Ғали Орманов туралы

Кіріспе бөлім.

Ғали Орманов шығармашылығы .

Негізгі бөлім.

А) Ақынның табиғат лирикасы .
Ә) Жамбыл және Ғали .
Б) Ақынның ана бейнесін сомдаған
туындылары.
С) Ақынның поэмалары .
Шәуілдір поэмасы .

Қорытынды бөлім .
Суреткердің екі өмірі бар.Бірі -өзінің ,екіншісі творчествосының өмірі. Шығармасының шоқтығы неғұрлым биік ,тынысы неғұрлым кең болған сайын оның өз өмірі де соғұрлым ұзая бермек .Ақын Ғали елуге толды,жас ортасы деңгейінен асты. Ал оның поэзиясы әлі де жанарынан жалын атқан жігерлі жігіт шағында.Бұл оның өлеңдерінің балаңдығын емес,кемелдігін көрсетеді.
Ғали Ормановтың творчестволық өмірбаянында әдеттегіден тыс, айрықша жәйттар жоқ десе де болғандай.Оның өмірі өзі тұстас ақындардың тағдыры мен талайына туыстас ,солармен сбақтас.Октябрьдің құдіретті дауылы бүкіл Россиямен бірге ұлан – байтақ қазақ сахарасынан да дүр сілкіндірген шақта Ғали он жасар бала ғана болатын.Әке –шешесінен айрылып ,жетім қалған балаға жаңа дүние өзінің мейірбан құшағын ашады .Ол білім бұлағына бас қоюды аңсайды .
1928 жылы жазған «Алғашқы адым « атты өлеңінде өз өмірінің осы бір күйлерін еске ала келіп, ақын былай деп шертеді :
Аттанып ауыл -анадан ,
Оқуға кеттім қалаға .
Жабыла маған қараған
Жалтаңдай кеттім далаға,
Жарбиған жаман тон,тұмақ
Жабысып кетті үстімде,
Жанайын деген бір шырақ
Жалтылдап кетті ішімде.
Мұнда тек Ғалидің өз басының ғана емес ,сонымен бірге талай қазақ жасының өмір өткелінің сыры мен шыны бар .Жылдар өтті ...
Жетімек бала үстіндегі жарбиған тон ,тұмағын сыпырып тастады.Ішінде жанғалы тұрған жалт-жұлт еткен шырақ лаулаған жалынға ,ақындық алауға айналды.
Ғали Ормановтың әдебиетке алғаш араласуы да өзі буындас ақындардың творчестволық сапарының бұлақ бастауын еске түсірерліктей.Сахара тіршілігінде туындап жатқан ғажайып жаңалықтар басқа талапкерлер сияқты Ғалидің де жан срайында ақындық жаңғырық
Туғызды.Сөйтіп,алғашқы тебіреністер мен талаптар есейе де молая келіп
Оның «Шеңбер» атты тұңғыш өлеңдер жинағына тоғысады.
Ақынның алғашқы кітабына енген « Қора»,»Диханбай»,» Мойын серік», «Екі дай», «Абысындар аңызы», «Қоңсы мен қожайын», «Бетпе-бет» және басқа да өлеңдерінде сана -сезімі оянған жарлы жақыбайлардың күштілерден кек қайтаруы ,байлардың тап ретінде талқандалуы , ауыл өміріндегі жаңлық нышандары , қалың көпшіліктің өнер-білімге ден қоюы жайында баяндалады .Кезінде өздерінің өлең-жырлары арқылы бұл тақырыпты қозғамаған қазақ ақыны кемде-кем.
1. Орманов Ғ . Шығармалары төрт томдық . А.,1984

2. Тәжібаев Ә. Өмір және поэзия . А.,1960

3. Нұрқатов А. Идея және оброз . А.,1962

4. Кенжебаев Б. Жылдар желгісі . А., 1984

5. М.Ж.Көпеев Қ.П Қазақ лирикасындағы стиль

және бейнелілік . Павлодар , 1999
        
        Ғали    Орманов.
Суреткердің екі өмірі бар.Бірі -өзінің ,екіншісі ... ... ... ... биік ... неғұрлым кең
болған сайын оның өз өмірі де ... ұзая ... ... Ғали
елуге толды,жас ортасы деңгейінен асты. Ал оның ... әлі ... ... ... жігерлі жігіт шағында.Бұл оның ... ... ... ... ... ... ... тыс,
айрықша жәйттар жоқ десе де ... ... өзі ... ... мен талайына туыстас ,солармен сбақтас.Октябрьдің
құдіретті ... ... ... бірге ұлан – байтақ ... да дүр ... ... Ғали он ... бала ... ... ... ,жетім қалған балаға жаңа дүние өзінің
мейірбан құшағын ... .Ол ... ... бас ... аңсайды .
1928 жылы жазған «Алғашқы адым « атты өлеңінде өз ... ... ... еске ала ... ақын ... деп ... ... ауыл -анадан ,
Оқуға кеттім қалаға .
Жабыла маған қараған
Жалтаңдай ... ... ... ... ... ... ... бір шырақ
Жалтылдап кетті ішімде.
Мұнда тек ... өз ... ғана емес ... ... ... ... өмір ... сыры мен шыны бар ... ... бала ... ... тон ... ... жанғалы тұрған жалт-жұлт еткен ... ... ... ... ... ... әдебиетке алғаш араласуы да өзі буындас
ақындардың ... ... ... бастауын ... ... ... ... ғажайып жаңалықтар
басқа талапкерлер сияқты ... де жан ... ... ... ... мен ... есейе де молая келіп
Оның «Шеңбер» атты ... ... ... ... ... кітабына енген « Қора»,»Диханбай»,» ... «Екі ... ... ... ... мен ... ... басқа да өлеңдерінде сана -сезімі оянған ... ... кек ... ... тап ... ... , ауыл
өміріндегі жаңлық ... , ... ... ... ... ... ... .Кезінде өздерінің өлең-жырлары арқылы ... ... ... ақыны кемде-кем.
Ал Ғали осы тақырыптарды ... тән ... ... ... бояу ... бейнелеуге ұмтылды ... ... ... ... тілі ... , лебі ... , жылы
юморы бар ақын болғалы тұрғаны анық байқалады .Мысалы ,оның
1928 жылы ... ... мен ... ... сюжеті бар ,
диалогқа құрылған. Мал-мүлкім ... ... деп ... ... ... ... Біраз қойды уақытша «өз үйіңе ... ... ... қоңсы қарт
Күліп те бір жіберді :
-Балалардың өздері-ақ
Аламыз деп жүр ... ұшып ... құты ... ... ... да, ... ... тұрғанына нық сенген жалшының ... ... ... ... ... ... ... .Дөп тиетін авторлық юмор
да өлеңге айрықша шырай беріп тұр .
Ақын ... мәні зор , ... ... ... штрих ,тапқыр тәсіл арқылы ... ... ... ... ... ... кемескі тартпайды. Бұл оның ақындық
әдісі , творчестволық тәсілі .Рас ... ... ... ... ... ... жаза басып ,реалистік мәнерден , лирикалық
саз бен ... ... ... ... де ... .Тіпті оның
«Шеңберден» кейін шыққан «Шәуілдір» (1934) және ... ... атты ... да ... ... мол ұшырасады .Бұл
Бір жағынан, ақынның эпикалық шығарма жазуға төселмегендігіне ,оның
Жанрлық ... ... ... да ... ... ... ... мен бүгінгі бейнесін салыстыра
суреттеуге арналған ... ... ... ... ... ... ... көріністер мол.Ал атақты
челюскиншілердің Солтүстік ... ... ... ... Алынған қамал поэмасы көркемдік ... ... ... саты ... ... шын ... ... шығармаға бұл
поэма да сайма-сай ... ... ... 1936 жылы ... Абысын сыры ... ... ақын ... ... ... ... оның шарқ ұрып іздену ... ... ... ... ... ... жылдардағы яғни Ұлы Отан ... ... ... ... .Бұл ... Ғали таланты
қауырт өсті ,шырқау биікке шарықтай көтерілді ... ... ... шолғанда бұл кезең асқар таудай анық сезіледі ... ... ... ішінде фашизмге қарсы күрес ... ... ... ... .Оның «Халық- қаһарман» атты
көлемді ... да осы ... ... .(лы Отан ... ... жазған бұл поэмасында ақын ... ... ... ... қарсы кекті күресін ... ... ... ... маған «бисмеллә» -деп ... ... ... ... деп ... ең соңғы ... ... ... ... ақын ... елестейді . Әрине , ешбір ақынды ... ... ... да емес ... оқи алмаған да емес .Сонда
да оқығаныңның ... әсер ... ... да ... ... ... мен бейнелеулеріндегі үнемі тереңдей түсіп
отыратын сыр ... , бояу ... , ой ... .Ғали ақын
қайталанбайды , қайталамайды ... ... ... ... ... ... ұшып – қонып жүріп сайрамайды ... бір ... ... сайрайды .
Ғали ақынның есте қалар бір ... ...... ... ... ... , дәл кезін құр ... ... ... ,ойы-қыры , қысы-жазы ,қуанышы-мұңы бар ... ... бірі мен ... ... ... білетін ,
алманың өзімен бірге ағашын да , ... ... ... ... бірге суаруын да ойлана жүретін ақын еді ... ... тағы бір ... – ол ... дегенін
құлағыңа емес , жүрегіңе ... еді , ... емес ... ... ... ... ең ... осы жақтарын ... ... Ғали ... ... ... еместігін де
көрер едік .
Ғали елден ... келе ... ... бір
құшақ өлең келе ... ... ... ,
Сары белден таң атты.
Сахарада шалқайып
Сарғая бір жол ... ... ... ... ... асығам ,
Қанатым жоқ ... ... ... , ... арманға асығып келе
жатқан ақынжанды адамның халін ... осы бір өлең ... ... , ... ... аяқ ... .Иә ,Ғали
Ормановтың сонау жиырмасыншы жылдары жазған ... өзі ... ... Абай ... ... , Бейімбеттерге кеткен қазақ кеңес
лирикасының гүл атып ... , ... ... бір ... Бұл ақын ... адымын олақтықтың оппа ... , ... ... ... ... емес ... өзі – тарланбоздың жорғасындай су ... ... ... ... оқтай жылдамдығы , алапат қуаты ,кісен ... ... ... ... терлемей – ақ ... ... ... Ғали Орманов талантына ... . Ал , ... ... , ... ... ... , мәні , дәмі ... келер
болсақ, мұның бәрін жіті ... - Ғали ... ... .
Ақын Ормановтың ... ... ... ... жыр ... болғанымен, алар нәрі ... ... ... . ... ... ... ... ізін баса үйрену ,
орыстың арғы – бергі аса күшті ... ... Ғали ... , образдылық сіңірсе , Толстойдан алып прозашыны ... де оның ойын ... ... ... .Шығыс поэзиясын
,әсіресе ,көне жырдың көрнекті ... ... ... ақындық бояуларын байытты ... , ... ... ,оның үстіне ел ішімен үзіліссіз байланыс, ауылда жиі-жиі
болып , ... ... ... ... ... оның ... оқушының жан жүрегіне
дәл тигізіп отырады .
Ғали ... Ұлы ... ... ... ... ... дәуір ұштап ... ... ... ... ... ... ... .Алғашқы
өлеңдерінен бастап табытына қолындағы қаламымен түскенге ... алыс ... , адам ... , ... ... , өзгеру , соғысу ,
жеңу , сену ... ... ... ... .Аздап мысал теріп-
тізуге болады.
Алысқа тігіп көзімді ,
Аянбай жеттім бір ... ... ... ... ... талмай кіткапқа .
(«Өрде» , 1940»)
Қару бер , ана, қолыма ,
Жауыңа жайдай тиейін .
Өзімді ... ... ... ... киейін .
(«Отан алдында» 1941 ж)
Даланы дария дәулетке
Толтырып кімдер ... ... қилы ... ... ... ойды ... ... ,1959 ж)
Танытты.Ленин жұрттың өзіне-өзін
Жеткізді ... оған ... ... ... құя ... ... ... Ленин сөзін .
Алпыс жыл уақыт өтті одан бері ... ... ... ел ... .
Жарылқап жылда жұртты жатыр түгел
Мәңгіге алып берген ... ... ... ... » )
Бұл шөкім – шөкім ... , ... үзік ... Ғали
поэзиясының жалпы панорамасы елес бере алады ... ... ... ... ... тарих , ақынның творчествосын тұтастай
сәулелендіріп , жасыл өріске айналдырып ... ... ... ... ... ... таңдамаған ,
азды – көпті ... ... ... ... ... емес .Ал ... ... Ғалиға хатына жазған жауабында Орманов ... ... бір ... отты , өткір Қасымның дәл
өзінше ... ... ... .Қысқасы , ... ... ... ... ... әсер ... қаламдасқан сіңген көріну әсер де көп ... ... .Бұл – ... міні емес , ... ... беті ... ... ... Хамит Ерғалиевтің өзі де
Ғалиға арналған өлеңінде
Ақша қар ... ... ... жатса да ,
Жырыңдай жазған жасыңнан
Жарқырай берші , жақсы аға ,-
деп ... ... , ... ... ... жұмсару» мен «екпіндемеуді» бекер ... ... . ... – Ғали ... барлық басқа ақындардан
бөлекше көрсететін , ... ... ... . ... мен ... мен нөсер табиғаттың сирек құбылыстары ғана .Негізінен , туған
табиғатымыз да ойлы , ... , ... - ... пішінде болса ,
Ғали ... де ... сол ... ... ... ... ... лирикасына тән , көп жағдайда оның ... ... тағы бір ...... юмор .Өмірде де аса
биязы ақынның ... ... ... , ...... ... ... .Курортқа кеткен жұбайына әзіл- хаты ... ... ма екен бір қу ... ... ... ... жолдар ауыз – екі орамдылығымен ойға ... ... ... ... ... ... ... үн қосу, оны халыққа ...... ... ... ... ... биік борыштарға да соншалықты саналы
түрде ... еді ... ... ақындарымыз қаулыдан қаулыны
ғана, шешімнен шешімді ғана ... , ... ... ... ... ол ... адам жанына әсер етер нұрлы тасқынына
жаңа ... ... ... . ... соң , ... биік ... арналған өлеңдерінен де жақын жолдасына ,
бауыр – досына ... ... ... ... ... тұрушы
еді. Даурықпа айқай , әсірелей көтермелеу ... ... ... алыс ... адам ... – жақсы жыр жазуды өмір бойы ... ... де сол ... ... кеткен ақын .
Жақсы жыр жазу ... оның ... ... ... ... жоқ .Аурумен арпалысып жатқанда да ... ...... ғана ... ... ... мені алты ай ... арыстанша аузын қан ғып .
Алдырмас аужайымды ... соң ... бет ... ... ... ... ең күштісі - өлең менің ,
Денемнің сездірмейді ол ... ... жыр , ... жыр жаза ... ,
Тынысым кеңейеді дереу менің .
Тумақ болғанда , - өлмек те- ... ... ... ... . ... төлем тұсы таянғанын аңдағанда да Ғали ақын ... , морт ... , ... шымырлап батқан асыл ... ... ... ... бұл ... ... ... ,
Сөзім қалса соңғыға – сол көмегім .
Жылы тисе жырларым , сезер әркім
Жер ... ... ... ... ... көңілге жаққан шамдай ,
Ойлар мені ел – ... еске ... ... көп ... ... .
Жолаушылап бір жаққа кеткен жандай .
Ғали « Халық – ... ... ... аяқтаған жоқ .
Бірақ ... ... ... ... яғни халықтың қаһармандығы
туралы, оның ... ... тас – ... ... ... ақынның соғыс ... ... да ... ... , ... де ... балладаларында мол қамтылып жырланды .
Ақынның соғыс ... ... сан ... ... ең өзектілерінің бірі – Отан ... ... . Осы ... ... ... ... ант» , ... жер» , «Отан» ... ... елге , ... ... ... ... өзінің көңіл - күйлері , ... ... ... ... ... өзге кімге ?
Өзіңмен нені ... ... ... ... ... ... ... бұлты төнген күнде !
Көзімде ... бір ... ... ... мәуе , ... ... .
Ұялап толып тұрған секілді еді
Махаббат бақыт , ... жер ... ... енді бір сала ... « ... , «Емен» ,
«Гүл» ақын Отан ... ... ... ... ... ... – образ арқылы танытады . Бұл ... да ... ... астан – ... ... ... , бірақ сұрапыл дүрбелеңге ... ... ... , ... тұра ... алып ... жанды
бейнесін сездіреді .Өшпес өмірдің ... - лебі ... ... , ... ... ... ... өлімдей
Жалын бәрін жалмапты .
Жаңғыратын өмірдей
Гүл ... ... ... ... ... ... өлеңдерінде
майдан көріністері , ... ұрыс ... ... ... . Ақын ... адам ... ... мен ...... де , ... ... ... да , жеңіс қуанышын да ... ... ... сыр – ... , жан ... ... береді .
Жалпы алғанда , ... ... ... ... ... мен , адам ... ... мұңға
батыратын , біресе ширықтырып сергітетін ... ... ... ... ... табыстыратын да – ... ... ... ... ... құлақ ... ... ... ... ... да анық байқатты . ... бұл ... ... тақырыптары – кеңес адамдарының
жасампаздық ... мен ... ... жолындағы
күресі , халықтар ... ... ... «Днепр оттары» , «
Бетпақ дала ... , ...... , ... жыры» ,
«Асқанға – тосқан» және басқа да ... ... ... ... ... соңғы ... ... жан ... ... , әр ... ... баса назар аударып жүр .Оны ... ... ... ... ... әсері ... ... ... ... қасиет , әсітесе , мол . ... ... ... ... тұрмысының шынайы ... де ... ... алып , ... қызықтыратын ... ... де , ... жылы ... мен ... ... ... адамның әр алуан ... ... мен ... ... да – бәрі де бар . ... ... – қайта оқығың келеді .Өйткені , ... бұл ... ... ... сілтесінен
танбаған , қайта ол өз ... соны бір ... ... ... ... жайында сөз болса ... аты ... ... . Бұл ... да ... қазақ кеңес ... ... ... , оны ... бояу – ... молықтыруда ... ... . ... ... ... жұртшылығы
оны күйлі де ... ... ... ... деп ... . Ғалидың ақындық қуаты ... ... , ... ғана емес . ... ... тұнық ойларын « тас ... ... де ... өлең ... құя ... . Оның
тілі ... бай , әрі ойлы да ... . Ол ... ... да ...... еркін жазады .
Ғалидың майда ... шешн де ... ... М. ... аса ... ... , « Мәлік
Ғабдуллинге жауап хат» ... ... : « Тіл ... ... қарбытып алып отыратын , анық ... ... бар екі ... ... атар ... ... мен ... - деп жазды.
Қазақ ... ... ... ... Абайдан көп ... , оның ... ... ... бірі – Ғали . ... үйренуі оның ... тән ... ... ... ... етті . Бір ғана ... өмір - жас қызық
Балы тмаған тал ... ... ... жез ... ... Абай поэзиясының лебі есіп , ... . ... тұра Ғали ... ... даусын
жоғалтпайды . Ғали Орманов ... ... ... ... ... ... жүр . Шығыс поэзиясынан және
орыстың ... ... ол ... ... ... ... үлес ... қосылды .
Жамбыл және Ғали ... ... ... жүз жыл ... ... ... , ... құрбылары ... . ... жете беру оңай болы па, ... ақынның ой , ... ... ... аз
емес – ті . ... бір , ... бір ... ... – ақ ұлы ... жас ... , ... еді . Біз ... ... , ... ... .Жыр ... , тіл ... ... ашса сөз ... ... . Өзі ... , нөсерлете , құйылып айтылатын толғау , ... ... ... дастандары қанша еді . ... , ... ... отты ... ... оның
аузын ұшып , ... ... , ... ... .
Ол айтатын шешен ... , ... , ... , ... де таусылмастай кен еді . ... ... , ... ... де . Ал сол ... мол ақын ,
кең ... , ... ... ақындардың өлең ... , ... ... ... елдердің дана
ақын ... ... да біз ... ... Өзге ел ... қазақша ... ... ... ... ... ... кем – де
кем . ... біз ... көзі де , ... ... . Сол ... ... Жамбыл қарттың
ең ... ... жасы ... ... , өзі ... ... бастаған Ғали Орманов ... ... ... әзиз ... басшылық - ... қоса ... . Көп жыл ... ... да , ... да айналған жас досын ... ... ... . Ол ... да ... , ауырып сыздаса мұң – ... да ... ... сақ , әрі жас ... ... ... алмай , көңілін ... , оны ... ... мәні бар ... тақырыптарға жырлата беру
де оңай емес – ті . ... ... ... « Жәке , ... ... ол ... ... ... ... ... келтірмей , үлкен кеудесіне
толғақ ... , ... ... ... ... ашпайтын
, есітпеген , ұқпаған аңқау ... қоя ... . Ал ... ... ақын ... қарт ... жүрек қылын
шерте ... . Оған ... салү үшін ең ... ғ
еріксіз тебіренуге ақылды ... ... , ... соң
бірте – біртелеп жыр жолына жетектеп ... . Міне ... кәрі ... ... ... да , қос ... ... да қосылатын . Ал Ғали ... ... ... жырларды қағазға ... . ... ... ... ... ... ... көбін ... ... ... ... ... , ... рет ... басылған Жамбыл
жырларының белгілері ғана . Ал әлі ... ... ... ... ... ... жатқандары қаншама .
Олары ... ... , ... ... , күнделік тіршіліктің
қат – ... ... , ... ұсақ түйектеріне
байланысты ... ... ... , ... ... , ... нақыл сөздері . Ғали ақын Жәкеңнің ... да ... ... ... тиі . Ұлы ... ... , мінезін , әдет - әдебін жұртшылыққа молырақ ... ... ... ... аша ... ... де, әсіресе
Ғали ... көп ... ... . ... ... , ... адым қойған Ғали бұл ... да ... ... , аса ... ... , ... ... жоқ .
Сенімді ұлындай ... ... ... көретін . «Әзілің ... ... ... дейді
халық . Сонды0тан да оңаша ... , іші ... ... ... балаша ойнайтын . Әншейінде салмақты , ... ... ... көрсететін қарт ... ... ... жан ... ... . ... ... табысатын
«Кекілік ұшып дүр ... ... дір етті ... бір ... ,
Оқтың бәрін тауысқан;
Ұялғанын байқамын
Бәсең ... ... ... ... кіп – ... әзіл ... ... жатыр , қаншалық ... ... ... . ... әр ... ... білетін ... , ... ... ... де ... ... . ... бірін ата алмай , жалғыз ... ... ... әзілін арнаған . ... жиі ... ... , тең ... ... ғана ... ... ... , жырларды төгіп – ... да :
- Енді не ... ... сұраңдар ,- дейтін .
Ғали ұлы ... бұл ... де ... . ... ... ... өткізетін , жасығаннан ... , ... ... , желілі ... ... ... ... ... ... ... қайта оқып
беретін , сонда адал ... әділ , ақ ... ... қарт ... ... ... . Бұл Жәкеңнің
баласындай ... ... да , ... да ... ... .
- ... мылжыңсың , біздің Ғали ... ... ... ... ... ... ,- деді бір күні ... . Мұнысы да дәл ... , Ғали ... ... ... ... еді .
Қағыспай , сөз жарыстырмай отырмау халық ... ... . ... , ... ... ... « осыдан
өнер табылады – ау» ... ... ... ... ,
реті келсе шамдандырмай қалған емес . ... ... ... кететін Ғали қабілетін ... ... ... , бойы ... кезінде Ғалимен де ... , ... ... тарпа бас салып , ... ... ... мен ... ... ... ... да ... ... сан рет ... ... . ... көп сынайды . ... ... . Оның көбі ... жал , ... ... айтылады
.Жортып бара жатып , желіп кле ... ... . ... ... ... , ... ... .
Әйтсе де , ... ... жыр атты ... ... ... кәрі мен ... аз ғана ... құралған Жәкеңнің Ғалиды ... ... ... ... дәлелдейді .
« Саған айтар қалжың бар ,
Қатшым едің ... ... ... , ... ... :
« ... ... бұтадай
Бойың қысқа мыртиған
Қара ... ... ... ... ... ... шамдандыра соқтығады . ... ... ... . ... да ... ежелден
Екейдегі қайқыр шал ... ... ... , өткір жауабын шұбырта ... ... ... әрі сүю , әрі ... үшін ... елдің
ақындық мәдениетін терең ... , ... сүйе ... . Ғали мен Жамбыл достығының себебі де ... . ... ... , жармай еліне ... үшін сол ... ... ... тең көрген Ғали ... ... , ... сүйді . Ақындар атасына ... ... ... ... ... ... ... деп
таныды .Бұ да ... , ... ... ... ... Жамбыл ... ... . ... де
аяулымызды ... ... . Тағы да ... ... туралы ... ... ... . ... ... , ... ... Болып ең сен де ... , ... ... ... дала ... ... ... – құйып жөнелсең де ... ... ... ... ... ... ... өзің ,
Сөйлеп тұр , бірақ ... ... ... ,
Күн шалып қанаттарын шалқиды жыр ... ... ... ... .
Алдыңда әсем өлең ... есіп ... ... ашып ... ұясында ұрпақтарың ,
Өзіңе ... үнін ... ... біз де ... күмбезіңе ,
Құрметтеп ... ... ... ... ... сұлу ... ,
Жарқылдап қарап ... күн ... ... Ғали , бұл ... ең ... екі
ақынның үлкен достығының ... ... ... өзі де ... ... ... он ... ... ... ... көрінетін Ғали , ... ... әке ... ... оны ... бір ... деп ... ... шашы ... , ... ... әжім
түспейді . Тек ... жаны ... , ... . ... ... ... ... , әділдігін ғана ... Мен ... ... , Жамбылдай ... ... ... - жүлде ... ... ... ... бірі . Оның төрт - бес ... талай дүние сиып ... , ... де одан жас ... ... мол . ... жылы ... Ақын ... ... ... ... ой ... ... былай ... ... , ... , ... ... ,
Нелер тарттың бүгінгі мен ... ... ... ... ... деп ... ... кешіріңдер ... бе ... Жоқ – жоқ ... оған аяқ ... жолықсын - қиынсынып ... ... ... жыр ... ... ғана өмір сүре ... ... , бұл - ... айта ... емес . ... ... да ... жүрек ... сыры мен шыны бар ... ақын ... ... ... , ақ ... бурыл ... ... ... . Осындай
мерекелі күні ғана ... ... ... ... , ... көп ... . ... шалған
бурыл жырыңызға әсте ... ... ... , байыздап ... ... ... ақын сол ... , өзін ... ... ... бірге сезінеді . Айырылысар
шақтың ... ... де ... ... ... жер ... ... басқан ,
Кетермін ... ... ... ... ... үнсіз ... ... дала ... тау , ... ... ?
Иә , қадірлы ақын , кең ... ... , ... тау бәрі де ... ... ... . Кең ... түсті , кеңейе түсті ... жолы ... ... ... ... ауданында өткізіп , ... ... ... есімде әлі жүр ... Сара ... ... ... ... Анау ... қоңыр жон ... екі ... ... ұшырасатын ... . ... бар сыр – ... ... , ... – біріміз жанжүрегімізді ... жон осы ...- деп едің ... кең ... , сол ... жондарды
жайлаған ... ... , ... жырларың ... . Том – том ... ... ... ... де , ... де ақын - ... аға – іні ... да ... ... ... емес , ... тірі . ... ... еркелете тиетеін , біреуді ... ... ... ... өлім жоқ . Оны ... білетінсің .
Қалса өлеңім ... ... ... мені ел – ... еске ... көп ... ... ,
Жолаушылап бір жаққа ... ... ... жай ... ... да .
Бәріміз бас ... ... ... ... толқын – ағалар ,
Кейінгі ...... ... келінер ,
Баяғыдай ... ... ұлы ... Абай ... ... дау ... емес ... ... ... ... бар ... те ... , келе де ... . ... ... ұлы қуаныш осы ғой , Ғали ... ана ... ... ... .
Ана ! Бұлсөз жер бетіндегі әр елде бар . ... ... , ... де ұлы сөз . ... ... соны ... ... . Оны ... ... шал да , ... ... ... ... ... ... ... те ... . ... ... үйден де , ... да осы сөз ... ... ... ... ... әр ... анасын
жадында сақтайды , ақын ... мен ... , ... оның ... мәңгі қалдырады .
Мүсінші оны ... ... . Ана – ... ... бүкіл дүние ... ... ... ... ол ... немесе
елеусіз болсын, ... ол ... ... , ... ... ... бәрібір сүйеді , ана ... бұл ... ұлым ... ... да ... ,
қастерлі бір – ақ ұғым . Ана одан ... ... ... оны ... ... , оған ... , өз ... де ... ... . ... бірге ... , ... ... ... – бәрінде де , барлық істе де ол ... . Ана ... ... ... еді . ... ... ... .
Ғали Ормановтың ... ... ... , кең тынысты . Тақырыптары ... . Ол тек бір ғана ... емес ...... ... , қоршаған ортаны , болған ... ... ... нәрсені ... ... , ... ... жаза ... , ... ... ... ... ... өлеңі ... ... алып ... ... . Ғали ... ... ... оқи ... ... , ... көк ... түседі . Ол әр қилы ... ... ... ана ... ашуға ... ... ... .Атап ... ... ... ( 1930) , ... ( Ана жыры ) ... «Ана толғауы» ( 1934), «Ана ... ... ... «Ана қарызы» , «Ана ... ... тағы да ... өлеңдері көп . ... ана ... әр ... ... жан екенін ... ... ... Ана ... ... ... :
« ... жас бөбегін
Ертелі – кеш көрем ана ... – еміс өмір ... одан ... ... ... ... ана ... өмір ... ... кетеді . Ол баласының ... ... ... беруші , ... адам . ... ... ... ... ... да , ... жылы табы ... ... . ... ... бабын тауып , ... ... , ... күліп
жас баламен жас ... ... ... . ... ... ... , ермек етеді . ... ... , ... қылығына мәз – ... ... ... ... :
« ... ... ... әлдеқалай ,
Аңызын ... ... ем жай ... ... сол әңгіме ,
Ойымда ... ... ... ... екн ... сыры ... ... майдандағы ... Хат ... ... , ... , ... ,
Жорықта депті көп ел ... , ... ары ... ... табады . Яғни
бұл ... ... ... ... ... ... айтылады . Өлеңде баласының ... де , ... да , ... да ... , ... ... ... ана ... ... ... ... ... аман – есендігін, ... ... , ... ... , елі үшін , ... ... ... , ... ... ... . ... ... ... ... сыймай , ... , ... ... ... ... да ана ... өлеңінің бірі - ... . Бұл ... ... ... басып , мәпелеп
, ... ... ... анасының ...... ... – бейнесі жөнінде сөз ... . ... ... ... ұмытпай ақ ... ... ... ... ... ... ашуы атты өлеңінде
:
Сүйреп ... күн ... ... ... мен құлақ қып ... ... ... ... ,
Шылқыған көріп ... ... ... ... ана ... ... қолыңды ...
Ашуы оның сол ғана ... ... ... қыс ... мәз ... ... , ... теуіп , қызықты ойын ойнап ... ... су ... келген ... ... ... ... ... Ормановтың ... ... ... – «Ана толғауы» ... . ... ... ... , әлди – әлди ... , түн ұйқысын төрт бөліп
ұйықтатқан асыл да ... жан ... ... ... ... ай ... ... , құдайдың ... ... ... , ... ... ескертеді .
«Ана ... ... ... ... анасының ... ... ... . ... баласының ... , ... ... , ... алып , ... ... қалайды . ... да , ... , ... , ... , ойлы ... , ... қырлы , бір ... ... ... ... ... көруге болады :
Сабырлы , ойлы , саналы ,
Табанды ... бұл ... ... соны ... ... аспап білгіш ерді – еңбек !
Ендеше сені ... ... ... ... .
«Тұңғышым» (Ана жыры ) ... ... де ... ... ... өлеңдерге аса ... ... ... ... ... ... ... ,
Өрледің өстің жөн біле ... ойың , ... ап ... боп ... ... ... қатар ... ат ... ... ... ... мұндай бар ма бақ ?!
Анаңда енді жоқ ... ... ... ... ... ақынымыздың Жомарт ана ... ... жан ... ... бала ... ... .Мысалыға мұны мына үзіндіден ... ... ... - тас емен ... ... ... ... тап ... ма екн ... ... ... ... ана ... ... өте көп екнін ... , ... . Яғни , ... ... ... көп ... ... , бар - - күш
- жігерін төгіп, ... ... ... ... ... ... жан ... , ... үшін не ... ... ... ... жан екенін , ... ... ... айтып , бейнесін ... . ... тілі , ... ... , ... ... -
тіл жетпес бір ... ... емес пе ... айналып –
толғануы ... ... ... . Ол - ... , сүйкімді де
ұлы сөз . Біз ... ... - ақ ... ең ... , ... , ... , ұстазың бар . Ол ... анаң ... ... ... ... , ... іздейтінің де
ана . Ана ... ең ... асыл жан Ана ... ... ... десе ... жүрек , сезбейтін ... ... емес .Ана ... өмір береді , ... ... ... . ... анасы баласы ... , ... ... ... шығады . Ер ... ... ... бала – халық ... . ... - ... ... бала ... ... , үмітін ... . ... ... үмітін , ананың ақ ... ... бірі , ... ... – Ғали ... ... ... . « Шәуілдір» поэмасы .
«Шәуілдір» поэмасы 1932 жылы ... ... ... ... жайында айтылған . ... ... ... . Ең бірінші бөлімі - « ... ... . Бұл ... ... оқып , ... ... ,
бар білім - ... ... ... ... ... . ... бітіріп , майданға аттанып ...... ... ... деп баяндалады. Қаладан
отарбамен ... , сай – ... , құла құм , шөл ... ... . ... ... , гүлденген ауылды
көрдік , 15 ... ... ... ... ... ... атты бөлімінде ... ... , ... ... білмек болиақшы ... . ... ... ... , бір ... бас , бір ... қол
шығарып еңбек ... екн . ... ... ... жаңадан ... ... , ... еніп ... сөз ... ... ... ... – шұқ дауыс немене ?
- Ұсталар ғой ... ... соны ... ... ... ,
Отқа салып темірін ,
- Кәне басшы деп еді ... ... қала ... бәрі тынбай еңбек етіп ... ... күн ... жөнінде айтылады .Қалада
ұсталар өте көп – ақ екен . ... ... ... қала ...... өсіп келеді .
Кейінгі бір ...... ... деп аталады
.Өлеңде ... ... ... ... ... .
-Мынау мектеп мекені ,
Мәдениет ... ... , ... ... ... .
Ұлы , қызы қосыла
Бәрі оқиды ... , ... ... алып ... оқушылар жайында,
оларға сабақ ... ... ... ... ... ... , біліи – теңіз . ... ...... . ... бар ...... , ... үйретеді , оң мен
солын , ... мен ... ... ... ... , ... , сонымен қоса , ... , ... ... ... ... ,
Дерт – науқасты азайтқан .
Аурухана , дәрігер ... ... дін – ылас ... , ... , құшынаш
Құрыпты шын ... ... ... , ... да ... ... жатқызады.
Көіп жүрген заманда ... ... ... ... ... ...... , сай – саланы , жазық
даланы ... , ... ... ... ... Бұл жағдайды мына ... ... ... ... ... , өткені ,
Ол азапты - өткелі .
Өткен талай ... жұрт , ... жан ... көп ... ... , теуіп бек пен бай ... көз ... ... ел осы ... ,
- ... ... ?
- Не күйде ?
Десең айтып берем мен .
Кейінгі ... «Бай ... еді» , ... ... ... , «Мазақ», «Жылан жұты» , «Бақталас» , ... ... ... ... ... , «Ақ қар – көк ... ... қол қойдық» , ... ... , ... ... ,
«Арыстанмен алыстық» , «Астаң – ... , ... , ... , «Мәскеу – ... ... ... ... .
Шәуілдір поэмасы өте ... ... ... бір – ... ... , ... , бірінің ойын
, екінші ой ... ... .Аса ... ... ... ... ... жеңіл , ... ... тез ... ... . ... ... ұйқаспен жазылған .
Жоспары
Кіріспе бөлім.
Ғали ... ... ... ... ... ... ... .
Ә) Жамбыл және Ғали .
Б) Ақынның ана ... ... ... ... ... ... ... бөлім .
Пайдаланылған әдебиеттер :
1. Орманов Ғ . ... төрт ... . ... ... Ә. Өмір және ... . А.,1960
3. Нұрқатов А. Идея және ... . ... ... Б. ... ... . А., ... М.Ж.Көпеев Қ.П Қазақ лирикасындағы ... ... . ... , 1999

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғали Орманов22 бет
Ғали Ормановтың 1941-1945-жылдардағы көпшілік шығармалары12 бет
Ғали ормановтың табиғат жайлы өлеңдеріне әдеби талдау3 бет
Ғали Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау7 бет
Хамза Ықсанұлы Есенжанов13 бет
Ғ.Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау8 бет
Өндірістік қалдықтардан галийді алу жолдары57 бет
“Ғалияда” оқыған қазақтар9 бет
1930-40 жылдардағы ана тіліндегі математика оқулықтары және олардың ерекшеліктері64 бет
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь