Бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастыру жайлы

КІРІСПЕ

I. Бастауыш мектепте тәрбие жұмысының ғылыми.педагогикалық негіздері

1.1. Тәрбие туралы философиялық көзқарастары

1.2. Ұжым бірлігі, өзара қарым.катыпастарының тәрбиелік әсері

II. БАСТАУЫШ МЕКТЕПТЕ ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ ФОРМАЛАРЫ

2.1. Отбасы . балаларды тәрбиелеу

2.2. Сабақ процесінде этнопедагигика әлементтері арқылы тәрбие формаларын эксперименттік жұмысының нәтижелері

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Көкейкестілігі. Бүгінгі күнін жаңару бағыты бала тәрбиесінің арқауына ұлттық әдет-ғұрып, салт-дәстүрді халықтың рухани игілігін пайдалану басты назарда болуы көзделініп отыр. Әр қазақ халқының азаматы ұлттық өмірге немқұрайлы қарайтын жас ұрпақты қазақтың рухани, материалдық мәдениетін толық меңгерген, тарихын, әдет-ғұрып салт-сана, дәстүр, тәлім-тәрбие, адамгершілік қасиеттерін бойына сіңіріп, елін, жұртын сүйетін азамат болып өсуін қамтамасыз етуі тиіс.
Қазіргі жеделдету, демократияландыру жағдайында қазақстан республикасында басты міндеттердің бірі - ұлттық ерекшеліктерді еске алып, жастарға терең білім мен тәрбие беру ісін одан әрі дамыту әсіресе балалардың отбасындағы тәрбиесін жетілдіру болып табылады. Бұл жөнінде Республикамызда көптеген мемлекеттік құжаттар жарияланды. Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Миниетрлігінің тәлім-тәрбие тұжырымдамасында (Ақпан, 2003) былай да жазылды:
«Бүгінгі танда деңгейіне сәйкес білім мен тәрбие беру, оның рухани байлығы мен мәдениеттілігін, ойлай білу мүмкіндігін жетілдіру, сонымен қатар әр адамның кәсіби біліктіләігін іскерлігін арттыру әділетті қоғамның міндеті болып табылады.»
Міне осы тұрғыдан алып қарағанда біздің ғылыми жұмысымыздың мақсаты: қоғамға жан-жақты білімді, тәрбиелі, мәдениетті жеке тұлға қажеттілігін іздеп, іске асыру, ғылыми жолмен таадау, дайындау, оқу тарбие жұмысы жақсарту, жаңарту. Тәрбие теориясының қарқынды дамуына қарамастан XII ғасырдың басына дейін педагогика философияның бір бөлігі ретінде қарастырылып келді. Шынында, осьт күннін өзінде де атақты философтардың қай-қайсысын да тәрбие мәселесін айналып өтпейді, осының өзі педагогикалық проблемалардың қоғам мен ғылым үшін аса маңызды екенінің кепілі.
Бүгінгі тандағы оқу үрдісінің тәрбиемен бірлігін ескерсек, оқыту мерекесінде тәрбие формалары қоаданудың теориялық негізделеу мен қазіргі қоадануы арасындағы қайшылық зерттеуіміздің тақырыбын: «Бастауыш мектептегі оқу үрдісінде тәрбие формалырын қоадану» деп таңдауымызға себеп болды.
Зерттеу мақсаты: бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың ғылыми-теориялық негізі мен әдістемесін негіздеу.
Зерттеу пәні: бастауыш мектептегі тәрбие үрдісі
Зерттеу объектісі: кіші мектеп жасындағы балалардың тәрбие процесі.
Зерттеу міндеттері:
1. Бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың формалары мен түрлерін анықтау.
2. Кіші мектеп оқушыларын тәрбиелеудің техңологиясын жүйелеу.
Зерттеудің ғылыми болжанмы: Оқу-тәрбие процесінде балаларды тәрбиелеуге тиімді болар еді, егер де оқыту үрдісінде тәрбиелеу формаларын пайдаланудың ғылыми-педагогикалық негіздері айқындалса, мазмұны мен әдістемесі ғылыми-әдістемелік құраадар, бағдарламамен қамтамасыз етілсе және тәрбие әдістерін ұштастырып, тиімді коадану арқылы жүзеге асырылса ғана, онда оқушыларды қоғам сұранысына сәйкес тәрбиелеу нәтижелі болады.
1. Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. -Алматы, Қазақ университеті, 1989.
2. Айтмамбетова Б, Жаңашыл педагогтар идсялары ментәжірибелері. 1991.
3. Айтмамбетова Б., Бозжатюва Қ. т. б. Балаларды семьяда адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. -Алматы, 1985-
4. Айтмамбетова Б., Бейсенбаева. Тәрбиенің жалпы әдістері. -А, 1991,
5. Айғабылова Н. Бала мінезінін қалыптасуы жөие оқы тәрбиелеу жолдары. -Алматы, Өнер. 1972.
6. Ахметов Ж. Балаларды мәлениеттілікке тәрбиелеу жолдары. /Қазақстан мұғалімі, 18 ақпан, 1994,
7. Алмәканова X. Жас өспірімдерге эстетикалық тәрбие беру /Методикалық нұСҚАу. А., 1990.
8. Ақназарова Б. Класс жетекшісі. -А. Мектеп, 1973.
9. Әбенбаев С. Оқуигы жастарға эстетикалық тәрбие беруді жетілдіру. –А. 1992,
10. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі,-А, 1999,
11. Әбдіразақова П. Адамгершілік, имандылық тәрбиесі. -Шымкент 1994.
12- Әбиев Ж. Жаңа ғаламды қалыптастыру. -Алматы, 1988.
13, Әбиев Ж. Еңбек тәрбиесінің педагогикалық негіздері. -Алматы, 1997.
14. Обиев Ж. Оқушыларға атеиетік тәрбие беру. Алматы, //Қазақстан мектебі, 1959. №3.
15. Әбілова 3. Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру. -А, 1972,
16. Әбілова 3. Этнопедагогика, -А, 1997,
17. Әтемова Қ. Ата-аналар жнналысының мәні. Қаз, мем. Ы996.
18. Болдырев Н. Мектептегі тәрбие жұмысының методикасы. -Алматы, 1987.
19. Боддырев Н. Класс жетекшісі. -А,, Мектеп, 1980.
20. Богословский В, т. б, Жалпы психология -А., Мектеп, 1980,
21. Жұмабаев А. Мектепте өткізілетін тарихи-әдеби кештер. -А.Мектеп, 1968.
22. Бержанов Қ. Тәрбие мен оқытудың бірлігі. -Алматы, 1973.
23. Бержанов Қ., С. Мусин. Педагогика тарихы, -А, Мектеп, 1984.
24. Бержанов Қ, Оқу-ағартудағы халықтар достығы. Алматы, 1976.
25. Баранов С. Принципы обучения. -Москва, 1975,
26. Бабанский Ю. Педагогика, -Москва, 1988. 23-тарау.
27. Батышев С. Научная организация учебно-воспитательного процесса. -М., 1975.
28. Дорженов С. Бүгінгі ислам, -Алматы, Білім қоғамы, 1988.
29. Дүйсенбинова А. Адамгершілік тәрбиесіне айқын бағыт //Қазақстан мектебі.7-1991.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
I. Бастауыш мектепте тәрбие жұмысының ғылыми-педагогикалық негіздері
1.1. Тәрбие туралы философиялық көзқарастары
1.2. Ұжым ... ... ... ... әсері
II. БАСТАУЫШ МЕКТЕПТЕ ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ ФОРМАЛАРЫ
2.1. Отбасы - балаларды тәрбиелеу
2.2. Сабақ процесінде этнопедагигика әлементтері ... ... ... жұмысының нәтижелері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Көкейкестілігі. Бүгінгі күнін жаңару бағыты бала ... ... ... ... ... ... игілігін пайдалану басты
назарда болуы көзделініп отыр. Әр ... ... ... ... ... ... жас ұрпақты қазақтың рухани, материалдық мәдениетін
толық меңгерген, тарихын, әдет-ғұрып салт-сана, ... ... ... бойына сіңіріп, елін, жұртын сүйетін азамат болып
өсуін қамтамасыз етуі тиіс.
Қазіргі жеделдету, демократияландыру жағдайында қазақстан ... ... бірі - ... ... еске ... ... ... мен тәрбие беру ісін одан әрі дамыту әсіресе балалардың отбасындағы
тәрбиесін жетілдіру ... ... Бұл ... Республикамызда көптеген
мемлекеттік құжаттар жарияланды. Қазақстан ... ... және ... ... тұжырымдамасында (Ақпан, 2003) ... ... ... деңгейіне сәйкес білім мен тәрбие беру, оның рухани ... ... ... білу ... ... ... ... әр
адамның кәсіби біліктіләігін іскерлігін арттыру әділетті қоғамның міндеті
болып табылады.»
Міне осы ... алып ... ... ... ... мақсаты:
қоғамға жан-жақты білімді, тәрбиелі, мәдениетті жеке тұлға қажеттілігін
іздеп, іске ... ... ... ... ... оқу тарбие жұмысы
жақсарту, жаңарту. Тәрбие теориясының қарқынды ... ... ... ... дейін педагогика философияның бір бөлігі ... ... ... осьт ... ... де ... ... қай-
қайсысын да тәрбие мәселесін айналып өтпейді, осының өзі ... ... мен ... үшін аса ... екенінің кепілі.
Бүгінгі тандағы оқу үрдісінің тәрбиемен ... ... ... ... ... ... теориялық негізделеу мен қазіргі
қоадануы арасындағы қайшылық зерттеуіміздің тақырыбын: «Бастауыш мектептегі
оқу үрдісінде тәрбие формалырын қоадану» деп ... ... ... ... ... ... ... жұмысын ұйымдастырудың ғылыми-
теориялық негізі мен әдістемесін негіздеу.
Зерттеу пәні: бастауыш мектептегі тәрбие ... ... кіші ... ... балалардың тәрбие процесі.
Зерттеу міндеттері:
1. Бастауыш мектепте тәрбие ... ... ... мен ... Кіші ... ... тәрбиелеудің техңологиясын жүйелеу.
Зерттеудің ғылыми болжанмы: Оқу-тәрбие ... ... ... ... еді, егер де ... үрдісінде тәрбиелеу формаларын пайдаланудың
ғылыми-педагогикалық негіздері айқындалса, мазмұны мен әдістемесі ғылыми-
әдістемелік құраадар, бағдарламамен қамтамасыз етілсе және тәрбие ... ... ... ... ... ... ... онда оқушыларды
қоғам сұранысына сәйкес тәрбиелеу нәтижелі болады.
Зерттеу міндеттері:
Бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ... ... мен ... ... ... ... ғылыми-әдістемелік нұсқау дайындау және
оның тиімділігін тәжірибеде айқындау.
Зерттеудің әдіснамалық негіздері: оқу, тәрбие заңдылықтары ... ... ... философиялық, психологиялық, педагогикалық теориялар
ңегізге алынды.
Зерттеу әдістері: философиялық, ... ... ... әдебиеттерді зерттеу мәселесі тұрғысынан таадау, жинақтау,
қорыту, тәжірибелік-экспериментті өткізу барысында сауалнама, ... ... ... ... ... ... математикалық өңдеу
әдістерін қоадану.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық мәнділігі:
- бастауыш сынып оқушыларын тәрбие ... ... ... ... ... ... бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың тиімді әдіс-тәсілдері мен
жоадары нақтыданды;
- зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ЖҰМЫСЫНЫҢ ҒЫЛЫМИ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Тәрбие туралы философиялық көзқарастары
Педагогика ерекше ғылым ретінде философиялық білімдер ... ... ... ... шықты. Ағылшын жаратылыстанушысы және философы
Фрэнсис Бэкон /1561-1626/ 1623 жылы өзінің «Ғылымның қадір-қасиеті ... атты ... ... ... Бұл енбегінде ол ғылымдарды сарапка
сапа отырып, ... ... ... ғылыми білімдердің дербес саласы
деп бөлектеді. Осы ғасырда-ақ педагогиканын өзіндік ... аса ... ... Ян Амос ... ... ... беки түсті. Оның
теориялық идеялары дүиие жүзіне кең танымал да, әрі осы ... ... ... ... ... Коменскийдін әйгілі «Ұлы дидактика» атты еңбегінде
балаларды оқутыдың негізгі теориялық мәселелері мен ... ... ... Өз ... ... ... ... өте үлкен мән берді, ол «Аналар мектебі» атты ... ... ... өз ... паш ... ... батыс еуропалық педагогика тарихында елеулі еңбегімен
көріеген ғылым өкілдері келіп ... ... ... аса ... Джон Лоққ ... ... ... Руссо /3712-1781/,
Швейцарияда Иоганн Генрих Песталоцци /1746-1827/, Германняда Иогаин Гербарт
/1776-1841/ және Адольф Диетервег /1790-1866/ т.б. болды.
Джон Лоққ ... ... ... ... ... ... ... негіздеріне және адамгершілік қалыптастыру моселесіне үлкен
мән берді. Баладағы тума қасеттерді жоққа шығара ... ол ... ... сол болатын «таза тақтаға» теңеумен, тәрбиенің үлкен күш екенін баса
айтты. Ал Жан-Жак Руссо, керісінше баланы табиғаттан ... деп ... оның ... ... ... тума ... ... кедергі
болмай, оған толық еркіндік беріп, әрі оның ... мен ... ... ... ... ... алғашқынардың бірі болып тәрбие мекемелерінде
теориялық қызмет пен тәрбие іс-әрекегі бірлігінің маңыздылығын көре білді.
Өзінің «Лингард пен ... ... ол ... ... ... сыйластық қатынас және оларда адамға ... ... мен ... ... ... ... идеялары дамытты.
Құнделікті педагогикалық қызметінде ... ... оқуы ... олардың мүмкіндігіне орай еңбекпен ұштастыруға көңіл бөлді,
балалар ... ... ... ... білуді уағыздады.
Педагогикалық идеялары кейбір мәселелерде дағдарыс, сипатқа ие ... ... ... ... рөл ... бірі ... Ол ... өрескел бұзык қол жазасымен тойгарып отыру қажет,
олардың тәртібін үідіксіз қадағалап, арнаулы ... ... ... керек
деп есептеді. Сонымен қатар оның шығармаларында біршама пайдалы идеялар да
баршылық. Ол ... ... ... мен ... ... ... берді, баладағы адамгершілік қасиетті қалыптастыру, үшін
оның ... ... ... ... ... ... қажеттігін
жариялады.
Өзінің психологиялық-педагогикалық теориясын прогрестік-демократиялық
бағытта ... бірі ... ... Ол ... аса құнды
идеялар: балалардың оқу ... ... ... шәкірттердің
өзіндік оқуына мән беру, сондай-ақ халық ... ... ғ. ... ... рет ... дайындайтын арнайы оқу орны
ашылып, онда ерекше ғылыми пән ретінде психология оқытыла бастады. ... ... ... ... ... ... ... ірі-ірі оқымысты
педагогтардың қалыптасуына мүмкіндік берді.
I. ОҚУ ПРОЦЕСІ КЕЗІНДЕ ТӘРБИЕ ФОРМАЛАРЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ ТЕОРИЯСЫ.
1.1. Педагог ғалымдардың оқу- ... ... ... ... дамуының қай кезеңінде болмасын тәрбиенің тиімділігін жетілдіру
ісін жүзеге асыру процесі әрбір қоғамдағы ... ... ... мемлекет қажеітігінің орындалуы оның экономикалық күш қуаты мен
саясатына тәуелді екендігі ... Олай ... ... ... ... ... ... туындайтын қажеттіққе сай тәрбиенің
мақсатын ... ... ... ... тәрбиенің қалай өзгеріп отырғанына көз жібертсек, ... ... ... маңызды екенін байқауға болады. ... ... ... ... ... ... ... дамуы мүмкім емес.
Тәрбие бұл педагогикалық құбылыс. Тәрбие ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға, оның қоғамға, адамдарға, өзді-
өзінің қатынастарын жасауға олардың шеңберін кенейтуге бағытталады.
Педагогика тәрбие саласының дамуына ... ... ... ... ... айтарлықтай үлес косты. Олардың ой-пікірлерін
қыСҚАша пайымдау, еске түсіру, ғылыми және ... ... ... ... ... өмір ... кең түрде қоадануын қажет ... ... ... көтергендердің бірі - Ш.Уәлиханов еді. Оның
өэіндік педагогикалық ... ... ... казақ даласындағы
оқу мектеп ісін ғылыми негізіиде құрып, оқу білімнің табиғат сырларын ... ... ... ... қатарлы мәдениетті елдерді қуып жетуін
аңсады. Ш. Уалихановтың ағартушы-ғалым, Демократ ретінде көздеген ... ... ... - ... ... де білім беру, тәрбиелеу оқыту
оны дүниетануға жетелеу, сондай-ак бұл реформа арқылы іске ... ... ... ... бірі Ы.Алтынсарин. Ол бүкіл омір
жолын мектеп ашуға, қазақ баласының ... көп мән ... ... ... ... ... қамтып жазуға тырысты.
Ал қазақ хадқының ғана емес, барлық әлем жұртшылығының ұлы ... ... ... ... ... педагогикалық ой-пікірлерге
толы. Абайдың осы бала тәрбиесі мәселесінің ... ... ... ... адамның баласы бол» деген гуманиетік ой пікірі үлкстт философиялық
ой тулырады.
Казіргі күні Абай қалдырған із ... ... ... ... мәселелері егеменді еліміздің рухани қатынасына айналып отыр.
Ұлттық тәлім-тәрбиенің көрнекті өкілдерінің бірі Шәкәрім
Құдайбергенов, сол ... ... ... ... ... ... дәстүрді әрі қарай жалғастырлы. Шәкәрімнің жоспарға ұсынған
тәлім-тәрбиесі адамгершілік жолы ... және ... ... Ол ... адал ... ... мен ... алуға шақыру болды. Ағартушы-
педагог Ахмет Байтұрсынов та ... ... ... із ... ... ... салалы өмірін қазақ қоғамына білім-ғылымның дамуына, мектеп
ісінің торбие жұмысына ... ... ... бағыштады. Ол ауыл
мектебінде бала ... ... ... ... саласында көп
ізденді.
Мағжан Жұмабаев зиялы қайратқерлердін бірі. Ол ... ... ... шығарған. Айталық «Бастауыш мектептегі ана тілі» ... бол» (1926), ... (1922) оқу ... бірінші бөлімі
жаллы педагогикалық мәселелеріне арналған, Ол тәрбиені төртке ... ... жан, ақыл ... ... әдеп-құлық тәрбиесі.
Егер осы төрт тәрбие адам баласына берілсе, оның ... ... ... ... ... ... ... Мұхтар Әуезов: «Көпшілікті адамшылыққа
тәрбиелеу үшін жас ... ... ... - ... екен.
М.Әуезовтың ойшыл, ғалым педагог ретінде таныткан іргелі жұмысының ... ... ... ... ... ... атты оқу ... 1930 жылы Қызылорда қаласында жарық көрді. Ұлағатты жазушы әрі ... ... ... ... дүние жүзі мәдениетінің дамуына
өшпестей із қалдырды. Ол ... ... ... ... да ... ... педагогика ғылымының тұңғыш профессоры Ш. Әлжанов кысқа өмір сурсе
де, артында үлкен ... мұра ... ... мәселесі жөнінде
жиырмадан астам еңбек жазган. Ол ... мен ... ... ... мұғалімдер мен тәрбиешілер үшін ғылыми, ұсыныстар
жасады. Мысалы: «Ес және есте ... ... «Ой ... ... ... Республикасындағы әлеуметтік экономикалық өзгерістер жүріп жатқан
құрделі жаңғыру процесі жастардың оқу мен ... ... ... жаңа ... ... ... етеді. Осы тұрғыдан алғанда
тарихшылдық ақтандақ ... ... XIX ... басындағы
зиялыларымыздың бірі Міржақып Дулатовтың өмір жолын, жалпы шығармашылығын
жаңаша қарап ... ... ... Ұлы ... ... ... қажетті нәрсе. Міржақып туралы қалай окыту, сол оқытқанда жас ... ... сол ... ... ... ... ... екендігіне көңіл
бөлуіміз керек.
Жалпы мектеп оқушыларына Міржақып ... ... ... үшін ... поээиялық шығармаларымен таныстыру мақсатында «Оян
қазақ» өлендегі:
«Көзінді аш,
оян қазақ көтер басты,
Өткізбей қараңғыда бекер жасты,
Жер кетті, дін ... қол ... ... енді жату ... -
- ... төрт ... ... эпиграф ретінде ала отырың, патшаның ... ... өнер - ... ... ... ... күйінің нашарлығы,
ел ішіндегі алауыздықтан тағы әр ... ... ... ... ... ... ... жетіп, камын ойлайтын саналы
азаматтар қажет екендігін айтын, ... жас ... көп ... ... еңбек етіп, оқыту мен тәрбие, проблемаларына елеулі
үлес қосып жүрген жаңашыл мұғалімдердің іс-тәжірибесі ... ... ... үшін зор ... ... жас ... ... шұрайлы тілі мен шешендік өнерінен.
Дәстүрінен, ата ... ... қала ... Енді ғана ... ... ... ... қатынамызға, отбасына көңіл бөлуде.
Бірақ отбасымен шектеліп калсақ, мектептеріміздің даму аясы да ... ... ... ... ең ... кыз тәрбиесінен.
Болашақ мектеп кандай болу керек, әсіресе жас ұрпаққа ізгілікті тәрбие
калай беріледі? Бұл үлкен ... ... ... ... ... ... мен ... бірлескен
жұмысынан көрінеді. Өзін сыйлай білген адам өзгені де сыйлай алады. Адамның
асыл қасиеті. Олай болса ол өзге ұлт ... ... ... ... бола
алады. Бұл жерде халқымыздың ойшыл қаламгері Ғ.Мүсіреповтың: «Өткенді аңсай
бергеннің бұл ... ... жоқ, ал ... ... ... ... деген сөзі көңілге тиек.
Балалар мен жастар әрбір кезеңдегі дәуірдің жемісі, олардың ... ... ... Отбасы тәрбиесінің басты нышаны халық
педагогикасы.
Халық педагогикасынын ... - ... ... Дастандарданда
аңыздарданда, мақал-мәтелдерденде де осыны көреміз мысалы:
1. Кішіпейіл болғанмен, 2. ... ... ... ... ... ... көкірек болғанмен, ... ... ... жетпейсің. ... бір ... ... ... ... ... болса, ата-анаға да қажет. Себебі, бұл
мақал-мәтел кішіпейіл болуға, өр ... ... ... Ал ... адамзаттың рухани байлығының, адамгершілік қасиетінің бастау алар
бұлағы емеспе? Екінші мақал отбаеында бала тәрбиелеп отырған ... ... ... ... ... ... аяқ басқан кезеңінде
көптеген ... ... ... көп алаңпатуда, Дәл мәніне
келгенде бұл дұрыста, ойткені нарьтқтық ... ... ... ... ... ... ... ата-ананың маидай терін тәгігт ... ... ... ... мен жасөспірімдер түсіне ме екен. Үстінде
жылтырған киімі болып, жан-дүниесі ... ... ... ... ... Тағы да ата-ана. Олай дейтініміз, ... ... ... ... ... ... туса ла, бала тәрбиесім көзден таса кылмаған.
Еңбск егіп, отбасын ... ... бір ... балаларын қасынан жиын алып
не ертегі, не аныз, не қиса айтып бермсген күйлері болмаған. Сондықтан ... ... ... аға-анаиый балаға ерекше сабырлылықкпен, ... ... ... ... ... отырған.
Бүгікгі таіша ұлттық саиамсіг тәлім-тәрбие алу мәселесі ен алдымен,
әлеуметтік- зкоіюмикалық ... де ... ... ... ... ... телеақпаратты ағымдардың көріністері бйдің жастарға
ұлттық тәрбие мен ұлттық сананы калыитасгыруға каншама ықпалы ... ... ... ... ... ... ... тәрбиенің
негізгі мақсаты-жасөспірімге дұрыс тәрбие беру. Өйткені ... ... тану ... ... ... ... ... ісін мадактап, катесін
түсіндірсе, ол ересектерді сыйлап, ... ... ... оган орынсыз ұрысып зекіріп, дұрыс талап қоя алмау ата-ананың
беделін жояды. Мұндай ... ... ... ... ... болып
өсуіне соқтырады. Ал отбасында қалыптасқан сүйгіштік баланық болашағына жол
ашады.
Бұл маңызды ... ... ... ... және ... П съезінде сөйлеген сөзінде қысқаша тұжырымдалған: «Бұл
жүййеде оқыту мең тәрбие ... ... ... ... ... мен ... болашак буындағы ғана емес, жаллы адамзагтық қадір-қасиеттердің мән-
маңьтзын ... ... да, тэні де таза ... ... ... ... міндеттіміз.
Казақстаннын отантылық сеймін тәрбиелеу білім берудің мектеп жүйесі, отбасы
аралықтарында барлық ұйымдарды кекейкесті болып ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу-мұғалім мен ата-ананың аса
маңызды, аса жауапты да қадірменді парызы»-делінген.
Осыдам қорыта келе бала ... ... ... ... ... темендегі кестені ұсынамыз:
Кесте 1
Кесте 1
Қазақтар «Отан» деген ұғымды бала бойына ерте бастан ... ... ең ... ... жер, атамекен, ел-жұрт деген ұғымдармен барынша
кеңінен байлаиыстырған. Қазақ ... ұшін Отан ... ... ... басталады.
Мұның барлығы жастарлың бойына туған жср, атамекен туралы түсінік ұгымдары
өте қасиетті леген гтікірді қалыптастыруға куаттьт ... ... ... ... ауьп ... ... ... мен жыраулардың толғауларьі
мен термслеріиде жер-су тақырыбы жетекші түрақты ... ... ... басталатын бұл тақырып өмір бойы қоғам мүшесінің серігі болып, қай
жерде жүрмесін сағыныш сеймін тұтатып, ... ... ... ... отырған.
Соншама кен далада өмір сүрсе ле> ата-абаларымьп үшІң ... ... ... ле ... үгым. Өйткені Оган біреу-ақ, ол- туған ... ... ... ... жер. ... жер, су аттары аламның
қанын тасытып, ... ... ... ... ... ... Аякөз, Арал, Ұлытау, тарбағатай секілді атаулардың ... ме? ... ... ... Отаңды, елді сүюге
тәрбиелегенле атамекен тарнхымен таныстыру маңызды орыи ... Бұл ... тіл ... ... сосын -экология, т,б.
Қазақта қайтыс болған адамды түған жеріне, ... ... ... ... ... бар, Бұл ... өте ... қалыптасып, күні бүгінге
дейін жалғасын тауып келеді. Кейбір жағдайда атақты кісілер жатқан корымға
әкеп жерлейді. Қазақ даласында аты ... ... ... бірі - ... Қожа ... Яссауидың Түркістандағы мавзолейі. Мұнда атақты
Абылайдан ... ... хан, Есім хан, Қаз ... ... Бөгенбай
батыр секіллі Қазақстаннын әр кеәлегі мемлекет қайратқерлері жерленген.
романынла Казангаптын сүйгін оның өтінішімен ... ана ... ... әспеттеп суреттеген.
Педагогика мен тәрбиенің, халықтың ұстанымын ғылымн гұжырымдаған ... ... ... де, ... ла ... халықтарға бірдей тура
келетін тәрбие жүййесі жоқ. Әр халықтың ұлтттық ... ... де әр ... ... ... ... ... жүйесін енгізу мумкін емес, себебі, халықтардың
өмір сүру моделі де, ... ... де әр ... деп ... ... жас ... бойында улттық сананы қалыптэстыруда олардың туғаң жері
мсн еліне сүйспеншілігін оятудый маңызы аса эор. ... өз ... етіп ... қай ... ... да ... жүйесінің негізгі
тапаптарының бірі. Ал біздің ... бұл ... ... жогары болған.
Қазақи тәрбие бойынша елін, туған жсріи суюге қалыптасгырады. «Туған елІм
болмаса тумай-ак койсьгн ай мен ... ... ... ... ... ... ұлтан бол» - дегт жас кезінен сліне деген інкәрлік ссзімін бойыіга
сініруге тырысқан. Ана ... ... ... ... әке ... сол
отбасының берекейге келтіріп, кызуын арттырып, оны қас какиай қорғауды
үйрсткен. Мұны ... ауыз ... ... бір ... ... ... жырынан» көеруге болады. Бұл бекер ... ... ... ұл туса еді, ата жолыи куса еді» деген сөт бар.
Жастар сонымсн бірге туған тарихын жақсы, жүйелі түрдс білуге тиіс, ... -ең ... ... шежіресі, адамзаттың, ата-бабаның өткен ұзақ
жолы.,
Мұны дұрыс түсінген ата-бабаларымьп жазбаша ... жоқ ... ... ... ауызша тарихьтч жасаи, оны халықгың зердесінде
ұқыптылықпен ... ... ... мұра ... беріп, соғын суңене
отырьтп, оларды батылдық пен батырльЕққа тәрбиелеген.
Ұлттық мактаныш, өз елінін ... болу тек ... ... не Отан
корғаумен ғана байланысты көрінбеңді. Халқын, жерйг, елін сую қажырлы еңбек
етуден көрінуге де тиіс, Өйткені ... ... ... ... ... прогресі, еқ алдымен, қоғам мүшелерінің адал, тәртіпті, сапалы,
өңімді еңбегіне ... ... ... ... ... ... ұрпақ қулағына ... ... ... ... туралы дастандарды, ертегі-
аңыздарды, өлең-жырларды құйып отырды. ... ... ... ... ... бол», «Тура биде туған жок» деген мақал-
мәтелдерде қарапайым қазақ данапығы жатыр. Байкап қарасақ» бұрынғы ... ... ... елді, жерді, халқын сүюді үйретіп, оларды өз
халқының патриоты етіп қалыптастыруға барлық срік-жігерін ... ... ... ... да соган негіздепгені жөн.
Отбасы тәрбиесі - көздеген нәтижеге жету мақсатын-да ата-аналар мен жаеұя
мүшелерінің ... ... ... процестсрікіц жалпы атамасьь
Әлеуметтік, отбасы және ... ... ... ... ... ... құрайды. Отбасылық тәрбиекің мектеп тәрбиесімен тогысқан
тұсындағы проблемалар ... ... ... да, ал сол ... жағдайлары әлеуметтік педагогиканық үлесінде
Отбасының жетекшілік макьпы онда тәрбиеленіп жатқан адамның тәэн-дене және
рухани дамуына әсер ... ... мәні мен ... ... ... Бала үшін отбасы бір жағынан - тіршілік қоршауы болса, екінші
жағынан - ... ... ... алғашқы өмірі жағдайындағы отбасы ықпальі
басқа жағдайлар мен кейінгі жас кезеңдеріидс болатын ыиіаадардан ... ... ... ... ... - бұүл ... те, ақпарат көзі
де, қоғамдық ұйымдар да, еңбек ұжымы да, дос-жарандары да отбасы - бұл әдеп
пен өнер кілті де. ... ... ... да дәл ... ... отыр;
тұлғаның қалыптасу нәтижелігі ең алдымен отбасына тәуелді. ... ... ... оның ... ... ... ... тұлғаның тән-дене, рухани-
адамгершілік, еңбектік тәрбиесінін өнімі де жоғары болса бір кездейсоқтық
болмаса, әр уақыт ... ... ... заңдылыққа тәуелді: жанұя
қандай болса, онда ... ... ... ... ... ... ... мен оның нәтижесінле ... ... күші мен ... ... болсақ, ендеше мемлекег пен қоғам
да ... ... ... ... ұйымдастыруда ең алдымен отбасыға
үлкен ... ... жөн. Бүл ... ... ұстанган бұлжымас ереже.
Неке мен отбасыга леген үстірт ... ... және ... ... шьттару, инабаттылық принциптерінен тайку, шектен тыс арсыәдық пен
маскүнемдік, іштей ... ... мен ... ... ... ... ... белең алған ажырасулар -бәрі де отбасыдағы бала
тәрбиесіне берілетін теріс ықпаадар кезІ.
Отбасы - тұлға қалыптастыруш бесік. Осыдан, "Азамат ... ... ... деп ұлы ... М. ... бекер айтпағаи. Отбасында адам
аралық ... ... ... бүкіл өмІрге жетер енбектік ... ... ... ... оз ... ... ла женіл
шешіліп жатқан көптегсн ... ... ... ... ... күйге түсіп жатаіыны баріпаға аян,
Жогарыда әңгіме ... ... ... ... келесідей
корытындылар жасауға болады: 1 - отбасы ... ... ... ... де ... Жас ... ол асер бэсс^иіеуі мүмкін де, бірак
ешкашан өз ... ... ... да бір ... ... ... мүмкін болмаған сапа-қасиеттер
тек отбасында ғана өрісті алады;
- отбасы тұлғаның әлеуметтенуін камтамасыз етеді, оның ... ... ... ... ... ... мейлінше шоғырландырып, іске
косады. Қоғамның азамат мүшесі отбасыдан ... ... ... ... ... салт-дәстүр жалғастығын қамтамасыз ететін отбасы;
- отбасының аса маңызды әлеуметтік қызметтері ... ... ... ... ... ... кемелдендіру және мемлекет зандарын
мойындап, құкытарын сауатты пайдалана білетін қоғам мушесін жетілдіру;
- отбасының кэсіп тандауға ла ... ... ... ... жүйеге байланысы отбасындағы тәрбие жетімсіздігінің
кейбір себептері ретінде нелесі ... алға ... ... ... ... ... экономнкалық жағдайынын әлсіздігі.
2. Қоғамдық өмір мәдеииетінің төмендігі.
3. Отбасы анасы - эйел мойнына артылған-жұмыс ... ... ... ... ... және ... ... саадарынан болып
жатқан ерлі-зайыптылардың ажырасуы.
5. Бала тәрбиесіцде ер адам әйел комектесі деген ... ... ... ... ... шиеленісіп бара жатқак әулеттер арасымдағы бәсеке, ... ... мен ... ... ... ... ... элсіреуі.
Отбасы дағдарысын ретке келтіру жөне оның ... ... ... ... ... ... қандай тиімді ұсыныстар беруі мүмкін?
Бүл орайда ледагогика кандай да тосын жаналық ашып беруі ... ... ... ... қатынастардың жалпы ... ... ... Бәріміз де осы зандылық-тардың
құрсауыидамыз. ... ... ... ... ... оның ... күтеміз. Жалған, аадамщы ой-
пікірлерден арыла білген шынайы ұстаздың өз іс-әрекетін ... ... жөн деи ... едік:
- отбасындағы катынастарды гуманизациялау, яғни адамиластыру. ... ... заң ... жауапкершілік, катаң талап не үркіте зорлаудың
заманы өтті - ... ... жок ... ... ... Тек ... жан ... сәулеленген қайырымдылық, мейір, ивісгы көмек,
ұстаздық жанашырлық кана ... ... ... ... ... өз перезенттерінің жаркын болашағы үшін құресте ... ... ... ... ... ... ... мексп пен мұсьтлмандық
тәрбие ошағы - мешіттердщ ықпаадарын біріктіру әрі осы ... ... ... ... ... ... нақты проблсмасына
бағыттау;
псдагогикалық мудде миеттерді І-уманнтарлық кор, қоғамдар мсн ... ... ... қайырымдылық-тәрбие бағларламасын жасау,
Ең бастысы, жалпы адамға, онык табигатына берілген ... ... ... ... ... калмау- әрбір тәрбиеленушішн негізгі
ұстамы боліаны жөн,
Атам қазақ ... ... ... ... алқа көл ... ... ... да ортасында жүрген дана тәрбиешілерінің, гұлама ... өз ... ... ... ... аян. ... ал педагогиканың
міндеті қоғам өзгерістерінің ізімен жалғаса, дамуы. Әр ... ... ... ... ... бірақ олардық нақты кеэендердегі шешімі
әркашан жаналанып барғаны дүрьтс. Ал ... ... ... ... ... ... ... көзіден таса бұлтарыстарын тереңнен түсіну
педагогтың міндеті,
Қаншалықты отбасы болса, ... ... де ... МОЛ. ... ... қарамастан, жанұядагьг ересектер мен ... ... ... жалпылай моделін ажырата тану мүмкіндігі
баршылық. Отбасындағы катынастар түрі сол катынастардың қай бағытта, кан
дәрежеде ... мен ... ... ... ... ықпаадардың
саадарына тәуелді анықталады. Олар:
1. Балаларына құрмет көрсете алатын отбасы.
2. Қайырком, мейірлі отбасы.
3. ... ... ... ... ... ... отбасы.
5. Теріс әлеуметтік бағыттағы отбасы,
6. Ата мен аналардың ... ... ... ... Тұрпайы тәрбие әдістерімен қаруланған отбасьг.
Отбасынағы тәрбие маэмұны демократиялық қоғамның өзекті мүдпе-мүраттарына
орайластырьглады. Болашактағы еңбектік, ... ... ... бейім
дені сау, психикалық болымды, адамгершілікті, иманды, парасаты тұлға
дайындау ... ... ... ... ... ... ... белгілі бағыт-бағдарларды, тен-дене, адамгершілІк-имандылық, сана-
сезім, эстегикалық. еңбек тәрбиесін қамтиды, олар өз кезсгінде жас ... ... ... ... білімдендіру істерімен толыгъш
отырады.
1. Балалар мен ... ... ... ... өмір ... дұрыс ұйьтмдастырылғаң күн тәртібін, спорттық жаттығуларды,
дене шынықтыруларын т.б. камтидьт,
2. Отбасындағы сана-сезім тәрбиесі ата-аналардың оэ ... ... соны ... ... түрақты қажетсінуін қалыптастырып, оларды
үәдіксіз жаңалап отыру ұмтылыстарын баулуға негһделеді. Танымдық ... ... мен ... ... бала тәрбиесіндегі ата-
аналардьтң аса өзекті шаруасы,
3. Отбасындағы адамгершілік-имандылық ... ... ... ... бүлжымас төркіні. Бұл орайда алгы шепке тартылатын мәселе
мэңгілікті взгермес адамзаттық мораль құндылықтары ... ... ... ... пен ар ... ... пен ... ссзімдерін
тәрбиелеу, Адамгершілік сапа, қасиеттердін ... да ... ... ... ... дербестік пен ұстамдылықта осы
отбасында болады.
4. Отбасындағы эстетикалық тәрбие балалардың ... мен ... ... өмір ... ... женінде таглым беруге
арналады.
5. Отбасындағы еңбек тәрбиесі балалардың болашақтағы адал ... ... ... ... дағдыланбаған баланың есейген кезде де бар
есілдерті "жеңілдің астымен, ауырдың үстімен ... ... өмір ... ... ... ... той" ... жаксылыққа апармайтынын тұрмыс қадам
сайым дәледеп отыр. Ата-аналар міндетіндегідегі отбасылық тәрбие балалардық
тэн-дене және ... ... ... ... саналы да парасатты
істерге негіәделген үздіксіз жүретін процесс.
Әрбір эке мен кеі келгем ана өз перзентінс ... қай ... ... жете ... жөн. Отбасылық тдрбиенің саналылық сипаты меи
тәрбиелік мйгдеттерді парасагты шешу жоадары осымсн айқындалады.
Отбасындағы тәрбие әдісгері - бұл ата-аналардың өі ... ... ... педагогикалық ыкиал жасаудық мақсатты көхаелген жөн-жосығы,
жольт, Бүлардың бәрі де тәрбиенің жалпы әдістерімен деңгейлес, дегенмен ... ие. ... әр ... ... ... тұлғаның жекелеген нақш әрекет-кыльтты мен ақыл-
парасатыңа икемделуінен болады;
- ... ... ... ... ... ... ... олардың тәрбие мақсатын тануына, оз қадір-қасиетіне ... ... ... ... т.б. ... да ... ... әдістері ата-аналардың тұлғалық сән-сипатымен
қайнай бітіскел және ... ... ... ... ... Қаншама
ата-ана болса, әдістері түрі де соишалықты: жылы сезбен кэндіру, коркыіу,
айқайлап үркіту, мақтау мен мадақтау, ... ... салу және ... ... ... ... бағыт-бағдарға тәуелдІ келеді:
біреулері өз баласының тіл алгыштықга тәрбиелегісі келеді, ... ... ... ... ... орындатуға бағдарланады. Екінші біреулері
дербес, өз бетінше ... ... ... ... ... қасиеттерді
орнықтыруды көздеп, осыған сәйкес әдістік жоадарды таңдастырып, қоаданады.
Отбасылық тәрбие арасында ... ... ... ... ... ... үрдіске айналған. Мұндай ... түрі ... ... (мактау, мадақтау, балаға болашақта пайдалы да
қызықты мүддені ... ... ... ... да ... рахатынан
айыру, ортадағы цостық катынасты үзу, ұрып-соғу); кей ... ... мен ... ... әдейі жасалын қолданылады..
Отбасындағы тәрбкелік міқаеттерді атқарудың құраадары да әртүрлі. Олар
арасында кен ... сөэ, ауыз ... ... беделі, енбек,
оқу, табигат, үй тұрмысы, ұлттық салт-дәстүрлер, коғамдық пікір, жанұядағы
руханн және материалпык болммс, ақпарат ... ... ... ... күн ... ... ... мұражайлар мен көрмелер, ойындар
мен ... дене ... мен ... ... ... белгілер (атрибут), кастерлі заттар, бұйымдар ж.т.б.
Ата-аналар тәрбиесі әдістерін іріктеу мен қоадануда келесідей жалпы ... ... ... өз ... ... жете тануы,
2. Ата-аналардың жеке тәрбиесі мен ... ... ... ... Егер ... тәрбиелік істерінің бағыты ... ... ... әдістері басым келеді.
4. Педагогиканы меңгеру, тәрбиелік ықпаадардың қыр сырларын ... ... ... ... ... ... созылған ез тарихы бар отбасы балаларды тәрбиелеу жолында қарасан
көп бақылаулар нәтижесін жинақтап, қорытты. Осы ... ... ... тұжырымдар жасалып, олар отбасында балаларды тәрбиелеудің ... ... ... ... орай топтастырылды. Дегенмен олардың
бәрі ғылыми зандылық байланыс белгілеріне ие ... да5 өз ... ... ... деректі пайымдар мен қарапайым көзқарас
пікірлерден ... ... ... ... ... мәні - ... ... тәрбие ережелері.
Ата-аналар өз тәрбиелік әрскстерін осы ережелер тұргысынан ... ... ... ... ережелер педаготтар үшін, эсіресе егде ата-
аналарға өнімді де ... ... ... ... ... ... ... карым-катынастарының тәрбиелік әсері.
Мектептің ұйымдастырушы тәртіп орталығы ретіндегі қызметтіің ең маңызды
бағыттарының бірі-мектептің отбасының және ... ... ... ... ... ... мен ... қарай өзіндік ерекшелігі
болады. Ол әрекепің озіндік ерекшелігі бірқатар факторларға ... ... ... обьективті заңдылықтарын білу; казіргі
жағдайдағы мектептің ... ... ... ... ... ... мен даму тенденцияларын ... ... ... ... жас ... тәрбиесіне байланысты жүмысқа практикалық
түргьгдан дайын болуы.
Мекгеп балалар төрбиесі мен отбасы тәрбиесін тедагогикалық ... іске ... ... ... ... больсп табылады. Жас
ұрпақты өмірге дайындауда жаңа ... ... ... ... ... ... ... алу жөне өздігінен білім алу, қабілеттерді
анықтау және дамыту сияқты мәселслерге ерекше маңыз берс ... ... ... жене ... ... кьпметі-нін біртүтастығы
мектептің мақсатты түрде жүргізген ... ... ... Ал ... қазіргі заманғы білім беру мекемесіне қойьтлатын бастьт талаптардың
бірі.
Белгілі педагог В. А. Сухомлинскийдің еңбектерінде ... ... кең ... Оның ... тәрбиені мектептік немесе
отбасыльік деп қарастыруға болмайды, вйткені бала түлғасы біртүтас және ... ... де ... ... ... ... ... біртүтас
тәрбие процесінде мектеп жетекші рөл атқарады.
Мектеп отбасының ... ... ... және ... ... ... ... жүмыстарын жүргізеді, қоғамдық және мектептен
тыс ... ... пен ... ... ... ... ... жәие бағыттайды, олардың әрекеттерін үйлсстірсді. Мектеп
басщысының, сынып жстекшісйпң жүмыс жүиесі сң тиімді ... мен ... алу ... ұзақ ... ... ... Ол ... жүмыстын
нәтижелігін камтамасьп ететіндей тапаптаріа жауап беруі тиіс.
Ең бірінші талап - бүкіл педагогикалық ұжым ... ... ... ... ... жанұяда жалпы ұғым. Оның ориына ... ... шешу үшін ... ... ... лекция оқу, ата-
анаға, отбасына жекелеп ықпал жасау қажет.
Екінші талап - ... ... ... педагогикалық мәдениетін
көтеру. Оның жоадары әртүрлІ болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... немесе "Отбасы гәрбиесін
жетілдіру" сияқты ... ... ... ... ... ... ... емес жасөспірімдер тобының срекшелйсгерін
есепке алуы қолайсыз отбасылар мен педагогикалық ... ... ... ... алу, ... ... ... анықгау, олардың озык тэжірибелеріне педагогакалық таадау
жасау.
Үшінші талап - педагогикалық ұжымның сынып жетекшісі мен ... ... ... ... ... ... жүйесін жасау. Бүл талап
негізді, әдепті, заңды ... ... ... ... ... ... келіспеушіліққе апарып согады.
Төртінші талап - ықпалды қоғамдық ата-аналар ұйымын калыптастыру.
Басқарудың және ... ... ... ... ... ұжым туралы үғымдар орыс педаготтары Л. Н. Толстой, К. Д.
Ушинский, Н.И.Пироговтардың ... мен ... ... ... мен ... ... жүмыс Істеуі, педаготтардың өэін-өзі
дамытуға үмтылуы сйякэы ндеяларынын ықпалымен қалыптасты.
Тәрбие мақсаты, балалар ұжымын ... ... ... ... ... ... екі ... моделін іздеумен бірге қарас-
тьгрылльь ... ... ... 20-30 ... ... ... ... мінцеттерінің бірі болды. Н. К. Крупская, С. Т.
Шацкая, А. С. Макаренко және т.б. ... ... ... ... - ... А- С, ... - тәрбиешілер ұжымға біріққен жерде және ... ... ... ... ... ... жоқ жсрде ешкандай тәрбие проиесі
болуы мүмкін емес".
Педагогикалық ұжьтмның топтасуы және дамуы идеясы В. ... ... ... ... ... Ол әрбір педагогикалық
ұжымнын вэіңдік ерекшелігі болатындыған атап көрсетті. ... ... ... жүмысын көшіріп алу емес, қайта оның қьпметінің идечлары мен
кониепцня-ларын ... ... ... ... ... ... мен ... ішкі механизмін
ашуға арналған /Н, С. Дежиннова, В. А, Кераковский, Л. И, ... Р. ... және т.б,/ ... ... ұжым ... ... және ... бірлестігі ретінде
ұжымға тән барлық ... ... ... ... тобы ретінде
мектеп педагогикалық ұжынына жинакылық, ... ... ... ... ... және үзақ мерзімде әрекет ету сиякгы қоғамдық
және кәсіптік сипаттар тән. ... ұжым ... ... ... оның ... бөлігі болып есептеледі.. Кез келген ұжым сияқты
мектептің педагогикалық ұжымының өзіңдік ерекшеліктері ... ... ең ... ... ... кәсіптік кызметіне
байланысты, нақтылай айтқанда жас ... ... мен ... ... кәсіптік қызметінің тиімділігі оның мүшелерінІң
педагогикалық мәлениетінін ленгейімен, ... ... ... және ... ... ... ... деңгейімен анықталады. Өзінің мәні жағынан педагогикалық,
тәрбиелік болып ... оқу ... ... оқушыларға үлкеңңердің
ұжымы, олардық өзара ... ... ... етуі ... алғашкы
түсініктерлі қалыптастырадьь Бұл ... ... ... ... үнемі өздігінен жетілуге ынталандырады.
Мүғалімдер ұжымның педагогикалық кызметі оқушылар ұжымымен өзара тыгьтз
әрекеттестікте өрбиді. ... ... ... шешу ... ... мүмкінйігі қай денгейде, қанша-лықты іске асырылуына
тікелей тэуелді болып ... ... ... ... ... ұжым ... ал ... ұжымы басқарылушы болады. Ал
қазіргі әрекет пен қатынастың субъектісі ретінде жеке ... баса ... ... ... және ... ұжымы басқарудың да, өзін-
өзі дамыту-дың да субъектісі болып отыр, Мүғалімдер ұжымы өзінін орасан ... ... ... ... ... ... ғана ... оз
ужымына катыстылығына байланысты да тәрбие субъекгісі ретінде әрекет
жасайды.
Педагогикалық ұжымнын ... ... бірі ... ... ... көп ... атау керек. Қазіргі мүғалім пән муғалімі, сыныгт
жетекшісі, үйірме, студия жетекшісі, қоғамдық жүймыстар сияқты кызметтерді
атқарады. Бундай ... ... ... ... тэв. ... ... шешу барысында педагогикалық ұжым мектеп шегінен шығып
кетеді. Қоршаған әлеуметтік ортаны педагогика-ландьіру, яғни ата-аналар ... ... ... ... қалыптастыру тұтас алғанда
педагогакалық ужымның ажырамас қыз«етіне айналады, Көптеген ... ... ... ... тэн. ... ... қьізмет жасымен шектелмейтін, педагогикалық жаңалықтың жетістІгі
мен кемшілігін теэ эцгаратын, жаңа ... мен ... ... ... және практикада коадануға каблетті педагог.
Педагогикалық ұжымнын ендігі бір ... ... ... ... і басқара
алуында. Ұжымдағы мектеп кекесі, әдістемеяік комиссиялар, ұйымдар да
кағардағы ... ... ... ... алуы ұжымда дурыс қоғамдық
пікір қалыптас-тырып дербсетік нен белсенділІк дамытады. Педагогика-лық
ұжым мүшелерінің, оның ... ... ... ... ... дәл айқын-далуы да ұжымнын ұйымдасқандық ... ... ... ... ... оның қызметінің ұжымдық
сииаты мен ... үшін ... ... Егер ... ... орта жене ... сынып мүғалімдерінің іс- әрекетін
өзге ... ... ... оқушы-пардың бІлімін
бағалау, мектеп жүмысын ұйымдастыруда бірыңгай ... ... онда ... жеткізбейді, Мүғалімдердің біргүтастығы ... ... мен ... ... ... бүл жағдай педагопіка-лық
технологияның бірсарындылғын білдірмейді. Балаға деген ... ... ... ... ... түлғасына деген ... ... ... ... және кәсіптік медениет мүғалімдердің іс-
әрекетінін біртұтастығын материалдық негізін кұрайды.
Педагогикалық ұжым ... ... ... ... ... ... турін атқарудан уақыт шегінің болмауын атауға
болалы. Бүл ... ... ... тыс ... ... рухани
дұниесін байытып, көсіптік дамуын арітыруға ... таба ... ... ... нәтижелері көрсеткендей соңғы жыадары материалдық жағдайга,
уақьіт жетіспеуіне байланысты мүғалімдірдің ... ... ... сатып алуы, олардың кино-театрлар, мүражайлар мен көрмелерге
қатысуы құрт темендеп кетті.
Педагогнкалық ұжымға тән ... ... бірі оның ... ... ... десек, бүл жағдай ұжымдағы өзара катыстық ... ... ... ... ... ... ... кететін ұйымдарға
қарағанда тез эсерленгіш, көкіл күйі жиі алмасады, барынша ... Дей ... ... ... ... ... ... ықпал жасаудың әдістері мен тәсідлерін тавдауда барынша
икемді екендігін де есте ... ... ... ... ... ... - - жана проблема емес, Ол
проблема материалдық снпаттағы себептсрге ... ... ... ... ... табыстьі салаларға көптеп ауысуына байланысты
шиеленісе түсті. В. Л, ... А. ... ... ... ... ... ... әр жыныстын қажечгі
өкілеттІпігінің болуы педагогикалық ұжымның ... ... ... ... ... көрсетеді.
Бүл проблема сонгы кездс экесіз отбасылар көбеюіне байланысты маңызды бола
түсуде. Дегенмен, педагогика-лық ұжымдағы еркек пен ... ... ... ... өте ... Ол ... нақты жағдайда езінше
шешім табуы ... ... ... ... да ... ... әке, ата-аналарды, ендірістік ұжым мүшедерін сабактан ... ... ... ... арқылы толықтыру кажет.
Ұжым психологиясы жөніндегі зерттеулер /А. И. Донцов, А, Н. ... А. ... А. Л. ... және т.б./ ұжымның құрылымы турапы ... ... ... ... ... ... таадау
жасағанда, оның ұйым-дық құрылымы ресми және бейресми болып бөлінетіндігін
аңгарамыз. Бүл ... ... ... ұжым мүшелерінің салыстырмалы түрде
біршама түрактьт өзара катынасын атауға боладьг.
Ұжымпың ресми ... оның ... ... мен ... ... ... ... байланысты. Ресми құрылымның шецберінде әрбір
адам кэсіптік кызметті атқаруда белгілі тәртіп, ережелер иегіэінде ... озге ... ... Бір ... жүмыс істейтін
мүгапімдер білім с гандарттарын, оқу ... ... ... ... ... ... алады. Әрбір мүғалім ... ... ... ... ... Ал, мүғалім мен
мектеп басшыларыныңн арақатынасы кызметтік нұсқаулар және ... ... ... ... оның ресми құрылымы бірқатар жағдайларға
байланысгы. Мүғалім-дердін ұжымдық өэара ықпаадастығы ... ... ... ... ... ... ... үйяестіру, түрлі шүшл
жұмыс кесгелеріиІң, оқу-торбие процесінің барЬІсы мен нәтижелерін тексеру
жүйесінің болуымен, ... ... мен ... ... ... ... ... құрылымы ужым мүшелерінің алдың ... ... тыс ... іс-әрекет негізінде қалыптасады,
Ұжымның бейресми қурылымы оның мүшелері арасындағъі қалып-тасқан қатынастар
жүйесінен түрады, Ондай ... жек керу мен ... ... махаббат,
сенім немесе сенімсіздік, ыитымактасу, бірлесе жүмыс істсуді қалау ... ... ... калыитасады. Бұндай құрылым ұжымның ішкі,
көбіне жасырын, көзге көрінбейтін жағдайын танытады.
Жас ... ... ... ... ... ... ресми
ұйымдық құрылымға сәйкес мектеп директорының оқу ісі ... ... ... ... қажет деп тапса білікті, тәжірибелі маман ретінде
басқа мүғалімнён көмек сүрайды.
Ал мұғалімдер ... ... ... ... ... туывдайды.
Бір жағдайларда бұл араласу, достық» ... ... ... ... келесі жағдайда тәжірибелі жоадасынан кэсіптік
көмек, коадау алуға байланысты, үшінші ... ... ... ... ... ... жағдайла өзгелерді өзіне ... ... ... туындайды. Ұжымдағы бейресми катынастардың ... ... ... бөліп айтуға болады: достық, жодцастық
топтардың құрылуы, бейресми ... ... ... басшылардың
шығуы, жаңа құндылық бағдарлардың ныгаюы және ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Педагогикалмк ұжымның ойндік ерекіпеліктерін ескере отырыл, осындай ... ... ... көрсйік.
Ол ең алдымен мүғалімдер ұжымы шешетін кэсімгік-педагогнкалық, міндеттердің
сипаты, ... ... ... ... мен ... ... ... сының жетекшілері, ата-ана мен жүртшынық өкілдерінік
әрекетін бірйттіреді. ... әр ... ... нақты қызметін
атқарғанымен ол өз әрекетін педагогикалық ... ... да ... ... ... ... ... келісе отырып жүргіэеді.
Мектептегі, сыныптағы істін жағдайы туралы дер кезінде алынган объекгивті
ақпарат ... ... ... ... ұжым ... ... ... зерттеулер /А- И. Донцов, Р, X.
Шакуров/ ұжымнын ... ... ... мақсат бірлігі екендігін
дәлелдейді.
Ұжымдық құрылым белгіт дәрежеде педагогикалық ұжым ... ... ... ... ... тығыз
іскерлік, түлғааралық катынастардың колайлы ... ... ... біліктілік деңгейіне, кэсіптік құндылық-тары сияқты белгілері
бойынша біртектілік екендігі даусыэ.
Бұндай ұжымдар топтасу, ... ... ... ... педагогикалық ұжыңцар өзінін құрамы жағынан барынша әртекті болып
келеді; оның құрамына біліктілік деңгейі әртүрлі жыныс өкілдершен түратьін
жас және ... ... ... Бұның барлыіы әртүрлі бағыттағы
бейресми топтардың құрылуына негіз калайдьт, Мектеп басшылары ... ... және ... бұл ... ескеруі тиіс.
Өіара катынастын педагогикалық ұжымның түрақтылығына мкпал екі жакты ... Бір ... ... ... ... ... ... жағынан педагогикалық ұжымдаш түрақғылық ... ... ... ... ... ... ұжым ... мүддесін, қажеттІлігін,
к,аншалықаы канағаттандыруға да байланысты. Қанағаттану децгейін анықтайтын
бүндай факторяардың ... ... ... ... ... осы
ұжымдаіы ез еңбегінің мөнін сезіне ... ... ... ... ... а ... ұйымдық құрылымының сипатын айкындауды оның көлемі де елеулі етеді.
Психологияда шағын үхымдардың мүшелері арасында байланыс біршама түрақты,
берік ... ... ... Ұжым ... ... ұжын мүшелерінің
арасыңцағы қатынас ресми сипат ала береді. 30 ... ... ... ... қызыгушылық ортақтыга, бірге демалу сияқты түрлі ... ... ... ... бола ... ... ... саны оны басқарудың сипатын айкындайды.
Шағын ркымдарда педагогтар бірін-бірі жақсы біледі, бірақ бүңдай ұжым-дарда
араласу, бірін-бірі ... ... ... ... ... Ал ... ... қатынастын құрделі қурыльЕмы қалыптасады, олар барынша
күнақы, кейде тіпті үрыс-жанжалға бейім, бірак осындай ... ... ... тұлғалардың танылуы мүмкіңцігі де үлкен,
Ұжымдағы кеніл-күй мек ... ... ... ... пен ... ... ... қалыпгасқан әлеуметтік-психологиялық клнмат-пен
айқындалады. "Психологиялық ... ... ... ... ... ... емес, астарлы, ауыспалы үгымдар.
Географиялық ... ... ... ... ... ... климаттағы ұжымда өзІн барыпша жайлы сезініп, түлғалық және
көсіптік катыішс-тарда өзін жап-жақты таныта алуыи ... ... ... ... ... адамдардың өэара қарым-қатынасы,
олардың көңіл-күйі, хал-жайы, бірлесе аікаріан жүмыс проңесіие көңілі ... ... да А. С. ... ... ... ... сергек
көңілді /мажырлы/ екпініе басамән берген.
Әлеуметтік-психологиялық климат ұжымм мүтпелерінің бірлескен іс-әрекет пен
өзара катынас процесінің сипатьтн ... ... ... ... ... ... климатты осылай
түсіне ошрып, оның мынадай негізгі ... ... ... ... ... ... топтастырушылық, кызметі ұжым
мүше-лерінің оқу-тәрбие міндсттерің ... ... ... ... іске асырады. Ынталан-дырушылық, кызметі
педагогакалық әрекеттің коадануына қажетті ұжымның ... ... ... ... ... ... ... етіп, ркымға жана мүшелердің ... ... ... қызмет өзара катынас нормаларын ныгайтуда, ұжым мүшелерінің
тәртібіне баға беруде көрінеді,
Психологияда қолайлы әлеуметтік-пснкологиялық ... ... ... ... ... ... Бір жағдайларда көрсеткіш
ерекшеліктері ретінде түлғааралық, адамгершілік, сезімдік, күкыісгық өзара
қатынастар қарас ... ... бір ... ... ... ... ... сипаттамасына баса мән берілелі.
Ондай сипаттамаларға мыналар жатады;
• ұжым мүшелерінің ... ... ... ... ... ... қанағаттануы;
• ресми жәие ... ... ... ... ... ... ... көңіл-күй;
• ұжым мүшелерінің басқаруға және ұжымның өзін-өзі басқаруға ... ... ұжым ... ... мен ... ... ... еңбектін өнімділігі;
• қадрлардың тұрақтылығы,
Қолайлы әлеуметтік-психологиялық климаттың бүл ... ... баға ... қоддануға болады.
Әлеуметтік-психологнялық климат калынтасқан жағдайда ол ұжым мүшелеріне
жағымды немесе жагьтмсыз ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелі немесежас мұғалім Педагогикалық ұжым мүшелерінін
саньт оны басқарудың сипатын айкындайды, Шағын ұжымдарда педагогтар ... ... ... ... ... ұжым-дарда араласу, бірін-бірі рухани
байыту мүмкіндігі барьгнша шектеулі. Ал ... ... ... ... ... қапыптасады, олар барынша күнақы, кейде тіпті үрыс-
жанжалға бейім, ... ... ... ... ... ... таныпуы мүмкіңцігі де улкен.
Ұжымдағы көңіл-күй мен коғамдық пікір, ... ... пен ... ... ... ... ... климат-пен
айкьтндалацы, "Психологиялық климат", 1'әлеуметтік-психологиялық климат"
нсмесс "микроклимат" үғымдары ғылыми емес, ... ... ... климат сияқты мамыражай әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... өзін ... жайлы сезініп, түлғалық
және кесіптік қатынас-тарда озін жан-жақты таныта алуын ... ... ... ... ... ... ... карым-катынасы,
олардың көніл-күйі, хал-жайы, бірлесе атқарған жүмыс процесіне көкілі толуы
айқындайтын болғандықтан психологаялық ... ... ... ... зор. ... әлеумегтік-психологаялық климат қалыптасқан
гтедаго-гикалық ұжым ... ... ... ... ... бен ... ... өзара
талапшылдықпен, сергектік-пен ерекшеленеді, Сондықтан да А- С. Макаренко
ұжымдағы ... ... ... ... /мажырлы/ екпінге баса мән
берген.
Әлеуметтік-психологиялық климат ұжым мүшелерінің бірлескен іс-әрекет ... ... ... ... ... ұжымның сезімдік-психологиялық.
жағдайларынын жүйесін білдіреді, Әлеуметтік-психологиялық климатты осылай
түсіне ошрып, оның ... ... ... ... болады.
Педагогикалық ұжымның әлеуметтк-психологиялық климатының топтастырушылық,
кыаметі ұжым ... ... ... ... Ал ... ... кысын үстемдік еткен жағдайда ұжым мүшесі ынжырғасы түсіп,
қағажау көреді, бүл жағдай оның ... ... ... ... ... ... ... басқа ұжымға ауысуына апарып соғады.
Кең көлемдегі кәсіптік-педагогикалық ... ... ... ... өзін
және еңбегің жүйртшылықтың бағалауын қажетсінеді. Пелаготтар әсіресе
беделді адамдар тарапынан, ... ... ... мен ... тарапынан
берілген бағаны гүсінуге бейім. Жағымлы баға педатопы ынтапандырады.
Жағымсьп баға ... ... ... ... ... қарым-
катынасьтн қайта қарауға негп боладьг. Соқаықтан педагогикалық ұжым-даіы
катынас өзара сыйластық, ... ... жәно ... ... ... етеді.
Әлеуметтік-психологнялық климаттын түлғаға ықпал жасауының мехаииімі
еліктеуден - өөге ... ... ... ... ... пайдаламудан
түралы. Педагогнкалық кьпмет барысында кейбір мүғалімдер өз әріптестсрінің
эмоииялық жағдайын түсінуге және оган ... ... ... ... ... жағдайына таадау жасап, өз сенімі, ықыласымен сөйкес
келётін, келмейтіндігін салыстыруға бенім. Үзақ уакыт бірлесе ... ... ... ... еліктеу процесін едэуір жсдепдстсді. Өз әріптесінің
сезімдік-психологаялық көңіл-күйІн танып, оны түсіне ... ... ... ... ... ... өз басынан йдестіреді.
Өэара әрекеттестіктен екінші жағын жеке тұлғанын ұжымдағы ... ... ... сауаттты білетін, принцилті, іске жауапкершілікпен
қарайтын, тәртілті, көпшіл, қайырымды, ... ... ... ... ... ... ықпал жасай алады, Ал керісінше, тогышар,
әдепсіз, тәртібі тиянақсыз ұжым мүшесі жағымсыз ... ... ... ... ... оның ... ннтеллектуалдық, сезімдік және
мінездерінің жігерлілік белгілеріңе тэуелді болып келеді. ... ... ... енер тапкыштығы ұжымды ннновацшшык
кьпметті дамьпыл, жана технологиклнр іадестіруге ұмтынады. Жігерлі педагог-
жетекші соңынан ... ерте ... Егер ұжым ... ақыл-ойы,
сезімі, ерік-жігері педагогикалық қызметке жұмылдырылса, онша табысқа жету
қиын емес.
Жеке адамның ... және оның ... ... ... ... ...... жеткізу, сендіру, жске үлгі көрсету.
Көэінжеткізу адамдардың бағасын, пікірін, қалыптасқан мінез-құлық ... ... ... ... - көзі ... ... ... сэнкес
өзгертуге бағытталады. Осы жағдайда кез жеткізуші факторлардың куатын,
қисынмен дәлелді пайдалапып, тек ... ганя ... ... ... де эсер ... Ссітдіру проиесінде бір адамның екінші адамға немесе
түтас ... а ... ... ... ... ... іске ... Сенлірулің
көмегімен педагогикалық ұжымда көніл-күй ... ... ... орныгрды. Ұжымдағы жағымды ... ... ... жеке ... ... ... ... үлгі корсету болып табылады. Ол үлгі ... өз ... ... ... ... ... мүмкін, Үлгі барлық кеәде де
нактьқ іс- әрскет пен ... ... ... ... ... ... салыстыруға мүмкІндік береді.
Педагогикалық уоқымдағы келіспеушілік Жағынды ... ... ... жасаЙтын факторлардың қатарына ұжымдагьт
келіспеушілікті немесе ... ... ... болады. Әлеуметтік-
психологйяльтқ келіспеушілікті каптеген мамандар адаңцардың тікелей ... ... ... ... ... құрт шиеленісіп
кетуі ретінде ... ... ... пайда болатын
келіспеушіліктер өз табиғатында түлғааралық келІспеушілік болып табылады.
Ондай жағдайда ... ... ... ... немесе оган кол
жеткізудін здістері мен құраадары ... ... ... ... ... ... саадары болуы мүмкін, Педагогикалық
ұжымдағы ... ... ... педагогикалық әрекет
процесінде орныққан өзйра байланыстын бүзылуьіна байланысты туындайды. Ол
педагогикалық кьпметке байдаиысты мүғалімдер, ... ... ... ... ... ... ... орын алатын келіспеу-шІліктің негізгі үш тобын бөліп
көрсетуге болады. Бірінші топ - кесіптік-педагогикалық ... ... ... ... ... байланыстардың бүзылуынан гуьтндайтын
кэсіптік келіспеушіліктер. Бүндай келіспеу-шшіктер жүмыстағы ынтасыздықтан,
мұғалімдердің әрекет мақсатын гусінбеуінен және өз ісін жете ... ... тои - ... ... ... ... нормасына сай
келмеуіне, сол сияқты мінез-күлық псн іс-әрексттін ұжым мүшелерІнтн оір-
бірінеи кутксң талаптарына сай ... ... Ол ... ... және ... көрссткен әдепсіздігі кәсіптік ... ... ұжым ... орындамау және т,б. түріндс ... ... топ - ... ... ... ... ... ерекшеліктері ңегізІвде тулғалық сәйкессіздіктен туындайгын
келіспеушіліктер. Бұл топты негізінен үстамдылық, өэіне ... ... ... аса ... болуыт эмоциялық тұрақсыздығы, шамадан тыс өкпешілдігі
сияқты сапалар құрайды.
Келіспеушілікті реттеу мынадай қисынды өрекеттер-дің бірІзділігінен түрады:
келіспеушілікгің алдың алу. ... ... ... келіспеущілікті
үйлестіру, -жою; келіспеушілік ахуалды шешудің ең аңтайлы шешімін кйбыадау;
келіспеушіліктің түйінін шешу. Келісспеушіліктің ... алу ... ... неге ... ... ... ... зор. Мекгеп басшысы
қалыптасқан келіспеушілік ахуалға немқурайлы қарамауы тиіс, ... ... ... ашык ... ... ... ... бірге таддап,
талқылауьг тиіс. Келіспеушілікті басқару басшы жеке эңгімелесіп, келіспеуші
жактарды аадағы ... ... ... ... ... ... ОҚУШЫЛАРҒА ТӘРБИЕ ФОРМАЛАРЫН ОҚУ-ПРОЦЕСІНДЕ ҚОЛДАНУДАҒЫ ЭТНОПЕДАГОГИКА
ӘЛЕМЕНТТЕРІНІҢ РӨЛІ
2.1. Тәрбие көзі – ... ... ... ... жеке ... ... ... психологиялық, биологиялық, педагогикалың
теорияларына сүйене отырып, Ы. ... ... ... ... ... білім институты әр пән ... орта ... ... ... ... ... беру мен ... ісінің бірынғай
тұжырымдамасын жасалы. Сондай-ақ мектептегі төрбие жүммсының теорнясы мен
өдістемесінін құралын ... ... ... ... ... ... ... отырған орта мекіептердіц 1-4 сынып оқушыларына
арналған толім-тәрбие хрестоматиясы да бастауыш ... ... ... ... ... тәрбиелеп жетілдірудік құральт болып саналады.
Жоіарыда аталған енбектердің ... де ... ... ... өлемдік
өркениетті құндылықтар мен ... ... ... байльлстарды
шығармашылықиен игере білетін өтпелі кезенде түрлі мамандықтарды мснгеруге
бейім, ... ... ... ... ... икемді бағдар
үстанатмн, он-өріеі дамыған, ... ... бар, ... ... ... ... ... баса назар аударылып отыр,
Тәлім-тәрбие хрестоматиясына енгізілген материаадар ұрпақ тәрбиелеудің
педагогикалық өлемдік озык ... ... ... идеяларға сай сүрыпталып алынып, оны бүгінгі жаетардың санасына
біртіндеп ... ... ... ... ... тәрбиелеу
көзделген.
Ал бұл еңбектердің төлімдік мәні мен мазмүнын сөз етсек, ол оқушыларды
тәрбиелеу ісін ... ... ... ... ... бағытталған, Сол
себепті оқуншның дуниетану көзқарасы мен жеке ... ... ... мен дамытуға мектептің, от€асының және коғамдық
төрбие жүмысының тиімді бір түтас жүйесін жасауға, бірінші ... ... ... ... ... ... ... бәрінде оқушының
өзіндік кызметіндегі жетекшілік рөпін опан әрі арттыруға толық мүмкіндік
беру қарастырылады.
Хрестоматияны құрастырушы авторлар тобы ... ... Ішкі ... бас ... ... отьгрып, белсенді іс-ерекет жасауына, сөййм
сыңыптан тыс жүмыстарда шығармашьглық белсенцілік ... ... ... ... ... жзне кеп ... әр ... түтас түпга ретінде ... ... ... жас және жеке бас ... ... жете мән ... ... жүмысыиьтн міндеттері мен ма^мұнын ажьграту мүғалімдерге көп
киыншылық экеледі. Мдселен көркем шығарма мәтінін таадау ... ... ... т.б. тербие түрлері шығарманың ішкі маімүнында
түтасып келеді. Себебі, адам қызметінін бірнеше түрлері бір ғана ... ... ... ... ... ... іріктеліп алынган
көркем мөтІңдер негізІнен акыл-ой, адамгершілік, эстетикалық, экономикалық
және дене ... ... 5 ... бөлініп қарастырылады.
Сондай-ақ тәрбиенің әр туріне байланысты ұлы адамдардың оқушыға ой салар
ұлағатты сөздерінен афоризмдерді тотап бердік. ... ... ... ... ету, сөз ... ... ... үйретудін теліадік
мөыінің зор ексміи умытпаған абзал.
Оқу-тәрбие ісі қарым-катынас аркыльт іске асырылағың ... Әр ... ... ... көркем шығармаларды оқып ... ... мен ... ... ... немесе табиғатқа саяхаттан алған
эсерлерін баяндау аркылы ... ... ... қалыптасатыны
белгілі.
Сондай-ақ, жеке бастық қарым-катынас ұжым ... ... ... ынта ... негізделетін фактор. Мысалы, бір сыныптағы
екі оқушы қатар бір ... ... ... ынта ... ... ... де ... өзара қарым-катынасқа түседі. Сол арцылы оларда кезқарас,
ынта-ықылас, пйсір бірлестігі пайда болып, бір-біріне ... ... бір ... екі бала да ... тебуді жақсы үйрететін болады.
Сайтіп, еку ара іс ... ... ... ... ... ... ... достық карым-қатынасы кеңейе түседі. Міне, осындай ... ... ... ... ... күшейіп, кейін ол бір
пікірлес топіар құруға мүмкіндік ... ... жеке ... ... ... ұжымы құрылады.
Сондықтан оқушьгнын білім және тәрбие алуы үшін оны оқу жөнс қоғамцык іспен
шүғыадануға болсене қатынастыру ... Ал ... ... ... ... ... қасиеті қалыптасады, Оқу ісі еңбекпен тығыз байланысты.
Оқушынын ... ... оқу ... ... ... ... ... тиІсті нәтиже берсді. Оқу енбегін тиіаді жене
нөтижелі ету баланың білімге, іс-әрекеткс ... ... ... іс
өрекстке, білімге күмарлықка төрбиелеу үшін үстаздың ... ... ... жөне ... ... ... қажет, Тскерлік ізденістен,
шығармашылықедіскерлік құлшыныстантуындайды.
2.1. Сабақ процесінде этнопедагнгика элементтері ... ... ... ... өэ ... ... салудың жолы оларға проблемалық ... ... ... ... еріксіз итермелеу. Ол үшін ... ... ... өз беттерімен ой ... ... ... ... ... ... ішкі мазмүнынан шығаруға ... ... ... Жомарттын оңгімесін оқыта отырып, «дүние мүлкі
жстерлік бай бола түрып Атымтайдың құнде отын ... күн ... ... ... ... ... шығарма мәтінін оқи отырып, ... ... ақыл ... ... беру ... ... ... нан төігі деген
қорытынды шығарады.
Баланың дүниетану көзқарасы оның сенімімен тығыз ... ... ... ... ... ... ... бірі болып саналадьі.
«Сеңціру баланы өлеуметтік жөне рухани ... ... ... ... ... мен ... ... сіңіріп қалыптастыруда
өсерленушілік сезімге бөлеп, баланың жеке басыңца ... пен ... ... іске ... ... ... ... аркылы бала бойывда түрақты, терен саналынықпен ж«не
эмоционадцы сегзіммен ... ... ... пен ... ... орын ... ... М.Жұмабаептың «Темірді жүмсарткан ана» атты
эңгімесіп ... ... ... өнгімснін мазмүІЕына сай, әлемді
талқандап, дүынемі кан сасытқан, кылышынан қан ... ... ... ... ... ... меи сатылатын болсам, сен маған канша ... ... ... бес ... берем» деп жауап беруіңе, ханпың пксініп «Мынау
не дейді? Ол мснің белбеуімкіц бағасы ғана гой!» ... ... ... ғана ... ... баға беріп отырмын. Сенін өзің ... ... ... ... болады деген сүрак қою арқыльі ханның
жауыздығын ешкерелеуге болады.
Қол-аягы күс-күс, үсті басы жалба-жүлба, өэі есалаң ... ... ... «Сен ... істі істесен де күдай емес адамсың, Ал мен анамын. ... ... ... Сеи ... қанішер болсан да ... ... ... ... жүй, баламды, байымды түткыинан босат деп келіп отырмын...»
деуінен нені байқауға болады? Ақсак Темірдің ана ... бас ... не ... - ... ... кою ... ... мазмұнына терең үңілтіп,
«жауыздықты махаббат, өділдік женсді. Хан да, батыр ла, бай да, кедей де,
ақын да ... ... Ана ... нүры ... жер бетіне өмір рухын
есбуші...» - деген корығынды ... ... ... осы ... ... ... билік, хандық, тақ, атақ атаулының ақыл парасатқа
бағынышты екеніне ... ... ... ... ... ... ... болады»,- дегең корытьтндыга келеді.
Бұл әдістін психологиялық негізі - баланын іске асыргысы келетін іс-әрекет
приниипінің алдың-ала іске асырылуында, он ... ... орын ... ... ... істелмек іс-әрекеттің алдың-ала іске
асырылуьг тэжірибеге, сонымен бірге ... ... мен ... ... және оны іске ... ... тышз ... Сеидіру
арқылы мұғалім және баланыл сыныптас құрбылары тәрбие ... ... ... ... ... ... мен ... мазмұш.І мен
мәніи түсіндіріп, оқушының кезін аіпады. Бүгінгі қайта ... ... ... оның ... және ... әлеуметтік өмірден орын алу
заңдылықтарына оқушылардың сенімін арттырады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бастауыш сынып оқушынары басқаның аса жоғары идеалды іс-әрекетін байкап,
бакылай ... ... ... ... ... сүйгіштік, санальтлық
дегендердің мазмұны мен мәнін ой елегінен өткізіп, өзінше ... ... ... ... ... баға беретін болады. Мысалы,
оқушылар «Нағыз адам туралы ... атты ... ... екі
аяқтан айырылса дат протез аяқпен длдеиешс рст жаттығып, ... ... ... ... ... ... ... соққы беруін, оньтң
қайтпас қайсарлығы, мақсатшылдығы деп қорытады,
Оқушылар көрксм ... ... ... ... ... өткізіп, өмірге өзінше баға беріп, басқалардың сана-се^іміне сын
көзімен қарайтын болады. ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан басқанын жеке бас үлгісін
жастарға өнеге ... ... ... мысалға қоғамдық этнкалық
тұргыдан жан-жақты талдау жасатып, ол іс-әрекет нссімен ... ... ... ... ... ... ... таадату аркылы кабыадату керек.
Жеке басқа үлгі болатын адамдар белгілі қоғам қайратқерлері, согыс және
еңбек ардагерлері, мәдениет жөне енер ... ... ... ... ... ... ету ісі түрлі әнгіме, саясн хабар, кездссу
кештері немесе хат жазысу арқыны іске ... ... ... ... ... ... Ұлықпан, Атымтай, т.б./
бейнелері де жастардың жеке басын тәрбиелеп қштыптастыруда елеулі ... Ол ... ... ... оқыту, пікір айтқызу, сұрақ-
жауап түрінде таадау жасаіу, шығарма, ... ... т.б. ... іскс ... немесе көркем шығарма материалдарын пайдалана отырып
«Жанында жүр жаксы ... ... ... іс ... ... ... жақсы» деген сияқты еркін тақырыптарға шығарма жаздырту арқыльт да
ой қорьгттыруға болады. Сол ... ... ... ... ... ... ... кеэқарас білдІруге үйренеді.
Медени мінез-құлықты оқушы бойынша қалыптастыруда аса маңызды рөл атқаратын
төрбие әдісінің бірі - ... ... ... ... ... іс-тәжірибемен байытудың макызына ... ... ... боиында жақсы әдет, дағдылардың орын алуы үшін оны ... ... ... ... ... ... сініруде тербие құралы ретінде оқу жұмысында да,
әр түрлі сыныптан тыс жұмыстарда да, қоғамдық жұмыстарды атқаруда, ... ... ... ... ... араласуда, сондай-ак
сойлеген сөз, жүріс-тұрыс, әңгіме, баяндама т,б. құраадарда іс-төжірибеде
коаданып жаттықтыру аркылы іске ... ... бұл әдіс ... ... кенінен қолданылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. -Алматы, Қазақ ... ... ... Б, ... ... идсялары ментәжірибелері. 1991.
3. Айтмамбетова Б., Бозжатюва Қ. т. б. ... ... ... ... мәселелері. -Алматы, 1985-
4. Айтмамбетова Б., Бейсенбаева. Тәрбиенің жалпы әдістері. -А, 1991,
5. Айғабылова Н. Бала мінезінін ... жөие оқы ... ... ... ... ... Ж. ... мәлениеттілікке тәрбиелеу жолдары. /Қазақстан
мұғалімі, 18 ... ... ... X. Жас ... эстетикалық тәрбие беру /Методикалық
нұСҚАу. А., 1990.
8. Ақназарова Б. Класс жетекшісі. -А. ... ... ... С. ... ... эстетикалық тәрбие беруді жетілдіру. –А.
1992,
10. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі,-А, 1999,
11. Әбдіразақова П. ... ... ... -Шымкент 1994.
12- Әбиев Ж. Жаңа ғаламды қалыптастыру. -Алматы, 1988.
13, Әбиев Ж. Еңбек тәрбиесінің ... ... ... ... ... Ж. ... атеиетік тәрбие беру. Алматы, //Қазақстан мектебі,
1959. №3.
15. ... 3. ... ... ... ... -А, ... Әбілова 3. Этнопедагогика, -А, 1997,
17. Әтемова Қ. Ата-аналар жнналысының мәні. Қаз, мем. ... ... Н. ... ... ... ... ... 1987.
19. Боддырев Н. Класс жетекшісі. -А,, Мектеп, 1980.
20. Богословский В, т. б, Жалпы психология -А., ... ... ... А. ... ... тарихи-әдеби кештер. -А.Мектеп, 1968.
22. Бержанов Қ. Тәрбие мен оқытудың бірлігі. -Алматы, 1973.
23. Бержанов Қ., С. Мусин. Педагогика тарихы, -А, Мектеп, ... ... Қ, ... ... ... ... 1976.
25. Баранов С. Принципы обучения. -Москва, 1975,
26. Бабанский Ю. Педагогика, -Москва, 1988. 23-тарау.
27. Батышев С. Научная ... ... ... ... ... С. ... ... -Алматы, Білім қоғамы, 1988.
29. Дүйсенбинова А. Адамгершілік тәрбиесіне айқын бағыт //Қазақстан
мектебі.7-1991.
-----------------------
Ізгілікке, ... ... ... ... ... негіздеріне сүйене отырып, ұлттық тәлім-
тәрбиені меңгерту:
Салауатты өмірді қамтамассыз
ететін ішкі тәртіп ережелерін сақтауға педагогикалық ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастыру25 бет
Бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың жаңа жолдары23 бет
Бастауыш мектептегі оқу-тәрбие жұмысында таным процесін дамыту44 бет
Бастауыш сынып оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының рөлі47 бет
Бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамыту52 бет
Шағын комплкетілі мектеп ауыл мұғалімдерінің іс әрекеті5 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
«12 жылдық мектептің бастауыш сыныптарында «Алгоритм» тақырыбын оқытудың әдістемесі»»50 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь