Қазақстандық «үшінші сектор»: даму ерекшеліктері мен проблемалық аспектілері

Елдің дербес өмірі
Демократиялық сайлау өткізу
Президенттік институт
Қазақстанның қалыптасу кезеңдері
Мемлекет проблемалары
Әдебиеттер тізімі
Елдің дербес өмір сүрген 15 жылдан аса уақыт ішінде бірталай жетістіктерге қол жетті, біршамасы шешімін күтіп тұр. Осы проблемалық тұстарын барынша ашып, шешу жолдарын іздестіру зерттеудің міндеті.
Өткен онжылдықта, Қазақстанда, жаңа саяси режим ғана қалыптасып қойған жоқ, сонымен қатар, бос қалған әлеуметтік кеңістікті толтырған, көптеген одақтар мен ассоциациялар да құрылды. Алайда, демократиялық қоғамға тән, азаматтық қатынастардың мықты қабаты қалыптасты деп айтуға әлі ерте. Қазақстандық азаматтық қоғамның көптеген құрылымдары мен элементтері тек формалды түрде ғана тәуелсіз. Өйткені, идеологиялық, материалдық, ұйымдастық әлі де билік органдарына тәуелді. Бұл жағдайды азаматтық қоғамның қызмет ететін институттарын әлсіз нормативті базамен қамтамасыз етуімен түсіндірсе болады. Сол себептен, олар көбінесе, өздерін күйрететін, я болмаса, тәуелсіз азаматтық маңызын жоятын, бюрократиялық, қылымыстық құрылымдардың құрбаны болады. Бұл тенденциялар басқа да постсоветтік мемлекеттерде қалыптасты. /1/
Шын мәнінде демократияны сайлау өткізу арқылы негіздеу мүмкін емес. Сайлаудан кейін диктатураның орнайтынын, тарих сахнасындағы мысалдардан көруге болады. Азаматтық қоғам бойынша, саяси еркіндік – азаматтардың әлеуметтік және азаматтық еркіндікті кеңінен қолдануы, елде терең бойлаған демократиялық құндылықтардың және өз күшіне деген сенімнің болуына сүйенеді. Адамдар өздерінің әлеуметтік және азаматтық басымдықтарының негізінде, ерікті түрде жауапкершілікті өздеріне алып, еркін таңдау жасай алған кездерінде ғана бұл құндылықтар мығым болмақ. Демократия, азаматтардың, ортақ азаматтық мақсат жолындағы ассоциацияға ену құқығын және азаматтарды ортақ пікір, құндылықтар мен мүдделер бейнеленген топтар құруда, қорғайтын заңдар жүйесі бар елдерде өркендей алады.
Тәуелсіз кәсіподақтар; діни, құқықтық ұйымдар; қоршаған ортаны қорғаушылар тобы; халықтың көмекке мұқтаж қатарына көмек көрсететін топ; тәуеліз баспалар; мемлекеттік емес және жеке меншік мектептер; профессионалды ассоциациялар және тағы да осындай, көптеген, басқа топтарды мысалға келтірсек болады. Еркін мемлекетте, кез-келген азамат, бір мезгілде, осындай, бірнеше ұйымдардың мүшесі бола алады.
1 Галкин А., Красин Ю. Россия на перепутье. Авторитаризм или демократия: варианты развития. М., 1998. - С.122
2 Мачкув Е. Преобразование коммунистического тоталитаризма и посткоммунистическая системная, трансформация: проблемы, концепции, периодизация // Полис, 2000, №4. - С.58.
3 Иманбекова Б.И. Ашық қоғам және хұқықтық мемлекет. Вестник АГУ им. Абая, серия «Международная жизнь и политика», №1 (1), 2002. – 72 – 73 бб.
4 Ертысбаев Е.К. Институт президенства как инструмент модернизации посттоталитарных транзитных обществ (на примере Республики Казахстан)//Институт президенства в новых независимых государствах.
Материалы международной конференции. Алматы, 6 апреля 2001жыл.- Алматы: компьтерно-издательский центр Института философии и политологии НАН РК, 2001.-261с. - 112-113 бб.
5 32. Касымбеков М.Б. Становление института президенства в Республике Казахстан.- Астана: «Елорда», 2000.-54с. – 51 б.
6 Касымбеков.М.Б. Институт президенства в новых независимых государствах. Материалы международной конфереции Алматы, 6 апреля 2001 года.-Алматы:компьютерно-издательский центр Института философии и политологии НАН РК, 2001.-261с. – 135 б.
7 Аргынов А.Х., Жумаканова Р.А. Гражданское образование в демократическом обществе: Учебное пособие для студентов высших учебных заведений. – 2-е изд. – Алматы, 2000. – 248с. – 21-22 бб.
8 Сонда. 21-22 бб.
9 В.П.Ни и др. Правовой статус некоммерческих организаций в Республике Казахстан (практическое руководство) / Алматы, 2002. – С.8.
10 Сартаев Р.С. Политические партии Казахстана в контексте парламентских выборов // Триалог: «Государство-капитал-добровольческий сектор»: Сборник докладов и выступлений на международной конференции, Алматы, 6-9 февраля 1996 г. – Алматы, 1996. – 420 с. – 349б.
11 Абулкасова А.С. Особенности функционирования СМИ в контексте социально-политической трансформации Республики Казахстан. Автореферат дисс. канд. полит. наук – Алматы, 2004. – 30 с. – 18 б.
12 Л.Рон Хаббард. Саентология. Основы жизни. М., 2000. – 193с. – 8 б.
13 Гаджиев К.С. Введение в геополитику. Учебник для вузов. М.: Издательская корпорация «Логос», 1998. – 416 с. – 254 б.
14 Концепция развития гражданского общества в Республике Казахстан (2006-2001гг.). Проект для обсуждения. Национальная комиссия по вопросам демократии и гражданского общества при Президенте Республики Казахстан. – Алматы, 2005 г.
        
        ҚАЗАҚСТАНДЫҚ «ҮШІНШІ СЕКТОР»:
ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН ПРОБЛЕМАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
Елдің дербес өмір сүрген 15 ... аса ... ... ... қол ... біршамасы шешімін күтіп тұр. Осы проблемалық
тұстарын барынша ашып, шешу жолдарын іздестіру зерттеудің міндеті.
Өткен онжылдықта, ... жаңа ... ... ғана қалыптасып
қойған жоқ, сонымен қатар, бос қалған әлеуметтік кеңістікті толтырған,
көптеген ... мен ... да ... ... ... тән, ... ... мықты қабаты қалыптасты деп айтуға әлі
ерте. Қазақстандық азаматтық қоғамның көптеген құрылымдары мен элементтері
тек ... ... ғана ... Өйткені, идеологиялық, материалдық,
ұйымдастық әлі де билік органдарына тәуелді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... базамен қамтамасыз
етуімен түсіндірсе болады. Сол себептен, олар көбінесе, өздерін ... ... ... ... ... ... ... қылымыстық
құрылымдардың құрбаны болады. Бұл тенденциялар ... да ... ... ... ... ... ... өткізу арқылы негіздеу мүмкін емес.
Сайлаудан кейін диктатураның орнайтынын, ... ... ... ... ... ... бойынша, саяси еркіндік – азаматтардың
әлеуметтік және азаматтық ... ... ... елде ... ... ... және өз ... деген сенімнің болуына
сүйенеді. Адамдар өздерінің әлеуметтік және ... ... ... ... жауапкершілікті өздеріне алып, еркін таңдау жасай
алған кездерінде ғана бұл ... ... ... ... ... азаматтық мақсат жолындағы ассоциацияға ену құқығын
және азаматтарды ортақ ... ... мен ... ... ... ... ... жүйесі бар елдерде өркендей алады.
Тәуелсіз кәсіподақтар; діни, құқықтық ... ... ... тобы; халықтың көмекке мұқтаж қатарына көмек көрсететін топ;
тәуеліз ... ... емес және жеке ... ... ... және тағы да ... ... басқа топтарды
мысалға келтірсек болады. Еркін мемлекетте, кез-келген азамат, ... ... ... ... ... бола ... ... қоғамның негізі – мемлекеттік, ресми ұйымдардан көп
өзгеше, еркін және ерікті ұйымдардан құралған жүйе ... ... ... - ... ... ... ... азаматтар арқылы
жасалып, жүзеге асатын қоғамдық қатынастардың өрісі. Бұл өріске енбейтін,
мемлекет немесе экономикамен ... ... ... ... ... ... алғашқы теоретиктері белгілеп, көрсеткендей, азаматтық
қоғам, мемлекеттік деспотизмнің барлық түрінен ... ... ... ... азаматтық қоғам қалыптаспаған елдерде, диктатураның
қалыптасу қауіпі бар.
Ашық қоғамның жетістікті қалыптасуы, азаматтық қоғам мен ... ... ... ... ... ... демократиялық
мемлекеттердің дамуындағы тарихи тәжірбиеден көреміз. Қазақстандағы бұндай
әріптестіктің деңгейі әзірше жоғары емес, және оның көп ... ... ... Ең ... ... жоғары деңгейде биліктен ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Посткеңестік мемлекеттерде парақорлықтың кең таралуын, ... ... тән, ... пен ... ... нәтижесі және құқықтық мемлекеттің жоқтығымен түсіндіреді. /2/
Билікті қоғамнан бөлектеу, азаматтарды саяси режимге сенімсіздікпен
ғана қаратып ... ... ... ... ... ... әрекеттер
түріне жақтырмаушылықпен қарап, «төменнен» келіп жатқан белгілерге мән
бермеуіне әкеледі. ... ... ... ... өзара
әрекеттеспей, керісінше, оны советтік кезеңдегі партияның басқарғаны сияқты
басқаруға тырысуы, әлеуметтік-саяси практикада жиі кездеседі. Сол ... ... ... ... дүмпулерді қабылдауға және ... ... ... ... ... Ал, бұл өз кезегінде,
азаматтарда әділетсіздік сезімін туғызады.
Ал Қазақстанның демократиялық режимге өту ерекшеліктеріне ... онда ... ... ... себептерін ескерген абзал. Сөз ... ... ... ... даму ... оның мәдениеті ... ... ... алдында орын алған саяси құрылымның
жүйелі ... ... ... ... ... ... құрметтеу,
өкілділіктің нәтижелі қызмет етуі, еркін сайлау тарихы бар елдің дамуы да
демократиялық бағытта ... ... ... Тоталитарлық жүйе тарихынан
білеміз, еркін таңдаудың әр түрлілігі жоқ жерде, жеке еркіндік болуы мүмкін
емес, сондықтан да, ... ... ... таңдауға барлық
мүмкіндіктер жасалған жасалған. Мысалы сатып алу мен сату. /3/
Жалпы алып қарайтын ... ... ... ... ... ... ... сияқты демократиялық принциптер орын ... ... ... бұл ... ... ... тежелініп
өтуі мүмкін. Кеңес дәуірі ... ... ... тән күшті
орталықтандыру мен автократиялық тенденциялардың басым болуы ... ... ... ... ... ... асыратын атқарушы
билікке айтарлықтай әсерлі саяси ... ... ... ... ... ... таптық идеология мен бір партиялыққа ... ... ... жаңа ... ... қиын қабылдайтын болады. Міне,
сондықтан да, Қазақстанда конституциялық негізде қолдануын тапқан ... де ... ... бері ... ... осы ... ... саяси жүйенің дамуының төрт кезеңін
ерекшелеген Е.К.Ертысбаевпен келісуге ... ... ... – атқарушы
биліктің толығымен, одақтас республикалардың ... ... ... ... ... парламенттік республика (сәуір-қараша 1991
жыл) кезеңі. Қазақстанның ОК Компартиясының Бірінші хатшысының ... ... ... ... ... ... ... түсті. Екінші кезең – жартылайпрезиденттік кезең (1991-жыл,қараша
-1993-жыл,наурыз). Бұл билік жүйесіне көшу, мәнісінде, жаңа қалыптасып келе
жатқан, президенттік ... пен ... ... ... арасындағы компроммис болып табылатын, 1993 жылы ... мен ... ... ... ... беру негізіндегі мемлекет
Басшысын сайлаудан кейін болды. Келесі кезең – президенттік ... ...... Ол ... ... таралуымен аяқталды. 1995- жылдан бастап, ... ... ... Ол, ... үстемдігін жою және биліктің
атқарушы тармағына қажетті тұрақтандыру мен нығайту есебімен, ... ... ... Қазақстандағы басқарудың президенттік түрінің, даму кезеңдерінің,
өзіндік ерекшелігі - ... ... ... нығайуы болып
табылады. Басқарудың президенттік түріндегі, қысқа тарихи ... ... жаңа ... құрылды. Сөз және баспасөз бостандығы,
діни-сенім еркіндігі сияқты демократиялық құндылықтар ... ... ... ... ... ... халықтың теңқұқықты дамуын
қамтамасыз етеді. Ресми ... ... ... ... ... газеттер мен журналдар басылып, әртүрлі ... ... ... /5/
М.Б. Қасымбековтың байқауынша, «Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... барысында осы институттың көптеген қызметтері мен рөлдері
анықталды.
Ең алдымен, ... ... ... ... ... ... стимулы және бағыты болып табылады. 1999 жылғы мемлекет
Басшысын сайлау ... ... ... бағдарламаларын,
Президенттің центристтік саясатымен ... ... ... ... терең қалыптасуы, жаңа партия мен ... ... ... ... ... реформалардың сабақтасты курсы
ретінде, демократизация үрдістерінің қайталанбастығына кепілдік бере,
республикадағы ... үшін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етті.
Мұның үстіне, президенттік институт, биліктің ... ... ... ... қамтамасыз ете, кері байланыстың әрекет етуші
механизмін жасап, билік пен қоғамның шынайы диалогына мүмкіндік ... ... ... ... ... ... нәтижелі әсер беруіне икемділігі мен
қабілеттілігін анықтап, азаматтық татулық пен ... ... ... институт арқылы, дамыған демократиясы бола тұра, көптеген
елдер үшін кедергі болған, ұлтаралық қатынастардағы мәселе, Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... мемлекет үшін, басқарудың дәл
осындай түрінің артықшылығын дәлелдейді. Олар, ең алдымен, оны легитимдікке
жетуде, ... ... ... парламенттік күшке қарағанда
тұрақтырақ болғандары үшін; екіншіден, ... ... ... ... үшін ... негізі , экономикалық, әлеуметтік, саяси, мәдени ... да ... жоқ ... ... ... ... ушыққан Парламенттен тәуелсіз,
сол себептен, ол радикалды өзгерістерге бейім. Тек, жақсылап ... ... ... тұрақсыздықты тоқтатуда жеткілікті қатаңдық пен
икемділіктің дұрыс байланысына ие болатындығын, постсоветтік ... ... ... ... СССР ... соң, ... болған елдердің арасында, тек, ... мен ... ... басқару жүйесі қабылданды. Азаматтық соғыстан кейін, Грузия
бұл жүйеден бас тартып, президенттік ... ... ... қоғамның негізгі институттары болып, әртүрлі
ассоциациялар мен ... ... ... ... ... даму барысын қарастыру маңызды болып ... ... ... ... кезеңдегі нарықтық экономика мен азаматтық қоғамның, жеке
меншіктік сектор мен ... ... ... түрдегі үшінші бағанасы
болып табылады.
Негізінде, үкіметтік емес ... ... ... үшін ... ... ... ... жалпы ұлттық мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... өз
қажеттіліктері мен мүдделері жайында, қоғамдық саясатқа қажетті өзгертулер
турасында жеткізе алады. Осындай бір ... ... ... білім, тәжірбие ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар,
азаматтардың демократиялыққа үйренетін қоғамдық лаборатория болып табылады.
Демократиялық конституцияға негізделген заңдар, ... ... емес ... ... ... ... қоғамға, ортақ
игілік жолында еркін қызмет етуіне жол ... Бұл, ... ... ... ... ... өзара әрекеттестігі туралы теориялардың
негізі болып табылады. ... бұл ... ... қоғамды, демократиялық
мемлекетке қарсы қойып және демократиядан, азаматтық қоғамның артықшылығын
белгілейтін теорияларды тыс қалдырады.
Бүкіл әлемде, азаматтық қоғам ... ... ... ... бұл идея әлсіреді. Өйткені, ... ... ... үкіметтік саясатқа тәуелді бола ... ... ... пен қоғамдық сенім жағынан, көптеген елдерден алда тұр» деген
Патнам, соңғы қырық жылдар ... ... ... ... ... ... ... жылдары, АҚШ-та, азаматтық ассоциация түріндегі
әлеуметтік қаржы, елеулідей төмендеді» деп жазады. /7/
Патнам «Америкада маңызды ... ... ең ... ... ... ... ... бұру және азаматтық қатысу мен
азаматтық сенімді қайтадан қалпына келтіру, тұруы қажет» дейді. /8/
Демократияның ... ... ... азаматтық идеяның аса маңызды
екндігін ескере, бұл ұғымның ... ... ... ... ... ... ... азаматтық қоғам ұғымының маңызы, демократиялық
басқарудағы коституционализм, адам ... ... және ... кем ... ... я ... өз еліміздегі демократияны
ұғынып, құрметтеп, саралап үйренуіміз үшін, ... ... ... қоғамдағы ұйымдардың қызметін бағалу туралы түсінігіміз болуы
қажет.
Кез келген демократиялық мемлекеттің өлшемі ретінде ... ... ... шығатыны анық. Үшінші сектордың басқа салалардан ... ... ... ... ... жол ... Жалпы үшінші сектор – бұл
мемлекет шеңберіне кірмейтін ерікті қоғами қатынас, ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттері мемлекетпен
бағытталмайды және де олар жеке бір ... ... ... көздемейді.
Қоғамдық ұйымдардың басты мақсаты - ... ... ... ... ... Осы ... «азаматтық бастамалар» феноменіне тап боламыз.
Көптеген жағдайда азаматтық ... ... ... ... ... ... асып түсетінін атап айту қажет. ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Себебі,
мемлекет пен азаматтық қоғам – екі ... ... ... ... ... беделін нығайту, саясатын ұтқыр жүргізу үшін
қоғами ұйымдардың кеңес-ұсыныстарын тыңдап, белгілі ... ... ... ... ... бұл ... немғұрайды қарауы да мүмкін
емес. Өйткені, қоғамдық пікір арқылы ... ... ... ету
тұрақтылығын қамтамасыз ететін негізгі құрал. Көп жағдайда ... ... ... ел ортасындағы пікір биліктің келешегіне
тікелей әсер етеді.
Сонымен, азаматтық бастамалар керек немесе ... емес деп ... ... Ол ел ... ... ... ... процестердің мызғымас бөлшегі.
Бүгінгі күні сол ашық ... ... алып ... ... іске ... ... ететін негізгі құрал ретіндегі
азаматтық құрылымдар. Шартты түрде қазір оны ... ... деп те ... Оның ... ... ... атап ... болсақ. Бұл: үкіметтік
емес ұйымдар, саяси партиялар, бұқаралық ақпараттар құралдары, ... ... ... ... ... ... бойынша
Қазақстандағы ашық қоғам құру үрдісін талдап, сараптама жасаған абзал деп
шештік. Себебі, олар ашық қоғам қалыптастырудың ... ... ірге ... ... ... шолу жасайтын болсақ.
Бүгінгі жағдайда азаматтық қоғамның институты болып табылатын үкіметтік
емес сектордың Қазақстандағы қалыптасуын 4 ... ... ... ... 80-ші ... аяғы мен 1994 жыл ... ... айтуы бойынша осы уақытта елде 400 аса ҮЕҰ ұйымдастырылған.
Алайда, жекелеген ... ... ... «көптеген тәуелсіз ұйымдар
тіркеуге алынбады, себебі тіркелу тек МҚК ... ... ... авт.) мен ... ... құптаған жағдайда ғана мүмкін болатын». /9/
Осы кезде көптеген қоғамдық бірлестіктердің жұмысы негізінен құқық
қорғау ... ... ... ... ... ... патриоттық
қозғалыстардың жандануы байқалды. Әрине, бұл мемлекет егемендігін алу
процессіне байланысты болғаны түсінікті.
Екінші кезең. ... емес ... саны мен ... артуы.
Мәселенің бұндай сипатта болуы шетелдік және халықаралық донорлардың жаппай
Қазақстанға келіп, ҮЕҰ ... ... ... ... ... ... үкіметтік емес сектордың дамуы, осы саладағы маман
В.Нидың айтуы ... ... ... ... ... мемлекет
қоғамдық ұйымдардың ісіне араласпайды» заңды приципке ... ... ... ... кез-келген ұйымның қалыптасу жағдайына тән ... ... ... ... ... ... ... түзеумен мұрша
болғаны анық. ҮЕҰ-дар ... ... ... ал ... болса,
экономикасы мен әлеуеттің қамын ойлаумен. Сондықтан да, бұл кезеңде ... мен ... ... ... еш қадам жасалмағаны бұлай
тұрсын, однай ... ... өзі екі ... еді. Мүдделер алшақтығы тым
қатты.
Үшінші кезең (1998-2003жж.). Екі жақты (мемлекет пен ҮЕҰ) ... ... ... те, ... емес ... да ... ... іздестіре бастайды. Жоғарыда айтылғандай, бұл ... емес ... ... ... ... заңнамалық жұмыстар
жүргізіледі. Сонымен, дәл осы уақытты қоғами ... ... ... ... ... ... жаңа тізе көтерген ел азаматтық ... ... бөле ... Екі ... ... ... деген тұжырымға келеміз. Ал 2003 жылдың наурызында
Қазақстан Республикасы Үкіметімен қабылданған ... ... емес ... ... ... ... жылдарға арналған
Бағдарламасы» бұл үрдіске әсерлі үлес қосты. Мемлекет тарапынан нақтылай
қолдау тапқан ҮЕҰ-дар жаңа ... ... ... ... ... ... әлеуметтік салаға баса жұмылдыра түсті. Сөйтіп, ... ҮЕҰ ... ... ... топтасқан күшке айнала бастайды.
Осының бәрі 2003 жылдың қазан айында республиканың Елордасы Астанада
азаматтық ... ... алып ... ... ... мүшелері және
Қазақстанның барлық аймақтарының 200-ден аса ҮЕҰ өкілдері қатысуымен өткен
бұл құрылтай қоғами саланың дамуына жаңа ... ... ... ... ашық ... ... ерекше маңызға ие деп ... ... ... ... ... ... ... мәселелеріне арналып,
нәтижесінде бірқатар нақты шешімдер қабылданады. Мәселен, ... ... ... мен ... емес ұйымдар арасында тығыз қарым-
қатынас орнату, ... ... ... процесіне қатыстыру жүйесін
ұйымдастыру; екінші негізгі бағыт – бірлесе әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ұсыныс, жолдаулар нақты өмірде іске
асырыла бастады. Нақты айтсақ, осы уақыттан бастап мемлекет пен ... ... ... ... ... көздері ескеріледі. Сонымен
қатар, әріптестіктің басты міндеттері болып бірлесе қоғамдағы әлеуметтік
проблемаларды шешуге ... ... ... дәлелдерге келсек. Мемлекет
ҮЕҰ әлеуметтік маңызы бар ... ... 2003 жылы – 10 ... 2004 жылы – 9 млн. ... 2005 жылы – 59 млн. ... ... анық.
2006 жылға бұл мақсаттарға республикалық бюджеттен 130 миллион ... ... ... оның ... ҮЕҰ-ды қолдауға мемлекет тарапынан осы
оңжылдықтың аяғына дейін 1 млрд. тенге шамасында қаржы ... ... ... онда ... ... бұл ... ... түсіну қиын емес. Бұлай болуы заңды да.
Негізгі проблема мәселесіне келсек, бұл ҮЕҰ әлеуметтік ... ... ... ... ... Осы тұрғыда бірталай
заңнамалық өзгерістер ... ... деп ... ертедеден бері ойшылдар айшықтаған азаматтық қоғам, кейіннен
К.Поппер дәлелдеген ашық қоғамның негізгі мәні азаматтың ... ... ... ... болса, онда оның бірден-бір көрсеткіші бұл
үкіметтік емес сектор. ... ... ... атап ... ... барынша іске асуын саяси партиялар да қамтамасыз етеді. Осы
орайда ... ... ... ... ... ... ... саяси партияларға қатысты заңнамалық негіздер басқа
дамыған елдерге қарағанда әлдеқайда жетілмегенін айту керек. Бұл проблема
бір ... ... ... ... ... екінші жағынан қажетті
жағдайлар мен мүмкіндіктердің жасалмағандығын ... Осы ... ... ... қойып отырған мақсаты – ең дамыған елу ел қатарына
енумен қалай үйлесетін болады екен? Әрине, бұл ... ... ... ... Бүгінгі күні осы мәселе төңірегінде таяуда құрылған
Демократия жөніндегі Мемлекеттік комиссияда айналысып жүр. ... ... ... ... билік шешімдеріне қатысуын заңнамалық
негізде ... етуі ... ... ... партиялық жүйе саласында да
бірқатар жаңалықтар ... ... ... қазақстандық құқықтанушы
Р.С.Сартаевтың айтуынша: «Көппартиялықтың заңнамалық дамуын қолдан ... ары ... ... ... жеңіске алып келуі мүмкін, бірақ
стартегиялық тұрғыда бүкіл қоғам ұтылады»./10/
Зерттеу барысында айтылғандай ашық қоғамның ... ... ... саласында Қазақстанда орын алып отырған үрдісте мемлекеттің
қатты бақылауында ... да ... Осы ... ... ... даму ... жалпы қоғам даму деңгейіне бұқаралық ... ... мол. ... ... зерттеуші А.С.Әбілқасова өзінің
еңбегінде бұлай дейді: «Ю. Хабермаспен дамытылған жариялық сала туралы
Концепция ... ... ... ... ... мен ... диалог жүргізетін азаматтық қоғамның маңызды бөлігі ... ... ... ойды Т. Сасинска-Класс та қолдайды. Қазіргі қоғамда
азаматтардың пікірін білдіретін ... ... ... құрайтын негізгі
институт болды, ал олар өз ... ... ... құрап, жалпы
қоғамның дамуына әсер етуі қажет дейді ол.
Сондықтан да, бүгінгі күнгі ашық қоғам құру барысында ... орын ... ... ... ... ... бірінші кезекте бұл сөз бостандық
саласында тәуелсіздікті қамтамасыз ету. ... ... ... шығару жұмысын күшейту.
Діни бірлестіктер мәселесіне келсек, бұнда екіжақты проблеманы атап ... ... ... ашық ... принциптеріне сай діни
плюрализмді қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... ... арасында тепе-теңдікті қалай сақтап қаламыз?
Автордың ойынша діни ахуал туралы сөз қозғаған ... ... бір ... ... қажет. Мәселен, бүгінгі күні елде көптеген дәстүрлі ... кең етек ... ... атаулармен, түрлі нанымдарын елге таратуда.
Бұл қаншалықты біздің, Қазақстанның түпкілікті мақсаттарына ... ... ... ... бұл ... ... осындай сұрақтарға жауап
іздеу арқылы атқаруы тиіс.
Тағы бір айта ... ... бұл діни ... да бүгінгі күні
күрделенуі. Қазіргі кезде, діни секталар түрлі оқыту, ағарту орталықтарының
келпін алып, ... ... ... сияқты қылып көрсетеді. Осының
салдарынан көптеген ... ... ... ... ... ... кіні ... оқуы әлемде кең тараған. Бір қарағанда, ол ... оқу, ... өмір ... ... ... ... ... кезде бұл кәдімгі діни философия екенін ұғыну қиын емес. Оның
негізін қалаушы Л. Рон ... ... ... ... ... пен
интеллектіні жақсарта алады – және расында да жақсартады, адамдарға ... ... ... – және ... да ... Яғни бұл жерде діни
көзқарас айқын. /12/
Сонымен қатар, түрлі діни ұйымдармен шығарылатын әдебиеттерде көбеюде.
Мәселен, тек ... ... ... ... ... ... ... болады: ислам діні – «Мұсылман», «Иман», «Руханият»,
«Ақиқат таңы», ... және т.б., ... діні ... в ... ... газеті және т.б.
Көріп отырғанымыздай, діни бірлестіктер өзінің жұмысын насихаттаудан
кемшілік көріп жатқан жоқ. Яғни, олардың ... мен ... ... Қазақстанда қамтамасыз етілген. Тіпті, теледидарлардан да түрлі
діни тақырыптағы бағдарламалар еш бақылаусыз шығып ... ... бұл ... құру ... сай үрдіс өзіміздің ауызбіршілігіміз бен елдің
тұтастығына нұқсан келтіруі әбден ... ... да, ... ... қоғамға беталбаты салынбай, оның елімізге тиімді, қажетті, қолайлы
тұстарын нық біліп алуымыз ... Ал ... ... осы, ... ананы қондырмасақ, қолданбасақ ... - деп ... ... еріп ... жоқ деп ... Әр елдің, қоғам мен
мемлекеттің өзіндік мәдени, тарихи ерекшеліктері ... хақ. ... ... ... дәйек келтірсек. Мәселен, танымалы орыс ғалымы К.С.
Гаджиев ... ... в ... ... ... емес ... қондырылуы жайлы айта келе бұлай дейді: «Демократияландыру
процесінің тағдыры қандай болса да либерализм мен ... ... ... ... гөрі либералды демократияның институционалдық
формаларын көшірген әлдеқайда жеңіл». /13/
Сонымен, қорытып айтатын ... ... ... сектордың» даму
өзгешеліктері мен проблемалары ретінде мыналарды атап айтуға болады:
- Тоталитарлық режіим жағдайында жалдап қалыптасқан қоғами ... елде нық ... ... ... демократиялық
ойын ережелерінің орнауына кедергілер туып отыр. Әрине, бірінші
кезекте бұл сәйкес түсініктің әбден қалыптасып бекінуі ... ... ... ... ... ... ... қоғами
салада қызмет атқарып жүрген ұйымдардың (ҮЕҰ, ... мен ... және т.б.) ... мен, ... ... ... ... саласында ерекше саяси мәнге ие саяси партиялардың
саяси жүйедегі рөлі мен ... ... ... ... ... дамуына заңнамалық, ақпараттық және басқаша жағдай жасау.
Біздің ойымызша, партиялардың қоғамда лайықты орын ... ... ... ... ... ... түрде өтуі биліктің қоғам
алдындағы жауапкершілігін арттыруға барынша себін тигізеді.
- Ерекше назар бұқаралық ... ... ... ... Өтпелі
кезеңдерде, тіпті тұрақты даму үстіндегі мемлекеттерде де бұл сала
билік пен қоғамның ерекше бақылауында ... ... ... ... ел азаматы санасының қалыптасуы бүгінгі
күні көп жағдайда осы БАҚ-на байланысты болып отырғаны рас. ... ... бұл ... қатаң, нақты шараларды қолға алуы
тиіс. Сонымен қатар, бұл ... ... ... бір ... ... ... Осы ... қазіргі кезде жиі талқыланып
жүрген Азаматтық қоғам дамуы стратегиясының ... ... ... Бүгінгі күні діни даму бағыты басымды сала болып ... ... ... ... ашық ... концепциясына сай алуандылығы
мен сенім еркіндігін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қалуда екенін зерттеу барысында анықтаған
болатынбыз. Осы міндеттер қазір елде көптеген пікірталастардың
болуына алып келері сөзсіз. Оның үстіне бұл ... ... ... ... ... де ... ... мен
өркениеттер тоғысында орналасқан елде бұндай құбылыстар әсті-әсті
болып тұратын болады деген ойдамыз. Алайда, осы ... ... бір ... келуі – бүгінгі күннің талабы. Немесе біз сенім
еркіндігін желеу етіп, қоғамда саналық қарама-қайшылықтың дамуына
мүмкіндік ... ... ... тұтастығын мемлекеттік
бақылауды күшейту арқылы қамтамасыз етуге ... ... ... ... бұл ... арнайы зерделеуді қажет ететін
дүние екендігін ... ... Біз өз ... осы тарауда
Қазақстанда ашық қоғам қалыптастыру коцепциясына ... ... ... ... ... ... алуды жөн көрдік.
Сонымен қатар, талдау ... ... ... ... шешім жолдарын көрсетуге тырыстық.
Сайып келгенде, тек, демократиялық саяси жүйедегі мемлекет ... ... ашық ... ... алады. Сондай-ақ, тек,
демократиялық азаматтық ашық ... ғана ... ... ... Ашық қоғамның кепілі – азаматтық қоғамда теңділік пен
еркіндік, саяси бостандық пен бастамашылдық қолдау тапқан кезде ғана ... ... ... ... ... «третьего сектора»,
особенности его развития и проблемные аспекты.
RESUME
This article in lights kazakhstani «third sector» problems,
peculiarities of ... and its actual ... ... Галкин А., Красин Ю. Россия на перепутье. Авторитаризм или демократия:
варианты развития. М., 1998. - ... ... Е. ... ... ... ... системная, трансформация: проблемы, концепции,
периодизация // Полис, 2000, №4. - ... ... Б.И. Ашық ... және ... ... ... АГУ им. Абая,
серия «Международная жизнь и политика», №1 (1), 2002. – 72 – 73 бб.
4 Ертысбаев Е.К. ... ... как ... модернизации
посттоталитарных транзитных ... (на ... ... ... в ... ... государствах.
Материалы международной конференции. Алматы, 6 апреля 2001жыл.- Алматы:
компьтерно-издательский центр Института философии и ... НАН ... - 112-113 ... 32. ... М.Б. ... института президенства в Республике
Казахстан.- Астана: «Елорда», 2000.-54с. – 51 б.
6 ... ... ... в ... ... ... ... конфереции Алматы, 6 апреля 2001 ... ... ... ... и ... ... ... – 135 б.
7 Аргынов А.Х., Жумаканова Р.А. Гражданское образование в ... ... ... для ... ... учебных заведений. – 2-е
изд. – Алматы, 2000. – 248с. – 21-22 ... ... 21-22 ... ... и др. ... ... ... организаций в Республике
Казахстан (практическое руководство) / ... 2002. – ... ... Р.С. Политические партии Казахстана в контексте парламентских
выборов // Триалог: «Государство-капитал-добровольческий сектор»: ... и ... на ... конференции, Алматы, 6-9 февраля
1996 г. – Алматы, 1996. – 420 с. – 349б.
11 ... А.С. ... ... СМИ в ... ... ... ... Казахстан. Автореферат дисс. канд.
полит. наук – ... 2004. – 30 с. – 18 ... ... ... Саентология. Основы жизни. М., 2000. – 193с. – 8 б.
13 Гаджиев К.С. Введение в ... ... для ... М.: ... ... 1998. – 416 с. – 254 б.
14 ... ... ... ... в ... Казахстан (2006-
2001гг.). Проект для обсуждения. Национальная комиссия по ... и ... ... при ... ... ... ... 2005 г.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қостанай облысының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттары128 бет
Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлік қызметті құқықтық реттеу66 бет
Іскерлік ойындар6 бет
Ақпараттық жүйелердің қауіпсіздігі. Ақпаратты қорғау негіздері10 бет
Бастауыш мектеп математикасында проблемалық оқыту технологиясын қолдану14 бет
Бастауыш сынып математикасында проблемалық технологияны қолдану33 бет
Жаңа педагогикалық технология5 бет
Жаңа педагогикалық технологияларды қолдану63 бет
Жоғары сынып оқушыларына кәсіптік білім беру55 бет
Инновациялық технологиялардың арнайы пән сабақтарында қолданылуы2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь