Қазақстан Республикасындағы халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуді мемлекеттік реттеу

КІРІСПЕ

1 ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1.1 Экономиканы мемлекеттік реттеудің маңызы мен қызметі
1.2 Экономиканы мемлекеттік реттеудің нысандары мен әдістері
1.3 Тұрғын үй құрылыс саласын реттеудегі шетелдік тәжірибе

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй қатынастарын реттеудің құқықтық негіздері
2.2 Қазақстан Республикасының қазіргі әлеуметтік саясаты
2.3Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудің қазіргі деңгейі және динамикасы

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚТЫ ТҰРҒЫН ҮЙМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ
3.1 Тұрғын үймен қамтамасыз етудегі мемлекеттік реттеудің құралдары мен түрлері
3.2 Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудегі мемлекеттік бағдарламалардың орны

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Бүгінгі таңда экономикамыздағы орын алған қолайсыз жағдайлар кезінде өркениетті даму жолына түскен Қазақстан Республикасы қоғамның барлық саласында аса маңызды саясаттарды жүзеге асыруда. Бұл саясаттардың ішіндегі ең күрделісі әрі өте байыптылықты қажет ететін бағыты әлеуметтік саладағы саясат болып табылады. Өйткені, біріншіден, әлеуметтік мәселе адамдардың өмірі мен тұрмыс-тіршілігіне тікелей қатысты болғандықтан үнемі күн тәртібінде тұрады; екіншіден, мемлекеттің әлеуметтік саясаты әрқашан халықтың назарында болып, оның талқысы мен сынына түсіп отырады. Сондықтан да әлеуметтік саясат мемлекеттілікті орнықтыру мен мемлекетті басқаруда аса маңызды орын алады.
Жер бетіндегі дамудың тұрағы, тұтқасы, тірегі – адам, адамның қо-ғамдағы тыңғы¬лық¬ты іс-әрекеттері, сондай-ақ қоғамдағы тыныштық пен ынтымақты қамтамасыз ететін мемлекеттің әлеуметтік қыз¬меті. Адамның денсаулығын қадағалайтын, бі¬лім жүйесін жетілдіретін, мәртебесін көтер¬ме-лейтін, аза¬маттық жауапкершілігін арт¬тыратын бастамалар – халықтың әл-ауқатын арттыруда, одан әрі ел экономикасының дамуында ерекше сипат алады. Сол бастаманың бірі халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесі де – әлеуметтік саясаттың бас желісі болып табылады.
Біздің азаматтарымыз үшін тұрғын үйдің қолжетімділігі мен сапалылығы – мемлекеттің барынша өмірлік маңызы бар басымдықтарының бірі болып келді және алдағы уақытта да солай болып қала бермек. Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың 2008 жылғы «Мемлекеттік саясаттың басты мақсаты – Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру» атты жолдауында тұрғын үйге қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін негізгі бағыттарды айқындап, тұрғын үй құрылыс саласы – экономикамыздың алға сүйреуші күші екендігін атап өткен болатын[1].
Бітіру жұмысының бірінші бөлімінде экономикадағы мемлекеттің рөлі, жалпы мемлекеттік реттеудің маңызы мен әдістері талданып, тұрғын үй қатынастарын реттеудің шетелдік тәжірибесі қарастырылған.
Екінші бөлімде Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй қатынастарын реттеудің құқықтық негіздері талданып, қазіргі таңда елімізде жүргізіліп жатқан әлеуметтік саясат, соның ішінде халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудің қазіргі деңгейі жан-жақты қарастырылған.
Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудегі мемлекеттік бағдарламалар және олардың рөлі, сол бағдарламалардың шеңберінде халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудің құралдары мен түрлері бітіру жұмысының үшінші бөлімінде қарастырылған. Сонымен қатар қазіргі экономикалық дағдарысқа байланысты құрылыс саласында туындаған қолайсыз жағдайлар, және одан шығу жолдары ауқымды сипат алған.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 6 ақпан 2008 ж.
2. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О. «Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері» Алматы, 2002 ж. 14-42 б.
3. «Экономиканы мемлекеттік реттеу» Кекілов Б. 9-27 б.
4. Абдикулов П.А. «Экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесін қалыптастыру» ҚазҰУ хабаршысы 2004 ж. №2 19 б.
5. «Қазақстан Республикасының 2013 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары» www.zakon.kz
6. «Формирование и управление страной первого президента Казахстана» Кубаев К.Е. «Вестник Международной Академий Бизнеса» 2007 г. №4
7. Маратова А. «Құрылыс саласындағы еңбекақы жүйесін реттеу» ҚазҰУ хабаршысы 2003ж №4 12-19 б.
8. www.minplan.kz
9. www.mit.kz
10. www.government.kz
11. www.krysha.kz
12. www.property.kz
13. « Реализация стратегии индустриально-инновационног развития на 2003-2015 годы» Мамытбеков Е.К.
14. «Қазақстан Республикасының Тұрғын үй қатынастар туралы Заңы» 1997 ж. 16 сәуір № 94-1 Жарлығы
15. «Қазақстан Республикасының Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы Заңы» 2006 ж. 7 шілде №180 Жарлығы
16. www.stat.kz
17. «Ең басты мақсат – әлеуметтік жағдайды төмендетпеу» «Айқын» газеті 2008 ж. 5 желтоқсан 3-5 б., C.Соқпақбаев
18. «Әлеуметтік өсімнің аифметикасы», «Егемен Қазақстан» газеті 2006 ж. 22 наурыз 12-14 б., Самат Мұса
19. ҚР-ның Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Дағдарстан жаңару мен дамуға» атты халыққа жолдауы 2009 ж. 6 наурыз
20. «Жаңа уақыт өлшемі» «Егемен Қазақстан» газеті 2007 ж. 13 қараша 18-20 б.
21. «Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» 11 маусым 2004 ж. №1388 Жарлығы Астана, 2004
22. «Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың 2008-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» 20 тамыз 2007 ж. №838 Жарлығы Астана 2007 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1. ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1. Экономиканы мемлекеттік реттеудің маңызы мен қызметі
2. Экономиканы мемлекеттік ... ... мен ... ... үй ... ... реттеудегі шетелдік тәжірибе
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй қатынастарын реттеудің құқықтық
негіздері
2.2 Қазақстан Республикасының қазіргі әлеуметтік саясаты
2.3Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудің ... ... және ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚТЫ ТҰРҒЫН ҮЙМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІ
МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ
3.1 Тұрғын үймен қамтамасыз ... ... ... құралдары мен
түрлері
3.2 Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудегі мемлекеттік бағдарламалардың
орны
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... орын ... ... жағдайлар кезінде
өркениетті даму жолына түскен Қазақстан ... ... ... аса ... ... жүзеге асыруда. Бұл саясаттардың ішіндегі
ең күрделісі әрі өте байыптылықты қажет ететін бағыты әлеуметтік саладағы
саясат ... ... ... ... ... ... ... мен тұрмыс-тіршілігіне тікелей қатысты болғандықтан үнемі күн
тәртібінде тұрады; ... ... ... ... ... ... болып, оның талқысы мен сынына түсіп отырады. Сондықтан
да әлеуметтік саясат мемлекеттілікті орнықтыру мен ... ... ... орын ... бетіндегі дамудың тұрағы, тұтқасы, тірегі – адам, адамның қоғамдағы
тыңғылықты іс-әрекеттері, сондай-ақ ... ... пен ... ... ... ... ... Адамның денсаулығын
қадағалайтын, білім жүйесін жетілдіретін, мәртебесін көтермелейтін,
азаматтық ... ... ...... ... одан әрі ел ... ... ерекше сипат алады. Сол
бастаманың бірі халықты ... ... ... ету ... де –
әлеуметтік саясаттың бас желісі болып табылады.
Біздің азаматтарымыз үшін тұрғын үйдің қолжетімділігі мен ... ... ... өмірлік маңызы бар басымдықтарының бірі болып келді
және алдағы уақытта да солай болып қала ... ... ... Н. Ә. ... 2008 ... ... саясаттың басты
мақсаты – Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру» атты жолдауында тұрғын
үйге қолжетімділікті ... ету үшін ... ... айқындап,
тұрғын үй құрылыс саласы – экономикамыздың алға ... күші ... ... ... ... бірінші бөлімінде экономикадағы мемлекеттің рөлі,
жалпы мемлекеттік реттеудің маңызы мен ... ... ... үй
қатынастарын реттеудің шетелдік тәжірибесі қарастырылған.
Екінші бөлімде Қазақстан ... ... үй ... ... ... ... қазіргі таңда елімізде жүргізіліп
жатқан әлеуметтік саясат, соның ішінде халықты тұрғын үймен ... ... ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз етудегі мемлекеттік бағдарламалар және
олардың рөлі, сол ... ... ... ... үймен
қамтамасыз етудің құралдары мен түрлері бітіру жұмысының ... ... ... ... ... ... ... байланысты
құрылыс саласында туындаған қолайсыз жағдайлар, және одан шығу ... ... ... ... ... ... ... капиталды дамытуға
шығыстары жалпы шығыстар ... ... 61% ... бұл ... ... ... кезде әлеуметтік саланың басым
артықшылықтарға ие ... ... Бұл ... экономиканың барынша өсуіне
және болашақта одан асып түсуіне қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Курстық жұмыстың мақсаты халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз етудің
тетіктерін жетілдіру және қазіргі ... ... ... орын ... шығу ... анықтау болып табылады.
Сонымен қатар бітіру ... ... ... ... арқылы
төмендегідей экономикалық маңызы жоғары мәселелердің шешім табатыны ... ... ... ... қамтамасыз етілуі;
Екіншіден, құрылыстың дамуына байланысты осы салаға маманданған шағын және
орта бизнестің ... ... ... және шағын және орта бизнестің ... жаңа ... ... ... жұмыста жоғарыда көзделген мақсаттарға сәйкес келесідей
негізгі міндеттер айқындала түседі:
1. Қазақстандағы ... ... ... маңызы мен әдісстерін
талдау.;
2. Халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету саясатының шетелдік ... және оны ... ... ... болатынын қарастыру;
3. Қазақстандағы жүргізіліп жатқан әлеуметтік саясат, соның ішінде
халықты тұрғын ... ... ету ... қарастыру;
4. Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудегі мемлекеттік бағдарламалар,
және олардың рөлін анықтау;
5. Қазіргі уақыттағы ... үй ... ... дағдарысқа ұшырау
себептері және одан шығу жолдарын қарастыру:
1. Зерттеу жұмысының ... ... ... Конститутциясы,
Қазақстан Республикасының Тұрғын
үй қатынастарының Заңы,
Қазақстан ... ... ... ... ... нормативтік-құқықтық
актілер, мерзімді ... ... ... қатар
шетелдік және отандық әдебиеттер
болып табылады. Бұл Курстық
жұмыс әл-Фараби атындағы Қазақ
Ұлттық ... ... және ... ... ... ... басылымдарда шығарылды.
1. ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1. Экономиканы мемлекеттік реттеудің маңызы мен ... ... ... (ЭМР) нарықтық шаруашылық жағдайындағы
мазмұны қолданылып жүрген әлеуметтік-экономикалық жүйені өзгерген жағдайда
бейімдеу және ... ... ... бар ... ... ... ұйымдарда жүзеге асырылатын заңдық, атқарушы және бақылау
сипатындағы типтік шаралар ... ... ... ... ... ... ... мен даму барысы , сондай-ақ,
олардың ... ... ... ... ... жолымен де
анықталатындығын айқын ... ... ... ... яғни ... іс-
әрекеттері обьективті түрде ... бір ... ... ... ... ... ... қажетті деңгейде
қамтамасыз ету үшін бөлуіне ... ... ... Оған ... ... де ... Сондықтан олар мемлекет тарапынан шетел қол сұғушылықтан
қорғау жөніндегі шараларға ... ие ... ... ... ... ... арналған мәжбүрлі салықты төлеуге түсіністікпен қарайды.
Өйткені бұл қорларды тұтыну, жекелеген ... ... ... ... ... түрде жүзеге асырылады, ал бұл нарықтық механизмді шектейді
және қоғамдық тауар көрсткіштерін қалыптастырады. ... ... ... басқару ісін, азаматтардың заңды құығын қорғау мен қоғамдық
тәртіпті сақтауды, ... ... ... ... мен ... ұйымадстыруды, тұтастай ... ... құру ... ... ... қорғау шараларының әсерін, төтенше
жағдайларынды алдын ала ескертуді және т.б. жақызуға болады[3].
Мемлекеттік реттеудің маңыздылығын айқындауға мүмкіндік ... ... ... - тауарларды өндірушілер мен олардың тұтынушылардың
нарықтық өзара қатынастарының күшеюі мен ... ... ... ... ... бұл ... ... аумағында тауарлар өндіруге
кететін шығындар құрамында табиғатты қорғау шаралары мен соған арналған
қорларды ... ... ... ... ... ынталандыру
механизмі жоқ. Осыдан келіп өз қызметін тек қана сұранысты ... ... ... бағыттайтын кәсіпкердің ой ... ... ... ... ... және ... шикізатты тиімді пайдалану
мәселелері толықтай шет қалатындығы әбден түсінікті. Адамдардың ... ... ... әсері ретінде пайда болатын бұл мәселенің шешімі
ең алдымен мемлекеттің араласуын талап ... ... ... іс ... ... ... ... сақталуын бақылауға арналған трансакциялық шығындарды төмендетуге
де мемлекеттің ролі зор. Мұндай шығындардың салыстырмалы түрдегі ... ... ... ... ... ету ... қолдану арқылы
қамтамасыз етеді, ал оған ... ... ... барлығы да
мүдделі.
Сонымен қатар халықты әлеуметтік жағынан қолдау мен ... ... атап айту ... ... бұл мәселелердің саясатпен
«көршілес» тұратындығын ескеріп, оларды дер ... ... ... ... бұл әстегі мемлекет рөлі айрықша жоғары ... ... ... ... ... рөлі оның ... жиынтығы арқылы көрінеді. Мемлекеттің рөлі мен ... ... пен ... ... ... ... модельдеріне
ғана емес, әр елдің әртүрлі нақты тарихи жағдайлары бар бір моделінде де
өзгеше. Сонымен ... ... ... рөлі мен ... ... ... жоғары дамыған мемлекет пен өтпелі
экономикалы елде бірдей ... ... ... Бұл ... ... ... да маңызды. Мұндай өзгешеліктер көптеген обьективті, материалдық
факторларға байланысты, сонымен ... әр ... тән ... ... ... ... ... экономика қалыпты немесе нәтижелі қызмет ететін елдердің
экономикалық, мәдени және ұлттық-тарихи ... ... бұл ... көңіл бөлінетін мемлекеттің экономикалық рөлі, экономикалық теорияға
тәуелсіз, ... ... ... ... - ... ... ... және ... ... ... ету ... қорғау, шаруашылық өмірдегі ... ... пен ... ... ету, ... ... мен жұмысшы арасындағы өзара
қатынасты реттеу); - ... ... ету, ... белсенділікті ынталандыру, және
монополиялық тенденциямен күрес (монополиялық ... ... ... ... бәсекеге қарсы іс-шаралар жүргізу, ... ... және т.б.); - ... әртүрлі
топтарының ішіндегі мұқтаж топтарға әлеуеттік кепілдіктер беру мен қорғау
мақсатында табыстарды қайта бөлу (білім беру ... ... ... ... ... денсаулық сақтау жүйесіндегі
емдеу мен сауықтыру,ана мен баланы қорғау, ... ... ... т.б. арқылы халықтың кедей топтары мен қарт адамдарды қолдау);
- сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... енгізу мақсатында ресурстардың бөлінуіне түзетулер
енгізу;
- экономикалық коньюктураның ... ... ... ... ... ... айналысын реттеу және ұлттық
валютаның тұрақсыздығын қамтамасыз ету, жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... және т.б.);
- жеке капитал әрекет етпейтін сфераларда кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыру (қоғамдық ... ... ... ... ... мәдениет және
ескерткіштерді қорғау және т.б.);
- сыртқы экономикалық қызметтерді бақылау кеден жұмысын ұйымдастыру;
- қоршаған ортаны қорғау, ... ... ... ... ... ... ... жүйенің қызмет етуін жеңілдету
мен қолдауға бағытталған, екіншіден, рыноктық жүйенің кемшіліктерін жоюмен
қоса, қозғалысына жаңа ... беру және ... ... ... базасының жетілуімен бірге оның дамуы,
экономика субьектілері ... ... ... ... ... ... ... маңызының артуы және интеграциялық
процестердің ... ... ... ... ... және жаңа ... пайда болады. Соңғысының қатарына
экономисттер жатқызады:
- өте ... ... ... ... жүргізу;
- қазіргі заманғы технологиялар жасау мен енгізу үшін ... ... ... ... ... мен ... ... ел ... ... және ... ... ... ету;
Бұл қызметтерді жүзеге асыру ... ... ... анықталады. Дамыған рыноктық экономикада макроэкономикалық
тұрақтылық пен ... ... оның ... ... ... ететін қызметтер басты болады, әрі жиі қолданылады[3].
2. Экономиканы мемлекеттік реттеудің нысандары мен әдістері
Мемлекеттік реттеу нысаны ... ... ... тәсілі, яғни
экономикаға қатысты сыртқы ... ... ...... ... ... ... шарттар және т.б.
Қолданылатын мемлекеттік реттеудің нысандарын үш топқа бөлуге болады:
1. Заң шығарушы – құқықтық ... Ол ... ... де, ... ... ... ... де қолданылады.
Экономикалық жүйенің өзгеру қағидаларын, ... және ... да ... ... ... ... ... заңдардың, оларды дайындау, қабылдау
мен жүзеге асыру механизмдерінің жиынтығын ... ... ... ... және ... ... Бұл нысан макроэкономикалық
белсенділікті реттеу ... ... ... жиынтық
сұраныс пен жиынтық ұсыныстың тепе-теңдігін қалыптастыру
үшін қолданылады. Қалыптасқан экономикалық жағдайға сәйкес
әр түрлі қаржы-несиелік құралдарға ... ... ... ... әсер ... ... ... – пайыз қойылымын, салық салынатын объетіні, салықтық
жеңілдіктер мен артықшылықтарды белгілеу;
- ақша саясаты ақша ... ең ... ... ... белгілеу
және өгерту, ашық рыноктағы операциялар;
- несие саясаты ... ... үшін ... ... ... ... ... қағаздар мен рыноктық операциялар,
мақсатқа сай несиелеу, тікелей қаржыландыру,т.б.
- ... ...... ... ... ... жүйесін
таңдау, номиналды және айырбс бағамын белгіліеу, валюталық
резервтерді,т.б.
- ... ...... ... ... ... ... жөндеу және қалпына келтіру шығындарына қатынасы;
- кеден саясаты - импорттық, экспорттық, кедендік бажды және ... ... ... ... ... ... нысандарға бөлінеді. Бұл нысан
үкіметтің ... ... ... ... ... ... ... нормативтер мен қатаң ережелер
жүйесі ... әсер ... бір ... ... ... ... өндіріс көлемі мен бағаларын белгілеу және т.б[3].
Әртүрлі ұлттық экономикаларды реттеудің әртүлі нысандары ... ... ... ... ... ... орай
макроэкономикалық саясаттың мақсаттары мен міндеттері өзгеріп отырады. Бұл
өз кезегінде реттеудің әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде не біріншісіне, не екіншісіне,
не үшінісіне артықшылық беру арқылы олардың орны ... ... ... ... бір реттеу нысанын жүзеге асыру ... ... ... әсер ету тәсілі бойынша жанама және ... ... ...... субъектілердің іс-әрекетін қатаң
белгілейтін реттегіштер. Олар: заңдар, жарлықтар, бұйрықтар, қаулылар, сот
билігінің ... ... ... – реттеуге алынған объектілердің іс-әрекетін
ынталандырушы немесе ... ... ... ... ... салу ... баға, кедендік баж, амортизация нормасы, пайыз, тариф
деңгейлері, ауыр және зиянды жұмыс үшін төлем жасау шарттары және ... бұл ... ... және ... деп те ... ... реттегіштер – тікелей, ал экономикалық реттегіштер – жанама
болады. Іс ... ... және ... ... бірдей
тетіктерді пайдаланады. Мысалы, тікелей реттеу тыйым салу, рұқсат беру,
мәжбүрлеу секілді таза ... ... мен ... басқа
жеңілдетілген қаржыландыру, келісім-шарт, тапсырыс жасау, бюджеттік
инвестициялар, сауықтыру, ... ... ... ... ... ... ... қатар жанама ... ... ... ... ... үшін ... ... рыноктағы операциялар, тапсырыстар мен келісім-шарттар, акция үлесін
иелену арқылы басқаларға қабысу және т.б. ғана ... ... ... ... баж және лицензиялар белгілеу арқылы да ... ... ... әр ... ... ... дербес қана
емес, бір-бірімен үйлесімді және өзара тығыз ... ... ... аясы ... ... үлкен шеңберде бола отырып, ... ... ... ... және сапалық көрсеткіштерін өзгертеді. Олардың
мақсатты бағытталуы шешетін ... ... ... және орны мен ... ... ... мен әркелкілігі әртүрлі аядағы қолданудың
әртүрлі нәтижелері жылдам өзгеретін ... ... ... әсер ... ... ... ... байланысы мен
кешенділігін қамтамасыз етудің қажеттігі экономиканы мемлекеттік реттеудің
өзіне тән аса күрделі екендігін айқындайды[3].
Мемлекеттік ... іс ... ... ... ... жүзеге асады.
Әдіс – бұл мақсатқа жетудің тәсілі, таңдап алынған мақсаттарға жетудің
тәртіпке ... ... ... ... даму ... ... ... нысандары, құралдары және әдістері үнемі
ұлғайып отырғанын көруге болады. Экономикада ... ... ... ... аса кең ... түрлері – болжау мен жоспарлау.
2. Ұлттық экономиканың ... ... ... болжау процесі ұлттық экономиканың даму бағыттары туралы ғылыми
негізделген көзқарастар жүйесін қалыптастыруды ... Оның ... ... қабылдау үшін ұлттық экономиканың ... ... ... ... байланысты[4].
Ұлттық экономиканың дамуын болжау-ұлттық экономиканың дамуының болашақ
көрсеткіштері ... ... ... ... және ... ... болжамдар кешені. Болжамды дайындаудың негізіне әлеуметтік –
экономикалық құбылыстарды танудың ... ... және ... ... ... ... ... пайдалану
жатады.
Ұлттық болжаудың мақсаттары:
– экономиканың дамуын ғылыми талдау негізінде ... алғы ... ... ... да, ... ... да ескеретін
қоғамдық ұдайы өндірістің болашақ даму нұсқауларын алдын ала анықтау;
... ... ... үшін ... ... ... техникалық бағыттарын негіздеу.
Зерттелетін объектілердің сипатына байланысты болжаудың келесідей
түрлері бар:
1. Экономикалық болжау – ... ... мен ... ... элементтерінің болашақтағы дамуын зерттейді. ЖІӨ көлемі
мен динамикасы, инфляция деңгейі, ... ... ... мен ... ... ұдайы өндіру инвестицияның көлемі,
құрамы және тиімділігі және т.б.
2. Табиғи ресурстарды болжау – оларды шаруашылық айналымға таратуды
сипаттайды және ... ... ... пен ... ... барлық түрін қамтиды: отын, миниралды ресурстар,
ғарыш ресуртары, әлемдік ... ... ... ... мен ... ... ... қорғау;
3. Ғылыми-техникалық болжау – ... ... әсер ... ҒТП ... ... Оның ішінде
ғылым мен техниканың дамуын болжау; іргелі және ... ... ҒТП ... ... және ... ҒТП ... ... Демографиялық болжау – ... ... ... және ... ... өндірісін жұмыспен ... мен ... ... ... ... дамуды болжау – азық-түлік және өнеркәсіп тауарларын
халықтың тұтынуын, бөлшек тауар айналымын, өндірістік емес ... ... ... және ... ... ... ... және
өнерді, денсаулық сақтауды, коммуналдық шаруашылық және тұрмыстық
қызмет көрсетуді қамтиды[3].
Болжау үшін атқарушы ... ... ... ... ... ... ... - алғашқы ... ... ... ... ... ... ... агенттігі. Басқа министрліктер
өздерінің әрекет ететін аумағы бойынша ақпараттарды ... ... ... аумағында Ұлттық (орталық) банк, бюджеттің ...... ... ... ... ...... салық
қызметі, кедендік статистика бойынша – ... ... ... ... ... ... реттеудің әсері жоғары әдістерінің
бірі. Жалпы ... ... ... ... мен ғылыми дайындау оларға
жету жолдары мен ... ... ... ... ... ... басқару шешімдерін дайындау және қабылдау процесі болып
табылады. ... ... ... ... ... ... негізделген
басқарумен қамтамасыз ету. Ал бұл объективті экономикалық заңдарды,
экономикалық теория мен ... ... ... ... ... ... білу мен ... қажет етеді. Жоспарлау
басқарудың әртүрлі ... ... ... ... деңгейде -
макроэкономикалық жоспарлау, аймақтық деңгейде - аймақтық жоспарлау,
кәсіпорын немесе ... ... ... ... ... үй құрылыс саласын реттеудегі шетелдік тәжірибе
Тұрғын үй құрылыс саласы қай уақытты және қай мемлекетте ... ... ... бірі ... ... ... мемлекет
халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуде өзіндік ерекше саясаттарын жүргізеді.
Соның бірі қазіргі бүкіләлемдік дағдарыстың ... ... ... ... ... одан әрі жалғастырған – Қытай Халық
Республикасының да ... ... ... қамтамасыз ету саясаты бар.
Қазіргі таңда Қытай дүние жүзі бойынша жаһандық ... ... бере ... ... ... табылады. Әлемдік нарыққа толыққанды араласып,
сонымен қатар елдің әлеуметтік жағдайын кемітпеу тек ... ... ... ... ғана ... Жалпы ел экономикасында пайда
болатын ... ... ... ... ... араласуы немесе
керісінше жеткілікті араласпауы ... ... ... бұл ... ... араласуының алтын ортасын табу арқылы қазіргі күні
экономиканы дұрыс жүргізуде жетістіктерге жетіп ... ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз ету саясатын іске ... 2009 ... ... ... мемлекеттік бюджеттен 480 млрд.
юань бөліп отыр және бұл өткен ... ... ... ... юаньға немесе 20%-ға артық. Дүние жүзіндегі алдыңғы қатарлы елдер
өзінің экономикалық дамуын тоқтатқан кезде, бұл үрдіс ... ... жылы ... ЖІӨ ... ... 8%-ға ... еді, ал ... жылы
мамандардың болжамы бойынша ЖІӨ көлемінің 10% өсімі күтілуде[12].
Қазақстандағы қазіргі уақытты қамтыған халықты тұрғын үймен қамтамасыз
етуге бағытталған мемлекеттік бағдарлама ... ... 9,2 ... метр тұрғын үй қолданысқа беру көзделген болса, осы жылдың бірінші
тоқсанында 1,8 млн. ... метр ... үй ... ... ... қазіргі уақытта экономикадағы орын алған қолайсыз
жағдайларға байланысты ағымдағы ... ... ... ... үй
құрылыс саласына салынған инвестиция көлемін алдыңғы 2008 жылдың бірінші
тоқсанымен салыстырсақ үш есе аз ... ... ... ... ... ... ... көлемін қаржылық дағдарыс кезінде керісінше
ұлғайтты. Оны ... ... анық ... ... ... Қытай Халық Республиксындағы 2000-2009 жылдардың бірінші
тоқсанындағы тұрғын үй құрылыс саласына салынған ... ... ... ... байқап отырғанымыздай тұрғын үй құрылыс саласына
салынған инвестиция көлемі заман талаптарына сай ... өсіп ... ... ... ... баспанамен қамтамасыз ету деңгейінің де
жоғарлайтынын айтуға болады.
Қытай Республикасының дағдарысқа ... бере ... бір ... ... салаға ерекше көңіл бөлінеді. Мемлекетте жылына 12 млн.-ға ... ... ... қамтамасыз етіледі. Осы жылы мемлекеттік ... 14 ... жуық ... ... ... ету ... таңда Қытайда халықты тұрғын ... ... ... ... ... дамытуға бағытталған бағдарлама жүзеге асырылуда. Жалпы
осы салада 2001 ... ... ... ... ... ... ... Халық Республикасындағы тұрғын үй құрылысының дамуы;
- елде инвестициялар салу үшін тұрғын үй құрылысының тартымдылығы өте
жоғары;
- мемлекеттегі ... ... ... елдегі жемқорлықтың
кең қанат жаймауы;
- халықтың әлжуаз топтарына әлеуметтік жеңілдіктердің көп болуы;
- ... ... ... ... қойылымының төмендігі және ұзақ
мерзімділігі[11]:
Мемлекеттік бағдарламаны іске асыру мақсатында, және елдегі ... ... ... үшін ... ... ... ... үй Заңы, Жеке
тұрғын үй құрылысын жүргізу ... ... ... ... ... ... даму ... дағдарыс алдындағы кезеңмен саыстырғанда
1,8%-ға ғана төмендеді. Бұл басқа алдыңғы ... ... ... ... уақыт аралығында Қытай ... де ... ... тап ... және ... ... экономикадағы тұрақсыз
жағдайдың әсері деп айтсақ дұрыс ... ... ішкі ... ... ... пайда болған қиыншылықтар елдегі дағдарыстың
орын алуына себеп болды:
Біріншіден, ел ішінде көп мөлшерде несие ... ... және ... ... қабілетіне, қоғам ішінде алатын орнына, несиенің
бағытталған мақсатына ескерілмей берілді.
Екіншіден, бұл 2007 ... соңы мен 2008 ... ... мен ... ... өсуі ... ... құрылыс саласында туындаған мәселелерге байланысты, құрылыс
жұмыстарының тоқтауы және одан барып жұмыссыздар санының арта түсуі ... ... ... ... ... орын ... ... байланысты Қытай ... ... ... ... ... Бұл ... ... маңызы жоғары мәселелерді қарастырып, дағдарыстан шығу жодарын
айқындайтын арнайы бағдарлама әзірледі. Бағдарлама ... ... ... он ... ... және оның ... алты бағыты
халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуғы бағытталды. Осы алты бағыттың
біреуі ... ... ... ... ету ... ... ... халыққа
қолжетімді ипотекалық несие беру механизмдерін жетілдіруге негізделген.
Қазіргі уақытта бағдарламадағы ... ... ... кешңктңрмей
орындағандықтан Қытай Халық Республикасында экономикалық ... ... әрі ... жалғасуда[7].
Қазіргі уақытта Қытайдың дағдарысқа қарсы ... ... ... ... орын алған қолайсыз жағдайлардан шығу ... ... және ... ... өз ... қолдануда.
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІ МЕМЛЕКЕТТІК
РЕТТЕУ
1. Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй қатынастарын ... ... ... ... үй қатынастары ... ... үй ... ... ... ... ... сәйкес шығарылатын өзге де заңдармен реттеледі.
Тұрғын үй - ... ... ... және соған пайдаланылатын,
белгiленген техникалық, санитариялық және басқа да мiндеттi талаптарға ... жеке ... жай ... ... үй, пәтер, жатақханадағы бөлме).
Тұрғын үй қоры - Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... үй заңдары:
1. Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңы азаматтардың, ... ... ... ... ... ... ... құқығының және оларды пайдалану құқығының пайда
болуы мен тоқтатылу негiздерiне;
- тұрғын үйлердi пайдалану құқығының жүзеге асырылуына;
- тұрғын үйлерге ... ... ... үй ... ... мен ... ... етiлуiне;
- азаматтардың тұрғын үй саласындағы құқықтарының сақталуын және тұрғын
үй қорының пайдаланылуын ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында тұрғын үй қатынастары Заңмен, Азаматтық
кодекс нормаларымен және ... ... ... өзге де ... ... үй ... қаржыландыруға, тұрғын үй қорының дамытылуы мен
ұлғайтылуына байланысты қатынастар Заңда белгiленген ... ... ... ... ... ... ... интернаттарда, қарттар үйлерiнде
және осындай мақсаттағы басқа да үй-жайларда тұру ... ... ... ... үй ... ... ... тұрғын үй қоры мыналарды қамтиды:
- жеке тұрғын үй қоры - ... мен ... ... меншiк құқығымен
тиесiлi, мемлекеттiк емес меншiк нысанына негiзделген тұрғын үйлер;
- мемлекеттiк тұрғын үй қоры - меншiк құқығымен мемлекетке қарасты және
жергiлiктi ... ... ... ... ... үй ... не ... кәсiпорын қарамағындағы (мемлекеттiк
кәсiпорынның тұрғын үй қоры) тұрғын үйлер.
2. Тұрғын үй ... ... ... ... емес ... ... Жеке ... үй қорының және мемлекеттiк кәсiпорындардың тұрғын ... ... ... ... жергiлiктi өкiлдi және атқарушы
органдардың немесе өзге де ... ... етiп ... Заңда және басқа
заң актiлерiнде көзделгендегiден басқа ... ... ... үйлердi пайдалану:
1. Тұрғын үйдi (тұрғын үй-жайды) немесе оның бiр бөлiгiн тұрғын емес
мақсатқа пайдалануға Заңда көзделген ... жол ... ... үйдi ... оның бұзылуына немесе бүлiнуiне әкелiп
соқпауға, басқа тұрғындардың тұру ... ... ... ортаға
залал келтiрмеуге тиiс.
3. Тұрғын үйдегi тұрғын үй-жайлар мен тұрғын емес ... ... мен ... ... үй-жай иесiнiң келiсiмiмен және жобаның
құрылыс нормалары мен ережелерiне сәйкес келуiне ... ... ... ... тұлға орындаған жоба болған жағдайда жүзеге асыруға болады. Жобаның
мiндеттi талаптарға ... ... ... заңдарында
белгiленген тәртiппен сәулет, қала құрылысы және құрылыс iстерi ... ... ... ... үй қорын басқаруды меншiк иесi тiкелей, не өзi ... ... ... ... бiлдiрiлген адамдар арқылы жүзеге асырады.
 Қазақстан Республикасының тұрғын үй қорын мемлекеттiк ... алу, ... ... ... ... ... ... Үкiметi
белгiлейтiн тәртiппен Қазақстан Республикасы үшiн бiрыңғай жүйе бойынша
жүзеге асырылады[13].
Қазақстан Республикасының ... үй қоры ... ... жеке тұрғын үй қоры - ... мен ... ... ... тиесiлi, мемлекеттiк емес меншiк нысанына негiзделген
тұрғын үйлер;
- мемлекеттiк тұрғын үй қоры - ... ... ... ... ... ... ... қарамағындағы (мемлекеттiк
коммуналдық тұрғын үй қоры) не мемлекеттiк кәсiпорын қарамағындағы
(мемлекеттiк кәсiпорынның тұрғын үй қоры) тұрғын
үйлер[14]. 
Қазақстан Республикасының ... үй ... ... ... алу, оның
кiмге тиесiлi екенiне қарамастан, ... ... ... ... үшiн ... ... жүзеге асырылады. 
Тұрғын үй қатынастары жағдайында туындайтын дауларды шешу ... ... ... ... үйге құқықтық қатынастардан туындайтын дауларды сот шешедi;
- азаматтарды және заңды тұлғаларды олардың тұратын ... ... тек ... ... ... ... сот
тәртiбiмен ғана шығаруға болад;
Тұрғын үй иесiнiң негiзгi құқықтары мен мiндеттерiне келетін болсақ:
- тұрғын ... ... ... ... ... үйдiң иесi оны, сату
шартын белгiлей отырып, өз ... ... ... ... ... ... ... адамдарға мұраға қалдыруға, кепiлге
беруге, осы бапта көзделген ерекшелiктердi ескере отырып, ... ... ... өзге де ... оған ... етуге
құқылы[10].
- ипотекалық тұрғын үй қарызы қаражатының есебiнен толық нeмece
iшiнара сатып алынған ... үйдi ... ... ... ... меншiк иесiнiң ипотекалық тұрғын үй
қарызы толық өтелгенге ... ... ... осы ... ... ... ... жоқ.
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй
беру ... ... ... ... үй ... ... үй немесе жеке тұрғын үй
қорынан ... ... ... жалдаған тұрғын үй оған мұқтаж,
осы елдi мекенде тұрақты тұратын (тұру мерзiмiне қарамастан)
және халықтың әлеуметтiк жағынан ... ... аз ... ... Республикасы азаматтарының пайдалануына берiледi;
- мемлекеттiк тұрғын үй ... ... үй ... жеке ... ... ... ... орган жалдаған тұрғын үй сондай-ақ
тұрғын үйге ... ... ... бюджеттiк ұйымдардың
қызметкерлерiне, әскери қызметшiлерге және сайланбалы
мемлекеттiк қызмет атқаратын адамдарға берiледi. Оларға берiлетiн
тұрғын үй, ... ... ... ... ... үйдi
қоспағанда, қызметтiк тұрғын үйге теңестiрiледi;
- мемлекеттiк ... үй ... ... үй ... ... тұрғын үйi
ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша ипотека нысанасы болған және ... ... ... үй қатынастары
туралы заңдарына мемлекттік ... ... ... ... ... берiледi[12]. 
Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан
жергiлiктi атқарушы ... ... ... үй ... болатын азаматтарды
есепке алу келесідей тәртіппен жүзеге асырылады:
1. Мемлекеттiк тұрғын үй ... ... үй ... жеке ... ... ... атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беруге болатын
азаматтарды есепке алу тұрғылықты жерi бойынша ... ... бар ... ... ... бар ... ... жергiлiктi
атқарушы органдарында жүзеге асырылады. 
2. Есепке алу үшiн қажеттi құжаттардың тiзбесi мен нысанын Қазақстан
Республикасының Үкiметi бекiтедi. ... ... да ... қосымша
құжаттар беруiн талап етуге тыйым салынады. 
3. Азаматтардың өздерiн және өздерiнiң ... ... ... үй ... ... үй немесе жеке тұрғын үй ... ... ... ... ... үй ... мұқтаждар есебiне қою туралы
арыздары ... жерi ... ... ... ... ... бiр ай
iшiнде қаралады. Арыз берушiлерге қабылданған шешiм туралы аталған мерзiм
аяқталғанға дейiн жазбаша түрде хабарланады[13]. 
Азаматтарға мемлекеттiк тұрғын үй ... ... үй ... жеке ... ... тұрғын үй беру кезегi:
1. Мұқтаждар есебiнде тұратын азаматтарға мемлекеттiк ... үй ... үй ... жеке ... үй ... ... атқарушы орган жалдаған
тұрғын үй, барлық қажеттi құжаттармен бiрге өтiнiш берiлген
кезден бастап тiзiмде белгiленген ... ... ... ... (облыстық маңызы бар қаланың), республикалық маңызы бар
қаланың, астананың жергiлiктi атқарушы ... ... ... ... ... үй ... жеке ... үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган
жалдаған тұрғын үй берiлуге ... ... ... ... ... әлеуметтiк жағынан қорғалатын табысы аз азаматтар;
- мемлекеттiк қызметшiлер, өзге де бюджеттiк ұйымдардың қызметкерлерi
мен әскери қызметшiлер[12]. 
Аталған тiзiмге енгiзiлген азаматтардың ... тең деп ... осы ... ... көзделмесе, мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй
немесе жеке тұрғын үй ... ... үй ... бұл ... ... ... ешкiмнiң де басымдық құқығы болмайды.
Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан ... үй ... жеке ... үй ... үй беру ... ... ... үй қорынан тұрғын үй немесе жеке ... ... ... ... ... жалдаған тұрғын үй әр адамға кемiнде
он бес шаршы метр және көп дегенде он сегiз шаршы метр пайдалы алаң,
бiрақ кемiнде бiр ... ... ... ... Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй
қорынан жергiлiктi ... ... ... ... үй  ... немесе
әскери қызмет атқармайтын, сондай-ақ бюджеттiк ... ... ... ... ... қорғалатын табысы аз азаматтарға
Қазақстан ... ... ... ... бiрақ Республикада
бiр адамға қолданылатын санитариялық нормадан кем емес тұрғын алаң және
кемiнде бiр бөлме ... ... ... ... ... тәртiппен бекiтiлген мүгедектердiң жекелеген
санаттарына және аурулар тiзiмiнде аталған кейбiр созылмалы аурулардың ауыр
түрлерiмен ... ... ... қосымша бөлме берiледi. Аталған
қосымша алаң артық деп ... ... ... үй ... ... тұрғын үй мөлшерiн анықтаған
кезде отбасында ... ... ... аптадан асқан әйелдiң ... Осы ... ... ... ... азаматтарының аталған
санаттарына мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру ... ... ... үй қорынан тұрғын үй беру шарттары:
1. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй ... жеке ... ... ... атқарушы орган жалдаған тұрғын үй оған мұқтаж, осы елдi
мекенде ... ... ... ... ... және ... ... қорғалатын табысы аз топтарына ... ... ... ... берiледi.
2. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй ... жеке ... ... жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй сондай-ақ тұрғын үйге
мұқтаж мемлекеттiк ... ... ... ... ... және сайланбалы мемлекеттiк қызмет атқаратын адамдарға
берiледi. Оларға берiлетiн тұрғын үй, ... ... ... ... үйді ... ... ... үйге теңестiрiледi.
3. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй өздерiнiң жалғыз тұрғын үйi
ипотекалық тұрғын үй заемы ... ... ... ... және ... ... ... үй қатынастары туралы заңдарына сәйкес
жергiлiктi атқарушы ... ... ... ... ... ... ... Республикасының қазіргі әлеуметтік саясаты
Бүгінгідей жаңа технология дами түсіп, ... ... ... ... ... әрбір мемлекет ең әуелі адам ресурсымен ерекшеленеді.
Адам ресурсы дегеніміз, ол – сіз бен біздер, Қазақстанның азаматтары.
Ол – ... ... ... ... күші және ... қайнар көзі.
Кез келген мемлекеттің экономикалық өсімі халықтың ... ... мен өмір сүру ... және өзге де ... бойынша
көрсеткіштерге тікелей байланысты болады. Бүгінде әлемді ... ... ... дағдарысы, екінші жағынан алып ... ... басы ... ... барлық салалары жаңа сатыға көтерілуге
дайындықта. Дағдарыстан соң келетін мұндай өсу ... сай әр ... ... ... ... Адам ... адам сауатты болмай, ... біз ... жаңа ... ... ... ... ... ұмтылып жатқан уақытта біз артта қалмауымыз керек. Бұл орайда,
тәуелсіздік жылдары біздің еліміздің қол жеткізген ... аз ... өмір ... жаңа ... ... ... ... нәтижеге қол
жеткіздік. Осындай жері бай, елі қазыналы, қызыр ... құт ... иесі – ... мен біздер боламыз, қазақстандықтар. Сондықтан да
халқымыздың өсіп-өркендеуі, мемлекетіміздің нығаюы – ... үшін ... ... ... әдетте тиісті атрибутикасы бар қандай да бір қуатты
мемлекет ... көз ... ... Ол ... ... ... мегаполистері, халқының саны көп, тұрғындары бай және басқа да
белгілерімен айшықталуы тиіс.
Алайда, дамыған щетелдердің тәжірибесі ... дәл ... емес ... ... ... ... ... кезде жан басына
шаққандағы ІЖӨ-нің деңгейі жөнінен 17-ші орын алып, бір ... ... ... ... ... ... Финляндия бүгінде бәсекеге
қабілеттілігі индексі бойынша әлемде бірінші орынды иеленеді және ... ... ... ... Осы ... ... ... мемлекеттің
халық саны Қазақстаннан 3 есе дерлік аз, ... 8 есе ... ал ... ... ... ... ештеңе жоқ десек те болады)[11].
Финляндия сияқты шағын ғана елдердің табысты дамуының сыры неде? Оның
сыры қарапайым: елде ... ... адам ... ... және ... ... адам капиталын барынша дамытуға бағдарланған. Міне, нақ осы
фактор БҰҰ-ның аталған тақырыпқа арналған арнайы ... ... ... қабілетті елдер табысының шешуші құпиясы ретінде
көрсетіледі: “Экономикаға ... және ... ... ... жоғары сапа беретін жаңа экономика мен ... ... ... ... ... ... және институттық
жаңарулар жағдайы алдыңғы орынға шығады. Материалдық емес ... адам ... ... – білім, интеллект және шығармашылық
қабілет күшейе түседі. Адам капиталының ... мен ... ... ... ... ... шаруашылық көрсеткіштері айшықты ... ... ... ... мен ... ... бәсекеге
қабілеттілігі артады[12].
Жоғарыда айтылғандардан өте қарапайым логикалық ... ... ... өсіп-өркендеуі азаматтардың әлеуметтік игілігіне тәуелді, ал
азаматтардың әлеуметтік игілігі ... ... ... тұрақты
қамтамасыз ету қабілетіне тәуелді. Тарих көрсетіп келе ... өз ... ... ... ... ... ... және қай жерде де елді даму жөнінен ... ... ... ... ... болсақ, Президентіміздің халыққа арнаған
жолдауында, өзінің аты айтып тұрғанындай ... ... ...... ... ... ... ”, елдегі әлеуметтік жағдайды
жақсартуға бағытталған. Қоғамдық өмірдің барлық ... ...... экономикамыздың өркендеуінің, сындарлы ... және ... ... ... ... ... айғағы[1].
Тұтастай алғанда мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... шығыстар көлемінің кемінде 61% ... бұл ... ... ... ... өзінің басым артықшылықтарын
пайдалануға бағытталған саясаты – елдің ... ... іске ... және мемлекеттің жалпы экномикалық дамуы көбінесе елдің әлеуметтік
жағдайының қандай дәрежеде ... ... ... аңғаруға болады. Елдің
әлеуметтік жағдайына ерекше көңіл бөлу – Ұлттық экономиканың барынша өсуіне
және ... одан асып ... қол ... ... береді[17].
Мемлекеттің әлеуметтік саясаты халықтың денсаулығын қадағалауға,
білімін жетілдіруге, өмір сапасын жақсартуға, жаңа ... ... ... ... ... халықты ел экономикасына тартуға ал қоғамның әлжуаз
топтарына әлеуметтік көмек көрсетуге бағдарланған жағдайда ғана тиімді ... ... ... ... әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған
көптеген жұмыстар жүргізіліп жатыр[6].
Халықты әлеуметтік қорғаудағы қол жеткізілген көрсеткіштерді ... көре ... ... ... ... ... атауы |2007 |2008 |2009 ... |
| |жыл |жыл |жыл | |
| ... |2010 |2011 |2012 |2013 |
| |жыл |жыл |жыл |жыл |жыл |жыл |жыл ... ең ... |12025 |13717 |14548 |15639 |16733 |17821 ... ... | | | | | | | ... ... |3000 |4810 |5487 |5819 |7820 |8367 |8911 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ең |7236 |7900 |9875 |12344 |16047 |17491 |18978 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... |9653 |12025 |13717 |14548 |15639 |16733 |17821 ... ... | | | | | | | ... ... |1092 |1168 |1269 |1375 |1478 |1581 |1648 ... ... | | | | | | | ... ... ҚР ... ... ... ... ... алғанда:
- 2007 жылға қарағанда зейнетақылардың орташа мөлшерін 2012 жылға
қарай 2,5 есе, оның ... 2009 жылы – 25% ... 2010 жылы – ... 2011 жылы 30% ... ... ... Бұл ... 2011 жылы
арқаулық зейнетақылық төлемдер мөлшері ең төменгі күнкөріс мөлшеріне
қарай 50% -ға дейін өсірілуі ... ... ... ... ... алу ... ең ... зейнетақы төлемі – 15263,
ал жоғарғы зейнетақы төлемі 32121 ... ... ... ... мөлшері 22822 теңгені құрайды. Зейнетақы жүйесі тұрақты
жұмыс ... ... ... ... ... бүгінде 14
зейнетақы қоры жұмыс істейді. 2009 жылдың 1 сәуіріне қарасты дербес
зейнетақы есеп-шоттар саны ... ... ... ... ... ... көлемі 1536,4 миллиард теңгені
құрады. Таза инвестициялық табыстар 367,2 ... ... ... мен ... ... ... комиссиялық
сыйақылар көрсеткіші 87 миллиард теңгені құрады. Статистикалық
мәліметтер бойынша, сақтандыру ұйымдарына ... және ... ... ... 104,3 ... ... ... әлеуметтік жәрдемақылардың және арнаулы мемлекеттік
жәрдемақылардың мөлшерін 2009 ... ... жыл ... орта ... ... ... ... Үстіміздегі жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... ... орта ... 12 ... ... Ал
мүгедектерге берілетін мемлекеттік ... ... ... – 14066, ... ... ... ... жәрдемақылар –
12662, ал жас ... ... ... ... 7223 теңге
болды[18].
- сәби бір жасқа толғанға ... ... ... ай сайынғы
жәрдемақыны 2010-2011 жылдары кезең-кезеңмен өсіруді, орта есеппен
алғанда 2007 ... ... ... 2,5 есеге арттыру және
2010 жылдан бастап 4 және одан да көп бала ... ... ... мөлшерін 2007 жылға қарағанда 4 еседен
асыра ... ... ... ... ... жалақысын кезең-кезеңмен өсіру арқылы
2012 жылы 2 есе деңгейге, оның ішінде 2009 жылы – 25% ... ... – 25%, 2011 жылы 30% ... ... ету ... ... атажұртына көшіп келу үшін оралмандарға бөлінетін жыл сайынғы
квотаны 2009 жылы 5 мың ... ... ... ... 20 ... жеткізу алға қойылып отыр[7].
- 2007 жылдан бері ... ... ... ... ... теңестірілген адамдарға 2,4 есе (2472 теңгеден
5974 теңгеге ... ... ... ... ... 1,2 есе ... 7313 теңгеге дейін);
- Ұлы Отан соғысы кезеңінде қаза тапқан жауынгерлердің жесірлеріне 1,6
есе (2781 теңгеден 4326 теңгеге дейін);
- қаза тапқан (қайтыс ... ... ... ... ... есе (2884 теңгеден 4429 теңгеге дейін);
- қайтыс болған соғыс мүгедектерінің әйелдеріне, ерлеріне 2,7 есе (927
теңгеден 2472 теңгеге дейін);
- Ұлы Отан ... ... ... еңбегі үшін бұрынғы КСР Одағының
ордендерімен және медальдарымен марапатталған адамдарға, сондай-ақ
тылда алты ... аз емес ... ... ... ... ... екі есе (1030 теңгеден 2060 теңгеге дейін) ... ... ... ... ... апат зардабын жоюға
қатысушылар қатарындағы адамдарға төрт есе (515 ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруды қадағалау
үшін төмендегідей шаралар жүргізілді:
- 2008 ... 1 ... ... ... ... үшін ... ... бір жолғы сараланған өсімі
жүргізіледі.2008 жылдан бастап ... және ... ... ... кешіктірмей төлеуді жүзеге асыру көзделіп, бұл мақсатқа
шамамен 30 миллиард теңге бөлінді.
- 2008 жылы ... ... мен ... ... жүйесі туралы кодекс
жобасы әзірленді.
- Кәсіби-техникалық және жоғары білім беру мекемелері жүйесі арқылы
білікті ұлттық кадрларды жұмысшы мамандықтары ... ... ... ... ... жөніндегі бағдарлама әзірленіп,
бағдарламада кәсіби-техникалық білім беру жүйесіне қатысуы үшін
ынталандыру және оның тетіктерін ... ... ... ... ... компаниялар мен жеке бизнестің әлеуеті іске ... ... ... 2007 жылы тұжырымдамасы барлық халықаралық ... ... ... мен ... ... ұйымының талаптарына
сай келетін Еңбек кодексі қабылданды.
- Үкімет 2007 жылы ... ... мен ... ... ... ... ... енгізудің объективтік өлшемдерін
әзірледі[18]. Әлеуметтік игілікті қамтамасыз ету өмір сүру сапасын
арттырумен, сондай-ақ еліміздің адам ресурстарын ... ... ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғауға жұмсалатын
шығындар[16]
Жоғарыдағы графиктен көріп отырғанымыздай әлеуметтік салаға жыл сайынғы
жұмсалатын қаржы көлемі ... ... және ... ... ... жоспарланған бюджетінде одан әрі ұлғайту көзділңп отыр.
Білім беру саласының ... ... – 2010 ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламаны орындай отырып, осы саланың
сапалы қызмет көрсету аясын кеңейту . ... және ... ... ... ішінде заманға сай білім алуға және озық технологияларды ... ... ... берудің тиімді инфрақұрылымын жасауды көздеп отыр.
Білім жүйесін қазіргі заманғы бәсекелестікке қабілетті экономиканың
талаптарына сәйкестендіру бағытында ... ... ... ... ... беру ... ... он жылда 7 есе өсті. Соңғы 3
жылдың ішінде балабақша мен шағын орталықтардың нысаны 1109 ... ... жылы ... ... ... мен ... бір ... қаралған шығын
25,8 мың теңге болса, 2007 жылы 72,8 мың теңге болды, ал орта ... ... бір ... ... ... 103,1 мың ... ... жетті. 2008
жылы білім беру бюджеті 2007 жылмен ... 25,7 ... ... 250 жаңа мектеп, 50 кәсіптік-техникалық оқу орындары салынбақ. 2007-
2011 жылдары 259 мектепті пайдалануға беру жоспарланып отыр. 2007 жылы ... 2008 жылы 60 ... ... берілді, 23 мектеп бойынша
пайдалануға беру ... ... 2009 жылы 79 ... ... ... ... ал ... жылдары 45 білім беру
нысанының құрылысын салу ... ... Осы ... Елбасы өзінің
тапсырмасына сәйкес “20 ... ... ... ... ... үшін ... ... ашу қолға алынып жатқанын айтты. Биылғы жылы
Есілдің сол жағалауында 1200 орындық 2 интеллектуалдық мектеп ашылады. ...... ... – химия-биологиялық бағытта болады.
Астанада Орталық Азия ... ... ... ... жаңа ... салыну үстінде[17].
2008 жылы білім берудің 1 нысаны іске қосылды, ал 2009 жылы тағы ... іске ... ... ... ... ... және ... шығуға байланысты құрылыс жоспарға ... ... ... ... және ... білім беруді
дамытудың 2008-2012 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында ... ... ... ... бар ... лицейлер мен
колледждер жанынан 41 ... ... салу ... ... және ... ... ... мәртебесін және еңбек жағдайларын тұрақты түрде
жақсартып отыру көздестірілуде. Педагог ... үшін ... ... 2009 ... ... ... мемлекеттік жоғары
оқу орындарындағы профессорлық-оқытушылық құрамның еңбекақылары 25 ... 2010 жылы – 25, ал 2011 жылы 30 ... ... оқу орындарының оқытушыларына мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасы
бойынша пәтерлер берілуде. 2005 жылдан бері “Жоғары оқу ... ... ... шеңберінде жоғары оқу орындарының оқытушыларына жыл
сайын 2000 ең төменгі ... ... ... ... ... ... 200 грант беріледі[20].
Қазақстанның жетекші жоғары оқу орындарын ... ... ... асырылуда. Ұлттық университеттер жоспар бойынша ... беру ... ... ... ... өтудің дайындық
сатысына кірісті. Инженерия, информатика, математика және ... ... ... ... ... ... Германия) және Техника және технологиялар ... ... ... ... (ABET, АҚШ) келісім-
шарттар жасалды.
2009 жылы еңбекпен қамтуды қамтамасыз ету және жаңа ... ... ... арнайы шаралар қабылданды. ... ... ... ... ... 140 ... теңге бөлінді, ал жергілікті
бюджеттер тағы да 51 миллиард теңге бөлетін болады[13].
Мемлекет ... ... ... ... мен дамуға” атты Жолдауын
жүзеге асыру мақсатында әзірленген Үкіметтің “жол ... ... ... ... (тұрғын үй-коммуналдық жүйе нысандарын жөндеу, ... ... ... мектептерді, ауруханаларды және әлеуметтік инфрақұрылымдардың
өзге де ... ... және ... ... мен ... елді
мекендердегі әлеуметтік-мәдени нысандарды жөндеу, жолдарды жөндеу, қайта
жаңғырту және ... ... ... ... ... 260 мың ... ашылатын болады[19].
“Жол картасы” шеңберінде кәсіби даярлау мен ... ... ... 14,4 ... ... бөлу ... оның 11,5 ... теңгесі
өңірлер бойынша таратылмақ. Аталған қаржылар есебінен 100 мыңнан астам
адамды қайта даярлықтан өткізу жоспарланып ... ... ... ... және жастар тәжірибесін кеңейтуге республикалық ... ... ... ... Үкіметтің ... ... ... ... мен ірі ... арасында әлеуметтік жауапкершілік
жөнінен меморандумдар бекітілді. 2009 жылдың 1 қаңтарына ... ... ... ... ... ... ... асыру жөнінен елде
төрт мыңға тарта меморандумдар бекітілді. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... алу жөнінен
жұмыскерлер саны 727 мың адам ... 4874 ... ... ... қол ... 4874 кәсіпорынның 4671-і (98 пайыз) барлық
персоналдың ... ... және ... ... ... толық орындалуын қамтамасыз етіп отыр[19].
Осы орайда Елбасы өзінің тапсырмасына сәйкес “20 интеллектуалды мектеп”
жобасының аясында дарынды балалар үшін арнайы мектептер ашу ... ... ... ... жылы Есілдің сол жағалауында 1200 орындық 2
интеллектуалдық мектеп ашылады. Оның бірі – ... ... ... ... ... ... Орталық Азия аймағындағы білім-
ғылымның, инжинирингтің орталығына айналатын жаңа университет ... ... ... ... ... ... ... 2009
жылы 460,1 миллиард ... ... ... Осылайша, биылғы жылы
денсаулық сақтау саласын қаржыландыру бір адамға ... 29560 ... ол 2008 ... ... (2008 жылы 24251 ... ... 5309 теңгеге
немесе 22 пайызға артық[17].
Жоғары дәрежеде мамандандырылған медициналық көмектің қолжетімділігі
мен сапасын арттыру мақсатында ... ... ... ... ... Ана мен бала ... ... орталығы, Республикалық балаларды
реабилитациялау орталығы, ... ... ... ... ... ... ... және Диагностикалық орталық біріктірілді.
Бүгінгі күні біздің денсаулық сақтау жүйеміз де осы заманғы Қазақстан
азаматтарының ... ... сай ... Бұл — ... ... ... ... Қазіргі кезде қолымыздағы инфрақұрылым да,
медициналық қызметтің сапасы да әрі ... ... ... ... ... ... орай ... денсаулық сақтау нысандарын қалпына келтіру мен
дамыту жөніндегі жұмысты ... ... 3 ... ... 173 жаңа
денсаулық сақтау орындары салынды. 3200 нысан күрделі жөндеуден өтті. ... ... жаңа ... ... құрылғылармен жабдықталды. Жаңа
құрал-жабдықтармен жұмыс істей алатын ... ... ... 2,5 мың
медицина қызметкері шетелдерде білімін жетілдіріп қайтты.
Мемлекет басшысының ... ... ... әлемдік деңгейдегі 6
орталықтан тұратын медициналық кластердің құрылысы ... ... ... ... пайдалануға беріліп үлгерген[18].
Адамдардың денсаулығы мен білімі бірінші орында тұрса, оларға қаржы
салу да мемлекет үшін ... ... Егер біз ... ... келсе, халқымыздың денсаулығы мықты, білім-білігі жоғары
болуы тиіс.
Қандай да ... ... даму ... ... ... еңбек
қатынастары, ең төменгі жалақы деңгейі, зейнетақы ... ... ... айтқанда, халықтың әл-ауқатынының жақсылығымен, әлеуметтік қорғалуы
қаншалықты екендігімен ... Бұл ... ТМД ... ... ... ... тұр. ... реформасы, басқа да тұрғындарды әл-
ауқаттарын жақсарта ... ... ... өз ... ... Алайда,
әлі де болса шешімі табылмаған проблемалар аз емес.
Тағы да бір ... ... ... бар ... ... бірі – бүл халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету. Алайда дұрыс
жүргізілген мемлекеттік саясаттың нәтижесінде аталған ... ... ... ... ендірілген ипотекалық кредиттеу, тұрғын үй
құрылысы жинақ ... ... ... ... ... жаңа ... ... соғыстан соңғы реформалары) және Аргентинаның
(“Ковальо жоспары”) экономикалық дамуында негізгі факторлардың бірі ... ... ...... үй проблемасын шешу жолдарының бірі
ғана. Жолдауда тұрғын үй құрылысы жүйесін әрі ... да ... ... ... Өйткені, кез келген қазақстандықтың ... ... ... ... тұрғын үйге қол жеткізуге мүмкіндік бермейді[18].
Мемлекет ең біріншіден өз ... мен ... ... ... бар ... ... ететін салаларға көңіл бөлу ... ... ... басымдық тәртібімен айтатын болсақ - тұрғын үй құрылыс
мәселесі болып табылады.
Тұрғын үйге қол жетімділікті қамтамасыз ету және ... ... ... да ... ... және ... ... қолданыста
болған мемлекеттік бағдарламаның ... ... ... ... үй ... ... жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде іске асырылатын Үкіметтің дәйекті
саясатының негізгі ... бірі ... ... ... ... ... жас отбасылар үшін тұрғын үйдің
қолжетімділігі мен сапалылығы – ... ... ... ... бар
басымдықтарының бірі болып келді және алдағы уақытта да солай болып ... ... ... халыққа арнаған жыл сайынғы жолдауларында тұрғын үй
құрылыс саласы экономикамыздың алға ... күші ... атап ... ... үйге ... ... ету үшін негізгі бағыттарды
айқындады.
2.2 Халықты тұрғын үймен қамтамасыз ... ... ... ... қала ... ... ... халықтың едәуір бөлігі қалаларға
қарай көш бетін бұрған кезде тұрғын үй ... ... ... ... ... ... үй проблемаларын шешу және Астана мен Алматы
қалаларында тұрғын үй рыногын жандандыру үшін “Самұрық-Қазына” ... ... қоры ... ... ... берудің және тұрғын үй секторын
дамытудың арнайы бағдарламасы әзірленіп оны ... ... ... ... ... ... Бұл ... бір бөлігі Ұлттық қордан
және жинақтаушы зейнетақы қорларынан қарыз есебінде ... ... ... ... ... барысында Мемлекеттік тұрғын үй құрылыс жинақ
банкі және екінші деңгейдегі ... ... ... және ... ... ... ... үй кешендерін аяқтауға қарыз беру
мәселесі шешімін табуда. Екінші деңгейдегі банктер мен ... үйді ... ... дайындығын білдірген құрылыс салушы компаниялар осы
бағдарламаға қатысу мүмкіндігіне ие болды. Жұмыстың ... ... ... ... қоры ... өзінде 95 миллиард теңгені өз
есебіне алды. Бұл қаржының 48,8 пайызы ... 46,2 ... ... ... іске қосу үшін ... ... және сауда
министрлігінің ақпараттық мәліметтеріне қарағанда, өткен жылы екінші
деңгейдегі банктер ... ... ... түскен қаржының 63,9
миллиард теңгесін тұрғын үй құрылысын жүргізушілерге бөлді[24].
Мемлекеттік бағдарламаға сәйкес үш жыл ... ... ... ... ... алаңы 28 млн. шаршы метрге жуық, оның ішінде жалпы
алаңы 2009 жылы – 9,2 млн. ... метр ... үй салу ... ... бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша 1 861 403 ... ... ... Бұл ... ... ... жоспарланып отырған барлық
тұрғын үй көлемінің 20 %
Бағдарламаны жүзеге асыруда Астана құрылысы алда келеді. Мұнда бөлінген
40,8 ... ... 40,3 ... ... толықтай игерілді. Мұның өзі
қазіргі күні 37 тұрғын үйдің 12 мың ... ... ... ... ... кіреді деген сөз. Ал Алматыда құрылысы аяқталмаған 17 үйге 23,1
миллиард теңгенің қаржысы бөлініп, мұның 22,6 миллиарды іске ... 3 ... ... ... таяудағы уақытта өздерінің көптен күткен
пәтерлеріне ие болуы ... Атап ... ... қоры ... отырған тұрғын үйлер арасынан Астанада 8 тұрғын үй кешені
(3086 үлескер), Алматыда 3 ... үй ... (481 ... ... жылдың
соңында пайдалануға берілді. Ал қаңтар айының басында Астанада 5 үйдің,
Алматыда 7 ... ... ... ... тағы да ... ... ... болатын болады. Жалпылай айтатын болсақ, дағдарысқа қарсы шаралар
басталған 11 айдың ішінде елімізде 15069 ... ... ... ие
болған. Мұның 8,8 мыңы Астана ... 3,4 мыңы ... ... ... осы жылдың қаңтар айынан бастап халық қолына тие
бастаған ... ... жаңа ... оны ... үшін ... да ... ... отыр. “Самұрық-Қазына” қоры екінші деңгейдегі
банктерде мерзімі 15 жылға дейін ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктер қарыз алушылардың ... ... ... өтеу құқығын сақтай отырып, 20 жылға дейінгі мерзіммен, ... ... ... ... несиелерді бере бастады. Осы кредиттік
желілердің бір бөлігін екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... ... аспайтын тұрғын үйге ипотекалық несиелер алған және ол үй
басындағы бірден-бір баспанасы болып табылатын ... үшін ... ... 16-18 ... ... несие алғандардың несиелік сыйақы
ставкалары енді 9-11 пайызға дейін төмендетіледі. Бұл аталған топтар ... ... ... ... үш жыл ... ... ... есебінен жалпы алаңы 28 млн. шаршы метрге жуық, оның ішінде жалпы
алаңы 2009 жылы – 9,2 млн. ... метр ... үй салу ... ... ... ... қорытындысы бойынша 1 861 403 шаршы ... ... Бұл ... ... ... ... отырған барлық
тұрғын үй көлемінің 20 %[9].
2 кесте
|Тұрғын үйлерді пайдалануға беру* ... 2009) ... ... ... мың ... ... ... |өткен жылғы |
| ... метр ... ... ... |
| | ... %-бен ... |кезеңге %-бен|
|Қазақстан |1 861 403 |98,1 |14 810 |101,3 ... | | | | ... |32 645 |71,0 |189 |69,2 ... |65 837 |106,7 |644 |118,6 |
| | | | | ... |201 465 |98,2 |1 442 |100,3 ... |80 080 |57 |550 |68,9 ... ... 151 |64,1 |351 |50,4 ... |33 761 |88,5 |293 |91,3 ... ... 565 |64,5 |342 |66,4 ... |100 837 |78,0 |767 |67,3 ... |41 151 |105,2 |273 |73,6 ... |59 635 |123,3 |499 |113,9 ... |101 809 |81,9 |798 |93,7 ... |13 255 |48,6 |105 |48,2 ... |25 137 |129,8 |236 |115,1 ... | | | | ... |67 630 |47,0 |657 |53,9 ... | | | | ... ... |664 981 |134,7 |5 563 |139,6 ... ... |298 464 |112,8 |2 101 |130,5 ... ... ҚР Статистика Агенттігінің мәліметтері негізінде құрастырылған
Қаржылық дағдарыстың кесірінен құрылыс саласындағы туындаған қолайсыз
жағдайларға байланысты ... ... он ... 2009 ... ... ... ... бойынша пайдалануға берілген
тұрғын үйлердің көлемі 2008 жылғы қаңтар-сәуірдегі деңгейіне жете ... ... ... осы ... азда болсын өсу байқалды. Пайдалануға
берілген ... үй ... ... ... есе), ... (1,3 есе) облыстарында  және Астана ... (1,3 есе) ... ... ... іске ... ... ең ... үлес салмағы
Астана (35,7 %) және Алматы (16,0%) қалалары мен Алматы облысына (10,8%)
тиесілі.
3 сурет. Қазақстан ... ... ... тұрғын үйлерді
пайдалануға берудің динамикасы[16]
Қазақстан Республикасындағы үш жыл ішіндегі тұрғын үйлердің ... ... ... ... ... айрмашылық байқалмайды. Соңғы
уақыттағы құрылыстағы орын алған ахуал тұрғын үйді ... беру ... әсер ... ... ... Себебі құрылыстағы негізгі қаражат
құрылыс материалдарына жұмсалғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... бағдарлама шеңберінде салынған
тұрғын үйлер пайдалануға тек 2007 ... ... ... ... ... ... ... бұл салада аса тоқырау байқалмайды. Бірақ, халық
баспанасыз жүрген аралықта бос ... ... ... ... ... емес.
Керісінше, нарықта қазіргі уақытта сатылатын тұрғын үйлер көлемі ... ... сол ... сатып алуға қаражаты жеткіліксіз. Сондықтан
қазіргі ... біз ... ... қолжетімділігін арттыру
механизмдерін жетілдіруіміз қажет. Бұл ... ... ... ... ... жағдайды реттеу керек.
Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуде тұрғын үй ... ... ... ... ... жеке ... немесе шетел
инвесторларнан жеткілікті мөлшерде және уақытылы келген қаражат – құрылыс
саласындағы ... ... ... ... ... ... ... кестеден Қазақстан Республикасының облыстары бойынша
2003 жылдан бастап 2008 ... қоса ... ... үйге ... ... көре ... ... үй құрылысына жұмсалған инвестициялар* |
| | | | | | ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... | | | | | ... |
| | | | | | |2008 |
| | | | | | | ... ... ... |
|Ақмола |298 |875 |3007 |3845 |6520 |7660 ... |1922 |4352 |13331 |17165 |22311 |15878 ... |3368 |5768 |13077 |18923 |34820 |41345 ... |5927 |18737 |20940 |23670 |23865 |21949 ... ... |985 |2331 |6898 |7293 |9317 |7678 ... |7969 |1293 |3048 |4529 |5556 |6256 ... ... |1516 |2876 |6854 |4816 |6741 |8694 ... |288 |3625 |7931 |8892 |10595 |15533 ... |228 |1551 |3151 |5086 |9151 |11511 ... |420 |893 |2606 |2641 |3616 |5565 ... |2457 |5312 |7500 |10770 |16340 |24467 ... |302 |1524 |3770 |6670 |9169 |9096 ... ... |333 |1487 |2759 |2575 |3273 |4949 ... ... |1880 |5300 |15481 |17799 |18824 |19354 ... ... ... |95617 ... ... ... ... |48317 ... ... көзі: ҚР Статистика Агенттігінің ... ... ... ... ... ... тартылған бұл Атырау,
Маңғыстау, Астана және Алматы қалалары болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... еліміздегі халықты
баспанамен қамтамасыз етудің ең жоғарғы шегі 2007 жылы болғандығын байқауға
болады. Бұл 2005-2007 жылдарға ... ... ... ... ... ... соңғы жылы болып табылады. Бағдарламада жоспарланған 12
млн. шаршы метр ... ... ... 18 млн. шаршы метр тұрғын үй қолданысқа
берілді, яғни жоспарланған нәтиже 30%-ға артығымен орындалды. Осы ... ... ... шегі олып ... 2005-2007 жылдарды
қамтыған мемлекеттік бағдарламадан кейін ... одан әрі ... ... ... 2008-2010 жылдарға арналған бағдарлама
қабылданды. Алдыңғы ... ... ... ... және ... ... ... ескеріліп жаңа бағдарлама қабылданғаннан
кейін тұрғын үй ... ... одан әрі ... ... еді. ... шарпыған қаржылық дағдарыс біздің елімізге де кесірін ... ... ... үй құрылысына салынған инвестиция көлемі 2007 ... өсуі ... ... ... керісінше инвестиция көлемі
жаңа кезеңдегі бағдарламаның алғашқы жылы төмендеді. Ал осы ағымдағы ... ... ... үй құрылысына салынған инвестиция көлемін
төмендегі кестеден көре аламыз[22]:
4 кесте
|Тұрғын үй құрылысына салынған инвестициялар ... 2009) |
| |млн. ... ... ... |
| | ... |
| | ... %-бен ... Республикасы |54 108 |40,3 ... |973 |52,3 ... |2 706 |118,9 ... |10 682 |96,2 ... |1 418 |46,8 ... ... |1 198 |78,0 ... |653 |78,7 ... ... |1 011 |81,3 ... |3 197 |116,9 ... |1 855 |89,0 ... |1 098 |166,7 ... |4 045 |63,9 ... |662 |51,1 ... ... |369 |58,2 ... ... |1 004 |26,5 ... қаласы |8 469 |13,8 ... ... |14 768 |44,4 ... көзі: ҚР Статистика Агенттгінің мәліметтері негізінде құрастырылған.
2007 жылдың соңында басталған әлемдік дағдарыс Қазақстанға әсерін ... ... ... ... үй құрылысына салынған инвестиция көлемін
есептеп 2009 жылдың бірінші тоқсанындағы көлемімен салыстырсақ 2009 жылы ... аз ... ... ... ... Оны төмендегі графиктен
(3 сурет) анық ... ... ... ... ... ... және халықты баспанамен қамтамасыз ету ... ... ... ... және Қаржы нарығын және ... ... ... мен Үкіметтің бірлесіп әзірлеген іс-жоспарында тұрғын
үй құрылыс саласын реттеуге ерекше көңіл бөлініп, ... ... ... ... ... ... келе 4 млрд. тенге көлемінде қаржы
бөлінді. Бұл ... ... ... ... ... ... жатыр. Ең
біріншіден, бұл қаражат тұрғын үйді ипотекалық ... ... ... ... өтей ... ... көмектесуге жұмсалуда. Екіншіден, ... ... ... салып, құрылыс компанияларының банкрот
болуына байланысты өз ақшаларын ... ... ... ... 2008 жылы және 2009 жылы ... үй ... ... инвестиция
көлемінің салыс тырмалы графигі[16]
Мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындар мен ... ... үй салу ... ... ... 4429,2 млн. теңге инвестицияны игерді және 95,9
мың шаршы метр ... үй іске ... ... ... ... ... жалпы көлемінің 5,2 % мемлекеттік сектор құрайды.
Меншіктің жеке нысанындағы кәсіпорындар мен ... және ... ... ... ... ... 1706,1 мың шаршы метр тұрғын үйді іске
қосты. Оның ... ... ... ... 850 мың ... метр жеке
тұрғын үй салынды немесе республикадағы тұрғын үйді іске ... ... 64 % -ы. ... ... 14810 ... оның ... – 6008 жеке
тұрғын үй пайдалануға берілді[22].
Жалға берілетін ... үй ... ... ... ... 2009
жылы республикалық бюджеттен облыстық бюджеттер мен Астана және ... ... 21,6 ... ... ... ... ... көзделіп отыр. 2009 жылғы 1 ... ... ... ... ... 3318,292 млн. ... ... оның ішінде 1677,2 млн.
теңге (51 %) игерілді[24].
2009 жылғы қаңтар-сәуірде жалпы алаңы 14,7 мың ... метр ... ... үй, 11,9 мың ... метр пәтер, 220 пәтер ... ... ... ... есебінен тұрғын үй салу үшін
2009 жылы жергілікті атқарушы органдарға 16,1 млрд. теңге бөлу ... оның ... ... ... ... қызметкерлері үшін – 7,8 млрд.
теңге, оның ішінде 2009 ... 1 ... 1955,9 млн. ... ... млн. ... ... (84 %)[24];
Астана қаласын қоспағанда, барлық өңірлерге салынатын 100 мектеп ... ... ... үшін – 8,3 млрд. теңге, оның ішінде 2009 жылғы 1
мамырда 2189,907 млн. теңге ... 734,8 млн. ... ... (34 ... ... ... ... қаражат есебінен салынып жатқан 100
мектеп пен 100 аурухана қызметкерлерін ... ... ... ... ... ... ... алаңы 12,8 мың шаршы метр тұрғын үй,
9,5 мың ... метр ... ... ... ... ... ... бойынша республикалық бюджеттен
берілетін кредиттер есебінен бюджеттік саланың қызметкерлері үшін Сарыбұлақ
бұлағының бойындағы Тілендиев даңғылының ... ... ... ... ... ... салынып жатыр. Тұрғын үйді іске қосу 2009
жылдың 2-ші ... ... ... ... ... ... ... 2005-2007 жылдарға арналған
Мемлекеттік бағдарлама ... ... ... ... 8,5 ... метр ... 7,6 мың ... метр пәтер, 120 пәтер пайдалануға ... ... ... сол ... тұрғын үй кешені).
2005-2007 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде 2006-2007
жылдары 45,8 млрд. теңге сомасында ... ... ... берілген
кредиттерді қайта пайдалану есебінен 2009 жылы 296,5 мың ... ... ... үйді ... беру ... ... ... үшін 2008-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламада
көзделген 45,8 млрд. теңгенің ішінен 16,3 ... ... ... (36%)[29].
2009 жылғы қаңтар-сәуірде қаражатты қайта пайдалану есебінен жалпы
алаңы 45,7 мың ... метр ... үй, 35,1 мың ... пәтер, 561 пәтер
пайдалануға берілді. Бұл ... ... ... ... жылдарға
арналған Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде іске қосылу көзделген тұрғын үй
(120 пәтер) 2009 жылы ... іске ... ... 1 ... ... ... облыстардың, Астана және Алматы
қалаларының әкімдіктері берген ... ... ... ... ... ... іске ... басталғаннан бері кредиттік
қаражат есебінен салынған тұрғын үйді ... ... ... 34012 өтініш
келіп түскен. 15031 әлеуетті сатып алушылар ... ... ... ... ... қаражат есебінен және 100 мектеп пен 100 ... үшін 2008 жылы және 2009 ... 4 ... ... ... ... ішінен (Астана қаласы мен Оңтүстік Қазақстан облысын қоспағанда)
халыққа 3092 пәтер сатылды (57 %). ... ... ... ... 15,2 млрд. теңге түсті[21].
2005-2007 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде салынған
кредиттік тұрғын үйлердегі пәтерлерді сату жалғасып жатыр.
2005-2007 жылдарға ... ... ... іске ... бері ... берілген 26707 пәтердің ішінен 2009 жылғы  1
мамырдағы жағдай бойынша 26166 ... ... (98 ... ипотекалық кредит беру және тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... жүргізіліп жатыр.
«Қазақстандық ипотекалық компания» АҚ-ның 2008 жылғы 1 ... ... ... рыноктан және республикалық бюджеттің қаражаты
есебінен салынған  тұрғын үйлерді сатып алуға 45 мыңнан астам азаматқа 131
млрд. теңге ... ... ... ... Оның ... ... шеңберінде Компанияның бағдарламасы бойынша банктер-серіктестер
қайта табыстаған, ... ... 45 ... ... жуық ... ... азамат алды. Жасалған шарттардың ең көп ... ... ... ... 29,4 %) және ... ... (13 %) ... Осындай
кредитті Шығыс Қазақстан (8,8 %), Ақтөбе (8,5 %), Батыс Қазақстан (6,1 ... (6,0 %) және ... ... (5,8 %) ... ... ... Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның 2008 жылғы 1
сәуірдегі ақпараты бойынша 174 ... ... ... 103 мыңнан астам
тұрғын үй құрылысы жинақтары туралы шарттар жасалды. Жасалған тұрғын ... ... ... шарттардың ең көп үлесі Алматы қаласына
           (13,1 %), ... ... (8,5 %) ... ... ... (8,4 %) және Шығыс
Қазақстан (8,1 %) облыстары белсенді ... ... ... 23 млрд. теңгеге жуық аралық және алдын ала тұрғын ... 7315 ... ... оның ... 2005-2007 және 2008-2010
жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде 1482 заемшыға жалпы
сомасы 4716,2 млн. ... ... Бұл ... ... ... ... ... салынған кредиттік тұрғын үй сатып алу үшін тұрғын үй
құрылысы жинақтары жүйесін пайдаланбайды[22].
2009 жылғы қаңтар-сәуірде жалпы сомасы 2542,9 млн. ... ... ... және ... ала ... үй ... 886 ... берілді, оның ішінде
2008-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде 578 заемшыға
(заемшылар жалпы ... 65 %) ... ... 1786,9 млн. ... берілді.
Жылжымайтын мүлік рыногын дамыту саласында жүйелі саясат жүргізудің
негізгі бағыттарының бірі жеке ... үй ... ... ... табылады. Тұрғын үй құрылысын дамыту проблемасын кешенді шешу
мақсатында ... жер ... беру ... ... ... үй құрылысы салынатын ... ... ... ... ... ... жүргізіліп
жатыр[23].
2009 жылы республикалық бюджеттен жергілікті атқарушы органдардың
бюджеттеріне инженерлік-коммуникациялық ... ... және ... жаңғыртуға, сондай-ақ Астана және Алматы ... ... ... ... ... ала ... жүргізуге
республикалық бюджеттен 42,223 млрд. теңге сомасында нысаналы трансферттер 
бөлінді. Осы соманың 7,223 ... ... ... және ... қалаларының
серіктес қалаларын дамыту жөніндегі алдын ала ... ... ... ... 1 ... жағдай бойынша жергілікті атқарушы органдарға
11023,3 млн. ... ... 7032 млн. ... игерілді (аударылған соманың
64 %). Оңтүстік Қазақстан облысында қаражатты игеру ... жоқ. ... %), ... (21 %), ... (35 %) ... ... ... нашар
игеріліп отыр. Алматы облысында қаржыландыруды екінші жарты жылдыққа
ауыстыру ... ... ... ... ... ... ... енгізілді (аудандар мен қалалардың бюджетін қаржыландыру мамырдан
басталады).
Республиканың өңірлерінде тұрғын үй ... ... ... инфрақұрылымды жайластыру бойынша, энергиямен
жабдықтау, жылумен жабдықтау, газ тарту және ... ... ... ... үй ... ... кіреберіс жолдар салу бойынша құрылыс-
монтаж жұмыстары басталды[24].
Ақмола облысында Астана ... ... ... ... Қосшы селосын
дамыту жөніндегі алдын ала жұмыстар жүргізуге 2599 млн. теңге бөлінді.
Тұрғын үй ... ... ... ... электрмен жабдықталуын
қамтамасыз ету үшін Астана қаласының әуежайынан Қосшы селосына дейін 
ұзындығы 10,37 км ВЛ 110 кВ ... ... желі ... алуды аяқтау және
«Лесная поляна» 110/10 кВ ... ... ... бірінші іске
қосу кешенін салу бойынша іс-шаралар жоспарланып отыр.
Алматы облысында Алматы қаласының 4 серіктес қаласын дамыту ... ала ... ... ... жылы 4624 млн. ... бөлінді, 289
млн. теңге игерілді. Іле ауданындағы (Гейт Сити, Голден Сити, Гроуинг Сити)
үш серіктес қаланың және Қапшағай қаласындағы бір ... ... ... бас ... ... ... жұмыстарды аяқтау жоспарланып отыр.
Алматы облысының ... ... ... ... ... ... жобалауға және салуға,
қала сыртындағы құрылыс салу жобаларын, қала құрылысы кадастры мен серіктес
қалалардың салалық ... ... ... ... ... ... ... Жер ресурстарын басқару агенттігінің ақпараты
бойынша ағымдағы жылдың 1 мамырдағы жағдай бойынша жеке ... үй ... жер ... ... 2005 ... бастап 963150, оның ішінде жас
отбасылар – 211905 (жалпы санның 22 %-ы), ... ... – 53944 (5,6 %), ... сала кәсіпорындарының
қызметкерлері – 100628 (10,4 %) өтініш берілген.
2005 жылғы 1 қаңтардан ... 282904 ... ... өтініштер
санының 29 %-ы), оның ішінде жас отбасыларға – 75724 (36 %), ... ... – 15892 (29,5 %), ... ... ... – 38904 (39 %)  ... бөлінді.    2009
жылы қосымша 4956 участок бөлу жоспарланып отыр.
Жер учаскелерін бөлудің жеткіліксіз деңгейі ... ... ... берілген өтініштер санының 8 %-ы), Павлодар (20 %), Ақтөбе (20 %)
және Маңғыстау (25 %), ... ... ... (3 %) және Алматы (16
%) қалаларында байқалып отыр[29].
Бұл ... ... ... ... ... ... ... 13%)
қаласында, Оңтүстік Қазақстан (16 %), Маңғыстау (13 %), Алматы (11 ... жер ... ... үлкен сұраныс бар екенін атап өткен жөн.
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің ақпараты ... 2009 ... ... ... жеке ... үй ... жалпы
көлеміндегі ең көп үлес салмақ Алматы қаласына (13,4 %), ... (11,8 ... ... (19,4 %) ... ... ... тұрғын үйлермен қамтамасыз етуге арналған
мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасының кезекті жылы. Халықтың осы ... ... 4 ... ... пайыздық ставка бойынша алдын ала
тұрғын үй несиелері беріледі. Яғни, халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудің,
жағдайына байланысты ... ... ... ... ... ... ... жылдардың тәжірибесін ескере отырып, үлестік тұрғын
үй құрылысы туралы заңды нығайту үшін оны қайтадан ... Жаңа ... ... ... үлескерлердің құқын қорғау мәселесіне ерекше
назар аударылды. Сондағы жаңалықтардың бірі ... яғни әлі де ... келе ... ... ... заңы ... келісім-шарт үлескер
мен құрылыс салушы компания арасында ғана жасалынса, ендігі заң бойынша ... үш ... ... ... ... ... құрылысты қаржыландырушы
банк тартылады. Мұның бір пайдасы үлескердің ... ... ... ... ... банктің есеп-шотында сақталынады. Үлескер өз
пәтеріне ие болып, құрылысты жүргізуші компанияға ... ... ... талабы жоқ екендігін жазбаша мәлімдеген кезде ғана барып бұл қаржы
құрылыс компаниясының ... ... ... ... ... ... ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІ МЕМЛЕКЕТТІК
РЕТТЕУ
3.1 Тұрғын үймен қамтамасыз етудегі мемлекеттің негізгі құралдары
Тұрғын үйдің қолжетімділігі мен ...... ... ... ... өмірлік маңызы бар басымдықтарының бірі
болып ... және ... ... да солай болып қала бермек.
Қазақстанда халықты баспанамен ... ету ... ... ... ... ... ... беру, тұрғын-үй құрылыс жинақтары
жүйесі және тұрғын үйді ... алу үшін ... ... беру жүйелері арқылы
қамтамасыз етіледі.
Ипотекалық кредит беру. Ипотекалық кредит беру – тұрғын үй ... ... ең ... ... ... Ипотека халықтың –
тұрғын үй жағдайларын жақсартудағы, банктердің – тиімді және ... ... ... ...... ... жұмыспен қамтудағы және
экономикалық өсуге ынталы мемлекеттің мүдделерін үйлестіруге мүмкіндік
береді[32].
Азаматтарға ... ... ... ... ... ... 1998
жылдан бастап жүзеге асыруда. Бастапқыда ипотекалық кредиттер бойынша
сыйақының ставкалары жылдық 20%-ды ... ... ... ... ... ... кредит 5-10 жылдан аспайтын мерзімге берілді.
Елдегі ипотекалық кредит берудің ... ... ... ... ... кему ... ... өзгерістерге ұшырады. Сөйтіп, 2005
жылдан бастап екінші деңгейдегі банктердің сыйақы ставкалары ... ... ... ... ... ... жылдық 10-15%-ке дейін төмендеді,
кредит беру мерзімі орта есеппен 10 жылды құрады.
Алайда, ипотекалық кредит беру ... ... ... ... ... ... бұл түрі қазіргі уақытта Қазақстан ... ... ... ғана қолжетімді. Негізгі себептердің
бірі халықта сыйақы мен бастапқы жарнаны төлеу үшін жеткілікті ... ... ... Осы проблеманы шешу үшін Қазақстан Ипотекалық
Компаниясы (ҚИК) және ... ... ... Банк ... құрылды.
ҚИК қызметінің мақсаты екінші деңгейдегі ... ... беру ... ... үшін ... ... ... талап ету
құқықтарын сатып алу жолымен екінші деңгейдегі банктерді қайта ... ... ҚИК ... ... ... ... ... резервтері мен эмиссияға жұмсалатын шығыстардың
деңгейіне байланысты болатын бағамды ставка бойынша талап ету құқығын сатып
алады.
Өз ... ... ... 2007 ... 1 наурыздағы жағдай бойынша
ҚИК екінші деңгейдегі банктерден және ипотекалық ұйымдардан ... 79 ... 30899 ... кредит, оның ішінде компанияның нарықтық
бағдарламасы шеңберінде жалпы ... 62,8 ... ... 24024 ... ... ... ... мемлекеттік бағдарлама шеңберінде –
жалпы сомасы 16,5 млрд. теңге 6875 ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... мақсаты екінші деңгейдегі банктер мен ... ... ... ... ... мен ... ... кредиттік тәуекелдерді бөлу жолымен ипотекалық кредиттерге
қолжетімділікті арттыру үшін қолайлы ... ... ... ... ... ... беру ... құру Қазақстанға
ипотекалық кредиттер нарығын оңтайландыруға және кеңейтуге ... ... ... кепілдік беру (сақтандыру) жүйесі кредиттің бүкіл
мерзімі ішінде таза шығындардың 100%-іне дейін ҚИКБҚ-тың ... ... ... 1 ... ... ... ... жалпы сомасы 28,5 млрд.
теңге ипотекалық кредитке 9399 кепілдік беру ... оның ... ... және Алматы қалаларының жергілікті атқарушы органдарына
қайтарымды негізде республикалық бюджеттен ... ... ... ... үй ... алу үшін ... ... 20,1 млрд. теңге ипотекалық
кредитке 7912 кепілдік беру міндеттемесін берді. Облыстардың, Астана ... ... ... ... ... ... негізде
республикалық бюджеттен бөлінетін қаражат есебінен ... ... ... ... ... қатысуының үлес салмағы тұтастай ... ... ... ... пәтерлер санының 51%-ін, сатылған
пәтерлер санының – 61%-ін құрады. Бұл, тұтастай алғанда республика ... ... ... ... ... ... ... ҚИКБҚ-тың
жәрдемімен алғанын көрсетеді[29].
Мемлекеттік бағдарламаны іске асыруды ... ... ... банктер
мен ипотекалық ұйымдардың Мемлекеттік бағдарламаны іске асыруға, ипотекалық
кредит берудің белгіленген 10/10/20 (проценттік ... %-тік ең ... ... ... беру ... ... қолдау көрсетуге құлықты
еместігін, сондай-ақ, олардың  облыстардың, ... және ... ... ... ... қайтарымды негізде республикалық бюджеттен
бөлінетін қаражат есебінен салынған тұрғын үй  алушы үміткерлерге қосымша
талаптар ... ... ... бұл ... ... ... ... Тұрғын үй құрылысы жинақтарының
жүйесі. Тұрғын үй құрылысы жинақтарының жүйесі Қазақстан ... ... үй ... жақсарту үшін қарыз алу ... ... ... үй ... ... кем ... ... негізделген
тұрғын үйлерді қаржыландыру тетігін білдіреді. Тұрғын үй ... осы ... көп ... екінші деңгейдегі банктерден
ипотекалық кредиттер алу кезінде бастапқы ... ... үшін ... жоқ, ... ... ... ... бар азаматтардың санаттарына
арналған[22].
Құрылыс жинақтары субъектілері арасындағы қатынастардағы мемлекеттің
рөлі ... ... ... ... ... салымдар бойынша сыйлық төлеу жолымен тұрғын үй құрылысы
жинақтарының ... ... ... ... ... Тұрғын үй құрылыс
жинақ банкі, банк салымшылары және салымдар бойынша сыйлықтарды тұрғын ... ... ... ... мен ... ... ... мемлекет құрылыс
жинақтары жүйесінің ... ... ... үй ... ... ... ... бағдарламаны іске
асыруға із жүзінде қатыспайтындығы оның әлсіз жақтары болып ... ... ... ... ТҚЖБ ... ... басы – ... қаражатты жинақтау мерзімі – 3 жыл болса, ТҚЖБ жүйесінің қолданысқа
енгізілуінің басы – 2008 жылдан ... ... үйді ... ... ... ... беру жүйелерін дамыту. Халықтың қалың жігі үшін тұрғын
үйлерге қолжетімділікті арттыру халық үшін ... үй ... ... дамыту арқылы қамтамасыз етілетін болады[30].
Халықтың басым ... ... үй ... жинақтарының жүйесі
арқылы сыйақының төменгі ставкасы бойынша ұзақ мерзімді тұрғын үй заемдарын
беру жөнінде мынадай шаралар көзделетін болады:
1. Осы ... ... ... үй ... жинақтарының жүйесін
іске асыратын және тұрғын үй заемдарын беретін оператор етіп «Қазақстанның
Тұрғын үй құрылыс жинақ ... ... ... ... әрі - ... ... ... деңгейдегі банктер үшін белгіленген пруденциялық
нормативтердің орындалуын ... ету үшін ... ... тиісінше
ұлғайта отырып, жылдық 1 %-тен аспайтын сыйақы ставкасы бойынша «ТҚЖБ» ... ... ... ... ... ұзақ ... бюджеттік
кредиттер беру. Бюджеттік кредиттің сомасы облыстардың, Астана және Алматы
қалаларының ... ... ... ... ... ... бөлінетін қаражат есебінен салынған, тұрғын үй
құрылысы жинақтарының ... ... сату ... ... ... ... бағытталған қаражаттың сомасына тең болады; 3. ... ... ... ... және Алматы қалаларының жергілікті
атқарушы органдарына қайтарымды негізде республикалық ... ... ... ... тұрғын үйді сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысы
жинақ ақшасы туралы» Қазақстан Республикасының 2000 ... 7 ... ... ... ... ... 4 %-тен ... проценттік ставка
бойынша алдын ала және аралық ... үй ... ... Осы ... мерзімдері 8,5 жылға дейін, ал тұрғын үй заемдарын пайдаланудың
кейінгі мерзімін (15 жылға дейін) ... ... ... ... жалпы
мерзімі 23,5 ... ... ... үйді ... ... қаржыландырудың басты құралы болып табылатын
алдын ала тұрғын үй заемдары бастапқы жарнаның ең аз ... ... ... ... мерзімінің қажеттілігі проблемасын шешеді;
4. Жергілікті атқарушы органдардың Қазақстан Республикасындағы ... ... 2008 - 2010 ... ... ... ... іске
асыру шеңберінде облыстардың, Астана және Алматы ... ... ... ... ... ... ... бөлінетін
қаражаты есебінен салынған тұрғын үйді сату ережесін Қазақстан ... ... онда ... ... және Алматы қалаларының
жергілікті атқарушы органдарына қайтарымды негізде республикалық бюджеттен
бөлінетін ... ... ... ... үйге ... ... және тұрғын үйді сату ... ... ... ... ... және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі
уәкілетті органның резервтік капиталдың ... ... ... ... келу үшін ... ... ... алынған таза табысын
резервтік капиталды қалыптастыруға жіберу;
6. Банктің жарғылық және резервтік капиталын, штат санын ұлғайту арқылы
клиенттерге қызмет ... ... желі мен ... ... ... ... ... АҚ-ның материалдық техникалық ... ... ... ... және Алматы қалаларының жергілікті атқарушы
органдарына қайтарымды негізде республикалық бюджеттен бөлінетін қаражаты
есебінен салынған ... үйді ... алу үшін ... ала және ... ... заемдарын алу мүмкіндігі туралы халықтың басым санаттарын кеңінен
хабардар ету үшін ... ... ... ... ... ... министрлігімен және жергілікті атқарушы органдарымен өзара іс-қимыл
жасауы[30]. ... осы ... іске ... ... ... үй ... ... жүйесінде қажетті қаржы ресурстары
болғанда ... ... ... тұрғын үйді сату ережелеріне сәйкес
жылдық 4 %-тен аспайтын проценттік ... ... ... ала тұрғын үй
заемдары беріледі. Халықтың қалың жігі үшін ... үйге ... ... ... ... ипотекалық компания» АҚ (бұдан әрі -
«ҚИК» АҚ) ... ... ... кредит беру тетіктерін жетілдіру
жолымен қамтамасыз етілетін болады.
«ТҚЖБ» АҚ-ы және «ҚИК» АҚ-ы ... ... ... ... ... теңгерімін айқындау және олардың арасындағы
парасатты ... ... ... ... ... даму
қоры» жарияланған акцияларының санын ұлғайту мүмкіндігі және ... ... ... АҚ-ы акцияларының мемлекеттік пакеттерін беру ... ... ... ... ... ... ... және тұтастай ... ... ... ... ... ... экономиканы
тұрақтандыру және сауықтыру жөнінде ең шешуші шаралар қабылдауды талап
етті. Талайды ... ... үй ... ... ... ... Тіпті бұл мәселеге Үкімет араласпағанда, жағдайдың қалай аяқталары
түсініксіз. Азаматтардың ... үй ... шешу және ... мен
Алматы қалаларында жылжымайтын мүлік нарығын ... үшін ... ... үй ... ... ... проблемаларды
түбегейлі шешу үшін екі тетікті іске қосты. Бірінші тетік бойынша, ... ... ... ... ... ... үй қоры құрылып, осы жаңа
институт арқылы халықтың сұранысын ... ... ... ... және олар ұзақ ... ... ... беріледі. Екінші тетікке
сәйкес, жылжымайтын мүлік нарығындағы түйткілді мәселелерді ... ... ... ... ... ... болады[34].
Есте болса, еліміздің жылжымайтын мүлік ... ... ... ... 2007 ... қоңыр күзінде, яғни әлемдік
қаржы дағдарысының алғашқы толқыны Қазақстанға әсер ете бастағанда белгілі
болған еді. Сол кезде ... ... ... банктердің сырттан алатын
қарыздарының көзі жабылып, ... бұл ... ... жыл ... дамыған құрылыс нарығындағы жағдайға біртіндеп теріс әсер етті.
Нәтижесінде, ... ... ... ... ... ... нысандарын аяқтауға қауқарсыздық танытты. Бұдан бөлек ... ... ... қаржысын жымқырып, алаяқтықпен
айналысқандары да сол ... ... ... Осындай сан қилы
себептерден келіп елімізде бұрын-соңды болмаған ... ... ... шықты. Осы тұста нарық заңына қайшы ... де ... ... ... үшін іске ... Ресми мәліметтерге
сүйенсек, 2007 жылдың қыркүйек айында елімізде 63 мың ... ... ... ... ... бойынша, Үкімет жүйелі жұмыс
жүргізіп, бір жарым жылдың ішінде 20 ... ... ... ... Қалған 43 мың үлескердің мәселесін біржақты ету үшін наурыз-сәуір
айларының ... екі ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы бағдарлама аясында банктерге
берілген қаржының есебінен ... ... ... үйлердегі пәтерлер
жеке тұлғаларға «бекітілген баға» ... ... ... ... ... ... пәтерлер жеке тұлғаларға ипотекалық несиелеу
арқылы «еркін бағамен» сатылады. Бұл ... ... бір ... ... бағасын құрылыс компаниясы белгілейді. Бұл ... ... ... бірлесіп сатылмаған пәтерлердің кем дегенде 30
пайызын алуға ... ... ... сатып алушылардың тобын жасайды[34].
«Самұрық-Қазына» қорының жасаған сараптамасы жылжымайтын мүлік нарығында
әлі де болса шешімін ... ... ... ... ... ... ... жылдардағы тұрғын үй нарығын мемлекеттік қолдау
шаралары аясында нарықтың 20 пайызы ... ... Ал, ... ... арналған дағдарысқа қарсы бағдарламасы аясында тұрғын үй
нарығының қалған бөлігі жоғарыда айтып өткен «бекітілген баға» және ... ... ... Алайда, осындай ауқымды жұмыстарға ... ... ... ... кепілдігінің жоқтығынан мемлекет
тарапынан қолдау таппаған, құрылысы бітпеген нысандардың бары белгілі болып
отыр. Яғни, ... ... ... тұрғын үйлердегі пәтерлерді әлі күнге
дейін ешкім сатып алмаған. Бір ... ... ... ... ... жоқ. ... халық тарапынан мұндай пәтерлерге сұранысты тудыру
үшін Қазақстан нарығында жалдамалы тұрғын үй ... құру ... ... ... ... «Самұрық-Қазынаның» жүйесінде Жалға берілетін тұрғын үй ... ... Бұл ... ... ... екі механизмнің
алғашқысы[27].
Қордың негізгі қызметі мынадай: банктер ... ... қоры ... үй ... ... ... үшін ... береді, өз кезегінде Қор
халық тарапынан сұранысқа ие болмаған дайын пәтерлерді, ең ... ... ... және ... қоры ... ... құрылыс
компанияларынан аукцион арқылы ... ... ... ... ... ... компанияларына несиелерді қайтаруға мүмкіндік
береді. Өз кезегінде ... ... ... ... ... 20 ... ішінде
бөліп-бөліп төлеп, сатып алу құқығымен немесе ... үй ... ... тұрғын үй жинақ заемдарын тарту жолымен жалға ... ... ... ағылуына себепкер болып жатса Қор келешекте Қазақстан қор
биржасына шығарылуы мүмкін. ... ... ... берілетін тұрғын үйдің
өркениетті, ашық және реттелетін нарығы құрылатын болады. Бұл ең алдымен
Астана мен ... ... ... ... ... ... үй қоры ... дамыту қорымен, Қазақстандық ипотекалық компаниямен және
«Тұрғын үй құрылысы жинақ ... ... ... жұмыс істемек.
Бұлардың басқару органдарында Жалға берілетін тұрғын үй қорының ... және ... ... Қормен үйлестіріледі. Жаңа қор тұрғын үйлердегі
пәтерлерді 2009 жылдың наурызынан бастап сатып алуды бастаған ... . ... ... ... үшін ... ... ... болады[26].
Ал енді «Тұрғын үй құрылыс жинақ ... ... ... ... ... ... ... айтатын болсақ, бұл банк
Үкіметтің тұрақтандыру жоспары ... ... ... ... ... пәтерлерді өзінің жүйесі арқылы сатып ... ... ... ... төрайымының айтуынша, азаматтар пәтерлерді ... үй ... ... ... ала ... ... тұрғын үй заемы халыққа
«Самұрық-Қазына» қорының банкке 10 жылға ... ... ... ... ... (10 ... бір мезгілде тұрғын үй заемын ... ... ... жеке ... ... ... қажет. Яғни, баспаналы
болғысы келген адам 10 жылдың ішінде пәтердің жалпы құнының тең ... ... ... жиналып болғаннан кейін банк жеке қаржысы ... 5 ... 10 ... дейінгі мерзімге негізгі тұрғын үй заемын
береді. Осылайша «Тұрғын үй құрылыс ... ... ... 15 пен 20 ... қамтиды. Осы тұста айта кетерлігі, бағдарлама қатысушы азаматқа
несие таңдаған ... үйі мен ... ... ... ... ... және ... алу келісімшарты жасалғаннан соң бірден
беріледі. «Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... мынада: егер екінші деңгейлі банктер ипотекалық несиені жылдық
ставкасы - 10,5 ... ... ... бұл банк ... ... ... ... мұндай несиелерді 10 жылға жылдық ставкасы - 8,5
пайызбен береді. Несиелеу бағдарламасының екінші кезеңінде, яғни 10 ... ... ... 5 ... ... ... ... Бұл кезде банк
қарыз алушыны несиелеу үшін өзінің жеке ... ... ... ... ... ... нарығындағы проблемаларды оның
ішінде халықты тұрғын үймен қамтамасыз ... ... ... ... жөн ... ... Бұлардың қаншалықты тиімді болатынын әрине ... ... ... ... ... ... ... жалға берілетін тұрғын үй нарығын дамытудағы ... ... ... ... ... ... ... шешуге септігін тигізері
сөзсіз[30].
3.2 Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етудегі мемлекеттік ... үй ...... сипаттағы барынша маңызды міндеттердің
бірі болып табылатын Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясының
басым бағыттарының ... үй ... ... кеңес заманынан бері дауы ... бірі ... ... ... жыл ... ... ... бұл саланы басымдылығы жоғары, ел экономикасының алға сүйреуші
күші деп ... ... ... қалың жігін баспанамен қамтамасыз
ету саясатына 2002 жылдан бастап қана айтарлықтай ... ... ... ... ету ... іске ... ... Қазақстан
Республикасы Президентінің 2004 ... 11 ... №1388 ... Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасы бекітілді, оған ... үш жыл ... ... 12 млн. ... метр ... үйді ... беру көзделді. 2005-
2006 жылдардың нақты нәтижелері 11,2 млн. шаршы ... ... яғни ... ... іс жүзінде екі жылдың ішінде орындалды[27].
Осыған байланысты, Мемлекеттік бағдарламаға ... ... ... ... 15,8 млн. ... метрге дейін ұлғайту жағына түзетулер
енгізілді.
Болжамға сәйкес Мемлекеттік бағдарламаның аяқталуына қарай көзделіп ... млн. ... метр ... үй ... ... 18 млн. ... метр тұрғын
үй тапсырылды, 290 мыңға жуық отбасы тұрғын үй жағдайын жақсартты.
45 мың жұмыс орнын ашу ... 60 мың ... орны ... ... ... салыстырғанда негізгі отандық құрылыс материалдары,
бұйымдары мен құрастырмаларын өндіру көлемі 70%-ке ұлғайды.
2005-2007 жылдардағы бағдарлама ... ... үш жыл ... ... Астана және Алматы қалаларында халықтың әлеуметтік қорғалатын жігі
үшін 100 пәтерлік үш-үштен коммуналдық ... үй ... 4880 ... салу
көзделген болатын. Күтіліп отырған іске қосу 442,4 мың шаршы ... ... ... ... 2406,8 мың ... метр (29512 ... орнына 2005-2007 жылдары
бюджеттік кредит беру есебінен азаматтардың басым ... ... ... 2618,7 мың ... метр (32075 ... ... ... мемлекеттік емес сектордың кәсіпорындары мен ұйымдарының
өз қаражаттары есебінен 5,04 млн. ... метр ... ... ... ... мен ... ... орташа және жоғары сатып алушыларға
тікелей сатылатын тұрғын үйлерді пайдалануға ... ... ... ... жаңа технологиялар мен материалдарды қолданып, сәулеті мен
техникалық күрделілігі бойынша бірегей жаңа ... көп ... ... ... мен салу жөніндегі кешенді міндеттерді шешіп отыр.
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің ... ... ... жылдары қаржыландырудың барлық көздері бойынша тұрғын үй құрылысына
565,8 млрд. теңге, ал 2007 жылы 490,3 млрд ... ... ... ... млн. шаршы метр тұрғын үй, оның ішінде:
2005 жылы – 5,04 млн. шаршы метр (2004 жылмен салыстырғанда 184,2%):
2006 жылы – 6,19 млн. ... метр (2005 ... ... 124%)
пайдалануға берілді[27].
2007 жылы – көзделген 5,7 млн. ... метр ... ... ... ... барлық көздері есебінен жалпы алаңы 6,8 млн. шаршы
метр тұрғын үй пайдалануға берілді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... жігі үшін
коммуналдық тұрғын үйлер салынып жатыр. Екі жыл ішінде жалпы ... ... ... метр тұрғын үй (4752 пәтер), оның ішінде 2005 жылы – 183,7 ... метр (2302 ... 2006 жылы – 210,7 мың ... метр (2450 ... ал
2007 жылы – 320,5 мың шаршы метр тұрғын үй (3861 ... ... ... ... жыл ішінде жергілікті атқарушы органдарға ипотекалық ... ... ... ... ... ... жалпы алаңы 1618,7 мың шаршы
метр 17878 пәтер, оның ... 2005 жылы – 11764 ... (953,9 мың ... 2006 жылы – 7811 пәтер (664,8 мың шаршы метр), және 2007 жылы ... ... (932,2 мың ... ... салынды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Тұрғын үй құрылысы – жалпыұлттық сипаттағы барынша маңызды міндеттердің
бірі болып табылатын ... 2030 ... ... даму стратегиясының
басым бағыттарының бірі.
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй ... ... ... ... және шетелдік тәжірибені қарастыру арқылы жан-жақты
зерттеп төмендегідей тұжырымдарды ұсынуды жөн көрдім
1. Қазіргі ... ... ... жағдайлардың орын алуына
байланысты тұрғын үй ... ... ... ... бөлу ... ... ... халықтың әлеуметтік жағдайын қолдау жалпы мемлекеттің
дамуына тікелей әсер етеді. Ал әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... ерекше
әлеуметтік бағдары бар сала болып табылады.
Тұрғын үй құрылыс cаласында тек 2004 жылдан бастап қана айтарлықтай ... ... ... осы жылы ... ... ... ... етудің 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы өте
нәтижелі аяқталды. Бағдарламада белгіленген халықты тұрғын ... ... ... ... ... 30%-ға ... ... Осы бағдарлама
аясындағы жылдар Қазақстан Республикасындағы құрылыс саласының өркендеген
кезеңі болып саналады. Құрылыс саласындағы ... ... ... ... ... одан әрі тұрғын үймен қамтамасыз ету
мақстында, өткен ... ... ... 2007 жылы ... ... жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы қабылданды.
Бірақ, қазіргі уақыттағы ел экономикасындағы тұрақсыздыққа ... үй ... ... даму ... біраз бәсеңдеді. Мұндай
экономикалық ... ... ең ... ... ... ... ... ойластыру керек. Қазіргі жағдайда әлемдік нарыққа тікелей
қатысты түрлі-түсті металл, кендер, шикізат ресурстары ... ... ... салалары үлкен зардап шегіп ... ... ... күшін халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға жұмылдыруы қажет.
Мемлекет ең ... өз ... мен ... ... ... бар ... ... ететін салаларға көңіл бөлу керек.
Бұл салалардың бірі, басымдық тәртібімен айтатын болсақ – тұрғын үй ... ... ... ... үй ... ... реттеу арқылы біз халықты баспанамен
қамтамасыз етіп қана ... ... ... халыққа баспананың
қажеттілігі туындап жаңа құрылыстар салу ... ... ... ... ... жаңа жұмыс оындары ашылып, жүмыссыздық мәселесі
бірсыпыра шешімін табады.
3. Құрылысты дамытуға мемлекет тарапынан қажетті мөлшерде көңіл бөлініп,
инвестиция тартылса, ... ... ... туындап құрылыс
саласына маманданған шағын және орта бизнестің кең өріс ... ... ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесі қалалық
жерлерде төтенше сипат ... ... ... ... халықтың
аплыс пайызына жуығы қалада ... Осы ... ... саласын
дамыту арқылы Қазақстанда убанизациялану қарқыны артады.
5. Бітіру жұмысында тұрғын үй құрылысының шетелдік тәжірибесіне ... ... ... Республикасындағы халықты тұрғын үймен қамтамасыз
ету саясаты талданған. ... ... ... ... барысында оның статистикалық деректерін Қытайдың құрылыс
секторының ... ... ... ... ... ... ... елде қолдану мүмкіндіктері ұсынылған.
Экономикалық дағдарыс – билікке сын. Себебі қиын-қыстау кезде оған
артылар жүк ауырлап, жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... экономиканың әр саласына,
әсіресе құрылыс саласына үлкен қолдау ... ... ... ... ... мүмкін. Бірақ ештеңе жасамай, қарап отырғандар ғана қате
жібермейді. Сондықтан да мемлекетіміз барлық күштерді жағдайды ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстан
халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты»
деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 6 ақпан 2008 ... ... Ж.О., ... Ә.О. ... ... ... ... Алматы, 2002 ж. 14-42 б.
3. «Экономиканы мемлекеттік реттеу» Кекілов Б. 9-27 б.
4. Абдикулов П.А. «Экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесін қалыптастыру»
ҚазҰУ ... 2004 ж. №2 19 ... ... Республикасының 2013 жылға дейінгі стратегиялық даму
жоспары» www.zakon.kz
6. «Формирование и управление страной первого ... ... К.Е. ... Международной Академий Бизнеса» 2007 г. №4
7. Маратова А. «Құрылыс саласындағы еңбекақы жүйесін реттеу» ҚазҰУ
хабаршысы 2003ж №4 12-19 ... ... ... ... www.krysha.kz
12. www.property.kz
13. « Реализация стратегии индустриально-инновационног развития на 2003-
2015 годы» Мамытбеков ... ... ... Тұрғын үй қатынастар туралы Заңы» 1997 ж.
16 сәуір № 94-1 Жарлығы
15. ... ... ... үй ... үлестік қатысу
туралы Заңы» 2006 ж. 7 шілде №180 Жарлығы
16. www.stat.kz
17. «Ең басты мақсат – әлеуметтік жағдайды төмендетпеу» ... ... ж. 5 ... 3-5 б., ... ... өсімнің аифметикасы», «Егемен Қазақстан» газеті 2006 ж.
22 наурыз 12-14 б., Самат Мұса
19. ҚР-ның Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Дағдарстан ... мен ... ... ... 2009 ж. 6 ... ... ... өлшемі» «Егемен Қазақстан» газеті 2007 ж. 13 қараша 18-
20 б.
21. «Қазақстан Республикасында тұрғын үй ... ... ... ... ... ... 11 маусым 2004 ж. №1388
Жарлығы Астана, 2004
22. ... ... ... үй ... дамытудың 2008-2010
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» 20 тамыз 2007 ж. ... ... 2007 ж.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй нарығы58 бет
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылыс саласы нысандарын жобалаудың экономикалық тиімділігін бағалау29 бет
Тұрғын үй саясаты13 бет
Тұрғын үй саясаты туралы10 бет
12 қабатты тұрғын үй құрылысы54 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
4 қабатты 20 патерлі тұрғын үй19 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
«Семей қаласында орналасқан 5 қабатты тұрғын үйдің жобасы»70 бет
Аз қабатты тұрғын үй10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь