Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан

Өмірбаяны
Білім алуы
Бірінші зерттеулері
Шығармалары
Әлихан Бөкейхан – ірі тұлғалы қоғам әрі мемлекет қайраткері, ғалым. Ұлт-азаттық қозғалыстың көсемі әрі теоретигі.Қазақтың тұңғыш саяси партиясы – Алашты ұйымдастырып, дем берушісі әрі Алашорда үкіметінің төрағасы.
Әлихан 1870 жылы бұрынғы Семей облысының Қарақаралы уезінде туған.
1879-1886 жылдар аралығында Қарқаралыдағы қазақ балаларына арналған мектепте оқыған.
1883 жылы Омбыдағы төрт жылды техникалық училищеге түседі. Онда дворян, дінбасы қызметкерлері мен қалалық балалар оқитын. Ол кезде жат жұрттың, бұратана халықтың балаларын оқуға қабылдамайтын.
Мұндай оқу орнына тек талабы тас жарған қырдың қыран қанатты ұлдарының ілуде біреуінің ғана қолы жететін.
Сондай ұлан Әлихан осы училищені өзінің ерен қабілетінің арқасында оқып бітіріп, таудай талабымен Санкт-Петербургтегі орман институтына түседі.
Студент кезінен бастап, көбінесе саяси әдебиетті оқып-үйренуге зейіні ауады. Студенттік толқуларға да белсене қатысады.Өзінің зеректігі сонша, жас кезінде-ақ Ресей империясының сол уақыттағы саяси және әлеуметтік жағдайын көкірегіне тоқи бастайды. Сол арқылы өз халқының екі жақты езгіде отырған хал-күйін де сезіп, одан қалай құтылудың жолдарын іздейді...
        
        Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан
(1870-1937)
Әлихан Бөкейхан – ірі тұлғалы қоғам әрі ... ... ... ... ... әрі ... ... саяси партиясы
– Алашты ұйымдастырып, дем берушісі әрі Алашорда үкіметінің төрағасы.
Әлихан 1870 жылы бұрынғы Семей облысының Қарақаралы ... ... ... ... ... ... балаларына арналған
мектепте оқыған.
1883 жылы Омбыдағы төрт ... ... ... түседі. Онда
дворян, дінбасы қызметкерлері мен ... ... ... Ол кезде жат
жұрттың, бұратана халықтың балаларын оқуға қабылдамайтын.
Мұндай оқу орнына тек ... тас ... ... ... қанатты
ұлдарының ілуде біреуінің ғана қолы жететін.
Сондай ұлан Әлихан осы училищені өзінің ерен қабілетінің арқасында
оқып ... ... ... ... ... ... ... бастап, көбінесе саяси әдебиетті оқып-үйренуге зейіні
ауады. Студенттік толқуларға да ... ... ... ... ... ... ... сол уақыттағы саяси және әлеуметтік
жағдайын көкірегіне тоқи бастайды. Сол ... өз ... екі ... ... хал-күйін де сезіп, одан қалай құтылудың жолдарын іздейді...
Әсіресе, ұлты үшін ... пида ... даяр ... ... ... ... қияметтік тұрмыс кешкен, феодалдық-рулық айтыс-
тартыстан аса алмаған, патшалық Ресейдің тепкісінде тұрған туған ... ... ... ... оның ... жандармдардың қара тізіміне
ілінді. Осыдан соң-ақ, оның ... ... аңду ... Сол аңду мен
бақылау 1917 жылға дейін үзілген жоқ. Институтты бітіргеннен кейін Әлихан
Бөкейхан Омбыға ... ... ол ... ... қатысып,
Оңтүстік-Батыс Сібірде зерттеу жүргізеді. Бұл үкіметтік саясатпен
ұйымдастырылған ... ...... Ресей аймағындағы
шаруаларды Сібірге көшіріп, орналастыру еді.
Бұл 1822, 1824 ж.ж. ... ... ... ... ... ... көшкен кезі еді. Осы мақсатпен кіші және орта
жүз қазақтарының жері, былайша айтқанда, ... ... ... ... ... ене бастады. Енді Ресей империясы Тұранды түгел билеп-
төстеуге тырысып бақты. Мұндағы алып өлкені мекендеген ... ... ... ... ... ... ... ұлттар санатына қосты. Осыдан
барып орыс емес басқа халықтардың көзі ашық ... ... ... ... бой ... ... Ресейдің барлық аймағында халықтық
қозғалыс басталды.
Әлихан ғана емес, сол ... ... ... озық ойлы ... ... бәрі де ... империясының бұл шовинистік пасық
пиғылы аз халықтардың тілі мен ... ... ... ... ... ... ғасырдың басында Ремей үкіметі Сібір мен Түркістанға кең ... ... ... жүргізді. Қысқа мерзім ішінде миллиондаған орыс
щаруаларын Ресейдің ішкі ... ... осы ... ... 1905-1906 жылдары бұл аудандарда жаппай көші-қон ... ... бәрі де ... ... ... аппаратына бағынды.
Орталық ол аудандардағы ұйымдарға қоныстанушылар үшін ... ... ... орналастыруға барлық жағдайларды жасауды міндеттеді.
Ең бастысы, бұл өлкелерде ... жер қоры ... Ол қор, ... ... жаз ... қыс ... ... шұрайлы, сулы,
нулы құтты атақоныстары еді. ... ... ... ... ... ... ... далаға тықсырды.
1917 жылдың бір өзінде қазақтар 45 млн. десятина құнарлы жерлерінен
айырылды. ... ішкі ... ... ... ... жан бағып отырған жері мен ... ... ... ұшырауы басталды. Бұл саясаттың тағы бір
кесепатты-салдары – Қазақстанның ұлттық ... ... ... ... ... ... ... бойынша Далалық өлкедегі орыс тұрғындарының
үлесі 20٪, ал 1917 жылы 42٪ ... Осы ... ... ... ... болса, ол кездегі орыс шаруалары мен ... өсуі 4,5 ... ... ... көрмеген патша өкіметінің жанталасқан отарлау саясаты
қазақ бұқарасының қатты наразылығын туғызды. ... ... ... ... алғаш түсініп сезген, сергек санасы қалыптаса бастаған ұлтымыздың
жас зиялы қауымы болды. Сол кездерде оларды өз ... ерте ... ... Әлихан Бөкейхан есімін естімеген қазақ жоқ еді.
Оның халық арасында атағы жайылып, елдің шын ... ... ... ... ... ... ... қызметінен танимыз.
Сонымен бірге ең дертті мәселе – жер ... ... ... тарих
ұмытпайтын істер еді.
Ғұлама жазушы М.Әуезовтың бейнелі сөзімен айтсақ: “Қазақтың еңкейген
кәрі, еңбектеген жасынан ... ой ... өлім ... оятып, жансыз
денесіне қан жүгіртіп, күзгі таңның салқын желіндей шиыршықталған етек –
жеңін жиғызған “Қазақ” газеті болатын!”.
Осы ... ... ... ... Орынборда шығып тұрғанда бұл
жалпыхалықтық үнқағаздардың редакторы әрі ... ... ... Бұл ... ... жан-жақты, сан-салалы білімдар ғалымның
тілеулестері, сенімді серіктері ... ... пен ... ... ... ... ірі ... де қазақтың жоғын жоқтады.
Халқымыздың осы үш ... ... ... ... ... қалыптыстырып, оны дамытудағы орасан еңбектерін бағалау –
асыл парызымыз.
Үш алып шығарып тұрған “Қазақ” ... ... ... ... ойы ... жарқын сәуле болып себілді.
Өз бойларындағы ақыл-ойын, өнер-білімін, жігер-қайратын, қоғамдық
саяси қызметін, шығармашылық бар өмірін ... ... ... ... ... Дулатов сынды үш арыстың еңбектері енді жанды.
Істеген істерінің жемісті ... сол, олар ... ... ... ... ... жас буын, жаңа ұрпақтарына өздерінің ізгі өнегесін
тигізді.
Ұлттық-демократиялық ... ... ... ... ... ... еді. Ол 1917 жылы ... өткен жалпы қазақтың бірінші
съезінде құрылды. Бұл – ... ... ... ең ... саяси партия.
Оның іс – мақсаты қазақ халқының тең құқықты, тәуелсіз ел болуына арналды.
1917 жылғы ақпан төңкерісін ұлттық зиялы қауымы ... ... ... ... Уақытша Үкіметке жан-жақты қолдау көрсетті. Осы ... мен ... ... ... ... ... облыстар
мен уездерде қазақ комитеттері құрылды. Олар кейін Алашорда үкіметінің
жергілікті органдарына айналған.
Осы ... ... мен ... ... құрып, ұйымдастыру ісіне
басшылық жасаған Әлихан Бөкейхан. Ол сонымен қатар Уақытша Үкіметтің ... ... әрі ... ... мүшесі болды.
1917 жылғы желтоқсанда екінші жалпы қазақтық съезд өтті. Онда
Алашорда ... ... Оның ... болып Әлихан Бөкейхан сайланды. Осы
съезде демократиялық Ресей федеративтік республикасының ... ... құру ... ... ... мемлекетін қайта құруға ниеттенген қозғалыстың ... ... ... ... ойшыл Әлихан Бөкейхан ағартушылық рухты көкседі,
ол оқу-білім жолында өз халқына ... ... ... Сондықтан да болу
керек, ол ұлы француз революциясының түпкі ой-мақсатына үлкен құрметпен
қарады. Ол ... деп ... сөз ... “Бостандық, теңдік, бауырластық
деген ұрандар дүниеге ... ... ... ... ... ... жар
салған Францияның саяси қайраткерлері. Осы ізгіліктерді іздегендер қаласа
біздің Құраннан, Інжілден, ... ... ... ... ... ... Шын ... шынайы бақыт пен махаббатқа деген жол соларда.
Басқа жол жоқ. Бұл ... ... ... тап ... ... Бөкейхан – қазақ халқының сол кездегі әлеуметтік сезімдері мен
көңіл-күйін, ұлттық мінез-болмыстарын, тұрмыс ... ... ... ... ... ... бұл зерттеуін кеңес өкіметі тұсында да жалғастырды. 1926
жылы КСРО Ғылым академиясының ... оны ... ... ... ... ... және ... республикаларды зерттеу жөніндегі
айрықша комитеттің құрамына енгізеді.
Әлихан Бөкейхан - ... ... ... ... Ол ... ... мен ... қайраткерлерінің съезіне депутат, ал ... ... ... ... делегат болып сайланды. ... ... ... ... де ... І ... ... фракциясының бюро мүшесі болды.
Әлихан Бөкейхан көп ... ... ... ... ... еді.
Орманшы-ғалым, тарихшы, этнограф, экономист, мал шаруашылығы ісінің білгір
маманы ретінде ғылыми-зерттеу істеріне және ... ... ... ... - ... ауыз әдебиетін де зерттеген көрнекті ғалым.
”Қарақыпшақ Қобыланды” дастанын терең талдаған зерттеуі мен кезінде тыйым
салынған ... да ... ... ... мол. ... ... мен
қайраткерлік қызметін зерттеумен айналысқан Оксфорд университеті ғалымының
пікірінше, “Ол қазақ ... мен ... ... жолындағы өзінің
зерттеулері арқылы көрнекті орын алады”.
Әлихан Бөкейханның шығармашылық мұралары да өз ... ... бойы олар ... ... ... жасырын сақталды.
Туған халқы үшін абыройлы іс атқарған, саяси және ... ... ... ... 1937 жылы халық жауы ретінде
тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. ... сол, өз ... ... оның ... үшін ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы6 бет
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы жайлы27 бет
Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан туралы4 бет
Алаш философиясы әлем қазақтары мәдениеті контексінде4 бет
Алихан Бөкейхан6 бет
публицист жазушы Нұрмахан Оразбеков 73 бет
Әлихан жаңғырығы. Ә.Бөкейханов өмірі мен өлімі.11 бет
Ә.Бөкейхан – қазақ халқының ұлы12 бет
«Қанды ғасырдың» қыран ұлы Ә.бөкейханов15 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь