Банктің мәні және оның қызмет көрсету аясы

Кіріспе
1. Банктің ақша айналымын ұйымдастырудағы маңызы
1.1 Ақша айналымы және оның құрылымы
1.2 Банктің мәні және оның нарықтық экономикадағы рөлі
1.3 Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері.
2. Мемлекеттің ақша.несие саясатын талдау
2.1 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қызметтері мен операциялары
2.2 Ақша . несие саясатының құралдары.
3. Ақша айналысын басқару және тұрақтандыру жолдары
3.1 Шетелдік тәжірибедегі Орталық банктерді ұйымдастыру және басқару ерекшеліктері.
Қорытынды
Қазіргі рыноктық экономикалық жағдайда «Банктер және ақша айналысы» мәселесі өте өзекті болып табылады. Өйткені, банктің өзіндік ерекшелігіне, оның негіздеріне және банк құрылымына жүргізілген талдаудың негізінде оны қолма-қол ақша формасындағы жеке қолма-қол ақша формасындағы және қолма-қолсыз формадағы төлем айналымын реттеуді жүзеге асыратын кәсіпорын немесе ақша-несие институты ретінде анықтауға болады.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеті: «Банктер мен ақша айналысын ұйымдастыру» тақырыбын зерттеп, оны толықтай ашу.
Ақша айналысы тауар айналысын қайталап қоймайды. Бұл екі процесс бір-бірінен жекешеленіп жүреді. Тауарлар, оларды сатып алғаннан кейін, айналыстан шығады және тұтынылады. Ал ақша айналыста әрқашан жүреді .
Айналыста жүре отырып ақша әрі айналыс құралы, әрі төлем құралы функцияларын атқарады. Сонымен, тауарды сатудан түскен ақша қарызды өтеуге жұмаслуы мүмкін. Өз кезегінде, қарызды төлеуге түскен ақшалар тауарлар алу үшін қолданылуы мүмкін. Ақша айналысы мен банк түсінігі бір-бірімен тығыз байланысты.
Банктің мәні банктердің тұрпаттары мен түрлеріне қарамастан бірыңғай болады әрі оның мәні коммерциялық банкке де, инвестициялық банкке де, эмиссиялық банкке де және т. б. барлық банктерге бірдей тән болып табылады. Бұл аталған банктердегі операциялар да, қызмет ету аясы да және т. б. бір – бірінен өзгеше болады, бірақ бұл арадағы оның (банктің) мәні өзгеріссіз қалады және олардың барлығына бірдей тән. Бұл ерекшеліктер біртұтас ретінде банктердің әр түрлілігін көрсетеді.
Курстық жұмыс үш бөлімнен тұрады:
Бірінші бөлімде зерттеу теория жүзінде жүреді, яғни ақша айналымы мен оны реттеудегі банктердің рөлі қарастырылған.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Банктің мәні және оның қызмет көрсету аясы
Орындаған:
Тексерген:
Кіріспе
Қазіргі ... ... ... ... және ... ... өте өзекті болып табылады. Өйткені, банктің өзіндік
ерекшелігіне, оның негіздеріне және банк ... ... ... оны ... ақша ... жеке ... ақша ... қолма-қолсыз формадағы төлем айналымын реттеуді ... ... ... ... ... ... ... болады.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеті: «Банктер мен ... ... ... ... оны ... ... ... тауар айналысын қайталап қоймайды. Бұл ... ... ... жүреді. Тауарлар, оларды сатып алғаннан
кейін, айналыстан шығады және ... Ал ақша ... ... жүреді
.
Айналыста жүре отырып ақша әрі айналыс құралы, әрі төлем құралы
функцияларын ... ... ... сатудан түскен ақша қарызды
өтеуге жұмаслуы мүмкін. Өз кезегінде, ... ... ... ... алу үшін ... мүмкін. Ақша айналысы мен банк түсінігі бір-
бірімен тығыз байланысты.
Банктің мәні ... ... мен ... ... ... әрі оның мәні ... ... де, инвестициялық банкке
де, эмиссиялық банкке де және т. б. ... ... ... тән ... Бұл ... банктердегі операциялар да, қызмет ету аясы да және
т. б. бір – бірінен ... ... ... бұл ... оның ... ... қалады және олардың барлығына бірдей тән. Бұл ... ... ... әр ... ... ... үш ... тұрады:
Бірінші бөлімде зерттеу теория жүзінде жүреді, яғни ақша айналымы
мен оны ... ... рөлі ... ... ... ... ... яғни ҚР-дағы ақша
айналысын басқару және мемлекеттің ақша-несие саясатын талдауы.
Ал үшінші бөлімде ақша айналысын басқару және ... ... ... қарастырылған.
1. Банктің ақша айналымын ұйымдастырудағы маңызы
1.1 Ақша айналымы және оның ... құру ... ... ... ... мен ... ... арасында айтарлықтай шек қойылатын. Ақша айналысы деп – ... ... ... ... Ал ақша ... ... одан кең мағына
бергендіктен ол ... және ... ... ... мағынасын
сипаттайды. Бұл жағдайда қолма-қол ақша ақша ... ... ... бөлінуін қарастырса, қолма-қолсыз ақша ... ... ... ... әр ... ... қамтамасыз етіледі. Қолма –қол
рубль тұтыну ... және ... ... ... ... ...... арналған өндіріс құралдарының жиынтығымен
қамтамасыз етіледі.
Кәсіпорындардың, ұйымдардың ... Олар мен ... ... ... ... ... мен ... өткізу себебі
бойынша орын алатын ақшалай есеп ... ақша ... көп ... айналысының объективті негізі –тауар өндірісі мен тауар
айналысы болып ... Құн ... ... ... яғни ... және ақшаның жаңа тауар сатып алу үшін ... ... ... яғни ... болуына мүмкіндк жасайды.
Бірақ ақша айналысы ... ... ... қоймайды. Бұл екі
процесс бір-бірінен жекешеленіп жүреді. Тауарлар, оларды сатып ... ... ... және тұтынылады. Ал ақша айналыста әрқашан ... жүре ... ақша әрі ... ... әрі ... ... ... Сонымен, тауарды сатудан түскен ақша қарызды
өтеуге жұмаслуы мүмкін. Өз ... ... ... ... ... алу үшін ... мүмкін.
Ақша айналысының мынадай принциптері негізінде ұйымдастырылады:
• Барлық ұйымдар мен мекемелер, ... ... өз ... сақтау керек;
• Шаруашылық органдар арасындағы ақшалай есеп айырысу, әдәтте,
қолма –қол ақшасыз аударымдар мен ... ... ... тек ... мен ... талаптарды шегеру жолымен
жүзеге асырылады;
• Есеп айырысу құжаттары тек ... мен ... ... ... ... үшін ... әрі олар айналыстың
несие құралы бола алмайды;
• Төлемдер тек төлеушінің келісімімен ған жүзеге асырылады. ... ... ... ... бақылауды
ұйымдастыуда маңызды роль атқарады.
Ақша ... ... ... ... ... табысын
пайдалану сатысында, яғни әлеуметтік қажеттіліктерді, ... ... ... және т.б. ... ... ... бір бөлігіне банктің несиелік ресурстарын жұмылдыру
және оларды орналастыру ( инвестицияны несиелеу ) жатса, тағы бір ... ... ... ... ... шәкіртақы және т.б.
төлемдер жатады.
Ақша айналысының ... ... ... ... үй, ... газ, электр энергиясы, жылу энергиясы, байланыс қызметі және
кәсіпкерлердің тұрмыстық ... ... және бақа да ... ... үшін ... төлемдермен байланысты айналым да кіреді.
Осылайша, бүкіл ақша айналымы қома-қол ақша айналымына және ... ... ... ... ... , ол төменде келтірілген ретінде
бөлінеді:
• Тауарлық сипаттағы, яғни өнімдерді өндіру мен ... ... ақша ... ... ... сақтандыру төлемдерін төлеумен, коммуналдық
қызмет төлемдерін төлеу, халықтық, көліктік, тұрмыстық және
т.б. ... ... орын ... ... емес ... ... ақша ... көлемі тауар бағаларының соммасынан әрдайым
артық болады. Ақшаның қызмет көрсетуі тек ... ... ... Ақша ... ... ... ... үшін, бюджетке
төлемдер аудару үшін, ... ... алу үшін және т.б. ... ... Банктің мәні және оның нарықтық экономикадағы рөлі
Банктің мәнін ашпас ... ... оның осы ... ... ... Банк ... ... жоқ адам оны тек ақшаны сақтаудың орны деп
жаңсақ әрі үстірт ойлап қалуы мүмкін. Банк қызметтері әр ... ... ... банк ... ... де әр ... оны ... енді біреулері она ұйым, үшінші біреулер оны
экономикалық басқарудың органы деп санаса, ал тағы ... оған ... ... ... және т. б. ... мұндай анықтамаларын оқулықтар мен
ғылыми әдебиеттерден, ... ... ... заң, ... нұсқау
секілді ресми құжаттардан да ... ... ... банктің мәнін
терең зерделеген И. О. Лаврушин айтып кеткендей, осы заманғы банк ұғымына
қатысты жоғарыда аталғандардың ... ... ... ... сәйкеспейді,
әрі банктің мәнін ашып көрсетпейді.
Ол банк мәнін зерделеудің мынадай әдістемелік негіздерін ұсынады:
• банк мәнін ... оның ... ... ... ... оның ... әр түрлі тұрпаттарына қарамастан банктің біртұтас жүйесі
ретінде ... ... ... ашып көрсету оның басқа экономикалық институттардан
айрықшаланатын өзіндік ... ... ... ... банк ... ашып ... оның ... ашып көрсетуді қажет етеді.
Әрине, банктің мәнін оның қандай да бір ... ... ... ... арқылы түсінуге болмайды. Банк нақты клиентке қатынасы
бойынша бірқатар өз ... ... ... ... бұған қарап оны банк
деп ұғуға болмайды. Нақты клиентке банк ... 100 – 120 ... бәрі ... ... бола ... Сол ... де ... мәнін
талдағанда жеке бір банктің операцияларымен шектеліп ... ... ... оның мәні ... ... айналып шыға келеді, ол нақты банк
қызметінің бүкіл сипаттамасын біртұтас ретінде қарастыруы мүкін. Оның ... ... ... ... ... ғана мақсатқа
лайықты болады. Бұл жағдайда банк нақты қызмет жиынтығы болатын мекемені
емес, керісінше, белгілі бір ... бар ... ... мәні ... тұрпаттары мен түрлеріне қарамастан бірыңғай
болады әрі оның мәні ... ... де, ... ... ... банкке де және т. б. барлық банктерге бірдей тән болып табылады.
Бұл аталған банктердегі операциялар да, қызмет ету аясы да және т. б. бір ... ... ... ... бұл арадағы оның (банктің) мәні өзгеріссіз
қалады және ... ... ... тән. Бұл ... ... ... әр ... көрсетеді.
Әдістемелік тұрғыдан алғанда банктің мәні ... ... оны ... ... ... ... ерекшеліктерін анықтауды
қажет етеді. Мәселе ... осы ... ... ... ... ... беру және т. б. қызмет түрлерін (200 – ден ... ... ... оның ... банк ... өз ... ... Оның үстіне, банк атқаратын ... ... ... да орындайды. Мұндай ахуалдан шығу үшін операциялардың ішінен
тек банктің өзіне ғана тән операциялар мен қызметтерді бөліп көрсету ... ... ... бар ... ... ... ... өнімдерден көп өзгешелігі бар өнімді өндіреді. Ол тек жай ғана
тауарды емес, ақша және төлем құралдары ... ... ... ... – қол ақшаны шығару – бұл банк монополиясы, оны тек банк шығарады.
Банктің қызмет көрсету саласындағы негізгі өніміне заттай ... ... ... ... ұсыну жатады. Әрі – беріден соң несие қандай да ... ... ... ол ссудалық пайыз түрінде пайда әкелетін капитал
ретінде анықталады.
Банктің уақытша пайдаланылмайтын, ... бос ... ... өндіріс пайызында өнімді пайдаланылады.
Банк өнеркәсіп және сауда кәсіпорындарынан өз ... ... ... да ол мекеме мен ұйымға қарағанда кәсіпорынға
ұқсайды, өйткені оның ... ... ... ... ... ... ісі – банк негізі, бұл оның негізгі ісі болып табылады. Әріберіден
соң, ол шаруашылық ... ... және жеке ... төлем
айналымын қолма – қол ақша формасында және ... – қол ... ... аса ірі ... ... ... ... мәні оның құрылымымен тығыз байланысты. Банкке өзіндік ерекшелігі
бар кәсіпорын (институт) ретінде жұмыс істеріне мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... Бұл ... банк ... төрт
міндетті блокты қамтиды. Банк бұл блоктарсыз банк ретінде болмайды әрі
дамымайды:
• банк ... ... және ... ... босаған өзіндік
ерекшелігі бар капитал ретінде, сондай – ақ ... ... ие ... ... ... әрі ... қозғалыста болады;
• өз өнімінің сипатымен басқа кәсіпорындар мен институттардың қызметінен
айрықшаланатын банк қызметі;
• банк ісі мен ... ... ... ... ... бар ... адамдардың айрықша тобы;
• банк техникасын, үй ғимаратын, байланыс және коммуникация құралын,
құрылғыларын, ішкі және ... ... ... ... бір ... ... ... блогы.
Банктің өзіндік ерекшелігіне, оның негіздеріне және банк ... ... ... оны ... – қол ақша ... ... – қол ақша формасындағы және қолма – қол ақшасыз ... ... ... ... ... кәсіпорын немесе ақша – несие институты
ретінде анықтауға болады.
Банк оның (банк) жүйесінің негізгі ... ... ... Бұл ... ... ... ... оған біртұтас органикалық бөлігі болуға, жалпы ойын ережесі бойынша
әрекет етуіне мүмкіндік беретін өзіне ғана тән ... ие ... ... заң аясында, қоғамның заң нормалары шегінде жұмыс істеуі
қажет;
• өзін - өзі ... банк ... ... ... ... ... ... әрекеттесуге икемді болуы керек.
Банк теориясының маңызды мәселесіне оның қызмет ету аясы ... ... Оны банк ... ... ... пайдаланылатын әдістемелік
тәсілдемелердің көмегімен анықтау керек. Банктің қызмет ету аясы – ... ... ... ... тек ... өзіне ғана тән
қызмет.
О. И. Лаврушин банктің 3 қызмет ету аясын былайша ... ... ... – ақшалай қаражатты шоғырландыратын қызметі. Уақытша сақтауға
құндылықтарды қабылдау, сақтаулы ... ... банк ... ... ... ... мәні ... пайдаланылуы үшін қаражатты жинау процессі тек банктерге ғана тән
емес. Алайда уақытша бос ... ... ... ... ... шоғырландырылған уақытша бос бөтен қаражат банктің өз қажеттілігіне
емес, басқалардың қажеттілігіне ... бөлу ... ... ... және ... ... ... меншік иесі –
бастапқы несие беруші (банк клиенті);
• қаражатты шоғырландыру тек ... ... ... ... ... ... қызмет түріне айналады.
Екінші қызмет – ақша айналымын реттейтін қызмет. Банк ... ... ... алушының арасындағы, сатушы мен сатып алушының арасындағы делдал
болып табылады. Банк ... ... ... ... ... ... айырбас, ақшалай қаражат айналымы, капитал жүзеге асырылады.
Ақшалай қаражат айналымы ... және ... ... ... ... ... реттеледі.
Үшінші қызмет – делдалдық қызмет. Бұл арада банктің делдалдық қызметін
тек ... ... ... ... ... Оған ... ... қажет.
Банктер арқылы ақшалай қаражат пен ... бір ... ... бір саласынан екіншісіне құйылады. Банк шоты бойынша жүзеге
асырылатын операциялармен ... ... ... ... ... ... бір секторына шоғырландыра отырып, басқа салалар мен
аймақтарға қайта бөледі. Қайта бөлінетін банк ресурстары жұмыс істеу ... да, ... ... да, ... ... да бір – бірімен сәйкес
келмейді. Бүкіл экономикалық ... ... ... банк ... ... және ... ... қажеттіліктеріне қарай
түрлендіру (өзгерту) мүмкіндігіне ие. ... ... ...... ... әрі ... өндіріс субъектілерінің арасындағы
қатынасты ... ... ... ... Ақша ... ... және ... әдістері.
Ақша айналысы «ҚР Ұлттық банк туралы» ҚР ... ... ... банк ... ... мен ... қажетті мөлшерін
анықтайды, олардың дайындалуын қамтамасыз етеді, оларды сақтаудың, жоюдың
тәртібін және ... – қол ... ... инкассациясын белгілейді.
Қазақстан Республикасы ақшалай банкнот өндірісі және екінші
деңгейдегі ... ... ... беру ... өз ... ... ... қолма – қол ақша ахуалы 1996 жылға дейінгі
кезеңмен салыстырып қарағанда ... ... ... Коммерциялық
банктер корреспонденттік шоттардағы қаражат қалдығының шегінде қолма – қол
ақшамен нығайтылып отырады, онда операциялық ... ... – қол ... ... ... ... ... банк ақша базасының шамасын ... ... ... ... деңгейдегі банктердің қаражат мөлшерін
реттеу арқылы, яғни банктердің өтімділігін ... ... ... ... ақша – несие саясатының аспаптары арқылы жүзеге асырылады.
Бұл аспаптар ақша базасының ұлғайған шегін көрсететін әрі ақша ... ... ... ... есептелетін ақша мультипликаторының шамасына
өз әсерін тигізеді.
Ақшалай ... ... ... ... ... ... міндетті резервтер несие ресурстарының
көзіретінде, сондай – ақ айналымдағы қолма – қол ... үлес ... Бұны ... ... болатын айналымдағы қолма – қол
ақшаның мультипликацияланбайтындығымен байланыстырып түсіндіруге ... ... ... ... ... ... ... тигізеді: мультипликация коэффициенті неғұрлым жоғары
болса ақша массасы ... көп, ... ... аз ... ҚР Ұлттық
банк ақша айналысын және ... ... ... үшін міндетті резервтер
номасы, қайта қаржыландырудың пайыздық ... ... ... операция, валюта нарығындағы операциялар арқылы ... ету ... ... әсер ету) ... ақша – ... саясатының
аспаптарын пайдаланады.
Халықаралық тәжірибе көрсетіп ... банк ... ... сәл ... ... ақша ... елеулі
өзгерістерге ұшыратады. Сондықтан да Орталық банк бұл ... жиі ... ... ... ... тыс жоғарылату іскерлік
белсенділікті төмендетеді, банктер таратылған ресурстарды тиімді пайдалана
алмайды, өйткені несие берілетін салалар ... ... ақша ... 1993 ... қаңтарынан 1994 жылдың мамыр айына
дейін ... ... ... 18 – 20% - ... ... 1994 ... бастап ол теңгедегі және шетелдік валютадағы банктің депозиттік
міндеттемелері бойынша 30%- ға ... ... ... ... ... ақшалай мультипликатордың 1,61 – ден 3,1-ге дейін
күрт өсуіне себепші болды.
Банк ... ... ... ... қаражат) артығымен өсуіне байланысты резервтеудің баламалы
тәртібіне ... ғана ... ... ... жоқ – ... орындайтын банктер коррепонденттік шоттағы ... ... ... талаптардан кем ұстамауға тиісті болады. ... ... ... 1995 жылы 20% - ға ... ... ... ... 15% - ға дейін төмен түсіп кетті.
Айналымдағы ақша массасын реттеудің тиімді құралына ... ... ... ... ... банк бұл ... коммерциялық банктерге несие береді.
Әлемдік тәжірибеде коммерциялық банктердің тұрғысынан алғанда есептік
мөшерлеме дегеніміз – артық резервтердің ... ... ... Сол ... оны Ұлттық банк кемітеді, бұл өз кезегінде коммерциялық банктердің ... ... ... Осы ... ... коммерциялық банктерге
берілетін несие ақшаның ұсынылуын арттырады.
Ұлттық банк есептік ... ... ... банктердің қарыз
алуын тежейді, бұл несие ресуртарының және банктерге берілетін несиенің
мөлшерін азайтады, өз кезегінде ... ... ... ... банк ... тежеу мақсатында қайта қаржыландырудың
мөлшерлемесін 1994 ... ...... ... 270% деңгейіндегі, осы
жылдың наурыз – тамыз айларында 300% деңгейінде белгіленеді. Инфляцияның
кемуі мен ... ... ... ... ... ... ... жылдың соңында 230%, 1995 ж. – 52,5%, 1996 жылдың қыркүйек айында ... 1997 ж. – 24%. ... ... ... ... ... ... әрі ақша айналысын реттеуді тиімді аспабы болып табылады екен.
Инфляция айтарлықтай төмен болған жағдайда ... ... ақша ... ... ... мақсатында падаланылады.
Бүгінгі таңда Қазақстанда инфляцияның деңгейі 6-4-7% ... ... ... ... 7% - ке ... нарықтағы операция айналымдағы ақша мөлшерлемесін ... ... орын ... Бұл операция, бір жағынан, құнды қағаздарды
Орталық ... ... және ... ... ұйғарса, екінші жағынан, құнды
қағаздарды коммерциялық банктердің, қаржы компанияларының, халықтың ... ... ... ... банк ... қағаздарды сату және сатып алу арқылы резервтерді
банк жүйесіне таратады немесе ... бұл ... алып ... ... ... айналымдағы ақша массасын көбейтеді немесе азайтады. Қазақстанда
мұндай құнды қағаздарға ... ... ... ... ... ... тапшылығын және ноталарды жою үшін Ұлттық банк арқылы
шығарады. Ұлттық банк осы ... ... ... алған кезде коммерциялық
банктердің ең аз шамадағы резервтердің шамасы артып, клиентурамен ... ... ... ... ... ... эмиссиясы артады.
Ұлттық банк коммерциялық банктерге құнды қағаздарды ... ... ... ... ... сомасы кемиді, ал банктерде несие
ресурстары азайып, ақша массасы төмендейді. ... ... ҚР ... ... түрде пайдаланып жүрген ақша массасын реттеудің бір әдісіне ақша
нарағындағы валюталық ... ... мен ... ... бағасының көп өсуіне байланысты
Қазақстанға шетелдік валюталардың мол ағыны құйылды. Бұл ақша массасы ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты Ұлттық банк
соңғы жылдары валюта бағамын ақша ... ... ... ... күш ... жүр. Ол ... валютаны сатып алу арқылы өзінің валюталық
алтын резервін ұлғайтты. Ол 2005 ... ... 11,0 млрд ... ... банк ... – ақ, 5,0 млрд АҚШ долларынан көп ... ... ... қорын құрды.
Экономиканың «тым қызып кетуі» теңгенің шектен тыс нығайтылуы және
инфляцияның тежеу мен ... ақша ... ... ... ... ... ... банкпен Қазақстан үкіметі елдегі ақшаның айналысын басқару
мен реттеуде ақша – ... ... ... құралдарын ептілікпен
пайдаланып жүр.
2. Мемлекеттің ақша-несие саясатын талдау
2.1 Қазақстан Республикасы ... ... ... ... банк ... ... Ұлттық банкі туралы» Заңға
сәйкес мынадай қызметтер мен операцияларды орындайды:
• айналыстағы ақша массасының көлемін реттеу ... ... ... ақша – ... ... ... ... аумағында банкноталар мен монеталарды
айналысқа шығарушы жалғыз эмитент болып табылады;
• кепіл беруші Үкімет болып табылатын ... ... және ... ... қызмет көрсетуге қатысады;
• Қазақстан Республикасы аумағында еншілес банк ... ... ... ... аумағында, одан тыс жерлерде банк
филиалдарын, ... ... ... және ... ... ... ... банктердің бағалы қағаздар эмиссиясы жобасының, оның тіркелуіне
дейін өзі ... ... ... сарапталуын жүргізеді;
• ол банктерге несие беруге, банктердің қарыз капиталы нарығындағы
ашық позициясына ... ... ... ... соңғы
сатыдағы несие беруші болады, қайта қаржыландыру саясатын
жүргізеді;
• банктердің жұмысына және ... ... ... алу, сату және
айырбастау ұйымдарына бақылау мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында ресми мөлшерлемелерді өзгерту арқылы
банктік пайыз мөлшерлемелерінің деңгейін реттеуді жүргізеді;
• Қазақстан Республикасында информациялық ... ақша – ... ... ... ... ... ... банк
банктердің операциялары бойынша несиелік салымдарды шектеу және
пайыз мөлшерлемелерін өзгертуге құқықтар береді;
• Қазақстан Республикасында есеп айырысу тәртібін, ... ... ... ... ... ... ... мезгілінде және үзіліссіз жүргізілуін қамтамасыз
ететін жүйенің жұмыс істеуін ... ... ... Республикасында валюталық реттеу мен валюталық
бақылауды ... ... және ... ... ... жүргізуге құқылы;
• банк ісі, есеп, есеп айырысу, ... ... ... ... ... ... алу, сату жіне айырбастау
операцияларын жүзеге асыратын мекемелерге және ... ... ... ... ... шығарады,
сонымен қатар, олардың орындаоуы бақылайды;
• бақылау және қадағалау ... ... ету ... ... ... сатып алу, сату, айырбастаумен
айналысатын ұйымдарға бухгалтерлік, статистикалық, тағы ... ... ... ... және ... ... егер ... актілермен басқалары қарастырылмаса, Қазақстан
Республикасының Үкіметімен келісіп, банктердің және ... ... ... ... есеп ... бюджеттік және басқа да шоттардан төлем жүргізу
кезегін, есеп айырысуларды ... ... ... ... ... ... жүктелген функцияларды жүзеге асыруға
көмектесетін ұйымдарды құруға және ... ... ... ... – қол ... мен ... есепке алу, тасу ... ... ... ... мен ... ... және ... қамтамасыз етуге
қатысады, банкноттар мен ... ... ... ... ... ... ... жиынтық балансын құрады және
тұрақты түрде жариялайды;
• Ішкі және сыртқы активтер бойынша болжамды есептер шығарады;
• Ақшалай қаражаттарды есепке ... қате ... ... ... ... ... ... алынған қаражаттар анықталған
жағдайда клиенттердің және банктердің ... ... ... ... құқына ие;
• Қазақстан Республикасындағы банктер жүйесіне ... ... ... ... ... ... арқылы
қаржыландырылатын несиелік – есеп айырысу және ұйымдардың ... ... ... операциялар жүргізеді.
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес болатын басқа ... ... Ақша ... басқару. Ұлттық банк – заңды түрде
құралын, яғни банкноталарды шығаруға ... құқы бар ... ... Олар ... ... эмиссиялауында шығарылады және
банктерге сатып, ...... ... алу ... ... ... ... ақша бірлігі – теңге болып табылады.
Ұлттық банк банкноталар мен монеталардың қажетті мөлшерін анықтайды,
олардың ... ... ... ... жрю және қолма – қол ... ... ... ... ... ... мен монеталардың
номиналдық құрылымы, айшықталған пішіні болуы ... ... ... ... ... баспасөзде жариялануы тиіс.
Валютаны өзгертуге тек қана Қазақстан Республикасының Парламетінің
құқы бар. ... ... ... ету ... ... ... анықтау
құқығы Қазақстан Республикасының Президентіне жүктеледі.
Ұлттық банк Қазақстан ... ... шет ... ақша ... айырбастау бағамын анықтау тәртібін
белгілейді.
Қолма – қол ... ... ... ... кассасына үздіксіз
оралып отыру жолымен жүзеге асады.
Қазақстан Республикасында ақша ... ... ... ... ... лицензия беру бойынша өз күштерін
енгізумен байланысты, қолма – қол ... ... 1996 ... ... ... ... ... деңгейдегі банктер корреспонденттік
шоттағы қаражаттарының қалдығы шегінде ... – қол ақша ... ... ... ... ... кассадағы қолма – қол ақша қалдығына ... – бұл ... ... ... ... ... Ол ... – қол түрінде де немесе қолма – қолсыз ақша
түрінде де болуы мүмкін.
Қолма – қол ақша ... ...... банкноталар мен
монеталардың қосымша шығарылуды сипаттайды.
Қазақстандағы теңгенің көп мөлшерде эмиссияланудың ... бірі – ... ... дәстүрлі қолма – қолсыз есеп
айырысулардың біртіндеп қолма – қол есеп айырысуларға ауысуы, бұны ... ... деп ... ... 1995 жылы жағдай жақсара бастады, бұл кассалық ... ... ... ... ... қолма – қол ақшаларды
эмиссиялаудың үлес салмағы банк ... ... ... ... ... ... қарыздық операцияладың
процесінде іске асады. Банкідегі депозиттер сомасы несие ақшаны құру үшін
қажет потенциалын жасайды. Банк салымдарын чек ... ... ... ... ... кезде несие ақшалар құрылады. Бұл операциялардың сызбасы
келесідей: 100 ақша ... ... үшін ... ... 15 ... ... қалған 85 ақша бірлігі ... ... ... ... ... ақша ... 100 + 85 = 185 ақша бірлігі болады.
Бұл – сома 85 ақша бірлігі болатын жаңа ... ... ... ... ... ... өз ... өздері ақша эмиссиясының себебі бола
алатын ... ... ... ... ... ... ... көбеюі орын алады.
Депозиттік банктердің эмиссиясын реттеу Ұлттық банкінің ақша базасы
сияқты, ақша агрегатын және ақша ... ... ... ... ... – бұл Ұлттық банкі шығаратын ақшалар. Оған айналымдағы
қолма – қол ақшалар, міндетті және ... ... ... Міндетті
резервтер – бекітілген нормативтерге сәейкес Ұлттық банкідегі арнайы шотта
несие корреспонденттік шотында сақталуына ... банк ... (бұл ... ... ... ... тек қана қаржылық тұрақты
банктер мен қолданылатын резервтердің баламалы әдісі деп аталады).
Артық ... ... ... ... ... ... қалған қалдықтары. Айналымдағы қолма – ... ... ... корреспонденттік шоттардағы қаражаттарының
болуына байланысты болғандықтан, Ұлттық банк ақша базасының мөлшерін екінші
деңгейдегі ... ... ... корреспонденттік шоттардағы
қаражаттарының көлемін, яғни банктердің өнімділігін ... ... ... ақша – ... ... құралдарын пайдаланумен іске асады.
Бұл құралдары ақша базасының кеңейуінің ... ... және ... ақша ... ... ... есептелінетін ақша
мультипликаторының мөлшеріне әсер ... ... ... ... ... ... өйткені міндетті резервтер банктер мен несие ресурстарының көзі
болып пайдаланылмайды, сонымен қатар, айналымдағы ... – қол ... ... ... ... – айналымдағы қолма – қол ақшалардың банктерден тыс орналасқанда
мультипликацияланбауына байланысты. Ақша мультипликациясының интенсивтілігі
олардың экономикадағы айналу ... әсер ... ... ... ... ақша айналысының жылдамдығы (бұл жағдайда банк жүйесі
арқылы жүретін ... ... ... ... Ұлттық банк арқылы
тікелей реттелмейді, ... оның ... ... ... әсер етеді жіне
ақша – несие саясаты үшін үлкен мәні бар. Экономикадағы ақшалардың айналыс
жылдамдығының ... ұзақ ... ... және ұзақ ... несие салымдарының өсуін көрсетеді, бұл тек қана, жалпы
экономиканың тұрақтылығы және ұлттық валютаға ... ... ... ... ... ақша ... ... жылдамдығы ұлттық валютаға деген
сенімнің көрсеткіші болып, ақша ... ... – қол ақша ... ұзақ мерзімді жинақтардың төменгі үлес салмағымен, ... ... ... ... ... аударуменен бірге
жүреді.
Ақша айналысының жылдамдығы экономикалық монитаризация деңгейіне
байланысты болады, ол ақша ... ... ішкі ... ... ... ... төмен болған сайын, монетаризация деңгейі
жоғарылайды.
Монетаризация ... 1989 жылы ... 68,5%, ... – 64,5%,
Ұлыбританияда – 89,1%, АҚШ – та 77,5%, Жапонияда – 116,7% ... 1995 жылы ... ... 12% - ға жуық ... бұл ... Ақша – несие саясатының құралдары.
Пайыздық саясат ақша – ... ... ... бірі ... ... банк ақша ... сұраныс пен несие бойынша ұсыныстың
инфляция деңгейінің жалпы ... және ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесін бекітеді.
Ұлттық банк өзінің пайыздық саясатын мемлекеттің ақша – несие саясатын іске
асыру мақсатында, нарықтың пайыздық мөлшерлемесіне әсер ету үшін ... ... ... ... кезінде Ұлттық банк пайыздық
мөлшерлемесін оң және ... ... ... тұру ... ... ... ... кейінгі пайыздық саясаттың негізгі
мақсаты – теңгені несиеге деген сұранысын ... ал оның ... ... өсім ... ... ... инфляцияны төмендетуді
қамтамасыз ететін деңгейге дейін ... ... ... ... ... ... үшін төлемдер шығындарды құрайтындардың бірі.
Яғни, жаңа пайыздық саясат өзінің нәтижесін қандай да бір ... ... ... ... ... беруі керек.
Қазақстандағы жоғары қарқынды инфляцияға қарсы күресте пайдалануға
мүмкіндік беретін келесі бір факторға – шетел валютасына деген ... ... ... ... ... ... ... кейін жарты жыл
ішінде валютаның бағамдық айырмасы есебінен алыпсатарлық жолмен табыс ... ... ірі ... ... ... ... ... еліміздің валюта нарығына ығылуына жол берді. ... ... ... ... ... көрсеткіштері мен қарыздар бойынша
пайыдық мөлшерлемелер және бағалы ... ... ... ... ... ішкі ... көрсеткіштері арасындағы қатынастың
бұзылуы ұлттық валютаның тұрақтылығына кері әсерін тигізеді.
Ұлттық банкінің қайта қаржыландыруының ... ... ... – 1994 жылы ...... ... 270% , ал ... – тамыз
айларында 300% құрады. ... ... ... ... ... төмендеуіне байланысты 1994 жылдың ортасынан бастап ... ... ... 280% - ға ... ... ай сайын
азайып отырды. 1994 жылдың аяғында ол 230%, 1995 жылы – 52,5%, 1996 жылдың
қыркүйегінде – 30%, 1997 жылы – 24% ... ... ... ... ... ... деңгейі Ұлттық банкінің қайта қаржыландыру мөлшерлемесі
бойынша индикативті анықталады. Сауданың ... ... ... ... ... ... негізгі себептермен ерекшелінеді. Олардың
арасынан мыналарды бөліп ... ... ... мерзімінің әр түрлілігі,
пайыздық төлемуімен байланысты тәуекелдің деңгейі және ... ... ... ... ... деңгейі.
Мемлекеттік қазыналық міндеттемелер, банкаралық несие, Ұлттық
банкінің ноталары бойынша пайыздық мөлшерлемелер сауда мәніне сай ... ... ... ... ... мөлшерлемелер 1994 жылдың тамызынан
бастап оң көрініске ие ... ... ... және ... ... ... ... банкінің банкаралық несие бойынша табысынан ... ... ... қазыналық міндеттемелер және Ұлттық банкінің ноталарының
пайызды және ... ... ... несиелерге қарағанда үлкен
сенімділігімен түсіндіріледі.
Резервтік ... ... ... ... ... реттеу
үшін, банктің өз міндеттемелері бойынша төлей алмау тәуекелін төмендету
және ... ... мен ... ... ... ... банк ... талаптар механизмін қолданады.
1993 жылы 1 қаңтарда енгізілген ... ... ... және жеке банктердің қызметтерін реттеу туралы»
Ережесіне ... ... ... ... ... 18 – 20% ... Бұл ереже 1994 жылы мамыр айына дейін қызмет етті, ... ... ... банктердің теңге және шетел валютасындағы ... ... 30% ... дейін өсті. 1994 жылдың 1
тамызында шетел валютасындағы депозиттік міндеттемелер бойынша номатив ... ға ... ... мінндетті резерв номативінің көбейуі, 1994 жылдың бірінші
жартысында ақша мультипликаторының тез ... ... Егер ... ... ақша ... ... ақша базасынан 1,61 еседен асса, 1994
жылдың 1 көкегінде бұл мөлшер 2,21, ал 1 шілдеде – 3,1 есеге жетті. Ақша ... ... осы ... ... ... және ... қарыз
алушылардың несие қабілеттілігін ... ... ... ... 1994 ... қазанында ақша мультипликаторының мөлшері 1,66
деңгейге азайтылды. 1995 – 1996 ... ... ақша ... 1,8 ... ... ... сақталынды.
Банк резервтерінің шамадан тыс өсуіне ... ... ... ... қана ... сонымен қатар, резервтердің
баламалы тәртібіне ауысу мүмкіндігі ... ... Яғни ... орындайтын банктердің корреспонденттік шоттағы қаражаттарының
мөлшері резервті талаптардан кем болмау керек.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... шота бойынша төлейді. Резервтер бойынша пайызды төлеу
резервтік талаптардың жоғары болу ... ... және ... ... ... ... ... арасындағы айырманы
азайту қажеттілігінен туындайды.
1995 жылдың басында ... ... ... ... ... үлес ... 32,6% - ын құрады, ал жыл аяғында – ... жылы ... 13,5% - ы ... ... ... Мұндай банктерге айыппұл санкциялары қолданылады.
Әлемдік тәжірибеде көрсеткендей, міндетті резервтер ... ... ... ... делдал түріндегі банкі жүйесінің тиімділігін әлсіретеді,
өйткені резервтердің минималды номасының үлкеюі ... ... ... ... ... ... жоғары міндетті резервтер
нормасы АҚШ және Германияда ... – та ... ... сомасы банктің категорисына, депозиттік
мөлшеріне, түріне байланысты. Осы федералды резервтік ... ... ... ... артық резервтер федералды резервтік
банктердің негізгі көзін, яғни АҚШ – тың ақша ... ең ... бірі ... ... ... ... ... АҚШ – тағы
банк жүйесіндегі резервтердің басты рөлі коммерциялық банктердің ... ... ... табылады. Банктердің Федералды Резерв жүйесінің
Басқарушылар кеңесі заңмен бекітілген резервтер көмегімен коммерциялық
банктердің несиелеу ... әсер ... Оның ... банк ... ... ... болдырмау. Бұл ... ... ... көмегіне қаншалықты жағымды әсер ... ... ... ... ... ... ауытқуын
болдырмауына мүмкіндік болады. Осындай жанама жолмен коммерциялық банктің
несиесін бақылау ... ... ... өтімділік көзі болмайды, бұлар тек
салымшыларды қорғайды деп есептейді.
ФРЖ экономикалық дағдарыс кезінде міндетті ... ... ... ... ... ... отырып іскерлік белсенділіктің дамуын
ынталандыруға тырысты. Керісінше 1973 – 1974 ... ... ... ... ФРЖ ... ... деңгейін уақытша
көтеріп отырды.
Ақша – несие қатынастарын мұндай бақылау және ... ... ... ... және есеп ... өзгерісіне қарағанда
сирек пайдаланылады.
Несие операциялары Ұлттық банк пен ... ... ... 1994 жылы қаңтар айындағы меморандумына
сәйкес Ұлттық банк несиені үш ... ... ... ... ... Үкімет белгілеген басымдық ... ... ... жабу үшін ... ... арқылы және несиелік аукцоиндар
арқылы ... ... ... 1994 жылы ... ... Ұлттық банк ұсынған несиелердің 75% несиеге ... ... ... ... ... ... 16,5 млрд ... сомасындағы
депозиттер үшін төлемге аударылған. Бұл таза төлемдер бюджет кірісінің 17%
несиесін құрады.
Дирекетивті несиелердің айналысында қиын ... ... ... бұл ... ... бойынша жұмыстарын тоқтатты, олар ... ... ... төленеді деп сенді, өйткені несиелер Қаржы
министрлігі жіне Экономика министрлігінің ... ... ... байланыссыз барлық шаруашылық органдарға берілді. Нәтижесінде
4,6 млрд теңгеден 1994 жылы 1,8 млрд ... ғана ... банк ... ... ... қабілеті жоқ кәсіпорындарға қысым
көрсетілді, олар банк несиесі ... ... ... ... жасады,
өйткені несие қайтару жүгі Қаржы министрлігіне ауысты.
Санациялау мен банкроттық механизмін пайдаланусыз ... ... ... ... шешудің сәтсіз ... 1995 ... ... ... директивті несиені беру
тоқтатылды.
1994 жылғы ...... ... ... ... ... ... республика ішіндегі шаруашылықаралық есепке алу арқылы
төлемсіздік мәселесін шешуге ынтасы өткен жылдың тағы бір рицидиві ... ... алу ... ... жылғы наурыз айындағы ақша массасы оның
алдындағы айдың көрсеткішіне қарағанда 40,6% - ға, ал көкек айында – ... ға ... ... есепке алу арқылы шешу, бір жағынан
мәселені ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторды – бағалардың өсуін ынталандырады. Ақша –
несие саясатының бұл құралы ... ... ... ... Оның орнын
тұрақты түрде жұмыс жасайтын клиринг алу керек және ол ... ... ... ... ғана ... мәселесін шешуге мүмкіндік
береді.
Үкіметтің несиелеу көлемі әрқашан бюджет тапшылығының деңгейімен
және оны ... ... ... жабу ... ... ... тапшылығы жоғары болса, соғұрлым ... ... ... ... да, ол инфляцияға ықпал етеді. Сөйтіп, үкімет оған балама
инфляциясыз көздерді кеңейтуге мән ... ... ... ... қарыздар
және үкіметтің бағалы қағаздары жатады.
Ұлттық банк 1994 жылы көкек айында мемлекеттік қысқа ... ... ... ... Қаржы министрлігі бастапқы
үш айда сату көлемін 1,5 – 2,3 млн ... 1994 жылы ... ...
171,7 млн, 1996 жылдың маусымында – 3 млрд ... ... ... баға 1994 жылы маусымда – 55,65% - дан 1996 жылдың ортасында
92,92% - ға ... ... ... 1 ... 3 ... кейін 6 айға дейін берілді.
1995 жылғы қаржы нарығының жаңалығы – Банкаралық ... ... ... ... сату ... жылы Ұлттық банк арқылы ломбардтық негізде несие беру
тәжірибесі басталды. Алған ... ... ... ... бұлай болуы
олардың экономикалық мәнімен байланысты. Банктер бұл несиелерді өте қажетті
жағдайларда ғана ... жылы ... ... ... банктердің қарыздарын қайта құру
процессі басталды, бұл ... ... ... 1993 – 1995 ... қарыздары бойынша айыппұлдар мен ... өсуі ... ... және ... ... жалпы экономикалық жағдайға
кері әсерін тигізді, соның ішінде төлем жағдайына және есеп ... ... ... ... ... Мұны ... ... екінші нарықта ақша
массасының көлемін реттеу мақсатында бағалы қағаздарды сату, сатып алу
операциялары ... ... ... Бұл айналыстағы, коммерциялық
банкілердің өтімділігіндегі және несиелік ... ақша ... ең ... ... ... ... Орталық банкінің ақша эмиссиясын
тоқтату және банктердің несиелік ... ... ... ... ... сатып, бұл, қағаздарды сатып алған банктердің резервтік
шоттарынан белігілі бір ... ... ... ... ақша ... несиелерді беруді ынталандыру үшін Орталық банк кері ...... ... ... ... оның құнын банктердің резервтік
шотына аударады. ... ... банк ашық ... операцияларымен банк
жүйесінде өзінің өтімділігін жоғарылату үшін жағымды жағдайлар жасайды
немесе керісінше, ... ... ... ақша ... ... Егер ... ... Орталық банкпен алдын – ала дараланған ... ... онда ... банк ... ... ... үшін ... олардың несиелік қабілеттерін төмендету үшін нарықтық бағамын төмен
бағаммен бекітеді.
Орталық банк бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... резервтер мөлшерін көбейтіп, клиенттермен активті
қарыздық ... ... ... кеңейеді, яғни ақшалардың қолма –
қолсыз эмиссиясы үлкейеді. Орталық банк ... ... ... ... ... ... резервтері қаражаттары азаяды, ... ... ... ... нәтижесінде ақша массасы азаяды.
Міне, сөйтіп Орталық банк ашық нарықта ... ... ... ... айналыстағы ақша массасының көлеміне, ... ... ... ... ... әсер ... банк ашық нарықта бағалы қағаздармен ... ... ... тікелей немесе қайтарымды болуы мүмкін. Тікелей операция
коммерциялық банктерге бағалы қағаздарды қалыпты түрде сату ... ... ... ... ... ... мағынасы кемиді. Орталық
банкпен бағалы қағаздарды сату немесе сатып алу ... ... ... ... ... – ала ... бағам бойынша рындалған
операцияға кері операция жүргізілуі керек.
Аукционды белгілі бір тәртіппен бір күнде жүргізіледі, бұл ... ... ... жаңа ... ... алу күні мен ... ... бағалы қағаздардың қайта сатылу күні сәйкес келуі үшін жасалынады.
Мұның бәрін Орталық банк айтылған операция арқылы ... ... ... реттеу мақсатында жүргізіледі. Егер
Орталық банк ... ... ... бағалы қағаздарын қайта сату көлемі жаңа
партия көлемінен кем болса, банктердің ... ... ... және керісінше.
Орталық банк ашық нарықта операцияларын мұқтаждық пайда болуына
немесе ақша – ... ... ... ... ... ... ... ортасынан бастап, Ұлттық банк өзінің жеке меншік бағалы
қағаздар портфелін құрастыруы бойынша жұмыс жүргізе бастады. Осыған ... – 386,6 млн ... ... ... ... ... әр ... міндеттемелерінің нарықтағы айналымында болған жалпысомадаңы
үлесі 6,8% құрады.
Ақша ... ... ... ... ... ашық ... ... бағалы қағаздардың жеткіліксіз «портфелі» жол
бермейді. Мемлекеттік бағалы қағаздарды Ұлттық ... ... ... ... көбінесе екінші реттегі нарықты жандандыру мақсатында жүзеге
асырылады. Егер, оның даму ... ... ... мұндай жағдай
негізінен мүмкін болады.
Ақша массасын шұғыл түрде реттеудің басты құралына ақша агрегаттары
бойынша мақсатты бағдардан ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы операциялар арқылы өтімділікті қамтамасыз ету
саясаты. Ұлттық ... ... ... ... ... ақша ... ... шегінде жүзеге асты. Ұлттық банкінің шетел валютасын сату,
егер ақша ... ... ... ... ... ... болатын жағдайда, 1995 ж. жағдайлар, көбінесе ақша массасының ... және ... ... ... ... ... бір
уақытта шешті. Бірақ, кейбір айларда таза шетел активтерінің өсімі ... таза ... ... ... ақша ... ... Ұлттық банкінің екінші деңгейлі банктеріне беретін несиелерінің
азайуы және Ұлттық банктің ноталарын ... ... ... Осы
кездерде валюта бағамының саясаты ақша массасын реттеу ... ... ... ... ... айырбастау бағамын реттеу Ұлттық банкінің қатысу
дәрежесінің төмендеуі бұл қарама – қайшылықтарды жоюға мүмкіндік беріп, бір
уақытта, ақша ... ... ... әсер ету ... Ақша ... ... және ... жолдары
3.1 Шетелдік тәжірибедегі Орталық банктерді ұйымдастыру және басқару
ерекшеліктері.
АҚШ – тың ... ... ... ... мәні ... ... ... эмиссиялық банктеріне балама болып келеді, бірақ оның
ұйымдастырылуына осы елдің ... ... ... ... ... өзінің құрылымы мен басқару қағидалары бойынша
басқа елдердің орталық банктерінен өзгешеленеді.
ФРЖ – ні құру ... ... ... ... бірі ... ... мүдделерімен санасу және басқарудың шамадан тыс
орталықтандырылуын болдырмау. Осыдан ФРЖ – ның ... ... ... бір мекемеден ғана құрылмайды, ол Вашингтондағы Басқарушылар кеңесінің
басшылығымен 12 регионалды резервтік банктерден тұрады. ФРЖ – нің ... де ... АҚШ ... және ... мемлекеттік мекемелер
жүйесімен тығыз байланысты бола тұрып, федералдық резервтік ... ... ... ... ... ... ... капиталдары
коммерциялық банктердің үлес жарна пұлдар есебінен құралған. ... ФРЖ ... ... ... құрамы, қызметтері, принциптері
және жүргізілетін саясатының критерийлері бойынша АҚШ – тың басты үкіметтік
мекемелерінің қатарына жатады.
ФРЖ үш ... ... ... ...... кеңесі; 12
федералды резерв банктері; 6 мыңға жуық ФРЖ – ның мүше банктері. Одан ... –ге екі ... ... ашық ... ... ... және
Федералдық консультативтік кеңес.
Барлық ақша және банк жүйелерінің өзегі – ФРЖ – нің ... Ол ... ақша және банк ... жалпы бақаруға және жұмысын
бақыласуға жауапты. Кеңестің жеті ... ... ... президент
тағайындайды. Өкілеттік мерзімі – 14 жыл, әр екі ... ... бір ... Бұл ... ... ... жұмыс істеуі үшін жоғары ... ... ... ... тиіс.
Басқарушылар Кеңесі ақша – несие саясатының негізгі мәселелерін
шешеді және оларды жүзеге ... ... ... бар. 12 федералдық
резервтік банктердің үш негізгі ... ... олар ... ... ... ... ... – қоғамдық банктер болып есептелінеді;
3. «банктердің банкісі»
АҚШ аумағы 12 ... ... ... ... Осылар арқылы
Басқару кеңесінің негізгі саясаттары жүзеге асырылады. Бұлар ішіндегі ең
маңыздысы – Нью – Йорк ... ... ... ... банктер квази қоғамдық банктер болып табылады, яғни олар ... және ... ... ... ... Олар ... ... болғанмен, мемлекетпен, яғни Басқарушылар кеңесімен
басқарылады.
Федералдық резервтік банктер – ... ... ... ... ... барлық қызметін орындайды.
ФРЖ – нің жұмысында АНФК маңызды рөл арқарады. Ол ақша және ... ... ... әсер ... ... ... органы болып
табылады. Ол ФРЖ ... ... ... ... алу, ... бойынша инструкциялар береді. Федералдық консультациялық кеңес
коммерциялық банктердің 12 ... ... ... Ол ... ... ... ... саясат туралы өз ойларын айтып
отырады.
Жеке коммерциялық банктермен ... ... ... ... ... басқарма жүзеге асырады. Басқармада ірі банктер ... ... бар. ... ... банктерінің негізгі
қызметін: ақша эмиссиясы, банктердің міндетті ... ... ... несиелеу, АҚШ қазыналығына қаржылық қызмет көрсету
және т.б. ... ... ... ... Бундесбанк) 1957 жылы 26 ... заң ... ... Оның ... ... пен ... жер ... Банк капиталы – 290 млн неміс маркасы толығымен мемлекетке тиесілі.
Бас ... ... – на – ... ... орналасқан. Банк жүйесіне
жергілікті 11 ... ... және 195 ... мен ... ... органдары: кеңес, директорат, басқарма.
Кеңес – ақша – несие ... ... ... ... ... ... президент басқарады, кеңеске вице – президент, мүшелері
және жергілікті орталық банктердің барлық президенттрі кіреді.
Директорат –жоғары атқарушы орган. Ол ... ... ... және ... ... ... байланыс орнатады, ашық
нарықтағы операцияларды, валюталық операцияларды ... ... ... ... – Неміс федералдық банкінің жергілікті
басқармасы. Ол өзінің ... ... осы ... ... жүзеге
асырылады. Бұл дунеи жүзіндегі ең тәуелсіз банк болып табылады, ол ... ... ... ... капиталының 100% - ы ... ... ... ... банктің қызметіне араласуына құқығы жоқ.
Ағылшын банкі – дүние ... көне және ... ... бірі. Нгізінен 1694 жылы құрылған. 1946 жылы ... ... ... ... сатып алу арқылы лейбористермен
ұлтшылдандырылған. 1971 жылға дейін бұл банк ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесін өзгерту
арқылы бақылаған.
Одан бөлек, банктер кассалық активтер ... ... ... ... ... ... ... сомасының 8% мөлшерін төмен емес
деңгейде және өтімділік коэффицентін ұстану арқылы орындау керек. Өтімділік
коэффиценті, яғни өтімді активтер портфенлі активтердің ... ... ... нан ... ... ... жылдан кейін коэффиценттер тасталынды. Қарыздар ... ... енді ... ... ... ... ... әр банк жеке жария ететін базалық мөлшерлемесі
негізінде анықталынды.
Коммерциялық банктер үшін ... ... ... ... ... 12,5% ... ... Бұдан басқа банктер
Ағылшын банкіндегі пайызсыз шотта өзінің қысқа мерзімді депозиттерінің ... ... ... ... ... екі депортаментке бөлінген – эмиссиялық және банктік.
Эмиссиялық депортамент банктің портфеліндегі мемлекеттік бағалы ... ... банк ... ... ... Ал, ... ... шоттарындағы банктік депозиттер есебінен ... ... ... бойынша несиелейді.
2. Инфляцияны реттеу және ақша айналымын тұрақтандыру жолдары
Бұл кездегі ... ... ... тек ... ... ... енгізгеннен кейін ... ... ... ... ... оның ... 3 ... ішінде
100 есе төмендетті. Бұл ... ... ... ... ... ... болды. Бірақ Қазақстан үшін ... ... ... ... жоқ, оның ... ... ... ... ... Мысалы, жеңіл өнеркәсіп пен ... ... ... ауыл ... пен азық-түлік өндірісі – 50-60%-ке
қысқарды [5].
Инфляция жағдайда Үкімет «қымбат ... ... ... ... ... банк ... беру ... және міндетті резерв
нормасын өте жоғары деңгейде ... ... ... ... (ақша-қаржы) саясаттың нәтижесінде инфляция ауыздықталды,
сонымен ... ішкі ... пен ... ... есе қысқарды, ... ... ... қалды, жұмыссыздық күрт өсті. Негізінен
сырқа өнім шығаратын ... ... ... ... ... ... экспорт көлемі айтарлықтай өсірді. Нарыққа көшу ... ... ... ... аралық диспропорциялар
қысқарғанның орнына арта түсті.
Жалпы ... ... ... саясаттын ұзақ ... және ... ... ... ... ... түрі ... Монетарлық саясат ... ... ... айналымдағы ақша көлемін қадағалап реттейтін
тактикалық саясат түріне ... ... ... бір ... гиперинфляция кезде, бұл әдіс негізгі ... ... ... да. ... ... ... дамыған.
Қазақстанда 2001-2003 жж. ... ... ... ... ... Осы жылы ... ... саясаттың
бағдарламасы жасалуда. ... ... ... ... ... қысқа мерзімдік ... ... ... ... бекітті. Сонымен қатар, Қазақстанның барлық әкімшілік-
экономикалық ... ... ... ... іске ... Осы бағдарламалардың барлығын
стратегиялық саясаттың құралы ... ... ... ... да ... саясаты Ұзақ және орта ... ... ... және ... бағдарламаларының шеңберінде
жүргізілетін болады.
Қорытынды
Сонымен, Ақша айналысы деп – қолма ... ... ... ... ақша айналымы ұғымы одан кең мағына бергендіктен ол ... ... ... ... ... сипаттайды. Бұл жағдайда қолма-қол ақша
ақша қозғалысы тұрғындардың ақшалай ... ... ... ақша ... қаражаттарының бөлінуін қарастырады.
Осылайша, бүкіл ақша айналымы қома-қол ақша айналымына ... ... ... ... ... , ол ... келтірілген
ретінде бөлінеді.
Банк өзіндік ерекшелігі бар кәсіпорын ретінде материалдық
өндіріс саласындағы өнімдерден көп өзгешелігі бар өнімді ... Ол ... ғана ... ... ақша және ... құралдары түріндегі айрықша тауарды
өндіреді. Қолма – қол ақшаны шығару – бұл банк монополиясы, оны тек ...... ... ... ... ... ақша –
несие саясаты құралдарының бірі болып табылады. ... банк ақша ... пен ... бойынша ұсыныстың инфляция деңгейінің жалпы жағдайларына
және инфляциялық ... ... ... ортақ қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін бекітеді.
Қазақстанда ... жж. ... ... ... ... ... Осы жылы ... Аграрлық саясаттың
бағдарламасы жасалуда. Жақында Қазақстан ... ... ... ... ... Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... барлық әкімшілік-
экономикалық ... ... ... жасалып, іске асырылуда. Осы бағдарламалардың ... ... ... ретінде қарастыруға болады. Енді
Қазақстанда да ... ... Ұзақ және орта ... экономиканы қолдау және ... ... ... болады.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
21 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты18 бет
Алматы қаласы музейлеріндегі ат әбзелдері мен қару-жарақ қоры коллекциялары112 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметіндегі капитал жұмсалымы22 бет
Серуен кезіндегі балалардың іс – әрекетін ұйымдастыру6 бет
Техникалық тапсырма құрастыру: валидатор13 бет
Төлем-ақы терминалы11 бет
Халықаралық маркетинг 5 бет
Қазіргі таңдағы валюталық нарық дамуының негізгі тенденциялары15 бет
Қазақстан Республикасында туризмнің дамуы, оның мәселелері мен өзектілігі13 бет
Қазақстан Республикасының ақпараттық қызмет саласындағы компанияларда инновациялық маркетингті дамыту үшін теориялық-әдістемелік және практикалық ұсыныстар70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь