Алыс шет елдердегі қазақтар

Қытайдағы қазақтар.
Түркиядағы қазақтар.
Ирандағы қазақтар.
Қытайдағы қазақтар. Қытайдағы қазақтар алыс шет елдердегі қазақ диаспорасының арасындағы ең көп сандыларының бірі. 1949 ж. Қытай Халық Республикасы (ҚХР) құрылған кезде онда 420 мыңнан астам қазақтар болса, олардың 418 мыңы Шыңжаң хал¬қының 9%-ын құрайтын. 3 мыңдай қазақтар Шыңжаңмен шекаралас Ганьсу және Синхай провинцияларында өмір сүріп жатты. Ал 1999 жылғы ресми қытай деректері бойынша, қазақ диаспорасы 1,3 млн адамға жетіп, жалпы халық санының 7,4%-ын құраған. Қытайдағы қазақтар негізінен найман, албан, уақ, керей руларына жатады. Қазақтардың басым көпшілігі (82,6%) егін, мал, балық аулау, орман шаруашылықтарында еңбек етеді. Кәсіби мамандықтарына орай, тағы мынадай сипаттарды бөліп көрсетуге болады (90-жылдардың соңындағы деректер бойынша): әр түрлі мекемелердегі техникалық қызметкерлер — 13%, көлікте — 2,5%, мемлекеттік органдар, партиялық және қоғамдық ұйымдар қызметкерлері — 2%. Қазақтардың кәсіби бөлінісі олардың жалпы білім деңгейінің нашар екендігін айғақтайды. Дегенмен Шыңжаңда, көп ұлтты аймақ ретінде қазақ, ұйғыр, дүнген, т.б. ұлт¬тық мектептері жұмыс істейді. Кеңес өкіметі кезінде Шыңжаңдағы аз ұлттар өкілдері балаларын оқыту үшін КСРО-дан оқулықтар беріліп тұрған. 1952 ж. бастап мұнда ұйғыр, қазақ, монғол тіліндегі оқулықтар шығарыла бастады. 70—80 жж. ресми Қытай үкіметі азшылық ұлт өкілдері арасынан жоғары білімді мамандарды көптеп даярлау мүддесін көтермелеген ниет танытты. Мысалы, университетке қабылдаған кезде оларға қытайлық¬тардан төмен балл белгіленді. Алайда Қытайдағы ауыл қазақтарының білім деңгейінің төмендігі, мектептер мен мұғалім-қазақтардың азшылығы жағдайында жоғары білім қол жетпейтін дәреже болып қала берді. Бұқаралық ақпарат құралдарынан (БАҚ) 1986 ж. ҚХР-да қазақ тілінде 20-дан астам журнал мен 10 газет жарық көріп тұрды. Жергілікті теле¬көрсетілім қазақша бағдарламалар беріп тұрады, жергілікті радиостанциялар қазақша хабар таратады.
        
        АЛЫС ШЕТ ЕЛДЕРДЕГІ ҚАЗАҚТАР
Қытайдағы қазақтар. Қытайдағы қазақтар алыс шет ... ... ... ең көп ... ... 1949 ж. ... ... (ҚХР) құрылған кезде онда 420 мыңнан астам қазақтар болса,
олардың 418 мыңы ... ... 9%-ын ... 3 ... ... ... ... және Синхай провинцияларында өмір сүріп жатты.
Ал 1999 жылғы ресми ... ... ... ... ... 1,3 млн
адамға жетіп, жалпы халық санының 7,4%-ын құраған. ... ... ... ... уақ, ... ... жатады. Қазақтардың басым
көпшілігі (82,6%) егін, мал, балық аулау, ... ... ... Кәсіби мамандықтарына орай, тағы мынадай сипаттарды бөліп көрсетуге
болады (90-жылдардың ... ... ... әр ... ... ... — 13%, көлікте — 2,5%, ... ... және ... ... ... — 2%. Қазақтардың кәсіби
бөлінісі олардың ... ... ... ... екендігін айғақтайды.
Дегенмен Шыңжаңда, көп ұлтты ... ... ... ... ... ... мектептері жұмыс істейді. Кеңес өкіметі кезінде Шыңжаңдағы аз ... ... ... үшін ... оқулықтар беріліп тұрған. 1952 ж.
бастап мұнда ұйғыр, қазақ, монғол ... ... ... ... жж. ... ... үкіметі азшылық ұлт өкілдері арасынан жоғары білімді
мамандарды көптеп даярлау ... ... ниет ... Мысалы,
университетке қабылдаған кезде оларға қытайлықтардан төмен балл белгіленді.
Алайда ... ауыл ... ... ... ... ... ... азшылығы жағдайында жоғары білім қол ... ... қала ... ... ... ... (БАҚ) 1986 ж. ... қазақ тілінде 20-дан астам журнал мен 10 газет жарық көріп тұрды.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... қазақша хабар таратады. Сөйтіп, қазақ диаспорасының өмір
жағдайында айтарлықтай ілгерілеушілік бар. Тек ... ... ... ескі әдет-ғұрыптан арыла алмай отыр. Мысалы, тұңғыш баланы
атасы мен әжесі әке-шешесінің бауырынан ажыратып алуы, ... ... ... алу ... да ... қалады. Қытайдың аз ұлттарға ұстанып отырған
мына саясаты да қазақ үшін қауіпті:
1) 25 жасқа толмай үйленуге рұқсат ... ... ... ... ... 5 ... соң ғана балалы болуға құқылы. Екінші
балалы болғысы келсе, тағы 5 жыл күтуге тиіс.
Түркиядағы ... ҚР ... ... министрлігі елшілік қызмет
департаменті басқармасының деректері бойынша, 2000 ж. басында Түркияда ... ... ... 1952—58-жылдары келген алғашқы қазақтар тобы
Стамбұл ... ... ... ... кейін ғана Батыс
Анадолы аумағына орналастырылды. 1960 жылдары ауылдық ... ... ... ... сипат алған кезде, қазақтар да Ізмір, Анкара қалаларына
көше бастайды. Қазақтардың еңбегіне орай осы ... ... ... ... саласы өркендей бастады, өйткені көшпелі өмір салты және мал
шаруашылығымен айналысудан қазақтар тері өңдеу ... ... ... ... ... өзге де өндіріс түрлері және сауда бизнесімен
айналыса бастады. Бірқатары егін ... қала ... ... ... ... де ... ... бір руға
жататындығы басты рөл атқарады. Түркияға ... ... соң ... ... ж. есім ... байланысты түрік фамилияларын қабылдауға тиіс
болады. Алайда мұнда фамилия әкімшілік ... ... ... да, қазақтардың өздерін руына қарай анықтайды. Қалың мал беру
салты кездеседі, қалың малдың мөлшері әр ... ... ... қарай
өзгеріп тұрады. Аға ұрпақтың алдынан кесіп ... ... ... ... ... шеше”, “өкіл әке”, туыстарына бала беру сияқты қазақтың
салт-дәстүр ... баса мән ... ... түркиялық қазақтардың өмір
салтында бірқатар өзгешеліктер де бар. Күнделікті өмірде қазақ тілі мен
түрік тілі ... ... ... ... сайын салт-дәстүрді сақтаудан
бас тартуда, мысалы болашақ жар ... өз ... ... ... Үйлену
тойында қазіргі түрік және қазақ дәстүрлерінің элементтері аралас жүреді.
Ортақ түркілік тегі және мұсылман діні ... ... ... тез
бейімделіп кетуіне мүмкіндік берген.
Халифа Алтай, Қожан ... ... ... Жаналтай, Құранбай Нәдір,
Тоқтаубай Топлы, Елей Иүксел сынды ақсақалдар бүкіл ... ... ... ... ... ж. ... атты қоғам құрылып, Тоқтаубай Топлы оның ... 6 ... ... ол ... ... Омардың қолына өтеді. Бұл
қоғамды құрудағы мақсат — ... ... ... ... санасында
қалыптастыру, жоқ-жітіктерге әлеуметтік тұрғыдан көмектесу, ... ... ... ... ... Монғолияда 2000 ж. басында 83 мың қазақтар болды.
Монғолиялық қазақтардың басым көпшілігі ауылдық жерде мал ... ... ... ... ... ... қоғамынан ерекшелігін
сақтап қалуға мүмкіндік берген. Монғолиялық ... ... ... ана ... ... ж. Баян ... ... қазақ ұлттық клубы
жұмыс істей бастады. Алғашқы басшысы әрі ұйымдастырушысы ақын, драматург,
жазушы, Монғолия ... ... ... ... ... Ақтан
болды.
Сахнада Б.Ақтанның басшылығымен “Ермалай”, “Қалқаман-Мамыр”, “Ақ Айша”
пьесалары қойылды.
Бұл клуб 1946 ж. өнер ... 1956 ж. ... ... драма театры болып
өзгерді. Осы кезде Ұланбатырдан және ... ... ... ... келіп атсалысты. Хор, драма, балет, музыка сыныптары ... ... ... ... мен табынушылар”, М.Нұрмаханның “Кезең
үстінде” пьесалары қойылды.
Театр 1976 ж. ... ең ... ... бірі — ... ... ... ... марапатталды.
1993 ж. Қазақстан Республикасының демеушілігімен театрдың жаңа ғимараты
салынды. Бұл театр ұжымынан Монғолияның халық ... ... ... ... ... еңбек сіңірген артистері
Д.Құсайын, Т.Дүйсенбі, Ж.Төлеухан, Б.Қайжамал, А.Қабыкей, Ж.Қаду ... ... өсіп ... ... ... “Қозы Көрпеш — Баян сұлу”,
Ш.Айтматовтың “Ана жер — ... ... ... ... ... Өлгий қаласындағы “Қазақ тілі” қоғамымен, Түркияның Стамбұл
қазақ орталығымен, ... ... ... ... орталығымен,
Өзбекстандағы қазақтармен байланыс жасау қолға алынды. Өмір сүру ... ... ... ... атамекеніне қоныс аударуға ынталы.
Ирандағы қазақтар. Иранда (Иран Ислам Республикасы) 2000 ж. басында 3450
қазақ бары ... ХХ ғ. ... ... ... ... тек ... ғана уақытша тұруға рұқсат алып, кейін азаматтыққа да ... ... өзге де ... ... ... ... негізінен адайлар. Олардың көпшілігі Горган, Бәндар, ... ... ... ... ... ... айналысады. Балалары парсы тілінде оқығанымен,
қазақы тәрбие үрдісі қатаң сақталған.
Иран қазақтарының бір ерекшелігі — олар ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі Иран қазақтарындағы әйел киімі
— көне дәстүрдің ... ... ... үй ... да ... ... көптеп
қолданылады. Соның бірі — қазақтың текеметі. Олар ... ... кіші ... де, кілем көлемінде де пайдалана береді.
Дәстүрмен біте қайнасқан қазақы махаллада үйлену, үй болу жайы да аталар
салған сара ... ... ... ... құда түсу ... қыз ... түсіру тойлары бүкіл махаллалық мейрам ретінде тойланады. Ойын-тойда
парсыша, қазақша әндер айтылады. ... ... ... Иран ... таза ... десек те, кейінгі жастар арасында парсы сөзі аралас
қазақ ... ... ... ... ... Иран ... — жүргізуші, механик, техникалық қызметші, бақташы. Негізінен
бұл елдегі қазақтардың тұрмыс деңгейі орташа, сондықтан ... ... ... ... ... бұл елден көшіп келуші оралмандар ... ... ж. ... ... ... ... — 700 адам, Бельгияда — 28
адам, Норвегияда — 20 адам, Францияда — 172 ... ...... — 18, АҚШ-та — 23, ... — 4, ... — 4 ... — 40 адам ... ... ... елдердегі қазақ иммигранттарының аға ұрпағы негізінен ауыр
және жабайы ... ... ... ... ... ... жетерлік
ақша жинауға тырысады. ... бұл ... ... көпшілігі
айтарлықтай ауқатты тұрады: бизнеспен айналысады, екі-үш шетел тілдерінде
сөйлей алады. Бұл қазақтардың этностық тегі ... ... ... ... ... ... ... дегенмен, жергілікті ортаның өте күшті
әсері және тіл иелерінің азшылығынан, оның өзінде қазақ тілі ... ... ... ... ... ... аға ... үнтаспа,
бейнетаспаға жазылған қазақ ән-күйлерін тыңдағанды ұнатады. Еуропа мен АҚШ
елдерінде қазақ диаспорасының ... және бос ... ... ... мейрамдар мен мешіттерде ғана ... Бұл ... ... ... ... ағымымен өмір сүреді және ... ... ... ... ... ... ... алыс және жақын шетелдердегі қазақ диаспорасының ... ... ... ... ортақ тіл, ұлттық тағамдары мен
мәдениеті біріктіреді.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет
«Сауда - көлік компаниясы» ЖШС кадрлық саясаттың қазіргі жағдайы мен даму деңгейі 58 бет
Бағалы қағаз түрлері мен жіктелуі жайлы25 бет
Дамыған елдердегі баға белгілеу6 бет
Дамыған елдердердің ауыл шаруашылығы өндірістік инфрақұрылымын қалыптастыру тәжірибесі6 бет
Жанама салықтарды есептеу және төлеу механизміжәне олардың бюджеттегі орнын талдау (Алматы қаласы Медеу ауданы бойынша Салық Комитетінің мәліметтері негізінде)66 бет
Жекешелендіру: еуропа және азия тәжірибесі25 бет
Инвестициялық саясат35 бет
Мемлекеттік қызмет жөніндегі заңнамаларды талдау19 бет
Шет елдердегі салық34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь