Екінші деңгейдегі банктердің құқықтық жағдайы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.5
І Тарау. Екінші деңгейдегі банктердің құқықтық жағдайы
І.1. Екінші деңгейдегі банктердің қызметінің құқықтық негіздері ... 6.22
ІІ.Тарау. Коммерциялық банктердің қызметін құқықтық реттеу
ІІ.1. Екінші деңгейлі банк жүйесін құрудың мәні және банк қызметін ұйымдастырушы принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23.36
ІІ.2. Банк активтерінің сипаты және оның жіктелуі ... ... ... ... 36.51
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52.53
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ...54.55
Қазақстан Республикасындағы банкілік жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету банкілік қызметті құқықтық реттеумен байланысты болып табылады. Мемлекетіміздің банк жүйесі соңғы жылдарда дүние жүзілік дамыған мемлекеттердің банк жүйелерінің деңгейіне көтерілді. Одақ кезінде республикамыздағы банктер орталық банктердің филиалдары ретінде қызмет атқарған болатын. Банктердің өз бетінше банкілік операцияларды іс жүзіне асыруы орталық банкпен реттелінетін. Нарық жағдайына көшуге байланысты республикамызда екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасты. Бүгінгі таңда республикамызда 32 екінші деңгейдегі банктер қызмет етуде, олар мемлекеттік, мемлекет аралық қалғандары коммерциялық банктер болып табылады.
Қазіргі өтпелі кезеңде Қазақстан Республикасының экономикасына, соның ішінде банктік қызметтерге мемлекеттік ықпал ету механизмінің теориялық және практикалық проблемеларының маңыздылығы күн саынап өсе түсуде. Банк жүйесінің барлық деңгейлеріндегі банктердің қызметін мемлекеттік реттеу механизмінің тиімді қолданылуы осы жүйенің және ел экономикасының дамуына өзіндік үлесісн қосатыны мәлім.
Қазақстанның Республикасындағы Даму Банкі-акционерлік қоғам болып табылады, оның жалғыз акционері ұлттық басқару компаниясы болып табылады және ұлттық даму институтынан тұрады. Қазақстанның Даму Банкі мемлекеттік инвестициялық қызметті жетілдіруге және оның тиімділігін арттыруға, өндірістік инфрақұрылым мен өндеуші өнеркәсіпті дамытуға және экономикасын сыртқы және ішкі инвестицияларды таратуға жәрдемдесуге атсалысады. Қазақстанның Даму Банкі Қазақстан Республикасының тиісті заң актілері мен заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілердің негізінде Қазақстан Республикасы аумағында және одан тыс жерлерде жүзеге асырылатын мемлекеттік инвестициялық қызмет пен Қазақстан Республикасының резиденттерінің экспорттық операцияларын кредиттеу қаржыландыру мақсатында акционерлік қоғам нысанында құрылған.
Нарық жағдайындағы банктердің қызметін мемлекеттік реттеу мемлекеттік бсқарудың басты функциясы болып табылады. Осындай мемлекеттік ықпал ету-реттеудің негізгі мән-жайына әдетте банктердің қызметін ұйымдачстыруға қажетті жалпы қағидалар мен жағдайларды белгілеу және қамтамасыз ету арқылы олардың өз коммерциялық операцияларын адал бәсекелестік тұрғысынан жүзеге асырылуларына мүмкіндік жасау, сондай-ақ өтпелі кезең талаптары мен өзгерістеріне орай банктік ортадаңы жүріп-тұру қағидаларын түзетіп отыру жатады.
Банктердің іс жүзіне асыратын операцияларының тұрақты түрде іс жүзіне асыру үшін құқықтық тұрғыдан барлық жағдай жасалыну керек. Қазақстан Республикасының банк жүйесінің және банкілік қызметтің тұрақты жұмыс істеп дамуына ел басымыздың қосқан үлесі өте зор. Банктердің қызметі ашықтықтың айтулы өнегесі болуға тиіс. Ең алдымен, мұның меншік құрылымы мен аффириленген тұлғалар туралы мәліметтерге қатысы бар.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Алматы: Жеті Жарғы, 2007. – 176 б.
2. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтің 2008 жылғы Қазақстан халқына арналған жолдауы. 7ақпан, 2008ж., Егемен Қазақстан газеті.
3. Монтескье Ш. Заңдар рухы туралы /Ауд. А. Құлсариева. - Алматы: Үш Қиян, 2005. - 784 б.
4. Поппер Карл Раймунд. Ашық қоғам және оның жаулары. Платонның сиқырлы тартымдылығы. - Алматы: Үш Қиян, 2006. - 504 б.
5. Аубакиров Я.А., Бахаров В.А., Хамитов Н.Н., Ютши В.М. Словарь банковских и финансово - экономических терминов. – Алматы: Жеті жарғы, 1999. - 712 с.
6. Благодатин А.А., Лозовский Л.Ш., Райзберг Б.А. Финансовый словарь. - М., 2002. - 378 с.
7. Эриашвили Н.Д. Банковское право. - М., 2000. - 471 с.
8. Основы международных валютно - финансовых и кредитных отношений: Учебник / Под ред. В.В. Крунова. - М.: ИНФРА, 1998. - 432 с.
9. Олейник О.М. Основы банковского права. - М., 1997. - 424 с.
10. Найманбаева С.С. Финансовое право. – Алматы: Дәнекер, 2004.- 526 с.
11. 1 Алексеева Д.Г., Пыхтин С.В., Хоменко Е.Г. Банковское право. - М., 2003. - 480 с.
12. Назарбаев Н.Ә. Сындарлы он жыл. – Алматы: Атамұра, 2003. - 240 б.
13. Мухитдинов Н.Б. Состояние и тенденции развития теории финансового законодательства и финансового права // Вестник КазНУ.Серия юридическая. - 2004. - №5 (33). - С. 5 - 19.
14. Банковское дело. Учебник / Под ред. О.И. Лаврушина. - М.: Финансы и статистика, 1998. - 576 с.
15. Финансовое и банковское право / Под ред. О.М. Горбунова. - М., 1997. - 277 с.
16. Банковское дело / Под ред. О.И. Лаврушина. - М., 1992. - 428 с.
17. Братко А.Г. Банковское право. Теория и практика. - М., 2000. – 320 с.
18. Найманбаев С. М. Мемлекеттік басқару: маңызы, ерекшеліктері. // Ақиқат. - 2000. - №5. - 44 - 47 бб.
19. Пессель М.А. Проблема разделения власти и банковская система // Деньги и кредит. - 2000. - №1. - С. 64 - 68.
20. Саниев М.С. Банковская система в условиях рыночной экономики. – Алматы, 1998. - 322 с.
21. Тосунян Г.А., Викулин А.Ю., Экмалян А.М. Банковское право РФ. (Общая часть). - М., 1999. - 448 с.
22. Давыдова Л., Райманов Д. Банковское право Республики Казахстан. – Алматы: Жеті жарғы, 2000. - 352 с.
23. Ефимова Л.Г. Банковское право. - М.: Наука, 1994. - 360 с.
24. Банковское дело /Под ред. Г.С. Сейткасимова. - Алматы, 1998. - 576 с.
25. Тасыбаева А.С. Банкілік құқық. – Алматы: Жеті жарғы, 1999. - 195 б.
26. Искакова З.Д. Задачи финансово-кредитной системы Казахстана в обеспечении роста внутренних финансовых ресурсов // Банки Казахстана - 2004. - №8. – С. 10 - 15.

Нормативтік актілер тізімі:

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.- Алматы, 1995ж, өзгерістер мен толықтырулар 21. 05. 2007ж.,Алматы, 2008ж.
2. Қазақстанның Даму Банкі туралы. 2001ж. 25 сәуірдегі №178-ІІ Қазақстан Республикасының Заңы (2004.20.12 №13-ІІІ ҚР Заңдарымен енгізілген өзгерістермен) // СД Қазақстанның заңнама базасы: анықтама жүйесі “Юрист”. Компания ЮрИнфо 2001. - 2007.
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы 1995 ж. 30 наурыздағы №2155 Қазақстан Республикасының Заңы (2004.20.12. ҚР заңдарымен енгізілген өзгерістерімен) // СД Қазақстанның заңнама базасы: анықтама жүйесі “Юрист”. Компания Юр Инфо. -2007
4. Қазақстан Республикасы. Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы 1995ж. 31 тамыздағы №2444 Заңы (2004 ж. 13 желтоқсанға берілген өзгерістермен) //СД Қазақстанның заңнама базасы: анықтама жүйесі “Юрист”. Компания ЮрИнфо 2001-2007.
5. Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы 2003жылғы 4 шілдедегі №474-ІІ Қазақстан Республикасының Заңы (11.06.04ж. №562-ІІ;07.07.04ж. №577-ІІ ҚР Заңдарымен енгізілген өзгерістерімен) Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі агенттігі туралы ереже. //СД Қазақстанның заңнама базасы: анықтама жүйесі “Юрист”. Компания ЮрИнфо 2001-2007.
        
        Жоспары:
Кіріспе ____________________________________________________ 4-5
І Тарау. Екінші деңгейдегі банктердің құқықтық жағдайы
І.1. Екінші деңгейдегі банктердің қызметінің құқықтық негіздері____ ... ... ... қызметін құқықтық реттеу
ІІ.1. Екінші деңгейлі банк жүйесін ... мәні және банк ... ... Банк ... ... және оның ... ... әдебиеттер тізімі_______________________________54-55
Реферат
Менің бітіру жұмысымның тақырыбы “Екінші деңгейдегі банктердің
құқықтық жағдайы” деп аталады. Бітіру ... 55 ... ... ... екі тараудан тұрады және кіріспе мен қорытынды бөлімдерінен
тұрады. Әр тарау жеке – жеке ... бар ... ... ... ... ... ... құқықтық мәртебесі
қарастырылған. Ал, екінші тарау коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... мен нормативтік
құқықтық актілер тізімін құрайды.
Бітіру ... ... ... ... және өзге ... ... ... жазылған.
Сонымен қатар, бітіру жұмысын жазуға ғылыми әдебиеттер және ... ... ... ... ... құқықтық актілер
пайдаланылған.
Бітіру жұмысында көп кездесетін негізгі сөздер: банк, нарық, жүйе,
қаржы, қаражат,бақылау,басқару,қадағалау, экономика және ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету банкілік қызметті ... ... ... болып табылады.
Мемлекетіміздің банк жүйесі соңғы жылдарда ... ... ... банк ... деңгейіне көтерілді. Одақ кезінде
республикамыздағы банктер ... ... ... ... қызмет
атқарған болатын. Банктердің өз бетінше банкілік операцияларды іс жүзіне
асыруы орталық банкпен реттелінетін. ... ... ... ... екі ... банк ... ... Бүгінгі таңда
республикамызда 32 ... ... ... ... ... ... мемлекет аралық қалғандары коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... соның
ішінде банктік қызметтерге мемлекеттік ... ету ... ... ... ... маңыздылығы күн саынап өсе түсуде. ... ... ... банктердің қызметін мемлекеттік реттеу
механизмінің тиімді қолданылуы осы ... және ел ... ... ... қосатыны мәлім.
Қазақстанның Республикасындағы Даму Банкі-акционерлік ... ... оның ... акционері ұлттық басқару компаниясы болып табылады
және ұлттық даму институтынан тұрады. Қазақстанның Даму Банкі ... ... ... және оның ... ... ... мен ... өнеркәсіпті дамытуға және экономикасын
сыртқы және ішкі ... ... ... ... Даму ... Қазақстан Республикасының тиісті заң актілері мен
заңға тәуелді нормативтік ... ... ... ... аумағында және одан тыс жерлерде жүзеге асырылатын мемлекеттік
инвестициялық ... пен ... ... ... ... ... ... мақсатында акционерлік
қоғам нысанында құрылған.
Нарық жағдайындағы банктердің қызметін мемлекеттік реттеу мемлекеттік
бсқарудың басты функциясы ... ... ... мемлекеттік ықпал ету-
реттеудің негізгі ... ... ... ... ұйымдачстыруға
қажетті жалпы қағидалар мен жағдайларды белгілеу және қамтамасыз ету ... өз ... ... адал ... ... ... ... жасау, сондай-ақ өтпелі кезең талаптары мен
өзгерістеріне орай банктік ортадаңы ... ... ... ... іс жүзіне асыратын операцияларының тұрақты түрде іс ... үшін ... ... ... жағдай жасалыну керек. Қазақстан
Республикасының банк жүйесінің және банкілік қызметтің тұрақты жұмыс ... ел ... ... ... өте зор. ... қызметі ашықтықтың
айтулы өнегесі болуға тиіс. Ең ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтерге қатысы бар. Банк ... ... ... бар ... ... уәкілетті органның келісімін
ала отырып, өздерінің ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптарды топтасу негізінде ретке
келтіру қажет. ... ... ... ... ... барғызбау шарт.
Үкімет, Ұлттық банк, Қаржылық бақылау ... ... ... ... ... жүйелі де жедел іс-қимылдар
жасауының ... ... ... ... рыноктардың
Қазақстан экономикасына деген сенімін нығайту керек. Қаржылық бақылау
агенттігі нің ... ... ... нығайту қажет.
Елдің қаржы жүйесінің, әсіресе, банк ... ... және ... ... ... Ұлттық банкпен
және Қаржы министрлігімен бірлесе отырып ... ... ... тиіс.
Мемлекеттік қолдау біржақты бола ... ... ... ... ... бөлігін өз мойындарына алуға тиіс.
Егер банктердің ... ... ... үшін қосымша ресурстар
тартқысы ... ... оған ... ... ... ... мемлекет
қажетті шаралар қабылдауға дайын болуы ... ... ... ... ... банк секторы үшін ... ... ... болуы тиіс. Қаржылық қадағалау агентігінің бұл жұмысты ... ... деп ... ... ... ... банкілік қызметті реттейтін заңдар 1995 жылғы 30
наурыздағы ұлттық Банк ... заң және 1995 ... 31 ... ... ... ... ... заңы бүгінгі таңдағы банк қызметтінің құқықтық
негізі болып табылады. Бітіру жұмысында мен ... ... ... ... ... ... қарастырдым. Нарықтық қатынастың
қалыптасуы жағдайында, ... даму ... ... ролі ... ... Банк сөзі ... ... сөзінен шыққан ол орындық,
айырбастаушы лавкасы деген сөзді білдіреді. Банк бір ... ... ... орталығын білдірсе, екінші жағынан займ ... ... ... қызметті құқықтық ... ... ... ... ... ... ... ата заңымызда
кәсіпкерлік қызмет рұқсат етіледі. Банкілік қызмет кәсіпкерлік ... түрі ... ... Ата ... ... құқық ретінде
конституция, заңдар, нормативтік ... ... және ... шарттар
болып табылады. Банктердің қызметін құқықтық реттеу және қадағалау ... ... ... ... бірі болып табылады. ұлттық Банкі
өз құзіреті шеңберінде банкілік қызметті реттейтін нұсқаулар мен ... ... ... ... орындалуын реттейді және қадағалайды. Ал
ұлттық Банк қызметін ҚР-нң Президенті қадағалайды, ұлттық Банк ... есеп ... ... банк ... ТМД мемлекеттерінің ішінде даму
қарқыны ... ... ... ... ... ... ... банктердің қызметін құқықтық жағдайы.
І.1. Екінші деңгейдегі банктердің қызметінің құқықтық ... ... мәні ... ... ... ... ... көрініс табады. Банк қызметтін – банктің клиент
мүддесі үшін белгілі бір іс-әрекеттерді орындауын ... ... ... банк ... ... ... да бір ... қанағаттандыру
қажеттілігі жатады. Қазіргі кезде негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша
салымдар тарту мен қарыздар беру ... ... өз ... ... осы операциялар бойынша пайыздық айырмадан алады. Бірақ осы екі
қызмет төңірегінде банктік өнімдердің көп ... ... ... шығуы
мүмкін.
Қазіргі кезде әмбебап банктер банк қызметтерінің және қаржылық
өнімдерінің кең ... ... Осы ... ... банктер бәскелестік
артықшылықты жаулап алу және оны мықты түрде ... қалу ... ... ... бірн ... ... ... мамандануға тырысады.
Коммерциялық банктердің желісі ақша ... ... ... ал ... және жеке ... мемлекетте уақытша бос ақша
қаражаттарының болуы және оны ... мен ... ... мерзімдік
қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдалану ақша нарығының экономикалық
негізі болып табылады.
Коммерциялық банктер негізінен өз клиентерінің ... ... ... ... ... есеп ... және ... барлық түрлерімен айналысады.
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау – коммерциялық банктердің
алғашқы ...... ... Бұл ... ... меншікті капиталы
мен тартылған қаражаттардан тұрады. Меншікті капитал – ... ... ... және ажырамас бөлігі, бірақ ол оның ... тек 10%- ын ... ... ... ... мен салыстырғанда
қаржылық ресурстар құрамында меншікті капиталын төменгі деңгейі болуы
мынандай ... ...... банктер қаржылық
нарықтарда қаржы делдалды ретінде басқа ... ... ... ... ... бос ... ... депозит түрінде жинақтайды, осы
жағдайда оларды тиімді ... ... ... ... ... Екіншіден,
депозиттерді мемлекеттік сақтандыру жүйесі болады, бұл салымдарды жаппай
кері алу қәуіптігін төмендетеді. Үшіншіден, банктерге ... ... ... ... ... ... ... активтеріне
қарағанда қондырғы ... ... ... және ... ... ... орындармен салыстырғанда осы барлық міндеттемелер
коммерциялық банктерге ... ... ... ... ... өз міндеттерінжүзеге асыруға және дұрыс қызмет етуіне ... Ең ... ... ... банк қызметін басқару үшін қажет.
Сонымен қатар, офисті, жабдықтарды сатып алу және ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерінде шығындарды төлеу үшін
қажет. Меншікті капитал ... ... ... ... Осы ... капитал маңызды, сөзсіз міндетті қор болып табылады, банктің
тұрақтылығы мен оның жұмысының ... ... ету үшін ... ... оның ролі өте жоғары.
Жоғарыда айтылып өткендей, банктер өздерінің активтік операцияларын
жүзеге асыру үшін ... ... ... жоғары бөлігін
пайдаланады, сондай-ақ банктер өз клиенттерінің уақытша бос ... ... ... ... осы қаражаттардың негізгі бөлігін
депозиттер құрайды. Депозит пен ... ... ... ... ... және ... салымдарының барлығы түсіндіріледі.
Банктердің ақшалай қаражаттарды салымдарға тарту және ... ... ... ... ... ... операциялар деп аталады.
Осылардың негізінде коммерциялық банктердің несиелік ресурстарының негізгі
бөлігі құралады.
Соңғы уақыттарға дейін ... ... ... ... ... жоқ. Банк ... ... олармен жинақталатын несиелік
ресурстардың мөлшерімен өзіндік ерекшелігіне байланысты ... ... ету ... ... ... жоқ ... ... салымдар
мен қарыздық қордың баланстары КСРО Мемлекеттік банкісінің бөлімшелерімен
құрастырылған, ... қор өз ... КСРО ... ... ... ... ... және ол республикалық
кеңселер бойыншанесиелік жоспар негізінде бөлінген, ал ... ... ... ... ... ... ... төменгі
мекемелері пасивтік операциялармен айналыспаған. Осы себептергет байланысты
елде банктердің депозиттік саясаттары ... ... ... ... біз ... ... ... аудара аламыз.
Жеке тұлғалар, іскерлік фирмалар, акционерлік компаниялар, ... ... емес ... ... мекемелер, мемлекеттік
кәсіпорындар, жергілікті билік ... ... ... ынтамен орналастырылады. Бұл бірнеше себептермен ... ... ... ... сенімділігін қамтамасыз етеді,
екіншіден, салымшылар өз салымдарын кез келген уақытта қайтаруды талап ... ... одан ... ... қарыз ала алады, үшіншіден, бұл салымдар
табыс әкеледі.
Депозиттік ... ... ... ... ... ... ... немесе болашақта пайда алу үшін жағдай
жасауға;
- депозиттік операциялар әрекет ету керек;
- банк ... ... ... ... ... ... саясат жүргізілуі керек;
- банк балансының өтімділігін жоғары дәрежеде демеп отыратын
мерзімдік ... ... ... ... ... назар аударылуы ... ... ... беру ... ... ... және ... бойынша өзара байланыс пен сабақтастылықты
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... дамытуға
шаралар қолдану;
Шетелдік банктік тәжірбиеде алып тастау тұрғысынан ... ... ... ... мерзімді және жинақ салымдары ... ... ... ... белгісіз уақытта салымшылардың
ағымдағы, есеп айырысу шоттарында болатын ақшалай қаражаттар, олар банкті
алдын ала ... кез ... ... ... ... ... ... аударылуы мүмкін. Әдетте банк талап еткенге дейінгі салымдар ... ... ... ... ал ... жағдайларда олар бойынша сыйақы мүлдем
төленбейді. Кейбір мемлекеттерде пайыздарыесептеуге заңды тәртіппен ... ... ... ... ... бірінші кезекте ағымдағы есеп
айырысуларды жүзеге ... үшін ... Шот иесі олар ... формаларда
- қолма-қол ақшалармен, чектермен, аударымдармен жүргізе алады. Осындай шот
ашып клиент банкке өзінің төлем операцияларын техникалық ... ... ... ... ... ... ... техникаларды қолданумен
ол біршама азаяды, әйтседе ол банктердің шығындарының маңызды факторы болып
табылады. Клиенттің шоты ... ... ... ... ... ... ... жасалынады. Талап еткенге дейінгі шоттардың
иеленуші клиенттерді ... ... ... есеп ... үшін
толықтай пайдаланбайды, ал бұл банк шығындарын көп немесе аз ... ... ... ... үшін ... ... ... қалады, сондай-ақ ол пайда табу мақсатымен
қарызға ... ... Ол ... ... клиенттері өздерінің ағындағы
шоттарын қаражатарды үнемі алып және оны бірнеше күнен немесе аптадан кейін
қайтадан толтырып ... ... ... Бірақ көптеген
клиенттер өз міндеттемелерін төлеу үшін салымның бүкіл сомасын алмайды. Бұл
экономиканың айналымдық сиппатына негізделеді. Осы ... ... ... ... ... шоттар есебіенен банктер 60, 90, 120 күнге
вексельге немесе нақты несие бере ... ... ... ... ... ... контокорентік
шоттарды орналастыруы мүмкін. Олардың арасынла айырмашылықтар ... шот ... ... ... ... ... ғана алуы немесе
аударуы мүмкін, сондай-ақ ол салымдарын иемдене алады. Ал ... ... ... ... оң ... болу ... Клиент кез келген
уақытта шоттан өз ... алып қана ... ол ... бір ... ... ... Алайда, тәжірбиде бұл ... ... ... ... ... ... ... депозиттік шоттардан несие алуы
мүмкін. Бұл шоттар АҚШ-та трансокациялық немесе чектік шоттар деп ... ... чек ... ... ... ... жоғары өнімділігі, төлем құралы ретінде оларды үздіксіз
пайдалану мүмкіндіктері олардың басты артықшылығы болып табылады, ... ... ... – шот ... ... ... немесе пайыздарды
төлеудің жоқ болуы. Бұл шоттардың ерекшелігі банк ... ... ... ... ең ... резервтерде көбірек сақтауға міндетті
және ол шоттардың ... ... ... үшін банкке комиссия төлейді.
АҚШ-та талап еткенге дейінгі шоттарға пайыздарды коммерциялық банктерге
төлеуге заң бойынша тиым ... ... ... өз ... қалу ... ол бір ... ... деңгейін, шоттарды есеп айыру
үшін пайдалану мүмкіндігін ... ... ал ... ... ... бір ... алуға қамтамасыз етті. Бұл шот – наушот деп ... ... жеке ... ғана ... Бұл ... тұлғаға төлемдер үшін
пайдалануға мүмкін есеп айырысу тратысы ... ... алу ... ... ол ... ... есеп айырысу траталарын беруге болатын
депозиттік шот, ол ... ... ... ... төлемдер түрінде
табыс алуға болады. 1981 жылдан бастап заң арқылы АҚШ-тың бүкіл аймағында
шоттың бұл ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Терминнің өзінен
көрініп тұрғандай, мерзімді салымдар ... бір айда ... ... ... үшін ақшаларды ұзақ мерзімге салудың мәні жоғары
пайыздарды табу болып табылады. Сондай-ақ банк үшін бұл ... ... ол ... ... табу мен қандайда бір қарыз ... ... үшін осы ... ұзақ ... бойы иемдене алады. Мерзімді
салымдар ... ... ... шоттарда орын алатын ағымдағы төлемдер үшін
пайдаланылмайды. Мерзімді салымдар меншікті мерзімді салымдар және кері ... ... бар ... ... ... бөлінеді. Меншікті мерзімді
салымдар шот иелеріне алдын ала белгіленген күні қайтарылады, ол осы күнге
дейін банк ... өз ... ... ... Егер шот иесі ... кері ... онда оны сол күннен кейін ағымдағы шот ... ... ол өз ... кез ... келесі күндерде кері ала
алады.
Ескертуі бар мерзімді депозиттерде салымшының ақшаларды кері ... ... ... банкке алдын ала түсіруі талап етіледі. Әдетте ескерту
мерзімдері – 1 айдан 3-айға дейін, 3 айдан 6-айға ... 6 ... ... және 1 ... ... ... мерзіміне байланыста сәйкес пайыздық
мөлшерлемелер белгіленеді. ... ... ... ала ... бар) ... депозиттер қолданылады.
Депозитердің үшінші түрі – жинақ салымдары. ... ... ... кәдімгі жинақ шоты немесе жинақ кітапшасы бар шот деп ... ... Шот иесі ... ақша салу ... одан кері алу үшін ... ... ... ұсынуы керек. Депозиттердің басқа түрлеріне
қарағанда жоғары пайыздарды төлеуінің жинақ ... ... ... ... ... ... сақтауды ынталандыру үшін пайдаланады.
Халық пен коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... корпорациялар, фирмалар және басқада коммерциялық ұйымдар
үшін шоттың шекті сомасы 150 мың долларға белгіленген.
Халықтың салымдарын тарту мақсатында ... ... ... ұтысқа, силыққа, жастарға мақсатты т.б. Әдетте олар халыққа
қосымша қызметтерді (почталық, ... ... және т.б.) ... ... ... ... ... тұрақты мерзімі болмайды және шот
иесінен ... кері алу ... ... ала ... ... ... ... чектер берілмейді.
Жинақ салымдары АҚШ-та мерзімді салымдардың ең ірі ... ... ... басқа бір түрі – мерзімді депозиттік ... ... Ол ... ... ... ... белгілі бір
мерзімге банкіге қаражаттарды енгізгендігін куәландыратын ақшалай құжат.
Оларды компанияларға, фирмаларға өте бай ... 100 мың ... ... беріледі. Олар екінші ретті нарықта сатылуы және ... өтуі ...... және ... өзінде қалатын, берілмейтін
болады.Ақшаны мерзімнің аяқталуымен, тек сертификаттарды ұсыну арқылы
банктен ... ... ал ... 14 күннен 18 айға дейін болуы мүмкін
Халықтың көбірек бөлігіне 500, 1000 және 25000 ... ... ... 5 ... ... ... ұсақ ... сертификаттары шығарылуы мүмкін.
Коммерциялық банктер өз бастамалары бойынша ... ... ... Бұл ... ... немесе жай міндеттемелер деп
аталады. Оларға банкаралық нарықтан займ алу бағалы ... , ... ... және т. б ... нарықта депозиттер сатылады және сатып алынады. Міндетті
минимуммен салыстырғанда ... ... ... ... бар ... олардың қосымша пайда алуы үшін қысқа мерзімді қарызға ұсынады.
Қайта сатып алумен бағалы қағаздарды сатып алу туралы келісім банк ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздарды сатып ала
отьырып, қарыз алушы банктен бағалы қағаздармен қамтамасыз ... ... ... алады. Операцияның міндетті шарты. Қарыз ... ... ... ... түрде және алдын ала анықталған баға бойынша
қайта сатып алу ... ... ... Бұл ... үшін ақша ... қаражаттарды қысқа мерзімді
жұмылдырудың өте икемді және ыңғайлы тәсілі.
Коммерциялық ... ... ... жетіспеушілігінің
орнын толтыру үшін Орталық банктен қарыз алады. Біздің респуликаның банктік
тәжірбиесінде бұл жиі болатын ... ... ... ... өздерінің ресурстарының 60%-ін Ұлттық орталықтанған несиелерінің
есебінен ... ... ... ... ... ... ... көздеріне айналды.
Депозиттік емес поссивтерге банктік облигациялары мен және кепілге
салу парақтарымен жасалатын операциялары жатады. Бұл ... ... ... қағаздардың орнына банктермен ақша қаражаттарын жұмылдырудан
тұрады.
Кепілхаттық қағаз парақтарымен операциялар жер ... ... ... ... ... Банктер қаражаттарды тарту үшін
қамтамасыз етілуі жер, құрлыс, яғни ипотека ... ... ... ... ... ... бірге банктермен ақша қаражаттарын тару үшін ... ... әр ... мемлекеттік заңды тұлғаларға қарыздар
бойынша талаптардың қамтамсыз етілуі болады. Бұл бағалы қағаздар қатаң өсім
ақылы және ... ... 25 ... дейінгі мерзімде шығарылады.
Осылайша коммерциялық банктердің дәстүрлі базалық қызметінің бірі –
жеке және ... ... бос ақша ... ... және ... емес ... орындау жолымен басқа посивтерді ... ... ... және ... емес ... ... ... оларға есеп айырысу төлемдік қызметтер көрсетумен, ... ... ... ... ... ... өтпелі кезеңде Қазақстан Республикасының экономикасына,
соның ішінде банктік қызметтерге ... ... ету ... және ... ... ... күн ... өсе
түсуде. Банк жүйесінің барлық ... ... ... реттеу механизмінің тиімді қолданылуы осы ... және ... ... ... ... қосатыны мәлім.
Қазақстанның көрнекті ғалымы-академик М.Баймаханов мемлекеттің ұғымы
мен функцияларын сипаттау барысында: "Мемлекеттің ... ... ... және ... ... ... оның міндетті белгісі болып
табылады" деген түйінді пікірін білдірген.
Өтпелі кезеңдегі банктік қызметтерді ұйымдастыру-реттеу ... ... ... ... ... тиісті саясатын қоғам
өмірінде тиісінше іске асыру арқылы айқындалады.
Біздің ойымызша, бұл ... ... ... ... қатар
мемлекеттік басқарудың пәрменді функцияларының бірегейі мемлекеттік бақылау-
қадағалаудың да ... ... ... жан-жақты жүзеге асырылатынын
білуіміз қажет. Мысалы, мемлекеттік қадағалау барысында: банктік қызметке
қатысулардың ... ... ... ... үйлестіріледі;
олардың заңды мүдделері мен құқықтарын ... ... ... ... ... аясындағы мемлекет саясатының басымдылықтары айқындауы;
банктік шарттарды жасау, ... және ... ... ... ... А.Прозоров қазіргі банк жүйесіндегі мемлекеттік ... ... ... өз көзқарасын былайша тұжырымдаған: ... ... ... ... ... ... ... ол мемлекетке тән
міндеттер мен функцияларды үзбей жүзеге ... және ... ... ... ... ... ету үшін ... ... ... қызметінің процесінде ... ... ... ... ... ... реттеу-қадағалау туралы ... заң ... ... ... ... ... билік
органның құзыретіне жатады.
Тікелей әкімшілік немесе жанама экономикалық ықпал ететін әкімшілік-
құқықтық әдістер мемлекеттік басқарушы қызметтің әдістері болып ... ... банк ... мен ... ... ... ... реттеу шаралары басқарушылық ықпалдың
оралымдығынмен ерекшелінеді.
Қазақстандық ғалым ... ... "Ел ... аса ... ... нақтылы арзан баға бойынша болуы
айтарлықтай әсер ... ... ... осындай капиталдың тиімді
салаларға банк жүйесі мен басқа да қаржы рыноктары ... ... ... ... ... ... операцияларды тиісті бағытта жүргізу барысында экономика
секторлары инвестициялар нысанындағы қаражаттармен қамтамасыз етіледі.
Л.Давыдова мен Д.Райманов "Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... ... ету, ... ... мүдделерін қорғау,
сондай-ақ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қызметтерін реттеуді жүзеге асырады" деген ойларын
баяндаған. Сонымен қатар, олар банктік қызметті банктік (яғни Ұлттықы ... ... ... ... ... ... ... жатады деп түсіндірген.
Қазақстандық экономист - ғалым И.Исаев банктік қызметті бақылау және
қадағалау жөніндегі өз ... ... ... ел ... рөлі мен ... орны өте зор болады. Сондықтан кредиттік-банктік
ая мемлекеттік ... ... ... ... ... ... обьектісі болып саналады. Республикасындағы банктердің үстінен
жүргізілетін бақылау мен қадағалау ... ... ... ... өзге де ... сатауды, сондай-ақ банктер мен олардың мекемелерінің
жұмыстарын ұйымдастыруды және банктердің шаруашылық-қаржылық ... ... ... ... ... ... бағытталған іс-
шаралар кешені ... ... ... деп түсіндіре отырып
қалыптастырылыған.
Жоғарыда, заңтанушы және экономист ... ... ... ... ... ғылыми көзқарастар мен пікірлерді салыстыра
отырып мынадай қысқаша қорытынды жасауға болады: Қазақстан Республикасының
банк жүйесі мен ... ... аясы ... маңызы бар
мемлекеттік реттеу - құқықтық ықпал ету ... ... ... ... ... ... реттеу, әкімшілік-
құқықтық реттеу, валюталық реттеу қаржылық-құқықтық реттеу түрінде көрініс
табады.
Біздің ... ... ... ... ... қызметін
мемлекеттік реттеудің қазіргі теориялық үлгісі ... ... ... және ... ... алуға, сондай-ақ осы мән-
жай туралы диссертациялық зерттеу барысында нақтылы ... ... ... әлеуметтік-экономикалық, заңдық-әкімшілік және саяси
реттеу жөніндегі ұсыныстарды нақтыландыру мемлекетті реттеудің қазіргі ... ... ... ... ... ескеруіміз қажет.
Белгілі Ресей ғалымы заңтанушы ... ... ... ... – мемлекеттік басқару функциясы. Бүгінде осы функция тек
экономиканы ғана ... ... ... әлеуметтік – мәдени аяны реттеуді де
басымды болып табылады. Мемлекеттік реттеудің мәні мен ... ... ... ... ... ... басқаруға байланысты
шешілуге тиіс нақтылы міндеттерге (мәселелерге) сәйкес оны жедел ... бір ... ... ... ... ... бақылау
жүргізу; тиісті қағидалармен реттелінген қоғамдық ... ... мен ... ... ... ... жалпы бағытын айқындау және үйлестіру; оның тиісінше жүзеге
асырылуына жәрдемдесу; ... ... ... ... ... ... ... лицензиялау және т.б. жатады" деген
қорытынды жсаған.
Ю.Козловтың осындай қорытындысына орай ... ... ... ... ... және ... банктер үшін қолайлы
(ыңғайлы) ұйымдастырушы, құқықтық және экономикалық жағдайлар құруға
бағытталады" ... ... ... ... және банктердің қызметтеріне байланысты мемлекеттік
қадағалау, соның ішінде банктік ... ... ... ... көзқарасы мемлекеттің ақша-кредит жүйесінде шынайы орын алған
нақтылы мән-жайларға байланысты өзгеше көрініс тапқан, А.Братко ... ... ... ... ... ... заң актілерін, өзі
белгілеген нормативтік актілерді, соның ішінде қаржылық нормативтер мен
бухгалтерлік есеп қағидаларын ... ... ... және ... ... ... ... және көзбе көз бақылауды. Банктік қадағалаудың
мәні мен маңызды банктік қызметті реттейтін заңдар мен ... ... ... ... ... ... мен ... келуін тексеруден тұрады.
Қазіргі банктік қадағалау банк жүйесін толығымен қамтамайды. Өйттткені
оның ... тек банк ... ... деңгей болып табылады. Ал банк
жүйесінің жоғарғы деңгейі Ресей Банкі қандай болмысын мемлекеттік органның
қадағалауы мен ... тыс ... дей ... шет ... ... ... тарапынан міндетті түрде тексерілетінін ... ... ... бір ... ... ... Ұлттық Банкінің
мемлекеттің ақша-кредит ... іске ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржылық агенті ретінде
Қазақстан Республикасының Үкіметімен және ... ... ... ... болатын нарықтық-мемлекеттік айрықша ... ... ... мен ұйымдастыру-реттеу қызметтерінің ауқымы ... ... ... олардың мемлекеттік бақылау-қадағалау
назарына тыс қалмайтын білу ... ... ... органдардың реттеу және қадағалау
жөніндегі қызметтері көбінесе ... ... ... ... ... ... Ю.Крохина Ресей Банкі жүзеге асыратын ақша-кредиттік және
т.б. реттеу ... ... ... оның ... ... реттеуге ерекше
тоқталып өткен. "РФ Орталық банкі бірқатар әкімшілік іс-шараларды қолдану
арқылы валюталық реттеуді талаптарға сай ... ... ... ... ... ... ... түскен валюталардың бір бөлігін міндетті түрде сату туралы
шешім қабылдау;
- валюталық рынокта шетелдік валютаны ... алу – сату ... ... операцияларын лимиттеу;
- "валюталық коридорды" белгілеу";
- отандық банктерге валюталардың қайтарылуын ... ... ... және ... ... ету ... ... жатады.
Ресей Банкі валюталық реттеуді қолма-қол шетел валютасы айналысын
реттеу және валюталық қызметті лицензиялау ... ... ... ... ... көптеген дәлелдермен сипаттап көрсеткен.
Қазақстан Республикасындағы банктік қызметті мемлекеттік басқару-
реттеудің түпкі-түйіндік нәтижесі ... ... ... ... ... мен ... ... қоғамдық-мемлекеттік
мүдделер тұрғысынан экономикалық және әкімшілік мән-жайлы мемлекеттік
ұйымдастыру, реттеу, қадағалау, нәтижелендіру, аудиттердің заң ... баса ... ... және т.б. ... ... уәкілетті
мемлекеттік органдарының) ұйымдастырушы-басқарушы қызметтерінің жиынтық
көрініс ... ... ... екінші дәстүрлі – базалық қызметі – экономиканы
және халықты несиелендіру. Бұл қызмет ... ... ... ... және ... актив операцияларына жатады. Соның арқасында
банктер несиелік институттарға қатысты болады.
Несиелік операциялар – бұл ... ... мен ... ... ... ... төлемділік, мерзімділік және қайырымдылық
шарттарына белгілі ақша ... ... ... ... ... ... ... активті және пассивті болады. Активті несиелік
операциялар банктермен қарыз ... ... ... ал ... банк ... ... ролінде, ал клиенттер – несие беруші ролінде
болғанда пайда ... ... ... ... екі ... қарыздық және депозиттер. Біз алдыңғы бөлімде ... ... бұл ... ... ... операциялары, яғни депозит
формасында.[3]
Банктердің активтік қарыздық операцияларын қарастырайық.
Кәсіпорын, фирма, ... ... ... ... қорларын толықтыру,
жалақыны төлеу жабдық сатып алу үшін және т.б. , ... ... ... ... ... ... май және тыңайтқыш
сатып алу ... жабу ... бір ... ... ... ... үй, ұзақ ... тауарлар және т.б. сатып алу ...... ... қаржыландыру үшін алады. Бұл қарыз алушылардың
барлығы қарыздарды негізінен табыс алу мақсатында шоғырландырылған ... ... және ... ... ... ... алады.
Өз клиенттеріне қарыз ұсына отырып, банктер салымшылардан ақша
қаражаттарын қабылдап және оны қарыз алушыларға ұсынуда қаржылық ... ... ... бұл ... несиелік қатынастардың барлық
қатысушыларына (салымшылар, қарыз алушылар және ... ... ... ... ... ... ... өзінің ... екі ... ... ашалай және тауарлай. Сәйкесінше
несиелендірудің екі түр бар: ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын тікелей банктік
несиелендіру және несиелік қатынастар алғашқыда шаруашылық ... ... ... соңынан банкпен қатынастарға тронсформацияланатын
жанама несиелендіру.
Коммерциялық ... ... ... де және ... ... да
шаруашылық субектілері болады, яғни бір кәсіпорын басқа кәсіпорынға тауар
нысанында несие береді, бұл ... ... ... яғни ... ... ... туар нысанында несие алуын растайтын құжат вексельді береді.
Одан әрі несие беруші осы вексельдің ... ... ... ақша бер ... ... Осылайша коммерциялық банкілік несиеге түрлендіріледі.
Коммерциялық банктің несиелік операцияларын әр түрлі белгілер
бойынша жіктеуге болады: ... ... ... ... ( 1 жылға
дейін), орта мерзімді (1-ден 5 жылға дейін) және ұзақ мерзімді (5 ... ... ету ... бойынша -қамтамсыз етілмеген (қарыз алушыға
сенімге негізделген және қамтасыз етілуі жоқ бланкілер) және қамтамасыз
етілген; ... ... ... ... ... ... ... алушы)
активті және пассивті қарыздық операциялар (активтік бұл клиентті және
басқа ... ... ...... банктен және басқа
коммерциялық банктерден банк аралық ... алу); ... ... ... капиталдылы артыруға, айналым капиталын қаржыландыруға,
тұтынушылық мақсаттарға арналған қарыздар.
Несиелік операциялар басқа белгілері бойынша да жіктеле алады:
қарыз ... ... ... ... сипаты бойынша, мөлшері
бойынша, ашу шарттары бойынша және басқалар. Мысалы, ... ... ... қарыздар былай жүктеледі: сауда өнеркәсібіне жылжымайтын
мүлік кепілдігіне, жеке тұлғаларға, ... ... ауыл ... ... және ... ... сипаты бойынша оны ... ... ... және ... ... ... деп бөлуге болады. Несиенің мұндай жүктелуінің негізінде
формальды белгілер жатқанын атап көрсету ... Шет ... ... ... және ... ... бірыңғай жіктелуі жоқ.
Банктердің несиелік операциялары, банктердің және клиенттің
өзара қатынастары, қарыз берудің барлық ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Несиелік келісім ... ... ... жүргізілетін несиелік саясаттың әрбір нақты
сәтіне байланысты. Ол несиелік тәртіппен байланысты. ... ... ... және ... басқа қағидаларын сақтау, ал
банктер несиелердің мөлшерін ... ... ... ... мен өтеу
шартарын қамтамасыз етуі тиіс. ... ... ... ... ... саясат болып табылады. Банк клиентпен бірге жалпы банктік ережелер
негізінде ... ... ... және ... ... ... ... және өтелу тәртібін, кәсіп орынның меншік және ... ... ... бойынша шараларды, пайда алуға жетуге ... ... ... және де ... ... ... сақтандыру жақтары
бойынша міндеттері мен құқтарын өз бетінше ... ... ... қаншалықты сауатты және негізді құрылуы көбіне ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер
несиенің пайдалануын бақылауға, инженерлік және басқа тексерулерді
жүргізуге, ... ... ... ... ... ... ... етуші шараларды қолдануға міндетті. Несиенің ... ... мен ... ... мәнге ие екені сөзсіз. Бұл принципсіз
несие өзінің мәні мен мақсатын ... таяу ... ... ... ... ... ... мен ұйымдарға берілетін
қайтарымсыз және ... ... ... ... болатын. Кейбір
жағдайларда және күні бүгінге осы жайт ... ... ... ... банк ... ең әуелі экономикалық категория
ретіндегі несие берудің негізгі қағидалары мен позициясын ... ... ... ... ... ... ... табуда.Сондай-ақ
әрбір берілген қарыз нақты материалдық қамтамасыз етілуі тиіс ... ... ... ... ... ... ... ескермеді. Қазіргі кезде клиенттің өтімділігіне, оның ... ... есеп ... мүмкіндігіне көп көңіл бөлінеді.
Бұл сараптау жұмыстарына қатысты экономикалық ... ... оның ... ... ... бастап қызмет ... ... ісін ... білу ... ... қағидаларын жүзеге
асыруға бетбұрыс жасауын талап етеді.
Банктерде клиенттерге қарыз беру үшін қарыздарды есепке ала отырып ... ... ... бойынша арнайы қарыздық шоттар ашылады.
Жекелеген баланстық шоттарда бір клиентке берілген қысқа мерзімді және ... ... ... алу жүргізілелі Қарыздық шоттардың дебетінде
алынған қарыздардың сомасы, ал кредитінде қайтарылғаны көрсетіледі.
Клиенттердің қажет етуіне және ... ... әр ... ... ... ... ... шоттар ашылды.
Арнайы қарыздық шоттардың жай шоттардан айырмашылығы - ... беру ... ... ... ... ... – ақ , ... алушының арнайы
қарыздық шот ашқызу ... ... ... міндеттемелік өтініші
негізінде жүгізіледі. Қарыз ... есеп ... ... ... ... ... сонымен қатар, контокоррнеттік шоттардан да беріледі.
Бұл ... бір ... ... ... ... ... ... қарыздар
мен төлемдер көрсетілген айырықша шот ... Онда тек ... ... ... ғана ... ... ... несие контокоррентік несие
деп аталады. Негізінен ол есеп айырысу құжаттарын өтеп беру үшін қолма-қол
ақша түрінде берілуі ... ... ... ... тәртіптері
сақтала отырып, келісім шарт бекітіледі. Банктердің контокорренттік шоты
бойынша әрбір ... ... үшін ... ... ... ... белгіленеді.
Аталған несиені қамтамасыз ету құрамына ипотека, бағалы қағаздар және ... Бұл ... ... республикамызда әлі дамыған жоқ. Соңғы уақыттары
кейбір жекеленген коммерциялық банктер контокоррентік шотты пайдаланады.
Қысқа мерзімді ...... ... қажетті
айналым капиталының құнын өтеу үшін беріледі. Оларға ... ... ... ... ішінде маусымдық және жаңармалы қарыздар, күтпеген
оқиғаларға ... ... мен ... ... ... ... үшін ... қарыздар.
Орта мерзімді және ұзақ мерзімді қарыздар – күрделі құрылыс
шараларын жүргіу үшін, үй және ... ... алу ... ... ... ... ... үшін беріледі. Оларға жататындар: мерзімдік
қарыздар, мүлікті кепілге алып берілетін қарыздар, құрлыстық қарыздар ... ... ...... ... ... ... уақыт аралығында несиелерді пайдалануға ... ... ... ... алу ... банк пен ... алушы арасындағы
келісім-шарт жасасады. Бұл қарыз бір жылға дейінгі мерзімде беріледі.
Нарықтық экономикаға өту барысында ... ... ... ... жүйесінің тиімділігі сияқты айғақтармен теңестірілетін
еш нәрсе ... ... ... ... ... еліміздің банк, кредит жүйесі
айтарлықтай дамып, өркениетті елдердің банк, кредит жүйелерімен терезесі
тең болып отырғанына көзімізді жеткіздік.
Қазақстан ... өз ... ... бері ... және
аймақтық валюта-несие және қаржы ұйымдарының бірқатарына мүше ... ... ... жүйе ... ... ... өте ... рөл
атқарады. Осы арқылы шаруашылық субьектілері мен халықтың үлкен мөлшердегі
ақшалай есептері мен ... ... Ол ... ... ... табысын активті жұмыс істейтін капиталға
айналдырады. ... ... ... «Республика
кызметінің түбегейлі принциптері – қоғамдық татулык пен саяси тұрақтылық;
бүкіл халыктың ... ... ... ... деп ... ... ... экономика өте күрделі жүйені құрайды, сондай-
ақ, бұл жүйенің әрбір ... ... ... ... ... ... роль ... қатар, нарықтық экономика аясында өз мүдделерін көздеп
жүзеге асыратын мемлекеттік емес ... ... ... ... және оның ... ... агенті болып есептелінетін мемлекеттік
банктердің де несие беру, есеп айырысу және тағы ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуы
барысында банктер рөлі жылдан-жылға өсуде.
Қазіргі кездегі ... ... ... біздің
мемлекетіміздегі банк жүйесін басқарудың маңызы өте зор. ... ... ... мемлекеттқң экономикалық құрлысымен тығыз байланысты.
Көп уақытқа дейін банктер мемлекеттік органдар болып ... ... ... әкімшілік-мамандық жүйесінің элементі болды. Соның
нәтижесінде мемлекеттегі банкілік істі ... ... ... мен ... өз ... ... алды. Бүгінгі таңда рыноктық
экономиканы құра отырып, біз бұрын жоғалтып алған жетістіктерімізге қайта
қол ... ... ... ... ... ... ... банкілік
қызмет саласындағы ақша-кредит саясаты қарқындап дамып келеді. ... ... ... ... ... қатар нарықтық
қатынастардың ілгері қарай жылжуына өз септігін тигізуде.
Әсіресе, Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін алғалы бері несие
мәселесі үлкен ... ... ... ... ... ... ... қызметтер атқаратыны айқын.
Біріншіден, несие қайта бөлу қызметін атқарады.
Екіншіден, несие айналым шығындарын үнемдеуге көмектеседі. Оның
дамуы барысында ... ... пен ... ... ... ... сөйтіп ақша ағымын жеделдетеді.
Үшіншіден, тарихи тұрғыдан ... ... ... шеңберін
айтарлықтай кеңейтті.
Төртіншіден, несие капиталдың орталықтануы мен шоғырландыруын
тездету қызметін атқарады.
Несие әсіресе, бәсекелестік ... жиі ... ... ... мен ... жойып жіберуіне ықпал етеді.
Нарықтық экономикамыздың қалыптасуы және ... осы ... ... ... ... ... ретінде дамуы
жағдайында аса назар аударылатын ая мемлекеттің ақша-несие ... ... ... қоғамдық-экономикалық процестерге айтарлықтай ықпалын
тигізетін өте қуатты құрал ретінде қарастыратын банктік қызмет аясы болып
табылады.
Қазақстан ... ... ... ... стратегиялық бағдарламасында «Барлық Қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы жөнінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... экономиканың нақты секторына, оны сауықтыруға, фискальды және
монетарлық ... ... ... өсу мен ... ... саясатқа
аударамыз»-деген болатын.
Қазақстанның кредиттік рейтингінің инвестициялық деңгейге ... ... ... ... ... ... келе ... ТМД елдерінің қаржы жүйелерінің ол әлдеқайда реформаланған болып
табылады. Осылайша қаржы секторының даму ... ... ... ... бірнеше жыл алда келеді.
Соған қарамастан, Қазақстан Республикасының Үкіметі және ... ... ... қол ... ... ... мынадай
кезеңнің міндеттерін шешуге көшуді бастауды ... деп ... ... қалыптасатын макроэкономикалық үрдістерді және валюта заңдарында
болатын өзгерістерді ... ... ... ... ... дамыту
бағыттарын айқындау қажет.
Қаржы секторын дамытудың тұжырымдамасы қазіргі кезеңге ... мен ... ... ... ... және ақша – кредит
саясатын дамыған елддерде қабылданған стандарттарға (мысалы, Еуропалық одақ
стандарттарына) барынша жақындатудың ... ... ... айқындайды.
Қазіргі уақытта несие мекемелері ... ақша ... ... ... ... ... ақша жинақтаудың бҰрынғы
әдістері қаржы ресурстарының ... ... ... қамтамасыз етуі
төмен деңгейде жүруде.
Бүгінде, нарықтық экономика аясында кәсіпқой тұрде іске ... ... ... банкілік қызметті жеке-дара бөліп ... ... ... да ... ... ... ... негіздері қаражаттар, яғни өздерінің немесе ... ... ... ... Осыған байланысты, нарықтық процесстер несиелік
капиталдардың көмегінсіз, олардын тыс ... ... ... ... алушыларға коммерциялық банктер тұтыну
несиелерін ... Ол ... ... ... ұзақ ... ... және пәтерлер сатып алумен байланысты болады. Бұл несиелерге
жаңармалы ... ұзақ ... ... ... және мерзімі
өтелетін несиелер жатады.
Несиенің бұл түрі шет ... өте ... ... ... ... 50% үй ... сатып алынады. АҚШ-тағы жалпы несиелердің 85%
негізгі үш бөліктен құралады: ... 32%-ы ... ... ... 37%-ы ... үй үшін, 19%-ы жеке қарыз алушыларға беріледі.
50% ден жоғары ... ... ... ... айналымдағы
капиталын толықтыру үшін қысқа мерзімге беріледі. Ал қалған бөлігін күрделі
қаржы енгізі үшін ұзақ ... ... ... мүлікке берілетін қарыздар - құрлыс мерзім екі
жылдай көлемге созылатын құрлыстық ... ... ... ... бұл ... ... үй сатып алу үшін 15-25 жылға да беріледі.
Жеке тұлғаларға берілетін ... - ұзақ ... ... ... алу үшін ... ... ... жанама несиелендіруге толық тоқтала кеткеніміз
жөн. Коммерциялық несиелер ... ... ... басқа барлық елдерде
кеңінен таралған. Қазіргі кездегі экономикалық дағдарыстан шығуда оның
атқарар ролі зор ... еді, ... ... әлі бұл ... еш ... жоқ.
Коммерциялық несиелер негізінен вексельдер арқылы ... ...... ... ... ... вексель ұсынушыға белгілі
бір соманы төлеу туралы, ... ... ... немесе жазбаша түрдегі
хаттамалы анықтама.
Коммерциялық несиелендіруде жабдықтаушы сатып алушыға ... ... Оны ... жабдықтаушының атына вексель толтырып ұсынады және
жабдықтаушы ол вексельді банкке кепілдікке беру ... ... ... Бұл
арадақарыз алу уақытында тауарлы түрдегі вексельқарызды ... ... ... ... несиелендіруде жабдықтаушы сатып алушыға несиеге
тауар береді. Оны алушы жабдықтаушының атына вексель толтырып ... ... ол ... банкке кепілдікке беру арқылы қарыз алады. Бұл
арада қарыз алу уақытында тауарлы түрдегі ... ... ... ... ... қайтарылады.
Коммерциялық несиенің банктік несиеге өтуі ... ... шот ... ... және ... да коммерциялық бағалы
қағаздарды есепке алу жолымен немесе вексельдерді кепілге алып ... ... ... ... ... алу операциясы банктің ақшалай
қарыздық міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... банк ... өтімді қаражаттарға ие болады, ... ... ... қайтару міндетінен құтылады, себебі, банк оларды тікелей
вексель берушіден талап етеді.
Вексельді кепілге алып ... ... - ... ... де ... иесі ... ала келісілген мерзімге банкіден оларды ... ... ... ... ... ... беруші кез келген сәтте талап
ете алатын несие) болса, онда қарыздарды қайтаруды ... кез ... ... ... құқы ... ... ала отырып, банк қарыздың ең жоғарғы
мөлшерін, кепіл мөлшерін және шот ... ... ... ... ... қатынасы, пайыз мөлшерін және банк комиссиясын анықтайды.
Несиелік шартта банктің қарыз сомасын өтеу үшін ... ... ... ... ... ... пайдалану құқы айтылған, ал ... ... есеп ... ... ... қызметтермен тауарлар
сатудан түскен түсім сомасын пайдалана алады.[4]
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... қарыздарды берудің қарапайым техникасын
қамтамасыз ететін несиелеу ... мен ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Қазақстан Республикасында несиелеу: “Қазақстан Республикасының
Ұлттық банкі туралы„,“Қазақстан Республикасындағы ... және ... ... ... ... ... банкімен 1994ж 11 ақпанда
бекітілген “Қазақстан Республикасы экономикасын қысқа мерзімді ... ... және ... ... ... ... барлық меншік
формалары мен түрлеріне қатысты.
Қысқа мерзімді қарыздар беру ресми мәртебесі бар ... ... ол ... ... ... банк ... ... рұқсаты мен
банктік операцияларды жүргізуге лицензиясының бар болуымен анықталады.
Қарыз несиелік қабілеті бар қарыз алушыларға беріледі. ... ... ұзақ ... онда ... бойынша мерзімі өткен қарыздар
болған жағдайларда да беріледі.
Қарыз беру үшін ... ... ... бұрын алған қарыздарды
өз уақытында қайтаруын; болмаса өтімділігін; барлық қарыздық міндетемелерді
өтеуін; меншікті айналым қаражаттарының барлығын ... ала ... ... беру ... ... ... шоттар бойынша (несие
шифр) ашылады.мұндағы өнімді сатудан түскен түсім мен ... ... ... ... ... Қарыз ақшалай қаражат жоқ кезінде тауар-
материалдық құндылықтар, ... ... үшін ... ... ... ... ... қарыз қалдығы мөлшерінде чектік
кітапшаны және аккредитивтер ашу үшін ... ... ... ... ... (пайыздық) мөлшері төмендегілерге байланыстықойылады: несиені
пайдалану мерзімі, қарыз алушының ... ... ... ... үшін төлем мөлшеріне, обьект ... ... ... және ... да факторларға байланысты.
Коммерциялық банктердің үшінші қызметі қолма- ... ... ... және жүргізу. Ол банктердің клиенттеріне көрсеткен
қызметтеріне немесе банктің комиссиондық ... ... ... ... ең ... ... ... мемлекет пен халықтың бос ақшалай қаражаттарын шоғырландыру
және сақтаумен байланысты. ... ... әр ... ... ... ... ағымдық, дербес, депозиттік, контокорренттік және тағы басқалар.
Бұндай шоттар жеке және заңды тұлғалар үшін ... ... ... банк қызметкерлері сәйкес төлем құжаттары негізінде
клиент шотына төлем құжатында ... ... ... ... ... есеп айырысу – бұл банктік айналым ақшаларының қозғалысы, яғни
ақшалай қаражаттар сомасын шаруашылық органдарының шот бойынша ... ... ... ... ... ... ... түріндегі
аударымдары.
Қолма-қолсыз есеп айырысу кең ... ... ... ... шектеуге, ақша белгілерін жасауға, сақтауға және ... ... ... ... Қолма-қолсыз есеп айырысудың
тиімді формаларын енгізу төлемдердің жылдамдауына, есеп айырысуда ақшалай
қаражаттарының айналымдылығына ... ... ... банктік
айналымын тездетеді. қолма-қосыз есеп айырысу “Зат ... ... ... байланыстарда делдал болады және олардың нақтылығы
мен үздіксіздігі жалпы экономиканың ... ... ... ... есеп ... мәні ... олар шаруашылық органдарының
қорларының ... және ... ... аяқталуына көмектеседі.
Барлық коммерциялық банктер халықтар мен шарушылық
органдарды несиелеу процесінде қолма-қолсыз ақша айналымы төлем ... ал олар ... ... мен ... өз кезегінде өз
қаражаттарын сол банктердегі шоттарда ұстайды. Банк арқылы ... ... есеп ... оның ... ... ... есеп айырысудағы бос
ақша қаражаттарды экономиканы және халықты несиелендіру қажеттіліктеріне
шоғырландыруға мүмкіндік береді.
ІІ.Тарау. ... ... ... құқықтық реттеу
ІІ.1.Екінші деңейдегі банк жүйесін құрудың мәні және банк ... ... ... ... ... ... мен
принциптерге негізделген кәсіпкерлік қызметтің бір түрі және мемдекеттің
ұйымдастырушы құқықтық ықпалының ... ... ... ... жүзеге
асырылатын банктік қызмет өзінің экономикалық, ... ... ... ... Осы ... ... ... көбінесе ақша-несие
және қаржылық қатынастар жүйесі жатады.Бүгінде, нарықтық даму талаптары мен
ықпалына орай банктік қызметтің мақсаттары мен ... және ... ... ... ... Әсіресе банктік қызметтің
принциптік негіздерінің заман түрлендіруіне сай келмуі де банк ... алып ... ... қарамастан банктік құқық аясында қарқынды жүзеге асырылып жатқан
банктік қызметтің қоғамдық мемлекеттік маңызы күн ... өсе ... ... ... аяны ... мемлекет мүддесін көздей отырып құқық
салаларының басымдылығын жатқызуға юолады.
Мемлекет мүддесіне орай жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... ... теңгенің сатып алу қабілетіне нығайту;
банк жүйесін дамыту және оның ... ... есеп ... ... ... есеп ... ... айтарлықтай қалыптастырылып, қызмет
атқаруына назар аудару; несиелену қатынастарының экономикалық және құқықтық
негіздерін ... ... ... ... тиісінше жұмыс істеуіне жағдай
жасау іске асыру арқылы айқындалады.
Банктік қызметті мемлекеттің уәкілетт айрықша қаржылық-кредиттік өктем
өкілеттілік ... ... ... ... ... ... ... Банкі мен Қазақстан даму банкінің мемлекеттік ақша-
несиелік және біршама деңгейдегі қаржылық саясатын бірінші ... ал ... ... ... ... ... ... байланысты
банкілік операциялармен мәмілелерді екінші кезекке қою ... іске ... ... Ал банк ... ... банктер өздерінің
операциялары мен басқа да мәмілелерін барынша пайда табуды көздей отырып
жүзеге асырғандықтан ... ... ... қызметтің бір түрі
болып саналады.
Бұл жерде банктік ... оның ... ... және ... ... өзара тығыз экономикалық байланыста болатыны анық ... ... ... қызметтің қоғамдық-мемлекеттік сипаты конституциялық,
әкімшілік, қаржылық, салықтық және банктік құқық арқылы көрініс табады.
Әкімшілік рұқсат беру ... ... ... лицензиялау банктік қызметтің
аса маңызды атрибуты ретінде банк ... ... ... ... алып отыр.
Банктік қызметтің тағы бір елеулі көрінісі еліміздің ақша жүйесін нығайтуға
қосатын үлесі болып ескертелінеді. ... ... ... валюталық және
кредиттік рнттеудің нысаны болып табылады.
Міне, осы айтылған мән-жайларды түйіндесек ... ... ... ... ... ... қарамай, тоқтаусы жүзеге
асырылады және мақсатты бағдарлы ... ... ... ... ... ... және халықаралық банктік қызмет ... ... ... жүргізіледі.
3. Банктік қызмет барысында туындайтын банктік құқықтық қатынастардың
қатысушылары ... ... ... ... заң ... орын ... Банк жүйесіндегі қарым-қатынастар көп жағдайда еріктілік әрі сенімділік
тұрғысынан көрініс табады.
5. ... ... ... салаларын тиісті нормалары
негізінде банктік қызмет аясында ... ... ... мен
талаптар) белгіленеді.
6. Мына екі аса маңызды: өз қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз етуге
қажетті пайда табу бағытында жүзеге асырылады.
7. Банктік қызмет ... ... ... ... ... және ... арттыру, сондай-ақ құқықтық негіздері мен
принциптерін жетілдіру арқылы мемлекеттік және жекеше мүдделердің біршама
теңдестірілуіне қол жеткізуге болады деген ... ... ... осы ... ... ... асыру негізінде жататын
принциптер жөніндегі және ... ... ... ... ... қатысты мән-жайлар мен мәселер
жоғарыда ... ... ... алып ... ойымызша, бұл
жердег басты міндетке банктік ... ... ... ... ... ... және ... мән-маңызын зерделеу
жатады.
Банктік қызметтің құқықтық негізі болып табылатын ... ... ... бар ... ... есепке алмай
пайдаланудың оң нәтиже бермейтіні белгілі. Демек, құқықтық нормалар қатысты
құқық ... сай ... ... ... ... банктік қызметке
қатысты принциптердің қалыптастыру мақсатында Қазақстан Республикасы
Конституциясының тиісті баптарына ... ... ... өту ... ... ... ... 2-
тармағында:"Республика қызметінің түбегейлі принциптері қоғамдық татулық
пен саяси тұрақтылық; ... ... ... көздейтін экономикалық даму;
" деп көрсетілген. Банктік қызметтің ... қыры ... мен ... ... ... ... бар құқықтық қатынастарда көрініс
табады.
Республика Үкіметті мен өзге де мемлекеттік органдар өздеріне ... ... ғана ... ... ... жүргіздеді. Демек, Қазақстан
Республикасы Ұлттық банкі мен Даму банкі өз өкілеттіліктері ... ... мен ... ... ... атсалысады.
Банктік қызмет аясында "Қазақстан республикасында қолданылатын құқық
конституциясының соған сәкес заңдардың өзге де ... ... ... ... және өзге де ... РеспубликаКонституциялық Кеңесінің және ... ... ... табылады"
Қазақстанның жүйесінде халықаралық банктік қызметтер ... ... ... ... ... ... мен ... құрметтейді…"
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісі мен Даму банкісі ... ... мен ... министрлігі қызметтерінің басымды бағыттары
ақша-несие қаржы саясатын іске асыру ... ... ... мемлекет атынан билік жүргізу болып табылады.
Республикадағы мемлекеттік билік біртұтас, ол Конституция мен ... заң ... ... және сот тармақтарына бөліну, олардың
тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін пайдалану арқылы, ... ... ... ... жүзеге асырылады. (ҚР Конституциясы,3-бап, 4-тармағы) Осы
баптың ... ... және сот ... ... ... ... ... қызмет аясында белгілейтін құқықтық режимдерінде көрініс
тапқан.
Банктік ... ... ... ... арқылы экономикалық белсенділік
көрсету құқығы Қазақстан Республикасы Конституциясының 6-бабына сәйкес
туындайды. "меншік ... ... оны ... ... ... қоғам
игілігіне де қызмет етуге тиіс. Меншік субьектілері мен обьектілері, меншік
иелерінің өз ... ... ... ... мен ... ... қорғау
кепілдіктері заңмен белгіленеді. " Осы кәсіпкерлік қызметті яғни банкілік
қызметті жүзеге асру еркіндігі ... ... ҚР ... ... 4-тармағында "Әркімнің кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне, өз мүмкін
кез-келген заңды кәсіпкерлік қызмет үшін еркін ... ... ... ... ... реттеледі және шектеледі. Жосықсыз бәсекеге тиым
салынады. "
Осы ... ... ... ... байланысты заңи принцип-
нормалардың көрініс тапқанын байқап отырамыз. ... В.В, ... ... Г.Н, ... В.В, ... С.А, ... Г.А, Тихомиров Ю.А, Нерсесянец
В.С, Тосунен Г.А, Олейник О.М, ... ... ... ... ғалымдардың
ғылыми тұжырымдары мен көзқарастарына сүйене отырып банктік ... ... ... ... ... ... ... жақындату
мүмкіндігіне қол жеткізуге себін тигізетін мынадай:
1. Банктік қызметтің қоғамдық мемлекеттік маңызын адамдардың жалпы мүддесін
жоғары болуына жол ... ... ... пен банк ... ... реттеу, бақылау-қадағалау
және басқару кезінде тек мемлекет мүддесі ғана көзделінбей, сонымен қатар
жалпы қоғамның мүддесін тиісінше қамтамасыз ету ... ... Банк ... ауқымындағы барлық банктер мен басқа да ұйымдардың сондай
ақ олардың ... ... да ... ... тиісті
нормативтік-құқықтық актілер негізінде жүзеге асырылуына қажетті ... ... ... ... ... ... қызмет аясындағы
қоғамдық-мемлекеттік және ... ... ... ... Қазақстанның банк жүйесінің құрылу және даму принциптеріне қоса банктік
қызмет негізінде жатқан ... ... және ... банк ... талартарына сай нақтыландырып заң жүзінде не ... ... ... ... тұжырымға келуге болады.
Сонымен, "Ұлттық Банк туралы", "Банктер және ... ... ... ... туралы " ҚР Заңдарының желісіне орай қарастырып, талдау
барысында ... ... ... банк ... екі ... етіп құру ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісінің тәуелсіздігін принципі. "ҚР
Ұлттық ... ... ҚР ... ... ... ... тек ҚР
Президентінің құзырында болатыны яғни басқа мемлекеттік билік органдарына
бағынышты емес ... ... ... Осы ... ... ... Ұлттық Банкісінің тәуелсіздігі принципінің қандай ... ... ... ... ... ... ... қаржылық тәуелсіздік; инструменталдық тәуелсіздік; кадрлер
жөніндегі тәуелсіздік жатады.
Аталмыш екі принцип "ҚР Ұлттық банкі ... ҚР ... ... 1,2,4-тармақтарында, 9-бабының 1,2-тармқтарында, 11-бабының ... ... ... ... ... 12-бабының 1,3-
тармақтарында, 13-бабының 1-3 тармақтарында, ... а) ... ... 1-3- ... 18-бабының 1-4-
тармақтарында, 19-бабының 1-5-тармақтарында, яғни солардың ... ... ... ... ... ... ... заң жүзінде белгіленген
өзіне тән функцияларын жүзеге асыруына байланысты ... ... ... ... ... туралы " ҚР Заңның 7-бабының 1-тармағында және ... ... ... ... және тағы ... ... салыстыру арқылы осы принцип банктік қызмет аясындағы
өз орынын табады деп ... ... ... ... ... билік жүйелеріндегі әр ... ... және ... ... осы ... іске ... ... болмай
тұрғанын мойындайға тиіспіз.
4) Банктік қызмет саласындағы мемлекеттік басқаруды еліміздің ... ... ... ... іс-қимылдармен байланыстыру принципі.
Осы принципке негізделген банктік қызметтің экономикалық тиімділігінің орта
түсетіні және ... ... ... ... ... жөнінде Батыстағы нарықтық дамыған
елдердің, сондай-ақ ТМД ... ... ... ... ... талданып, тұжырымдалған, салыстырмалы-құқықтық сипаттамасы
беріліп, ғылыми негіздемелер жасалынған болатын.
Міне, осылайша банктік ... ... ... ... принциптердің
кейбір мәселелеріне тоқталып өттік. Банктік қызмет принциптері ... ... ... ... ... банктік қызметке
қатысушылардың теориялық және практикалық іс-қимылдарында қолданылатын
белгілі бір ... ... ... көрініс табады. Банктік қызмет
принциптерін негіздеу процестері;
1. тек банктік қызметке қатысты аса маңызды ... ... ... ... ... ... қызметтің тұрақты өзара байланыстар мен қатынастарды және
жағдаяттарды сипаттауға тиіс;
3. ... ... тек ... тән ... ... ... тиіс деген
талаптарға сай келгені абзал болады.
Нарықтық экономика жағдайында өмір сүргенімізге он бес ... ... Ал осы ... ... ... ... ... куәгер болғанымыз рас. Бұл сондай ақ жаңа мемлекетті құру,
экономиканы тұрақтандыру және ... ... ... ... ... де болып табылады. Соңғы төрт жыл бойы ... орта ... 10,3 % ... ... ... ... 49% өсіріп отыр,
бұл ТМД мемлекеттерінің ішіндегі ең жоғарғы корсеткіш болып ... 28%, ... ... ... ... ... жан басына шаққанда 2006 жылғы 2660 доллардан 2007 жылы 2970 ... ... ... алтын валюта қоры 69,3% немесе 14,5 млрд.
долларға дейін көбейген, оның ... ... ... халықаралық резервтері
7,9 млрд долларды, ал ... ... ... 6,6 млрд ... құрайды.
Осындай орнықты дамуды мемлекеттік саяси тұрақтылықты, ... ... ... ... ... ... ... жүйесі экономиканың бірден бір негізгі ... ... ... - ... ... ... ... валюта нарығында,
депозит нарығында күшті позициялар иеленеді Банк жекешелендіру саласында
белсенді жұмыстар істеуде. Қазіргі таңда ... 32 ... ... ... ... құрылтайшылары болып оның акционерлері табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер
иелене алмайды және басқа акционерлермен салыстырғанда қосымша міндеттер
жіктемейді.
Қазақстан Республикасында екінші деігейлі банктердің барлығы 36
банк оның ... ... ... ... ... Банк -
өзінің жарғысы бар, толық шаруашылық есеп және өзін- өзі ... ... ... ... тұлға. Ұлттық банк - бұл ... ... оған қоса ... ... ... резервтерден ,
басқада материалдық бағалықтардан тұратын мүліктерге ие болып табылатын
заңды тұлға. ... ... ... есеп айрысуды Ұлттық ... ... ... ... ... ... банктердің үш жыл ішіндегі капиталын салыстырып
қарайтын болсақ 2005 жылы банк ... 790.541 мың АҚШ ... ... жылы ... мың АҚШ ... ... 2007 жылы ... АҚШ долларын құрап тұр, ал осы үш жылдың позициясы 100 пайызды құрап
тұр. Өткен жылы ... ... ... ... 38,6 ... ұлғайып
2,5 млрд долларға, ал жиынтық активтері 39,3 пайызға ... 51,2 ... ... ... ... активтердің 60 пайызы экономикаға кредит
түрінде берілген, оның көлемі 6,7 млрд ... ... ... ... ... 14,5 млрд ... жетті.
Қазақстандағы банк жүйесінің қалыпты дамуы бірқатар жәйттермен
байланысты. ... ол ... ... ... ... есеп және есеп беру, несиелеу және депозит дұрыс іске
аспауында. Екіншіден, Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... меншікті
капиталмен активтің, акционерлермен банктердің ... ... ... және де банктер беретін ақпарат көздерінің ашықта дұрыс
болуында. Үшіншіден, Депозиттерді сақтандыру кепілдік қорының ... ... ... ... ... ... жыл көлемінде
халықаралық қаржы институттарынан алып лтырған ... ... ... ... несие көздерінің болуы сонымен қатар екінші деңгейдегі банктердің
арасындағы бәсекелестіктің ... ... ... ... ... ... теңгемен берілетін несиеде 28 пайыздан 20 пайызға, доллармен
берілетін ... 20-21 ... 15-16 ... ... ... банк ... ... басқа елдерінің банк жүйесімен
салыстырғанда көп ілгері тұр. Оған ... ... ... ... жоғары бағалары дәлел. Еуропа Одағына қабылданған Венгрия,
Болгария, Польша және Балтық мемлекеттерімен бір деңгейдеміз. Біздегі ... ... және ... ... ол жеке ... ... ал Ресейде мемлекеттік қатысуы басым. Стратегиялық салалардан
басқа салаларда жеке ... ... ... ... жөн, ол оңтайлы
басқаруға, бақылауға және үлкен жетістіктерге жетуге бейімді. Бұл ... Оған ... орта ... ... инфляцияның жылдық көрсеткіші
Ресейде біздегімен салыстырғанда екі есе ... ... ... ... ЖІӨ-нің Ресейде 10 пайызына жетпейді-25,0 млрд. доллар,
Қазақстанда 23,5 ... ... 6,3 ... долларды құрайды ( Ресейде
ЖІӨ-268,0 млрд. доллар, Қазақстанда -26,7 ... ... атап ... оң ... ... банктік жүйенің кемшіліктері
да бар екендігін айта кеткен жөн.Бұл бәрімізге белгілі несиелері бойынша
сыйақы ... өте ... ұзақ ... ... ... ... деңгейдегі банктер тарапынан сыйақы мөлшерлемесін төмендетудің толық
қолдау таппай отырғандығын мойындауымыз қажет, бірақ кейбір банктер ... ... ... ... ... ... ... төмендету
шараларын қолдана алмайды. Себебі, 1999-2002 жылдар аралығында шығарылған 5-
7 жылдық облигациялық ... ... 11-12 ... ... ... төлеп бітірмей, арзан сыйақы белгілеу саясатын әкімшілік жолмен ... ... ... ... ... ... айдан
анық. Бұл орайда мәселе әділ бәсекелестік жолымен шешілуі керек.
Ал бәсекелестік өз ... ... ... ... ... ... ... қысқартуына, таза пайда таппаған
банктердің жабылуына немесе бірігуіне алып келеді. Міне, осындай ережелерді
сақтаған жағдайда ғана әділ ... ... ... ... ... және сервистік қызметтік жақсаруын күтуге болады
Банк жүйесі Парламент, ... ... да ... қолдау тауып
отыруы қажет. Бұл дегеніміз, заң ережелерінің өзгермеуі, құнды ... ... ... ... ... ... ... жалпы
жылдық инфляция деңгейінен төмен болмауы және зейнетақы қорларының
портфельдік ... ... ... ... банк жүйесі
жұмысын насихаттауды жарнама қызметі деп ... ... ... ... ... ... ... алу оңай.
Халықтың банкке деген сенімін арттыру шараларын жалпымемлекеттік саясат
деп таныған жөн. Банк тек қана ақша аудару ... ... ол ... қор ... ... ... ... және пайда көзін табу функциясын
атқарады. Болашаққа деген сенімді күнделікті пайдаланып жүрген ... ... ... ... ... ... болғандығы
емес пе.
Қазақстан Республикасының қазіргі банк жүйесінің құрылуы 1990 жылдың
желтоқсанында ҚазКСР-ның ... ... ... ... және ... ... ... бастау алады. Елімізде қабылданған заңдылықтарға
сәйкес Қазақстан Республикадағы банк ... екі ... ... ... ... банк ... ... Мемлекеттік банкі және
төменгі (екінші) деңгейдегі банк- коммерциялық банктер жүиесі. Банк ... ... бар, ... ... есеп және ... өзі ... қызымет жасайтын заңды тұлға. Ол ақша ... ... және ... ... ... жүргізетін мекеме.
Ұлттық банк - бұл ақшалай резервтерді құрайтын, оған қоса ... ... ... , ... материалдық бағалықтардан тұратын
мүліктерге ие болып табылатын заңды тұлға. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп
айрысуды Ұлттық банк мекемелері арқылы ... ... ... ... банкттерден несие ала алады.Іс жүзінде Ұлттық банкте барлық кассалық
резервтердің шоғырлануы және олардың шаруашылық ... ... ... ... ... банктер кассасын толтыру арқылы жүзеге
асырылады.Қазақстан ... ... ... ... ... – ұлттық
валютаның ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз ету. Ұлттық банк өзінің
атқаратын мәні жағынан біртұтас ұйым болып ... ал ... тек ... ... ... ... жарғылық қордың мөлшері - 20 млрд ... ... ... ... ... құрал жабдықтардан,
көліктік құралдар мен ... ... ал ... ... ... болып табылатын меншікті ақшалай қаражаттардан тұрады.
Ұлттық банк резервтік және басқа да қорларды құрайды. Резервтік қор
жарғылық қор ... ... ... пайда есебімен толықтырады және
жүргізген операцияларға байланысты зияндармен шығындардың орнын ... ... ... қаржылық жылдағы таза табысы, сол қаржылық жылға
қатысты, нақты табыстармен шығыстар арасындағы айналысқа ... ... ... ... оның ... банкнотпен монеталарды қоса
алғандағы шығыстардың ... ... ... ... ... таза
табысы жарғылық қорды және резекрвтік қорды абсолюттік соммада ... Таза ... ... бөлігі келесі ... ... ... ... ... банк және оның ... барлық
салықтармен алымдар төлеудне босатылады. Ұлттық банк тек ... ... ... есеп ... ... банктің
функционалдық құрылымына департаменттермен басқада бөлімшелерден тұратын
орталық аппараты, филиалдары, өкілеттерімен ұйымдары ... ... ... тоғыз адамнан тұрады. Ұлттық банктің басқармасының құрамына:
- ҚҰБ ... және бес ... ... ҚР ... бір ... ҚР Үкіметінен екі өкіл кіреді.
Қазіргі коммерциялық банктер - бұл тікелей кәсіпорындарға, ... ... ... ... ... ... ... банктер
деп бқл жерде екінші денгейдегі банктер туралы айтылып отыр. Коммерциялық
банктер мынадай белгілеріне байланысты жіктеледі
1.Жарғылық ... ... ... ... ... ... пай қосу арқылы (жауапкершілігі шектеулі серіктестік);
- аралас (шетел капиталының қатысуымен);
2.Операцияларының түрлеріне қарай:
- әмбебап, яғни экономиканың барлық ... ... және ... банктік қызымет корсететін банктер;
- маманданған, яғни бір ғана ... ... ... банктер.
3. Аумақтық белгісіне қарай:
- халықаралық;
- мемлекетаралық;
- ұлттық;
- аймақтық;
4.Салалық белгісіне қарай:
- өнеркәсіптік банктер;
- сауда банктер;
- ауыл шаруашылық банктер;
- ... ... ... ... филиалсыз;
- көп филиалды.
«ТұранӘлем Банкі» акционерлік қоғамының қалыптасу тарихының тамыры
сонау 1925 жылдың 15-ші ... ... ... ... ... Орталық Кеңес Президиумының шешімімен республика аумағында
Өндірістік банктің (Өндірісбанк) бөлімшесі ашылады.
Уақыт өте келе ... ... ... ... ... өткерді. Республикалық Халық комиссарлары
Кеңесінің 1932 жылғы 7 ... ... ... ... ... салым банктерін ұйымдастыру туралы» Қаулысына сәйкес, ... ... ... КСРО ... және құрылысты
қаржыландыру мақсатында банктің Қазақ өлкелік конторасы құрылады. 1949
жылғы 11 ... ... ... ... ... ... ... КСРО Өндірісбанкінің Қазақ республикалық конторасы болып қайта
құрылады. Кейіннен КСРО Құрылысбанкінің Қазақ республикалық конторасы болып
өзгертіледі. СОКП ОК және КСРО ... ... 1987 ... 17 ... банктер жүйесін жетілдіру және олардың экономикасының ... ... ... күшейту туралы» №821 Қаулысына ... ... ... ... ... КСРО ... ... Сыртқы
сауда банкі) негізінде 6 банк қалыптасты:
КСРО Мемлекеттік банкі;
КСРО Өнеркәсіп-құрылыс банкі;
КСРО Сыртқы экономика банкі;
КСРО ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік коммерциялық өнеркәсіп-құрылыс банкінің 1991
жылғы 4 ... № 126 ... ... ... ... КСРО Өнеркәсіп-
құрылыс банкі - Қазақ республикалық Мемлекеттік коммерциялық ... ... ... болып өзгертілді.
ҚазКСР Министрлер кабинетінің 1991 жылғы 24 шілдедегі №444 Қаулысы
бойынша ... ... ... банк болып құрылды. ... ... ... ... ... ... ... Ораз
Мақайұлы тағайындалады. «Тұранбанк» ҚАБ-нің филиалдар желісі 66 ... ... КСР ... ... мен КСРО ... экономикалық банкінің
арасында жасалған 1989 жылғы 11 желтоқсандағы келісімнің негізінде, КСРО
Сыртқы экономикалық ... ... 1990 ... 23 ... ... ... КСРО Сыртқы экономикалық банкінің Қазақ республикалық
банкі ашылды.
1992 жылғы 14 ақпандағы №3 жиналыс ... ... жылы 28 ... ... ... ... Министрлер Кабинетінің
Қаулысы қабылданады. № 710 ... ... ... ... ... қызмет» банкі «ALEM BANK ... ... ... ... ... деп қайта аталады. Басқарма
Төрағасы болып Ырысов Берлин Кенжетайұлы тағайындалды. "Alem ... ... ... ... жылдар қатарынан ... ... ... несиелерін тартуда Қазақстан Республикасы
Үкіметінің агенті болды. "Alem Bank ... ... ... 20
филиалдық орталықтан тұрды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 15 қаңтардағы
«ТұранБанк» Қазақ акционерлік банкін және ... ... ... ұйымдастыру туралы» №73 қаулысының негізінде «ТұранӘлем Банкі»
Жабық Акционерлік Қоғамы құрылады. Осы ... ... ... ... ... ... ... акциясын қолдануға
және иеленуге рұқсат беріледі. ... ... ... және банк
басқарма мүшелерін қалыптастыруға мүмкіндік берілді. Акционерлердің жалпы
отырысында ... ... ... ... ... ... ... Нұрілдәйімұлы тағайындалады.
«ТұранӘлем Банкі» Жабық Акционерлік Қоғамы («ТұранӘлем Банк» ЖАҚ)
1998 жылы ... ... 1 ... ... ... Ашық акционерлік
қоғамы – «ТұранӘлем Банкі» ААҚ болып өзгертіледі .
2003 жылы қыркүйек айының 26 ... ... ... ... Банкі» Акционерлік қоғам болып өзгертіледі.
ЕҚДБ-мен ынтымақтастық құру Банк қызметіндегі стратегиялық маңызды
элемент болып табылады. Атап ... ... бірі – ... 2001 жылы ... ... банк ... құрамына кіруі. Банктің өкілі
Банк Директорлары Кеңесінің қатысушысы болып табылады. ЕҚДБ ... ... ... ... ... ... бағдарламалар аясында 152
миллион АҚШ долларын құрайды. ЕҚДБ 2003 жылдың бірінші жартысында ... ... ... ... Бұл ... ... ... орташа мерзімді қаржыландыру рыногын ашуымен ерекшеленеді. ... 10 ... АҚШ ... ... 20 миллион АҚШ доллары Еуропаның аса
ірі коммерциялық банктерінің синдикаты жолымен ... ... құру және Даму ... ... ... компанияларына
бағдарламалық қарыздар беруде. Мысалы, БТА Ипотекаға 15 млн. АҚШ ... ... 5 млн. АҚШ ... ... берілді.ТӘБ мен ЕҚДБ бірлесе отырып
ауыл шаруашылығын дамыту мақсатында жалпы ... 25 млн. АҚШ ... ... бағдарламасын табысты іске асырды. 2001 жылдан бастап
“ТұранӘлем Банкі” АҚ Еуропа Қайта құру және Даму ... ... ... “Астық қолхаттары” бағдарламаларын іске асыру барысында жұмыстар
жүргізуде. Бұл бағдарлама ... екі ... және ... фаза ... ... ... ... деп аталатын бірінші Фаза жыл ... ... АҚШ ... ... ... ... ... 2003 жылғы
18 шілдедегі Несиелік келісім аясында жүзеге асырылады.IFC, банктің
акционері бола ... ... ... 15 млн. АҚШ ... ұзақ мерзімді
жобаларды қаржыландыруға қарыз бөлу арқылы ... ... ... ... IFC ... ... ... еншілес компанияларға
стратегиялық әріптестер табу және тарту бойынша Банктің серіктесі ... 2005 ... ... ... IFC Жапонияның ORIX компаниясы (Япония)
және ORIX Лизинг Пәкістан компаниясымен ... ... БТА ... ... ... қатысу мәселесіне қатысты келісім жасады,
бұдан кейін компанияның атауы БТА ORIX Лизинг болып ... FMO, ... бола ... ... қаржыландыру және айналмалы ... ... ... ... несиелендіруге қаржы беру
аясында Банкпен ынтымақтастық құрады. East Capital ... ... ... ... ... ... басқару бойынша көшбасшы ... East Capital 2,7 ... ... еуроны басқарады. Өзінің
инвестициялық стратегиясын нарықтың ... ... ... ... ... мен қор ... ... жиі инспекциялауға
негіздейді. Компанияның бас офисі Стокгольм қаласында, өкілдіктері Париж,
Гонконг, Таллин, ... мен Осло ... ... ... қаржы нарығының барлық ... ... ... ... ... ТӘБ - ... жүйе ... ТМД елдеріндегі банк желісін құруда көшбасшы. ТӘБ активтері 17
млрд., ал банктің ... ... 2,2 ... АҚШ долларына жетті.
ТұранӘлем Банкі Қазақстанда саудалық қаржыландыру, шағын және орта бизнеске
несие беру, ипотекалық несиелендіру ... ... ... бекем
орнықты. ТӘБ-те бүгінде:Шамамен 750000 клиенттері;
Қазақстан бойынша 22 филиалдар мен 200-ге жуық ... ... ... Ресейде, Қырғызстанда, Арменияда, Грузияда,
Тәжікстанда, Біріккен Араб ... және ... ... бар; Украинада, Беларуссияда, Ресейде, Арменияда, Грузияда 10
коммерциялық банктер – стратегиялық әріптестері бар. Ержан Тәтішев ... ... ... ... Қоры ... ... топ-менеджерлерінің
бастамасы бойынша 2005 жылғы 10 ақпанда тіркелді.
Қор үкіметтік емес, коммерциялық емес ұйым ... ... ... ... басқа да елдердегі оның қызметінің стратегиялық
мақсаттары мен міндеттерін ... ... ... басқарады.
ТұранӘлем Бзі қаланған уақыттан бері бірнеше ... ие ... жылы аса ... ... журналы «ТМД-дағы үздік банк» және «Орта
Азиядағы үздік банк» деп таныды, ал ТӘБ-тің ... ... ... ... ... ұзақ ... ... бойынша мәмілесі «2005
жылдың үздік ... деп ... 2006 жылы ... ... ... ... технологиялар мен өнімдердің рынок үшін
инновациялылығын ескере келе , «Еуропаның ... ... ... ... ... берді, ал Ұлттық Тұтынушылар Лигасы Қазақстандағы «үлкен
үштік» банктердің арасындағы банктік бөлшек сауда ... ... ... ... сапа ... ... ... жүйеде 01.07.2004 жылғы ... ... ... ... жасайтын екінші денгейдегі банктердің барлығы дерлік
акционерлік қоғам формасындағы банктер, соны ішінде, екі банк ... 100% ... ... ... Қазақстан даму банкі мен Эксим
банк, ал шетел капиталының қалыптасуымен (100%- ... ... 4 ... ... саны -14, оның ... ... ... Акционерлік
банктердің жарғылық капиталы шығаратын акцияларын сатудан ... ... екі ... ... жай және ... бар акция. Банктің
ұйымдастырылуы және құқықтық формасына байланыссыз, оның жарғылық капиталы
оның қатысушылары жеке және заңды ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету құралы болып табылады. Жарғылық
капитал оның қатысушыларының ... ... ... ғана ... Банктік несиелер есебінен жарғылық ... ... ... ... жарғылық капиталы тек ақшалай қаражаттар есебінен құрылуы
мүмкін.Тіркеуге алынатын уақытта жаңадан құрылған банктің жарғылық ... ... ... оның ... ... 50
пайызы төленуі тиіс. Ал тіркеуге алынған кезеңнен ... бір жыл ... ... ... ... төленуге тиісті.жарғылық капиталдың сомасы
заңдылықтармен шектелмейді басшылық.
Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең ... және ... ... ... және ... ... ... қатынастардың
даму тарихы тұрғыдан қатарлас жүрді және оларды бір бірімен өзара ... ... ... банктер монополистерге айналды және барлық
қаржылық капитал ... ... ... ... ... ... ... негізінен экономиканы жалпы басқарудың мақсаттарымен міндеттері
бірдей, әйтседе банктер басқарудың кішігірім жүйелері ретінде ... ... ... ... ... ... ... тән жеке
міндеттерін орындайды.Банктер басқарудың экономикалық ... ... ... ... әр ... ... ... қаражаттарындағы
қажеттіліктерін әр түрлі несиелермен немесе қолма- қолсыз есеп ... ... ... ... ... ... ... өнімнің тоқтаусыз қозғалысын қамтамасыз етеді.
Банктер өз қызметін орындау кезінде функционалдық экономикалық салалық
(министерствовалық. Компания фирмалар) және ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Банктік жүйеде
қоғамның барлық ақшалай қорларды шоғырландырған мемлекеттік ... ... ... ... ақшалары, т.б. бар. Банктер ... ... ... ... яғни ... ... бойынша
бақылау жүргізуді, ақша айналымын реттейді және сол арқылы ұдайы өндірістік
үрдіске әсер ... ... ... дамуы бойынша экономикада,
қоғамда банктердің экономикалық ролі күшеюде. [6]
Банктік жүйенің негізгі мақсаты - несиелік механизмді жетілдіру, ... ... ... ... есеп ... ... және төлем
тәртібін сақтау болып табылады. ... ... 1993 жылы ... ... ... ... ұлттық валютамыз - төл тенгемізді енгізді.
Бірақ инфляция тоқтамады оның шыңы 1994 жылы шілде айында 46 ... ... ... ... инвестициялық қорлардың ролін жоғарлату және
сауықтыру бантерін құру жолымен жекешеленген кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... жеке ... банктен
несие алуларын қамтамасыз етеді, жеке сектордың дамуына жәрдемін тигізеді.
Осы мерзімде ол ... ... ... ... ... ... ... жүйесін одан әрі дамуы мен үзгерістері. 1998
жылдың соңында Қазақстанның банктік жүйесінің деңгейі- ломбардтар, несиелік
бірлестіктер, ... ... ... ... т.б ... ... ... банктік емес қаржылық мекемелердің
жүйесімен толықтырылады және екінші денгейдегі банктерден ... ... ... банкті капиталдандырудың қажетті деңгейіне жетуі
тиісті және корпоративті бағалы қағаздарға күрделі қаржы ... тек ... ... операциялардан басқ банк қызметінің барлық түрлері жүзеге
асырылатын ... ... ... ... ... ... ... қызыметтері бар бірқатар мемлекеттік банктер пайда
болады және олардың қызыметін реттейтін арнайы нормативті база құрылады.
Банктік ... ... ... бір ... ... ескергенде,
Қазақстанның үлкен аумағында банктік инфрақұрылымның дамуындағы мәселелерді
шешудің мүмкін болатын бірден-бір әдісі- ... ... ... ... ... ... ... банктік қызыметтің жеке түрін
көрсететін пошталық бүлімшелердің жерлерін қолдану болып ... ... ҚР ... банкі « Екінші денгейдегі банктердің ... көшу ... ... ... ... ... ... банктердің отыз бірінші топқа кірді, әрі олар 1998 ... ... ... ... өтуі ... ал ... отыз банк екінші ... ... 2000 ... ... ... стандарттарға өту жіктеледі.
Қалған 17 ... ... ... не олар ірі ... қосылуына
болады шешім қабылдап оны бүгінгі таңда іс жүзіне асырды.
Банктік заңдардың нормаларымен ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызыметтің бір түрі және мемлекттің
ұйымдастырушы құқықтық ықпалының ... ... ... ... ... ... мән ... ерекшелененді. Осы банктік
қызымет аясында, көбнесе ақша несие және қаржылық қатынастар жүйесі жатады.
Бүгінде, ... даму ... ... орай ... ... мен ... жіне ... негіздері айтарлықтай үзгерістерге
ұшырауда. Әсіресе банктік қызыметтің принцптік негіздерінің ... сай ... де банк ... орын алып ... ... ... құқық аясында қарқынды жүзеге асырылып жатқан банктік ... ... ... күн ... өсе түсуде, оның себебіне аталмыш
аяны ... ... ... ... ... ... салаларының
басымдылығын жатқызуға болады. Мемлекет мүддесіне орай жүзеге асырылатын
банктік қызымет ұлттық валюта- ... ... ... ... ... ... және оның ... жоғарылату, есеп айырысу оның ішінде
ақшасыз есеп айырысу ... ... ... ... ... аударылу, несиелену қатынастарының экономикалық және
құқықтық ... ... ... ... жүйенің тиісінше жұмыс
істеуіне жағдай жасау іске асыру арқылы айқындалады.
Банктік қызметті мемлекеттің уәкілет айрықша қаржылық кредиттік ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкі мен Қазақстан даму банкінің мемлекеттік ... және ... ... қаржылық саясатын бірінші кезекке, ал өз
қызметтер барысында жасалған шығындарын қалпына ... ... ... мәмлелерді екінші кезекке қою арқылы іске ... ... Ал банк ... ... банктер өздерінің
операциялары мне басқада мәмлелерін барынша пайда табуды ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің бір түрі
болып ... Бұл ... ... қызмет, оның қаржылық нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... анық
байқалады. Сонымен бірге банктік қызметтің қоғамдық- мемлекеттік ... ... ... салықтық және банктік құқық арқылы
көрініс табады. Банктік қызмет қаржылық, ... және ... ... ... ... Осы ... мән жайларды түйінедесек мынадай:
ІІ.2 Банк активтерінің сипаты және оның ... – бұл ... ... ... ... оның ... орналасқан. ТӘБ қаржы қызметтерін ТМД, Шығыс Еуропа және ... ... ... белсенді түрде ұсынып келеді. Қаржы және
кеңес беру қызметтерін ... ... мен ... арттыру мақсатында
ТӘБ жекелеген өнімдерге маманданған еншілес құрылымдар құруда.
Банктің негізгі бәсекелік артықшылықтарының бірі – өзінің ... ... ... өз ... ... ... ... немесе
бейімдеу, нарық қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып, жоғары технологиялық
қызметтерді ұсыну дайындығын көрсететін инновация мәдениеті.
ТӘБ-тің қарқынды ... ... көзі – ... ... ... ... ... ортақ болған бұрынғы кеңес ... ... ... ... жүзеге асыру. Банк мыналарға сүйене отырып,
ТМД нарығында негізгі ойыншы болуды көздейді:
Жергілікті нарықты және клиенттердің қажеттіліктерін ... бұл ... ... ... ... тиімді бәсекелесуге
мүмкіндік береді;
Қазақстанның алдыңғы қатардағы нарығында бизнесті жүргізудің
едәуір жинақталған ... және ... ... ... ... ... тиімді түрде бәсекелесуге мүмкіндік береді;
Стратегиялық серіктестердің, соның ішінде арнаулы ... ... ... ... ... ... ... кең желісін
құру.
ТӘБ ТМД-дағы ірі жеке меншік банк ... ... ... ... ірі ... ... ... елдерде, атап айтқанда
Түркия, Қытай және ... ... ... ... ... ... және ТМД-ның басқа елдерінің қарқынды дамып келе жатқан ... ... ... пайдалануды көздеп отыр.
2015 жылға дейінгі даму стратегиясына сәйкес, ТұранӘлем Банкі ... қол ... ... ... ... - ... кем ... - 2%-дан кем емес
ТМД-ның басқа елдері - 5%-дан кем ... ... ... көлемі бойынша:
2010 - 25 млрд. $-дан кем ... - 50 ... $-дан кем ... ... - бұл, ең ... оның ... Біз
тұтынушыларымыз өз ақшаларын ... ... банк ... ... ... алуларына бар жағдайды жасаймыз.
Қазақстанның экономикалық және ... ... ... ... және ... ... ... қарайтындығын көрсетеді, бұл жеке
тұлғалардың ... ... ... әсер ... ... Бұл ... ТӘБ ... қажеттілігіне бейімделген және
несиелендірудің бірнеше түрін ... ... ... ... ... шығарып тұрады. Бұл қызметтің ... ең ... ... ... ... ... сонымен қатар, зәру
мұқтаждыққа несие беру, шұғыл ... және т.б. ... ... ... ... ... ... депозиттердің бірнеше
түрлері ұсынылады. Сондай-ақ, банк барлық ... ... ... ... ... ... — пайда табу мақсатында банктік ресурстарды әр
түрлі активтер бойынша орналастырған қаражаттары.
Банктік активтердің ... ... ... ... көрсетілетін
сапасына қарай бөлінген баптардың баланс нәтижесіне ... ... ... ... ... ... тәуекелді
активтерінің көлеміне, толық құны жоқ активтердің көлеміне және активтердің
өзгеріске ұшырау белгілеріне қарай анықталады.
Активтердің сапасы олардың өтімділігіне, тәуекел ... ... ... емес ... үлес ... ... көлеміне,
табыс әкелуіне қарай анықталады. Банк өзінің міндеттемелерін күнделікті
орындап отыруын ... етуі үшін ... ... ... талаптарына сәйкес келуге тиіс. Осы мақсатта банк өзінің активтерін,
олардың өтелу мерзімдеріне ... және ... ... қарай
жіктейді. Коммерциялық банк дегеніміз- ақша ... ... ... оған ... ... ... банк ... арқылы табыс табуды көздейтін мекеме. Банк операциялары пассивті
және активті болып бөлінеді, банк пассивті ... ... ... ... ... ... ал активті операциялар арқылы осы ресурстарды
пайда табу ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің активтерінің бірнеше түрі бар. Оған
мыналар кіреді: Касса және оған ... ... ... ... қағаздарға жұмсалатын инвестициялар, банктің ғимаратымен жабдықтары.
Ал өтімділігіне қарай активтер үш түрге бөлінеді. [7]
Ішкі валюталық облигациялық заемдарға салынған қаражаттар. Банктің ... ... ... ... ... ... ... беретін
активтерге жатады.
Ұзақ мерзімді өтімді активтерге бір жылдан жоғары уақытқа ... ... ... 50 ... және ... ... ... уақытқа берілген несиелер, Өкіметтің кепілхатымен, бағалы
қағаздарды және бағалы ... ... алып ... ... ... ... ... несиелер.
Активтердің тиімді құрылымын жасай отырып, ... ... ... орындауға тиіс, демек, олардың жоғары өтімді, ... ұзақ ... ... ... ... ... және типтеріне сәйкес келуі керек.
Кейбір шетелдік әдебиеттерде банк активтерін, ... ... ... ... 4 ... бөледі:
1-топ. Алғашқы резервтер — бұл алынатын салымдарды төлеуге және несиеге
деген ... ... үшін тез ... ... ең ... Мұндай активтерге мыналар жатады:
Касса;
Орталық банктегі корршоттагы және өзгеде ... ... ... чектер және өзге де төлем құжаттары;
Басқа да коммерциялық банктердегі корршоттағы қаражаттар.
Мұндай активтер банкке табыс әкелмейді, бірақ банктің ... көзі ... ... Екінші реттегі резервтер — бұл банкке шамалы ғана ... де ... ... ... ... ... ... оларды ең
төменгі тәуекелмен, кішкене ғана кешіктіріп, ... ... ... Оларға мыналар жатады:
Вексельдер және өзге де қысқа мерзімді бағалы қағаздар;
Талап етілетін несиелер (онкольдық);
Бірінші класты ... ... ... несиелер.
Бұл топтың активтерінің тағайындалуының басты мақсаты — алғашқы
резервтерді толықтыру көзі ретінде ... ету ... ... ... ... ... ... — банктік несиелік портфелі.
Банктің несиелері біршама табысты және ең тәуекелді болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... портфель жатады. ... ... екі ... көздейді: банкке табыс әкелу және ұзақ мерзімді
бағалы қағаздардың өтелу мерзімінің жақын қалуына байланысты, ... ... ... ... екінші реттегі активтерге қосымша ретінде
болу.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банк Басқармасының 2002 жылы 16
қарашадағы № 465 ... ... ... ... ... және ... ... және үмітсіз санаттарға
жатқыза отырып, оларға қарсы провизиялар құру туралың ережесіне сәйкес,
банктер ... ... ай ... ... ... ... Ұлттық банктің
Банктерді қадағалау департаментіне активтері мен шартты міндеттемелердің
жіктелуі және олар бойынша провизиялар құру ... ... ... активтерге заңды және жеке тұлғаларға қатысты, сондай-ақ ... ... ... талаптары жатады.
Аталған ережеге сәйкес активтер мен шартты міндеттемелер стандартты
және жіктелінген болып бөлінеді.
Жіктелген активтер ... ... ... ... болып
табылады.
Жіктелінген активтер мен шартты міндеттемелер күмәнді (5 санатты
күмәнді) және ... ... ... ... қатарына банк несиелері, депозиттері, ... ... ... және ... міндеттемелері жатады.
Несиелердің жіктелуі олардың сапасына, қамтамасыз етілуіне, қарыз
алушының ... ... оның ... ... ... жіктелу
санаттарына байланысты жүзеге асады.
Провизиялар — активтердің қайтарылмауы немесе олардың ... ... ... жабу үшін ... ... жалпы және арнайы болып бөлінеді.
Жалпы провизиялар — бұл банктің ... ... ... ... активтерден басқа да барлық жиынтық активтері бойынша мүмкін
шығындарды жабу үшін құрылған ... ... — бұл құны ... ... алу құнынан екі есе төмен
немесе қайтарылмай қалуы мүмкін нақты ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын табыс табу және өтімділігін қамтамасыз
ету мақсатымен орналастыруын актив операциялары деп атайды.Несие-есептеу
операциялары - ол ... ... ... ... ... несие
беру операциясы. Банк табысының көп бөлігі осы операцияларды жүргізуден
түседі.
Провизиялардың көлемі жіктелген активтердің сомасынан, олардың ... ... ... ... ... ... клиенттеріне беретін қарызын біраз белгілерге
байланысты ... ... ... ... - кәсіпорынға, үкіметке және жергілікті
үкімет органдарына, ... ... ... ... ... ... - ... мерзімді (1 жылға дейін),
орта мерзімді (1 жылдан 5 жылға дейін), ұзақ ... (5 ... ... ету ... байланысты - өндіріс ... ... және ... ... ... ... қай салаға тиістілігіне қарай - ... ауыл ... ... берілетін қарыз;
қамтамасыз етілуі бойынша - ... ... ... ... ... ... банктер несиелеудің мына негізгі принциптері (қағидалары)
сақталғанда ғана ... ... ... ... және мақсаттылық.
Көптеген мемлекеттерде қарыз белгілі бір несиелік шектеумен (лимит)
несие линиясын ашумен беріледі. Мысалы, АҚШ-та, ... ... ... ... контокорренттік шот бойынша лимит бекіту
формасы кең тараған. ... шот ... ... ... ағымдағы
(есептесу) шоттың біріктірілуі. Бұл шот бойынша дебеттік сальдо (қалдық)
клиентке несие беруді көрсетсе, ал ... ... ... ... қаражаты
бар екенін көрсетеді. Несиенің бұл түрі ... ... ... беріледі.
Актив операцияларының жалпы бірнеше түрі бар. Ал ... ... ... ... ... шектеуді овердрафт ... ... - ... чек ... ... ... ... несие
беруі немесе оның банкке берген шоттарын ағымдағы шотындағы қалдықтан артық
болса да, ... ... ... ... ... Нәтижесінде ағымдағы
шотта дебеттік қалдық қалады. Овердрафттың жоғары сомасы ... ... ... анықталады. Несиелеудің бұл формасы - контокорентті
шотпен берілетін несиенің түрі. Ол - ... ... есеп ... ... ... ... ... Несие үшін ақы
жұмсалған нақты қарыз бойынша алынады.
Берілетін несиенің көлемі ... ... ... ... ... бекіту арқылы реттеледі. Бұл жағдайда банк пен ... ... ... ол ... банк ... ... ... белгілі бір сомаға несие беруге міндетті.Несие линиясы бір жылға
ашылады. Келісілген мерзім аралығында ... ... ... ... ... ... кезде несие алуға мүмкіндік алады. Әйтседе,
егер клиенттің қаржылық жағдайы нашарлап кетсе, онда ... ... ... оны жою кұқы ... ... Несие линиясы банк ... ... ... ... ... ... ... клиенттің несие линиясы лимитінің 20-30% ... ... ... аз ... ... ... көрсетілген құжат
қоса тіркеледі.
Банктік несиелеуді ұйымдастырудың ... бір түрі ... ... ... ... ... Бұл ... берілетін несие сомасы несиелік
шоттың дебетінен ... ... ... шотының кредитіне
аударылады. Есеп-төлем құжаттары борышқордың несиелік ... ... ... және ... ... тәжірибесінде банк топтарының.
(синдикат) көлемді сома беретін синдикаттык несие формасы ... ... ... ... ... және төлеушінің өкілі қызметін
атқарады. Германия мен Жапонияда консорциум-дық несие де кең ... ... ... екі және одан да көп ... беруді ұйымдастырушысы және
басқарушысы болуымен ерекшеленеді. Консорциумдық ... ... өте ... (30 млн. АҚШ долл. жоғары) беріледі. Бұндай қарыз несие көлемін
ұлғайтып, банктің несиелік ... ... ... ... ... және ... несие беруші мен борышқордың құқы мен ... ... беру ... ... ... және ... да кіреді. Факторинг деген өнімдерді сату ... ... ... ... ... ... қарыз
тапсырысын банкке сату. Бұл жағдайда банк өнімді сатып алушыдан төлеуді
талап ететін құқыққа ие ... ... ... банк ... айналмалы
капиталын несиелеп, оның, несиелік тәуекелін өзіне алады.
Қарыз беру мәселесін шешерде банк жеткізушінің несие ... оған ... ... ... ... ... Төлей алмау
қауіпін банк (фактор) өзіне ... ол ... ... ... ... бірден өзі төлеп, ал қалғанын (резервін) ... ... ... ... ... ғана ... ... несиенің осы түрін дамытып, өз ... ... ... ... ... ұлғайтуға және клиенттерімен байланысын нығайтуға
қол жеткізеді.
Лизинг операциясы деген жалдаушы кәсіпорындардың ұзақ ... ... ... ... және ... ... элементтерін жалға бергенде жүргізілетін операциялар. Банктер лизинг
компанияларына несие беру арқылы лизинг ... ... ... ... ... ... машиналар мен құралдарды ... да ... ... Шарт ... ... ... ... қалған құны бойынша сатып алуына болады. Банк лизинг ... ... ... ... ... туындайтын шығын қауіпін
төмендетеді. Оған қоса, банк ... ... ... амортизациялық төлемді
қосуға құқы бар. Ондай жағдайда сол мүліктен салық төленбей, ол ... ... ... мүмкін.
Коммерциялық банктердің келесі маңызды ... ... ... банк өз ... үшін ... ... алу ... ... ... ... (үлесті қағаздарды-негізінен ... ... ... орналастыру, клиенттің тапсыруы бойынша
бағалы ... ... алу және сату ... ... ... қызмет ету), бағалы қағаздар шығаруға қарыз беру. ... ... жай және ... ... облигациялар, мемлекеттік
қарыз міндеттемелері, вексельдер және ... ... ... ... ... вексельдермен жүргізетін ... ... ... және ... ... ... ... акцепт бойынша операциялар, ... ... беру және ... ... бағалы қағаздарды инвестициялауының басты мақсаты -
дивиденд және ... ... ... ... ... ... қағаздардың
табыстылығы оларды өтеу мерзіміне тікелей байланысты. Бағалы қағаздарды
өтеу ... ... ... оның нарықтық бағасы тұрақты болады. Ал мерзімі
ұзақ болған ... ... ... курсы жиі өзгереді (ауытқиды).
Сондықтан коммерциялық ... үшін ... ... ... ... жұмсау ұзақ мерзімді ... ақша ... гөрі ... ... банктердің активінін бұрыннан ... ... ... ... келе жатқан негізгі бағыты - ... беру ... ... және бағалы қағаздармен операция (қор биржасындағы).
Бұл ... банк ... 80%-ін ... ... ... банктер
кассалық, акцепттік, шетел валютасымен, қозғалмайтын мүліктермен, сондай-
ақ делдалдық операциялар жүргізеді. Олар ... ... ... ... және пассив операциялары ... ... ... ... ... өзгенің капиталымен (тартылған) ... ... банк ... ... беру және ... ... банктің уақытша бос капитал мен жинақтарды тарту ... ... өту ... ... ... ... басқару жүйесінің тиімділігі сияқты айғақтармен теңестірілетін
еш нәрсе болмайды.
Әсіресе, соңғы бес-алты ... ... ... ... ... жүйесі
айтарлықтай дамып, өркениетті елдердің банк, кредит жүйелерімен ... ... ... көзімізді жеткіздік.
Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін алғалы бері халықаралық және
аймақтық валюта-несие және ... ... ... мүше ... ... жүргізуде.
Кредит-банктік жүйе арқылы нарықтық экономикада өте маңызды ... Осы ... ... ... мен халықтың үлкен мөлшердегі
ақшалай есептері мен ... ... Ол ... ... ... табысын активті жұмыс ... ... ... ... Конституциясында «Республика
кызметінің түбегейлі принциптері – қоғамдық татулык пен ... ... ... ... ... ... ... деп көрсетілген.
Яғни қазіргі кезде экономика өте күрделі жүйені құрайды, ... бұл ... ... ... ... тығыз байланысты болғандықтан өте
маңызды роль атқарады.
Сонымен қатар, нарықтық экономика аясында өз ... ... ... ... емес ... ... ... мүддесін
көздейтін және оның қаржылық органы, агенті болып есептелінетін мемлекеттік
банктердің де несие ... есеп ... және тағы ... ... ... қатынастардың қалыптасуы жағдайында кәсіпкерліктің дамуы
барысында банктер рөлі ... ... ... ... ... кезеңінде біздің
мемлекетіміздегі банк жүйесін басқарудың маңызы өте зор. ... ... ... мемлекеттқң экономикалық құрлысымен тығыз байланысты.
Көп уақытқа дейін банктер мемлекеттік органдар болып табылды ... ... ... ... ... болды. Соның
нәтижесінде мемлекеттегі банкілік істі ұйымдастыруда алғашқы ... мен ... өз ... ... алды. Бүгінгі таңда рыноктық
экономиканы құра отырып, біз бұрын жоғалтып алған жетістіктерімізге қайта
қол жеткізуіміз керек.
Қазіргі ... ... ... ... Банкінің банкілік
қызмет саласындағы ақша-кредит саясаты қарқындап ... ... ... ... ... ... сонымен қатар нарықтық
қатынастардың ілгері қарай жылжуына өз септігін тигізуде.
Әсіресе, Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін алғалы бері несие
мәселесі үлкен проблемаларға ... ... ... ... экономика
тұсында маңызды қызметтер атқаратыны айқын.
Біріншіден, несие қайта бөлу қызметін атқарады.
Екіншіден, несие айналым шығындарын үнемдеуге көмектеседі. ... ... ... есеп-шот пен салымдар қолма-қол ақшасыз айналымға
түседі, сөйтіп ақша ағымын жеделдетеді.
Үшіншіден, тарихи тұрғыдан ... ... ... ... ... несие капиталдың орталықтануы мен шоғырландыруын
тездету қызметін атқарады.
Несие әсіресе, бәсекелестік ... жиі ... ... ... мен ... жойып жіберуіне ықпал етеді.
Нарықтық экономикамыздың қалыптасуы және дамуы осы ... ... ... ... ... ... ... аса назар аударылатын ая мемлекеттің ақша-несие саясатын ... ... ... ... айтарлықтай ықпалын
тигізетін өте қуатты құрал ретінде қарастыратын банктік қызмет аясы ... ... ... ... ... стратегиялық бағдарламасында «Барлық Қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының ... ... ... ... ... ілгерілету мақсатында таяудағы жылдарда біз
назарымызды экономиканың нақты секторына, оны ... ... ... ... ... ... өсу мен күшті әлеуметтік саясатқа
аударамыз»-деген болатын.
Қазақстанның ... ... ... ... дейін
жақсаруы Қазақстанның қаржы секторының ... ... келе ... ТМД ... ... жүйелерінің ол әлдеқайда реформаланған болып
табылады. Осылайша қаржы секторының даму деңгейі бойынша Қазақстан ... ... жыл алда ... ... ... ... ... және Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі қол жеткізгендерге тоқталып қалмай, мынадай
кезеңнің міндеттерін шешуге ... ... ... деп ... ... қалыптасатын макроэкономикалық үрдістерді және валюта ... ... ... ... ... ... болашақта дамыту
бағыттарын айқындау қажет.
Қаржы секторын дамытудың тұжырымдамасы қазіргі ... ... мен ... ... анықтауды болжайды және ақша – кредит
саясатын дамыған елддерде қабылданған стандарттарға ... ... ... ... ... ... ... ретінде айқындайды.
Қазіргі уақытта несие мекемелері халықтың ақша ... ... ... ... ... ақша жинақтаудың бҰрынғы
әдістері қаржы ресурстарының ... ... ... ... етуі
төмен деңгейде жүруде.
Бүгінде, нарықтық экономика аясында кәсіпқой тұрде іске
асырылып ... ... ... ... ... ... ... болады. Себебі, қандай да болмасын кәсіпкерлік, ... ... ... ... яғни ... немесе қарызға
алған ақшалары болып саналады. Осыған ... ... ... ... көмегінсіз, олардын тыс жұзеге асырылмайтынын білуге
тиістіміз.
Тауарларды артық өндіру кезінде ақша айналыстан шығып, жинаққа
айналады. Тұрақсыз экономика ... ... ... ... әкеп ... ақша ел ... ... капиталға
айналады. Ақшаның капиталға айналуын қамтамасыз ететін құрал – ... ... ... қалыптасу, қолдау, даму бағыттарының алғашқы
көздері ... ... ... ауыл ... ... ... ... әлеуметтілікті қорғауды жетілдіру мәселелері.
Несие дегеніміз – ссудалық капиталдық мерзімділік, қайтарымдылық
және ақылылық негізде іске ... ... ... ... ... – ақша ... ... қоғамдық қатынастардың белгілі бір ... ... деп кең ...... ... ... келісім-
шарттар, ссуда нысанындағы, яғни мүлікті немесе ақшаны ... ... ... және ... ... ... шартында беру.
Ал, тар мағынада несие деп-ссудалық капиталдың қозғалысы, бұл қозғалыс
жеделдіктің, қайтарымдылықтың және ... ... ... ... тар мағынасы тек ақша қарыздарын ұйғарады. Айналым процесінде
босатылған фирманың ішкі ... ... ... көздері болып табылады.
Несие барлық уақытта белгілі бір ... ... ... дегеніміз – несиелік мәмленің пайда болуы және оны жүзеге
асыру үшін ... ... ... Сол шарттардың ішінде
маңызды екеуі бар.
Біріншіден, несиелік мәмлеге ... ... ... ... ... ... ... байланыстардан туындайтын
міндеттемелерді ... ... ... ... беру ... несиелік қатынасқа қатысушылар рынок заңдарынан басқа
мемлекет заңдарын да сақтауға ... ... ... ... ... әр ... ... әкеліп соғады.
Көріп отырғанымыздай, несиелік қатынастардың дамуы экономикалық
мүдделерге ғана емес ... ... да ... ... ... ... маңызды құралы болып табылады. Бірақ, ол
субьектілердің ... ... ... ... ... де ... ... несие беруші мен қарыз ... ... ... ғана қажеттқ болады. Тараптардың біреуі ақша ... ... ал ... сол ... ... ... болуы керек.
Алайда мәмлеге ... ... ... және ... ... ... сонымен қатар, сапасы жағынан да сәйкес ... ... ... ... – да бір ... операция емес, өзара
келісім болғанда несиелік қатынас шындыққа ... ... ... ... ... ... ... саласын
былай қойғанда, оның жекелеген банктерге әсер ету аясында тепе-теңдік пен
тежеу жұйесін ұйымдастыру қажет деп ... Осы ... ... ... өз
дамуының сапалы жаңа деңгейiнде тұр және алдағы ... оның ... ... үшiн ... ... бағытталған реформалардыңкөпшiлiгi жүзеге
асырылды. Қазақстанның кредиттік ... ... ... ... Қазақстанның қаржы секторының табысты дамып келе ... ТМД ... ... ... iшiнде ол әлдеқайда реформаланған
болып табылады. Осылайша, қаржы секторының даму деңгейi бойынша Қазақстан
ТМД елдерiнен бiрнеше жыл алда ... ... ... ... ... ... әрi - Үкiмет) және Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкi (бұдан әрi - Ұлттық Банк) қол ... ... ... кезеңнiң мiндеттерiн шешуге көшудi бастауды дұрыс деп ... ... ... макроэкономикалық үрдiстердi және ... ... ... ... ... ... мерзiмдегi болашақта
дамыту бағыттарын айқындау ... ... пен ... Банк ... одан әрi ... және ... елдермен бiрге бiрыңғай
валюта кеңiстiгiн енгізу ... ... ... ... барлық
бөліктерiн халықаралық стандарттарға сәйкес келтiру ... оның ... ... байланыстырады. Тұжырымдаманың мақсаты экономиканың нақты
секторының қаржы ресурстарын қажетсінуін қанағаттандыратын және ... ... ... жағдайында сапалы қызмет көрсететiн
тұрақты және тиімдi ... ... ... ... қалыптастыру болып
табылады.
      Қаржы секторын дамытудың тұжырымдамасы 2003-2006 ... ... ... ... мен дамыту бағыттарын анықтауды болжайды және
ақша-кредит саясатын дамыған елдерде қабылданған ... ... одақ ... ... жақындатудың басым бағыттары ретiнде
айқындайды.  2006 жылға дейiнгi кезеңге Ұлттық Банк өзінің ... ... ... ... ... ... ... деңгейiн жылдық
4-5%-ға дейiн төмендету мiндетiн қойды. ... ... ... ... Банктiң
құралдар қолдану ережелерiнен ақша-кредит саясатының инфляциялық таргеттеу
қағидаттарына көшу ... ... ... ... кезiнде
мақсатты көрсеткiш ретiнде инфляция қарастырылады, ал негiзгi ... ... ... мерзiмдi пайыздық ставканың бiрi ретiнде қызмет
етедi.
      Ақша-кредит саясатын таргеттеу кезiнде алға ... ... ... ... ... үшiн ... ... жедел көрсеткiш
әсерi қалай өзгертетінін бiлу қажет. Басқару сигналдарын беру әртүрлi
арналар ... ... ... ... ... сұраныс, жиынтық ұсыныс,
валюталық және пайыздық тепе-теңдiк және басқа арналар. Осы беру арналардың
жиынтығы және ... ... ... ... тетiк деп аталады.
Сонымен, трансмиссиялық тетiк - бұл басқару ... ... ... ... ету ... ... таргеттеуге көшумен алға қойылған
мақсатқа жету жөніндегі міндеттемелердi қатаң сақтауды ... ... ... ... бұл ... ... саясатына деген
сенімдi арттырады. Қазiргi уақытта Қазақстанда инфляциялық ... ... ... ... үшiн кейбiр алғышарттар бар: -
макроэкономикалық тұрлаулылық пен ... ... ... ... ... жүйесiн тұрақты дамыту;
 - Ұлттық Банктің тәуелсiздiгi, республикалық бюджеттің тапшылығын ... ... ... ... бас тарту;
- инфляцияның төмен деңгейлерiне қолдау көрсету функцияларын ... ... ... ... ашықтығы. Осыған қарамастан, инфляциялық
таргеттеу қағидаттарына көшу ... ... және ... ... проблемалармен байланысты.
      Саяси проблемаларға заң базасын, алынған ... ... ... ... ... қол жеткiзуде уәкілеттi органдардың
жауапкершілік дәрежесiн айқындау және қалыптастыру кіреді.
      Экономикалық проблемалардың iшiнде ... ... ... ... құралдары ретiнде ресми ставкаларды қолдауға жеткiлiкті
көлемде толық ауқымда репо операцияларын жүргiзу үшiн Ұлттық Банктің бағалы
қағаздар портфелiнің ... ... ... ... проблема өзiне ақша-кредит саясатының экономикаға әсер ету
процесiн түсіндiретiн трансмиссиялық тетiктің моделiн ... ... ... ... көшу ... ... ... қағаздардың қайталама рыногын дамытуға жәрдемдесу жөніндегi;
 - Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің реттеу мүмкiндiгiн арттыратын, ... ... ... және оған тән ... ... ... ... жаңа қаржы құралдарын дамыту жөнiндегi;
  - Ұлттық Банктің ноттарымен ... ... репо ... ... ... негiзгi құралдары ретiндегi ресми ставкаларды ... үшiн ... ... ... ... емес ... ... баға индекстерінің шулы
құбылмалылығын төмендететiн және ... ... үшiн ... ... ... ... ... қолайлы "негiзгi инфляция" (core
inflation) ... құру ... ... ... ... ... моделін әзiрлеу мен мақсатты деңгейлерiне қол
жеткiзудiң операциялық рәсiмдерiн анықтау ... ... ... ... ... отырып монетарлық саясат
жүргiзудiң жалпы сызбасын нақтылау жөнiндегi шараларды қабылдау ... бiр ... ... ... қаржы ұйымдарының қаржылық және
қаржылық емес активтерi мен пассивтерiнің ... ... ... ... ... ... 2001 жылғы желтоқсаннан бастап
Қазақстандағы ақша-кредит статистикасының талдау негiзi, ... ... ... ақша-кредит және қаржы статистикасын ... ... ... ... ... мен ... ... Ақша-кредит статистикасы жөнiндегi ... ... ... ... ... ... екiншi деңгейдегi банктердiң шоттарын қамтиды,
солардың негiзiнде Ұлттық Банк бойынша екiншi деңгейдегi банктер мен ... ... шолу ... Ұлттық Банктің монетарлық шолуында ақша
базасының барлық құрамдас бөлiктерi бойынша деректер болады, оған ... ... ... ... Ұлттық Банктің мiндеттемелерi кiредi.
Екiншi деңгейдегi банктердің монетарлық шолуына ақша массасының ... ... ... міндеттемелерi жөніндегi деректер кіредi.
      Институционалдық қамту бойынша едәуiр ауқымды болып табылатын және
елдiң қаржы ... ... ... ... ... деректер бар қаржы секторының шолуын жасау үшiн ақша-
кредит ... ... ... шоттары мен басқа қаржы
институттарының ... ... ... зейнетақы
қорларының және т.б.) шоттарын кiргiзу есебiнен кеңейту жоспарлануда. Бұл
ақша-кредит және қаржы статистикасының ... ... ... ... ... бере ... болуы үшiн қажет. Қаржы секторының
шолуын жасаған кезде Қазақстандағы ақша-кредит және ... ... ... рыногындағы өзгерiстердің жалпы көрiнiсiн көрсету үшiн құралдар
мен мекемелерi барынша кең ауқымын қамтитын болады.
Валюта ... ... ... ... ... ... алу, уақыт пен халықаралық практика талаптарына сәйкес ... ... өзге де ... ... Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген валюталық заңнамасында
белгіленген шектеулер мен кедергілер дамып келе жатқан рыноктық ... ... ... тән. ... кезде республикаға шетелдiк
капиталдың тұрақты ағыны, төлем теңгерiмi айырбас ... ... ... ... акцентiн капиталдың әкетiлуiне қатаң бақылаудан
қаржы қаражатын тиiмдi пайдалануды ... ... ... ... ... ... дамытуға және жаңа қаржы құралдарының пайда болуына
мүмкіндік бередi. ... ... ... ... мен кезеңдерi
Қазақстан Республикасында валюталық режимдi ырықтандыру тұжырымдамасында
көрсетiлген, соған сәйкес бiрiншi ... iске ... үшiн ... және ... ... ... ... операцияларына қатысты
жекелеген шектеулердi алып тастауды айқындайтын Қазақстан Республикасында
валюталық ... ... ... ... Бағдарлама шеңберiнде валюта операциялары
бойынша ақпараттық базаны жетілдіру, ішкі валюта ... кең ... ... жол ... және ... ... ... бақылаудың тиiмдi тетiгiн құру, сондай-ақ валюталық ... ... және ... ... ... ережелерiн iске
асыру валюталық реттеудің шектеулi режимнен кең ... және ... ... ... ... мен ... нарықтық
нысандарына және әдiстерiне көшу үшiн алғышарттар жасайды. Валюталық
режимдi ... ... яғни ... ... жүргiзуге рұқсат
беруден тiркеу, хабарлау тәртiбiне көшу мен ағымдағы және ... ... ... ... конверсиялануына (ырықтандырудың
екiншi және үшiншi кезеңдерi) 2007 жылы қол ... ... Осы ... ... үшiн ... ... ... конверсиялануының қағидаттары
жасалатын Валюталық режимдi ырықтандырудың ... ... ... ... ... ... Сонымен бiрге дағдарыстық
құбылыстар пайда болған жағдайда, Yкiмет пен ... ... ... ... ... Мемлекеттің төлем жүйесiн дамытудағы маңызды
мақсаты Қазақстанның төлем жүйесiн ... одақ ... ... және ... ... жаңа ... ... мен дамыту болып
табылады.
      Сондай-ақ Қазақстанда төлем карточкаларына қызмет ... ... ... мақсатында Төлем карточкаларының ұлттық жүйесiн құру
және ... ... ... ТМД ... ... ... ... нақты уақыт режимiнде есептеудің ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстанның төлем жүйесiн
ТМД мен шет елдерде танымал ету маңызды бағыт болып табылады. ... ... ... ... халықаралық қаржы ұйымдарының дамыған
елдердің төлем жүйелерiне қойылатын барлық талаптарына сай ... ... ... ... ... ... база мен ... жетiлдiрiлiп және жоғарылатып отырады.
      Еуропалық одақ елдерiндегi соңғы әзiрлемелер микропроцессорлық
технологиялар ... ... ... ... ... ... байланысты, Қазақстанның төлем жүйелерiн Еуропалық Одақ
стандарттарына жақындату жөніндегi iс-шаралар шеңберiнде Ұлттық Банк ... ... ... ... ... төлем
карточкаларын енгiзу мен дамытуға бағыттауды жоспарлайды.
      Микропроцессорлық карточкалар негiзiнде төлем карточкаларын енгiзу
бағытында ... ... ... да - ... ... ... негiзiнде төлем карточкаларының ұлттық
банкаралық жүйесiн дамыту бағдарламасы ... ... ... ... ... ... карточкаларын пайдалану
болашақта халыққа, сауда-сервис кәсiпорындарына оларға қай банк қызмет
көрсеткенiне ... ... ... ... ... "төлем" кеңiстiгiн
құруға мүмкiндiк бередi. Қазақстан Республикасының ... ... ... дамыту қолма-қол ақшамен жасалмайтын ақша айналымын
кеңейтуге, эмиссияға жұмсалатын шығыстарды азайтуға және қолма-қол ақшаға
қызмет көрсетуге, ... ... ... төлем құралдарынан (мысалы,
чек сияқты) жаңа тиiмдiрек төлем ... ... ... ... Осы мақсаттар үшiн Ұлттық Банктің бастамасы ... ... ... ... ... ... ұйымы - "Процессинг
орталығы" акционерлік қоғамы (бұдан әрi - Процессинг орталығы) құрылды,
оған төлем ... ... ... ... ... ... халықаралық төлем жүйелерiнің төлем карталарын пайдалана отырып
жүзеге асырылатын төлемдердi маршрутизациялау мен клиринг бойынша міндеттер
жүктелдi.
      Процессинг ... ... ... ... карталар
базасында электронды коммерция жүйелерiн (E-Commerce) құру және дамыту,
коммерциялық ұйымдарға, ... және жеке ... ... ... көрсету; әлеуметтiк мәселелер: сақтандыру, азаматтарды
жүйеге келтiру, жинақтаушы ... ... ... ... ... қызмет көрсету саласын дамыту және т.б. болжанады.
      Микропроцессорлық карточкалар негiзiнде төлем ... ... ... ... ұзақ ... стратегиялық мақсаты Ұлттық
Банктің айналыстағы ақша массасын тиiмдi басқару қабiлетiн сақтау, ... ... ... ... немесе төлем жүйесiне сенiмдi
жоюы ықтимал жүйелік және басқа да тәуекелдердi шектеу ... ... ... ... аз, ... емес және ... ... және қаржы
қызметтерiн көрсету әдiстерiн дамыту болып табылады.
      Микропроцессорлық карточкалар негiзiнде төлем ... ... ... ендiру үшiн мынадай iс-шараларды дәйектi түрде ... ... ... құруға байланысты құқықтық қатынастарды қалыптастыру;
- тұтынушылардың сұранымын, ... ... ... ... ... карточкаларын қабылдауға дайындығын анықтау;
 - төлем карточкаларын ... ... ... болдырмау
әдiстерiн, сондай-ақ төлем карточкаларын ұстаушылар үшiн салдарлар мен
әлуеттi ... ... ... ... қызметiн мынадай негiзгi
бағыттарда дамыту болжанып отырған Қазақстан банкаралық есеп ... ... ... төлем жүйесiн дамытуда маңызды роль атқарады:
- ТМД ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа құрылым);
- төлем жүйесiн сату жөнiндегi қызметтер ... ... және ... мен ... да елдерге ұсыныс; қазақстандық және сол сияқты шетелдiк
қаржы институттарын қоса отырып, SWIFT1 сервис бюросын одан әрi ... ... ... жүйесiн пайдаланушыларға SWIFT арқылы төлем жүйесiне
хабарламалар ... және ... ... ... беру үшiн ... жүйесiмен ықпалдастыру; ақша аударудың банкаралық жүйесiнде және әБЕО
клирингiнде жаңа қаржы құралдарын дамыту; ... ... ... ... жүйесiн және Ақпарат көлігінің қаржылық автоматтандырылған жүйесiн
(бұдан әрi - AKҚАЖ) негiзгi ақпаратты басқару жүйесiмен (PKI) ықпалдастыру;
      - ... үшiн AKҚаЖ ... ... ... ... және ... қосымша мүмкiндiктер жасау үшін АКҚАЖ көлiк жүйесiн
ықпалдастыру; ... және сол ... ... ... институттарын
қоса отырып, АКҚАЖ-ды одан әрi дамыту.
Ақша-кредит саясаты құралдарын қолдануды жетілдiру және ... өсу үшiн ... ... және ... күрт ... ... ақша-кредит және қаржы-бюджет саясатының келiсілген
шараларын қабылдау. Осы мақсатқа қол ... ... ... ... ... ... - экономикалық конъюнктураның ауытқуларын және осы ауытқуларға ... ... ... ... анықтау, талдау және болжау;
      - ақша-кредит саясатының экономиканың нақты секторына ықпал ... ... ... және ... ... ... негізі болып табылатын құқықтық нормаларды
нормативтік маңызы бар ... ... ... ... оң ... бермейтіні белгілі. Демек, құқықтық нормалар қатысты
құқық принциптеріне сай болуға тиіс. Осыған ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Конституциясының тиісті баптарына назар аударып, қарастырып өту қажеттілігі
туындайды.
Қазақстан ... банк ... ... ... ... туралы шешiм қабылдайды және уақытша әкiмшiлiктi
(банктi уақытша басқарушыны) тағайындайды;
Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... банк ... ... ... немесе жекелеген
банк операцияларын жүргiзуге лицензияны керi қайтарып алу туралы шешiм
қабылдайды және уақытша әкiмшiлiктi ... ... ... ... ... өзге де ... ... асырады.Уәкілетті орган
қадағалау функцияларын жүзеге асыру мақсатында банктерде өз ... ... ... ... ... 2-
тармағында:"Республика қызметінің ... ... ... ... саяси тұрақтылық; бүкіл халықтың игілігін көздейтін экономикалық даму;
" деп көрсетілген. Банктік қызметтің маңызды қыры қоғам мен ... ... ... ... бар ... қатынастарда көрініс
табады.
Республика Үкіметті мен өзге де ... ... ... ... шегінде ғана мемлекет атынан билік жүргіздеді. Демек, Қазақстан
Республикасы ... ... мен Даму ... өз ... ... жалпы
мемлекеттікмүдделер мен мұқтаждықтарды қамтамасыз етуге атсалысады.
Банктік қызмет аясында "Қазақстан республикасында қолданылатын құқық
конституциясының соған ... ... өзге де ... ... ... ... және өзге де ... РеспубликаКонституциялық Кеңесінің және ... ... ... ... ... ... банктік қызметтер стандарттары
міндеттітүрде қолданылады, ... ... ... ... мен нормалардан құрметтейді…"
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісі мен Даму банкісі қазақстан
Республикасы ... мен ... ... ... ... ... ... саясатын іске асыру барысындағы тиісті іс-қимылдары
арқылы ... ... ... ... ... ... ... билік біртұтас, ол Конституция мен заңдар
негізінде заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтарына ... ... әрі ... ... пайдалану арқылы, өзара іс-қимыл жасау
принципіне сәйкес жүзеге асырылады. (ҚР Конституциясы,3-бап, 4-тармағы) ... ... ... және сот билігі ... ... ... ... ... аясында белгілейтін құқықтық режимдерінде көрініс
тапқан.
Банктік қызметті ерікті еркін ... ... ... белсенділік
көрсету құқығы Қазақстан Республикасы Конституциясының 6-бабына ... ... ... ... оны ... сонымен қатар қоғам
игілігіне де қызмет ... ... ... ... мен ... ... өз ... жүзеге асыру көлемі мен ... ... ... заңмен белгіленеді. " Осы кәсіпкерлік қызметті яғни ... ... асру ... ... жөнінде ҚР Конституциясының 26-
бабының 4-тармағында "Әркімнің кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне, өз мүмкін
кез-келген заңды ... ... үшін ... ... ... ... ... заңмен реттеледі және шектеледі. Жосықсыз бәсекеге тиым
салынады. "
Шетелдік капиталдың банк секторына ... біз ... ... ... ... қолдаудың көзі және ... ... озық ... ... ... ... ... құрылымдық реформалауды одан ... ... ... ... қағаздар рыногын, ... ... ... ... ... туралы заңдарын жетілдіруге,
сот жүйесін терңдете реформалауға қатысы бар.
Бізге жеке ... да, ... ... ... сектордағы
да жүйелік тәуекелдерді басқаруды ... ... де ... ... керек.
Сондай-ақ, күптеген ахуалдарға қарсы ... ... ... ... ... ... тұр.
Халық пен бизнестің, оның ... ... де ... ... ... жүйесі тиімділігінің негізгі ... ... ... айтсақ, Қазақстан Республикасының банк жүйесінің
екінші деңгейіндегі коммерциялық банктерге ... ... ... көрініс тапқан. Қазақстан Ұлттық Банкінің, Қазақстан
Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ... ... мен ... агенттігінің тікелей және жанама басқарушы– реттеуші қызметтері
екінші деңгейдегі банктердің жұмыс ... үшін ... ... ... жүйесінің және қаржы жүйесінің тұрақтығына қол жеткізуді,
банктердің, банк ... банк ... мен өзге ... ... қорғауды, Қазақстан Республикасының валюталық
жүйесін дамытуды, Қазақстан Республикасының заң актілерінде ... ... ... ... ... ... қызметін,
бағалы қағаздар рыногын мемлекеттік реттеуді, қаржылық-ұйымдардың қаржы
рыногындағы адал бәсекені қолдауға ... ... үшін тең ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Алматы: Жеті Жарғы, 2007. – 176 б.
2. Қазақстан Республикасы Президенті ... 2008 ... ... арналған жолдауы. 7ақпан, 2008ж., Егемен Қазақстан
газеті.
3. Монтескье Ш. Заңдар рухы туралы /Ауд. А. Құлсариева. - ... ... 2005. - 784 ... ... Карл Раймунд. Ашық қоғам және оның жаулары. Платонның сиқырлы
тартымдылығы. - Алматы: Үш Қиян, 2006. - 504 б.
5. ... Я.А., ... В.А., ... Н.Н., Ютши В.М. ... и ... - экономических терминов. – Алматы: Жеті жарғы,
1999. - 712 ... ... А.А., ... Л.Ш., ... Б.А. ... словарь. -
М., 2002. - 378 с.
7. Эриашвили Н.Д. Банковское право. - М., 2000. - 471 ... ... ... ... - финансовых и кредитных отношений:
Учебник / Под ред. В.В. Крунова. - М.: ... 1998. - 432 ... ... О.М. ... ... права. - М., 1997. - 424 с.
10. Найманбаева С.С. Финансовое право. – Алматы: Дәнекер, 2004.- 526 с.
11. 1 Алексеева Д.Г., ... С.В., ... Е.Г. ... ... - ... - 480 ... ... Н.Ә. Сындарлы он жыл. – Алматы: Атамұра, 2003. - 240 ... ... Н.Б. ... и тенденции развития теории финансового
законодательства и ... ... // ... ... - 2004. - №5 (33). - С. 5 - ... ... ... Учебник / Под ред. О.И. Лаврушина. - М.: ... ... 1998. - 576 ... ... и ... ... / Под ред. О.М. ... - М., 1997. -
277 с.
16. Банковское дело / Под ред. О.И. Лаврушина. - М., 1992. - 428 с.
17. Братко А.Г. ... ... ... и ... - М., 2000. – 320 с.
18. Найманбаев С. М. Мемлекеттік басқару: маңызы, ... ... - 2000. - №5. - 44 - 47 ... ... М.А. ... ... власти и банковская система // Деньги
и кредит. - 2000. - №1. - С. 64 - ... ... М.С. ... ... в условиях рыночной экономики. –
Алматы, 1998. - 322 с.
21. Тосунян Г.А., Викулин А.Ю., ... А.М. ... ... РФ. ... - М., 1999. - 448 ... Давыдова Л., Райманов Д. Банковское право ... ... ... Жеті ... 2000. - 352 с.
23. Ефимова Л.Г. Банковское право. - М.: Наука, 1994. - 360 ... ... дело /Под ред. Г.С. ... - ... 1998. - 576 ... Тасыбаева А.С. Банкілік құқық. – Алматы: Жеті жарғы, 1999. - 195 б.
26. Искакова З.Д. Задачи финансово-кредитной ... ... ... ... ... ... ... // Банки Казахстана -
2004. - №8. – С. 10 - 15.
Нормативтік актілер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.- Алматы, 1995ж, ... ... 21. 05. ... ... ... Даму ... ... 2001ж. 25 сәуірдегі №178-ІІ Қазақстан
Республикасының Заңы ... ... ҚР ... ... // СД ... ... ... анықтама жүйесі
“Юрист”. Компания ЮрИнфо 2001. - 2007.
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы 1995 ж. 30 ... ... ... Заңы ... ҚР ... өзгерістерімен) // СД Қазақстанның заңнама базасы: анықтама
жүйесі “Юрист”. Компания Юр Инфо. -2007
4. Қазақстан Республикасы. Қазақстан Республикасындағы ... және ... ... 1995ж. 31 ... №2444 Заңы (2004 ж. 13 ... ... //СД ... заңнама базасы: анықтама
жүйесі “Юрист”. Компания ЮрИнфо 2001-2007.
5. Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және ... ... 4 ... ... ... ... Заңы
(11.06.04ж. №562-ІІ;07.07.04ж. №577-ІІ ҚР Заңдарымен енгізілген
өзгерістерімен) Қазақстан Республикасының Қаржы ... және ... ... мен ... ... ... туралы ереже. //СД
Қазақстанның заңнама базасы: анықтама жүйесі “Юрист”. Компания ЮрИнфо
2001-2007.
-----------------------
[1] ... Д.Г., ... С.В., ... Е.Г. ... право. - М., 2003.
- 480 с.
[2] Основы международных ... - ... и ... ... / Под ред. В.В. ... - М.: ... 1998. - 432 с.
[3] Олейник О.М. Основы банковского права. - М., 1997. - 424 с.
[4] ... М.С. ... ... в ... ... ... – Алматы,
1998. - 322 с.
[5] Қазақстан Республикасының 1995 жылғы ... ... ... ... ... Заңы. (өзгетулер мен толықтырулар №
577-ІІ 20.12.04ж)
[6] Қазақстан Республикасы. Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... 1995ж. 31 ... №2444 Заңы (2004 ж. 13 ... ... //СД ... ... ... ... жүйесі
“Юрист”. Компания ЮрИнфо 1996-2007.
[7] Қазақстан Республикасы. Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... 1995ж. 31 ... №2444 Заңы (2004 ж. 13 ... ... //СД Қазақстанның заңнама базасы: анықтама жүйесі
“Юрист”. Компания ЮрИнфо ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екiншi деңгейдегi банктердiң кiрiстерi67 бет
Екінші деңгейдегі банктер және коммерциялық банктердің инвестициялық қызметі6 бет
Нарықтық қатынастарға сай қызмет ететін несиелік жүйенің мазмұны мен құрылымдық элементтеріндегі өзгерістерді сараптай отырып, Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибелері мен даму ағымына талдау жасау69 бет
Қазақстан Республикасындағы екiншi деңгейдегi банктердiң несиелiк портфелiн басқару52 бет
Қазақстан Республикасының банктерін соның ішінде екінші деңгейдегі банктердің құрылуы, екінші деңгейдегі банктердің депозиттік операция жасау ерекшеліктері71 бет
Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктердің депозиттік операцияларын талдау63 бет
Қазақстандағы екінші деңгейдегі банктердің балансының тұрақтандырудағы мәселелер және даму болашағы28 бет
ҚР екінші деңгейдегі банктердің несиелеу тәжірибесіне талдау95 бет
Ақша айналысын басқару және реттеу әдістері11 бет
Банк өтiмдiлiгiн басқарудың теориялық негiздерi64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь