Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ПЕН ИНФЛЯЦИЯНЫҢ БАЙЛАНЫСЫ, ФИЛИПС ҚИСЫҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 Инфляция табиғаты және оған әсер етушi факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Жұмыссыздық, оның инфляциямен байланысын талдау ... ... ... ... ... ... ... .9
1.3 Филипс қисығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14

ІІ ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНДА ИНФЛЯЦИЯ МЕН ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЖАҒДАЙЫ, МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... .17
2.1 ҚР.да жұмыссыздық пен инфляцияның болу себептері, проблемалары ... ..17
2.2 ҚР.да жұмыссыздық пен инфляцияның соңғы жылдардағы көрсеткіштер динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.2 ҚР.да жұмыссыздық пен инфляция, олармен күресу және шешу жолдары 24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
Еңбек рыногында тепе-теңдiктiң бұзылуы экономикада қоғам дамуына тиiмсiз құбылыс болып табылатын жұмыссыздықты қалыптастырады. Экономикада жұмыссыздар болып еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабiлеттi, бiрақ қазiргi уақытта жұмыс орны жоқ адамдар табылады. Сондықтан да жұмыссыздық ел экономикасының жағдайын көрсететiн бiрден-бiр көрсеткiш. Себебi, жұмыссыздық тiкелей елдiң экономикалық құрылымына, өнеркәсiп салаларына, жалақы деңгейiне, халықтың әлеуметтiк жағдайына байланысты болады.
Сондықтан әрбiр елдiң экономикасы халықтың әлеуметтiк жағдайын көтеру үшiн тұрақты экономикалық өсудi қажет етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға өтуiне байланысты еңбек рыногының, қаржы рыногының қатынастары күрделене түсуде. Ал әлеуметтiк саланың жағдайын жақсарту ең бiрiншi сол елдiң еңбек рыногына, халықтың ақшалай табыстарына, инфляцияның деңгейіне, елдегi экономикалық активтi халық пен жұмыссыздық деңгейiне байланысты болады.
Қазақстан Республикасы өз егемендiгiн алғаннан кейiн өзiнiң банктiк жүйесi құрылып және қаржы секторы өз алдына қызмет ете бастады. Елiмiздегi экономикалық өсудiң тұрақтылығы, инвестицияның көптеп тартылуы, кәсiпкерлердiң экономикалық ынтасы, экономикалық активтi халықтың саны, халықтың әлеуметтiк жағдайы елдегi макроэкономикалық көрсеткiш және экономикалық негативтi құбылыс болып табылатын инфляция деңгейiне тiкелей байланысты болады. Басқаша айтсақ ұлттық экономиканың жалпы көрiнiсiн, оның даму жағдайын инфляция деңгейiнiң қарқынымен оның қаншалықты тиiмдiлiгiн айтуға болады.
Инфляция экономикалық құбылыс ретiндегi анықтамасын келесiдей беруге болады: инфляция - тауар айналымының қажеттiгiмен салыстырғанда айналыс сферасының артық қағаз ақша массасымен толып кетуi, олардың құнсыздануы және соның нәтижесi ретiнде – тауарлар мен қызметтер көрсетуге бағаның өсуi; ақшаның сатып алуға жарамдылығының төмендеп кетуi.
1. С.Б.Мақыш / Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.
2. Баян Көшенова , Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
3. Рынок труда. Учебник / под. ред. проф. В.С. Буланова и проф. Н.А. Волгина. – М.: МГУ, 1996 г.
4. Берешев С. Регулирование заработной платы в республике Казахстан. – Алматы: ТОО “Баспа”, 2004 г.
5. Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003 – 171 б.
6. Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы: Ғылым, 2003 г.
7. “Халықты жұмыспен қамту туралы” Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001 ж, 30 қаңтар.
8. Кинасова О «Перегрев экономики и регулирование инфляционного процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
9. Сайденов А.Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №12, - 2005 г. 2-4 стр.
10. Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 56-61 стр.
11. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, 12, - 2006 г. 2-3 стр.
12. Статистический ежегодник. Алматы. – 2006г.
13. Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути борьбы с ней” // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №1, - 2004 г.
14. Бердибек Сапарбаев «Обзор макроэкономической ситуации в Казахстане и перспективы дальнейшего развития экономики страны» // РЦБК, №4, - 2007 г. 23-27 стр.
15. «О ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №9, - 2007 г. 2-7 стр.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
............................................................................
.............................................3
І ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ПЕН ... ... ... ... ... ... және оған әсер ... ... ... оның инфляциямен байланысын талдау
.............................9
1.3 ... ... ... ... ... МЕН ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЖАҒДАЙЫ, МӘСЕЛЕЛЕРІ
МЕН ШЕШУ ... ... ... ... пен ... болу ... ... ......17
2.2 ҚР-да жұмыссыздық пен инфляцияның соңғы жылдардағы көрсеткіштер
динамикасы
............................................................................
...................................22
2.2 ҚР-да жұмыссыздық пен инфляция, олармен күресу және шешу ... ... ... ... ... бұзылуы экономикада қоғам дамуына
тиiмсiз құбылыс болып табылатын жұмыссыздықты қалыптастырады. ... ... ... ... ... ... ... бiрақ қазiргi
уақытта жұмыс орны жоқ адамдар ... ... да ... ел
экономикасының жағдайын көрсететiн бiрден-бiр көрсеткiш. ... ... ... ... құрылымына, өнеркәсiп салаларына,
жалақы деңгейiне, халықтың әлеуметтiк жағдайына байланысты болады.
Сондықтан әрбiр елдiң ... ... ... ... ... тұрақты экономикалық өсудi қажет етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға
өтуiне байланысты еңбек рыногының, ... ... ... ... Ал ... саланың жағдайын жақсарту ең бiрiншi сол елдiң еңбек
рыногына, халықтың ... ... ... деңгейіне, елдегi
экономикалық активтi халық пен ... ... ... ... ... өз егемендiгiн алғаннан кейiн өзiнiң банктiк
жүйесi құрылып және ... ... өз ... ... ете бастады. Елiмiздегi
экономикалық өсудiң тұрақтылығы, инвестицияның ... ... ... ... ... ... халықтың саны,
халықтың әлеуметтiк жағдайы ... ... ... ... ... ... ... табылатын инфляция деңгейiне тiкелей
байланысты болады. Басқаша айтсақ ұлттық экономиканың ... ... ... ... ... ... ... оның қаншалықты тиiмдiлiгiн
айтуға болады.
Инфляция ... ... ... ... ... ... инфляция - тауар айналымының қажеттiгiмен салыстырғанда айналыс
сферасының артық қағаз ақша массасымен ... ... ... ... соның нәтижесi ретiнде – тауарлар мен қызметтер ... ... ... сатып алуға жарамдылығының төмендеп кетуi. Инфляция кезiнде
қоғамдық ... ... ... және ... көп ақшаның
шығарылуына байланысты ақша айналысының заңы бұзылады.
Сондықтан курстық жұмыстың ... ... пен ... ... қисығы” деп алдым.
Тақырыптың өзектiлiгi инфляцияны және жұмыссыздықты макроэкономикалық
тұрақсыздық ... ... ... ... ... ... ... мен жұмыссыздықтың экономикалық тиімді дамуға тигізер
салдарларын, олардың ... болу ... ... елiмiздiң
экономикасының тұрақты және отандық өндiрiстiң қарқынды дамуы ... және ... ... алдын алу және оны реттеу
саясаттарын қарастыру болып табылады.
Осы курстық ... ... ... ... ... Инфляцияның жаратылысын, оның түрлерiн, оған әсер етушi факторларды
қарастыру және оның ... ... ... ашып
көрсету;
• Жұмыссыздықты еңбек рыногының элементi ретiнде ... және ... ... Филипс қисық сызығын талдау және жұмыссыздық пен ... ... ... ... ... ... және жұмысшы күшi ұсынысы және
сұранысымен байланысын анықтау;
• Елiмiздiң егемендiгiн алғаннан кейiнгi инфляциялық ... ... болу ... және ... зардаптарын шешу жолдарын
қарастыру;
• Қазақстандағы жұмыссыздық мәселесiнiң ... ... ... ... ... ... ... ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ПЕН ИНФЛЯЦИЯНЫҢ БАЙЛАНЫСЫ, ФИЛИПС ҚИСЫҒЫ
1.1 Инфляция табиғаты және оған әсер етушi факторлар
Инфляцияның дәстүрлi ең көп ... ... ...... қажеттiгiмен салыстырғанда айналыс сферасының артық қағаз ақша
массасымен толып кетуi, олардың құнсыздануы және ... ... ... ... мен қызметтер көрсетуге бағаның өсуi; ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндiрiс процесiнiң
алшақтықтарына және артық көп ақшаның шығарылуына байланысты ... заңы ... ... ... ... ... берi өмiр ... келедi.
Оны тiптi ақшаның шығуымен бiрге пайда болды әрi ... ... ... деп саналады.
Инфляция терминi ( латынның. Inflatio сөзiнен шыққан, аудармасы –
“қабыну”, “iсiну”) ақша ... ... XIX ... орта ... ... және ... ... соғысы жылдары қағаз долларының ... ... ... Экономикалық әдебиеттерде инфляция ... ... ... ... кеңiнен таралды, ал бұрынғы кеңестiк
экономикалық ... ол 20-шы ... ... ... ... бұл
бағаның өсуiнен, тауарлар тапшылығының және тауарлар және қызметтер
сапасының төмендеуiнен туындайтын ... ... ... оның ... қабiлетiнiң төмендеуi. /1, 85 б/
Тауар айналысы процесiндегi қолма – қол ақша ... және ... ... ... ... ... сонымен бiрге кәсiпорындар мен қаржы
несие мекемелерiнiң арасындағы ақшалай қаражаттардың алмасуы – ... деп ... ... заңы – құн ... ... ... көрiнiсi. Ол тауар
– ақша қатынастары болатын барлық қоғамдық ... тән. ... саны К. ... ... ақша ... заңымен реттеледi. Тауар
айналысына қызмет ету үшiн қажеттi ақша мөлшерi екi факторға: ... ... ... тиiс ... ... қосындысына, екiншiден ақша
айналысының жылдамдығына байланысты ... Ақша ... заңы ... өрнектеледi:
M = P * Y / V
Инфляция - өз ... ақша ... және ақша ... ... ... Ақшаның құнсыздануына мына факторлар
себепшi болады:
• айналысқа артық ақшаның шығарылуы;
• қолайсыз төлем балансы;
• үкiметке ... ... ... бойы ифляцияны монетарлық құбылыс деп санап отырып, ол
ақшаның құнсыздануы мен тауар ... өсуi ... ... Әлi де бiрқатар шетелдiк авторлар инфляцияны ... ... ... артуы ретiнде анықтайды. Алайда ... ... ... ... оны тек таза ақша ... жатқыза салуға
болмайды. Бұл рыноктық шаруашылықтың түрлi сфераларындағы ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Инфляция әлемнiң көптеген елдерiндегi экономиканың қазiргi
дамуының ең өткiр ... бiрi ... ... көрiну нысандары келесiдей:
• тауарлар мен қызметтерге бағаның өсуi, оның үстiне бiрқалыпты емес
өсуi, мұның өзi ақшаның құнсыздануына, оның ... алу ... алып ... ұлттық ақша бiрлiгiнiң шетелдiк ақша ... ... ... /1, 86 ... ... ақша бiрлiгiнде көрiнетiн алтынның бағасының көтерiлуi.
Бүгiндегi инфляция бағаның өсуi нәтижесiндегi ақшаның сатып алу қабiлетiнiң
құлдырауымен ғана ... ... ... елдiң экономикалық дамуының жалпы
қолайсыз ахуалымен де ... ... ... пен ... әр ... ... тудырған өндiрiс процесiнiң қарама-
қайшылықтары себепшi болады. ... әуел ... ...... ... ... ... мен тұтыну, сұраным мен ұсыным,
мемлекеттiң кiрiстерi мен ... ... ақша ... ... ... ... арасындағы алшақтықтар екенi белгiлi.
Инфляция – бұл кез келген экономикалық даму үлгiсiне тән объективтi
құбылыс. Инфляцияның себептерi ... және ... ... орын алады.
Қазiргi кездегi экономикалық қатынастардың ... ... ... ... ... Ақша ... факторларына: бюджет тапшылығын жабуға
пайдаланылған, шексiз көп ... ... ... ... артық ақша массасына толып кетуi; халық шаруашылығының
артық несиеге толуы.
2) ... емес ... ... ... ... ... механизмiне, мемлекеттiң экономикалық
саясатына, оның ... ... ... баға ... сыртқы
экономикалық саясатына байланысты факторлар жатады. /2, 117 б/
Инфляцияның iшкi және сыртқы факторларын ... бiлу ... ... ... ... жатпайтын және ақшалай-монетарлық факторларды
бөлуге болады. Ақшаға ... – бұл ... ... ... ... дамуы, өндiрiстiң монополизациялануы,
инвестициялардың теңгерiмсiздiгi, әлеуметтiк-саяси сипаттағы ... және ... ... ... ... ... ... тапшылығы, мемлекеттiк борыштың өсуi, ақша эмиссиясы,
сондай-ақ кредит жүйесiнiң кеңеюi, ақша ... ... ... ... ... өсуi және ... ... дүниежiзiлiк құрылымдық дағдарыстар (шикiзат, энергетика, валюта
дағдарыстары), басқа елдерге инфляцияны экспортқа ... ... ... ... ... валютаны жасырын экспортқа ... ... ... ... ... ... процесс ретiндегi инфляция – бұл ақша айналысы
заңының бұзылуымен байланысты болатын ... ... ... дамуындағы
алшақтықтың көрiнiсi.
Жоғарыдағы инфляция факторларының ерекшелiгiне байланысты инфляцияның
екi түрi болады: сұраныс және шығын ( ... ... ... ... ... ... ... әскери шығыстардың өсуi, яғни әскери техникалардың азаматтық салаларда
пайдалану қажеттiгiнен, нәтижесiнде ақша баламасы айналыс үшiн артық
болып ... ... ... ... және iшкi қарыздардың өсуi, яғни
мемлекеттiң қысқа және орта мерзiмдi мiндеттемелерiн шығару есебiнен
бюджет ... ... ... мемлекеттiң iшкi қарызы артады;
• несиелiк экспанциялау, яғни елдiң орталық банкiнiң коммерциялық
банктер мен ... ... ... ... ... ұлғаюын
сипаттайды;
• ауыр өнеркәсiп саласына өте көп мөлшерде инвестиция жұмсау;
• импортталған инфляция, яғни ... ... ... алу ... ... қажеттiлiктiң үстiне ұлттық валютаның эмиссиялануы.
Шығын ( ұсыныс ) инфляциясы – бұл баға белгiлеу процесiне әсер ... ... ... ... еңбек өнiмдiлiгiнiң өсуiн азайту және өндiрiстiң құлдырауы;
• көрсетiлетiн қызметiнің ... ... бiр өнiм ... ... ... ... ... әсiресе
жалақының өсуi;
• энергетикалық дағдарыс. /2, 119 б/
1.2 Жұмыссыздық, оның инфляциямен байланысын талдау
Жұмыссыздық туралы көптеген ... ... ... ... ... беруге болады: жұмыссыз адам – ол қазiргi жалақы мен
еңбек жағдайында ... жоқ, ... ... iстей алатын және жұмыс iздеп
жүрген адамдар. Ал ...... ... ... бiр
бөлiгiн жұмыссыздар құрайтын экономикадағы құблыс деп бiлемiз. Халықаралық
еңбек ұйымының анықтамасы бойынша жұмыссыз деп табыс ... ... ... ... ... және ... төрт ай ... жұмысты әр жолмен iздеген
адам танылады.
Жұмыссыздықты есептеу ... (u) ... саны (U) ... ... ... (L) бөлу ... ... және пайызбен көрсетiледi.
u = U / L = U / U+E
Экономиканың рыноктық қатынастар арқылы дамуында еңбекке деген сұраныс
және еңбек ... ... ... ... ... ... орын алады деп
есептелiнедi. Бiрақ шын өмiрде мұндай еңбек рыногының тепе-теңдiгiнiң орын
алуы сирек кездеседi. Еңбек рыногының тепе-теңдiгi ... ... етiп ... ... ... ... ... қажет етсе соған сәйкес
экономикада жұмысқа ынталы экономикалық ... ... саны ... ... /3, 120 ... жеке адам және қоғам үшiн көптеген әлеуметтiк-экономикалық
мәселелердi өзiмен алып келедi. Жеке адам үшiн ол өндiрiстен кету ... ... ... ... ... айырылып, көтерiңкi психикалық жүк
көтередi. Ал қоғам үшiн ол ... ... ... ... адам ... қоғамның әлеуметтiк жiктелуi күшейедi, жастарға ... ... және т.б. бос ... ... жұмыссызбен келетiн
кемшiлiктердi басып кетуi шүбәлi болып келедi. Сонымен қатар бұл құбылыстың
кемшiлiктерiн ... атай ... ... ... ... ... ... деңгейi тән, жұмыс күшiнiң белгiлi резервi әрқашан да
болып тұрады. Табиғи жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... бар ... болады.
Жұмыссыздық мәселелерi көптен берi зерттелуде, бiрақ жұмыссыз қатарына
кiмдi жатқызу ... ... ... ... ... ... факторлар және т.б. сұрақтар осы уақытқа дейiн талқыланып жатыр.
Қазақстан жағдайында бұл мәселелер ... ... ... экономикалық
дағдарыс және әлеуметтiк еңбек қатынастары күрт өзгеруiне байланысты адам
қылықтарына өзгешелiктер ендi.
Шындығында еңбек рыногында еңбек сұранысы еңбек ... ... ... ... экономика заңдылығы бойынша жұмыссыздықтың табиғи деңгейi
орын алады дегендi бiлдiредi. Егер де осы ... ... асып ... ... деңгейi Оукен заңы бойынша 3%) , онда экономикада
тұрақсыздық жағдай жұмыссыздық мәселесi орын ... ... ... еңбек рыногының тепе-теңдiк графигiнен көруге
болады. Сурет-1. /5, 64 б/
Жұмыссыздық ... A ... NE Nb ...... ... тепе-теңдiк
Бұл суреттен көретiнiмiз еңбек сұранысы қисығы Nd мен еңбек ұсынысы
қисығы NS қиылысында Е нүктесi ... ... ол ... ... ... ... Осы тепе-теңдiк нүктеге сәйкес WE ... және NE ... ... ... шығады. Егер
жалақы W1 ... ... ... ... онда ... ... ұсынылатын еңбек көлемi еңбекке сұраныстан В-А мөлшерде өседi,
осының нәтижесiнде Nb- Na мөлшерде экономикада жұмыссыздық ... ... ... бұл еңбек рыногындағы сұраныс пен ... ... ... ... ... ... элементi. Жұмысшы
күшi болып табылатын адамдар еңбек рыногына қатысуына байланысты бiрнеше
категорияға бөлiнедi.
Еңбекке қабiлеттi ...... және ... ... ... ... ... Адамдардың жекелеген категорияларға бөлiнуi
олардың экономиканың рыноктық немесе ... емес ... ... байланысты жүргiзiледi. Яғни, рыноктық емес құрылымда қызмет
ететiндерге мемлекеттiк ... ... ... аппарат және т.б.
институттар кiредi.
Жұмыссыздар болып еңбекке жарамды жастағы ... ... ... орны жоқ ... ... Жұмысы бар тұлғалар және жұмыс күнi толық
емес тұлғалар жұмысбасты адамдар ... ... ... ... күшiне
жұмыспен қамтылғандар мен жұмыссыздар жатады.
Жұмысшы күшi құрамына ... ... жеке ... ... ... ... жоқ және жұмыс iстеу талабы жоқ адамдар ... ... ... ... ... әр ... себептермен жұмыс iстеуден
күдер үзген адамдар. Адамдардың бұл ... ... ... жатады. /5, 69 б/
Жұмыспен қамтылу мен ... ... ... арқылы
сипатталады:
• Институционалдық емес адамдар;
• Жұмыс iстеушiлердiң саны;
• Жұмыссыздар саны;
• Жұмысшы күшiнiң құрамына кiрмейтiн адамдардың саны.
Осы көрсеткiштердiң арасында өзара ... ... ... ... күшiнiң саны ЧРС = ЧЗ+ЧБ;
• Халықтың жұмыспен қамтылу дәрежесi ЧЗ = ЧЗ/ЧИН;
• Халықтың жұмыссыздық дәрежесi УБ = ЧБ / ... ... ... NБ = ЧБ / ... * ... ... осы көрсеткiштердiң дәрежесi мен динамикасы
бiрнеше факторларға ... ... ... жастық және жыныстық,
этникалық, халықтың әлеуметтiк құрамы, жекелеген аймақ пен салалардағы
еңбек ... ... пен ... арақатынасы.
Жұмыссыздықтың дәрежесiн батыс статистикасы ... ... ... яғни ... ... ... ... Жұмыссыздықтың таратылуының көрсеткiшi жұмысшы
күшiнiң ... ... ... ... ... ... бар ... жұмыссыздықтың орташа ұзақтығын
сипаттайды.
Батыс экономистерiнiң көбiсi рыноктық ... ... ... ... ... ... және ... деп мойындайды. Дж.Кейнс амалсыз
жұмыссыздықтың түсiнiгiн жиынтық ... ... ... болады деп есептейдi. Оның пiкiрiнше, толық ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың санының
өзгермеген жағдайы ... ... ... ... әрi ... өсiмi тек
таза инфляциялық өсiм болады. Осындай кезде амалсыз жұмыссыздық нөлге тең.
Кейбiр экономистер ... ... ... ... деп ... Осы ... жұмыссыздықтың табиғи дәрежесi туралы
айтылады. Экономика ресурстардың қаншалықты жақсы ... ... ... экономикалық ресурс жұмысбастылықты
қолдайтын жұмыс күшi болады, бұл экономикалық саясаттың маңызды мақсаты.
Табиғи жұмыссыздық ... - бұл ... ... ... ... iшiнде жұмысы жоқ азаматтардың статистикалық ... ... ... адам үш ... санаттың бiреуiне жатады.
Оларға: жұмыс iстейтiн, жұмыссыз және ... ... ... ... адам деп – үй ... ... ... шұғылданбайтын, апта бойы
жұмыс iстейтiндер осы топқа кiредi. Егерде азамат жаңа жұмысқа кiрудi ... ... және ... ... босатылса немесе жұмыс iздеп жүрсе
онда ол ... деп ... ... екi ... ... ... және үй шаруашылығындағы әйелдер) жұмыс күшi құрамына кiрмейдi,
iздемейдi және жаңа ... ... ... /6, 97 б/
Жұмыс күшi – жұмыссыздар мен жұмыс ... ... ... ... – бұл жұмыс күшiнiң жалпы санындағы жұмыссыздардың
пайыз түрiнде анықталуы.
Сондай-ақ экономиканың еңбек рыногында ... ... ... негiзi ұғым қолданылады. Ол дегенiмiз еңбек рыногында еңбек жасына
келген және ... ... ... ... келетiн адамдар саны.
Батыс экономистерi әдетте табиғи жұмыссыздықты және толық жұмыспен
қамту болғандағы ... ... ... ... ... құрылымдық жұмыссыздық деп қарайды. Ал табиғи
жұмыссыздыққа уақытша (фрикциондық) және маусымдық жұмыссыздықты жатқызады.
Шынында да ... ... оның ... ... артып кетуi
экономикадағы құрылымдық өзгерiстермен байланысты, оның циклмен ... ... ... ... ... ... ... қисығы
XX ғаысрдың 50-60 жылдардағы ... ... ... ... ... Филипс қисық сызығын толық растады.
Сол жылдары көптеген елдердiң экономикасында жұмыспен ... ... ... Өндiрiстi одан әрi өсiруге және жұмыссыздықты ... ... ... ... ... ... және ... инфляцияның қарқыны төмендеген сайын жұмыссыздық өсе түстi.
Инфляция мен жұмыссыздықтың арасындағы керiсiнше байланыс неше түрлi
сипатта дәлелденуде. Жартылай бұл ... ... ... бейiмдiлiгiмен
дәлелденедi. Еңбек нарығы жұмыспен ... ... ... орны т.б. ... ... ... бар, көптеген жекелеген
рынок болып табылады. Осы жағдай мынаған әкеледi: еңбек ... ... ... ... ... толық қамтуға жылжығанда,
жұмыссыздық практика жүзiнде сақталады, ал сонымен қатар, еңбек ... ... ... сұраныс сақталады. Бұларда
шығындардың көбеюiне және ... ... ... ... өсуi жалғаса
бередi. Осы процестiң макроэкономикалық нәтижесi – инфляцияның ... ... /5, 76 ... ... сызығының басқа да дәлелi ... ... ... ... өсу ... баға мен ... өсуiн талап ету
жеңiл түседi. Жоғары дәрежедегi жұмыссыздық жалданып жұмыс ... ... ... ... ... Бұл ... “жалақы-баға”
шеңберiн бұзады. Бұдан басқа экономикалық тиiмсiз конъюктура өндiрушiлердiң
бағаны көтеруiне кедергi келтiредi. Керiсiнше ... ... ... ... сайын өндiрiстiң қосымша факторларына ... ... ... ... ... өседi және оның өсуi еңбек өнiмдiлiгiнiң
өсу қарқынынан ... ... ... өз ... ... ... қамтуға айтарлықтай әср етедi.
1958 жылы ағылшын экономисi А.Филлипс оның ... ... ... ... ... ... Ол жұмыссыздықтың нормасы мен жалақының
арасында тәуелдiлiк бар екенiне назар аударған. Оның қорытындысы ... ... ... (6-7%) жалақының дәрежесi тұрақты және
оның өсiмi нөлге тең болады. Жұмыссыздық осы ... ... ... ... ... өсiмi ... және ... Соңынан жалақы мен бағаның
өсуiнiң өзара қатал байланысы бар тезис пайдаланылып, осы ... және ... өсу ... өзара байланысы болып қайта
өзгертiлдi. Филипстiң ... ... ... ... көре аламыз: /5, 78 б/
W, P
W2
W1
U1 U2 U
Сурет-2 – Филипс ... ...... ... өсу ... – инфляция дәрежесi;
U – жұмыссыздық дәрежесi, %;
Суреттен көрiп отырғанымыздай филипс қисық сызығы ... ... ... ... және ... ... ... байланыс бар
екенiн көрсетедi. Осыны кейнсшiлердiң ... тек ... ... дәрежесiнде жоғары болуы мүмкiн және керiсiнше деген де дәлелдейдi.
Экономикада практика ... ... ... ... ... дәрежесi
болады.
Филипс қисық сызығына көзқарастың екi бағыты қалыптасқан. Бiрiншi
бағытта бұл ... ... заң деп ... Бұл ... ... ... ... бiр мерзiмде болмайды дегендi ... ... ... әр ... қолданудың көмегiмен, қисық сызықтың әр
қилы нүктелерiне сай келетiн, инфляция мен ... ... ... ... болады. Сөйтiп, қисық сызықтың бойымен жоғары
және төмен жылжуға болады.
Екiншi ... ... мен ... ... ... және ... ... шығарады. Экономикада орынды
қарқыны берiлген инфляция жағдайында, жұмыспен қамтудың ең жоғары деңгейiне
жетуге ... ... ... баға және жұмыссыздық бiрдей
қосарласып өседi. ... ... ... ... ... бiр мезгiлде келетiн экономикалық тоқырау) деп аталады. Осы
кездегi инфляция мен жұмыссыздықтың өзара байланыстары туралы ... ... ... ... бередi: Филипстiң қисық сызығы оңға ... ... да, ол ... ... ... жұмыссыздықтың өскен
дәрежесi сәйкес келедi немесе осы құбылыстардың арасында байланыс болмайды.
ІІ ... ... ... МЕН ... ЖАҒДАЙЫ, МӘСЕЛЕЛЕРІ
МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
2.1 ҚР-да жұмыссыздық пен инфляцияның болу ... ... ... ... ... ... бастап өзiнiң
банктiк жүйесi құрылып және қаржы секторы өз ... ... ете ... ... ... тұрақтылығы, инвестицияның көптеп тартылуы,
кәсiпкерлердiң экономикалық ынтасы, экономикалық активтi халықтың саны,
халықтың ... ... ... ... көрсеткiш және
экономикалық негативтi құбылыс ... ... ... ... тiкелей
байланысты болады. Басқаша айтсақ ұлттық экономиканың жалпы ... ... ... ... ... ... оның ... тиiмдiлiгiн
айтуға болады.
1993 жылы 12 ... ... ... Президентi
Н.Ә.Назарбаев “Қазақстан Республикасында Ұлттық ... ... ... қол ... Осы ... 1993 жылы 15 ... ... 8-ден бастап
ұлттық валюта – теңге енгiзiлдi.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкi теңгенiң валюталық бағамын: 1
доллар = 4 ... 70 тиын ... ... ... ... ол ... ... Соған сәйкес бағамен жалақы да өстi. /1, 27 б/
Алайда теңгенiң ... ... де ... өсуi ... ... Оның ... бiр себебi елiмiздегi өндiрiстiң құлдырауы, мемлекеттiк
бюджеттiң тапшылығы экономикадағы жаппай теңсiздiктiң орын ... ... ... ... және ... ... ... сұраныс және
шығындық инфляциялар бiрдей әсер еттi.
Қазақстанда ақша масасының ... үш ... ... атап ... ... бiрiншiден, бюджеттiк тапшылықты қаржыландыру үшiн орталық банктерден
келген несиелер;
• Екiншiден, Ұлттық банктiң коммерциялық банктерге ...... үшiн ... Үшiншiден, ТМД мемлекеттерiне несие – олардың Қазақстанмен саудадағы
тапшылығымен байланысты.
Аталған несиелердiң ... ... ақша ... ... ... ... түскен ақшалай түрдегi базаны кеңейткен болатын. Осы
мәселе туралы ... ... ... ... елдегi банк жүйемiз нақты
ақша-несиелiк және ... ... ... ... ... 1995 ... бастап инфляция деңгейi төмендей басатады, ал ол өз
кезегiнде экономикалық өсуге жол ... ... ... орны ... деп те ... ... 1990 жылдан бастап өндiрiстiң құлдырауы, ... ... ... ... ... ұстап тұрған саясаты жойылып,
экономика нарықтық қатынастарға бет алғанда қаржы ... ... ... ... салдарынан Қазақстанда 1992-1994 жылдары тұтынушылар
тауарына инфляция деңгейi 2000%-дан асып кеттi. ... пен ... ... ... ... күрт ... алып келдi. Халықтың
ақшалай кiрiстерi кеми бастады, еңбек ақы төмендедi, жұмыссыздық мәселесi
орны ... ... ... ... ... ... ... елде
кедейлiктiң деңгейi өсе бастады.
Әлемдiк тәжiрибеде инфляциялық дағдарыс деп екi жыл ... ... ... ... бастайды. Ал Қазақстанда 1992-1994
жылдары гиперинфляция болды.
Осы мәселеге мемлекетiмiз әр ... ... iске ... ... ... ... ... ұлттық валютамыз болмауы себебiнен қаржы
жүйемiз ақша-несие және ... ... ... түрде жүргiзе алмады.
Осыдан бастап елiмiз экономиканы ақша-несиелiк және ... ... ... ... ... ... саясатын жүргiзудi қолға алды және
жаппай мемлекеттiк меншiкке жекешелендiру сяасаты, яғни ... ... ... Бұл саясаттардың барлығын жүргiзiп, iске
асырып отырған мемлекетiмiздiң Ұлттық Банкi болды.
Сөйтiп 1995 ... ... ... ... реформалардың
нәтижесiнде және қаржылық реттеудiң қатаң түрi ... ... ... ... ал оның ... өзiмен бiрге елдiң
өндiрiсiне инвестицияның өсуiне, елдегi әлеуметтiк жағдайлардың жақсаруына,
экономикалық активтi халықтың санының ... ... ... ... ... тұрақты дамуына және экономикалық өсудiң белең
алуына әкелдi.
Осылайша 1995 жылы жылдық инфляция деңгейi 60,3%, 1996 жылы – ... жылы – 11,2%, 1998 жылы – 1,9%, 2001 жылы 6,4%, 2002 жылы 6,6%, ... ... деңгейi жоспарланған 4-6%-дан ауытқымай жалпы 5,8%-ды құрады,
ал 2004 жылы инфляция ... ... ... Елiмiз 2005 жылға инфляция
деңгейiн осы ... яғни 5-7% ... ... ... ... ... құрады. Ал 2006 жылы инфляция 8,4 % ... орын ... ... түрде белгіленген шамасынан тағы да асып ... ... ... қарқынын жоспарлап отырғаны жалпы жүргiзiлген
реформалардың және ... оң ... бере ... деп ... ел ... ... ... төмен және тұрақты деңгейiнде
болып отыруы жалпы өндiрiстердi ... ... ... ... ... ... ... инфляция қарқыны тұрақтанып, экономиканың тұрақты өсуіне
байланысты және елдегі қаржы рыногының рынок ... сай ... ... етуі ... ... етіп ... заңды тұлғалар мен халықтың,
инвесторлардың сеніміне ие болды. Осының нәтижесінде ... ... ... ... ... қор биржалары өз
қызметтерін дамытуда.
Ақша реформасындағы ақша-несие саясаты негізінде Қазақстанда 1998 ... ... ... ... жiбердiк. Әрине бұл кездерде елiмiзде
инфляция деңгейi бiршама төмендеген кездер едi. ... ... ... қажеттiгi туындауына байланысты соңғы жылдары айналысқа 5000 және
10000 теңгелiк ақшалар да шыға бастады. ... ... есеп ... жағдайынын тұрақтала бастағанынан және ... ... ... ... ... ... елiмiздегi инфляция деңгейi биылғы
2006 жылға дейін Ұлттық банктің 2003-2006 жылдар ... ... (5-7%) ... ... ... Яғни 2003 және 2004 ... 6-7%-ды
құрап келедi. Әрине бұл да болса бiздiң ұлттық валютамыздың күннен-күнге
нығайған белгiсi деп айтсақ ... осы ... ... ... ... 2007 ... ... пайыз мөлшері 9,4% шамасында болады деп зерттелуде. Ал
еліміздегі тәуелсіз зерттеу ... ... ... 2007 ... ... аз ... 15% шамасында болады деп қарастырылуда.
Жалпы еліміздегі 2000 жылдан бергі инфляцияның жылдық көрсеткіштерін
келесі суреттен көре аламыз. ... | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | ...... ... ... аралығындағы инфляцияның деңейi
Көріп отырғанымыздай 2001-2004 жылдар ... ... ... ... болып отырған, ал 2005 жылдан бастап инфляция деңгейі
бірқалыпты өсіп келе жатыр. Ал ... ... ... ... ... 2007 жылы 15% ... ... Инфляция деңгейі бұндай
жоғары болуы ұлттық экономикаға өзінің айтарлықтай зиянын ... ... ... ... мен жалпы экономикалық құрылым өзгеріске ұшырайды.
Бұл инфляцияның өсуінің себептерін жоғарыда атап өттік. Сонымен қатар
инфляцияның етек алуы ... ... ... ... ... да макроэкономикалық көрсеткіштерімен байланыста болады. Оның
әлеуметтік саладағы ең маңыздысы жұмыссыздық көрсеткіші. ... ... ... деңгейінен төмен болса, жалпы ... өсуі ... ақша ... өсіп, инфляцияның өсуіне алып келеді. Бұл
экономикалық ... ... ... ... ... яғни 2000 жылдан бастап
елімізде жұмыссыздық деңгейі 13,5%-дан 2007 жылы 8,0%-ға ... ... ... ал оның ... ... ... 2000 ... 6,4%-дан 2006 жылы
8,4%-ға дейін жетіп, 2007 әлемдік қаржы дағдарысының салдарынан ... ... ... Бұл ... ... ... үшін келесі суретке көз
салуымыз ... ... | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ...... мен ... ... байланысы
Елiмiз инфляцияны жою және ақша айналысын ... ... ... үстiнде. Инфляцияға қарсы саясаттар елiмiзде тiкелей және
жанама реттеулер ... ... асып ... ... ... ... саясаты шеңберiнде жүзеге асады. Ол елдегi жалақы мен ... ... ... ... көрiнiс тауып отыр. Ал бағаға ықпал
етудiң ... ... ... елiмiзде басымырақ деп те айтсақ болады.
Елiмiздегi iске асып отырған инфляцияны ... ... ... және ... ... ... ... жатады. Ұлттық
банк инфлияцияны тежеу үшiн ақша массасына, берiлген несиелердiң ... ... ... валюталық бағам саясатына, ашық рыноктағы
бағалы қағаздармен операцияларға реттеу шараларын жанама ... ... ... бұл ... ... ... туындайды.
2.2 Жұмыссыздық пен инфляцияның соңғы жылдардағы көрсеткіштер динамикасы
Қазақстанда жұмыссыздықты есептеумен статистика ... ... ... ... ... ... екi
көрсеткiшi есептелiнiп жүр: ол жұмыссыздықтың ресми және жалпы деңгейi.
Соңғы жылдар бойынша жұмыссыздық ... ... ... көре аламыз.
Жұмыссыздықтың азаюы елiмiзде қызмет көрсету және өндiрiс салаларының
дамуы, жалақының өсуi басты себепшi болып, ... ... ... саны көбейдi. Жұмыссыздықтың деңгейiн келесi 4-шi суреттен көре
аламыз. Онда 1999 жылдан бастап ... ... ... ... 2002 жылы ... дейiн төмендегенiн көремiз. 2004 жылы жұмыссыз
адамдардың саны 653,7 мың ... ... 8,3% ... Әрине бұл
көрсеткiштер оң нәтижелi болып отыр. Оған бағанағы жоғарыдағы айтып ... ... ... елiмiзде қызмет көрсету және өндiрiс салаларының
дамуы, жалақының өсуi басты себепшi болып, ... ... ... саны көбейдi. Жұмыссыздықтың деңгейiн келесi 4-шi ... ... Онда 1999 ... ... жалпы жұмыссыздық деңгейiнiң 13,5%-дан
бастап, 2006 жылы 7,9%-ға дейiн ... ... ... ... ... елiмiздегi 1998-2006 жылдар
аралығындағы деңгейiнiң өзгерiсiн көрсек. Оны 1-шi кестеден көре ... ... ... %
| |2000 |2001 |2002 |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... | | | | | | |
| |3,7 |2,9 |2,7 |2,6 |2,5 |2,4 |2,6 ... жұмыссыздық| | | | | | | |
| |13,1 |12,8 |10,4 |8,3 |7,9 |7,6 |8,0 ... осы ... ... ... ... және 2000 жылдан
бастап 2007 жыл ... ... ... ... ... ... ... | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... орта ... жалақы көлемi
1. Елде жалпы ... ... өсуi, ... және лизингтiк
қатынастардың дамуына байланысты жеке меншiк ... ... ... ... өсiп, онда жалпы жұмыс iстейтiн адамдар
үлесi 70-80% болып отыр.
2. Жалпы елдегi жұмысыздық 1998 жылғы 13,5% жоғары ... ... 1999 ... ... ... ... Яғни, осы жылдары ұлттық
экономиканың басқа көрсеткiштерi де ... ... Оның бiр ... ... ... ... сипатталады және инфляция деңгейi де
бiршама тұрақталды.
Ендi осы елiмiздегi еңбек рыногының ... ... және оны ... ... статистикалық көрсеткiштерiне назар аударсақ.
Еңбек рыногындағы басты статистикалық ... ... ... ... ... экономикалық активтi немесе
активтi емес халық, жұмыссыздық, жалдамалы және жеке ... ... ... ... ... ... 2006 жылғы құрылымын келесі 7-ші
суреттен көре ... ... | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... рыногындағы жұмысбасты халықтың
2006 жылғы құрылымы
Суреттен көрiп отырғанымыздай, елiмiзде ... ... өз ... еңбек рыногына да қосып жатқанын көре аламыз. 2006
жылы ауыл шаруашылығындағы жұмысбасты халықтың ... 27,5% ... ... пен ... саласындағы құрамының үлесі 24,3% және қызмет көрсету
саласындағы үлесі 48,2% болып отыр. Өндiрiс саласындағы жұмысбасты ... аз ... ... ... үшiн ... ... келедi. Өйткенi
өндiрiс, яғни өңдек саласының ... ... ... ... ... сала ... белгiлi. Содықтан елiмiзде жоғары сапалы, инновациялы
өндiрiс орындарын ашып, ондағы жұмысшылардың жалақысын ... ... ... өспелi инфляция мемлекеттiң экономикаға бақылау жасауы
төмендегенiн ... ... ... ... деңгейiнiң
анықталмағаны байқалса, соғұрлым кәсiпкерлердiң инвестиция тартуға және
салуға ... ... Ал ... ... ... өз
кезегiнде өндiрiстiк мүмкiншiлiктердi төмендетедi. Сондықтан мемлекет және
елдiң қаржы ... ... ... ... ... отырады.
Алайда 2005 жылы инфлиция деңгейі межелеген 5-7% шамадан асып кетті.
Оның жалпы шамасы 8% мөлшерінде белгіленіп ... Ал 2006 жылы ... 6-7% ... ... деп ... ал ... ... 8,5% болды. Бұл инфляциялық шағын толқудың ... ... ... ... жасап отыр: /9, 3 б/
Біріншіден, елімізде халықтың табысының жаппай өсуі, бұл өз ... ... ... ... ... ... бағаның өсуі,
әсіресе мұнай бағасының рекордтық 80 долларға ... ... ... еліміз
ішінде де соңғы бірнеше айда мұнай өнімдеріне, әсіресе ... күрт ... ... ... да ... ... алып келді.
Үшіншіден, 2007 жылдың соңғы айларындағы ... ... орын алуы ... ... өнімдері, осының негізінде орын алған
тағам өнімдерінің күрт ... ... мен ... қызметке деген
бағалардың жоғарлауы. /14, 24 бет /
Елiмiз инфляцияны жою және ақша ... ... ... қолдану үстiнде. Инфляцияға қарсы саясаттар елiмiзде тiкелей және
жанама реттеулер ... ... асып ... ... ... ... ... еңберiнде жүзеге асады. Ол елдегi жалақы мен бағалардың
өсу нысаналарын белгiлеу негiзiнде ... ... ... Ал бағаға ықпал
етудiң жанама әдiстерiнiң үлесi елiмiзде басымырақ деп те ... ... iске асып ... инфляцияны реттеудiң жанама әдiстерiне
монетарлық және фискалдық саясаттың “дефляциялық” шаралары жатады.
Ұлттық банк инфлияцияны ... үшiн ақша ... ... көлемiне, пайыз қойылымыныңкөлемiне, ұлттық валюталық бағам
саясатына, ашық ... ... ... ... ... ... түрде жүргiзiп отырады. Өйткенi бұл ... ... ... ... ... ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы
ақша жиынын, несие көлемiн, сыйақы мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы ... ... ... бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша-несие
саясатының макроэкономикалық ... ...... банк болып
табылады. Ал ақша-несие саясатының Ұлттық банк ... ... ... ... және ... ақшасыз жиынының
жиынтығы жатады. /9, 4 б/
Қорытындылай келе, экономикамыздың өсуiмен қатар, еңбек рыногының ... ... ... ... елiмiздегi еңбек рыногының және
жұмыссыздық мәселесiнiң ... ... ... мәселелерді шешу үшiн
келесi шараларды iске асыруымыз керек:
1. Өндiрiс және қызмет ... ... ... үшiн инвестиция тарту
және ғылыми-техникалық, инновациялық бағдарламаларды iске ... ... одан әрi ... жеке ... ... ... ... дамыту, оларға қолдау көрсету, Жұмыс күшiне сұранысты
зерттеу кезiнде кәсiпорынның меншiктiк формасы үлкен роль ... ... ... жеке ... ... басты орын тепкен.
Жеке меншiк кәсiпорындар мен фирмаларда жұмыс iстейтiндер үлесi 70%-
тен асып кеттi.
3. ... ... ... ... ... елiмiздегi жұмыссыздықтың
негiзгi ауыр түрi ол ауылда болып отыр.
4. Елдегi ... күшi ... мен ... ... ... ... ... жасау, бәсекеқабiлетi жоғары
мамандардың сыртқа кетуiн азайту, олардың ... ... ... ... Демографиялық ахуалды түзеу, әлеуметтiк саланы жақсарту шараларын iске
асыру;
6. Бiлiм беру саласын реформалау, мамандардың ... ... ... ... Жұмысшыларды қайта дайындау. Елiмiздiң жоспарлы экономикадан рыноктық
экономикаға ... ... ... ... ... ... болып қалды немесе олардың өнiмiне сұраныс
азайды. ... ... ... мамандық иелерiн қайта дайындау
жұмыстарын жүргiзiп отыру қажеттiгi. Бүгiнгi таңда осы ... 30 млн. ... ... ... келе, елiмiздiң еңбек рыногы соңғы бiрнеше жыл
iшiнде оң ... ... ... ... қатынастардың дамуы
экономикада еңбек ұсынысы мен еңбек сұранысын өз ... ... бет ... ... ... рыногындағы басты мәселе елiмiздiң тұрақты ... ету үшiн ... ... ... ... ... өнiмдер өндiру.
Сондықтан мен жұмысымды аяқтай келе, әр ... ... ... иесi болып, елiмiздiң көркеюiне өзiнше ат салысса, онда ... ... алға ... деп айтпақшымын.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, инфляция және жұмыссыздық қоғамның экономикалық және
әлеуметтiк дамуына айтарлықтай керi әсерiн тигiзетiн, өз кезегiнде ... ... ... болып келетiн және экономика ылғи да
орын алып ... ... ... ... ... Бұл екі
категория да макроэкономикалық тұрақсыздықты белгілейді және ... ... да ... ... бар. Оны ... жұмыс барысында Филипс қисығы
бойынша түсініп өттік.
Инфляция бұл рынокта бағалардың өсуiнен, тауарлар тапшылығының ... және ... және ... ... ... ... құнсыздануы, сондай-ақ ақшаның сатып алу қабiлетiнiң төмендеуi деп
айтсақ болады. Инфляция елеулi қарқында немесе бiршама ... ... ... ... қоғамдық өндiрiс процесiнiң алшақтықтарына және айналыстағы
артық көп ақшаның болуына байланысты ақша айналысының заңы ... - өз ... ақша ... және ақша ... ... көрсетедi. Ақшаның құнсыздануына келесi факторлар
себепшi болады: ақша айналысының ... және ... емес ... екi ... ... ... және қызмет етуiне байланысты үлес
салмақтары да әр түрлi ... ... ... ... ... ... ... оның екi басты түрi болатындығын көрдiк. Оларға:
сұраныс инфляциясы және ұсыныс (шығын) ... ... өз ... ... процестердi күшейтедi.
Қоғамдағы әлеуметтiк қайшылықтарды шиеленiстiредi. Сондықтан барлық елдер
жұмыссыздық мәселесiн басты орынға ... ... ... ... Бұл
мәселе бiздiң елiмiз Қазақстан Республикасы үшiн де өзектi мәселе ... ... ... ... ... ... кейiн жаппай
жұмыссыздық орын алып, ол соңғы бiрнеше жылда ған шешiмiн тауа бастады.
Бүгiндегi Қазақстан экономикасындағы және оның ... ... өсуi ... ... ... алу қабiлетiнiң құлдырауымен ғана
емес, сонымен бiрге елдiң экономикалық дамуының жалпы қолайсыз ахуалымен де
байланысты. Инфляцияға өндiрiс пен өткiзу ... әр ... ... ... процесiнiң қарама-қайшылықтары себепшi ... ... әуел ... ...... ... түрлi салаларындағы
жинақтау мен тұтыну, сұраным мен ... ... ... мен
шығыстары, айналыстағы ақша массасы мен ... ... ... ... ... ... еңбек рыногы жағдайына ... ... ... ... сала ... елiмiздiң экономикалық
дағдарысты басынан кешiрген жылдары бұл ... ... да күрт ... Бiрақ, елiмiздiң экономикалық реформаларды тиiмдi ... ... ол ... ... өз ... ... ... еңбек рыногының
қатынастары дамып және жалпы экономика құрылымы дамуына ... ... ... ... ... 2005 жылы ... деңгейi 8,1%-ды құрап отыр, ал 2006 жылы 7,9% құрады. Әрине
бұл 1998 жылғы 14% жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... қатар, елiмiзде жұмыссыздық мәселесiн шешу және жалпы
әлеуметтiк саланы ... ... ... ... ... ... ... Оның
бiрден-бiр мысалы, өткен наурыздағы Елбасымыздың халыққа жолдауындағы атап
өткен әлеуметтiк мәселелердi айтсақ ... ... ... әлеуметтiк
мәселелерiн шешiп, халықтың тұрмыс-жағдайын көтеру үшiн елде мемлекеттiк
салаларда қызмет ететiндердiң жалақы мөлшерiн 30%-ға ... ... ... степендиясын жоғарлату және басқа да кәсiпорындарда ... ... ... ... атап өттi. ... бұл өз
кезегiнде елiмiздiң шешiмiн ... ... ... мәселесiн бiршама
шешiп, халықтың еңбекке қабiлеттiлiгiн арттырып, жұмыссыздық мәселесiн
шешедi.
Сонымен, жұмысты аяқтай келе ... ... ... ... ... ... экономикалық байланыстардың
бұзылуымен, тым өсiп кеткен басқару аппаратын қаржыландырумен, өндiрiстiң
шикiзат бағыттылығымен, ұлттық валютаның ... ... ... ... байланысты болып отыр. ... ... ... ... және ... тапшылығын жою инфляцияға қарсы
саясат жүргiзудiң басты құралына айналып отырғаны белгiлi.
Қазақстан экономикасындағы инфляция қарқынының өсуі ... ... әлі де ... ... ... ... яғни ... экспортынан экономиканын жоғарғы қарқында өсуі, соның нәтижесінде
тұтынушылар табысының өсіп, олардың тұтыну ... ... ал ... ... ... ... шетелдік өнімдердің болуы,
отандық өңдеу өнеркәсібі салаларының дамымауы есебінен ... ... ... ... ... 2-3 ... инфляция қарқынының ақырындап өсіп келе
жатқандығын айтсақ болады. Егер экономика осы қарқында дами ... ... ... ... ... ғана ... болып, ал оның түп негізі
өндіріс саласын тиімді дамытпасақ алдағы жылдары инфляциялық толқудың орын
алуы мүмкін.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... / Ақша ... және ... Оқу ... 2-шi басылым, қайта
өңделген және толықтырылған. – алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.
2. Баян Көшенова , Оқу ... / ... ... ... ... - ... “Экономика” 2000ж.
3. Рынок труда. Учебник / под. ред. проф. В.С. ... и ... ... – М.: МГУ, 1996 ... Берешев С. Регулирование заработной платы в республике Казахстан. –
Алматы: ТОО “Баспа”, 2004 г.
5. Жұмамбаев С.К. ... ... ... Оқу құралы. – Алматы: Қазақ
университетi, 2003 – 171 б.
6. Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской ...... 2003 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2001 жылғы
23 қаңтарындағы заңы // ... ... 2001 ж, 30 ... ... О ... экономики и регулирование инфляционного
процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
9. Сайденов А.Г. «О ... ... ... ... ... ... деятельности Национального Банка» // Банки
Қазахстана, №12, - 2005 г. 2-4 ... ... А.К. ... ... ... // ... №10, - 2005 г. 56-61 стр.
11. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, 12, ... г. 2-3 ... ... ежегодник. Алматы. – 2006г.
13. Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути ... с ... // ... КазНУ.
Серия экономическая. №1, - 2004 г.
14. Бердибек Сапарбаев «Обзор ... ... в ... ... ... ... ... страны» // РЦБК, №4, ... г. 23-27 ... «О ... на ... ... // Банки Казахстана, №9, - 2007 г. 2-
7 стр.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Макроэкономикалық өлшемдер4 бет
Филлипс қисығы 10 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
Delphi мен Pascal-дің байланысы21 бет
RC байланысы бар күшейткіштер8 бет
VІІ – Х ғасырлардағы түркілердіің соғдылармен және ирандықтармен байланысы46 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
Адамның табиғатпен байланысы9 бет
Азаматтық құқық субъектілерінің азаматтық құқықпен өзара байланысы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь