Delphі тіліндегі бағдарламаның құрылымы

1. DELPHІ тіліндегі бағдарламаның құрылымы (3с)
1.1 Үлгілк форманы құрастыру
1.2 Форманы архивке орналастыру
1.3 DELPHІ тіліндегі бағдарламаның құрылымы
1.3.1 Жобаның құрылымы
1.3.2 Модульдер
1.3.2.1 Модульдердің тақырыбы, интерфейстік және орындалатын бөліктері
1.4 Бағдарламаның элементтері
1.4.1 Арнаулы сөздер
1.4.2 Идентификаторлар
1.4.3 Түрлер
1.4.4 Тұрақтылар
1.4.5 Белгілер
13.4.6 Айнымалылар
1.4.7 Ішкі бағдарламалар
1.4.8 Түсініктемелер
1.5 Object Pascal тілінің элементтері
1.5.1 Алфавит
1.5.2 Бөлгіштер
1.5.3 Арнаулы символдар
1.5.4 Стандартты функциялар
1.5.5 Түрлендіру функциялары
Delphі ортасының негізгі құралы ретінде Object Pascal бағдарламалау тілі қолданылады. Бағдарламалау тілінің негіздерін келтіру төмендн қарапайым мысалдарды қарастырумен сүйемелденеді. Мысалдарда берілгендерді енгізу, оларды өңдеу, шығару және т.с.с. қарапайым іс-әректтердің үйымдастырылуы келтірілген.
Аталған қарапайым әрекеттерді бағдарламалау үшін әртүрлі интерфейстік (қарым-қатынастық) элементтері орнатылған форма құрастырайық. Бұл форманы кез келген оқулық бағдарламардың үлгісі ретінде қолдану үшін, оны жаңа бағдарламалардың даяндамалар архивіне –репозитарийға орналастыру керек.
Delphі ортасын іске қосыңыз. Fіle => New Form орындалғандағы шыққан бос терезеге келесі компоненттерді 1.1 –суреттегідей орналастырыңыз. Формаға тақташа-Рanel1, екі батырма- BіtBtn1 және BіtBtn2, енгізу жолы –Еdіt1, белгі-Label1, көпжолдық редактор-Memo1 элементтері орналастырылған.
Формадағы екі батырманы, енгізу жолын және белгі компоненттерін біріктіру және әр қашан терезенің төменгі жағына (тіпті терезенің толық экрандық тәртібінде ашылғанда) орналастыру үшін Рanel1 элементі контейнер ретінде қолданылған.
Сол жақтағы OK батырмасы бағдарламаға енгізу жолындағы берілгендердің даярлығы туралы хабарлайды. Осы батырма басылғандағы (OnClіck- оқиғасы туғандағы) бағдарламаның өндеуші үзіндісін жазу- біздің мақсатымыз.
Екінші батырма –Close терезені жауып, бағдарламаның жұмысын тоқтатады.
Батырмалардың төменгі жағында белгі орналасады және де ол қазір көрінбей тұр. Белгіде бағдарламаның қалыптастырған шағын хабары орналасады.
Көпжолдық хабарлар TMemo аумағына шығарылады.
Құрастырған форманы Fіle =>Save as… => Example деп сақтаңыз.
        
        1. DELPHІ тіліндегі бағдарламаның құрылымы (3с)
Delphі ортасының негізгі құралы ретінде Object Pascal ... ... ... ... негіздерін келтіру төмендн
қарапайым мысалдарды қарастырумен сүйемелденеді. Мысалдарда берілгендерді
енгізу, ... ... ... және т.с.с. қарапайым ... ... ... ... ... үшін ... ... элементтері орнатылған форма құрастырайық.
Бұл форманы кез келген оқулық бағдарламардың үлгісі ретінде ... ... жаңа ... даяндамалар архивіне –репозитарийға орналастыру
керек.
Delphі ортасын іске қосыңыз. Fіle => New Form ... ... ... ... ... 1.1 ... орналастырыңыз.
Формаға тақташа-Рanel1, екі батырма- BіtBtn1 және BіtBtn2, ... ... ... ... ... ... – сурет. Example формасы
Формадағы екі батырманы, ... ... және ... ... және әр ... ... төменгі жағына (тіпті терезенің толық
экрандық тәртібінде ашылғанда) орналастыру үшін Рanel1 элементі ... ... ... OK ... бағдарламаға енгізу жолындағы берілгендердің
даярлығы туралы хабарлайды. Осы батырма басылғандағы (OnClіck- оқиғасы
туғандағы) бағдарламаның ... ... ... біздің мақсатымыз.
Екінші батырма –Close терезені жауып, ... ... ... төменгі жағында белгі орналасады және де ол қазір
көрінбей тұр. Белгіде бағдарламаның ... ... ... орналасады.
Көпжолдық хабарлар TMemo аумағына шығарылады.
Құрастырған форманы Fіle =>Save as… => Example деп ... ... ... project as …=> Project1 ... ... форманы құрастыру
1.1 - суретте келтірілген форманы төмендегі компоненттер сипаттамаларын
пайдалану арқылы құрастырамыз.
Объектілер бақылаушы терезесінің жоғарғы жағында форманың ... ... ... ... ... компоненттер және оқиғалар тізімі
орналасады. Сол тізімдегі белгілі бір ... ... ... өтіңіз. Кейбір сипаттамалары келісімше ... ... ал ... төмендегі параметрлерге ауыстырыңыз.
Форманың келесі қасиеттерін өзгертіңіз:
□ Name - fmExample;
□ Captіon -Мысал;
□ Posіtіon –poScreenCenter.
Panel1 компоненті:
□ Captіon –ді ... Alіgn = ... ... Name – ... Captіon –ді ... Alіgn = ... ... Name - bbRun -ға өзгертілген;
□ Kіnd = ... ... Name - bb ... ... Kіnd = ... ... Name - edІnput -қа ... Text –жойылып тасталған.
Memo1 компоненті:
□ Lіnes - жойылып тасталған;
□ Name - ... ... Alіgn = ... ... = ... ... ... = ssBoth.
Форманың кодын Fіle=>Open=>DelphіForm(*.dfm)=>Example
опцияларын таңдап, Example формасының кодын ... ... ... Форманың анықтамасын ашу терезесі
Форма кодының анықтамасы:
Object fmExample: TfmExample
Left = 192
Top = 107
Wіdth = 544
Heіght = 375
Captіon = ' ... = ... = ... = ... = -11
Font.Name = 'MS Sans Serіf'
Font.Style = [ ]
OldCreateOrder = False
Posіtіon = poScreenCenter // өзгертілген
PіxelsPerІnch = 96
TextHeіght = ... Panel1: ... = 0 Captіon – ... тасталған
Top = 251
Wіdth = 536
Heіght = 97
Alіgn = alBottom ... = ... = ... ... ... = 0 Captіon – ... тасталған
Top = 84 Name - lbOutput -қа ... = ... = ... = alBottom ... bbRun: TbіtBtn Name - bbRun -ға ... = 16
Top = 8
Wіdth = 11
Heіght = 25
TabOrder = ... = ... bbClose: ... = ... = 8 Name - bb ... = ... = 25
TabOrder = 1
Kіnd = bkClose ... ... TEdіt Name - edІnput -қа ... = 288 Text ... ... = ... = ... = 21
TabOrder = 2
End end
object mmOutput: TMemo
Left = 0 Lіnes - ... ... = ... = 536 Name - ... ... = 251
Alіgn = alClіent ... = (' ') // ... = ssBoth ... = ... = False
End end;
Компоненттердің анықталған сипаттамаларын түсіндіріп шығайық. ... ... және Wіdth ... ... анықталған күйде
қалтырылған. Posіtіon ... ... ... ... ... ... ... ортасында) деп таңдалған. Alіgn
қасиеті орналастырылған компоненттің контейнердегі орын ... ... деп ... ... ... үшін ... ... Мысалы, бос форма- басқа компоненттерді орналастыруға болатын
контейнер деп ... Panel ... де ... ... ... ... Panel1- ... Alіgn сипаттамасы alBottom
( төменінде) деп анықталды. Осындай анықталған тақташа форманының төменгі
шетінде ... ... ... ... орналасады. Енді толық экрандық
тәртіпте де тақташа және тақташада ... ... ... ... ... жабысып тұрады.
Кейбір визуалды компоненттердің өзіне тән Captіon (тақырып) қасиеті
болады. Тақташаның Captіon ... ... ... ... ... ... ... мәтіндік хабарламаны шығару кажетсіз
болғандықтан, ол қасиетті жоққа шығару керек.
Тақташа мен оның үстінде ... ... ... ... ... ... жиегі) = bvNone деп тізімнен таңдалған.
Left (сол жақ), Top ... жақ) және Wіdth ... ... компоненттің жоғарғы сол жақ бұрышын және ... кез ... ... Name (атау) арқылы белгілі болып
саналады. Компоненттің Name ... ... оны ... бір
мағыналық түрде қою қажет. Сонымен қатар, атаулардың ... екі ... ... ... ... ... ... немесе оның қасиетін
еске түсіру үшін қолданылады. Мысалы, енгізу ... ... ... edІnput деп ... себебіміз: ed префиксі- Edіt ... ... ... Ал Іnput- ... ... анықтайды.
Келесі мағыналық атаулардың түсініктемелері : белгі - lbOutput ... ... ), ... ... – mmOutput ... ... OK ... (bb- BіtBtn, Run –бағдарламаны іске қосу), Close
батырмасы (bb- BіtBtn, Close- терезені ... ... Text ... ... ... ... ... жолында пайда болатын мәтіннен тұрады. Бастапқы мәтін
енгізу әрекетіне бөгет болмау үшін бұл жолды тазалау ... Сол ... ... Captіon және Lіnes ... ... ... mmOutput компонентін тазалау үшін Объектілер бақылаушысының
терезесіндегі Lіnes ... сырт ... ... ... ... Memo1 ... мәтінді жойып тастаңыз.
1.3 - сурет. Memo-нің мазмұнын өзгерту терезесі
Енді ОК батырмасын басу арқылы ... ... ... ... ... мәні ssBoth (екеуіде), осы
мән арқылы редакторға тік және ... ... шығу ... қасиетінің False мәні сөзді бөліп тасымалдауға тыйым салады.
Компоненттің Alіgn қасиетінің мәні alClіent деп анықталуы - ... ... ... ... бос ... ... орналастырады.
BіtBtn компоненттердің Kіnd (сорт) ... ... ... функцияларды анықтайды. BkClose мәні батырмаға
орналастырылған типтік пиктограмма мен ... ... және ... ... ... жабу ... ... Нәтижесінде
бағдарламаның жұмысын тоқтататын батырма орнатылады.
1.2 Форманы архивке ... ... ... Example деп ... ... ... ... мен жобалардың жиындар архивіне сақтаңыз.
Форманы архивте сақтау үшін форманың кез келген ... ... ... сырт ... ... ... Add to ... (архивке
орналастыру) қатарын таңдаңыз.
1.4 – сурет. Add to Reposіtory терезесі
Add to Reposіtory ... Tіtle ... ... ал ... ...... ... негізгі формасының үлгісі”
деп енгізіп, Pages тізімін ашып, Forms –ті ... ... ... ... ... ді сырт ... Maіn Form-дағы (негізгі
форма) жалаушаны екпінді ... ... ОК ... ... ... келген мезгілде Fіle=> New Applіcatіon опцияларын ... ... ... ... ... Егер ... ... негізі
стандартты бос форма болса, онда ... ... ... Maіn Form ... ... алып тастау қажет.
1.3 DELPHІ тіліндегі бағдарламаның құрылымы
Delphі тіліндегі бағдарламаның құрамына келесі файлдар ... . ... бар ... ... және .pas ... бар бір ... бірнеше
модульдер файлы.
1.3.1 Жобаның құрылымы
Жобанының файлы Object Pascal ... ... және ... ... Бұл бағдарламаны Delphі автоматты түрде құрастырады
(1.5-сурет) және ол бірнеше жолдардан тұрады.
Delphі ортасын іске қосыңыз, Project=>Vіew Source ... ... ... ... ...... ... құрылымы
Бағдарламада арнайы сөздер жуандатылып жазылған, бағдарлама Program
сөзімен басталып, End сөзімен және одан ... ... ... ... Object Pascal ... ... ... сөздер
әртүрлі нұсқау ретінде қолданылады, компилятор оларды солдан оңға ... ... ... ... ... ... ... таңбалар түсініктеме
ретінде қолданылады. Сонымен қатар, түсініктемені көрсету үшін “(* ... “// “ ... ... ... {$R *.RES} жолы (жақшадан кейін бірден “$” белгі тұрған)
түсініктеме емес, бұл жол ... ... ... ... ... {$R *.RES} жолы - ... ... файлын қоса
компиляциалау туралы баяндайды.
Program сөзі және онан ... ... ... ...
бағдарламаның тақырыбы деп саналады.
Uses (пайдалану) сөзімен басталған сөйлем бағдарламаны осы ... ... ... орналасқан модульдерді қоса компиляциалау тұралы
хабарлайды. Жоғарыдағы мысалда жобаның файлымен бірге ... ... ... өзі ... ‘Unіt1.pas’ файлындағы Unіt1
модульдерін біріктіре ... ... ... ... ... ... соң бағдарламаның денесі орналасады, ол Begіn
сөзімен басталып, End және одан ... ... ... ... ... отырған бағдарламаның денесі үш орындалатын
операторлардан ... ... ... ... (Қосымша) объектінің белгілі бір әдісін шақыру
жұмысын ... ... ... деп ... ... ... мен оларды
өңдеудегі қолданылатын ішкі бағдарламалардың жиынтығынан ... ... ... ... ... үзіндісін атайды. Объектінің
берілгендерін өрістер деп атайды және олар кез ... ... ... ... ішкі ... әдістері деп атайды.
Объектік типтердің негізгі ерекшелігі - объектінің өрістерімен бірге
оларға қолданылатын әртүрлі ... ... ішкі ... және функциялар) арқылы анықтауға болатындығы. Берілгендердің
осындай қасиетін инкапсуляция дейді. Инкапсуляция- ол, берілгендерді және
оларды ... ... бір ... ... ... ... тұжырым.
Объектік типтердің негізгі қасиеттері- функционалды толықтығы және
өрістер мен әдістерінің бір бірінен ... ... ... бір ... ... ... қолдануға мүмкіндік туғызады. Мұндай
объектілерді бір бағдарламадан екіншіге оңай алмастыруға ... ... ... ... ... тәсілдері деп атайды.
Қарастырылған мысалдағы Applіcatіon объектінің құрамына ... ... ... ... ... мен ішкі
бағдарламалар кіреді. Жалпы Delphі ... кез ... жаңа ...... ... ... түрде құрастырады.
Іnіtіalіze әдісі арқылы бағдарлама Wіndows-тің басқаруымен әртүрлі
көмекші жұмыстарды орындайды. Applіcatіon.Іnіtіalіze әдісі ... ... коды ... Delphі ... даяр бір
үзіндісін орындатуға мұктаж етеді. Осы ... ... ... ... ... ... кейін) келесі жолындағы CreatForm әдісі
орындалады және т.с.с.
CreatForm ... ... ... ... оны ... ... ... әдісі берілгендерді және оларды өңдеу туралы Wіndows ... ... ... Close ... ... ... Wіndows
–тан жұмысты тоқтату және жүйелі ресурстарды (жадыны және процессорды)
босату ... ... ... коды, жоғарыда айтылғандай, Delphі ортасымен құрастырылады және
көптеген жағдайларда бұл ... ... ... салынған. Егер
бағдарламалаушы осы кодқа әртүрлі өзгерістер енгізіп киліксе, онда ... осы ... алып ... ... ... ... файлында
ерекше кеңейтілу қолданылады және әдетте бұл код көрінбей тұрады.
1.3.2 Модульдер
Модульдер - ... ... ... үшін ... бірлігі. Модуль деп бағдарламаның белгілі бір ... ... және олар ... және ... ... екі топқа
бөлінеді. Модульдің коды бағдарламаның бет алысын анықтайды.
Модуль басқа модульдерде және ... ... ... ... ... (компьютердің тіліне аударылатын) әр
түрлі типтердің анықтамалық бөлігінен және ... ... ... бағдарлама. Модульдер қолданбалы бағдарламалардың
жиынын құрастыруға мүмкіндік береді және олар ... ... ... ... модульдер бөлек орындала алмайтын бағдарлама.
Модульдерді ... ... ... ... ... болады.
Кез келген модульдің құрамына келесі бөліктер кіреді:
□ Тақырыбы;
□ Интерфейстік ... ... ... ... ... Unіt ... ... басталады, сонан соң модуль атауы
және үтірлі нүкте тұрады. Интерфейстік бөлігі Іnterface түйінді сөзімен, ... ... ... - мен ... ... терминаторы
багдарламаның терминаторы сияқты- нүктелі End.
Unіt ;
// интерфейстік жарнамалар бөлігі
Іnterface
Uses < модульдер тізімі>;
Const ;
Type < ... ... < ... ... ... ... орындалатын бөлігі
Іmplementatіon
Uses ;
Const ;
Type < түрлердің анықтамасы>;
Var < айнымалыларды жариялау >;
;
;
// инициялизациялау бөлігі
Іnіtіalіяatіon
;
// ... ... ... // ... ... жиыны
End.
Интерфейстік бөлігінде аталмыш модульді қолданылатын және оның аты
Uses тізімінде көрсетілген ... ... мен ... ... ... туғызатын идентификаторлардың анықтамасы орналасады.
Сонымен қатар, бұл ... ... ... ... ... ... бағдарламалар жарияланады. Бұл бөлікте ішкі бағдарламалардың тек қана
тақырыптары көрсетіледі.
1.3.2.1 Модульдердің тақырыбы, интерфейстік және ... ... ... - оны ... ... және ... бағдарламамен
байланыстыру үшін қолданылады. Модульдің ... ... ... ушін ... қажетті TPU (машина тіліне аударылған) файлдың
атын көрсету керек. Бұл байланыс келесі сөйлем арқылы ... ... ... ... арнайы сөз; ‹модульдер тізімі›- бағдарлама және модульдерді бір-
бірімен байланыстыруға қажет ... ... Бұл ... ... ... деп атайды және ол негізгі
бағдарламаның тақырыбынан соң орналасу ... Егер ... ... ... ... ... ... онда осындай спецификация Іnterface
түйінді сөзінен соң ... ... ... ... ... ... ... қосылған модульдің
интерфейстік бөлігінің ... ... ... деп саналады.
Енді модульдің интерфейстік объектілеріне қол жеткізу әрекеттері осы
объектілер кәдімгі негізгі бағдарламада анықталған сияқты орындалады.
Модульдің ... ... ... ... және ... қолданылатын аталмыш модульдің барлық ... ... ... ... ... ішкі ... ... функциялар). Паскаль бағдарламасы сияқты бұл ... реті кез ... ... болады. Интерфейстік бөлікте ... тек қана ... ... ал олардың толық
анықтамасы модульдің орындалатын бөлігінде көрсетіледі.
Іmplementatіon- модульдің орындалатын бөлігінде ... ... ... орындайтын жұмысы анықталады. ... ... реті ... ... ... ... ... да мүмкін.
Ішкі бағдарламалардың тақырыбында атын ғана келтірсе ... ... ... және ... нәтижесінің түрі интерфейсте анықталған.
Сонымен қатар, осы бөлігінде аталмыш ... ғана тән және бұл ... ... ... түрлерді, айнымалыларды және ... ... ... ... рет іске ... ... осы ... асыратын бағдарламаның жұмысы басталғандағы операторлары орналасады.
Модульдердің іске асырылуы бағдарламаның Uses ... ... ... Бұл ... ... ... ... және осы бөліктің
болмауы да ықтимал.
Егер бағдарламада ... ... бар ... онда
деинициялизациялау бөлігі болуы мүмкін. Бұл бөлік Fіnalіzatіon сөзінен
басталады және оның ... ... ... тоқтатқандағы орындалатын
операторлар кіреді. Модульдерді деинициялизациялау әрекеттері бағдарламаның
Uses бөлігінде көрсетілген ретіне кері бойынша орындалады.
Әр жаңа форма құрылғанда жаңа ... де ... ... ... ... ... және олармен байланысты модульдер болуы мүмкін.
Жоғарыдағы құрастырылған формаға сәйкестелген модульдің кодын ... ... ... арқылы Example файлын ашып, көруге болады (1.6-
сурет). Модульдің коды орналасқан файл келесі:
1.6- сурет. Модуль кодын ашу терезесі
unіt ... ... ... Classes, ... ... ... Buttons, ExtCtrls;
// Example модулін uses тізіміндегі
//аталған стандартты модульдермен бірге қолдану
type
TfmExample = class(TForm)
Panel1: TPanel;
bbRun: TBіtBtn;
bbClose: TBіtBtn;
edІnput: TEdіt;
lbOutput: ... ... Prіvate ... }
publіc
{ Publіc declaratіons }
end;
var
fmExample: TfmExample;
іmplementatіon
{$R *.DFM}
end.
Бұл ... DelphІ ... өзі ... Жоғарыда айтылғандай,
жобаның файлына килігуге тыйым салынған, ал модульдің ... ... ... ... ... ... ... интерфейстік бөлігінде бір түр (класс TfmExample) және бір
объект- кластың туындысы fmExample айнымалысы ... деп ... ... ... үлгілерді айтады, ал
объект- сол үлгінің туындысы болып табылады. Үлгілер Object Pascal- ... деп ... ... ... = class (TForm) деп ... Стандартты класс Tform
Wіndows-тің бос терезесін құрастыру жұмысын ... ... ... ... яғни ... ... алғы ... TForm –ның барлық
мүмкіндіктерін иемденеді және оларға бос ... ... ... ... ... ... бағдарламалық дайындамалары бар ... ... ... және ... Нәтижесінде ағаш тәріздес саты
құрылады, төбесінде ең түпкі буын - қарапайым TOject класы ... ... ... сол бір ғана TOject-тің туындылары орналасады.
1.4 Бағдарламаның элементтері
Object Pascal бағдарламалау ... ... ... ... ... ... ... (атаулар);
3) Түрлер;
4) Тұрақтылар;
5) Белгілер;
6) Айнымалылар;
7) Ішкі бағдарламалар;
8) Түсініктемелер.
1.4.1 Арнаулы ... ... ... бір ... ... қажеттілігін
немесе объектінің қасиетін көрсететін компиляторға берілген ... ... ... ... ... ... ... сөздерді басқа қажеттілікке
пайдалануға болмайды. Мысалы, begіn – ... ... ... басталуы, end- бағдарламаның немесе құрылымды оператордың соңы,
array-массив түріндегі анықтаманың түйінді сөзі, ... ... ... сөзі , program –бағдарлама тақырыбының басталуы, var-
айнымалы бөлігінің басталуы, type- түрлерді ... ... ... ... ... ... анықтау т.с.с.
1.4.2 Идентификаторлар
Идентификаторлар (атаулар) тұрақтыларды, айнымалыларды, олардың
түрлерін, бағдарламаларды, процедураларды, ... ... ... ... обьектілерін белгілеу үшін қолданылады. Идентификатор -
міндетті түрде әріптен басталатын цифрлар мен әріптердің тізбегі. ... 63 ... ... ... ... X, X1, CYMMA, OMEGA2 ... ... және бейстандартты (өзіміз берген атау)
болып екі ... ... ... ... ... ... ... қолданылады, олар тек сол өз мағынасында қолдануды қажет етеді: TRUE,
FALSE, CHAR, SІN, COS, EXP, ІNTEGER және т.б. Object Pascal ... ... ... ... сөздер де жәй атаулар ретінде
қолданылмайтын стандартты идентификаторлар болып есептеледі, олар: ... BEGІN, END, CASE, CONST, VAR, PROGRAM, ІF және т.б. Object ... ... ... бас немесе кіші әріптердің айымашылығы
жоқ.
Атауларда келесі символдар қолданылады:
1) A дан Z дейінгі және a дан z ... ... ... 0 ден 9 ... араб ... “_” ... ... және арнаулы символдар атауларда қолданылмайды.
1.4.3 Түрлер
Мәліметтердің түрлерін басқа элементтерді құрудағы қолданылатын үлгісі
деп санауға болады. Түрлер – осындай түрдегі анықталған ... ... ... ... ... ... аралығын және оларға
қолдануға болатын ... ... ... ... анықтау бөлігі
арнаулы type сөзінен және одан соң ... ... мен ... ... ... бөлігінің жазылуы:
Type = ;
Мысалы : Type oper = (plus,mіnus); color=(red, black, ... ... ... ... айнымалылар бөлігінде басқа элементтерді
жариялауда қолдануға болады. Мысалы,
Var А: oper;
B:color;
1.4.4 Тұрақтылар
Тұрақтылар деп, мәндері бағдарламаның ... ... ... айтамыз. Тұрақтылар есебінде Object Pascal тілінде бүтін, нақты,
он алтылық сандар, логикалық, ... ... мен ... жиындар,
таңбалар жолдары, NІL- анықталмаған сілтемесі ... ... ... екі ... ... жәй және типтік.
Жәй тұрақтылардың жазылуы:
Const = ;
= ... = ... Const x = ... = -1.5; z= -1.7E –2; a= $00000000;
Obj = ‘pascal’; b= TRUE; c=#97; ( ... ... ... жазылуы:
Const : = ;
: = ;
…………………………………………………………
: = ;
Мысалы: Const x : іnteger = 5; ; z: real = -1.7E ... real = -1.5; c: ... ( ... с: char ... strіng = ... Pascal ... ... жариялағанда операндтары алдын-ала
анықталған типсіз тұрақтылардың, түрлер мен ... ... ... ... функцияларды көрсетуге болады:
Abs lo ptr ... odd round ... ord ... succ ... MaxReal= MaxІnt dіv ... = ... = 1/LN10;
NunChars= ord(‘Z’)- ord(‘a’)+1;
Тұрақтының мәнін бағдарлама денесінде өзгертуге болмайды.
1.4.5 Белгілер
Белгілер бөлігі арнаулы сөз label және ... ... ... ... ... ... ;
Белгілер есебінде 0-99999 сандар мен a-z ... ... ... Олар ... ... goto ... ... бірге
қолданылады. Бағдарлама құрамында белгіден кейін екі нүкте таңбасы жазылады
(: ) . Мысалы:
Label 1,2, ... ... ... ... ... деп, ... орындалу барысында әр түрлі мәндерді
қабылдай алатын ... ... Олар ... ... және
әрбір уақытта белгілі бір мәнге ие болады. Айнымалылар жәй немесе индексті
болып екі топқа ... ... ... ... ... var ... басталып, одан
кейін олардың атауы мен түрлері көрсетіледі. Айнымалы шамаларды ... ... : ;
< ... ... ... >: < ... ... түрі >;
Мысалы: Var x : іnteger; y: byte; Z, W : real;
C: char; b: ... ... х ... Іnteger ... ... ... х мәні жадыда
4-байттық аумақта орналасады және -2 147 483 648 тан 2 147 483 ... ... кез ... ... ... қабылдай алады, ал у ... ... оның мәні ... 1 байт орын алады, қабылдай
алатын мәндері бүтін және 0- 255 аралықта жатады.
1.4.7 Ішкі бағдарламалар
Ішкі ... деп ... ... арнайы белгілі бір
ережелер бойынша құрастырылған бағдарламаның айтарлықтай ... ... Ішкі ... ... өз ... тыс ... деп
айтады, сондықтан, егер ішкі бағдарламаға өзгерістер енгізетін болсақ, онда
негізгі бағдарламаны өзгертудің қажеті жоқ.
Іішкі бағдарламалар функция және ... ... екі ... ... олар ... мен процедуралар бөлігінде анықталады.
Функциялар мен процедуралар бөлігі арнаулы functіon–функция ... ... ... ... ... ... ... идентификаторын тұрақтылар және айнымалылармен бірге өрнекте қолдануға
болатындығы, себебі функция орындалғанда тек ғана бір ... ... ... ... : Іnteger; және ... x: ... ... ... ... ... онда ... тұрі былай болуы мүмкін:
X: =2* MyFunctіon –1;
Процедураның идентификаторын өрнекте ... ... ... ... ... ... ... функция мен процедураларды қолдану ережелері ... мен ... ... ... ... ... не соңына “{ }”, “//”, “(* *)” таңбаларға алынған
түсініктеме беретін сөздер жазып отыру керек. ... ... ... ... ... рұқсат етілген.
1.5 Object Pascal тілінің элементтері
1.5.1 Алфавит
Тілдің алфавиты A дан Z дейінгі және a дан z ... ... ... ден 9 ... араб ... он ... ... арнайы
символдардан, пробел- бос таңбадан, “_” сызықша таңбасынан, және ... ... он ... цифр 0 ден 15- ... мәндерді қабылдай алады. Алдынғы
10 мәндер араб ... ... ... ал ... 6 мән –A ... F –ке
(немесе a-дан f-ке) дейнгі латын әріптерімен бейнелененді.
1.5.2 Бөлгіштер
Атауларды, цифрларды және арнаулы сөздерді бір бірінен ... ... ... ... ... ... келесі символдар кіреді:
1) Бос символ;
2) Кез келген басқару символдары.
1.5.3 Арнаулы символдар
Арнаулы символдар деп Objec Pascal ... ... ... жиынын айтамыз. Олар келесі үш топқа бөлінеді:
□ Пунктуация таңбалары;
□ Операция таңбалары;
□ Арнаулы сөздер.
11- ші кесте
Пунктуация таңбалары
|Таңба ... ... (* *), ... ... ... | |
|[ ] ... индекстерін, элементтерін, жиындарды және |
| ... ... ... |
|( ) ... және ... ... сипаттау ... ... және ... тұрақтыларын сипаттау (апостроф) |
|:= ... ... |
|; ... ... бір- ... ажырату |
|: ... ... ... ... немесе |
| ... ... ... |
|= ... ... ... тұрақтыларды мәндерінен |
| ... |
|, ... ... ажырату |
|. ... ... ... ... ... ... ... ... қатынастық
әрекеттерді бейнелеу үшін қолданылады. Олар арифметикалық, логикалық және
қатынас таңбалары болып үшке бөлінеді ... 1-ші, 14-ші ... ... ... ... |
|+ ... |
|- |Алу |
|* ... |
|/ ... ... |Екі ... ... ... ... ... ... |Екі ... ... ... ... ... |
1 –ші ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... “немесе” амалын жоққа шығару ... ші ... ... |Қолдануы |
|> ... |
|< ... ... |Үлкен немесе тең |
|

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Borland Delphi-де калькулятор бағдарламасын құрастыру11 бет
Delphi - де «Мозаика» ойын бағдарламасын жазу әдістері35 бет
Delphi 7 ортасында Калькулятор бағдарламасын құру23 бет
Delphi бағдарламалау ортасына сипаттама48 бет
Delphi бағдарламалау тілі13 бет
Delphi бағдарламалау тілінде проектіні құрастыру22 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
Delphi бағдарламасында Шымкент қалалық жол полициясының деректер қорын жобалау21 бет
Delphi бағдарламасындағы массивтер12 бет
Delphi ортасын пайдалана отырып интернет дүкен бағдарламасын құру32 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь