мекемені құру
үшін көтерме нарыктың операторы ролін аткаратын Ұлттық ... ... бола ... ... ... ... бойынша тұтынушыларға электр
энергияның 50%-тейі жеткізіледі. ... ... елді ... ... алқаптық электр тораптардың экономикалық тиімділігін
төмендетіп ... ... ... ... ... және
электр энергияның үлкен тәсілдемелік ысыраптарына алып келеді.
Тарату ... ... ... 70-80 ... пайдалануға берілген,
казіргі кезде олардың үлкен бөлігінің техникалық күйі нашар.
Тарату тораптары бойынша электр энергияның ... ... ... ... бұл ... дамуына және олардың
техникалық күйіне ... ... ... ... ... ... ... кажет. Тарату тораптарының көрсеткіштерін және сенімділігін
кажетті деңгейде болуын камтамасыз ету ... ... ... даму ... ... ... ... 10 жылдағы дамуы екі маңызды
фактормен анықталады. Олардың біріншісі — ұзақ ... ... ... ... ... 1990 жылы ... жүктеме максимумына 2001
жылдан бұрын жете алмайтынымызды есептеулер көрсетеді.
Екінші фактор — қаражат жетіспеулігі. Екі ... жаңа ... ... істеп тұрғандарды қайта техникалық жабдыктауға үзбей
итермелейді. Техникамен кайта жабдықтағанда өндіргіш қуаттарды ... ұзақ ... ... ... ... істейтін күйінде ұстауға назар
аударылады. Бұл бағдарламаны жүзеге ... ... жаңа әрі ... ... іске ... және мүмкін болғанша қоршаған ортаны
қорғау шаралары бірінші ... ... ... ... ескі ... жаңа әрі ... ... ауыстырып,
өндіргіш қуаттарды біраз үлкейтуге болады. Ескі ... ... ... ... жаңа стансалармен ауыстырудан арзан болады. Бұған
қатысты ... ... ... көп кезде мүмкін емес (мысалы, жер
аумағының тар болуынан), бұл жаңғыртудың мүмкіншілігін шектейді. Болашақта
өндіргіш қуаттарды ... ... ... ... ... ... ... қажеттігі айқыңдалады. Салынуы жоспарланған жаңа электр
стансалардың негізгі сипаттамалары 3.1-кестеде ... ... ... ала ... ... ... ЖЭО-ы үшін 1кВт-қа 1000 АҚШ
доллары, БГҚ (бу газ қондырғылары) үшін ІкВт-қа 700 АҚШ доллары жұмсалады
деп есептеледі. СЭС үшін ... ... ... ... ... ... ... Төменде жылуэлектр стансалардың
даму бағдарламасының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ЖЭС-дың даму жоспарларында ең маңыздысы Екібастұз МАЭС-2-
ні салу. Бұл электр стансаның шекті қуаты 4000 МВт-қа (8x500) ... ... ... ... ... негізінде бітті, кезекті
қондырғыларды құрастыру жүріп жатыр. ... ... ... ... ... ... ... ЖЭО-1-ді 80МВт-қа кеңейту жоспарлануда, кейбір ... ... іске қосу ... - 1997 жыл). ... жаңа ... ... ... мерзімді жоспары бар. Өскемен жылумен қамтамасыз
етуге қатысты басты қалаларға жатады. Әсіресе қалаға жылу аса көп керек.
Қысқа және орта ... ... ... және ... істеп тұрған ЖЭО-ын кеңейту жоспарланған, олармен ... ... ... ... Теміртауда орналасқан) және ЖЭО-З-ті
(5 және 6 энергоқұрылмалар, 110 және 140МВт.) кеңейту мәселесі көзделіп
отыр. Бұған ... ... ... ... ... ... мен
Теміртау біртұтас қиыстырып келтірген жылу және электр өндіру жағынан аса
маңызды ... ... ... ... Ақмола ЖЭО-2 кеңейтіле басталды (185 МВт,
420 І/с қазан қондырылған).
Алматыда ЖЭО-2 жалпы қуаттары 360 МВт екі ... ... ... қуаттарды өсіру жоспары туралы хабарланған, бірақ та ол
аудандағы белсенді жер сілкіну жағдайына байланысты ... ... ... ... ... тежеліп тұр.
Оңтүстік Қазақстан энергетикасын дамытудың ең ірі ... ... ... салу ... Оның ... ... ... (6х540МВг). Станса
Балхаш көлінің жанында астанадан ЗООкм қашыкта орналасқан, ол Оңтүстік ... ... ... 500кВ ... ... беру ... ... болады. Көмір темір жолмен Екібастұздан әкелінеді.
Бұл станса мамандардың пікірі бойынша, болашақта Оңтүстіктегі маңызды
электр энергия ... ... және ... ... ... ірі буын ... Бұл бағытта белгілі істер басталады (500кВ-
тық стансаша (подстанция) ... ... ... ... және ... ... кұраманы 2000 жылға дейін бітіру міндеттемесі түр.
Батыс Қазақстан бойынша. Батыс Қазақстанда газбен ... ... ... ... ... ... ... біраз уакыттан кейін салынуы
жоспарлануда. Негізгі жоспарлар ... ... онда ... ... (БГҚ) ... арқылы куатын арттыру жобасы жүзеге асырылуда.
Бірқатар құрылыс жұмыстары біткен. Атырау ... ... іске қосу ... су ... ... салу жоспары
Жақын арадағы болашақта жоспар бойынша Солтүстік Қазақстанда Семей СЭС-
ы, Оңтүстік Қазақстанда Кербұлақ және ... ... ... ... ... ... ... бөгет және кішкентай электр станса болу ... ... ... ... ... — ағыс ... ... СЭС-нан төмен
орналасқан. Су электр стансасын салудың негізгі мақсаты ағыс бойынша
төменгі су ... ... бұл ... ... ... Шульба СЭС-ның шындық
қуатын арттыру үшін мүмкіншілік туғызады. Жаңа стансаның қуаты 78 МВт (4
жатық шығыр) ... және 40 ГВт ... ... ... Ол ... ... куатын 230 МВт-қа арттыра алады.
Кербүлақ СЭС-ы
Бұл жобаньщ ... ... ... ... ... кағидасы жатыр, оның
негізгі мақсаты Қапшағай СЭС-ның шындық қуатын ... 120 ... Жоба ... ... 50 МВт кішкене электр станса салынуы керек, ... 270 ГВтс ... ... ... ... ... жаңа қурылыс. Шарын өзені Қапшағай каласының маңында
Іле өзеніне құяды. 1985-1990 жылдары ... ... ... оны ... үшін пайдалану жоспарланған еді. Су қоймасын жасау толығымен бітті
деуге болады. Бірақ ... ... ... ... ... Техника
— экономикалық зерттеу бойынша жылына 900 ГВтс электр энергия өндіретін
қуаты 300 МВт шығыр қондырғылары (2x150 МВт Пельтон ... ... ... ... ... ... | ... |
| |км ... ... | ... ... ... |545 |109 |2000 ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... ... |485 |97 |2000 ... |
| | | | ... ... ... |260 |52 |2000 ... ... |
| | | | ... ... ... ... |520 |104 |2000 |Оңт.Каз.торабын |
| | | | ... ... ... ... |560 |112 |2002 ... ... |
| | | | ... ... ... ... ... | 34 | 7 |2002 ... ... ... (подстанция) | | | ... ... | | | | ...... |320 |64 |2002 ... ... |
| | | | ... торабымен |
| | | | ... ... ... ... |400 |80 |2002 ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... Шульба СЭС-ы |380 |76 |2002 ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... Шу |200 |40 |2002 ... |
| | | | ... ... ... ... |144 |29 |2003 ... ... |
| | | | ... ... ... | | | ... ... Орал|
| |320 |64 |2003 ... қосу ... ... |170 |34 |2005 ... торапты |
| | | | ... ... ... |38 |8 |2005 ... ... |
| | | | ... ... ... ... Шу |60 |12 |2005 ... ... қосу | | | ... |
|Екібастұз— Узловая— Ақмола |300 |60 |2010 ... ... |
| | | | ... ... Нұра |180 |36 |2010 ... ... |
| | | | ... ... мен ... қалыптастыру тиімділігі
Энергетикалық жүйелерді құру электр ... ... ... ... ... ... ... мыналардан
көрінеді:
• электрмен камдаудың сенімділігі және үзіліссіздігі артады;
• төмен калориялы жергілікті отын түрлерін жоғары ПӘЕ-мен пайдалану;
• су ... ... ең ... ... ... оның ішінде
электр тұтыну орталықтарынан алыс орналасқан су энергия көздерін пайдалану;
өндіретін қуаттарды шоғырландыруға байланысты күрделі ... ... ... ... ... ... ... арқылы жүйедегі
жүктеме максимумдарын төмендету;
қорлық куаттың салыстырмалы шамасын кішірейту;
отынның үнемделуі:
o жылу электр ... ... ... керсеткіштерін жоғарлату
нәтижесінде;
o кондырғының бірлік ... және ... ... ... ... ... жылу ... стансаларын тек үнемді төртіптерде істету аркылы;
Өндіріс шығындары мен энергияның өзіндік құнын жеке ... ... жүйе ... ... ... ... ... нышандары:
0. көп энергия көздерін біртұтас жүктемеге істеу үшін біріктіру;
0. үлкен аудандарды тармақталған энергия ... ... ... ... энергия өндіру мен таратудың тәсілдемесінің біртұтастығы;
• диспетчерлік баскарудың біртұтастығы және ... ... ... ... дәстүрлі емес көздерін пайдалану
Күн – энергияның іс жүзінде сарқылмайтын көзі болып табылады. Оны
тікелей немесе жанама, яғни ... ... ... айналымы, ауа
массаларының қозғалысы және т.б. арқылы пайдалануға болады.
Көбіне күн ... ... әр ... ... ... ... ... өзінде көптеген елдерде (АҚШ, Израиль ... ... ... ... ... күн ... пайдаланады.
Парниктерде қарапайым құрылғылардың көмегімен күн энергиясын жинауға
болады. ... ... ... ... ... үшін беттік ауданы мен жылу
сыйымдылығы жоғары материалдарды орналастырады. Олар: тастар, су, ... және т.б. ... ... ... олар жылуды жинайды, ал ... ... ... ... Ресейдің, Қазақстанның, Орта Азияның оңтүстік
бөліктерінің теплицаларында кеңінен қолданылады.
Күнді электр энергиясын өндіруде ... ... Күн ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Бірақ, фотоэлементтерді қолданудың қиындығы олардың өте қымбат болуы мен
үлкен аудан алуына ... Күн ... бай ... шаруашылықтың
жекеленген салаларын толық күн энергиясымен электрификациялау жобалары
жасалған. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... алынған энергиядан пайдалы болып шығады.
Күн энергиясын электр энергиясына айналдырудың екінші жолы, бұл ... ... ... суды буға ... ... Бұл
жағдайда күн сәулелерін жинайтын көптеген линзалар бар энергомұнаралар және
арнайы күн тоғандары жасалады.
Күн энергиясын фотосинтез немесе ... ... ... болады.
Фотосинтез энергиясын алудың ең қарапайым жолы – органикалық затты жағу.
Өнеркәсіптік даму ... ... ... үшін бұл негізгі әдіс болып
табылады. Бірақ, органикалық затты басқа отын ... ... ... ... оны ... жағынан тиімді түрге, ... ... ... не этил ... ... алу қажет.
Ертеден келе жатқан энергия көзі ретінде желдің рөлі ерекше. Жүздеген
жылдардан бері жел ... ... көзі ... қолданылып келді
(диірмендер, ағаш кесі құрылғылары және т.б.). Бірақ, оны электр энергиясын
алуда пайдалану тек ... ... ғана ... ... бастады.
Зерттеулер жел двигательдерінің үнемі жел тұрып тұратын ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алатынын
көрсетті.
Бірақ, ірі жел құрылғылары бағасының қымбаттылығына, қатты шу мен
вибрацияға ... өзін ... Жел ... жеке ... ... үлкен емес, шағын өнеркәсіп орындарын қамтамасыз
етуде қолдануға болады. Жел ... ... ... Канадада,
Нидерландыда, Данияда, Швецияда, Германияда және т.б. елдерде жүргізілуде.
Теңіз, мұхит және термалдық сулардың ... ... ... мен мұхиттардың су массалары энергетикалық ресурстарға
бай. Оларға судың толысуы мен қайтуы, теңіз ағыстарының энергиясы, сонымен
қатар әр түрлі ... ... ... ... Бұл
энергияны өндіру бағасының қымбат болуына байланысты қазір өте аз ... ... ... 2-3 толысу-қайту электростанциялары жұмыс істейді.
Мұндай электростанциялардың аз болуы тек ... ... ғана ... сондай-ақ жоғары дәрежеде экологиялық болмауына да
байланысты. Электростанцияларды салу кезінде бұғаздар плотинамен ... бұл ... ... ету ... өзгертеді.
Мұхит суларынан энергия өндіру үшін әр ... ... ... ... ... ... Осы ... өндіруге арналған
құрылғыларды пайдалану қазір тек сынақ кезеңінде.
Термоядролық энергия. Қазір атом ... ... көзі ... ... ... радиактивті элементтер қолданылады. Ядролық
энергетиканың негізгі экологиялық мәселесі де осыған байланысты туындайды.
Ядролық энергияны ... ... де ... болады. Ядролық синтез
процесіндеекі ядроны қосып, бір ауыр ядроны алу ... ... ... өте ... Екі ядроның қосылу процесі салмақтың кемуі
және энергияның бөлінуі арқылы жүреді. ... ... ... элементі –
сутегі, ал соңғы элементі – гелий. Аталған элементтердің ... де ... үшін ... емес және олардың қоршаған ортадағы мөлшерін сарқылмайды
деуге болады.
Жоғарыда аталғандардың барлығы қазіргі кездегі білімнің даму деңгейі,
жасалып ... ... ... ... ... ... және ... экологиялық мәселелерді туғызуы
жөнінен тұйыққа тірелу қаупінің ... ... ... ... ... ... емес ... көшуге мүмкіндігі бар.
Қорытынды
Сыртқы нарыққа бейімделу Қазақстан экономикасының Батысқа колониалдық
отын-шикізаттың ... ... ол тек ... экономикасының табиғат
сыйлаған зор мүмкіндікті тиімді пайдаланып халықаралық ... ... ... ... ... ... ... 10 жылдағы дамуы екі маңызды
фактормен анықталатындығы ... ... құру ... ... ... ... ... саналады.
Қарастырылған уақыт аралығында ... ... ... ... ... ... ... отын-
энергетикалық қорға ие Ресейге, су энергетикалық қорға ие Қазакстанда және
бірқатар басқа ТМД елдеріне және ... ... ... 40-50 млн. ... ... деп ... ... мұнайды тұтынатын негізгі алқаптар мұнайдың үлкен
қорлары бар алқаптар ... ... ... ... өнеркәсіптік дамыған
Еуропа мен Солтүстік Америка елдері, оларға дүниежүзілік ... ... ал Таяу ... ... үлесіне 6%-тен аз келеді. Демек, дүние
жүзіндегі және Қазақстандағы мұнай ... ... бір ... ... өндіретін елдерден тұтынушы елдерге мұнайды тасымалдау.
Қазақстан қазір мұнай өндіру күніне 6-7 млн. баррельге жеткізе ... ... үшін Сауд ... ... ... 8.7 млн. ... ал АҚШ т 8.6
млн баррель күніне). Бұның жүзеге асуы ... ... Қара және ... ... ... алатын мұнай құбырларын жобалап тез арада салуға
байланысты.
Энергетикалық жүйелердің ... ... ... энергияны
үнемдеу бойынша ұсыныстар келтірілген. Менің ойымша мұнайды өз ... ... шикі ... ... әлде неше рет тиімдірек болар ... ... ... кезде талдау жұмыстары жүргізіліп, еліміздің алдыңғы
қатарлы саясаткерлері мен ... ... ... ... осы ... Болат Абиловтың “Собственное мнение”
бағдарламасында талқыланып, дәйекті ұсыныстар мен ... ... ... ... ... ... ... жақсы дәрежеде, бірақ егер біздің еліміз экономикалық ... ... ... етіп ... ... ... емес ... болашағына назар аударуы тиіс деп ... Ол өз ... ... және ... флора мен фаунаның сақталуына өз
септігін тигізеді және дәстүрлі энергия ресурстарын ... ... ... ... ... ... жұмыс барысында ашық және терең
талданып, нақты кестелердегі мәліметтермен дәлелденген. Бұл жұмыстан
Қазақстанның ... ... ... ... көп ... таба ... ... тізімі:
1. Аргунов П.П. “ Гидроэлектростанции” Казахстан, 1990 год
2. Денисов М.П. “ Основы использования энергии “ Москва, 1989 ... ... ... ... энциклопедия., 1997
г.
4. Ж.Жатқанбаев “Экология негіздері “ Оқулық – Алматы, “Зият”, 1999
ж.
5. А.Көшербаев “ Тау-кен және байыту ... ... ... Е. ... “ Қызық экология”, “Әдебиет”, 2000 ж.
7. А.Оспанова “ Экология негіздері “ Алматы, 2003 ж.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы дәстүрлі емес энергия көздерінің күйі және ресурстарын бағалау10 бет
Қазақстанда жер ресурстарын тиімді пайдалану стратегиясы85 бет
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет
Сарқылмайтын және қайта қалпына келетін энергетикалық ресурстардың энергетикадағы даму стимулы11 бет
Энергетикалық ресурстар5 бет
Энергетикалық ресурстар және энергетика өндірістерінің қоршаған ортаға тигізетін әсері9 бет
Энергия ресурстары6 бет
Алматы қаласындағы ірі сейсмикалық қауіптер10 бет
Беларусияның географиялық орналасуына табиғи ресурсы, халқына сипаттама23 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь