Тейлериоз індетімен күресуі

ЖОСПАР

Кіріспе
І. Әдебиетке шолу
1.1 Ірі кара тейлериозы
1.2. Паразитиформды кенелер
1.3 Иксодид немесе жайылым кенелері
1.4 Иксодид немесе жайылым кенелерімен күрес шаралары
1.5. Жануарлар денесіне жабысқан кенелерді қыру
1.6. Ауыл шаруашылық малдарының пироплазмидоздары
1.7. Ірі қара пироплазмозы

II. Зерттеу нысаны мен әдістері
2.1.Материалдар және зерттеу тәсілдері.

III.Тіршілік қауіпсіздігі
3.1 Кіріспе
3.2Кәсіпшілік қауіпсіздікті денсаулыққа әсерін басқару және бағалау.
3.3Жұмыс барысындағы потенциалды қауіптер қатерлерін талдау.
3.4.Жобаланатын өндірісті қауіп.қатер дәрежесімен топтастыру.
3.5. Санитарлық.техникалық қауіпсіздік бойынша шаралар.
3.6.Технологиялық жабдықтардың техника қауіпсіздігі.
3.7.Электр қауіпсіздігі.
3.8.Өртке қарсы сақтық шаралары.
3.9.Төтенше жағдайларда.

IV. Қоршаған ортаны қорғау.
4.1. Кіріспе.
4.2Есептеу бөлімі.
4.3 Су көздерін қорғау.
4.4Ауаны қорғау
4.5Табиғи экожүйеден ауыл шаруашылық экожүйеге дейін.

V.Экономикалық бөлім
5.1 Оңтүстүк Қазақстан обылысы бойынша мал ауруынан келетін шығындарды есептеу
5.2 Ветеринарлық іс.шараларды жүргізу шығындары және оны есепке алу әдістемесі
5.3 Ветеринарлық іс.шаралардың экономикалық тиімділігі және оны есептеу әдістемесі

VI. Бизнес.жоспар
6.1. Аннотация
6.2. Түйін
6.3. Кәсіпорынның сипаттамасы
6.4. Менеджмент
6.5. Өнімнің сипаттамасы
6.6. Маркетинг жоспары
6.7. Өндірістік жоспар
6.8. Ұйымдастырушылық жоспар
6.9 Қаржылық жоспар
6.10. Жұмыстардың орындалу тізбесі
6.11. Жобаның тәуекелділігін (сезімталдығын) талдау

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Қазақстан Республикасы Президенті Н.А. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстанның бәсекелес 50 елдің құрамына кіру стратегиясы» атты жолдауына орай Қазақстан өз даму жолында жаңа нарыкқа ену босағасында тұр. Онда ол отандық өнімдердің бәсекелестікке қабілетті болуын басымдылықтың бірі ретінде көрсеткен. Олардың сапасы халықаралық талаптарға сай болуға тиіс. Дүниежүзілік ашық саудада саланың тиімділігін қамтамасыз етуді атап көрсетті.Соның ішінде мал шаруашылығына айтарлықтай атап кеткен. Мал шаруашылығы саласында малдардың аурулары және оларды емдеу бізге жүктелген.
Бұл жерде қарастырылып отырған ауру түрі тейлериоз.Тейлериоз ірі қарада жіті және жітілеу түрде өтетін, тейлерия туысына жататын қарапайымдылар қоздыратын протозооз ауруы. Ауруға шалдыққан малдың сөл бездері үлкейеді, қызба, қаназдык, белгілері байқалып, жүрек-қан тамыр жүйесінің және асқазан жолдарының қызметі бұзылуымен сипатталатын аса кауіпті ауру. Мүйізді ірі қара тейлериозы еліміздің оңтүстік өңірінде мал ауруларының арасындағы кең таралған инвазиялық аурулардың бірі. Бұл ауру тек қана кең таралғанымен ғана белгілі болмай, ауырған малдардың өлім-жетімге ұшырауының көптігімен, буаз сиырлардың түсік тастауымен, қысыр қалуымен, сауын сиырлардың сүтінің азаюымен, малдың азып тозуымен, емдеуге және бағып күтуге кететін шығындардың көптігімен, малдардың аурудан жазылғанының өзінде оңалуының қиындылығымен, яғни жалпы мал шаруашылығына өте үлкен зияндылығымен сипатталады. Тейлериоз ауруын емдеуде біршама басылымдарда арнайы химиопрепараттар жоқ деп жазылған. Алайда, көптеген ғалымдар 1927 жылдан бастап арсенобензол, альбаргин, пироплазмин, атоксил, акрихин, сульфантрол, бигумаль,гемоспородин т.б. дәрі-дәрмектерді ауруды емдеуге қолданып көрген. Бірақта бұл препараттардың
Қолданылған әдебиеттер

1. Абуладзе К.И Парзиталогия и инвазионные болезни сельскохозяйственных животных. – М., ВО Агропроиздат, 1990.
2. Ақаев А. Үй құстарының гельминтоз аурулары. – Алматы, Қайнар, 1981.
3. Боен С.Н. и др. Гельминты копытных животных.
4. Вибе П.П Авителлинозы домашних и диких жвачных животных, Алма – Ата, Кайнар. 1974.
5. Демидов Г.И. Дементьев И.С. мал гельминтоздарының анықтамалығы (аурудан анықтау, одан сақтандыру әдістері) – Алматы, Қайнао. 1979.
6. Ерболатов К.М. Мал гельминтоздары. – Алматы, Қайнао. 1971.
7. Карамендин Ө.С. Қойдың нематодирозы. Алматы, Қайнар, 197.
8. Қашағанов К.Е және т.б. Жылқы және түйе аурулары. Алматы. Қайнар. 1978.
9. Мухаметалин Қ. Малдың паразит аурулары. Алматы. Қайнар. 1973.
10. диков Г.И Сабаншие М.С., Сулейменов М.Ж. справочник по паразитом сельскохозяйственных животных. Алматы. 1994.
        
        Тейлериоз індетімен күресуі
ЖОСПАР
Кіріспе
І. Әдебиетке шолу
1.1 Ірі кара тейлериозы
1.2. Паразитиформды кенелер
1.3 Иксодид немесе жайылым кенелері
1.4 Иксодид ... ... ... ... ... ... ... жабысқан кенелерді қыру
1.6. Ауыл шаруашылық малдарының пироплазмидоздары
1.7. Ірі қара пироплазмозы
II. Зерттеу нысаны мен әдістері
2.1.Материалдар және зерттеу ... ... ... қауіпсіздікті денсаулыққа әсерін басқару және бағалау.
3.3Жұмыс барысындағы потенциалды қауіптер қатерлерін талдау.
3.4.Жобаланатын өндірісті қауіп-қатер дәрежесімен топтастыру.
3.5. Санитарлық-техникалық қауіпсіздік бойынша шаралар.
3.6.Технологиялық ... ... ... ... қарсы сақтық шаралары.
3.9.Төтенше жағдайларда.
IV. Қоршаған ортаны қорғау.
4.1. Кіріспе.
4.2Есептеу бөлімі.
4.3 Су көздерін қорғау.
4.4Ауаны қорғау
4.5Табиғи экожүйеден ауыл шаруашылық экожүйеге дейін.
V.Экономикалық бөлім
5.1 Оңтүстүк ... ... ... мал ... келетін шығындарды
есептеу
5.2 Ветеринарлық іс-шараларды жүргізу шығындары және оны есепке ... ... ... ... ... және оны есептеу
әдістемесі
VI. Бизнес-жоспар
6.1. Аннотация
6.2. Түйін
6.3. Кәсіпорынның сипаттамасы
6.4. Менеджмент
6.5. Өнімнің сипаттамасы
6.6. Маркетинг жоспары
6.7. Өндірістік жоспар
6.8. ... ... ... ... ... ... тізбесі
6.11. Жобаның тәуекелділігін (сезімталдығын) талдау
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Қазақстан Республикасы Президенті Н.А. Назарбаевтың ... ... ... 50 ... ... кіру стратегиясы» атты жолдауына
орай Қазақстан өз даму жолында жаңа нарыкқа ену босағасында тұр. Онда ... ... ... қабілетті болуын басымдылықтың ... ... ... ... ... ... сай болуға тиіс.
Дүниежүзілік ашық саудада саланың тиімділігін қамтамасыз етуді ... ... мал ... ... атап ... ... саласында малдардың аурулары және оларды емдеу бізге жүктелген.
Бұл жерде қарастырылып отырған ауру түрі ... ірі ... және ... ... ... ... ... жататын қарапайымдылар
қоздыратын протозооз ауруы. Ауруға шалдыққан малдың сөл бездері үлкейеді,
қызба, қаназдык, белгілері байқалып, жүрек-қан ... ... және ... ... ... ... аса кауіпті ауру. Мүйізді ірі
қара тейлериозы еліміздің оңтүстік өңірінде мал ауруларының арасындағы кең
таралған ... ... ... Бұл ауру тек қана кең ... белгілі болмай, ауырған малдардың өлім-жетімге ұшырауының көптігімен,
буаз сиырлардың түсік тастауымен, қысыр қалуымен, сауын сиырлардың сүтінің
азаюымен, ... азып ... ... және бағып күтуге кететін
шығындардың көптігімен, ... ... ... ... оңалуының
қиындылығымен, яғни жалпы мал шаруашылығына өте үлкен зияндылығымен
сипатталады. Тейлериоз ... ... ... басылымдарда арнайы
химиопрепараттар жоқ деп жазылған. Алайда, ... ... 1927 ... ... ... ... атоксил, акрихин, сульфантрол,
бигумаль,гемоспородин т.б. дәрі-дәрмектерді ауруды емдеуге қолданып көрген.
Бірақта бұл препараттардың ... ... ... ... ... кезде елімізде және көршілес Орта Азия елдерінде кездесетін
ауру бұл түрі кең етек алған.. ... мал ... осы ... тейлериоз ауруын емдеу өте ... ... ... ... ... организмдегі эритроциттерді
және басқа торлы эндотелий жүйесінің ... ... ... ... ... ... ауру малдан сау малға кенелер арқылы жұғады,
яғни бұл ... ... ... ... ... осы тобына тән
белгілер: дене ыстығы көтерілуі, қан аздық, сарғыштану, ... және ... ... ... ... ... ... Ірі кара тейлериозы
Тейлериоз ірі қарада жіті және ... ... ... ... ... ... ... протозооз ауруы. Ауруға шалдыққан малдың
сөл ... ... ... ... белгілері байқалып, жүрек-қан тамыр
жүйесінің және асқазан ... ... ... ... аса
кауіпті ауру.
Қоздырғышы. Theileria annulata малдың сөл бездерінде, талағында ... ... ... бір ... қарапайымдылар. Эритроцидттер
ішіндегі тейлериялар дөңгелек, сопақша, таяқша, үтір және ... ... 0,5-1,6 мкм. ... ... ішінде 7-ге дейін, ал көбінесе 1-2
паразит ... ... Ауру ... ... ... ... ... гиаломма туысына жататын Hyaloma detritum, Hyaloma
anatolicum деген жайылым кенелері тасымалдайды. ... ... ... ... ... олар сөл ... және ... мен талаққа барып, өсіп-
өніп тез арада ... ... ... ... ... ... көп ядролы анар тәрізді (гранат) денелер пайда болып, олардың
бір цитоплазмасында 40-50, кейде одан да көп ядро ... ... ... ... ... қанның эритроциттеріне енеді. Осы уақыттан
бастап, оларды тейлериялардың эритроцитарлық түрі деп ... Қан ... ... annulata ... ... ... Орта Азия республикаларымен қатар Қазақстанның
Оңтүстік аймақтарында кездеседі. Әсіресе Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда және
Жамбыл ... ... ... кең етек ... ... түрінде байқалады. Себебі бұл аймақтарда ауру ... Hyaloma ... ... кене ... көп ... Жас ... асқынып ауырады. Сондай-ақ сырттан әкелінген сүтті сиырлар да
өте қатал ауырып, тейлериоздан өлім-жітімге көп ... ... ... ... кезеңі 11-15 күн. Тейлериоз жіті және
жітілеу ... ... ... жіті түрі ... ... ... ... Алғашқы күндері ауру малдың бір жақ шабындағы, желіні
мен ... ... ... ... қабынып, «безі шошып», ісіп
кетеді. Оларды сипап көргенде өте қатты екендігі және мал ... ... соң дене ... 40-41,1 ал ... 41,8° дейін көтеріледі,
малдың жемге тәбеті тартпайды, сүті азаяды, жүні үрпиіп, ... ... ... ... ... ... жиілейді, тыныс алуы минутына 50-60
дейін шапшаңдап, мал демігеді. Ол ... ... ... ... ... Асқазан жолдарының қызметі бұзылады. Малдың қиы сұйық,
оған шырыш, ал ... қан ... ... ішек ... мүлде
әлсіреп, тұрақты атония дамиды. Қандағы эритроцит саны мен ... 2-3 есе ... ... ... қиындайды.
Ауру мал жемнен бас тартады, суды сүйсінбей ішеді, күйіс қайыру және сүт
шығару мүлде тоқтайды, 6-8 күннен соң дене ... ... ... мал ... шығынға ұшырайды.
Аурудың жітілеу түрінде де сөл бездері шошып, дене қызуы 40-410-қа ... осы ... 2-3 күн ... ... соң ... келеді. Бұдан 2-3
күн өткен соң, дене ... ... ... ... ... аурудың аяғына
дейін байқалады.
Көз бен мұрынның кілегей қабықтары алғашқыда қызарыңқы. Олардың бозаруы
баяу ... ... ... ... соң 5 ... ... ... бастайды.
Ауру малдың жалпы күйі нашарлайды, тәбеті азаяды не ... ... ... мен ... айқын білініп тұрады. Күйіс қайыру бірте-бірте
тоқтап ... Ішек ... ... ... ... ... ... азаяды. Ауру мал арып, 2-3 аптадан соң көтеремге ... ... ... Ол ... бір ... бұрып, ыңыранып жатып алады.
Жүрек қызметінің бірте-бірте әлсіреуінен 3-4 ... соң мал ... ... ... түрінде лейкоциттердің саны 9 мыңға дейін
көбейеді. Қан ... ... ... ... бар
эритроциттер және ... ... ... және
полихроматофилия құбылыстары байқалады.
Диагноз қою тәсілдері. Тейлериоздың эпизоотологиялық деректерін есепке ... ... ... жүргізу шарт. Ол үшін аурудың алғашқы
сатысында шошынған ... ... ... ... ... ... ... жағады да, Романовский-Гимза әдісімен бояйды. Сонан соң микроскоппен
қарап, лимфоциттер ішін жайлаған көп ядролы торшаларды табу ... ... ... тейлериялардың шизогония әдісімен көбейіп, олардың
ядросының көпке бөлшектенуінен пайда болады.
Арудың ... ... яғни ауру ... 3-4 күннен кейін,
тейлериозға шалдыққан малдың қаны зерттеледі. ... ... ... ... қан ... ... Романовский-Гимза әдісімен боялады. Эритроцит
ішіндегі тейлериялар нүкте, үтір, дөңгелек және таяқша тәрізденіп ... ... ... ал ... ... ... боялады.
Өлекседегі өзгерістер. Тейлериоздан өлген мал өлексесі өте арық келеді.
Кілегей қабықтары бозарыңқы және сарғыш тартқан, қанталаған. ... ... ... ... көкірек қуысына қызғылт сұйық зат жиналған.
Жүрек ұлғайған, оның ішкі және сыртқы жағы ... ... ... қабы ... ... экссудатқа толы. Бауыры үлғайған, оның түсі сары
топырақ тәрізді. Талақ 1,5-2 есе ... ... ... ... ... ... ұлпасы жұмсақ, сірі ... асты ... ... іші ... ... ... жерлері ойылып, уытты
жараға айналады. Бұл өзгеріс тек тейлериозға ғана тән ... Ащы ... ... да ... әр жері нүкте тәрізденіп қанталайды. Тоқ ішектегі
өзгерістер де осындай, бірақ ащы ішектегіден көмескілеу.
Емі. Ауру ... ... ... және ауру белгілеріне қарай
симптоматикалық ем қолданылады. Малды тыныш қораға немесе көлеңкеге байлап,
балғын көк шөп, ... ... ... ... тамыр-түйінді
өсімдіктерді, күніне 3 реттен 2-3 л сүт немесе тартылған сүт және айран
беріледі. Тейлерияларға ... 3,5 ... ... 7% ... ... ... ... 4-6 сағат өткеннен кейін күре тамыр арқылы 0,5 ... 10% ... ... және әр мал ... 1-2 г 1-2% ... ... күні күре тамыр арқылы 0,015 г/кг 5% террамицин ... ... ... ... ... егіледі. Кешке малдың тірілей салмағының
әрбір 100 кг 100 мл-ден кальций глюконаты бұлшық етке жіберіледі. Үшінші
күні ... және ... г/кг ... 10% ... ... ... тағы бір ... күніне 1 реттен 3 күн ұдайы 1 мг/кг ... ал ... және ... ... 12,5 ... ... 1% ерітінді
түрінде ауыз арқылы ішкізіледі.
Ауру қайталаған жағдайда, малдың ыстығы қайтқанша және одан кейін 2 ... осы екі ... қоса ... ... ем: ауыз ... ішке 3,0-5,0 г ... 10,0 г ... 50
мг хлорлы кобальт, 500 мг тотияйын күніне 1 рет және күніне 1 ... ... ... 300-500 мг-нан В12 витамині бұлшық етке егіледі.
Сақтандыру (дауасы). Бүл ... ... ... қысқы мерзімде дұрыс
азықтандыру. Ірі қараны жаз айларында көп жылдық ... шөп ... ... дұрыс, себебі мұндай жайылымда, әдетте, иксодид
кенелері болмайды.
Егер мұндай жайылымдар болмаған жағдайда, ... ... ... ... немесе оларды дарытпау мақсатымен 1% хлорофос ерітіндісі немесе ... ... ... қосылған 0,5% хлорофос ерітіндісі қолданылады.
Сондай-ақ, 3% СК-9 ... ... ... 3% ... немесе
севин, дикрезил, бутокс сияқты басқа акарацидтер ерітінділерін қолдануға
болады. Осы көрсетілген ерітінділер мен ... кене көп ... ... 7-10 күн ... ... Бүл ... ірі ... жасына
байланысты әрбір малға 1-3 л мөлшерінде ДУК, ЛСД-2 ... ... ... отырады. Кейбір Hyaloma scupense ... ... мал ... ... ... ... 1,5% хлорофос
ерітіндісімен дәрілеу керек. Бұдан кейін қора ішін 4-6 сағат ... ішін ... ... ... жуу ... ... ... ивомек, протеид,
неоцидол дәрілерін де пайдалануға болады.
Соңғы жылдары тейлериозға ... ... ... тірі ... ... жүр. Тейлериоз болып тұратын шаруашылықтарда 6 айдан 18 ... жас ... ... ... ... ... асыл тұқымды малды, ақпан-
қаңтар айларында нұсқау ережелеріне сәйкес вакцинациялау қажет.
1.2. Паразитиформды кенелер
Parasitiformes ... ... ... дене ... ірі ... Олар ... жақсы көрінеді. Бұл кенелер жануарлар (кейде ... ... ... ... ... етеді. Сондай-ақ олар түрлі
аурулардың қоздырғыштарын ... Бұл ... ... ... ... тұқымдастарының мал дәрігерлігінде маңызы бар.
1) Ixodidae – жайылым кенелері
2) Argasidae – аргазид кенелері
3) Gamasoidae – гамазоид кенелері
1.3 Иксодид немесе ... ... ... мал ... маңызы жөнінде ең алғаш Кильборн
және Смит (1983) пікір айтып, ірі қара ... ... ... анықтады. Мұның өзі буынаяқтылардың мал мен адамның
инфекциялық және 1 ... ... ... тасымалдаудағы
маңызы жөнінде зерттеулерге әсерін тигізеді.
Протозоидтық, вирустық, бактериалдық және саңырауқұлақтар тудыратын аурулар
қоздырғышын тасымалдауда және оларды ... ... ... кенелерінің
маңызын анықтауда ВЛ. Якимов, АВ. Белицер, Е.П. ... А.А. ... ... Р. Кох, А. Тейлер, Эд. Сержан және т.б. зерттеулерінің ... ... бұл ... ... ірі және ... пішіні сопақ-ұзынша
келген. Денесінің алдыңғы жағында ... ... ... оның түбі, екі қармалауыш, екі хелицер (жоғаргы жақ) және бір
гипостом (төменгі жақ) ... ... ... ... қызметін
атқарады, олардың көптеген сезімтал талшықтары бар. ... кене ... ... ... ... ... ... арасына өткір тістерімен қаруланған хелицерлер орналасқан,
олардың көмегімен кене ... тесе ... ... ... ... ... оның үсті ... тәрізденіп иректелген, солары арқылы
кенелер теріге мықтап ... ... ... мен ... ...... ... даму сатысына және қанга тою дәрежесіне
байланысты пішіні мен ... ... ... Аш ... ... ... ал
тойынғанда сопайып дөңгеленеді. Арқа жағында тығыздалған ... ... бар. Ол ... ... тек қана ... алдыңғы жағын, ал
еркектерінің жотасын түгел жауып тұрады. Кейбір ... ... ... шет ... ... көздері болады. Денесінің іш жағында,
төртінші аяқтарынан төменірек торлы табақшалар – ... ал ... ... ... – стигмалар орналасқан. Сондай-ақ, кененің іш
жағында жыныс және ... ... ... ... кенелерінің
еркектерін, ұрғашыларынан айыру оп-оңай (диморфизм). Аш ... ... ... ... немесе аздап үлкенірек. Қан сорғаннан кейін
ұрғашыларының денесі бірнеше есе ... ... ... жер ... ... ... ... абиотикалық жағдайларға байланысты. Әсіресе қанын сорып қоректенетін
жануарлар болуының маңызы өте зор. Әр түрлі ... өмір ... ... ылғалдылық, өсімдіктер құрамы үлкен әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ұзақтығына да
байланысты. Кенелердің жұмыртқалау мерзімі, әр ... ... ... ... ... да ... ... қолайлы климат жағдайларының
Оңтүстік аудандарында ұзақ, ал ... ... ... ... ... ... мерзіміне әсерін тигізеді. Мысалы, Ixodes ricinus
кенесінің ... ... ... ... бір ғана ... ал солтүстік ареалында ол үш, ал кейде төрт жылға ... ... ... ... деп атайды.
Биотоптардағы кенелердің саны үнемі өзгеріп отырады. Адамның табиғатқа қол
сұғуы ... және ... ... ... ... ... етеді.
Мұндай өзгерістерге сол биотопта тіршілік ететін кенелер өте сезімтал
келеді. Мал ... ... ... ... шөптердің аумағы
үлғайған сайын кенелер саны да азаяды.
Кенелерді өз биотоптарында және ауыл шаруашылық жануарлар ... ... ... ... ... мал ... ... Иксодид
кенелері өзінің жеке дамуында (онтогенезінде) бірнеше сатыдан өтеді. Оларға
жұмыртқа, балапан ... және ... ... ... ... кенелермен
ұрықтандырған ұрғашылары жануарлардың ... ... соң ... ... күн ... ... ... тастар астына, қалың
ескі шөп ішіне және т.б. жүмыртқалайды. Әр түрлі ... ... ... 15 ... жуық ... ... Кененің ұрғашылары жұмыртқалаған соң
тіршілігін тоқтатады. Үш аптадан кейін жұмыртқалардан алты ... ... ... олар 3-4 ... ... қанымен қоректенеді. Кейбір
кенелердің балапан кенелері жануарлар денесінен түспей, дамуының келесі
сатысы нимфаға айналады. Кененің ... ... бұл ... ... ... ... да 4-6 тәуліктей қан сорғаннан кейін жануарлар денесінен түсіп
немесе сол жануардың үстінде-ақ ең соңғы сатысы – ... ... ... ... ұрғашысы не еркегі шығады. Кенелердің толық ... ... ... ... ареалына байланысты бірнеше айдан 3-4 жылға
дейін созылады.
Жайылым кенелерінің мал түріне ... ... ... бір ... екі
иелі және үш иелі деп жіктейді. Бір иелі кенелер ... ... бір ғана ... ... ... Екі иелі ... балапан және
нимфа сатыларында бір жануарды талап, ал ... ... ... жануарды
талайды. Ал, үш иелі кенелердің балапан, нимфа және имаго сатылары үш түрлі
жануарларды талап өсіп-дамиды.
Кенелердің жануарлар организмімен қарым-қатынасы ... және әлі ... ... ... ... қанын соратындығы мәлім.
Табындағы және отардағы малдардың кенеге талануы әртүрлі ... ... ... ... ... және т.б. жеке ... ... ... ... саны организмнің тойтарыс күшіне, кенеге
қарсы пайда болған иммунитетке байланысты.
Кене тұмсығы терінің эпидермалық ... ғана ... ... ... ... ... нимфа және имаго сатыларының тұмсықтары теріге
біркелкі тереңдікке енеді. Кенелер ... ... және ... ... ... мал терісіне нығайып бекиді. Кене қанға тойып
түскеннен кейін «цемент» ... ... ... ... ... ... қабатында реактивтік өзгерістер пайда болады. «Цементпен» және
кенелердің сілекейімен мал организміне антикоагулянттардан және т.б. улы
заттардан ... ... ... енеді. Сондықтан жарақат орны ісінеді
және оған эозинфильдері ... ... ... ... ... қан ... өзгереді, организмде аллергиялық құбылыс пайда
болады, сондай-ақ алынатын өнімдер саны төмендейді.
Біздің елімізде таралған Ixodidae тұқымдасына ... ... ... ... ... Олар ... Hyalomma (шыны көз), Ixodes ... ... ... Haemaphisalis (қан сүйгіш), Rhipicephalus
(желпуіш бас) және Boophilus (бұқа ... ... ... ... ... морфологиялық белгілері.
Тұмсығы ұзын
Көздері бар Hyalomma
Көздері жоқ ... ... түбі ... ... түсті Dermacentor
Қалқаншасы мәрмәр түссіз Haemaphisalis
Тұмсық түбі алтыбұрышты
Артқы тесік қарықшасы бар. Перитремалары үтір ...... ... ... жоқ. ... дөңгелек не сопақ – Boophilus.
Hyalomma туысына ұзын ... ... ... ... ... жатады.
Сондықтан оларды шыны көз деп атайды. Ауыл шаруашылық ... ... Hyalomma ... ... ... деген түрлері
кездеседі. Бұл кенелер Қазақстанның шөлді және шөлейт ... ... ... ... ... ... облыстарында, сондай-ақ Алматы
облысының кейбір аудандарында таралған. Hyalomma ... ... ... ірі қара ... ... ... қой, ешкі, түйе түліктеріне
Hyalomma кенелері өте сирек жабылады. Бұл кенелердің H.anatolicum ... ірі ... ... қоздыратын тейлериоз ауруын тасымалдайды.
Кененің бұл түрі ... ... ғана ... Оның ареалының
Солтүстік шекарасы – Ресейлік Астрахан облысынан Қазақстанның Оңтүстігін
басып, Қырғызстанға дейін ... ... ... 500 м ... бұл
кенелерден бос. Кенелер мал қораларында, олардың қабырғаларында, оттығында
тығылып жатуы мүмкін. ... көң ... ... ... ... ... істелген құрылыстарда кездеседі. Ал, H.scupence деген түрі
мал қораларында қыстайды. Сол ... ... ... ... түрде
қыста да кездеседі.
Ересек кенелер малды мамыр-тамыз ... ал ... ... ... ... ... ... Тойынған личинкалар мен
нимфалар малдың үстінен жерге түсіп, жайылымда қыстап шығады. ... ... ... мен ... ... ... бұл түрі Оңтүстік Қазақстанда және Орта Азия ... Олар ... ... ... көп талайды. Балапан кенелер
мен нимфалары мамыр айынан қазан айына ... ... ... ... ... ... ... күзде имаго сатысына түлеп, көктемге ... ... ... ... ...... ... мен жылқы нутталиозының қоздырғыштарын
тасымалдайды. Бұл кенелер ... ... ... ... ... бұл кене ... бейімделген, тек теңіз бетінен 1000 м ... ... ... бір ... ... ... көшіп отыруы мүмкін. Бұл
кененің ерекшелігі – жануарларды жылдың суық уақытында, яғни ... ... ... талайды. Олардың ұрғашылары жануарлар денесінен наурыз-мамыр
айларында түсіп қалады. Маусым ... ... одан ... ... күздің суығына дейін малға дарымайды. Балапан кенелер негізінен ірі
қара малды, сирегірек жылқы, қой және т.б. ... ... ... қаңтар, ақпан айларында нимфалардың қоректенуі және оның имаго
сатысына дамуы баяулайды.
Ixodes туысына жататын кенелердің ... ... түбі төрт ... Көздері
жоқ. Сондықтан олар бұтаның не шөптің басына ... ... ... ... ... ... кенелерді мал жүретін соқпақтарда кездестіруге
болады. Осындай кенелер ... өтіп бара ... ... ... ... ... ... да бұл кене туысын Ixodes жабысқақ деп
атайды.
Жайылым кенелерінің ішінде бұл туысқа жататын ... аса көп ... ... Ixodes ricinus және ... түрлеріне жатады. Бұл кенелер ірі
қара мал бабезиозының қоздырғышы Babesia bovis, қой ... ... ovis және ірі қара ... қоздырғышы
A.marginale тасымалдайды. Сондай-ак, I.persulcatus адамның кейбір вирусты
және бактериалды ауру қоздырғыштарын жұқтырады. Ixodes ricinus ... ... ... көп ... оның ... ... ... Волга өзеніне дейін келеді. Сондай-ақ Кавказ тауы мен тау
етегінде де кенелер кездеседі. Ал Волга өзенінен ... ... ... ... ... ... Қиыр ... дейінгі таулы және ағашты жерлерде
I.persulcatus кенелері кездеседі. Қазақстанның тау ... ... ... ... шөп және ... ... ... Кенелердің
бұл түрі кекілік, ор қоян және т.б. жабайы ... және үй ... Ixodes ... суыққа өте төзімді. -20°С суықтыққа шыдай
береді. Қолайлы жағдайларда өсіп-жетілуіне 5-9 айдай уақыт ... ал ... бұл ... ... 2-3 ... ... ... I.persulcatus
кенелері Қиыр Шығыста адамның энцефалит ауруының қоздырғышын тасымалдайтын
және осы аурудың ... ... ... ... анықталды. Осы
құбылыстарды зерттей отырып, академик Е.Н. Павловский (1939) ... ... ... ... туралы ілімін негіздеді.
Dermacentor туысына жататын кенелер жылқының пироплазмоз (қоздырғышы
Piroplasma caballi) және ... ... ... egyi) ... Бұл туысқа жататын кенелердің алты түрінің ішінде Dermacentor
marginatus және D.pictus деген түрлерінің эпизоотологиялық маңызы бар.
Dermacentor ... ... ... ... ... түбі төрт бұрышты,
жотасында, екінші аяқ тұсында ... бар. ... ... жағы ... ... ... ... Сондықтан бұл кенелерді басқаларынан тез
айыруға ... яғни ... ... ... кенелері жылқы, ірі қара ... қой және т.б. ... ... ... Ал, ... және нимфа
сатыларында ұсақ кеміргіштерді талайды. Бұл кенелер жануарларға көктем және
күз айларында ... ... ... 2-3 ... аштыққа шыдайды. Бір
жылдың ішінде бір ұрпағы өсіп-өнеді.
Dermacentor marginatus үш иелі ... Олар ... ... ... ірі қара ... ... (қоздырғышы Anaplasma
marginale), қойдың ... (A.ovis) және ... ... ... ... ... ... ауруларын
тасымалдайды. Кененің бұл түрі Украина, Молдавия, Қырым, ... ... ... ... ... және Шығыс Сібірдің Оңтүстік
бөлігінде кездеседі.
Dermacentor pictus түрі де үш иелі ... Ол ... ... – ит ... ... ... canis), ірі қара малдың
анаплазмозын және жылқының энцефаломиелит ауруы және омбы геморрагиялық
қызбасының ... ... ... ... жататын түрлер Н.otophila және Н.longicornis
(Н.neumani). Бұл кенелердің тұмсығы қысқа, түбі төрт ... ... ... ... ... ... арт жағына орналасқан. Құрсақ жағында
қалқаншалары жоқ.
Н.otophila үш иелі, ол қойдың анаплазмоз ... ovis) және ... ... ovis) ... ... Бұл ... Украинаның
оңтүстігінде, Қырымда, Солтүстік Кавказда кездеседі.
Қазақстанның оңтүстік аймақтарында Н.punctata ... ... ... т.б. (1944) ... ... бұл ... қойдың бруцеллез ауруын
таратуда маңызы зор. Н.longicornis үш иелі кене, қиыр Шығыста ірі ... ... ... ... (қоздырғышы Theileria sergenti).
Rhipicephalus туысына жататын кенелер: Rh.bursa және Rh.pumilio. ... ... ... түбі алты ... ... бар, ... ... тесік артында, еркек кенелердің екі жұп анальдік қалқаншалары бар.
Rh.bursa – екі иелі кенелер, көбіне ірі қара мал мен ... ... ... үй және тағы ... онымен қоса адамға да жабысады.
Rh.bursa кенелері қойдың ... ... ... (Th.recondita)
және пиролазмозын (Р.ovis), сондай-ақ, ірі қара ... ... ... бұл түрі ... Қара теңіз жағалауында, Кавказда ... ... ... ... ... теңіз деңгейінен
2800 м биіктікке дейін кездеседі. Имаго фазасында қой мен ірі ... ... ... жабысады, бірақ негізінен жағырапиялық алқапқа байланысты
мамыр-шілде айларында белсенділігі күшейеді. Ал балапан ... ... ... ... күз ... дейін кездеседі. Олар қой кұлағының
ішкі жағына жабысып қанын сорады. ... ... ... түксіз жерлеріне
жабысады. Жылына бір ұрпақ ... ... ... ... ... бір ғана кене түрі бар – ... Бұл ... жайылым кенелерінің ішіндегі ұсағы, қоңыр түсті.
Тұмсығы қысқа, тұмсық түбі алты бұрышты, көздері бар. ... ... қара ... пироплазмозын, франсаиеллезін тасымалдайды. ... ... ... ... немесе трансовариалды жолмен келесі
ұрпаққа көшіп отырады. B.calcaratus кенелері ... ... Азия ... кездеседі. Бұл кене бір иелі. Малға ... 25-30 ... ... тойынып, тасалау жерге 2-3 күннен соң ... ... ... балапан-кенелер жануарларға жабысып, ... соң 4-6 күн ... ... ... Олар иесінің денесінен түспей 5-
10 күннен соң имаго (еркек немесе ұрғашы) фазасына дейін өсіп-өнеді. Толық
өсіп жетілуіне 2 ... ... ... ... жылы уақытында B.calcaratus
кенелері үш ұрпақ береді. Балапан ... 6-7 ... ... ... ... ... байланысты B.calcaratus кенелерінің саны жылдан жылға
азайып келеді. Бұл кенелердің ... ... тау ... ... ... жағдайлар бар жерлерде кездеседі.
2-сурет. 1,2 – Ixodes туысы; 3,4 – ... ... сол ... оң ... ... 1,2 – ... туысы; 3,4 – Hyalomma туысы
4-сурет. 1,2 – ... ... 3,4 – ... туысы
1.4 Иксодид немесе жайылым кенелерімен күрес шаралары
Иксодид кенелерімен күрес екі ... ... ... – олардың
шоғырланған жерлері – ... жою, ал ...... ... олардың биотобында күресу тиімдірек. Кенелердің көптеген түрлері
жүмыртқаларын жерге салып, ... ...... де сонда пайда
болатынын ескере ... сол ... ... ... көп ... шөп егіп,
жасанды жайылымға айналдыру ... ... ... ... көп ... ... ... өсімдіктер құрамы өзгереді, топырақтың
жылылық-суықтығы, ... ... ... ... ... кедергі
жасайды. Жайылымдарды жырту кейбір жерлерде Boophilus calcaratus, Hyalomma
scupense, Rhipicephalus bursa кенелерін жоюға ... ... ... ... ... ... ... өңірлердің биік тау жайылымдарында
иксодид кенелері ... ... ... жатқан орман белдеуінде де
кенелер өте сирек кездеседі. ... биік тау ... ... ... ... ең тиімді жолы. Малдарды таулы жайылымға топырақ
суығанда айдаған абзал. Себебі жол ... ... ... ... ... жол ... ... кене жабыспас үшін, оларды акарацид дәрілерімен
тоғытады.
Кейбір өңірлерде қойды қысқы жайылымдарға және одан ... ... ... тасиды.
Мал қораларында қалып қоятын Hyalomma anatolicum, H.detritum ... ... ... ... ... зор. Бұл ... мал қораларында
қыстап, қыс пен көктемде малға жабысып қанын сорады. Бұл кенелерді жою үшін
– олар ... ... ... ... ... тығындап,
кеміргіштердің інін бітеу, сондай-ақ қора маңындағы өсімдіктерді отап
тастау шарт. Сонан соң ... ... ... ... Ол ... ... пен ДДВФ ... 20 мл м3 мөлшерінде ... ... және ... ... ... ... 50 мл м3 есебімен шашады. Бұлардан басқа қораны ... ... ... 0,2% ... 200-400 мл м2 ... ... қораларға мал енгізу үшін оларды 3-4 сағат желдетіп, оттықтарын
тазалап, ыстық сумен жуу ... ... ... ... ... қыру
Акарицид дәрілерді жануарлар денесіне кене жабысардың алдында қолдану шарт.
Ол үшін неғұрлым әсері ұзаққа созылатын дәрілерді таңдап алу ... ... ... ... ... ... және ... сатыларына
тигізетін әсері әр қилы екенін ескеру керек.
Акарицидтерден мал уланып қалуы да мүмкін. Акарицидтердің әсеріне төл және
арық мал, ... ұзақ ... ... мал өте ... ... ... ыстығы да дәрінің теріден тез сіңуіне әсерін тигізеді. Сондықтан ... ... ... ... 1 ай ... буаз ... кенеге қарсы дәрі
қолдануға болмайды. Уланудан сақ болу үшін ... ... ... ... ... Әрбір дәрінің әсерлі заттарының (әз) ... ... ... ... Онсыз дәріні қолдануға болмайды. Акарацид дәрілер улы
болғандықтан оларды арнайы орындарда ... ... ... ... ... ... мұқият тексеру қажет. Мал ауруларымен ... ... ... ... ... ... жүргізгенде кене денеге
жабыспас үшін ... ... кию, ... жұмыс істегеннен кейін денені
қарап шығу және т.б. сақтық ... ... ... ... ... жою үшін ... дәрілерді бүрку арқылы немесе сол дәрілермен
тоғыту арқылы дәрілеу жұмысы ... Ірі қара мен ... ... ... ... ... ... жасалады. Тоғытпа кірпіштен, тастан, темір
бетоннан ... ... ... Қой тоғытатын тоғытпаны ферма ... ... ... ... ... ... оған мал тоғытылған сұйықтықты
ағызып, біртіндеп жерге сіңіртеді. Малды тоғыту үшін акарацид ерітінділері
мен ... ... ... ... ... ... үшін 0,2% бензофосфат, 0,5% циодрин,
0,15% дурсбан эмульсияларын әрбір 7 күн сайын, әр жануарға 1-3 л ... ... Жеке ... ... ... ... әр малға 60-
80 г есебімен қолданады.
Қойды ... ... ... Ол үшін 0,2% ... ... 0,1% ... акарацидтермен әрбір 9-10 күн сайын шомылдырады.
Суық ... ірі ... Hyalomma ... ... кенелер кездеседі. Оларға
қарсы севин дустын пайдалануға ... ... ... емдеу сыртқы аула
ішінде жүргізіледі. Оны арнаулы дайындықтан өткен және арнаулы киімі, көз
әйнегі, қолғабы және ... ... ... бар ... ғана жүргізеді. Дусты
әуелі сеуіп, сонан соң оны кенесі бар жерлерге ысқылау ... ... ... 300-400 г дуст ... ... ... ... дәрі түсіп қалу
үшін оларды 1-2 ... ... ... ... Ауыл ... малдарының пироплазмидоздары
Ауыл шаруашылық жануарларының пироплазмидоздары-қоздырғыштары организмдегі
эритроциттерді және басқа торлы эндотелий ... ... ... бір ... тобы. Қоздырғыштары ауру малдан сау малға кенелер арқылы
жұғады, яғни бұл ... ... ... табылады. Аурулардың осы
тобына тән белгілер: дене ыстығы көтерілуі, қан ... ... ... ... және қарын-ішек жолдары қызметінің бұзылуы.
Пироплазмидоздардың эпизоотологиясы. ... ... ... үш буын бар. ... буын-қоздырғышпен
инвазияланған жануар; үшінші буын – ... ... ... ... буын ... кене. Пироплазмидтер бірінші буынан – донор-жануарлардан,
екінші буынға – тасымалдаушыларға, ал олар ... ... ...... ... – реципиенттерге беріледі. Соңғылар инвазияны қабылдап
алып, тасымалдаушылар үшін донор-жануарларға айналады да, ... соң ... ... ауру ... Бұл ... ... ... осылай
ұштасып, ауру қоздырғыштары осылай жылдан-жылға жануарлар мен тасымалдаушы-
кенелер арасында, эпизоотиялық тізбектің бір буыны ... ... ... Бұл тізбектің ең осал буыны – жайылым (иксодид) ... ... ... ... бар ... ғана өмір ... ... олардың биотоптарын мелиорация шараларымен жою қажет.
Көп жылдар бойы пироплазмидоздардың эпизоотиялық ерекшелігін зерттеудің
негізінде ... ... ... ... оның ... және ... күрес шараларын тиімді жүргізуге
мүмкіншілік берді. Барлық территориялар төрт алқапқа бөлінеді:
1. Сау алқап – мұндай жерде ... ... не ауру ... ... тасушылар болмайды.
2. Қауіпті алқап – мұнда паразит тасушы жануарлар болмағанымен ... ... өмір ... ... ...... алқапта ауа райының жағдайына байланысты
кенелер саны шұғыл өзгеріп отырады. ... ... ... жыл сайын әр
түрлі қоздырғыштармен «қайта зақымдап» отырады. Осындай жерлерде жыл сайын
жергілікті және ... ... ... мал ... ауру ... алқаптың территориясы әдетте үлкен емес (өзен жағалаулары,
бұта шоғырлары, жыртуға қолайсыз жерлер және т.б.). ... ... ... ... және пироплазмозға бейім ... ... ... ... да кенеге қарсы жүргізілетін шаралар табысты нәтиже
береді.
4. Жасырын алқапқа аумағы өте кең, жері ... ... тән, ... ... үшін ... ... ... бар. Мысалы, Boophilus
кенелері тасымалдайтын ірі қара малдың бабезиидоздары үшін ... ... ... өзен ... және ағашты- бұталы жерлерде
болады. Бұл алқапта ауру ... ... ... ... ... яғни ... ... премуниция барлығы байқалады. Малдың төлі,
әдетте, ешбір белгісіз ауырады. Премунициясы жоқ, ... ... ... ... ... ... ауырады.
Пироплазмидоздар – жылдың жылы, жайылым кезеңінде ғана ... ... ... олар жайылым аурулары қатарына жатады.
Ауыл шаруашылығын қарқындандыру ... ... ... ... ... тың жіне ... жайылымдарды
игергенде ауру тасымалдаушы кенелердің мекені әрі қысқарып, онымен қоса
эпизоотиялық алқаптардың саны да азаяды.
Пироплазмидоздардың ... ... ... қою үшін ... ... ... одан паразит табылғанымен, оған диагноз қойып,
арнайы ем ... ... ... ... Себебі, паразит оны тасымалдаушы
мал қанында да кездесе береді. Сондықтан ... ... ... ғана ... ... Ол үшін ... эпизоотологиялық
деректерді, ауру белгілерін, патанатомиялық, зертханалық зерттеулерді ... ... ... деректерін жинағанда малдың ауырған уақыты ... ... ауру ... ... ... ... ... ауру
барысының ұзақтығы есепке алынады.
Сонан соң белгілі бір аурудың эпизоотологиялық ... ... ... ... ... кездесетіні мәлім, мұндай ... ... және ... ... бір ... ... ... өткен жылдары осы жайылымдық алқапта болған- болмағанын білу қажет.
Сондай-ақ, пироплазмидоздар ... ... ... жылы ... ғана
кездеседі.
Сау алқаптан әкелінген ересек мал пироплазмидоздардың ауыр ... ... мал ... ... ... ... ... мен асыл тұқымды малда бұл
ауру ауыр түрде өтеді. Зебу тәрізді мал инвазияның ... ... ... аз ... ... бар ... малдан туған төл ересек малға
қарағанда жеңіл түрімен (егер оның ... ... ... ... Бірақ,
негізінен күшіктерде пироплазмоз ауруы өте ауыр түрде өтеді. Бұл уыз ... ... ... ... ... ... берілмеуіне
байланысты. Алғашқы алынған премуницияны ұзарту үшін төл мен ... ... ... ... ... ... ... тиісті.
Аборигенді (байырғы, жергілікгі) малдар бұл аурумен ... ... ... Әр ... ... тән ... бар. ... және дене ыстығының ... ... ... ... ... ... қабықтары күйінің де маңызы аз емес
(бозаруы, сарғыштануы, қанталауы). ... ... ... ... ... атониясы сияқты белгілер малдың бабезиидтерге шалдыққанын
көрсетеді.
Аурудың ... ... ... ... ... ... аурулардың
белгілеріне көңіл аудару шарт. Малда демікпе, өте қатты ... ... ... ... ... мал топалаңының күдігін
тудырады. Дене ыстығы қалыптағыдай болып ... қан ... ... тудырады.
Патологиялық – анатомиялық зерттеулер. Өлексені ашып-сойғанда талақтың
тұрқына, ұлтабардағы, сірі ... және ... ... ... Қуықтағы несептің түсін айыру қажет. Топалаңнан ажырату үшін
қанның түсін және ұю ... ... ... ... ұлғаюы, қанның қызғылт-
қызыл түсі, гемоглобинурия бабезиидоз ... ... ... ... ... ... ... болады. Жылы кезеңде
ұзақ уақыт жатып қалған өлекседен алынған қанда бабезиидтер мүлде болмайды
немесе ... ... ... (дөңгелек пішінді). Бабезиидоздармен ауырып,
айрықша препарат енгізгеннен кейін өлген малдан алынған қан жағындысында да
паразиттер табылмауы мүмкін.
Зертханалық ... қан ... ... ... ... аурулары
қоздырғышын табу үшін қан жағындысын аурудың бас ... және оның ... ... ... ... ұшін ... ... алынған қанның ең
бірінші тамшысын пайдаланады. Жағындыны Романовский әдісімен бояйды. Қанда
паразиттің бірен-саран ... ... ... ... жағдайда
(нутталиоз, пироплазмоз), оның этиологиялық себебі емес, тасымалдаушы
екендігін көрсетеді. ... ... ... ... ... тұрқы мен пішініне және олардың боялуына
көңіл аудару шарт. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... жағдайларда қосымша зерттеулер жүргізіледі:
эритроциттер мен лейкоциттер саны ... ... ... (СОЭ) ... және т.б. ... және ... анықтау үшін комплементті ... ... ... екі топ ... ... ... және
тейлериидоздар.
1.7. Ірі қара пироплазмозы
Ірі қара пироплазмозы – Piroplasma ... деп ... ... жіті ... Ол ... ... сарғыштану мен гемоглобинурия
белгілерімен қатар жүрек-тамыр, ас қорыту және жүйке ... ... ... ... ... ... ... цитоплазмасы
көкшіл, ядросы қызғылт түске боялады. Әдетте ... ... бір, ... одан да көбірек паразит болады. Паразит пішіні алмұрт, дөңгелек,
сақина тәрізді және ... ... ... ... ... ... ... эритроцит ішінде сүйір бұрыш ... ... ... ... 6 мкм ... ... алмұрт
тәрізділерінің тұрқы 4,5 мкм-ге дейін. Аурудың бас кезінде дара, кейіннен
жұптасқан ... ... ... ... әрі ... байланысты,
зақымданған эритроциттердің саны тез ... ... ... ... 40%-ке ... өсіп дамуы. Эритроцит ішіндегі пироплазма жыныссыз екіге
бөліну арқылы ... ... ... ... ... ... ... әдісімен көбейеді. Пироплазмалардың тасымалдаушысы –
бір иелі Boophilus calcaratus, екі иелі ... bursa және үш иелі ... punctata ... ... ... ... ... жолмен тасымалдайды. ... ... ... ... ... сатысында, ал H.punctata, R.bursa кенелері
имаго ... ... ... ... ... ... Оңтүстік
бөлігінде таралған. В.calcaratus кенелері негізінен Оңтүстік Қазақстанда
кездеседі. Олар көбінесе ірі ... ... ... да, басқа түлікке сирек
жабысады. Жайылымда олар 35-40 күн өмір сүріп, ... ... ... ... 2-3 апта ... алты ... ... кенелер дамып шығады. Олар
жұмыртқадан шығысымен ірі қара денесіне жабысып, паразиттік өмір ... да, 3-4 апта ... ... және ... ... ... ... В.calcaratus кенелері үш ұрпақ беріп үлгереді. Осыған орай Оңтүстік
өңірінде ірі қара мал ... ... 3 рет ... ... Бірінші
рет көктемде-сәуір, мамыр айларында, пироплазмоздың бұл ... ... ... ... ... Екінші рет жазда шілде-тамыз айларында ауру кең
етек алып, өлім-жітім көбейеді. Үшінші рет күзде-тамыз ... ... ... ... дейін байқалады. Бұл кезде ауру мал арасына көбірек
тарайды.
Ірі қараны жасанды жайылымдарда, ... ... ... ... ... ... баққанда пироплазмоз ауруы болмайды, себебі
бұл жерлерде жайылым кенелері жоқ.
Boophilus calcaratus ... ... ... ... ... ... кездеседі.
Ауру белгілері. Пироплазмоздың жасырын кезеңі 14-24 күн. Бір жасқа дейінгі
төлде және жергілікті малда пироплазмоз әдеттегіден жеңілдеу өтеді.
Ауруға ... ірі қара ... ең ... дене ыстығы 41-42°С дейін
көтеріледі де, осы ... ... ... ... ... мал ... Жемге сылбыр қарап, қатты шөліркейді. Сауын сиырдың сүті азаяды.
Тамыр соғуы минутына 100-120-ға дейін шапшаңдап, ... ... ... ... Ішектің жиырылып-созылуы аурудың алғашқы 1-2 күндері күшейеді,
көздің кілегей кабығы алғашқыда қызарады, сонан соң бозарып, ... ... ... ауру мал ... ... ... көзінен жас
жиі ағады. Жем мен суға сылбыр ... ... ... жем ... ... ... сирейді. Несеп алғашында сары түсті, аурудың жіті
түрінде 2-күннен бастап-ақ ... ... ... ... ... ... қосылады, 3-4 күннен соң ауру ... ең ... ... Бұл ... мал қатты күйзеледі, жем-судан бас тартып,
жатып алып тісін қайрайды. Мес қарын қозғалуын мүлде қояды ... өте ... ... соғу ... ... ... ... түсті, жиі және
аз мөлшерде шығады. Осы ... 5-7 ... ... мал өлім-жітімге
ұшырауы мүмкін. Егер күтімі жақсы болып, ауырған ... ... ... ... ... ауру белгілері бірте-бірте қайтып, ... ... ... Бірақ ауырып сауыққан малдың қаны бірден
толыға қоймай, 2-3 айдан кейін ғана бұрышы қалпына келеді.
Малдың ... ... ... ... күн ... көп ... ... жерге айдағанда жиі кездеседі.
Өлекседегі өзгерістер. Кілегей және сірі ... ... ... және ұсақ ... тәрізді қанқұйылған. Сөл бездері ұлғайған. Талағы
қызыл-қышқыл түсті, үлкейген, үстіңгі жағы қанталаған, ... ... ... ... ... ... ал кейде сары ... ... ... қыртыс қабаты мен жұмсақ ... ... ... әдетте қоңыр-қызыл, сирек жағдайда қоңыр-сары түсті
несепке толы. Жалбыршағы әдетте ... ... жемі ... жентектелген.
Өкпесі, өлексенің жатқан жағынан ісінген. Бронхтарында көпіршіген ... ... зат бар. ... ... ... үсті ... және сызықша
тәрізденіп қанталаған. Жүрек еті оңай ... түсі ... әр ... ... бар. ... ішкі жағы қанталаған, ішінде қан ұйыған.
Диагнозы. Пироплазмоздың эпизотологиялық деректерін ... ... ... ... және аталған кенелердің мал денесінен табылуы, өткен
жылдарда осы аймақта аурудың кездесуі еске алынады. Ауру малды ... дене ... ... қан ... ... қабықтарының
сарғыштануы және гемоглобинурия сияқты белгілерді ... ... қан ... ... ... ... қызыл түсті қанға толуы және
жалбыршықтың ... ... ... қан ... ... ... ... және ауру белгілерін анықтау, қанды
микроскопиялық зерттеу ... ... ... ... қойылады да,
оның негізінде кажетті ем қолданылады.
Пироплазмоз кейде ... ... және т.б. ... араласып
кездесуі де мүмкін. Егер пироплазмоз қараталақпен ... ... ... ... нәтиже бермейді де, мая тез арада өліп қалады.
Лептоспироздың ... ... ...... Бірақ
лептоспирозда дене қызуы қалыптағыдай, кілегей қабықтарының сарғыштануы өте
анық, майтұмсық зақымданады, талағы ... ... бен ... білінген жағдайда, дәрі күшімен ... ... және ... ... бірақ қызыл түсті несеп шығуы ... ... ... қосымша зерттеулер жүргізу шарт.
Емі. Ауру мал жайылымға ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қажет. Рационға сүт сары суын немесе жаңа
сауылған сүт қосуға ... ... ... ... ... ... ... ескеру қажет. Ол үшін арнайы химиялық
препараттарды және ... ... ... ... ... ... алдын алу үшін алдымен симптоматикалық ... ... ... ем ... ... инвазияда жақсы нәтиже беретін
азидин (беренил) және диамидин дәрілері.
Азидинді ауру малдың барлығына (қатты ауырған ... ... доза ... ... ... ... етке 3,5 ... мөлшерінде 7% ерітінді түрінде
егеді.
Диамидин тері астына немесе бұлшық етке 1-2 ... ... 7% ... ... Ем ... ... оның емдік әсері 10-14 сағаттан
кейін байқалады, ал нәтижесі келесі күні (24 сағ) ғана ... ... ... ... ... ... ... мөлдірленеді, сондай-ақ жем
жеп, су іше бастайды. Егер малдың күйі ... дене ... ... ... қаны ... Ауру ... ... емі
осы әдіспен қайталанады. Егер паразит табылмаса, қосымша клиникалық зерттеу
жүргізіледі.
Профилактикасы. Ауру малды міндетті түрде арнайы дәрілермен ... ... ауру ... ... ... ... ... табында
аурудың алдын алу үшін химиопрофилактика жасау үшін ... ... ... ... ... ... дәрі ... дәрілердің
әсерін ұзартады. Егер мал бастапқы жайылымда қалатын болса, осы емді 10-14
күннен соң қайталау қажет.
Химиялық ... ... ... ... ... ... күрес
жүргізу орынды. Олармен күрес әдістері «Мал ... ... ... Зерттеу нысаны мен әдістері
2.1.Материалдар және зерттеу тәсілдері.
Морфологиялық және ... қан ... ... 25 бас ... 25 бас ірі қара ... ... ... малдардың жағдайлары
ауыртпашылық күші жүріп қатерде болады.
Ауырған малдарды емдеу және алдында, өлерде және дәрі – ... ... және ... да зерттеу жұмыстары тоқтатылған жоқ, әрине оларды
тұрақты бір жерде ауырғаннан соң емдеп, толық клиникалық ... ... ... ... ... ... ... мен эротроциттерін санап қамал түрінде
жүргізіледі. Әрине әр бастың өзінен алынған қан барысында.
2. Гемоглобин ... ... ... Ал ... қоры ... хлорлар – Рутняк, қан – Хотедорн және
Трен тәсілдері анықталады.
қан тексеруге тұру және сау ... күре ... ... ... ... зерттелінеді.
Барлығы 1,500 морфологиялық және биологиялық қан тексеріледі.
Ауру малдардан жағынды (мазок) жасалынып олар ... ... ... ... бекітіп кейін Роповок Гимза әдістерімен боялып объективті ... ... ол ... 100 бақылау көрсеткіш алғанда есептелінеді.
Ауырған малдарды комплексті емдеуде мынадай дәрілерді қарастырдық:
Қант В12 етке ... тері ... ... 1-2гр, ... 5-10мл ... ... ... және глюкоза малдардың аузына араластырып салады. Ал В12
кофейн бензонот ... ... ... ... бұны үш ... ... бірінші ауырып түскен малға
№ 1№1, №2, №3 комплекс бұдан төрт ... бір ... ... және ... ... 2 ...... және аскарбин қышқылы, бұл коплексті
салғаннан кейін, ауыз арқылы сүт және су беріледі.
Өте ауыр, қан ... ... №2 ... ... ... ... мынандай құрамннан -4 Х глюкоза және де аскорбин қышқылы қан тамырына
жіберілді. Комплекстер ақуыз малдарға үш ... ... ... ... – алу ... ... көлеңке, салқын жержде ұсталынып далаға шығарылмайды. Іштері қатқан
жағдайда шаубер тұзы.
Гемоспоридиз алдын – алу үшін төрт жыл ... ... ... ... 1500 бас берілген гемоспоридин нажин дәріленіп
аптасына бір рет хлордан севин препарттармен ... ... ... ... ... қойлар, сиырлар, жергілікті және Әулие ата ... ... ... ... ... Шаян, Сайрам
ауцдандарында гемоспоридиоз, тейлериоз ауруларымен ауырған ірі ... ... өте қиын әрі ... дәрігерлік есеп беру қарасақ ірі қара мал 80% көбі ... ... ... жер бетінде, оның ішінде республикамызда да жыл өткен сайын
адамның өмір сүру ортасының жағдайы қиындап, осы ... ... ... ... өміріне тікелей қауіп төндіретін
қылмыстар азаймай ... Жер ... сол ... ... да,
экология нашарлады.Адамдардың жарақат алуы көбейіп келеді, жыл
сайын жүздеген адамдар қаза ... ... ... алып, мүгедек
болып жатыр.
Міне, осы қиын ... ... ... өздері-ақ азайтуына
болады. Ол үшін сақтық және өмір-тіршілік қауіпсіздігінің ... ... ... ... отыру керек. Адам шығынының
болып ... бір ... ... ... жарақатының аурлығы
емес, дер кезінде және ... ... ... ... ... ... тұр.
Қазақстан Республикасының әлеументтік саясатының бірден бір негізгісі,
еңбекті қауіпсіз ұйымдастыру болып табылады. "Еңбекті қорғау" - құқықтық,
техникалық, ... және ... ... ... табылады. Ол
негізінен еңбектің қауіпсіз болуына бағытталған.
Қазақстан Республикасының Кониституциясында "Еңбекті ... ... бір ... ... ... ... ж. ... Қазақстан Республикасының "Еңбек
қауіпсіздігі және еңбеті ... ... ... Бұл ... ... ... ... құқықтық жағын қарастырған. Бұл заң
өнеркәсіптегі қауіпті жағдайлар мен ... ... ... ... саясаттың негізі болып табылады.
2. Қазақстан Республикасының "Өрт қауіпсіздігі" заңы 22 ... ж. ... "Бұл заң ... ... ... ... қатынасын реттейді. Қазақстан Республикасында өрт қауіпсіздігі
адам денсаулығы мен өмірін, ... ... және ... ... ... ... ... бөлігі болып есептеледі.
3. ҚР "Халықтың радиациялық қауіпсіздігі" туралы заңы 1998 ... ... ... Осы заң ... ... ... ... әсерінен қорғау мақсатында оның радиациялық
қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ҚР ... ... заңы 1999 ... 10 ... жарияланған. Осы заң
азаматтардың Қазақстан Республикасындағы еңбек бостандығына кониституциялық
құқығын іске асыру ... ... ... ... ... ҚР Атом энергиясын пайдалану туралы заңы 1997 жылдың 14 ... Осы заң атом ... ... ... ... ... және адамдардың денсаулығы мен өмірін
сақтауға бағытталған.
6. Өнеркәсіптің түрлі салаларында пайдаланатын ... ... ... ... шыққан санитарлық нормалар, ережелер, стандарттар жинақтары.
"Еңбекті қорғау" курсы еңбекті ... ... ... ... ... ... - техникалық пән болып табылады және
келесі бөлімдерден тұрады: еңбекті ... ... ... қауіпсіз
техникасының негізі; өнеркәсіптердегі өндірістік және еңбек гигиенасы; ... ... ... ... ... - адамдардың өліміне, олардың денсаулығына, қоршаған ортаға
және шаруашылық объектілеріне зардаптарға, маңызды материалды ... ... ... әрекеті мен жағдайларының бұзылуына әкеліп
соқтыратын апаттар, ауыртпалықтар немесе қирау нәтижелерінде пайда болған
белгілі бір территориядағы жағдай.
Табиғи және ... ... ТЖ ... ... шараларға мыналар
жатады:
- ТЖ пайда болуына әкелетін аппаттардың қауіпі туралы ... ... ... ... ... ... тұрғындарды мен мамандарды оқыту, білімдерді насихаттау, ТЖ
саласындағы сақтық шаралар.
ТЖ бойынша бөлімнің территориялық тобы ТЖ бойынша министрлігінің талабы
бойынша ТЖ орнына тез әсер ету және ... үшін ... ... ... ... деп ... өз қолдарымен
жасалып жатқан апаттар мен қирауларды айтады. Оның ... ... ... ... ... ... ... т.с.с);
- көлік жүйесіндегі апаттар;
- түрлі жарылыстар мен өрттер (өндіріс орындарында, мұнай, ... ... ... ... ... және ... ... денсаулыққа әсерін басқару және бағалау.
Қазақстан Республикасында аудандар бойынша мүйізді ірі қара ... ... ... әкеп ... Мал ... ... шықанынан ауруға
шалдығады, қан арқылы шығатын бұл аурудың өлім – жітімі орта есеппен
ересек малдарда 65-70%, ал ... ... 80%-ді ... ... ... ... зерттегенде бұл екі түрінің ерекшелігі әлгінде
айтқандай болмай шықты. Солманың бұл екі ... ... және ... түрлерінің ауысып отыруына қарағанда тейлерия мутанс паразитінің
Қазақстанда өз ... жеке ... ... ... тек ... ... яғни тейлерия аннулятаның бір түрі екендігі байқалады.
Эпизоотологиялық зерттеулердің және Қазақтанның түрлі ... ... ... ... ... ... республикамызда
тейлерийдің зиянды бес түрі анықталған. Соның ішінде аса зиянды түрлерінің
Шымкент және Қызылорда облыстарының шаруашылықтарында таралғаны байқалады.
Солтүстікте қан сорғыш паразиттердің ... ... де ... ... ... ғана байқалады.
Тейлерийдің зиянды түрлерінің әр түрлі екендігін әрқашан естен шығармау
керек. Зияны кемдеу ... ... ... ... түрі ... ... ... Өйткені онда мал солма ауруына қайта шалдығады.
Ауру Гиалломма туысына жататын жайылым кенелері (көбіне Гиалломма детритум
және анатоликум) тасымалдайды. Кененің сілекеймен паразит мал ... де, ... және ... мен ... ... ... өсіп - ... көбейе
бастайды. Кейінірек бұл парзит бөлшектері ыдырап, қанның қызыл
түйіршіктеріне енеді.
. Мүйізді ірі қараның тейлериозбен ауруының ... ... ... және ... ... ... кешенді
жүргізу қажет.
4. Шаруашылық субьектілерінің басшылары аурудың тасмалдаушылары-
кенелермен жанасуын болдырмайтын ... ... ... қажет, ол
үшін:
1) ауыруға бейім ... ... таза ... ... ... ... қолайсыз пунктте немесе шаруашылық субьектісінде
бейім малдарды қорада және ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік-аумақтық бірліктің мемлекеттік ветеринарлық
инспекторы келесіні ... ... ... ... ... немесе шаруашылық субьектісінде сол
жердің эпизоотиялық жағдайын ... ... ... қарсы және
тейлериозға қарсы кешенді шаралар жоспарын жасайды;
2) сол жерде мекендейтін ... ... ... ... ... ... олардың малдарды щағу ... ... ... ... жою шаралары
6. Тейлериоз анықталған қолайсыз пунктте немесе ... ... ... ... ... ... рұқсатынсыз малдарды қайта топтастыруға
және енгізуге ... Мал ... мен ... ... ... өңдеу үшін, сондай-ақ
тейлериоздың алдын-алу мен оны ... үшін ... ... препараттардың мемлекеттік реестрінде тіркелген
ветеринарлық ... ... ... ... ... ... ... қарсы өңдеуді жергілікті жердің температуралық
шарттарына және кенелердің белсенділігіне байланысты жетісіне ... ... ... екі ... бір рет қазан-қараша
айларында және ... бір рет ... ... ... Наурыз-қыркүйек айларында малдарды өңдеу үшін дымқыл әдісті
қолданады, шашу ... ... ... ... ... мүйізді ірі қара, жылқы және ... ... ... ауру ... ... ... ... және
азықтандыру жақсартады. Рационға жаңа шабылған шөпті немесе жақсы
пішенді (қажетінше) және ... ... ... ... комбикорм) қосады. Малдарды тәулігіне үш реттен кем ... ... ... дене ... жоғарылауымен өтетін аурудың
ауырлауы кезеңінде рационнан концентрацияланған жемдерді алып ... ... ... ... бастап симптоматикалық және
патогенетикалық заттар ... ... ... ... ... талдау.
Шаруа қожалығындағы рационалды санитарлық-техникалық жағдайларды
жасау - маңызды мәселе, еңбек ұжымдарының денсаулығы, қауіпсіз ... ... және ... ... ... Өндірістік бөлмелерге
жұмыс орындармен зоналарға, (сонымен қатар микроклиматқа койылатын жалпы
санитарлық-техникалық талаптар санитарлық нормалары мен ережелерде және
өнеркәсіпті ... ... ... ... ... алаңын халық орналасу орының дамуын негізгі жоспарынан таңдап
алынды. Алаңның өлшемдері санитарлық-құрылыстық нормаларына және
өнеркәсіпті мүмкін болатын ... ... ... келетін өлшемдер алынды.
Алаң құрғақ, суға батпайтын, күнмен жарықтанатын, табиғи желдетілетін, беті
салыстырмалы тегіс және ағынды суға бұрылатын судың қасында орналасқан
Көліктің ... ... ... ... ... және ... ... бірге өртке қарсы қорғаныс шарттарын орындау арқылы қамтамасыз
етілген.
Санитарлық зонада өндірістік зиянды қалдықтарды шығармайтын және ... және өрт ... ... ... бар өнеркәсіптер
орналастыруға рұқсат етілмеді. Шаруа қожалығы жұмысшыларының еңбегін
қорғауда шығатын есігін, өтетін жолдар мен алаңдардың жоспары мен құрылысы
дұрыс болуы өте ... ... үшін осы ... ... ... ... ... шаралар мыналар
Олар құрылыс, эксплуатационды, санитарлық-техникалық және өртке
қарсы талаптарға,жер сілкінісі сел басу ... т.б. ... сай ... Мал ... қора ... ... 500 м қашықтықта жері аударылып
тасталған; себебі- өрт қораға өтіп ... ... Егер мал ... өрт бола ... ... ... ... алып шығатын
артықша есіктер жасалынған.
3) Өртті өшіретін су қондырғылары құрылып қойған (үлкен шамамен 5т-10т су
бөшкелері)
4) Сонымен ... өрт ... ... ПГ-50, ПН-100 ... ... ... Арнайы өрт сөндіру орны жасалған онда құм, ... ... мал ... ... және сол жердегі тұратын адамдардың
үйлері болсын барлығыда түгел ... жер ... ... сай ... Мал ... ... салынар алдында қабырғалары арнайы өлшеулермен
жасалынды.
3) Жер сілкінісі болған жағдайда сол жердің ... мен ... ... ... үшін арнайы алаңқайлар жасалынды сол маңнан.
4) ЖТП-жылдам ... ... ... салынған.
3.4.Жобаланатын өндірісті қауіп-қатер дәрежесімен топтастыру.
Жобаланған ауылшаруашылық кәсіпорындарын, ғимараттар мен басқа құрылыстарды
келешегі бар елді мекендердің өндірістік аймақтарына салу ... ... үшін жер ... ... ... ... ... жобалық шешімдерге толық келісімнің барлығына жобаға заказ
беруші жауап береді.
Жерге қойылатын талап; Таңдап алынған жер құрғақ, сәл биіктікте, тасқын не
нөсерлі ... соң су ... ... ... Ол жер аймағына күн сәулесі
мол түсіп тұруға және желдетіліп тұратын, сондай-ақ, Осындай орында қатты
желден, құм дауылынан және ... ... ... ... ... Таңдалған
жердің топырағындағы дымқыл кемінде 5м тереңдікте болғаны жөн. Сонымен
бірге ол жер ... ... сай ... 5м ал су қысымымен шығатын
қабаты 12 метрден артық тереңдікте орналасқан және ауыз суы жеткілікті болу
керек. Ветеринарлық-санитариялық ... ... алып ... ... үшін ... қойылатын басты талап ол жерден бұрын жұқпалы аурулардың
болмағандығы.
3.5. Санитарлық-техникалық ... ... ... ... ... микроклимат өлшемдері технологиялық процестің
жылу физикалық ерекшеліктеріне, жылу жағдайына, ... ... ... ... ... ... Өндірістегі микроклиматтық жағымсыз
әсерімен күрес технологиялық, санитарлы-техникалық, дәрігерлік-
профилакториялық шаралар бойынша жүргізіледі. Жоғары температурадағы
инфрақызыл сәулелердің әсерінен мынадай технологиялық ... ... ... процесті жаңасымен ауыстыру, басқару ара қашықтықтарын
сақтау.
Жылу таралуының төмендетудің мынадай түрлері бар: жылу ... ... жылу ... ... ... ... ... герметизациясы (ауа шығаруы); жылу жұтатын жылу айдайтын
экрандар пайдалану; желдеткіш системаларын пайдалану; қорғауды жекеленген
заттарын пайдалану.
3.6.Технологиялық жабдықтардың техника қауіпсіздігі.
Технологиялық ... ... ... ... ... технологиялық
процесстерді ұйымдастыруда, еңбектің өнімділігін көтеруде және оны қорғауда
елеулі мәні бар. Жабдықтардың орналасуы жайлы және эксплуатацияға ... ... ... ... ... ... ету үлкен мәні бар. Ол
өнеркәсіпті ішерлік сумен қажеттігін, шаруашылық-гигиеналық, өндірістік
және өртке қарсы мақсаттарды қамтамасыз ету керек.
Барлық өнеркәсіптер ... ... мен ... ... ... ағынды
суларды қабылдауға, айдап шығаруға, зарарсыздандыруға арналған
канализациялық құрылыстар, сонымен қатар оларға арнайы аймақтар бөліп ... ... жоқ ... есік ... ... ... шұңқыр істелінеді, олар эксплуатацияда қауіпсіздік ережесін және
санитарлық-гигиеналық нормаларды сақталып жасалады.
Өндірістік және қосымша бөлмелерде жарықтандыру, жылыту, желдету және ауаны
кондиционерлеу ... адам ... ... және ... көмектесетін ауа ортасының оптимальді параметрлерін қамтамасыз
етеді.
3.7.Электр қауіпсіздігі.
Шарушылықта Электр жүйесі құрылған.Ескірген электр желілері ... ... жаңа ... ... сай желілермен қайта жасалды.Егер
шаруашылықта жарық болмай қалған жағдайда жарықтың жасанды көздерін
пайдаланады.Ол үшін ... ... ... ... ... шамдар пайдаланылады.Ал қызу шамдарының бірнеше түрлері
қолданылады 1-вакумдық 2-газдық 3-айналы.
3.8.Өртке қарсы сақтық шаралары.
Өрттің дер кезінде ... ... ... дер ... көп ... ... жанып жатқан ғимараттан тез
шығарудыңда маңызы зор.Осындай жағдайда келесі сақтық ... ... ... жатқан өрт туралы хабарлама беру. Өртті байқаған сәтте ғимараттағы
адамдарға тез хабар беру ... ... ... жану ... ... өрт
сөндірушілерді 01-телефоны арқылы хабардар еткен жөн.
2-Адамдарды құтқаруға әрекет жасау. Өрт сөндірушілерді шақыру мен қатар оны
сөндіруге әрекет ету ... ал егер ... ... ... ... көшіруге қимыл жасау керек.
3-Заттар мен жануарларды эвакуация жасау.Заттардың құрып кету қаупі туған
кезде, оларды өрттен шығара бастауға адамдарды ... соң ... ... ... өрт ... ... кесірін тигізбеуі қажет.
4-Өртті өшіру.Өрт сөндіру құралдары.Оған мына құралдар жатады.
-судың ағын,шашыраған және бу түрін пайдаланатын құралдар;
-химиялық жіне ауа-механикалық ... ... және ... ... ... ... арнайы флюстер.
5-Егер өрт сөндіргіш жоқ болса, үй тұрмыс ... ... бар ... әрі ... ... ... ... затқа ауа жібермеу үшін пайдаланылады. Жанған жерді тез
жауып, от өшкенше басып тұру керек.
3.9.Төтенше жағдайларда.
Төтенше ... ... ... ... ... қызметпен,қаражатпен жоюға мүмкіндік бермейтін, ол
үшін әдейі материалдық, ... ақша ... және адам ... талап
ететін жағдай.Төтенше жағдайлар өз кезегінде екіге бөлінеді 1).Табиғи
сипаттағы төтенше ... ... ... ... жер сілкінісі,су
тасқыны, өрт,сел ,қар көшкіні,опырмалар,қар басу, дауыл,су басу т.б.
Ал 2)-нші техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар.Техногендік сипаттағы
төтенше ... ... ... өз ... ... жатқан апаттар
мен қирауларды айтады.Оның түрлері –Өндіріс орындарында болатын апаттар,
көлік ... ... ... жарылыстар мен өрттер (өндіріс
орындарында, мұна,газ құбырларында, энергия жүйесінде,комуналдық жүйеде).
Апаттардың болуы,адамдардың еңбек тәртібін сақтамаушылығына, ... ... ... ... ... дәрежеде білімінің жетіспеушілігіне,
техниканы және оның қауіпсіздік ережелерін жете меңгермегендігіне
байланысты. Міне осылар ... ... ... ... ... улы не радиоактивті заттармен улануға алып келіп соқтырады.
Тіршілік ... ... ... ... ... ... ... Автор-Арпабеков .С.
2) Ветеринарлық гигиена.Автор-Ж.Мырзабеков. П.Ибрагимов.
IV. Қоршаған ортаны қорғау.
4.1. Кіріспе.
Қоршаған орта барлық. материалдық игіліктердің қайнар көзі. Оның байлықтары
(жер, су, ауа, ... ... мен ... ... ... бері ... баласының бар барлық мұқтаждықтарын өтеп келеді. Қоршаған ортаның
барлық сыйы біздің қоғамымыздың ... ... үлес ... ... ... көзі.
Адамның іс-әрекеті нәтижесінде ... ... ... ... ... ... Қазақстанда бұл айқын байқалады '
Біз өмір ... ... ... - ... ... ... өркендеген
заманы. Алуан түрлі механизмдер мен машиналарды ... көп ... ... ... ... ... ... қоршаған орта
компоненттерін жер бетінен мүлдем жойып ... ... ... да ... орта ... ... проблемалары үнемі алға
қойылады. Қоршаған байлығын қорғау жөніндегі ... ... ... ол ... ... ... жүргізілетін, ұзақ мерзімдік,
шаруашылығы-ның ... ... ... ... зор ... бар ... отыр. Өйткені, қорыта келгенде қоршаған компоненттерін ... ... мен ... артуына денсаулығының мықты болуына,
қоршаған ортаның жақсара ... ... пен ауыл ... ... өркендеуіне жағдай жасайды.
Қазіргі күнге келіп экология - бүкіл ... ... мен ... ... жағдайлар мен мәселелелерін
зерттейтін ... ... ... байланысты, экологиясы ғылымының
қолданбалы жэне адам экологиясы бағыттары дами түсу ... ... ... ... жэне ... ... ... жэне экологи:;; \л бақылаудың ережелерін орнатады. Бұл
әдістеме өнім ... және ... ... ... және ... ... ... ескерілуі керек.
Экологиялық бақылаудың негізі мақсаты ол белгілі бір объектінің экологиялық
бағаға сай екендігін жэне ... ... ... ... ... экологиялық талаптардың орындалуын бақылау,
Экологиялық бақылаудың деңгейі ... ... ... асыруға
қажетті сандық және сапалық мәселелерді шешумен белгіленеді
Сапаны экологиялық ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі:
өнімді сертификаттағанда;
ең жақсы технологияны жэне өнімнің варианттарын тандаған кезде
технологиялық ... жэне өнім ... ... ... ... жэне ... сапасын бақылауда
технологиялық процестің жэне өнімнің сапасы ... ... ... бағалаудың копмлексті, дифференциалды және
аралас түрлері болуы мүмкін.
Сапаны экологиялық бағалаудың комплексті түрі ... ... тек ... ... арқылы бағалауда жүргізілетін бақылау түрі
Сапаны эколоғиялық бағалаудың дифференциалды түрі сап.. ің деңгейін бірнеше
көрсеткіштер арқылы бағалауда жүргізетін бақылау ... ... ... ... аралас түрі кезінде бағалау ... ... ... бағалау тәсілдерді пайдаланады.
Объектінің экологиялығы - ол сапаның деңгейін көрсекмщ
интегралды экологиялық ... Ол ... бір ... ... ... экологиялық талаптардың қаншалықты сақталып
қолданылғандығын мінездейді. Объектінің экологиялығы экологиялық
көрсеткіштердің бірлік көрсеткіштерінің номенклатурасымен немесе
комплексті көрсеткіштері арқылы анықталады. Сапаның экологи шығын
көрсеткіштері белгілі бір ... ... ... ... қар^ил
экологиялық қасиеттерін көрсетеді.
Объектінің қасиеті - объектіні қолданғанда немесе жасағанда байқалатын
бағалау объектісінің ерекшелігі.
Сапа көрсеткіштері - ... ... ... көрсететін сандық
көрсеткіштердің мінездемесі.
Сапаның экологиялық көрсеткіштері - ... ... ... ... ... - ... үлгінің сапа көрсеткіштерін
бағаланатын үлгінің сапа көрсеткіштерімен салыстыру арқылы
байқалатын көрсеткіш.
Экологиялық талаптар - өнімнің, қызмет ... ... ... ортаға
зиянды мінездейтін талаптар жиынтығы.
Көрсеткіштерді бағалау ... ... ... ... ... ... қолданылады
алтернативті шешімнің принципі;
бағалаудың сапалы принципі;
бағалаудың сандық принципі.
Алтернативті шешімнің принципі ... ... бір ... бар ... жоқ екендігін анықтау үшін қолданылады.
Бағалаудың сапалы принципі ... тек ... ... ... бағалаудың сандық принципі объектінің тек сандық экологиялық
көрсеткіштерін ... ... ... ... ... бағалаған кезде ... ... ... - бағалау техникалық өлшеу құралдары арқылы
жүргізіледі;
эксперттік - бағалау білікті мамандардың ой пікірінің ... ... ... - ... ... ... ... мәліметтерді
есептеу арқылы жүргізілетін әдістемелер.
Міне жоғарыда өздеріңіз көргендей сапаны ... ... ... мен әдістемелері пайдаланады.
4.2Есептеу бөлімі.
Мал шаруашылығынан ... ... ... ... болатын
экономикалық - экологиялық шығынды ... ... q - жер ... ... ... ... ... топыраққа тасталынатын қалдықтардың массасы-1m
Ym- топыраққа тасталынатын 1т ластаушы ... ... ... -770 ... ... шаруашылығынан қоршаған ортаға келтірілетін шығын аз ... ... ... деп ... ... Табиғатты қорғауда халықаралық, мемлекеттік және қоғамдық
шараларды жоспарлы түрде жүргізетін ... ... ... ... ... ... ... болашағымызды қамтамасыз
етеміз.
Қоршаған ортаны қорғаудың негізгі міндеті- жоспарлы түрде, табиғи
ресурстарды тиімді пайдалану, ... ... ... ... ... экологиялық жағдайменқатар, экономикалық тұрғыдан да
маңызды. Табиғи ... ... ... ... Оған адамзаттың әсер ... ... жэне ... болып бөлінеді.
Таусылатын бөлігінің өзі қалпына келетін және келмейтін ... ... ... ... ... т.б. ... Сол ... оларды
мұқият, үнемдеп пайдаланған жөн.
Қайтадан қалпына келетіндерге топырақ, өсімдікті жатқызамыз.Қайта қалпына
келу үрдістері әртүрлі жылдамдықпен жүреді. Бір ... қара ... болу үшін 300-600 жыл, ... ағаш қалпына келуіне бірнеше ондаған
жылдар керек. Онсыз топырақ эрозияға ... кей ... ... мүлдем
жойылып кетуі мүмкін.
Жерді қорғау. Әр шаруашылықта топырақтың картасы бар
жайылымдағы өсімдіктер құжаттандырылады. Жайылымды
заттармен қоректендіріп ... ... осы ... ... мен ... ... ... арнайы полиэтилен қапшықтарда сақталады.Сұйық қиларды уақтылы
шығарып, фермалар аммиак пен күкіртті сутегінен желдетін отырады. ... ... ... ... топыраққа себіледі. Мал өлекселері
арнайы контейнерлерде сақталып сүйек зауыттарына ... ... ол ... Су ... ... жуу, ... жуу, т.с.с. жүмыстар арнайы орындарда жүргізілуі қажет
Олардың ашық су көздеріне жэне азық суға түсуіне жол ... ... ... ... ... шаруашылықтың ық жағына салынып, желдеткіштер қойылуы керек.
Айналаны көгалдандырып, ағаш отырғызып, оларды суару ... ... ... ... ауыл ... ... ... экожүйелерге агроценоздар мен агроэкожүйелер
жатады. Агроценоздар- ауыл шаруашылығында ... ... ... биоценоздар. Олар табиғи бірлестіктерден бірініщіден
құрамына кіретін түрлердің санының аз болуымен, екіншіден,осы
бірлестіктің негізгі мүшесі ... ... ... ... қарсы түру қабілетінң төмен болуымен сипатталады.
Мэдени дақылдар адамға пайдалы жағына қарай сүрыптау арқылы күші
өзгеріске үшыраған, сондықтан ... ... ... тіршілік үшін
күреске қабілеті нашар.
Ауыл шаруашылық өндірісінң қазіргі көптеген әдістері өзінің мәні
жағынан ... ... ... ... ... тыс
жаю, улы химикаттарды кеңінен қолдану, минералдық тыңайтқыштардың
шектен тыс мөлшерін ... ... ... ... және т.б. ... ... ... бүзылуына, құрамының
қарапайымдылығына , түрақсыздыққа жэне табиғаттағы өзгерістерге алып
келеді.
Сондықтан қазіргі ауыл шаруашылығының дамуында ... ... ... ... Жер ... алғашқы кезеңдерінде агроценоздар
қазіргімен салыстырғанда түрақтырақ болған. ... ... ... ... өте бай ... ... ... Қазақстан обылысы бойынша мал ауруынан келетін шығындарды
есептеу
Малдың өлімінен, мәжбүр союдан, ... ... ... келесі формуламен
есептеледі:
У=МхЖхЦ-Сф,
Мұндағы:
М - өлген, мәжбүр ... ... мал ... - әр ... топтағы малдың орташа салмағы, кг;
Ц - өнім бірлігінің ... сату ... ...... ... ... ... өнімін сатудан түскен табыс (ет, ... т.б.), ... ... ... ірі ... шығынын есептеу:
У = 18 х 180 х 500 - (18 х 24500) = 1 620 000 – 441 000= 1 179 000 ... ... (6 айға ... бұзау, 4 айға дейінгі қозы, лақ) өлуі немесе
сойылуынан келетін экономикалық ... ... ... ... төл алуға және
оны өсіруге еңбек және материалдық ресурстар ... ... бұл ... ... ... ... шығын келесі формуламен
есептеледі:
У = М х (Сп + Вп х Т х Ц) - ... ... ... ... құны ... ... ... құнын анықтау
әдістемесін қара);
Вп – орта тәуліктік тірі салмағының өсуі, кг;
Т- өлген, мәжбүр сойылған, ... ... ... ... ... ... ... экономикалық шығын келесі формуламен
анықталады:
У = Вр х (Цз -Цб),
Мұндағы:
Вр – сапасы ... ... сату ... кг, ... және Цб – ... сау және ауру малдан алынған өнімнің сату бағалары,
теңге.
Сүтті сиырлар үшін:
У = 5000 х (70-45) = 125 500 теңге.
Барлығы: 125000 ... төл ... 3 ... ... ... ... бір ауру ... өлі туған төл санын нақты есепке алу
арқылы;
- біртектілік принципін сақтай отырып, ауру ... ... ... әр 100 ... ... төл ... арқылы;
- шаруашылықтағы әр 100 аналықтан алынған төл ... ... ... ... ... ... осы ... қалыптасуына қажетті уақыт ішінде шығындалған азық
есебінен ... ... ... өнімнің (сүт, ет, жүн) құны бойынша
белгілейді.
Сүтті (Ст1) және етті (CT2) ... ... ... ... келесі
формулалар бойынша анықтайды:
Ст1 = 3,61 х Ц,
Мұндағы:
3,61 – ... ... ... алу үшін ... азық ... ... сүт ... ц;
0,88 - етті сиырлардан бұзау алу үшін ... азық ... ... өсім ...... ... бар 1ц сүттің сату бағасы, теңге, немесе жақсы
семірген ірі қара ... 1ц тірі ... ... теңге.
Ст1 = 3,61х7000 = 25270 теңге.
5.2 Ветеринарлық ... ... ... және оны ... алу
әдістемесі
Ветеринарлық іс-шараларды жүргізу шығындары келесі шығындардан құралады:
-ветеринарлық іс-шараларды жүргізуге ... ... ... ветеринарлық құрал-жабдық, приборлардың және ... ... ... ... ... ... ... техниканы жөндеу және оған қызмет көрсету шығындары;
- шығындалған ветеринарлық препараттардың, ... ... ... уақытша сою алаңдары, ... ... ... ... ... ... ... іс-шараларды жүргізуге тікелей қатысатын ... ... ... ... ... ... және т.б) олардың еңбекақысы, 21% әлеуметтік
сақтандыру төлемдері, еңбекақы қорының 6,8% мөлшеріндегі ... ... ... шығындары кіреді.
1 айлық еңбекақы шығындары:
Е = 26500 + 2 х 23600 + (26500+2 х 23600) х 0,21 + (26500 + 2 х 23600) ... = 73700 + 15477 + 5011,6 = 94188,6 ... ... айлық еңбекақыны 25,6 күнге бөлу арқылы, ал сағаттық –
күндік еңбекақыны 7 сағатқа бөлу ... ... ... ... ... |Жалпы |Амортизациялық ... | ... ... ... |
| | | ... | |
| | | | |% ... ... |1 |1200000 |1200000 |5 |60 000 ... | | | | | ... |1 |1500000 |1500000 |10 |150 000 ... | | | | | ... | | | | | ... |1 |24000 |24000 |15 |3600 ... | | | | | ... | | | | | ... қондырғы|1 |45000 |45000 |10 |4500 ... |1 |50000 |50000 |10 |5000 ... О-150 |1 |65000 |65000 |10 |6500 ... |1 |48000 |48000 |10 |4800 ... | | | | | ... |2 |8000 |16000 |15 |2400 ... | | | | | ... | | |2 448 000 | |236 800 ... мен ... ... ... |Өлшем |1 ... ... ... ... ... ... ... | | ... ... |5,59 |2000 |11180 ... | | | |11180 ... ... ... ... |1 өлшем бірлігінің |Саны |Сомасы ... ... ... ... | | ... ... |1200 |9156 ... май ... |65000 |2,4 |156000 ... |м3 |47,8 |700 |33460 ... | | | |198616 ... ... ... шығындары
У2= 94 188,6 +236 800+11 180+198 616= 640 784,6 теңге.
5.3 Ветеринарлық іс-шаралардың экономикалық тиімділігі және оны ... ... ... (К31) ... мал ... ауруға бейім мал
санына бөлу арқылы есептейді.
Ірі қара мал бойынша:
К31 = 18/3350 = ... ... ... ... ... өнім көлемін ауырған мал
санына бөлу арқылы есептейді.
Кп1= 125000/18 = 6944,44 теңге.
Болдырылмаған шығынды есептеу ... ... ... ... ... қолданады: 1 ауырған, өлген, ауырып жазылған, мәжбүр өлтірілген
және қолда бар малға шаққанда.
1 ауырған ... ... ... ... ... мәнін (Ку1)
анықтаған кезде жалпы шығын сомасын ауырған мал санына бөледі.
Ку1= 1 179 000 +125000 / 18 = 1 304 000/18 = 72444,44 ... ... бар ... ... (Ky5) шығынның үлестік мәнін анықтаған кезде
жалпы экономикалық шығынды ... бар мал ... ... = 1 304 000/3350 = 389,25 ... және жұқпалы емес аурулар алдын алу және салдарын жою нәтижесінде
болдырылмаған экономикалық шығынды келесі формула бойынша ... ... ... ... ... ретінде есептейді:
Пу1 = Мо х Кз1 х Ку1 - У,
Мұндағы:
Мо – шаруашылықтағы ауруға бейім немесе қолда бар мал ... ...... ... ... ... - 1 ауырған малға шаққандағы экономикалық шығынның үлестік мәні;
У - нақты экономикалық шығын, ... = 3350 х 0,005 х 72444,44 – 1 304 000 = ... ... алдын алу, сауықтыру және емдеу шараларының нәтижесінде алынған
экономикалық ... Эв ... ... ... ... Пу + Дс + Эз-Зв,
Мұндағы:
Пу- ветеринарлық іс-шараларды ... ... ... шығын, теңге;
Дс - өнім көлемі мен сапасын арттыру ... ... ... құн, ... - ветеринарлық іс-шараларды жүргізудің жаңа құралдары мен әдістерін
қолдану нәтижесінде еңбек және материалдық ресурстарды үнемдеу, ... - ... ... ... ... ... 21 636,9 + 54,5 + 2  499 059,94 - 640 784,6 = 1 879 966,74 теңге
Ветеринарлық ... ... жаңа ... мен ... ... өнім ... мен сапасын арттыру есебінен алынған қосымша құнды
Дс келесі формула бойынша есептейді:
Дс = (Впо - Впэ) х Ан ... и Впэ – 1 ... ... ... дәстүрлі және жаңа тиімді
құралдарды қолданған ... ... ... ... ... құны,
теңге;
Ан –емделген мал саны (жұмыс көлемі), бас.
Дс = (432,6-422,3) х (18-13) = 54,5 ... ... ... өндірістік шығындар немесе күрделі
қаржылардың өзгеруі есебінен ... ... және ... ... (Эз), ... ... формула бойынша есептеледі:
Эз =[(Сб + Ен х Кб) - ( Сн + Ен х Кн )] х Ан ... и Сн - 1 ... ... ... ... ... ... және жаңа
вариант бойынша ветеринарлық іс-шараларды жүргізуге жұмсалғын ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті, 0,15;
Кб и Кн –сәйкесінше базалық және жаңа ... ... ... ... ... ... - ... іс-шараларды жүргізудің жаңа құралдары мен ... ... ... ... ... теңге.
Эз =[(26,6 + 0,15 х 6944,44) - (22,7 + 0,15 х 6944,44 теңге)] х 640 784,6 =
10443,266 - 10439,366 х ... 2  499 059,94 ... ... ... ... ... іс-шаралардың экономикалық
тиімділігі (Эт) экономикалық ... ... ... ... шығындарға бөлу арқылы есептеледі:
Эт = Эв / Зв
Эт = 1 879 966,74/ 640 784,6= 2,93 теңге.
Капитал салымдарының тиімділігін ... ... ... ... ... ең ... варианты және 1 теңге капитал салымына
үнемделген шығындар бойынша белгілейді.
Қосымша капитал ... ... (Окв) ... ... ... = Эв / ...... алу, сауықтыру және емдеу шараларын жүргізу ... ... ... ... ... - ... іс-шараларды жүргізуге жұмсалған ... ... ... Ол ... формула бойынша есептеледі:
Кд = Ен х (Кн - ...... ... тиімділігінің норматитік коэффициенті, 0,15;
Кн – жаңа капитал салымдары, теңге;
Кб – базалық капитал салымдары, теңге.
Кд = 0,15 х (640 784,6 – 500000) = 21117,69 ... = 1 879 966,74 / 21117,69 = ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы тейлероиз ауруына қарсы
вакцина ... ... ... аты: ... ... ... Қазақстан облысы
Телефон: 2-67-67 сот.: 8 702 429 90 05
Кіммен жасалған: Идрисов М. Н
Бизнес ... ... ... ... ... ... шығару
Басталу мерзімі: 13 маусым 2008
Бизнес жоспар қандай мерзімге есептеліп ... 3 ... ... ... кең ... ... ... кіші және
орта бизнесті ... ... іске ... ... Президентінің 2003 жылғы 29 желтоқсандағы ... ... ... ... ... және ... ... жылдарға арналған бағдарламасы» бойынша ... ... және ... ... экономикалық саясаттың ең маңызды
саласы болып табылады.
Қазақстанда ... ... даму ... ... ... ... ортаға ұмтылуда. Бұл процесс барлық
салаларда өте ... ... ... ... бет бұрған
шаруашылықтар үшін тәжірибие арттыру керек. Қазақстандағы саяси ... ... осы ... ... барлық салаларында әрі
қарай дамуына негіз болып ... ... ... ... ... облысы –
агроөнеркәсіп секторы үшін рөлі зор. Қазіргі таңда мал ... ... ... ... бойынша мүйізді ірі қара малдың
тейлерозы үшін шығынға әкеп ... Мал ... ... ... ... қан ... шығатын бұл аурудың өлім – жітімі орта есеппен
ересек ... 65-70%, ал ... ... 80%-ді ... Бұл ауру ... ... ... климаттық зоналарда, атап айтқанда, Африка, Орта
Азия, Қытай және т.б. ... ... ... ... біздің облыста
Ресейде шығарылған «ВИЭВ» атты тірі культуралық ... ... ... кені ... 6-18 ... жылдың суық мезгілінде (желтоқсан, ақпан)
вакциналанады, вакциналанбай қалатын ... ... ... ... жиі асқынулар байқалады, сондықтанемдеу қалған
нәтижені көрсетеді. Сол себепті соңғы ... ... ... ... ... еске алып, М.Әуезов атындағы ОҚМУ ғалымдары мәселені қолға
алды, яғни тейлерозға қарсы ... жаңа ... ... ... үшін
бір қатар зерттеу жұмыстарын жүргізді. Нәтижесінде Израильдің ... ... ... ... ... ... – қатынас орнатылды. Бұл ... ... ... ... ... ... ғылымда алғаш рет жылы қанды малдардың ағзасынан ... ...... ... мүмкіндік берді. Әдіс өте тиімді
болып шықты, өйткені ол тек мал өнімін алдын алып қоймайды, ... – ақ ... ... қарсы иммунитетті мықты қылып, ... ... жан – ... зерттеуге мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда Қазақстандағы М.Әуезов атындағы ОҚМУ ғалымдары мен ... ... ... ... ... ... және оның ... жағдайда тексерілді. Тейлерозға қарсы сериялық ... мини – ... ... ... бойынша малдың ауруға шалдығуымен
өнімін төмендетіп қана қоймай, сонымен ... ... ... ... Егер ... бір ... ... 100 теңге тұратын болса, онда,
1млн. сиырды міндетті вакцинациялауды 100 млн теңге ... ... ... орналасатын жері: М.Әуезов атындағы ОҚМУ ... ... ... ... ... ... ол ... вакцина
шығаратын мини – зауыт үшін Қазақстан Республикасының СанПИН талабына сай
ғимарат дайындалуды.
1. ... ... ... ... ... ... ... шығару .
2. Сіздің өніміңізді сату ... ... ... ... нарықтары
(жергілікті, тауарлы нарық және т.б.); ... ... ... ... ... мерзім ішінде саты бойынша Сіздің бизнесіңіздің потенциалды
мүмкіндіктері қандай (өнім мен қызмет түрлері бойынша немесе ... ... ... сату ... құылымын көрсетіңіз): Ауданда тейлериозбен
ауырған ірі қараныны барлығын емдеуге қол еткізу.
2000-2007 жылдар аралығында Тейлериозбен ауырған малдың саны:
Ауру ... ... мал ... ... ... 32,7%
4. Бизнес – жоспардың бүкіл мерзіміне болшамды есеппен сату көлемі
мен ... ... ... Оны ... ... бөліп көрсету
керек. Қажет болса Сіздің басты мақсатыңызға жетуге керекті басқа
экономикалық көрсеткіштерді ... ... ... жалпы мал
басының 32,7% емдеуді болжай отырып, алдыңғы 3 – жылда 257 820 ірі
қараны емдеп шығу көзделген. Әр ірі ... ... ... ... деп ала отырып, 3 – жылдағы болжап пайданы келесі ... ... ... ірі қара саны ... ... ... | ... ... жыл |91 000 ... 000 ... жыл |97 000 ... 000 ... жыл |103 000 ... 000 |
5. Алға ... ... жету үшін ... ... қаражат керек болады?
(теңгемен, шетел валютасымен): 3 жыл мерзімде бизнес – жоспарды іске ... ... ... ... ... теңгені құрайды.
5. Ол қаражат неге жұмсалады? Бизнес – жоспарды іске асыру
|Атауы ... ... г ... тг ... |3 – 5 |100 ... |30 |100 ... ... |10 – 20 |200 ... |100 |300 ... |100 |300 ... ақыа ... ... 3 640 ...... ... – 55 000
Ғиарат және көлікке кететін шығындар: 315 000
Ғимарат 180 000тг
Көлік 135 000
Құрал – ... ... ... ... ... ... + 315000+ 45 000 = ... * 3жыл =
12 000 000 тг.
Айнымалы шығындар: 1000 * 91 000 + 1000 * 97 000 + 103 000 * 1000 ... ... ... + 291 000 000 = 303 000 000
7. Мүмкін инвесторлар және олардың алдындағы ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығын қолдау
бағдарламасымен берілген банк кредиті, алынған несиені 7 жыл ... ... ... ... ... ... 3 мерзімге негізгі қаржылық көрсеткіштерді ... ... ай, ... ... ... ... көрсету|Шығын.млн |Табыс |Пайда млн |
| ... ... |млн ... ... ... жыл |91 |95 |136,5 |41 ... жыл |97 |101 |145,5 |44 ... жыл |103 |107 |154,5 |47 |
2. ... ... ... және ... ... анықтаңыз:
Мемекеттің ауыл шаруашылығы және азық – ... ... ... ... осы ... алынатын ірі қараның саны да арта
түседі. Ірі қара санының артуына байланысты фирма ... ... аясы ... ... ... күшті және әлсіз жақтары қандай және ол ... ... ... әсер ... ... Фира ... ... артуы осы қызметті ұсынатын бәсекелестердің аз
болуы.
Бизнестің дамуына кедергі болатын факторлардың бірі, шығындардың ... ... дәрі – ... ... Менеджмент
1. Бизнесте жұмыс істейтін қызметкерлер туралы мәлімет:
Қызметкерлердің аты – ... ... М.Н. тағы ... ... 6 ... 20 – 30
Макен – жайы шығыс мөлтек ауданы
Телефон 2 67 67
Оның бизнестегі орны қазіргі ... және ... Мал ... ... 41 000 ... 45 000
Жұмыс істеу тәжірибесі: 3 жыл
2. Басқарушылық персонал үшін ... ... ... ... ... ақы, ... т.б.): қосымша ақы
3. Коллективті басқарудағы әлсіз топтар (мүмкін болатын және қазір бар және
олармен қалай жұмыс ... ... ... жоқ. ... ... ... ... саласында жұмыс істелінеді.
4. Қызметкерлердің саны қалай өзгереді: Жыл ... ... ... ... ... ... ... Оның сипаттамасы: Негізгі қызмет –
тейлериозбен ауырған ... ... ... ... ... ... ... арқылы мал өнімінен
болатын шығындардыболдырмау.
3. Сіздің бәсекелестеріңіз? Жергілікті ... ... ... ... және ... сапасыың жоғарғы болуына байланысты
жергілікті нарықтың ... ... ... сұраныс жасап отыруы.
6.6. Маркетинг жоспары
Ескерту: Егер Сіз өз өніміңізді сата алмасаңыз, ендеше бизнес жоқ ... Сіз өз ... ... ... ... Сіздің нарығыңыз қандай (өсуші, тұрақты, кемімелі)? Нарық өспелі.
2. Басқа нарықтар бар ма, бар ... ... ... ... ... бар: ... ... нарықтар, бірақ олардың өсу потенциалы
Сайрам ауданымен салыстырғанда төмен.
3. ... ... әр ... ... ... ... ала ма?
Фирма басқа да ауруларды ... мен ... ... бейімделу қарқыны өте жылдам.
4. Болашақ клиенттеріңізді анықтап және оларды сипаттаңыз: Облыстық ... ... мен ... ... ... да ... ... көрту.
5. Бес ірі тұтынушыларыңызды іріктеп алып, оларға қанша пайыз ... ... ... ... ... аштыңыз? Несие бойынша төлемдердің пайызы ... ... жыл ... ... пайызы 20% құрайды
8. Келесі жарты жылдыққа, жылға өнім жоспарыңызды сипаттаңыз: ... ... ... тағы да 100% ... ... Бұл ... ... жылғы көрсеткіштермен салыстырыңыз (тоқсан, айлық):
Өспелі.
10. Осы мерзімге анық ... бар ма? Дәрі – ... ... ... ... Сіздің бәсекелестеріңіз және олардың нарықтағы үлесі: 10%
12. ... ... Сіз ол ... ... ... ... ... бағасы – 1500 теңге, бұл бағаны экономикалық есептеулер
арқылы анықталды.
13. Өз өніміңіз бен бәсекелестердің өнімін ... ... ... ... ... ... өмен.
14. Сіз өз өніміңізді қалай ... ... ... ... ... ... ... арқылы
6.7. Өндірістік жоспар
1. Ғимарат. Сатып алынған ба, әлде жалға алынған ба? Жалға алынған
2. ... ... ... жеке ... ... берушілердің сипаттамасы және олардың несие шаттар: несие ... ол, ... ... ... ... ... Инвестициялық жоба өндіріс құрылымына кіретін жоспарланып отырған
өндірістің құрылымы: инвестиция жоқ.
5. ... ... ... ... ... ... операцияларды орындаудағы еңбек сыйымдылығы еңбек ақысының
тарифы: 41 000 – 60 000 ... ... ... мен ... ... тізімі, олардың саны және
құндық көрсеткіштері: дәрі – дәрмектер.
8. Өнімді өндіруде және оны сату ... ... ... ... өзге ұйымдардың тізімі: Қарабұлақ Ветеринарлық емханасы,
Ақбастау Вет. Емханасы, Ақ ... ... ... ... ... ... шығындар: 303 000 000 тг.
6.8. Ұйымдастырушылық жоспар
1. Бөлімшелердің бір – бірімен ... ... және шарт ... ... ... ... ... 1. Банктермен жұмыс жүргізу. 2. Дәрі
– дәрмектерге тапсырыс ... ... топ ... ... мінездемесі, аты – жөні, кәсіпорынның
жетістіктеріне қосқан үлесі біліктілігі, ... ... ... 41 000 – 60 000 ... Қаржылық жоспар
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ... млн тенге| ... |436,5 | ... |303,5 | ... ... |132 | ... | | ... және ... ... |45 000 мың | ... | | ... ... ... |450 ... | |
1. ... ... және оның ... Сіздің несие берушілеріңіз және
демеушілеріңіз (қазіргі кезеңде және ... ... 7 ... ... Оның ... ... ... Несие алу үшін кепілдікке қандай мүлік қоя аласыз? ... алу ... үй ... ... ... ... түрлерінің) қымбаттауына әкелетін сату көлемінің
төмендеу немесе шығындардың өсуі жағдайында Сіздің қорларыңыз қандай?
Қызмет көрсету көлемінен ... ... ... ... ... мақсаты қандай? Табыс табу.
5. Сіздің бизнесіңіздің ... ... ... ... ... ... ... емдеу.
6.10. Жұмыстардың орындалу тізбесі
1. Жоспарлау мен құрастырудың соңы: 2009 қазан ... ... ... ... басталу уақыты: 2009жылы 1 – қаңтар.
3. Өнімге тауарлық түр келтіру: Қызмет көрстудің ... ... ... қажетті материалдарға тапсырыс беру: 2009ж.
5. Өндірісті және өнім шығаруды бастау уақыты: 2009ж.
6. Алғашқы ... алу: ... ... тәуекелділігін (сезімталдығын) талдау
1. Сатылған өнім үшін төлемақының кешігу уақыты: Екі жақты шарт ... ... ... ... шарттары (шикізаттың, материал және қажетті
бұйымдардың өндірістік қорлары) ... ... ... ... ... ... Инфляция көрсеткіштері: дәрі – ... ... ... ... ... қан ... ауыл округінде шаруашылық арасында үгіт –
насихат жұмыстарын жүргізіп, тейлериоз ауруларын болдырмау туралы
мал дәрігерлер жұмыс жасау ... ... мал ... қоралард аптасына бір рет 18 хлорбарос севин
ерітіндісімен шомылдырып, дезинфекция жасау ... ... ... ең ... біз ... химотераптикамен
препарттармен даярлау жолдарын пәтуәләсіп, мал расында шығындарды
болдырмау.
Қорытынды
Оңтүстік Қазақстан облысында ірі қара ... ... ... өте жиі
жылына екі рет жазып, біраз малдар шығынға ұшырайды. Тейлериоз ... ... ... ет ... ... ... 3,2 ... дейін нормада 9,5
мың.
Эротроциттер -2,2 млн.ға нормада 5,92 млн гемоглобин – 29 ... ... қор 22 % ... 463, хлор – 298 ... ... көтеріледі.
Бұл көрсеткіштер ауруды бәсеңдетіп жазылған соң нормаға жетіп, клиникалық
аурулардың себептеріне, ... тура келе ... ... ... ... тура келе ... ауруының бірінші стадиясында қанның морфологиялық ...... ... 7,0 млн ... 51 ед.норма бойынша 64 ед.
Қанның көрсеткіштері бойынша тейлериоз ауруының жеңіл түрде ... ... Ауру ... қанындағы қанттың саны 35-30 мг кем
болғанда тейлериоз ауыр дегенге келеді, ал ... ... 20-12% ... мал ... ... ... ... мүйізді ірі қара малдың
тейлерозы үшін ... әкеп ... Мал ... ... шықанынан ауруға
шалдығады, қан арқылы шығатын бұл аурудың өлім – ... орта ... ... 65-70%, ал ... ... 80%-ді ... ... ауруын
Қазақстан жағдайында зерттегенде бұл екі түрінің ... ... ... ... ... бұл екі ... ... және солманың
асқынған түрлерінің ауысып отыруына қарағанда тейлерия мутанс паразитінің
Қазақстанда өз ... жеке ... ... ... тек ... ... яғни тейлерия аннулятаның бір түрі екендігі байқалады.
Эпизоотологиялық зерттеулердің және Қазақтанның ... ... ... ... ... ... нәтижесінде республикамызда
тейлерийдің зиянды бес түрі ... ... ... аса зиянды түрлерінің
Шымкент және Қызылорда облыстарының шаруашылықтарында таралғаны байқалады.
Солтүстікте қан сорғыш ... ... ... де ... ... ... ғана байқалады.
Тейлерийдің зиянды түрлерінің әр түрлі екендігін әрқашан естен ... ... ... ... ауырған малды зиянды түрі жайлаған жерге
ауыстыруға болмайды. Өйткені онда мал ... ... ... ... ... ... жататын жайылым кенелері (көбіне Гиалломма детритум
және анатоликум) тасымалдайды. Кененің сілекеймен ... мал ... де, ... және ... мен талққа барады. Сонда өсіп - өніп, көбейе
бастайды. Кейінірек бұл ... ... ... ... ... ... ... Абуладзе К.И Парзиталогия и инвазионные ... ... – М., ВО ... ... А. Үй ... ... аурулары. – Алматы,
Қайнар, 1981.
3. Боен С.Н. и др. ... ... ... Вибе П.П ... ... и ... ... животных,
Алма – Ата, Кайнар. 1974.
5. ... Г.И. ... И.С. мал ... ... ... одан ... ... Алматы, Қайнао. 1979.
6. Ерболатов К.М. Мал гельминтоздары. – ... ... ... Ө.С. ... ... ... Қайнар, 197.
8. Қашағанов К.Е және т.б. Жылқы және түйе ... ... ... Мухаметалин Қ. Малдың паразит аурулары. Алматы. Қайнар.
1973.
10. диков Г.И Сабаншие М.С., Сулейменов М.Ж. ... ... ... ... Алматы. 1994.
.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамды саудаға салу қылмысының жасалуы мен күресуінің шаралары6 бет
Педагогикалық менеджмент ұғымы негізгі анықтамалары20 бет
1890-1914 жж. АҚШ социалистік қозғалыс51 бет
Наурыз — халық мейрамы6 бет
Отарлаудың басталып, ата-бабаларымыздың16 бет
Сел9 бет
Құқыққорғау қызметіндегі адамгершілік шиеліністер11 бет
Індетке қарсы шаралар25 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Адам даму индексі Алматы облысы мысалында35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь