Ахмет Иассауи Қазақстан мен Орта Азиядағы сопылық поэзияның көрнеті өкілі

1) Кіріспе
Ахмет Иассауи Қазақстан мен Орта Азиядағы сопылық поэзияның көрнеті өкілі.
2) Негізгі бөлім:
а) Ахмет Иассауидің өмірбаяны.
б) Хикметтері
3) Қорытынды:
А.Иассауи аса көрнекті ақыны, есімі ислам әлеміне мәшһүр болған ойшыл қайраткер.
Ахмет Яссауи-түркі тілдес халықтардың орта ғасырдағы аса көрнекті ақыны,есімі ислам әлеміне мәшһүр болған ойшыл қайраткері.Ол мұсылман қауымының дәстүрлі қағидаларын жырлаған сопылық әдебиеттің түркі халықтары арасындағы меилінше танымал, ірі өкілдерінің бірі болды.
Ахмет Яссауи Испиджаб (Сайрам) қаласында 1093 немесе 1094ж туған.Араб,парсы авторларының жазбаларына қарағанда Ахметтің әкесі өз заманының сауатты, көзі ашық адам болған.Он алты жасында-ақ болашақ ақын шығыс поэзиясын,әдебиетін,фәлсафасын жетік меңгерді.Он жеті жасынан бастап өзі өлеңдер жаза бастайды. Оларды түркі тілінде жазған. Жауқазын гүлдедің әдемілігін тамашалап,өмірді жырлаған акқынды біраз жыл өткен соң араб елдерінен сіңсіп жеткен сопылар поэзиясының үні мен жаңғырығы өз «қайығына» отырғызбай қояды. Ол Бұқараға барып сонда дәріс алып,білімін жетілдіреді.Сол кезде атақты Арыстан Баб және Жүсіп Хамадани деген шайықтардан тәлім-тәрбие алған.Сосын оқымысты адам,сопы ретінде Яссы қаласына қайтып келеді.Ахмет ел ішінде әділділігімен де аты шыққан адам.Шешендігі мен ақылгөй даналығы оны жерлестері арасында сый-құрметке бөлейді.Ахмет айтып еді деген қанатты,ғибратты,діни өсиет насихатқа толы сөздер елден-елге тарайды.
Қожа Ахмет өмірінің соңғы жылдары Мәуеренахр даласында дүрбелен, аламан-тасыр оқиғалар көбейген кезендерде өтті.Академик М.Е.Массон ол»Қожа Ахмет Яссауидің заманында Орта Азия шығыстан келген мұсылман емес халық-қытайлардын (қарақытайлардың) шапқыншылығына ұшырады.Қарақытайлар өздері басып алған жерлерде мемлекет құрды.Олар бірте-бірте мұсылман дініне шек қойғандықтан, ислам өзінің бұрынғы беделінен айырыла бастады.» деп жазған. Көп кешікпей халық көтеріліске шығады.Осы күреске Қожа Ахмет тілектес болған. Осыдан кейін оның қадірі арта түскен.
1. Қазақ даласының жұлдыздары;Ә.Дербісалиев.
2. Ежелгі дәуір әдебиеті;Н.Келімбетов.
        
        Жоспар:
1) Кіріспе
Ахмет Иассауи Қазақстан мен Орта ... ... ... көрнеті
өкілі.
2) Негізгі бөлім:
а) Ахмет Иассауидің өмірбаяны.
б) Хикметтері
3) Қорытынды:
А.Иассауи аса көрнекті ақыны, есімі ислам әлеміне ... ... ... ... ... ... орта ... аса
көрнекті ақыны,есімі ислам әлеміне мәшһүр болған ойшыл қайраткері.Ол
мұсылман қауымының ... ... ... ... ... түркі
халықтары арасындағы меилінше танымал, ірі өкілдерінің бірі болды.
Ахмет Яссауи Испиджаб ... ... 1093 ... ... ... жазбаларына қарағанда Ахметтің әкесі өз
заманының сауатты, көзі ашық адам болған.Он алты жасында-ақ ... ... ... ... ... жеті жасынан
бастап өзі өлеңдер жаза ... ... ... ... ... Жауқазын
гүлдедің әдемілігін тамашалап,өмірді жырлаған акқынды ... жыл ... араб ... ... ... сопылар поэзиясының үні мен жаңғырығы өз
«қайығына» отырғызбай қояды. Ол ... ... ... ... ... ... ... Арыстан Баб және Жүсіп Хамадани деген
шайықтардан тәлім-тәрбие алған.Сосын оқымысты адам,сопы ... ... ... ... ел ... әділділігімен де аты шыққан
адам.Шешендігі мен ақылгөй даналығы оны жерлестері арасында сый-құрметке
бөлейді.Ахмет ... еді ... ... ... ... ... ... тарайды.
Қожа Ахмет өмірінің соңғы жылдары Мәуеренахр даласында дүрбелен,
аламан-тасыр оқиғалар көбейген ... ... ... ... ... ... Орта Азия ... келген мұсылман емес
халық-қытайлардын (қарақытайлардың) шапқыншылығына ұшырады.Қарақытайлар
өздері басып алған жерлерде мемлекет ... ... ... шек қойғандықтан, ислам өзінің бұрынғы беделінен айырыла бастады.»
деп жазған. Көп кешікпей халық ... ... ... Қожа ... ... ... ... оның қадірі арта түскен.
Қожа Ахмет 1157ж 63жасқа толғаннан кейін «пайғамбар жасына
жеттім,бұдан әрі өмір ... ... ... ... осы ... өзінің
мүрдесінің үстіне тұрғызылған ғимараттан оңтүстік батысқа қарай 100
метрдей жерде ... ... ... бір ... жер асты ... мешітін
салдырады.Он жыл ішінде Қожа Ахмет өзінің атақты «Хикмет» деп аталатын
циклді өлендерін жазған.»Диуани
хикмат» (даналық кітабы)-түркітілді халықтардың ... ... ... бірі ... Бұл ... ... ... әдебиетінің де
орта ғасырлық нұсқасы болып, табылады. Өйткені Яссауи хикматтарының тілің
ұзақ жылдар бойы зертеген ... ... ... ... ... ... ... оғыз-қыпшақ тілінде өмірге келген әдеби
туынды.Кезіндер ол өлендер өте ... ... ... тілмен
жазылған.Бұл өлеңдер жинағының алғашқы түп нұсқасы сақталмаған. Ең ... ... орта ... араб емлесінен көшірілген.Халық аңызына
қарағанда Сайрамнан басталатын жер асты жолының бір шеті ... осы ... ... ... Ал,кейбір деректерге қарағанда,
Қ.Ахмет қылуетте күні бойы құдайға құлшылық ... ... ... соң өзінің жер асты мешітінен әрі қарай қазылған жолмен Иассыдан 13
шақырым ұзап ... ... ... ... ... таза ... ... өлендер жинағының ең толық нұсқасы Қазан басылымы
болып табылады.Мұнда 149 хикмат берілген. Қожа Ахмет Йассауи ... ... ... ... ... рет ... Ахмет жырлары әділдік, шапағаттық, мейірімділік, шыншылдық,
ойлылық, тазалық, секілді игілі істерге,яғни,Абай ... «бес ... ... ... ... ... ... Аллаға деген
сүйіспеншілігі арқылы адалдық пен ... ... ... ақын ақыры
сопылық жолға түсіп, өзі айтқандай»әділ сөйлеп, адал жүрер жерде болып,
тазалық тұрағына енген»
Қожа ... ... ... ... ... ... ... алынады, ақын ұлы ойшылдын айтқандарына құлақ салып ,ой ... ... ... ... ... пайғамбардың өмір жолын қысқаша
суреттеген.Ақын диуани хикметте алғы сөзінде ... ... ... ... ... ... т.б.
кенінен жырланады.Әсіресе көп ... ... ... ... деген сүйіспеншілік.Ақынның хикматтарының біразы
Құранда айтылған аңыз әнгімелерге арналған.Олар: Миғраж хикаяты, бейіш
пен дозақ айтысы.Жалпы кітаптағы ... ... ... тек ... ... ... қайсысын алсаңыз да жаман міңез, оған
қылықты міңезді мадақтаған бір ауыз сөз ... ... ... ... рет ... ... ... Қ.А.Иассауиге деген ресми құрмет қана ... ... ... бір ... ... парызына айналған десе болады. 1995ж «Қожа
Ахмет Иассауи.Хикмет» ... ... ... аудармасы жарықа шықты.
Мұхаммед он жетіге толып ат жалын тартқанда, ... ... оған ... оған жас ... ... ұл және ... ... есімді қыздар тауып
береді.Қырыққа келгенде ол хақ жолына түседі.Алла жар болып ... ... ... ... ... ақиқатты іздеп табу,адамның рухани өмірінің
таза болуы сияқты құбылыстарды Ахмет Йассауи ислам ... ... ... ... жасайды.Соның өзінде, ақын әулеметтік
қайшылықтар мен теңсіздіктерді сынап, халық ... ... ... ... ... ... ізгі ... үндейді.Сонымен, бүкіл әлемдегі түркі тілдес халықтарға
ортақ мұра саналатын Ахмет Иассауидің ғажайып жырларын оқып-үйренуге,
зерттеуге, ... ... ... ... ... ... тиым салынып
келгені мәлім. Тек елімізде қызу жүріп жатқан қоғамды қайта ... ... ... ғана ... ... туралы ашық сөйлесуге
мүмкіндік туды. Ақын жырларын ... ... ... ... ... ... ... 1990ж қазан айынын 23-27 жұлдызында Түркістан қаласында Юнеско-
ның бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... конгрестің материалдары толық дәлел. Ахмет ... ... ... ... ... ... ... осы
халықаралық маслихатта ерекше атап көрсетіледі.
Халық аңызына қарағанда Сайрамнан басталатын жер асты жолының
бір шеті ... Қожа ... осы ... шығады делінген.Ал
кейбір деректерге қарағанда, Қожа ... ... күні бойы ... ... ... қараңғылығы түскен соң өзінің жер асты мешітінен
әрі қарай қазылған жолмен Йасыдан он үш ... ұзап ... ... ... таза ... тыныстайды екен.
«Диуани хикметте» сюжетті аңыз-әңгімелерде ұшырасады.
Әйтседе де ақынның ғибратты ... ... ... жүз жыл ... ... ... ... ... секілді т.б. ғалымдардын ... Қожа ... ... ... ... ... өзбек
ғалымдарынан Э.Рүстемов,Н.Маллаев,М.Хаққұлов тағы басқалар зерттеді.Ақын
жырлары өзбек әдебиетінің антологиясына ... ... ... ... ... 1893ж ... ... басылымы негізінде 1991ж
Ташкентте ншрияттады.Қ.Ахметтің өсіп ер жетуі мен ... алуы ... ... ... ... ... байланысты. Сонда ол Ж.Хамаданидің
діни медресесінде оқып білім ... ... ... ... ... ... атты кітабымен және «Рисала» атты трактатымен жетіп отыр.
Қ.Ахмет ... ... ... ... ... ... күмбез орнатылған.Түрік республикасы Түркістандағы
Қ.А.Иассауи кесенесін қалпына келтіру үшін 12млн. доллар бөлді.Әмір Темір
Иассауидің ... ... ... ... соң, оның ... ... таң ... тамаша мавзолей салдырып, Түркістан шаһарын
түріктер мекесіне ... ... ... ... ... ... ... қаланын мәдени-экономикалық жағынан тез
қарқынмен өрлеп дамуына толық жағдай жасайды.
Қ.А.Иассауидің кешені-аса ... ... ... ал ... 65м.Оның орталық залының төңірегіне түрлі мақсатқа
арналған 35 бөлме салынған.Қазақ ... ... ... ... ... ... М.Дулатұлы болды.
Ақын баба өз хикметтерінде атын атап,түсін түстемеседе де,
өзінен ... ... ... ... зейін қойып, олардан үйренгенін
жасырмаған құрани імнің сүрелері мен ... ... ... ... ... ... бос, мағынасыз өткізбеуге шақырады.
Қожа Ахмет Түркістанға 17жасында келген, 26-ға аяқ басқанда сауда-
саттықпен ... 28 ... ... отына шарпылып,34 жасында
ғылым, дана атанған, хикметтер айта бастаған.
Қ.Ахметтің өмірге көзқарас,танымын белгілейтін шығармасы ... ... ... ... тану оған құлшылық ... ... ... ... деп ... осы ... ... үлкен міңдеттер
жүктейді.Сөйтіп өз кезіндегі сопылық әдебиетке тың мазмұн,жана ... ... ... ... жасау, құлшылық ету А.Иассауи
хикметтеріндегі ең ... ... ... ... ... қасиет
жоқ деген қорытынды жасайды.А.Иассауидің сопылық-мистикалық сарындағы ой-
пікірлерін оның шәкірттері ... ... ... ... Ғұлама ақынның ел ішінде ең танымал болған дарынды
шәкірттерінің бірі ... ... ... ... ... тек ... ... ғана емес, бүкіл туркі тілдес
халықтарға ортақ мұра екені мәлім.Иассауи 16-хикметінде 26жасқа дейін,
яғни ... ... ... ... ... ... ... Насаб-наманың құндылығы зор.Жалпы Иассауи тағдырына
үңіле қарасақ,ол ислам дінің түркі тілінде сөйлету күресінен ... ... тегі ... ... ... ... ... үшін күрес жүргізген сияқты.Қожа Ахметтің даналық
сөздерінің көпшілігінде ұстазы Арыстанбаб жиі еске алынады, ақын ... ... ... ... ... ... ... кеудемсоқ, дүниеқоңыз болмауға, тәубәға келуге ақыл-кеңес
береді, яғни бабамыздың хикметтері ... ... ... мағыналы
пікір,адамгершілік мұраттарына толы. Қ.Ахмет базбір хикметтеріде
надандарға сөзінді қор етпе, ... ... ... кісі ақысын
жеме, арамдықпен мал жима,дүние-байлыққа қызықпа, оның бәрі ... ... жоқ, ... ... түссе, бәрі де бір сәтте-ақ жермен-
жексен ... дей ... ... ... ... ... ... түскен ауыртпалықты мойымай көтеруге шақырады.Сөйтіп,
Ахмет Иассауи дін насихатшысы ғана емес, сонымен ... ол адам ... ... ... ... ... ... әділ, мейірімді,
сабырлы,жомарт, кішіпейіл болуға шақырған ойшыл ақын.
Пайдаланылған кітаптар:
1. Қазақ даласының жұлдыздары;Ә.Дербісалиев.
2. ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі жырлар мен жыраулар поэзиясының ерекшеліктері4 бет
Жазатайым оқиғаларды тергеп-тексеруді жүзеге асыратын комиссияның құрылу тәртібі10 бет
Жыраулар әлеміне шолу жасау21 бет
Испания мемлекетінің саяси жүйесі3 бет
Классикалық неміс философиясы3 бет
Поэзия- тіл патшасы8 бет
Философия пәнінен тест сұрақтар14 бет
Қазақ хандығының құрылуы және жыраулық поэзияның қалыптасуындағы тарихи әлеуметтік жағдай11 бет
"сопылық ілім мен қазақ лирикасындағы үндестік"6 бет
1950 жылдардағы Азиядағы дағдарыс34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь