Мақтаның түкті шитін егіске жасанды қабықтандыру тәсілімен ұнтақ дайындау қондырғысын жобалау

Норматив сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
Анықтамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
Белгілер мен қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1Аналитикалық бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.1 Сеялкалардың құрылысы және жұмыс технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.2 Себу және отырғызу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
1.3. Дән сепкіштің тұқымды сіңіргіш жұмысшы мүшелері ... ... ... ... ... ... ... ... .30
2.Технологиялық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
2.1. Дән сепкіш агрегаттарына қойылатын агротехникалық талаптар ... ... ... ... 35
2.2 Жобаны іске асырудың мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
2.3 Конструкторлық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
2.4 Көлденең қиып өтетін тілкем профилін негіздеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
3. Техника қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45
3.1 Өндірістің әлеуметтік қауіптілігі және зияндылығын талдау ... ... ... ... ... ...45
3.2 Санитарлық.техникалық іс.шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46
3.2.1 Желдету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47
3.2.2 Жарықтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
3.2.3 Шу мен дірілден қорғану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...48
3.4 Электр қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
4. Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
4.1Қоршаған ортаны қорғау тұрғысынан мақта алқаптарындағы ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханаларының жұмысын сипаттау ... ..50
4.2 Атмосфераға тасталынатын зиянды заттар үшін төлем сомасын есептеу ... ...50
5.Экономикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55
6. Бизнес.жоспар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .72
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 73
Қазақстан Республикасы Президентінің елімізді бәсекеге барынша қабілетті елу мемлекеттің қатарына енгізу мақсаты мен республикамыздың Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіргелі тұрған кезеңде – бәсекеге қабілетті ауылшаруашылық өнімдерін өндіру, өндірістік процестерді кешенді механикаландыру мен автоматтандыру, заманауи озық технологиялар мен тиімді жұмыс істейтін машиналар мен агрегаттарды өндіріске енгізу өзекті мәселеге айналып отыр.
Жұмыстың актуалдылығы. Ауыл шаруашылығы өндірісінде бұл негізінен ауыл шаруашылығы машиналарының жаңа түрлерін жасау мен енгізумен және технологиялық процестерді орындайтын құралдарды аз энергия мен материалдар шығынымен жасаумен байланысты болады.
Ендеше өнімді өнімділігі жоғары технологиямен өндіруге көшу аграрлық өндірістің басты стратегиясына айналуы тиіс. Жаңа конструкциялар мен технологияларды өндіріске енгізу неғұрлым жоғары деңгейде жүрсе, аграрлық сала жұмыс да соғұрлым баянды болмақ, оған тиетін сыртқы қолайсыз ықпалдың теріс әсері жоққа саналмақ.
Жұмыстың ғылымилығы. Машиналы технология мен техникалық құрал кешенін ауылшаруашылық өндіріске енгізудің ерекше сипаты ретінде мыналарды атауға болады: жалпы мақсат пен ізденіс болатын, белгілейтін, түпкі міндеттің масштабы мен негізі ретінде тапсырыс иелерінің (фермер, шаруа қожалықтары, акционерлік қоғам, өндірістік кооператив жетекшісі, т.б.) санатын анықтайтын әлеуметтік тапсырыстың алдыңғы қатарда тұруы; қумалау (итеративті) – адымдау әдісімен оңтайландыру арқылы ең ұтымды деген шешімді таңдаудың есептемелік және сараптамалық–логикалық операциялардың иерархиялық тізбектемесіне сүйенуі, технологиямен техникаға ғылыми-зерттеу институты, машина сынау станциясы, т.б. қонған агро - және зоотехникалық талаптың әрдайым басымдылығы, технология мен техниканың бейімделушілігі; техникаға деген мұқтаждықты анықтау және оның коммерциялық сипаттамасына баға беруде маркетингтік зерртеудің жүргізілуі; жаңа техниканы ойластыру, жасап шығару және өндіріске пайдалану қызметін ұйымдастыруға әлеуметтік тапсырысты көрсетілген мерзімдегі біртұтас өндірістік процесс ретінде қарау.
Жұмыстың маңыздылығы. Агротехнология мен машиналар кешенінің одан әрі жетілуі, аграрлық сектордағы отандық және шетел ғалымдары мен практиктерінің еңбегіне, ауылшаруашылық техникаларын дұрыс пайдалану агроинженердің біліктілігіне де тікелей байланысты.
Жобаның мақсаты. Сонымен бұл жобаның негізгі мақсаты Оңтүстік Қазақстан облысы шаруа қожалықтары жағдайында жаңа технологияларды қолдану, механикаландыру деңгейін жоғарылату негізінде егістікті өңдеу технологиясын жетілдіру және мақта шиті сепкішінің себу аппаратын жетілдіруге арналған қондырғыны жобалау болып отыр.
1.Назарбаев Н.А. Мақты шаруашылығын дамытудың ғылым негіздері (ғылым еңбектер жинағы)-Алматы “Print-S”, 2005, 304б.
2.Рудаков Г.М. Технологические основы механизации сева хлопчатника. - Ташкент, Фан, 1974. - 245 с.
3.Абдумуталов А.Ю. Исследование заделывающих и прикатывающих рабочих органов хлопковых сеялок. Автореф. дисс.канд.сельск.наук. Ташкент, 1954.
4.Киямов И. Исследование и обоснование основных параметров заделывающих рабочих органов хлопковой сеялки для работы на повышенных скоростях. Автореф.дисс....канд.техн.наук, 1966.-23 с.
5.Сельскохозяйственные машины и орудия. Обзорная информация. М., 1982. №10.-30 С.
6.Самсонов В.А. Модернизированный сошник хлопковой сеялки. Механизация хлопководства. Ташкент, 1975. № 3, с.7.
7.Сеялка хлопковая универсальная СХУ-4. Техническое описание и инструкция по эксплуатации СХУ.00.000 ТО. 1985. -80 С.
8.Абдумуталов А.Ю. Совершенствование рабочих органов сеялок для посева хлопчатника. Отчет ЦСМАХ, 1961, с.60.
9.Гроссман Р.И. Разработка теоретических и экспериментальных основании для проектирования сошников хлопковой сеялки для поливных районов. Отчет ВИСХОМ, 1937, с.47-54.
10.Бузенков Г.С. Машины для посева сельскохозяйственных культур.-Машиностроение. М., 1976, с.64-92.
11.Пигулевский М.Х. К анализу высева зерна сеялкой. - М., 1918. - 65 с.
12.Семенов А.Н. Зерновые сеялки. -М., Машгиз, 1959. -316 с.
13.Кардашевский С.В. Высевающие устройства посевных машин. - М., Машиностроение, 1973. -173 с.
14.Басин В.С. О методике оценки сеялки однозернового высева. -Механизация и электрификация соц.с-х., 1966, №12, с.52-53.
15.Белодедов В.А. К вопросу о равномерности распределения семян при посеве. - Тр.Костром.СХИ. вып12, Кострома, 1969, с.16.
16.Веверс Э.В. Экспериментальное исследование процесса посева сахарной свеклы сеялками однозернового высева. - ТрЛатв.НИИМЭСХ. Т.29.-Рига, 1967, с .33-83.
17.Лурье А.Б. Статистическая динамика сельскохозяйственных агрегатов.- М, Колос, 1970, -376 с.
18.Басин В.А. Элементы теории процесса точного высева. Тр.Укр.НИИСХОМа, вып.2, - Харьков, 1965, с.14-20.
19.Василенко П.Н., Бондаренко А. Вероятные оценки процесса точного высева семян пропашных культур. Материалы НТС ВИСХОМа, вып. 16. - М., 1964, с.20-32.
20.Золотарева Г.С. Разгрузка семян сахарной свеклы из ячеек вертикально - дисковых аппаратов точного высева. Тр.Укр.НИМСХОМа и ВИСХОМа, вып.5.-М., 1968,с.25-27.
21.Беляев Е.А. Определение параметров движения семян на дно бороздки при посеве пропашных культур. Тр. ВИСХОМа, вып. 55. М.,1967, с.89-117.
5 Киямов И. О параметрах сошника хлопковой сеялки для работы на повышенных скоростях. Механизация хлопководства. -Ташкент,1968,№5, с.7-9.
22.Александров В.И. Исследование падения семян и отражения их при ударе о почву применительно к работе сеялок точного высева. Материалы НТС ВИСХОМ, вып.16. - М., 1964, с.3-10.
23.Колесников Н.В. Исследование сошников точного высева семян сахарной свеклы. Тр.УкрНИИСХОМа, вып.З. - М., 1966. с .98-103.
24.Перемещение семян свеклы в бороздке. Механизация и электрификация соц.с-х. М., 1973, 82, с.48.
25.Полонецкий С.Д. Исследование направления полета свекловичных семян под действием клиновых выталкивателей. - Механиз.с-х.производствен.процессов. Записки Воронеж. СХИ. Воронеж, 1972. Т.48. с.3-6.
26.Бузенков Г.С, Ма С.А. Машины для посева сельскохозяйственных культур. М., Машиностроение, 1976, с.226-252.
27.Техника сельскохозяйственная.Методы эксплуатационно технологической оценки. Методы экономической оценки.
        
        Ф.7.04-08 
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.О.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ... ... ... ... ... ... ... жасанды қабықтандыру тәсілімен ұнтақ дайындау қондырғысын жобалау.
ДИПЛОМДЫҚ ЖОБА
5В080600 мамандығы-
Шымкент, 2016 ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН
МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

Кафедра меңгерушісі
___________Кенжибаева Г.С. ... ... ... ... ... ... ... жасанды қабықтандыру тәсілімен ұнтақ дайындау қондырғысын жобалау
5В080600 мамандығы -
Орындаған Тілеуберген ... ... ... ... ... К. ... ...
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН
МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҚ ҒЫЛЫМДАРЫ ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ
Су ресурстары жерден пайдалану және агротехника ... ... ... техника және технология

Су ресурстары жерден пайдалану
және агротехника
Кафедрасы меңгерушісі ... ... ... ... ... А П С Ы Р М А ... Тілеуберген А.М. АП-12-3к1 тобы
Жоба тақырыбы: Мақтаның түкті шитін егіске жасанды қабықтандыру тәсілімен ұнтақ ... ... ... ... . ... ... ... ... ... мерзімі 24.04.2016ж.
Жобаны орындауға берілген мәліметтер: Мақта шитін сепкіштің, ұя ... ... ... ... ... ... ... жалпы мәліметтер.
Дипломдық жобаны орындауға қатысты сұрақтар тізімі
1.Мақта ... себу ... ... мәліметтер.
2. Мақта шитін себу, машиналары туралы
3. ... ... себу себу ... ...
4. Мақта шитін себу, топыраққа енгізудің тиімділігі. ... ЖОБА ... ... Т.А.Ә ... ...
Баймаханов К.
2
Технологиялық бөлім
Баймаханов К
3
Тіршілік қауіпсіздігі
Баймаханов К.
4
Экология
Баймаханов К
5
Экономика
Ибраимова С.С.
6
Бизнес-жоспар
Ибраимова С.С.
Сызба материалдардың тізімі
1Мақта себу сеялкасы
2. Мақта сеялкасының ұя жасағыш аппараты
3 Ұя ... ... ... ... схемасы
3 Ұя жасағыш аппаратының бұрышпен орналасуы
5.Техника-экономикалык көрсеткіш
2. Ұсынылған ... ... Н.А. ... ... ... ... ... (ғылым еңбектер жинағы)-Алматы "Print-S", 2005, 304б.
* Рудаков Г.М. Технологические основы механизации сева ... - ... Фан, 1974. - 245 ... Абдумуталов А.Ю. Исследование заделывающих и прикатывающих рабочих органов хлопковых сеялок. Автореф. дисс.канд.сельск.наук. Ташкент, 1954.
* Киямов И. Исследование и ... ... ... заделывающих рабочих органов хлопковой сеялки для работы на ... ... ... 1966.-23 ... ... күні 1.09. 2015 ... ... ғылыми жетекшісі ________т.ғ.к.,доцент К.Баймаханов
Тапсырманы орындауға алған студент _____________ Тілеуберген А.М
Ф.7.04-11
Дипломдық жобаны орындауға
күнтізбелік ... ... ... ... ... бөлім
15
30 күн
30.11.2015
25.12.2015
3
Технологиялық бөлім
40
30 күн
5.01.2016
5.02.2016
4
Тіршілік қауіпсіздігі
5
10күн
5.02.2016
15.02.2016
5
Экология
5
10күн
15.02.2016
25.03.2016
6
Экономика
10
10күн
26.03.2016
30.03.2016
7
Бизнес-жоспар
10
20күн
30.03.2016
15.04.2016
8
Қорытынды
5
3күн
17.04.2016
20.04.2016
9
Пайдаланған әдебиет
5
4күн
21.04.2016
25.04.2016
Жалпы
100
Дипломдық жоба жетекшісі ... жоба ... ... ... ... ... , ... Тілеуберген А., ғылыми жетекшісі т.ғ.к.,доцент К.Баймаханов , қорғау жылы 2016ж .
Жобаның конструкторлық жасалымы ретінде ... ... ... ... ... ұя ... ... орналасуын параметрі негізделді.
Атқарылған теориялық жұмыстарды зерттей келе, мақта шитін сепкіштің, ұя жасағыш аппаратының орналасуын негізделді.
Анықталған ұя ... ... ... ... мақта шитінің өніп шығуы біртегіс, топырақ тереңдігінде орналасуы бірқалыпты және де агротехникалық талапқа ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді атап өтуге болады: жылдық экономикадық тиімділік - 1615865 теңге.
тақырыбына жазылған, дипломдық жоба 74 ... 24 ... және 19 ... ... сілтемелер...................................................................................................7
Анықтамалар................................................................................................................8
Белгілер мен қысқартулар...........................................................................................9
Кіріспе.........................................................................................................................10
1Аналитикалық бөлімі......................................................................................13
+ Сеялкалардың құрылысы және жұмыс технологиясы....................................13
+ Себу және отырғызу әдістері.............................................................................22
1.3. Дән сепкіштің тұқымды сіңіргіш ... ... ... Дән ... ... ... ... талаптар................35
2.2 Жобаны іске асырудың мақсаты мен міндеттері..............................................35
2.3 Конструкторлық бөлім........................................................................................36
2.4 ... қиып ... ... ... ... ... ... Өндірістің әлеуметтік қауіптілігі және зияндылығын талдау.......................45
3.2 Санитарлық-техникалық іс-шаралар...............................................................46
3.2.1 Желдету.....................................................................................................47
3.2.2 Жарықтандыру....................................................................................................47
3.2.3 Шу мен дірілден қорғану...............................................................................48
3.4 Электр қауіпсіздік................................................................................................49
4. Қоршаған ортаны ... ... ... ... мақта алқаптарындағы ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханаларының жұмысын ... ... ... ... ... үшін ... сомасын есептеу.......50
5.Экономикалық бөлім..............................................................................................55
6. Бизнес-жоспар.............................................................................63
Қорытынды.................................................................................................................72
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі............................................................................73
Нормативтік сілтемелер
Осы ... ... ... нормативтік құжаттардың сілтемелері пайдаланылған:
Қазақстан Республикасының 2007 ж. 27 шілдедегі №389-1 Заңы; ... ... 2004ж. 9 ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 2 наурыздағы № 195 қаулысымен бекітілген жоғары кәсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асырушы ұйымдардың ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. Жоғары кәсіптік білім. Бакалавриат. Негізгі ережелері. (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым ... ... ж. №1, ... № 644 және №2, № 454 өзгерістері бар 2004ж. 30 сәуірдегі №380 бұйрығымен бекітілген); ... ... ... және ... Министрлігінің 2006ж. 7 ... №481 ... ... ... беру ... білім алушыларды ағымдағы бақылаудан, аралық және мемлекеттік қорытынды аттестациядан өткізу ережелері;
Қазақстан ... ... және ... Министрлігінің 2007ж. 22 қарашасындағы № 566 бұйрығымен бекітілген кредиттік технология бойынша оқу ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. Қазақстан ... ... беру ... ... оқу орындарында дипломдық жұмысты (жобаны) орындау ережесі. Негізгі ережелер. Қазақстан Республикасы Білім және ... ... 2008ж. 23 ... №26 ... ... ... СТ 1.5 - 2000 ... Республикасының мемлекеттік стандарттау жүйесі. Стандарттардың құрылуына, баяндалуына, ... және ... ... ... ... СТ 1.12 - 2000 ... мәтіндік құжаттар. Құрылуына, баяндалуына, ресімделуіне және мазмұнына қойылатын жалпы ... ... СМЖ 01-2008 ... ... ... ... ... СМЖ 1.1.01 Ұйым стандарты. Сапа менеджменті жүйесінің құжаттамасын ... ... және ... ... ... БжҒМ 2001 ... 11 наурыздағы №151 бұйрықпен бекітілген, Жоғарғы оқу орындарының қызметін ұйымдастыру ережелері..
2.ҚР БжҒМ 2000 жылғы 12 шілдедегі №174 бұйрықпен бекітілген, ... оқу ... ... алушыларды қорытынды аттестациялауды ұйымдастыру және өткізу тәртібі.
Белгілер мен қысқартулар
РМК - Республикалық Мемлекеттік Кәсіпорын;
ҚР СТ - ... ... ... ... - ... ... - Сапа бойынша басшылық;
ҚР - СМЖ құжатталған рәсімі;
ИСО - Стандарттау бойынша Халықаралық Ұйым;
ӘОЖ - Әмбебап ... ... - Сапа ... ... - Халықаралық еңбек ұйымының.
Кіріспе
Қазақстан Республикасы Президентінің елімізді ... ... ... елу ... қатарына енгізу мақсаты мен республикамыздың Бүкіл дүниежүзілік сауда ... ... ... ... - ... қабілетті ауылшаруашылық өнімдерін өндіру, өндірістік процестерді кешенді ... мен ... ... озық ... мен ... ... істейтін машиналар мен агрегаттарды өндіріске енгізу өзекті мәселеге айналып отыр.
Жұмыстың ... Ауыл ... ... бұл ... ауыл ... ... жаңа ... жасау мен енгізумен және технологиялық процестерді орындайтын құралдарды аз ... мен ... ... жасаумен байланысты болады.
Ендеше өнімді өнімділігі жоғары технологиямен өндіруге көшу аграрлық өндірістің басты стратегиясына айналуы тиіс. Жаңа ... мен ... ... енгізу неғұрлым жоғары деңгейде жүрсе, аграрлық сала жұмыс да соғұрлым баянды болмақ, оған ... ... ... ықпалдың теріс әсері жоққа саналмақ.
Жұмыстың ғылымилығы. Машиналы технология мен техникалық құрал кешенін ауылшаруашылық ... ... ... ... ретінде мыналарды атауға болады: жалпы мақсат пен ізденіс болатын, белгілейтін, түпкі міндеттің масштабы мен ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғам, өндірістік кооператив жетекшісі, т.б.) санатын анықтайтын әлеуметтік тапсырыстың алдыңғы қатарда тұруы; қумалау (итеративті) - ... ... ... ... ең ... деген шешімді таңдаудың есептемелік және сараптамалық - логикалық операциялардың иерархиялық тізбектемесіне сүйенуі, технологиямен техникаға ғылыми-зерттеу институты, машина ... ... т.б. ... агро - және ... ... ... басымдылығы, технология мен техниканың бейімделушілігі; техникаға деген мұқтаждықты анықтау және оның ... ... баға ... ... ... ... жаңа ... ойластыру, жасап шығару және өндіріске пайдалану қызметін ұйымдастыруға әлеуметтік тапсырысты көрсетілген мерзімдегі ... ... ... ... ... ... ... Агротехнология мен машиналар кешенінің одан әрі жетілуі, аграрлық сектордағы отандық және шетел ... мен ... ... ... ... дұрыс пайдалану агроинженердің біліктілігіне де тікелей байланысты.
Жобаның мақсаты. Сонымен бұл жобаның негізгі мақсаты Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... жаңа технологияларды қолдану, механикаландыру деңгейін жоғарылату негізінде егістікті өңдеу технологиясын ... және ... шиті ... себу ... ... ... қондырғыны жобалау болып отыр.
Жұмыстың тапсырмалары. Ауыл шаруашылығының тиімділігі ... ... ... ... ... ... дәйектігі бір жолы - ауыл шаруашылық өндірісін ... ... ... екі ... шешімі бар. Біріншісі - шаруашылықты конструкциясы жетік, ... мол, ... ... ... техникамен жеткілікті деңгейде жабдықтау да, екіншісі - сол техниканы ұтымды пайдалану.
Машина пайдаланудың түпкі мұраты - ... ... ... ... ... ... түгелдей және сапалы атқарып, жарақталған жұмыстың экономикалық тиімділігін ... ету. ... ... ... пайдалану ісінің әрқайсысы осы мақсатқа қызмет етеді. Олардың әрбіреуінің өзіндік ... ... ... ... ... мен ... - ... қоры бар.
Зерттеу объекті. Солардың бәрін түпкі мақсатқа ... ... ... ... ... ... зерттеп, мақта шиті сепкішінің себу аппаратын жетілдіру, оның технологиялық , техникалық және ... ... ... ... мақсаты машиналардың соңғы әрі келешектегі технологиялаларға негізделген мақта өсіру аймағына арналған ұя жасағыш аппаратының орналасуын ... ... ... ОҚО Сайрам ауданы Қ,А.Яссауи атындағы өндірістік кооперативінде өткізілді.
1 ... ... ... құрылысы және жұмыс технологиясы
Оңтүстік Қазақстан облысында мақта шаруашылығы ауыл ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысында мақта-шикізаты ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемінің 17% ... ... ... ... ... ... ең ... түрлерінің бірі тоқыма өнеркәсібінің және кең көлемде автомобил өнеркәсібінде, авиацияда және өндірістің басқа да салаларында ... Ол ... ... ... ... ... ... бумазея, маркизет), трикотаждан тігілген киім, сызба маталар, жіптер, арқан т.б. Мақта талшықтары мен жүн араластырып жіңішке ... жүн ... ... алуан түрлі егу жұмыстарын атқарғанмен, олардың бәрінің негізгі жұмыс принципінде айтарлықтай айырмашылық жоқ. Сеялкалардың атқаратын жұмысына байланысты жұмысшы мүшелері және ... ... деп ... екі ... бөлуге болады. Жұмысшы мүшелері тікелей технологиялық жүмыстарды атқарады да, ... ... сол ... ... ... етеді.
Сеялкалардың негізгі жұмысшы мүшелеріне жататындар: тұқым салатын ыдыс, себу аппараты, тұқым өткізгіш, сошник, ... ... ... ... ... ... қарай әр алуан болады. Ал қосымша мүшелеріне жататындар: рама, тіркемелі немесе аспалы жүйе, сеялканы жол жүру қалпына келтіруші автомат ... ... бар ... ... ... ... себу аппаратын жүргізетін беріліс механизмі. Бұл мүшелердің құрылысы да әртүрлі ... ... ... ... үшін СЗ-3,6 ... ... (1сурет) берілген. Бұл сеялкалар жұмысты былай істейді. Себілетін тұқым және тыңайтқыш ыдысқа 8 салынады. Ыдыс ортасынан екіге ... оның ... ... ... ... ... Ол ... түбінде себу аппараттары 3, 4 бар. Олар тұқым мен тыңайтқышты белгілі мөлшерде тұқым түтігіне 9 түсіреді. Тұқым түтігінің ұшы сошниктермен ... ... іске ... кезде тұқым мен тыңайтқыш араласады да сошник куысына келеді. Сошниктер жер қыртысына еніп, кішкене арықша сызады. Сошникке ... ... мен ... ... осы арықша түбіне түседі. Сошник өтіп кеткеннен кейін оның артында келе ... ... ... 6 ... ... топырақ түсіреді де ондағы тұқым мен тыңайтқыш қоспасын ... ... ... ... себу технологиясына тек жұмысшы мүшелері ғана қатысатыны байқалады.
Белгіленуі: 1 -- тіркеме; 2 -- ... 3 -- ... ... ... 4 -- ... ... аппарат; 5 -- аяқ қойғыш тақта; 6 -- ... 7 -- ... 8 - ... 3 -- ... түтігі.
Сурет 1. Сеялка СЗ-3,6
Жұмысшы мүшелерінің жұмыстарын қамтамасыз ететін ... ... ... бар. ... бірі ... ... бар гидроцилиндр 2. Ол сеялка, яғни сошниктер мен тұқым жасырғыштарды жол жүру қалпына келтіреді. Ол үшін ... мен ... ... ... ... ... ... Сеялка жол жүру қалпына ауыскан кезде себу аппаратына берілетін айланысты тоқтатып тастайтын ажыратқыш механизм іске қосылады. Осылар ... тағы да ... ... ... бар. Енді сеялканың жұмысы мүшелеріне және қосымша бөліктердің кейбіреулеріне түсінік беріледі.
Сеялкалардың себу аппараты ыдыстағы тұқымды немесе тыңайтқышты өлшеп ... түру ... ... Себу аппараты құрылысына байланысты катушкалы және дискалы ... ... ... екі ... ... Жұмыс кезінде катушка немесе диск айналмалы қозғалады. Сол айналу кезінде олар өздерімен бірге тұқымды ілестіреді де шығатын ... ... ... егетін сеялкаларда катушкалы себу аппараты қолданылады.
Катушкалы себу аппараты астық, шеп, жеміс, мақта және орман егетін сеялкаларда болады. Бұл ... ... ... ... ... ... қосып себеді. Ондай сеялкалар құрамалы сеялкалар деп аталады. Құрамалы ... да ... себу ... ... себу ... құрылысына қарай науалы және штифті болып екіге бөлінеді. Науасы бар катушкалы себу ... ... ... ... ал ... бар ... себу ... тыңайтқыш себуге арналады. Науасы бар катушкалы себу аппараты мынандай бөлшектерден тұрады (2 сурет): қорап 2, ... 3, ... 4, ... ... 5, ... білігі I, клапан II және клапан білігі 8.
Белгіленуі: 1 -- ... ... 2 -- ... 3 -- ... 4 -- ... 5 -- ... шайба; 6 -- серіппе; 7 -- кесікті шайба; 3 -- ... ... 9 -- ... 10 -- ... 11 -- - ... 2. ... себу аппараты
Себу аппаратының барлық белшектері қорапқа бекітіледі, ал корап тұқым салынатын ыдыс ... ... Оның ... ... ... ... етіп жасалған. Сол сопақша тесіктің көмегімен қорапты ыдыс бойымен, яғни катушка бойымен жылжытып басқа орынға бекітуге болады. Қораптың үсті ... Одан ... ... ... ... жағын клапан бітеп тұрады. Ол клапан білікке бекітілген. Сол білікті бұру арқылы клапан мен катушка аралығындағы саңылауды өзгертуге болады. Науаны ... ... тез ... үшін осы ... ... ... түсіріп алады. Қораптың бір жағына муфта, ал екінші жағына катушка кіріп түратын етіп ... ... Ал ... ... тұратын кесікке фигуралы шайба қойылған. Ол шайба шегеленіп тойтарылған арнаулы қуыста катушкамен бірге айналып тұрады.
Муфта аппарат білігіне бос ... Ол ... ... ... ... тұра ... Оньң қыры қораптағы ойыққа кіріп тұрады, муфтаның айналып кетуіне кедергі жасайды. Сол сияқты ... ... ... ... яғни ... ... ... тұрған кезде, қырымен тұқым шығатын тесікті бітеп қалады да дәндердің өздігінен құлап түсуіне жол бермейді.
Муфта білік бойымен жылжып ... ... ... ... ... оның сырт жағынан компенсациялық шайба қойылған. Ол шайбаның биіктігі әртүрлі қырлары бар. Сол ... ... ... ... тесіктегі шплинтке тіреліп тұрады. Бұл шайбаны компенсациялық немесе толықтырғыш шайба деп ... ... ... ... ... катушка айналып тұрады да оның қасындағы муфта айналмайды. Сеялка біраз жұмыс ... ... ... ... ... қажалып тозады да араларындағы саңылау көбейеді. Саңылау өте үлкен болса, оларға дән ... де ... ... Сөйтіп себу сапасы нашарлайды. Ондай саңылауды кішірейту үшін толықтырғыш шайбаны, шплинтті шығарып, биіктігі ... ... ... ... ... биіктігі үлкен болғандықтан шайба муфтаны катушкаға қарай итереді де саңылауды азайтады.
Себу аппаратындағы негізгі жұмысты ... ... ... ... себу ... оның ... ... мен жұмысшы ұзындығына байланысты. Катушканың жұмысшы ұзындығы деп оның себуге қатынасатын, яғни қорап ... ... ... ... ... ... себу ... өзгерту үшін оның айналыс жылдамдығын және жұмысшы ұзындығын өзгертеді, ал штифті катушкаларда ол үшін тек қана айналыс жылдамдығын өзгертеді. Катушкалардың ... ... ... үшін ... ... ... ... өзгертеді. Бұл катушкаларды тікелей себу нормасына қою үшін реттеу жұмыстарын жүргізу төменде сеялка тетіктерін ... ... ... ... ... себу ... ... тұқым мен тыңайтқыштарды сошниктерге жеткізу қызметін атқарады. Ол себу ... ... ... ... мен ... ... үздіксіз ағынмен беруге тиіс. Үздіксіз берілмесе, тұқым мен тыңайтқыш біркелкі себілмейді, яғни жиналып қалады да үйіліп түседі. Бұл ... ... үшін ... ... ылғи тік ... болуға тиіс.
Мақта шитін себетін сепкіш СЧХ-4А-111,СХУ-4 3,4,5 суреттерде көрсетілген.
Сурет 3. СЧХ-4А-III сепкіші
Сурет 4. СХУ-4-I. ... 5. ... ... ... жүрген СТХ-4,СХУ-4 1сурет 3,4,5 сепкіштеріндегі сошниктің топырақ нығыздағышы формасы, әртүрлі тереңдік қалыптастыруы себепті, ... шиті ... ... және ... ... ... ... өніп шықпауда.
Осыны жою мақсатында жетілдірілген шаналы сошник жасалды. Ол СХУ-41 сепкішіне жабдықталды ... 6. ... қазу және оны ... жабу ... ... де көрсетілген. Оның жұмыс істеуі төмендегідей;
Мақта шиті себілетін топырақтың құрғақ және кесек қабатын шетке ығыстырғыш-1, сошниктің алдына ... ... ... ... ... ... осы ... алдыңғы загортач-6 бекітілген.
Мақта шитін топыраққа енгізу былайша іске асады; ... ... және ... ... ... ... ... тегіс жер қалыптастырады. Сошник өзінің тұмсығымен топырақты кесіп, оның астындағы топырақ нығыздағыш ... ... ... ... ... береді, сошник соңына бекітілген 5 отвал құрғақ топырақты арықшаға түсірмейді,алдыңғы 6 дана загортач мақта шитін бірінші ... ... ... 2 дана ... ... ... жабады, сонан соң каток торпырақты нығыздайды.
Белгіленуі:1-құрғақ топырақ және ... ... ... тағы ... ... ... ... 6. СХУ-4.сепкіштің сошнигі
Жұмыс кезінде сошниктер жер бедеріне қарай ... ... ... ... ... себу аппараттарының ара қашықтығы үнемі өзгерісте болады. Олай болса, тұқым түтігі де ұзарып-қысқарып тұруға ... ... ... ... етіп ... сепкіші жұмысшы органдарының мақта шитін топыраққа енгізу технологиясы сурет ... 7. СХУ-4 ... ... ... ... шитін топыраққа енгізу технологиясы
Тегіс резенкелі тұқым түтігі тұкымды қалыпты жағдайда жақсы ... және ол ... ... бірнеше кемшілігі бар. Ол ұзындық өзгерген кезде бүктеледі немесе төменгі ұшы сошниктен шығып кетеді. Бүктелген кезде тұқым себілмейді де ... ... ... қалады, түтік созылып жазылған кезде сошникке бірден көп болып құйылады. Сөйтіп тұқым біркелкі себілмейді. Мұндай ... ... ... да өте ... ... істемейтін кезде оларды сеялкадан шығарып алып ішіне құм толтырып немесе ағаш таяқ кіргізіп қою керек. Олай ... ... ... ... да, іске жарамай қалады.
Спираль тәрізді металл лентадан жасалған тұқым түтігі арқылы да тұқым жақсы жүреді және ол өзінің ... да ... ... ... ... кезінде әрбір лентаның аралығындағы саңылау ұлғайып кетіп, одан тұқым ... ... ... ... ете ... ... немесе бүктелсе майысып қалады да әрі қарай іске жарамайды. Оны түзетіп жөндеу үшін арнаулы станок қажет. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... -- конус тәрізді металл түтікшелерді бір-біріне кигізіп, өзара шынжырмен байланыстырып жасайды. Бұлар жұмысты тек тік ... ғана ... ... да ... кемшілігі -- иілгіштік қабілеті нашар және ұзындығын өзгертпейді. Сондықтан воронка тәрізді тұқым түтіктері өте аз ... ... олар ... мен ... ... шашу үшін және орман сеялкаларында қолданылады.
Телескоптық тұқым түтіктері бір-біріне киілетін цилиндр түтікшелерден кұралған. Түтікшелер бір-бірімен телескоп тәріздес (жылжымалы) жалған-ғандықтан, олар ... ... ... Бірақ ол мүлде иілмейді. Сондықтан өте аз колданылады.
Серіппе тәріздес тұқым түтіктері металл сымнан бұранда сияқты орап жасалған. Олардың иілгіштігі мен ... да өте ... Егер ... ... ... ұзарса, істен шығып қалады.
Тұқым түтіктеріне қойылатын талапқа толығымен сай келетіні -- жиырылып бүктелген резеңке тұқым түтігі. Оның иілу және ... ... ете ... Оның пішіні өзгерген кезде, яғни иіліп, ұзарған кезде де тұқым бір қалыпты себіліп ... ... ... ... арқылы дән жер бетіне біркелкі жақсы себіледі. Сондықтан қазіргі сеялкаларда көбінесе жиырылып бүктелген резеңке ... ... ... Оның ішкі диаметрі 30 мм, созылмай тұрған ұзындығы 350 мм, ал созылғанда 700 мм болады.
Сошниктердің ... ... ... ... ... Арықша жасау кезінде төменгі қабаттағы ылғал топырақты аударып жер бетіне шығармау керек және арықшаның түбі нығыздалуы тиіс. Сонда топырақтағы ... ... ... ... ... ... ... ылғал көтеріледі. Сол сияқты тұқымды біркелкі сеуіп, егу тереңдігін сақтауы және ... ... ... мен ... ... ... ... тиіс .
Сошниктерді құрылысына қарай мынандай түрге бөлуге болады: анкерлі, сыналы, жалды, ... жер ... ... ... және дискалы сошниктер. Олар жоғарыда айтылған талаптарға сай әртүрлі сеялкаларда қолданылады.
Анкерлі сошниктер астық сеялкаларында және кейбір арнаулы сеялкаларда болады. Оның ... ... яғни ... жасайтын тұмсық тұқым түсетін түзу түтікке бекітілген. Жұмыс кезінде сошник тұмсығы топырақты ... ... ... жоғалуына мүмкіндік жасайды. Оның үстіне тұмсықтың алдында топырақ жиналып, ... ... ... ... мол топырақтарда оның тұкым түсетін түтігі бітеліп те қалады. Сондықтан да анкерлі сошниктер ... 20% ... ... және өте жақсы өңделген топырақтарда ғана жұмыс ... ... ... ... сошниктердің бір түріне жатқызуға болады. Оның арықша жасайтын жал тәрізді тұмсығы түтік ... ... ... жалды тұмсықпен арықша жасаған кезде топырақ жоғарыдан басылып, арықша түбі нығыздалады. Мұндай сошниктерді тайыз себілетін тұқьмдар үиін қолдануға ... Бүл ... де ... кемшілігі -- ылғалды топырақтарда жұмыс сапасы нашарлайды.
Сыналы сошниктер қызылша ... мен ... ... ... Оның ... жасайтын тұмсығы сына тәрізді жасалған. Топыраққа кірген кезде оны ... ... ... ... ... ... ... тек арықшаның екі жағына сырғытып қана қояды. Бірақ бұл сошниктер арықша түбін жақсы нығыздамайды және олар ... ... ені ... кең ... ... оларды тек қатар аралығы үлкен дақылдардың тұқымын себуге қолданады. Сыналы сошниктердің де ылғалды топырақтағы жұмыс сапасы нашар ... ... ... ... ... ... себу үшін ... Олардың арықша жасайтын мүшесі шана тәрізді етіп жасалған және ол топырақты екі жанына ... Бұл ... себу ... 12 см шамасына дейін жеткізе алады.
Жер бедеріне икемделген сошниктер егу тереңдігі өте дәл ... ... үшін ... ... ... ... жатқызуға болады. Егер себу тереңдігі әртүрлі болса, онда күріш біркелкі өніп шықпайды, әр қарай оның пісуі де біркелкі ... Бүл ... ... ... негізгі мүшесі сына тәрізді жасалған. Олар үш-үштен бір шанаға бекітілген. Сына ... себу ... ... ... Жұмыс кезінде шана жер бедеріне икемделіп, оның ой-қырына түсіп-шығып жүреді. Ал оның астындағы сыналар жерге қадалып арықша жасайды. Ол ... екі ... түбі ... ... ... ... ... талаптарға жер бедеріне икемделген сошниктер толық жауап береді. Бірақ оның негізгі кемшілігі себу ... ... Себу ... ... үшін сыналарды алмастыру керек. Ол үшін недәуір еңбек қажет. Сондықтан бүл ... тек ... ... ғана ... жүр. Жер ... ... ... құрылысын қазақтың ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру ғылыми-зерттеу институты мен Еңбек Қызыл Ту орденді Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашы-лық ... ауыл ... ... ... ... ... ... шығарған.
Түтікті сошниктер эрозияға шалдыққан топырақтарға тұқым себуге арналған. Ол сошниктер өңделмеген аңызға арықша жасайды. ... ... ... оның ... жебе тәрізді пышақ орнатылған. Мұндай сошниктермен тұқым ... ... жер ... ... сабақтары бүлінбей, тік қалпында түрады.
Дискілі сошниктер барлық астық сеялкаларында ... Оның ... ... мүшесі -- өзара және жер бетімен бұрыш жасап орнатылған дискілер. Жұмыс кезінде дискілер ... ... ... де екі ... ... ... Сондақтан дискілі сошниктерге топырақ немесе өсімдік қалдықтары ілеспейді, ол тығылып қалмайды және ... ... ... істей алады.
Сонымен жоғарыда көрсетілген сошниктерді негізінен екі топқа бөлуге болады. Біріншісі -- ... ... де, ... -- ... ... ... ... жұмысшы мүшелері топырақты жырып арықша жасайды. ... ... ... пассивті жұмысшы мүшелер деп ... Бұл ... ... ... ең негізгі кемшілігі -- оларға топырақ пен өсімдік қалдықтары тығылып ... және ... ... ... олар ... бір ... бар топырақта ғана жақсы жұмыс істейді. Ал дискілі сошниктердің жұмысшы мүшелері ... ... ... ... яғни ол айнала қозғалады және өздігінен тазаланады. Сондықтан олар топырақ талғамайды. ... олар ... дәл ... арықша түбін нығыздамайды. ... ... ... және ... ... ... бар сошниктердін әр-қайсысының ... ... мен ... бар. ... ... ... ... оларды таңдап алу керек.
Тұқым жасырғыштар сошник жасаған ... ... ... ... оның ... ... жауып жасыру қызметін атқарады. Олардың құрылысы, арықша мөлшеріне қарай әртүрлі болады. Кішігірім ... жабу үшін ... ... ... ... арықшаларды көму үшін тісті көмгіштер қолданылады. Олардың жұмысшы мүшесі серіппелі тірекке бекітілген ... ... ... Ол ... ... ... ... толтырады.
Терең егілген тұқымдарды жабу үшін дискілі жасырғыштар қолданылады. Олар ... ... ... ... екі ... ... ... кезінде дискілер айналып жүреді де топырақты кесіп ортаға ... ... ... жал ... ... ... ... қатар аралығы кең дақылдарды егу кезінде қолданылады.
1.2 Себу және отырғызу әдістері
13328651318260 Мақта ... себу ... екі ... ... ... ... қарапайым өңдеген тұқымдарды себуге арналған аппарат (дәл себетін аппараттар). Біріншісіне ең ... ... яғни ... және ... ... да ... ол банкалы тұқым сақтағышы бар катушкалы аппаратты 1 және вертикальді айналу өсі бар шыбықты айналдырғышы 2, (8 ... ... ... 3-себу катушкасы;4-тосқауыл; 5-конустық шестерна
Сурет 8. ССК сеялкасының себу аппараты
Бұл аппараттың жұмыс істеу кезіндегі тұқымдар банкада 1 орналасқан, ол шыбықтың әсерінен және ... ... ьап ... және себу терезесіне түседі, онда катушка 3 тістеріне ілінеді және ұрық шашатын жолға түседі.
Терезеден өту ауданы жапқышпен 4 ... ... ... себу ... ... ... айналдырғыш жетегі мынадай жолмен жүзеге асады, яғни катушка білігінде ... ... ... конустық шестернямен ілінісуі 5. Сеялкалардың соңғы конструкцияларында (СКГХ-4-6 және СТХ-4) аппараттар ... ... ... оған ... себу үшін екі ... екі ... ... орнатылған, тілініп істелінген катушкаға және оның саңлауына қайтарғыш кіреді, бірнеше вертикаль шыбықтар айналдырғышқа қосымша дәнекрленген (9 ... Себу ... ... ... ... ... санын қарсы тұрғыш ауыстырылады. Бұл барлық өзгерістері (біреуінен басқасы) біртекті себуді жоғарлатуды жақсартуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... бар, ... ... себуді нашарлатады. Аппараттың кейбір конструкцияларында тұқым түзетін тесіктің жоғарғы жағына горизонтальды пруток орнатылады, қимылсыз ворошитель ... ... ... ... табылады.
Атқа жегетін сеялканың себу аппараты басқа аппараттарға қарағанда көп уақыт қолданылған, яғни бұл Баннер сеялкасы ... ... ... ... ... ... ... байланысқан және ол төменгі жағы тарылған тік бұрышты ... ... ... ... 9. СКГХ 4-6 себу аппараты
Дәл себуге арналған себу аппараттары айдалатын егістерге жақсы сусымалы тұқымды себу үшін ... оған ... ... ... ... себепті басқа да егістерде тұқымды дәл себу үшін көбірекбелгілі аппараттармен мақтаға арналған аппараттарына ... ... және ... көпшілікке белгілі дәл себуге арналған аппараттарды жұмыс істету ... ... екі ... ... ... және ... ... айналу барабанын саңлаумен (сорғыштармен) басып алуға арналған, оның ішінде бункердегі біртекті тұқымдары вакуумды құрайды (10 суретте) тұқым ... ... ... ... ... тасымалдаудан соң, олар вакуум жерінен босайды және түренге түседі.
Бұл аппараттардың конструкциясының сенімділігінен және құрылғыларының күрделілігінің әсерінен соңғы ... ... ... ... ... лабаратория жағдайында жоғары дәл себуді (90%) ... ... ... ... ... ... 4-ролик;
5-тұқым құбыры; 6-тазалағыш
Сурет 10. Пневматикалық себу аппараты
Бұл аппараттардың конструкциясының сенімділігінен және құрылғыларының ... ... ... ... ... ... таралмаған бірақта лаборатория жағдайында жоғары дәл себуді (90%) қамтамасыз етті
Қазіргі уақытта шет ... ... ... типінің сенімді конструкциясы пайда болуда.
Механикалық принциптегі аппараттардың іс-әрекеттерін, ұяшықтарды еркін толтыру аппараттарына және сарқып алынған мәжбүрлеп толтыру аппараты деп ... ... ... ... ... ленталық аппараттар жатады. Дискілі дәл себу аппараты қазіргі уақытта шет елдермен, отанымызда кеңінен тараған, оған себеп конструкциясының қарапайымдылығында және айдалатын ... ... дәл ... ... ... ... аппараттың негізгі жұмысшы органы айналу дискісі ... ... ол ... ... оған ... бір немесе топталған тұқымдарды алу үшін ұяшықтар орнатылған ... ... ... ... қиғаш осьтермен айналатыны белгілі.
Дискінің горизанталь осьпен айналатыны тек ағылшын ... ... Webd Marks және ... ... ... айналатын дискіні дәл себу үшін қызылша сеялкасында қолданылады көбінде СТСН-12 сеялка аппараттары және кейбір АҚШ сеялкалары түбі қиғаш ... ... (11 ... ... ... ... дискі орнатылған. Дискінің жоғары бөлігі қайтарғыш-көбікшелермен бүркілген, оны тұқым қабатының қысымынан қорғайды. Банканың төменгі бөлігіндегі ... ... ... тұқымдар, ұяшығымен бірге себу тесігінен жоғары орнатылады, ал ұяшыққа ... ... ... сырғиды.
2600325140970
Сурет 11. Дискілі себу аппарата еңкіш айналу осімен
Қызылша тұқымдары үшін артық тұқымдарды ... ... ... ... ... ... етілмегені аса маңызды, ал кедір-бұдырлы тегіс емес беттердегі қайтарғыш бөлшегінің қыраттары тұқымға зиян тигізуі мүмкін.
Дискілі вертикаль осьпен айналатын дискілі аппараттарға ... ... ... ... ... ... ... СКГН-6 және т.б. маркалары кіреді, дәл себуге арналған мақта сеялкасының СТВХ-4 және СТХ-4 ... қоса АҚШ және ... ... ... және ... сеялкасының аппараттары жатады. Жүгері сеялкасы СКГН-6 дискілі аппаратының сақиналы дискіге ұқсастығы бар және ол ... ... ... ... ... ... ... және орта жағы ісіңкі қақпақпен жабады оның винт ... ... ... ... ... ... бөлініп опнатылған.
Артық тұқымды жою үшін рычагты серіппелі қайтарғыш қолданылады. Тұқым шығарғыш ұқсас орнатылған және шығару ... бар, ол ... ... ... ... болады.Қайтарғыш және шығарғыш жалпы корпуста бірінің артына бірі орналасқан.Ұяшықтардағы тұқымдар банка тесігінің түбіне түседі , онда ол ұрық ... ... ... ... ... ... ... Аппарат калибрленген жүгері тұқымдарын себу үшін орнатылған.
Ертеректе шығарылған жүгері сеялкаларыда ... СКГ-6 және т.б.) ... ... ... ... ол ... ... себуге есептелген. Дәл осындай дискілер СХТВ-Н мақта сеялкасында эксперименттілеу кезінде қолданылады.Мынадай дискілі аппараттарда ең төменгі себу дәддігі болғандықтан, біртекті ... ... ... ... , оны өндірістен алып тастайды.
СТВХ-4 жәнеСТХ-4 мақта сеялкаларындағы дискілі себу аппараты бірден екі функцияны ... - себу ... ... ... ... көлемін жинау және ұялау дискісі арқылы ұяшық құру (12 сурет). Себу дискісі 8 ... ... ... әр топта бір дәнді бес ұяшық бар, ол диск периферриінде орналасқан,ал ұялау ... ... ... ... ... себу ... ... төрт есе тез айналады, сол себепті ұяға тұқым себу ... әр (1/2) ... ... және себу ... әр 1/8 ... ... толы себу дискісінің ұяшықтары айналғанда, себу терезесіне келеді, оның үстіне ... ... ... қайтарғыш орнатылған,ол артық дәндерді жояды. Ұяшықтағы дәндер терезеге өзінің салмағының әсерінен түседі, сонымен қоса сына тәрізді жылжымайтын ... де ... бар, ол себу ... ... ... жерімен жылжиды.Тесіктен түскен дәндерді ұялау дискісінің қалақтарымен қағып алынады және түрен бетіне тасталады. Саңлауы бар ... ... ... ... дәннің қысымын төмендетеді, сонымен қоса олардың өзара қысылып сығылуын да төмендетеді.
СТХ-4 және СЧХ-4А сеялкаларында ұялап себу үшін (өлшеусіз сым), айналасын ... ... себу ... ... қолданады,ал ұядағы дәннің мөлшерін және ұяшық аралығын ... ... ... және себу ... ... санмен өзгертеді.
Бұрылыс жолдарда тұқым себу үшін, себу ... ... ... ... ... ... Бұл ... тұқымды себу, себу аппараттарын банкасының бүйіріндегі саңлаудан да жүргізіледі. Эксперименттік аппарат катушкалы себу аппаратының үлгісі болып ... ол ... ... сынаудан өтті. Банканың аппаратында қалақшалы ворошилка айналады ол периферридегі катушкалы ұяшыққа себу ... ... ... орналастырады.
Тұқымды себу мен отырғызудың мынандай түрлері болады: ... егу, тар ... егу, ... егу, кең қатарлап егу, ленталап егу, шаршы-ұялы егу, ... егу, дәл ... егу, ... егу және ... ету ... Бұл ... ... артықшылықтары да кемшіліктері де бар. Олардың кайсысын таңдау дақыл түріне және жер жағдайларына байланысты болады. Қатарлап егу ... ... үшін ... Бұл тәсілмен сепкен кезде бір қатарда 4 -- 8 см тереңдікте орналасады, ол қатарлардың ара ... 15 см ... ... ... ... ... ... белгілі (15 см) болғанымен, бір қатардағы тұқымдардың ара қашықтығы әр- ... ... Ол -- осы ... ... ... мұндағы өсімдіктерді қоректендіретін жер көлемі бірдей емес.
17716503810
Белгіленуі: 1-себу дискісі; 2-ұялауыш диск; 3-нұр қайтарғыш;
4-итергіш; 5-диск шектегіші; 6-алмалы банка; 7-қақпақ
Сурет 12. СТВХ және ... себу ... ... егу ... егудің бір түріне жатады. Оның айырмашылығы мұнда қатараралық екі есе кішірейтілген, яғни 6,5 -- 8,5 см. Тар ... егу ... себу ... ... (себу нормасы деп бір гектар жерге себілетін тұқым мөлшерін айтады), бірақ қатар аралығы кішірейтілгендіктен, ... ... ... жер ... қатарлап егуге қарағанда бір қалыпты болады.
Айқас егу де қатарлап егудін, бір ... ... әдіс ... алдымен егістіктің ұзындығы бойымен жүріп тұқым себеді, кейіннен көлденең бағытта жүріп тағы себеді. Айқас егу кезінде сеялка себу ... екі есе ... ... тәсілдің қатарлап егуге қарағандағы артықшылығы -- тұқым жер бетіне ... ... ... ... тар ... етіп себетін сеялка болмаған жағдайда қолданады.
Ленталап егу әдісін ... ... ... ... және ... аралығы өңделетін дақылдарды сепкенде қолданады. Мұндай тар қатарлар мен кең ... ... ... Тар ... ... деп ... және сол ... қатар санына байланысты екі, үш ізді ленталар болады.
Кең қатарлап егу қатарлап себудің бір түріне ... тек оның ... ... кең (45-70 см) болады, Мұндай тәсілмен жемістердің, техникалық дақылдардың түқымдарын және ... жер ... ... ... ... түқымдарын себеді.
Ұялап егу кең қатарлап егу әдістің бір түрі болып табылады. Ұялап еккен кезде тұқымдар ... ... ... ... ара ... бірдей әр ұяларда екі-үш дәннен орналасады. Бүл тәсіл де қатар аралығын ... ... ... және ... ... ... дақылдарды егу үшін қолданылады. Оның кемшілігіне қатар аралық көлденең бағытта өңделмейтіндігін жатқызуға болады.
Шаршы-ұялап егу де ... егу ... ... ... ұялар ұзын бағытта да, көлденең бағытта да бір түзудің бойына орналасады. Сондықтан да мұндай тәсілмен ... ... ... ... ұзыны бойынша да, көлденең бағытта да өңдеуге болады.
Дәл ... ... ... ... ... себу деп те атайды. Оның мағынасы мынада. Бір қатардағы тұқымдар ... ... ... ... әр ... ... ... ауданы біркелкі болады және тұқым аз егіледі. Бұл тәсілдің басқа тәсілдерден осындай артықшылығы бар. ... оның ... ... ... ... ... дақылдары осындай тәсілмен егілуі тиіс. Ал қазір дәнді бір-бірлеп егу әдісі қант қызылшасы мен жүгері де ғана ... ... егу ... ... бір ... орналаспайды, кең (100 -- 110 мм) жолаққа себіледі. Егер екі жолақ аралығында тұқым себілмеген жер болмаса, онда оны ... ... ал ... кең ... ... себу деп ... Бұл ... жайылымды жерлерді жақсарту үшін қолданылады.
Шашып егу тәсілі қазір астық тұқымы үшін қолданылмайды десе де болады. Оны тыңайтқыш пен шөп ... себу ... ... Бұл ... ... ... түйіршіктері жер бетінде ашық қалады. Соңынан тиісті машиналарды (тырмаларды) ... ... ... ... ... Сеялкалар егу әдістеріне, қандай тұқымды егуге арналғандығына және трактормен қалай агрегатталатындығына байланысты үш түрлі болады. Себу тәсілдеріне ... ... ... тар ... ... ... егетін, шаршы-ұялап егетін, дәнді бір-бірлеп егетін және шашып егетін сеялкалар ... Бұл ... ... ... ... да ... ... тұқым түріне байланысты астық сеялкасы, шөп сеялкасы, қатарлы дакылдық сеялка, жеміс сеялкасы және ... ... ... ... Ол сеялкалар өздері арналған дақыл тұқымын егеді және соған ұқсас ... ... ... ... ... ... тіркемелі және аспалы болып бөлінеді.
Сеялкалар өздерінің қандай жұмысқа арналғандығына ... ... ... сай ... ... ... сеялкалары астық тұқымдас, бұршақ тұқымдас дақылдардың әртүрлі тұқымдарын, тарының және дән ... ... ... ... ... да ... ... себуге тиіс. Бұл сеялканың себу нормасының өзгеру шегі үлкен ... ... ... ... 90 -- 250 ... сұлынікі 100 -- 275 кгк/га т. с. с. Қойылған себу нормасынан ауытқу 3 проценттен ... ... ... ... ... себу нормасын дәл себуі және себу аппаратының әр қайсысы ... ... ... тиіс. Керісінше, болса, тұқым жер бетінде біркелкі орналаспайды және жеке ... ... ... ... да ... болады.
Сеялка сошниктері тұқымды берілген тереңдікке көмуге тиіс, ауытқу 1 см ... ғана болу ... Сол ... тұқымды жасырмай топырақ бетінде де калдыруға болмайды. Сошниктер койылған қатар аралығы да 1 см шамасынан артық ауытқымауы қажет.
Шаршы-ұялап егетін ... бір ұяға саны ... ... ... ... және ... ... 1,5% шамасынан аспауы тиіс. Барлық сошниктерден түскен тұқым, көлденең және ұзындық бағытымен өлшегенде, бір түзудің бойында болуы керек.
Дәнді бір-бірлеп себетін ... кем ... 80% ... ... ... тиіс. Себілмей қалғаны 2%, зақымдануы 0,5% шамасынан аспауы керек.
1.3. Дән сепкіштің ... ... ... ... ... орналастыру мен топырақтың сіңіргіштігі тұқым себу технологиясы процесінің маңызды ... ... ... Егер ... сепкіш құрылғысы тұқымды бірқалыпты босататын болса, онда тіс (сошник) оларды тілкемге теңдестіре ... ... ... ... тұқымды босату деңгейі теңестірілген сайын, екінші операция да соншалықты маңыздылыққа ие болатындығы дәлелденген.
Мақта дәнсепкішінің негізгі жұмысшы құрылғылары: ... ... және ... ... ... түбіне тұқымды тығыздап орналастыру үшін, ал загортачтар тілкем ... ... ... ... ... ... жабу үшін пайдаланылады.
Бұл қабат тығыздаушы каток көмегімен нығыздалып, тұқым мен топырақтың өзара ... ... ... ... Атмосфералық жауын-шашынның тартылуына мүмкіндік беретін қос ылдилы пішінге ие болады.
Ғылыми-техникалық әдебиеттерге шолу жасап, сараптау /3, 4, 5, 6/ ... және ... ... ... ... дәнсепкіштерде қолданылып жүрген тістердің барлығын төмендегідей топтарға жіктеуге болады: дискілі (бірдискілі, қосдискілі), сына ... және ... ... әрі ... ... шана ...
Қазіргі таңда мақта шаруашылығында дискілі және шана тәрізді тістерді ... ісі кең ... ... келеді (13 сурет).
Аталуы:а, б - дискілі в, г, д, е - шана ... 13. ... ... ... (13 а, б-суреттің) аса тығыз, сондай-ақ түбіртек қалдықтары бар ... ... да ... ... ... шет елдік мақта себу өндірісінде кең қолданыс тауып отыр. Мысалы, ... , ... ... ... ... және т.б. V ... тілкем қалыптастыратын қосдискілі тістер (13 а-сурет) қолданылады.
Бұл тістердің тілкемнің қозғалыс әрекетінен ашылып қалатын топырақ түбін ... ... ... жылдамдықта қозғалғанда топырақты араластырып жіберетіндігі басты кемшілігі болып табылады.
Мақталы дән сепкіштің шана тәрізді тісі үш ... ... (13 ... шана ... ... (в), отандық және шет елдік мақталы алқапта кең ... ие ... шана ... (г) ... тура шана ... (д, е). ... (СЧХ-4А және СХУ-4) мақталы дәнсепкішінде шана тәрізді тура тісі (13 д, е ... ... Оның ... шана ... ... мен ... мойыны бар. Тілкем (тереңдікте жүрісті шектеуге қызмет ететін) әсерінен тереңдіктегі өзіндік жүріс тұрақтылығымен ерекшеленеді, әйтсе де ... ... ... ... ... ... ... орналастырылған тұқымның алдымен біршама ылғалды топырақпен көмкерілуі үшін тілкемнің төменгі қабырғасынан тіс ... ... ... ... ... ... ... болады /4/.
Тіс беткейлерінің жұмысын жақсарту мақсатында тілкем тереңдігіне қарағанда топырақ тереңдігін ұлғайтып кесіп өтетін пышағы бар. Бұл тіс жүрісінің ... ... әрі түзу ... ... ... ... Беткейлері алдыңғы бөлікте бір-бірімен түйіседі, ал арт жағында өзара қатарласа орналасқандықтан тілкемнің вертикальді тік ... ... (13 ... ... себу ... ... ... жоғалтып алатындықтан топырақтың физикалық, механикалық қасиеті өзгереді. Жоғары және төменгі көкжиектердегі әр түрлі және ... ... ... ... ... беткей еңкісінен түсіп тұқымды жауып қалады. Ал төменгі ылғалды қабат бөлшектері өзара бірігіп қалуы әсерінен шашырамайды /7/. Бұл ... ең ... ... болып табылады. Сондай-ақ тілкем тісі мен нығыздағыш арасында пайда болған аралық саңлау да ... ... кері ... ... ... енін бойлай орналастыруда беткейлер аралығы әр түрлі болып келген ... ... ... көгін сараптау кезінде беткей аралығы 45мм болатын құрылғымен себілген тілкем түбіндегі 20мм ... ... ... тек 44% ғана ... да, ... ... ... түсіп кетеді /3/. Егер саңлау болмаса, барлық дән тілкемге түсіп, қажетті жағдайда тығыздалар еді.
Саңлаулардың кері әсері тек ұяшық (қатар) көлемін ... ғана ... ... ... ... ... ... да төмендетеді. Аралықтарда дән тереңдікке бойламай, тілкеммен тығыздағандай болмай құрғақ топырақ құрамында қалып қояды.
Өндірістік жағдайда мақтаны себуде СТХ-4, СХЧ-4А, СХУ-4 дән ... ... СХУ-4 дән ... тістері өзге дән сепкіш тістерімен салыстырғанда түйіршіктерді тырмалайтын қайырмасы, предзагортачтары және түрлі жағдайларда ылғалды ... ... ... ... да ... ... сіңіретін, кең алқапты қамтитын негізгі загортачтары бар.
Әйтсе де, СХУ-4 дән сепкішін тасымалдау барысында оның жұмысшы мүшелерін реттеу, әсіресе, ... ... ... ісі өте күрделі екендігі өндірістік жағдайларда дәлелденіп отыр. Соның әсерінен, көпшілік жағдайларда тістер топыраққа күш түсіріп, предзагортачтар себілген дәнді қопарып ... Ал ... ... ... бетін дұрыс жаппайды. Нәтижесінде бүкіл тұқым себу процесі іске ... ... ... ... себу ... ... ... жер жырту қопсыту ісі бірнеше мәрте қайталанып, топырақ бекемдігін 250 кПа-ға ... ... ... Мұндай жағдайда тіске қосымша жұмысшы мүшелерін орнатудың және кең ... ... ... ... ... туындамайды. Тек СХЧ-4А, СТХ-4 дәнсепкішінің жұмысшы мүшелерін пайдалану жеткілікті болады.
СЧХ-СТХ типті мақта дән ... 1.4 м/с ... ... ... тұқым тіс беткейлерінен асып, тұқымды орналастыру үшін тіс қалыптастырған саңылауға түспей, шашылып түсіп жатқан құрғақ топыраққа араласады. Бұл тұқымның өніп ... кері ... ... Себілген тұқым жақсы дамымайды.
Тілкемге, тіс беткейлеріне құрғақ топырақты ... үшін СХУ-4 ... ... іске ... ... ... бар қайырма бекітіледі. Ол тілкемнің еңістерін бөлу үшін топырақтың негізгі бұрышынан кіші бұрыш кесіп алу және ... ... тек ... топырақпен жабылуын қамтамасыз етеді.
Әйтсе де, тұқым себу барысында бірқатар тұқымдар бұл еңістер мен керпештерге түсіп, тілкем түбінде түйіршіктелмей қалады да ... ... және ... өсіп ... ... ... дән ... аппараттар мен мақталы дән сепкіштерінің жұмысына талдау ... ... ... дәлелдерді ұсынамыз:
-кейінгі жылдары даярланған мақта тұқымын дұрыс себуге арналған дән сепкіштері тұқымды бірқалыпты босатуға ... және СХУ-4 ... дән ... ... ... ... тіс беткейлеріне және тілкем қабырғаларына соғылу нәтижесінде ыршып ... ... ... ... сөз болған мәселеге қатысты жұмысшы мүшелерінің қарапайым құрылымды болуы және қызмет көрсетуде ыңғайлылығы, олардың негізгі ... ... ... себудің сапалылығы мен агротехникалық талаптарға сай келуі бүгінгі күннің өзекті мәселесі болып табылады.
2 Технологиялық бөлім
2.1 Дән сепкіш ... ... ... ... ... ... дән сепкіш агрегаттарына қойылатын агротехникалық талаптар қатарына енгізіледі:
-тұқымды егістік ... дәл ... ... тереңдікке орналастыру;
-топырақ ылғалдылығын қажетті деңгейде сіңіру.
Тұқымды егістік алқабына және тереңдікте дәл орналастыру ... ... сай ... ... ... ... ауытқуы. Негізгі аралықтардың +2см-ге ауытқуы қалыпты жағдай болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... аралық өңдеу жұмыстарын жүргізуді қиындатады әрі мақта жинайтын машиналардың жұмыс сапасын төмендетеді.
Тұтас рамалы сериялы дән сепкіштерінің негізгі жүйек аралық енінен ... ... ... ... ... аспалы топса саңлауының тербелісі әсерінен болады .
2.Өсімдік жүйектерінің түзу сызықтан ауытқуы. Өсімдіктерді күтіп баптау және егінді жинау істерінің сапасын күрт ... ... ... жол беруге болмайды .
3.Жүйектегі ұяшық орталығы аралығындағы берілген қашықтықтан ауытқу (ұяшықаралық) (+10٪ аралығында орын алуы мүмкін) өсімдіктің жиі және ... ... ... ұзына бойы орналасуына әсер етеді.
Ұяшық аралық өлшемнен ауытқу шарттары:
-дән сепкіш ... ... ... бір ... ... ... Бұл процесс ұяшық жасаушы аппараттың тұрақты ... ... ... ... диск қалқаншалары мен тұқымның бірлестігі және топыраққа ұшып түсуі;
-тілкем түбінде тұқымды сіңіру, сондай-ақ тілкемді сіңіруде загортачтармен және топырақ тегістегіштерімен ... ... ... ... ... өнім көгі шыға ... ... әрі дәннің бірқатары өнім бермегендіктен аралық үлкейе береді.
4. Ұяшықтың орташа ұзындығы түксіз тұқымда 5 см-ден, ... ... ... 7 ... ... ... Екі ... да ұяшық ені 3 см-ге тең болады. ... ені мен ... ... ұяшық аралық өлшеммен бірдей болады.
5. Дән сепкіштің сепкіш аппараттары түксіз тұқымды ... ... 4 ... 3 ... 80٪ дәлдікпен түсіріп отыруын қамтамасыз етуі керек. Басқа ұяшықтарда да себілетін тұқым ... ... 1 ... ... не кем ... ... тұқымды сепкенде ұяшыққа салынатын дән саны 65٪-дан кем болмауы керек. Басқа ұяшықтарда 2 дәнге кем не ... ... ... ... ... орташа тереңдігі топырақ пен ауа райы жағдайына қарай 3-6 см-ден аспауы керек. Агротехникалық талаптарға сай сіңірудің орташа тереңдігі бекітілгеннен ... кем не ... ... ... ... ... сай бекітілген көрсеткіштерден басқа топырақтың физикалық-математикалық қасиетін бағалауға қатысты біршама сапалы ... де ... ... ... ... түбіне орналастыру керек;
-тұқым беткей жағынан қопсытылған топырақ қабатымен жабылады;
-тұқым үстіндегі топырақ дөңестеле тығыздалған валик ... ... ... ... ... ... араластыруға және бөлуге болмайды.
Жоғарыда сөз болғандар мен келтірілген зерттеулер жаңа мақта дән сепкішін құрастыруда, оның ... және ... ... қызметін негіздеуде ерекше маңыздылыққа ие болды.
Бұлармен қатар мақта дән ... дәл ... ... 3-4 тұқым салынса, онда ол сапалы мақта ... ... ете ... Шаруашылық жағдайда мақта көгінің алағаттылығын болдырмау үшін тұқымды себу ... 2-3 ... ... Бұл өз ... ... көгін сирету, отауда көп шығынға алып келеді. Сонымен қатар тұқым пайдасыз, көп шығындалады.
Сондай-ақ тұқым жүйектің осі ... ... бір ... ... ... орналасады. Бекітілген тереңдіктен айтарлықтай ауытқиды. Тұқым астына, тілкем түбіне қопсытылған, құрғақ топырақ түседі де, ылғалмен қамтамасыз етілу деңгейін ... ... ... ... ... ... ... көктеуіне, мақтаны дәл себу тиімділігінің төменділігіне кері әсерін тигізеді.
2.2 Жобаны іске асырудың мақсаты мен ... сөз ... ... ... ... бар ... ... дәл себуге арналған дән сепкіші әлі де болса толық жетілдірілмегендігі анықталды. Сондықтан оны қолдану ... ... ... мүмкіндіктерін қарастыруға болады. Ең алдымен тілкем түбіне түсетін тұқымды сіңіру сапасын арттыру керек.
Соған байланысты, тіс пен мақта дән ... ... ... ... сай ... негіздеу - бұл жобаның мақсаты болып табылады.
Осы мақсатқа сай біз мынандай болжам ұсынамыз: мақта тұқымын сіңіруге қойылатын ... ... іске ... сошник құрастыратын көлденең тілкем профилімен қамтамасыз етіледі. Жоба нысаны - ұяшық аппараты, сошник, загортач кешенінен тұратын мақта дән ... ... ... ... ... себу ... ... СХУ-4 сеялкасы шит себу аппараты күрделі технологиялық процесс ... ... ... диск ... ... шит түсу тесігі арқылы ұя жасау аппаратына түсіп, лопасткалы дискте жинақталып осы жерден сошник жасаған ... ... ... сапалы өніп шығуы оны себетін аппараратқа тікелей ... ... ... осы ... праметрлерін негіздеу қажеттігін акад.Рудакова Г. М.[2] еңбектерінде көрсетілген.
Жоғарыда айтылған аппарат шитті топыраққа егу агротехникасына толық жауап бермейді.
Айтылғанды ... ... ... шит сепкіш аппараттан себілгенде шашырап шығып , ... ... ... арықшаға түсерде оның әр жеріне ұрылып, әртүрлі тереңдікке түседі.
Шит арықшаның әр жеріне ұрылу нәтижесінде және де құрғақ топырақтың түсуі ... ... ... нәмі бар ... ... ... Көп ... шит арықша түбіне ұрылғанда бірнеше рет ұрылу салдарынан әр ... ... ... ... ішіне майда немесе құрғақ топырақ түсуі салдарынан, шитке қажетті нәм жетіспейді.Осының салдарынан шиттің ... өніп ... ... ... ... шит себу ... және ұя жасағыш аппараты, сошник) технологиясын сараптай келе шиттің жақсы біркелкі өніп шығуына көп факторлар әсер ... ... ұя ... ... түсуі, топырақтағы әрекетіжәне т.б.
3.2 Шиттің ұя жасағыш аппараттан жерге дейінгі әрекеті
Осы ... ... шығу ... ұя ... ... осін ... α бұрып, сошниктің әрекетіне қарама қарсы жаққа ( ... ... аз ... ), ... айналу жылдамдығы Vл бұл сәтте сеялканың әрекетіне жылдамдығына Vм қарсы болады ... 14). ... ... ... ұя жасағыш аппараттың шит түсетін жеріне қоямыз. Ось ОХ - абсциссті сеялканың бағытына бағыттаймыз, а ось ОУ-ординатын ... ... ... ... ... отырған шитті материалдық зат деп қарасақ, оған әсер тек еркін түсу салмағы mg , ... ... түсу ... және ... аз ... қарсыласуын есепке алмаймыз ).
Сурет 14. Шиттің ұя жасағыш аппараттың түбінен түсу схемасы
Көрсетілген жағдай үшін ... ... ... ... ... ... ... мән негізінде осыдан соң
(3.3)
(3.4)
өзгермес ... тең ... ... алғашқы теңдестік, соңында осы түрге айналады:
(3.5)
(3.6)
Уақыттың әрқандай бірлігінде абсолют жылдамдық тең болады :
(3.7)
Бұл жағдайда вектор жылдамдық ... ... ... α және Ө0 бір ... теңдікпен байланысады:
Егер шиттің ұя жасағыш аппараттың түбінен шиттің топыраққа тиетін нүктесіне дейінгі ... Н оның түсу ... ... (3.6) ... ... ... ... жерден:
(3.10)
Бұл теңдеу шиттің түсу нүктесінен топыраққа жеткенге кеткен уақыт. (3.10) теңдеуін (3.7) және (3.8) ... мына ... ... ... түсу ... теңдеуін (3.5)ке қойып,шиттің ұшу ұзақтығын аламыз :
(3.13)
Тиімді болу үшін белгі қабылдаймыз:
болмаса
(3.14)
Осыны есепке алып (3.11, 3.12 және 3.13) ... ... ... ол ... болады:
(3.15)
(3.16)
(3.17)
Сошниктің ұзындығын анықтау үшін, сошник ұзындығының деңгейінде шиттің түсуі үшін,оның сошник ішіндегі ... ұшу ... білу ... оны мына теңдеумен анықтайды :
(3.18)
Сонымен (3.15...3.18) теңдеулері шиттің топырақтағы арықшаға түсудегі алғашқы параметрлерді анықтауға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда СХУ-4 ... ұя ... 3тен 30см ... себу ... бар, оны себу ... лопсты диск қатынастарын өзгерту арқылы болады. Бұл кезде λ 0,53...1,32 аралығында болады (орташа 0,89) бұл көрсеткішті төменде ... түсу ... Н ... ... шектелген сол себепті ол 10...10,5 см.тең.
Конструктивті пайымдауға байланысты ұя жасағыш аппараттқа әрекет ... оқты бұру ... α ... Ұя ... аппараттқа әрекет беруші оқ кардан валдан және шарнирлі жетектен тұрады, ондай ... ... және т.б. ең ... ПӘК ... , ... ... және Н =10 см, деп ... α бұрышының L және Lот ,сонан соң VП, βП және t ға агрегаттың ... ... ... шешу ... ... ... ... көбейсе шиттің ұшу қашықтығы да үлкеюде
(сурет 15).
1 - VМ=1,66 ... - VМ=2,22 ... - VМ=2,72 ... 15. Шиттің ұшу қашықтығы L , α бұрышына байланысты өзгеруі Н = 10 см, λ = 0,89 ... VМ=1,66 м/с; ... ұшу ... L = 2,4...3,0 см, және VМ=2,22 ... 2,72 м/с - L = - ... см. ... осы ... ... α до ... ... ұшу ... кемеюде,одан жоғарылатса шиттің ұшу қашықтығы ұзаюда. Шиттің ең төменгі ұшу қашықтығы ... ... ... ... м/с; α=7030׳
VМ=2,22 м/с; α=110
VМ=2,72 м/с; α=130
Шиттің ұшу қашықтығының төменгі көрсеткіші агрегаттың рұқсат етілген жылдамдығына байланысты VМ=1,66 ... 2,72 ... ... ... ... α=7030׳ ... 130.
(3.18) теңдеуін шешу нәтижесінде алынған көрсеткіштер ... α ... ... ... ... ұшу ... азаюда (сурет 16).
Lот өзгеру деңгейі α=00. және VЛ = 1,47...2,42 м/с болғанда L0T = 21,5...35,4 см, ал α=250 және ... ... ... L0T = ... ... бұл ... сошниктің ұзындығын келтертуге мумкіндік береді.
1 - VЛ=1,47 м/с;2 - VЛ=1,97 м/с;3 - VЛ=2,42 ... 16. ... ұшу ... Lот , α ... өзгеруіне байланысты Н = 10 см, λ = 0,89 болғанда
Шиттің жерге түскендегі βП бұрышынан, шиттің ұясының ... ... ... ... ... және оның жақсы өніп шығуын атап өткен ... ... ... түсу ... βП ... ... жылдамдығы Vл және ұя жасағыш аппаратты бұру бұрышы α ... ... 17). ... Vл от 1,47 ден 2,47 м/с және ... α от 0 ден 25° ... ... түсу бұрышы βП от 7° ден ... - VМ=1,66 м/с;2 - VМ=2,22 м/с;3 - VМ=2,72 ... 17. ... түсу ... βП , α ... өзгеруіне байланысты Н = 10 см, λ = 0,89 болғанда
Шиттің арықша ішінде жақсы орналасуы ... ... ... түсу ... βП нолге жақын болуы керек. Бұл жағдайда шиттің жерге соғылғанда тіке соғылуы салдарынан шит ... ... ... әрекет жасамайды. Бұл шиттің арық ішінде шашылып жатпауына мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... соғылу жылдамдығы 1,45 тен 1,85 м/с (сурет 18)өседі.
1 - VМ=1,66 м/с;2 - VМ=2,22 м/с;3 - VМ=2,72 ... 18. ... түсу ... VП , α ... ... байланысты Н = 10 см, λ = 0,89 болғанда
(3.10) теңдеуіне қарасақ, шиттің еркін түсуі ұя жасағыш ... ... ... α ға ... ... Ол α ... ... көбейсе азаяды(сурет 22). Бұрыш α 0° ден 25°өзгерткенде лопастың айналу жылдамдығы болғанда VЛ = 1,47 м/с онда tП ... с 0,146 до 0,075 ... ... VЛ от 1,47 ден 2,47 м/с бұл ... мин ... ... с 0,075 тен 0,0955 ... келгенде ұя жасағыш аппаратты α от 0° ден 25°ке көбейткенде шиттің еркін түсу уақыты 1,5...1,9 есе азаяды (сурет 19).
1 - VМ=1,66 м/с;2 - VМ=2,22 м/с;3 - VМ=2,72 ... 19. ...... ... α өзгеруіне байланысты Н = 10 см, λ = 0,89 болғанда
Ұя жасағыш аппаратын α ... ... бұру ... ... ұшу ... қысқарып, шиттің сошник ұзындығы ішінде нәм топыраққа түсуі қамтамасыз етілді.
3 Техника қауіпсіздігі
Еңбек етуге салауатты және қауіпсіз жағдайлар ... ... ... ... әрқашан Қазақстан Республикасы Үкіметінің назарында болды және басты мәселелердің бірі ... ... ... ... ... ... бойы осы ... байланысты теориялық және практикалық міндеттерді шешуге көптеген ... ... ... және ... ... бағытталады.
Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 15 мамырдағы еліміздегі еңбек қорғау мен қауіпсіздігі мәселерін реттейді. Жаңа техниканы, жаңа ... ... ... ... ... принціпін кезекпен жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Өндірісте еңбектің қауіпсіз және салауатты жағдайларын жасау негізінде бізде ... ... ... ... ... ... институттары мен зертханалары жазатайым оқиғалар мен кәсіптік аурулардың себептерін зерттейдіжәне талдайды, олардың ... алу ... ... ... зияндары мен қауіпті жоюдың оңтайлы тәсілдерін табады, техника қаупсіздігі бойынша құрылғылар мен айла бұйымдарды жобалап құрылымдайды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі және еңбек жағдайларын қорғау жөнінде іс-шаралар әзірлеуге ерекше назар аударылады, сонымен бірге жан-жақты сауықтыру және еңбек ... ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі деп көрсетілуде.
Келешекте ғылым мен техниканың жетістіктерін кеңінен пайдалануды көздеу, жұмыстың қауіпсіз жағдайларын ... ету үшін ... мен ... ... ... ... ... тастандыларымен өндірістік, көмектік және өзге шулармен дірілмен, электр және ... ... әсер ... ... жаңа ... мен ... ... қажет.
Адамның өмірлік іс-әрекетінің ауыл шаруашылығындағы қауіпсіздігі жалпы республикалық міндет ... ... ... май ... және газдар қоршаған ортаға адам организіміне зиянды әсер етеді. Олардың көп шоғырлануы адамның ... ... және ... әкеліп соқтырады.
3.1 Өндірістің әлеуметтік қауіптілігі және зияндылығын талдау
Ауыл шаруашылығы техникасы шығарылғаннан бастап істен шығарылғанға ... оның ... ... ... ету үшін оған ... ... ... әсер етулер болады.
Техникалық қызмет көрсету және жөндеу жұмыстарына бақылау-дигностикалық бекіту және реттеу жұмыстары кіреді. Тракторларды жалпы
тексеру ... ... ... ... ... ақ бақылау-өлшеу құралдарының жұмыс істеуі, ал суық уақытта салон мен әйнектерді жылыту және ... ... ... ... ... ... жүйесімен бірге қозғалтқыш, агрегаттар мен түзілімдерді бекіту жетектерінің күйі мен әсерінің қымтаулығын тексереді. Трактор трансмиссиясының агрегаттары мен үзілімдерін келесі ... ... ... БӨБ, ... ... артқы белдік. Одан ары қарай пайдалану кезінде автобус қозғалтқышының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін автомобильдің негізгі элементтері тексеріледі. Оларға рульмен басқару, ... ... ... беру және ... құралдары жатады.
Тракторлар мен оларға тіркелетін ауыл шаруашылығы техникасы үшін техникалық қызмет ... ... ... ... ... болуы мүмкін: ластану, шаң-тозаң, майлар мен отынның, түрлі техникалық сұйықтықтардың жылыстап ағуы. Жоғарыда келтірілген ... ... ... ... ... құрылғылармен жұмыс істеу процесінде және жөндеу кезінде пайда болады.
ТҚК және АЖ ... ... ... ... ауыстыру постысына жүру кезінде қозғалтқыштың пайдаланылған газдары мен өндірістік корпустың атмосферасын ластайды. Пайдаланылған газдарда 200 ден ... ... ... мен элементтер табылған. Адамдар және қоршаған орта үшін ең зиянды және қауіптілері: көміртек тотығы, азот оксидтері, ... ... ... ... ... ... ... шоғырлануының көбеюіне сондай ақ жабдықтарды ашық алаңдарда орналастыру сыртқы технологиялық коммуникациялар санының көп ... және ... мен ... бұзылыуы әсер етеді. өндірістік корпус жанындағы негізгі зияндықтар ... ... ... ... тотығы, азот оксидтері, күкірт және тұз қыщқылының булары, қорғасын аэрозолы, жылу бөлінулері, шаң, бензин булары, еріткіштердің булары, металл және абразивті ... ... ... ... ш.ү.к. (шекті ұйғарымды концентрацияға) дейін қосылады немесе жобаланған мехникалық және табиғи түрде іске қосылатын ағынды-тартпа желдеткіштің жергілікті ... ... ... ... ... ауа, ... кезеңде калориферлерде қызғанкүйде, ал жазда суармалау камерасында өңделіп, постының жұмыс аймағынажәне ТҚҚ, АЖ постыларының тексеру жарысына және ... ... ... жобаланған жүйесі жұмыс орын ш.ү.к. қамтамасыз етеді.
Көміртек тотықтары-20 мг/м3
Азот оксидтері - 5 мг/м3
Альдегиттер-0,5 мг/м3
Тұз қышқылының булары- 5 мг/м3
Күкірт қышқылының ... - 1 ... ... шығынынан үнемдеу мақсатында сумен қайтара қамту көзделеді. Жуғыш құрылғылар мен технологиялық жабдықтардың ... ... ... ... тазартқыш имараттарға беріледі. ГП 902-2-403,86 бойынша қабылданған, тазартылған ағындылар жуғыш құрылғыларға қайтара беріледі.
3.2 Санитарлық-техникалық ... ... ... ... жағдайларды қамтамасыз ету үшін көгалдандыру және көркейту шаралары көзделеді.
Топырақты жел ... және ... ... ... үшін ... ... екпе ... келесі түрлерін отырғызуды көздеп отырмыз:
-Жапырақтылар тобының ағаштарын қатарлап және топтастырып отырғызу;
-бұталарды қатарлап және топтастырып отырғызу, көпжылдық шөптер егу.
Екпе ағаштарды негізгі ... ... ... мен ... ... жақын жерде топтастырылған.
Тротуарлар өтпе жолдар мен ғимараттар арасындағы бөлгіш жасыл аймақтарда орналастырылған.
МТС-те демалу, киімдерді сақтау, жөндеу, душ қабылдау үшін т.б. ... ... ... ... ... жұмыс және үй киімін бөліп сақтауға болатын гардероб, душ, жуынатын бөлмелер санитарлық торап қарастырылады.
3.2.1 Желдету
Негізгі зияндылықтар ... және ... ... іске ... ... желдеткіштің жергілікті сорып алуымен оқшауланады.
Ауаның бөлініп тарауы ретеуші торлармен, ВДІІІ ауа ... ... ... ... ... ... шығару жоғарғы аймақтан шатыр желдеткіштерімен, ал жұмыс аймағынан біркелкі сору ... ... ... ... ... таса және ... түріндегі жергілікті сорып алу арқылы жасалады. Сондай-ақ жұмыс орындарында көміртек тотығының 20 мг/м3 азот оксидінің 5 мг/ м3, күкірт қышқылы ... 1 мг/ м , ... ... 100 мг/ м , шекті ұйғарымды концентрациясын қамтамасыз етуші желдету жүйесі жобаланған.
Жалпы ауыстырып тарту желдеткішінен ауа ғимарат шатырынан ... ... ... ... ... алу жүйелерімен алынатын ауа факельді тастанды көегімен, ғимараттың аэродинамикалық көлеңке аймағынан ... ... ... және ... ... ... мен шаңдар бөлінетін жайларда зиянды бөлінділердің технологиялық жергілікті таса орындармен жабдықталған, ... ... ... ... зияндылықтың таса орыннан бөлініп шығуына
кедергі келтіретін сирету беріледі. Әкімшілік-тұрмыстық жайларда қызмет көрсететін ағынды жүйедегі ауа арналарда шу сөндіріштер ... ... ... ... ... көпшілігінде, біркелкі жарық беру жүйесін көздеп отырмыз. Жергілікті жарық беру желдету камераларында қарастырылады жарықтандыру шамасын таңдау өнеркәсіпке жасанды жарық беру ... ... ... ... ... орнатудың қолданыстағы ережелеріне сәйкес жасалады.
Жарық шамдарының типін таңдау қоршаған орта жағдайларына, жайлардың биіктігіне және нормаланушы жарыққа қатысты ... ... ... беру ... қарастырылады:
а-жасанды
б-жұмыстық
в-авариялық, адамдарды эвакуациялау үшін.
Қоректендіруші және топтық желілер жинақ желілер тараптарындағы АПВ аллюминий полехлор венилды сымдармен, қапсырмаларда, құрылымдарда және ... екі ... ... аллюминий винилді АВВГ кабелімен орындалады.
Жарық бері, қалқындары ПР-11 типті қабылданған (тармақталу дестелері).
Жергілікті жарық беру желісі үшін жолымен ... 36 В ... ... жарық беруді басқару негізінен топтық қалқандардан, сондай-ақ жеке сөндіргіштермен жүзеге асырылады.
Агрегаттарды ауыстыру постыларының ... ... беру ... ... темірбетонды тіректерде орнатылған РКУ 0125 типті шамдал, өндірістік корпусының шатырына орнатылған ПЗС-35 ... ... ... ... ... ... аумаққа жарық беруді басқару ӘТК-ндағы күзет жайынан жүзеге асырылады.
Сенімді жарық беру жарақат алу ... ... ... ... ... ... ... учаскенің жұмыс режимі 1,5 ауысымды болғандықтықтан кешкі уақытта табиғи ... беру ... Шу мен ... ... ... ... келесі іс-шаралар қарастырылады: -АЖ, агрегаттар ... ... өзге ... ... қабырғалармен бөлінген.
-автомобиль қозғалтқыштарын реттеу постыларында шлангымен сорып алу қарастырылған. -сынау станциясында ... ... ... жабдықтары жеке оқшауланған желдеткіш ... ... ... ... ... орнатылады, олардың доңғалағының шеңберлік жылдамдығы 45м/сек-тан аспайды.
-желдеткіштер ауаарналармен иілгіш ендірме ... ... ... ауа ... ... ауа ... ... СН и П 11-33-85 сәйкес ең төмен болып қабылданған.
-Әкімшілік-тұрмыстық жайларға қызмет ... ... ... ауа ... ... ... қауіпсіздік
Мақта дақылын сепкішті жөндеу цехында адам организміне электр тогымен эсер еткенде организме екі түрлі зақымдануға үшырайтынын анықтаймыз: токпен барлық организм ... ... ... және электр жарақаттар (электрден күю, электрлік белгілер және терінің металлдануы)
Электр жарақаттардың басым ... (76%) ... 380 және 220 ... ... ... ... ... әсер ету нәтижесінде болады.
Түрлі электрқондырғыларда болған жазатайым оқиғаларды талдау жарақаттардың басым көпшілігі 72% тарату құрылғыларына, коммутациялық аппаратураға және ... ... ... ... ... болатынын көрсетеді. Әдетте қондырғылардың бұл түрімен жұмыс істеуге тек электртехникалық қызметкерлерге ғана рұқсат етіледі.
Жарақаттардың 15%-ға жуығы түрлі ... оның ... ... емес ... ... ауа және ... желі электр тартылымы, электрмен пісіру аппаратурасы сияқты электрлік қондырғыларға қызмет көрсетуі кезінде болады.
Автобус ... ... ... ... ... ... ... негізгі шаралары мыналар болып табылады: қауіпсіз кернеудегі токты қолдану, ток өтер бөліктер мен сымдарды оқшауламалау, ток өтер бөліктерге жанасудан қорғану ... ... және ... зақымдану қаупін жоятын-автоматты қорғаныстық ажырату жеке қорғану құралдарын қолдану.
Оқшаулама материалы қоршаған орта жағдайлары мен эл. жабдықты пайдалану еркшелігіне сәйкес болуы ... яғни ... ... ... қыздыру әсеріне және механикалық әсер етуге төзімді болуы керек. Токтың жылыстауы 0,001 А аспауы үшін, оқшаулама ... ... ... болу керек.
4.Қоршаған ортаны қорғау
4.1Қоршаған ортаны қорғау тұрғысынан мақта алқаптарындағы ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... техникасын жөндеу учаскесінде трактордан шешіп алынған агрегаттарын, мақта дақылын ... ... т.б. ... бөлшектеу-құрастыру, жөндеу және сынау бойынша жүмыстары орындалады. Ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу учаскесінде қоршаған ортаға зиянды төмендегі ... ... ... агрегаттың қалдық пайдаланылған майлары, агрегаттарды жуу кезіндегі қалдық сулар, жанар май булар, т.б кесте 9.
Кесте 9-Учаскедегі мүмкін ... ... ... ... ... т/ж
1 2 ... ... ... ... ...
4 ... ... Атмосфераға тасталынатын зиянды заттар үшін төлем сомасын есептеу
Атмосфераға ... ... ... үшін төленетін төлемдердің екі түрі бар:
* Зиянды заттардың рұқсат етілген көлемдегі тастандысы үшін ... ... ... нормада тасталуын асырғаны үшін төленетін айыптөлем.
Кәсіпорын үшін жоғарыдағы 1-пунктте көрсетілген төлем келесі теңдеумен анықталады:
П =і=1пРі∙ВВі∙ИЗААТ ... П - ... ... ... ... ... ... тенге /тонна;
Bt - есеп беру периоды ішіндегі /-ші түрінің шығыны, т;
ИЗААТ - атмосфераның транспортпен ластануының коэффициенті, Шымкент қаласы үшін: ... = ... ... ... ... негізгі бөлігі дизель отынын қолданады. Дизель отынының әрбір тоннасы үшін төленетін ... Рдт=4 ... ... ... ... мына ... ... Lг.і100 ... Ак і - ... ... - i-ші ... ... ... жүрісі, км;
gt - і-ші модельді трактордың шығындайтын ... л/100 ... - ... ... ... = ... = 286m. ... ортаны автомобильдердің пайдаланылған газдарының улы компоненттерінің рұқсат етілген деңгейде тасталмағаны үшін төленетін төлем сомасын ... ... ... ... ... ... ... ластағаны үшін төленетін төлем келесі теңдеумен анықталады:
Ш=i=1nSi∙Вi∙ИЗААТ ... Sj - ... ... і-ші ... ... ... үшін төленетін айып төлемінің меншікті көрсеткіші, тенге/т;
St =4-(1+Пi/П0), ... Пі - ... ... ... ... улылығы жоғары болған автотранспорт құралдарының саны;
По - тексеруден өткен ... ... ... ... = 4-(l+28/98) = 2,5.
Ш = 2,7 :: 286 :: 4 = 3088,8 тенге.
Қоршаған ортаны ластаудан түсетін экономикалық шығындарды ... ... ... ... ... Уа - ... ... ... ...
Ув - судың ластануынан келетін шығын;
Уп - ірі қалдықтармен топырақтың ластануынан келетін шығын.
Атмосфераның ластануынан келетін шығын келесі ... ... ... = Кі∙ К2 :: Уа! :: Ка , ... Кі - ... ... орналасуын ескеретін коэффициент;
К2 - тастау биіктігін ескеретін коэффициент;
Уа! - ... 1 т ... ... ... ... ... - атмосфераға бір жылдағы тасталынатын зиянды заттардың массасы, т;
Мa= q.-B, ... q. - 1 кг ... ... ... ... ... зат мөлшері;
В - АТК жылдық жанар-май шығыны, т/жыл.
Сонда:
Мсо = 0,044 :: 286 = 12,6 ... - 0,02 :: 286 = 5,72 ... ... = 2 :: 1,5 :: 383 (12,6 + 5,72) = 21050 ... ... ... ... келесі теңдеумен анықталады:
Ув = Ув :: Мв, ... ув - 1 т ... суға ... келетін меншікті
шығын, тенге/т;
Мв - суға тасталатын зат массасы, т.
Мв= gi∙NEOГ, ... q. -жуу ... ... зиянды зат массасы;
NEOГ -КҚК жылдық бағдарламасы.
Жуғаннан кейін су құрамында 800 ... 3000 г/м2 ұсақ бөлшектер және 50...900 г/м3 ... ... ... ... ... = (1000 :: 10~[6] + 400 :: 10"[6]) :: 33024 = 112 ... ... =7510-112= 84112 теңге.
Топыраққа тасталатын қатты зиянды заттардан келетін шығын келесі теңдеумен анықталады:
УТ= g :: уп :: Мп ... g - жер ... ... ... ...
уп - 1 т зиянды заттың топыраққа тасталуынан келетін меншікті шығын;
Мп -- жылдағы топыраққа ... зат ... ... = 8,3 т ... қалдық заттар;
Ут = 1,5 :: 504 :: 8,3 = 6274,8 ... ... ... ... ... ... ... шығын:
У = 21050 + 841120 + 6274,8 = 868445 ... ... ... ... ... ... ... көлік құралдарының зиянын төмендету мақсатында, конструкторлық тәжірибелік институт, ... ... ... ... ... жүйе ... тауып, ал жүйені улы газдардың көлемі нормадан тыс ... ... ... СНОГ ... шу ... орнына қоңдырылып, асу өшіргінің де жұмысын атқарды. Тазартқыштардың қоңдырылуы өзінің артынан жене жылдамдық сипаттамасының төмендеуін ... жоқ. ... ... ... күші ... 200 мың км-ден көбін құрайды және катализаторды 50 мың км-ден асырмай ауыстырады. Жанар-май шығыны сол баяғы көлемінде қалды, ал бірақ ... ... мен ... ... шығарып тастауы көлемі 85 және 70 пайызға төмендеп кетті. Бұл ауырлық қаланың ортасында төмендеуіне ... ... ... ... автомобильдерге орналасып шығарылған тазартқыштары сынақтан өтіп жатыр. Бір қызығы ол эффектілік ... ... ... ... бұл ... зиян қосылыстарды ыдырататын биологиялық катализаторлар қолданды. Бүндай катализаторларды қазіргі кезде теңіз суынан шығару көзделуде.
Екіншіден улы газдардың ... ... ... - бұл ... техникалық баптау және жанар-май аппаратурасын реттеу болып табылады. Бұл жерде басты ... ... ... ... техникалық диагностикалау орталықтары, олар ең соңғы шығарылған өлшеугіш кұралмен жабдықталған болу керек. Қозғалтқыштың норманың көрсеткіштерін өте ұқыпты қамтамасыз ету, ауаның ... 40 ... ... ... ... дәлелденген.
Қазір кейбір фирмалар қала көлеміндегі қоршаған ауа көлемінің ластануың көрсететін жабдықталған өлшегіш жүйелерін көрсетуде. Осылай SIEMENS фирмасы ... ... ... ... жан - ... ... таныстырады, ол жүйе өзінде өлшегіш станцияларды, аймақтың орталық және көрсеткіштерді өңдеу орталығын қосады. Жүйенің процессорында әр материалдың газдалғанын, сол ... ... ... у ... ... жиналады. Жүкке егер керек болса, ластану нормадан асып кеткен ауданға қауіп белгісін жібереді. Осы жүйенің шарын белгі жүйесімен бірге ... ... ... ... ... ... ... көлік материалдар бойы ауа бассейінің ластануын белгілейтін сигнализатор мен орнатылған. Олар жасылдан қызыл түске өндерін ауыстырады, егер сутегі қышқылының ... ... ... ... асып ... ... ... көлік ағынын қайталайтын магистральдарға ауыстыруда немесе қозғалыстың тоқтаусыз режимін орнатады.
Қоршаған ортаның ластануының ... ... ... ... бірі ... автомобильдер көркін дизельдендіру табылады. Дизельді қозғалтқыштар көміртегі қышқылын жене көміртегін біршама аз бөледі. Бірақта дизельдердің ... бар: ... қөп ... мен улы ... ... ... денгейінің төмендеуін 1,8-2,5 есе форнамерлі - фонелді жүйесін қолдану арқылы қол ... ... ... ... ... ... ... аз улы жанар-майларды өңдеп шығарып пайдалану табылады. Қазіргі уақытта ең дүрысы болып автомобильдерді газдандыру ... ... ол ... автомобильдерді газды отынды қозғалтқышқа айналдыру.
Қазіргі уақытта ТМД өнеркесіптері газобалонды жүк автомобильдерін шығарып жатыр. Шет елдерде газотурбиналы автомобильдер пайдалана бастады. Газотурбинаның ... ... ... ... ... от алу ... жоғары беріктігі, улылығының төмендігі, жинақтығы және жоғарғы үнемділігі табылады.
Көп елдерде бензосутекті жене бензоспирттік жанар-май ... ... ... жене ... ... жұмыстар жүріп жатыр. Бұл жанар-май шығынын 17 пайызға азайтуға мүмкіндік ... ... ... ... ... және оның ... ... таңда ауылшаруашылық өнімдері өндірісін арттырудың негізгі қоры мәдени дақылдары шығымдылығының және мал өнімділігінің өсуі болып саналады. Осы мақсатта ... ... ... ... Сондықтан олардың экономикалық тиімділігін дұрыс анықтау, алынған нәтижелерді ағымдық және күрделі шығындармен салыстыру өте маңызды болып саналады.
Өсімдік шаруашылығында егістік ... ... ... ... ... жаңа ... озық ... және жеке агротехникалық іс-шаралардың (топырақты, егістікті өңдеу, өнімді жинау, тыңайтқышқтарды енгізу және т.б. тәсілдері) тиімділігін бағалайды.
Осы саланың тиімділігі көптеген ... ... да бір ... ... ... ... ... сапалы орындалуына байланысты болатындығы оның ерекшелігі болып саналады.
Мақта шитін сепкіштің ... ... ... ... ... жаңа егу ... ... тиімділігі аз шығындар жасай отырып, жоғары нәтижеге жету үшін бағытталған мақсаттар бойынша қабылданған оңтайлы шешімдерге негізделеді.
Жаңа ... ... ... жұмысшы органы сошниктің экономикалық тиімділігін анықтау кезінде келесі моменттер ... пен ... ... ... ауыл ... ... өнімділігінің өзгеруі.
Жаңа мақта шитін сепкіштің жұмысшы органы сошникті ... ... ... ... себу ... кемейді және егу сапасы артып еңбек шығындарының кемуі мен еңбек өнімділігінің артуы есебінен ... ... ... ... ... ... тұқымның зақымдануы жойылып егу сапасы да артады.
Пайдаланылатын ауыл шаруашылық техникаларының ... ... ... Мысалы: СТХ-4 баланстық құны:
Gc=l83000 теңге:
МТЗ - 80 ХМ құны: GT= 1330000 теңге.
5.2 ... ... ... ... ... ... ... сепкіш агрегат өнімділігі келесі теңдеумен анықталады (51)
Wc=0,1∙B∙V∙τ; ... В - ... алым ені, м. В=3,6 ... - ... ... ... V =5,6 ... - смена уақытын пайдалану коэффиценті; т =0,7.
Базалық сепкіштің сағаттық өнімділігі:
Wc=0,l∙3,6∙5,6∙0,7=l,41 га/сағат,
Базалық сепкіштің эксплуатациялық өнімділігі:
Wcэ=Wc-t=1,41-0,7=0,98 га/сағат. ... ... жаңа ... егу ... ... ... кедергісінің кемуінен оның өнімділігі артып, отын-май шығыны 4-5% -ке кеміді.
Жаңа сепкіштің өнімділігін базалық сепкіш ... ... ... ... ... ... өнімділігі:
Wнэ=Wcэ∙100+5100: ... ... Жаңа ... агрегаттың экономикалық тиімділігін есептеу
Сепкіш агрегаттың тиімділігін есептеу кесте 1-де келтірілген мәліметтерге ... ... ... ... ... тиімділігін есептеу үшін
келтірілген бастапқы мәліметтер

Көрсеткіштің
аталуы
Белгіленуі
Өлшем бірлігі
Базалық агрегат
Жаңа агрегат
1
Сепкіштің ... ... ... ... ... 1 сағаты ішіндегі өнімділік
Wc
га/сағат
1,41
1,48
4
Эксплуатациялық өнімділік
wC3
га/сағат
0,98
1,03
5
Мақта сепкіштің жылдық жүктелуі
Tfvi
сағат
450
450
6
Трактордың ... ... ... үшін 1 ... ... төлем
т
теңге
750 /680
750/ 680
8
Отын-май материалының
Цг
теңге
75
75
1 кг үшін бағасы
9
Трактор мен сепкІштің реновациясына бөлінулер
Ам
ат
-
0,12
0,21
0,12
0,21
1 10
Трактор мен сепкішті күрделі және ағымдағы жөндеуге, ... ... ... ... ... ... ... сепкіш агрегаттың экономикалық тиімділігін есептеу
Жаңа сепкіш агрегатты ... ... ... тиімділігі келесі теңдеумен анықталады.
Эгэ=[(Пудс-Пудн)+∆У]-Вэ; ... Пудс және Пудн - ... және жаңа ... агрегатты қолданған кездегі келтірілген шығындар, теңге/га.
∆У - жаңа ... ... ... ... ... ... сапаның артуынан болатын экономикалық тиімділік, теңге /га
В3- сепкіш агрегаттытың іс-жүзіндегі жылдық жүктелуі, ... және жаңа ... ... ... ... ... ... =Е∙Куді∙Uуді, ... Е- ... ... ... ... ... - ... және жаңа сепкіш агрегаттар бойынша күрделі салымдар; ... - ... және жаңа ... ... ... пайдалану шығындары;
Машина бойынша күрделі салымдар келесі теңдеумен анықталады:
Кудш=БміТмі∙Wэі ... ... ... бойынша:
Кудб=БтВэт∙Wбэ+БтрВэт∙WбэВэтВзтр=183000450∙1,03+1330000450∙1,034502000
=414,96+678,57=1093,53тенге
Жаңа сепкіш агрегат бойынша:
Кудн=БмнТмн∙Wнэ+БтТмн∙WнэТмТмр=183000450∙1,03+1330000450∙1,034502000=394,82+
+645,63=1040,45тенге
Машина бойынша тікелей ... ... ... ... ... ... 3 - ... көрсетушілердің еңбек ақысы, теңге/га;
А- реновациялау шығындары, теңге/га;
Р - машинаға күрделі, ағымдағы және жоспарлы техникалық қызмет көрсету шығындары, теңге/га;
Г - ... ... ... ... - ... шығындар (машинаны сақтау).
Қызмет көрсетушілердің еңбек ақысы келесі теңдеумен анықталады:
Зi=λ∙rWci: ... ... ... ... λ - 1 адам - қызмет көрсетушілер саны;
Жаңа сепкіш агрегаты бойынша:
Зсм=λ∙rWcн=1∙7501,48=506,76 тенге/га
Сепкіш агрегаттардың теңестіру шығындары:
Аі=Бм∙∙QmiTmi∙Wci: ... ... ... реновациялық шығындары
Ас=Бмс∙αмсТмн∙Wсэ+Бмр∙αмрТмс∙WcэТмТмр=
=183000∙0,12450∙0,98+1330000∙0,21450∙0,98(4502000)=49,79+1142,50=192,29тенге/га
Жаңа сепкіш агрегаттың реновациялық шығындары
Ас=Бмн∙αмнТмн∙Wсэ+Бмр∙αмрТмс∙WcэТмТтр=
=183000∙0,12450∙1,03+1330000∙0,21450∙1,03(4502000)=47,38+135,58=182,96тенге/га
Машинаға күрделі, ағымдағы және жоспарлы техникалық қызмет көрсету шығындары:
Р=Бмi∙RγзТмi∙Wэi,
Базалық сепкіш агрегат бойынша;
Рс=Бмс∙RмсТмc∙Wсэ+Бт∙RтТмн∙WэнТмТмр=
=183000∙0,142450∙1,41+1330000∙0,27450∙1,41(4502000)=40,95+127,34=168,29тенге/га
Жаңа тегістегіш агрегат бойынша:
Рж=Бтж∙RтжВэтж∙Wжэ+Бтж∙РтрВэтж∙WжэВмВзтр=
=183000∙0,142450∙1,48+1330000∙0,27450∙1,48(4502000)=39,02+121,34=160,34тенге/га
Отын-майлау ... ... ... qj - ... ... келетін отын шығыны, кг/га
q1=Neqy,а1,41 ... Ne - ... ... ... (МТЗ-82Х) Ne=58,84 кВт.
qy- қозғалтқыштың меншікті отын шығыны, qy=0,139 кг/сағат.
а -дала жұмыстарындағы ... ... ... коэффиценті.
а=0,85.
Сериялық машина бойынша отын шығыны:
qс=108,0∙0,139∙0,851,41=9,05кгса
Гс=qс∙Цг=9,05∙75=678,75тенге/га
Жаңа машина бойынша отын шығыны:
qM=108,0∙0,139∙0,851,48=8,62кг/сагат
Гн=qн∙Цг=8,62∙75=646,5тенге/га
Сепкіш ... ... ... ... ... ... - бір ... жұмысқа келтірілген базалық және жаңа машинаның сақталу шығындары, ХМ=ХТ=1ОО теңге /сағат.
Сериялы машинаның сепкішінің сақталу шығындары
Пс=Хм∙ХТWci = 100+1001,41=141,84 теңге/га.
Жаңа машина ... = ... ... ... ... мөлшерін анықтау
Алынатын өнімнің сапасы немесе санын арттырудан болатын экономикалық тиімділік АУ =0. Себебі, жаңа ... ... ... ... өнімділігін артырып, машинаның жұмысын жеңілдеткенімен, алынатын өнім мөлшеріне әсер етпейді деп ... ... ... ... ... ... анықтаймыз. Сериялық машина бойынша:
иудс=531,91+192,29+168,29+678,75+141,84=1713,08 теңге/га;
Жаңа машина бойынша:
иудН=506,76+182,96+160,34+646,5+135,14=1631,7 ... ... ... ... ... ... ... бойынша:
Пудн=0,15-1040,45-1631,7=254655,82 теңге/га;
Жаңа сепкіш агрегаттың жылдық жүктелуі:
B3=Tmh-W3h, га;
B3= Tmh - W3h=450- 0,98=441,0 га;
Жаңа сепкіш ... ... ... тиімділігін анықтаймыз:
Эга=[(Пудс- Пудн)+ АУ]-ВЭ= [(280995,65 -254655,82)+ 0]-441,0 = 1615865 теңге/жыл
бір машинаға 2 ... ... ... ... 2-Жаңа сепкіш агрегаттың экономикалық тиімділігі

Көрсеткіш
Сепкіш агрегат
Базалық
Жаңа
1
Сепкіш агрегаттың ... ... ... ... ... ... /га), соның ішінде:
- еңбек ақы;
- машина реновациясына;
- күрделі, ағымдағы жөндеу және жоспарлы техникалық қызмет көрсету;
- отын-майлау материалдары;
- машинаны сақтау;
Барлығы:
531,91
192,29
168,29
678,75
141,84
1713,08
506,76
182,96
160,34
646,5
135,14
1631,7
3
Меншікті ... ... ... ... теңге/га
280995,65
254655,82
5
Жылдық экономикалық тиімділік, теңге
-
1615865
Қорытынды;
Мақта шитін сепкіштің жұмысшы органы сошникті ... ... жаңа егу ... экономикалық тиімділігі аз шығындар жасай отырып, жоғары нәтижеге жету үшін бағытталған мақсаттар бойынша қабылданған оңтайлы шешімдерге ... ... ... ... ... ... 1615865тенге пайда алынады .
6 Бизнес-жоспар
6.1. Аннотация
Бизнес-жоспардың тақырыбы:
Фирма аты: ... ... ОҚО, ... ... 5-21-59
Кіммен жасалған: Қарақұлов Серғұл Құдиярханұлы
Бизнес сферасы: Егіншілік
Қызметтің негізгі ... ... ... ... ... ... ... есептелініп жасалған: 3 жыл
6.2 Түйін
Бүгінгі таңда еліміздің суғармалы жер қоры 2,7 млн га. Суғармалы жерлердің күрт төмендеуі, ... су, су қоры ... ... және қоршаған ортадағы маңызы сияқты түсініктермен байланысты. Суды пайдалану, оны қорғау қорын сақтау мәселелерінің басым көпшілігі инженерлік әдістермен шешіледі. ... ... ... ... ... алып ... фьючерстік келісім-шартқа отырып, ауыл шаруашылық техникаларын жетілдіру, оларға керекті қосалқы ... ... май, ... тұқымы (шит), минералдық тыңайтқыштар, биоматериалдар, химиялық препараттар сатып алу, оларды өндірісте тиімді пайдалану ... ... ... ... ... 1 ... 2019 жыл.
- несиені алғаннан соң бірінші жылы өнімдерді сатып өткізуден түсетін түсім 1,8 млн. ... ... ... 2016 ... ... қоса ... өндірістік және сатып-өткізу шығыны 2,6 млн. тг, соның ... ... ... шығындар 1,9 млн, тг.
- шаруа қожалығының несие мерзімінің соңғы кезеңіндегі ... 1,7 млн. ... ... ... өтеу ... - 12 ай.
- несие мерзімінің соңындағы сату ... ... %
- ... ... ... ... (фермер) қожалығыныңшотындағы қаражат бойынша 1,8 млн. тг. құрайды.
- болжамды баланс есептеуі бойынша айналым ... ... ... 1,6 есе ... ... қожалығының меншікті капиталы 1,7 есеге өседі.
- шаруашылықтың зиянсыздығын талдау мынаны көрсетеді:
а) зиянсыздықтың орташа сату деңгейі 1,5 млн тг.
Б) қауіпсіздік қоры 1,35 млн. тг ... ... сату ... % ... ... сипаттамасы
Қазіргі таңда бізге белгілі, Орта Азия ауыл ... ... ... өте қиын. Суғармалы жерлер қуаңшылық жерлермен салыстырғанда өнімді 5-10 есе жоғары береді.
Сондықтан ауыл шаруашылығын ... ... ... ауыл ... дамытудың негізгі интенсивті бағыты деп қарау керек. Соңғы жылдары Қазақстанда суғармалы жерлердің көлемі артып, ... ... 2,3 млн ... ал осы жерде өндірілетін өнімнің, барлық ауыл шаруашылық өнімдерінің 30-35%-на ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан және Шығыс Қазақстан облыстарының оңтүстік аудандарында орналасқан.
Ауыл шаруашылығында орындалатын мелиорациялық жұмыстар кешенінде егістікті суғарғаннан соң, суғару арықтарын ... ... ... орындау қажет, ол арықтегістегішпен орындалады. Егінді күтіп-баптау ... ... ... ... ... ... отау тракторларының жұмыс істеуіне мүмкіндік бермейді. Егінді өсіру кезінде, егін түріне байланысты суғару саны 4-6 рет ... ... ... сонша рет арық қазу және тегістеу қажет етіледі.
Қазіргі күнде суғару арықтарын қазу және оны тегістеу жұмыстары үшін ... ... ... Ол ... және ... ... тұрады. Бұл агрегат қазіргі таңда арықтарды тегістеу агроталабына толық жауап бермейді. Сондықтан агрегаттың жұмысшы органдарын ... ... ... ... етеді.
Су мәселесі адамзат өміріне қажетті және бүкіл жер шарындағы өзекті мәселе екендігіне байланысты. Осы саланың ... ... мен ... ... ЖШС жұмыс атқаруда. Кәсіпорынның мекен жайы Шардара ... ... ... елді ... А. ... ... 1үй, ... нөмері 2-21-59. Қысқаша қасиетіне тарихына тоқталар болсақ, кәсіпорын 1998 жылы 10-шы қаңтар күні құрылып күні бүгінге дейін жұмыс ... ... Бұл ... ... ... аудандағы ауыл шаруашылығында орындалатын мелиорациялық жұмыстар кешенінде егістікті суғарғаннан соң, суғару арықтарын мерзімді тегістеу жұмыстарын ... ... ол ... орындалады. ЖШС қазіргі таңда гидротехникалық құрылыстарды жобалау, суғару арықтарын тегістеу ашу жұмыстарында жаңа технологияны пайдалану мәселсімен іс жүргізуде.
Материалдық базасы ... ... ... саны 45-ке жуық, техникалық базасында 20-дан астам механизмдермен қондарғылар жұмыс істейді және осы техникаларға арнайы ... ... ... ... ... ... ... туралы мәлімет:
ЖШС-нің басшысы Болысбеков А. 1952 жылы қаңтар ... 15 ... ОҚО ... ... ... ... келген. Ұялы сымтетігінің номері 8700 482 01 42. Бүгінгі таңда жалақысы 125 мың және ... 180 мың. ЖШС 1998 жылы ... ... ... 2000 ... ... басшылыққа алған.
Басшы үшін қосымша жоспарланған жеңілдіктер:
1 Жалақысын жоғарлату
2 Жылына екі рет демалыс жолдамасы.
3 Өзіне және отбасына арналған жеңілдіктер ... ... ... және ... ... ... ... атқаратын жұмысшылар саны жылда көбеюде.
6.4 Өндірістік жоспар
Техникалық қызмет көрсетулерге қажет еңбек шығыны және қаржыны есептеу.
Тракторларға техникалық қызмет көрсетулердегі еңбек шығыны мына ... ... = mтқ · 3 mтқ , ... сағ. ... 3ж - ТҚ-ның жалпы еңбек шығыны,
n1-тқ , n2-тқ , n3-тқ , nmтқ - ... әр j - ... ... ТҚ - ... ... ... , 32-тқ , 33-тқ , 3мт ТҚ әр ... бірлігінің трактордың j - маркасына сай еңбек шығыны, адам-сағ.
Ауыл ... ... ... және ТҚ ... ... ... шығыны:
3м = (0,35 ... 0,45) · 3ж , адам/сағ. ... ТҚ және ... ... қорытынды еңбек шығыны:
3=3ж + 3м , адам/сағ.
ТҚ және жұмыстарының ... ... 10 - ... ... ... ...
Кесте 10-Тракторларға техникалық қызмет көрсетуге кеткен еңбек шығынын анықтау
Көрсеткіш
Трактордың ... ... ... ... ... адам/ сағ
1-ТҚК
4,3
2,3
2
2-ТҚК
8,9
8,5
7
3-ТҚК
27
20
17
Барлығын орындауға қажет еңбек шығыны адам/сағ
1-ТҚК
197,8
32,2
44
2-ТҚК
97,9
34
42
3-ТҚК
54
45
17
Кесте 11-Тракторларға техникалық қызмет көрсету оларды жөндеу және ... ... ... ... ... бойына орындалған жұмыс көлемі, ш.э.га
3726
988
1359
Өзіндік шығын мөлшерлері теңге/ ш.э.га
Күрделі жөндеуге ... ... ... ...
45,5
80,5
87,5
Шинаны ауыстыруға
70
35,0
59,5
Қаржыландыру теңге
Күрделі жөндеуге
443394
86450
104643
Ағымды жөндеуге
417312
93366
142695
ТК-мен сақтауға
169534
79534
118913
Шинаны ауыстыруға
260820
34580
80861,0
Қорытынды
2032102
Тракторлардың ТК-ға, сақталуына және ... ... ... қаржы 2032102 теңге.
Кесте12-Комбайндарға ТҚ, жөндеу және сақтау жұмыстарын қаржыландыру
Көрсеткіш
СК-5м
Орындалған жұмыс көлемі, га
850
Шығын мөлшері меңге/ га
Күрделі жөндеу
388
Ағымды жөндеу ... және ... ... ... ... ... ... жөндеу
329800
Ағымды жөндеу
618800
ТКК және сақтауға
122400
Шина ауыстыру
27200
Кесте 13-Ауыл шаруашылық машиналарын жөндеу, сақтау және ТҚ ... ... ... ... ... ... теңге /ш.э.га
Қаржы, теңге
6073
73,5
446366
6.5 Ұйымдастырушылық жоспар.
Ауыл шаруашылық өндірісін материалдық техникалық қамтамасыздандыру - жоспарланған жұмыс көлемін орындауға қажет материалдармен қамтамасыз ету және ... ... ... ... өтеу мақсатында ақшалай қаржыландыру болып табылады.
Қажет жұмысшы мамандар ... ... күші ... ... және ... ... жоспары көрсеткіштерінің мәндері бойынша ең аз еңбек ақы мөлшерін ескере ... ... ... ... ... ... анықталады. Ұжымдық аванс қоры бөлім мүшелеріне айлық ретінде (жыл соңында алынған өнім үшін төленетін еңбек ақыға дейін) ... ... ... 14,15,16 ... ... ... жанар- жағар май, оның құнының жылдық қажет мөлшері анықталады.
Кесте 14 - Мамандар қажеттілігі
Көрсеткіш
Трактордың, ... және ... да ... ... ... А
ДТ-75м
МТЗ-80
СК-5м
Барлығы
Орындалған ауысым саны
2
1
1
2
Тракторшылармен
324,16
160,32
246,32
730,4
Жұмысшылармен жәрдемші
26,3
32,5
58,8
Комбайншылармен
78,6
78,6
Ауысымдылығы
Тракторшылардың
1,80
1,91
1,78
Жәрдемші жұмысшылардың
2
1,75
Комбайншылардың
2
Маусымдағы ... ... саны ... ... ... ... ... 15- Еңбек ақы мөлшері (аванс)
Көрсеткіш
Жұмыс разряды
Барлығы
ІІ
ІІІ
ІҮ
Ү
ҮІ
Орындалған норма/ауыс
Тракторшымен
12,6
11,9
333
249
123,9
730,4
Жәрдемші жұмыс
26,3
32,5
58,8
Комбайншымен
78,6
78,6
Тарифтік қойылым
Тракторшының
109,2
122,7
138,0
155,4
174,6
Жәрдемші жұмыс
122,7
138,0
Комбайншының
155,4
Еңбек ақы
Тракторшының
137,6
1460
45954
38695
21633
109118
Жәрдемші жұмыс
3227
4485
7712
Комбайншының
122,1
12214
Барлығы:
129044
Амортизациялық шығындар төмендегі ... ... ...
Кесте 16- Амортизация шығындары
Аты маркасы
1-машинаның баланстық бағасы, теңге
Қажет дана
Толық бағасы, теңге
Реновациялық шығын мөлшері, %
Амортизациялық шығын ... ... ... ... -0,8 ... 16- ның жалғасы
1
2
3
4
5
6
КЗУ-0,3
57000
1
57000
14,2
8094
ДДН-100
153000
1
153000
12,5
19125
БЗСС-1,0
975
21
20475
20
4095
СГ-21
130500
1
130500
14,2
18531
КШУ-18
252000
1
252000
16
40320
МВ-6,0
83250
1
83250
14,2
11822
СУПН-8,0
183000
1
183000
12,5
22875
ЗККШ-6,0
60000
1
60000
5
3000
КРН-5,6
77250
1
77250
14,2
10970
СП-11У
19500
1
19500
14,2
2769
Барлығы
3326665
Егістік ауданына байланысты технологиялық ... ... ... төмендегідей жолмен анықталады.
Кесте 17- Тракторлар жұмыстарын орындауға қажет жанар- жағар май мөлшері
Тұтынушы
Жанар - жағар май түрі
Дизельдік ... ... ... ... ... май
Оттық бензин
Үлесі %
Қажет
%
Үлесі
%
Қажет
%
Үлесі %
Қажет
%
Үлесі %
Қажет
%
Үлесі %
Қажет
%
Тракторлар
К-700 А
98553
4,5
4434
0,1
98,6
0,27
266
0,10
98,6
ДТ-75м
15904
5,1
811
1,0
159,0
1,0
159
1,0
159
МТЗ-80
16720
5,0
836
1,0
167,2
1,9
318
0,25
41,8
1,0
167,2
Комбайндар
СК-5м
8290
5,0
415
0,8
66,3
3,7
3,7
0,8
66,3
Қорытынды
139467
6496
491,1
1050
206,7
326,2
Кесте ... ... ... ... ... және ... құны
Тұтынушы
Жанар жағар май қажеттілігі
Дизельдік жағар май
Бензин кг
Мотор майы кг
Автотрактор майы ... май ... ... ... кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
Комбайндар және басқа машиналар
8290
415
307
66,3
66,3
Барлық қажет мөлшері
139467
326,2
6469
1050
491,1
206,7
Бағасы теңге, кг
40
45
70
70
75
80
Құны, теңге
5578680
14679
454720
73500
36833
16536
Жалпы құны
6174948
6.6 Қаржылық жоспар
Кесте ... ... ... жөндеу, сақтау және ТҚ жұмыстарын қаржыландыру
Орындалған жұмыс көлемі, ... ... ... ... ... ... ... мәндері 20 - кестедегі түрде келтірілу керек.
Кесте 20- Ақшалай ... ... ... ... қоры ... май құны
6174948
47,1
Күрделі және ағымды жөндеуді ТҚК және сақтау жұмыстарын қаржыландыру ... ... ... шаруашылық машиналарын жөндеулер мен ТҚК сақтау жұмыстарын қаржыландыру
446366
3,4
Амортизациялық шығындар (жаңа ... ... ... ақша ... ... ... ... шығыны
1171538
Жалпы құны
13097165
Тұқымының
1139712
Органикалық тыңайтқыштың
438750
Минералдық тыңайтқыштың
1185300
Гербицидтің
20625
Жер пайдалану ... ... ... ... тыңайтқыштар, гербицидтер қажеттілігі және олардың жалпы құны
Аты
Қажет, т
Бағасы теңге/т
Құны, ... ... ... ... ... шөп
5,5
31425
72838
Барлығы:
1171538
Органикалық тыңайтқыш
26340
45
1185300
Минералдық тыңайтқыш
222,6
5120
1139712
Барлығы
2325012
Гербицид
5,625
78000
438750
Қорытынды: шығындар
3935300
Ұжымның жылдық жалпы табыс (Тж) мөлшері:
Тж =, теңге. ... - ... ... есептік құны, теңге/ц;
nі-і-дақылының жалпы терім көлемі, ц:
3-сырт мекемелерде орындалған жұмыстар құны, теңге.
Жалпы табыстың өнімді сатудан ... ... ... 22 ... ... ... ...
Шаруашылық есептік табыс (ШЕТ) жалпы табыстың жалақысын, қорытынды ақшалай шығындарды қоса есептегеннен кейінгі бөлігі ретінде келесі 23 кестеде көрсетілгендей түрде ... ... ... 22 ... қожалығының өнімді сатудан құралған жалпы табысы
Дақыл
Жалпы терім көлемі, т
Өнім құны, теңге/ т
Қорытынды құны теңге
Бидай
1261,4
9800
12361720
Күнбағыс
450
20500
9225000
Жоңышқа
1815
2900
5263500
Табиғи ... ... 23- ... ... табысты анықтау
Көрсеткіш
Мәні
Жалпы табыс, теңге
27375220
Қорытынды ақшалай шығын, ... ... ... ... ...
10322130
Суды жерді пайдалану жалақысы шаруашылық бөліміндегі мәнімен тең етіп қабылданған.
Біріңғай еңбек ақы қорын анықтау төменде көрсетілген жолмен ... ... ... шешімімен құралады.
Кесте 24-Біріңғай еңбек ақы қорын құру
Көрсеткіш
Мәні
Шаруашылық есептік табыс (ШЕТ), теңге
10322130
Шаруашылық есептік табыстың қорларға бөлінуі: ... ... ... ... 6 %), ... ... ... қоры (БЕАҚ), теңге
619328
Біріңғай еңбек қоры (БЕАК), теңге
5584103
Қорытындылар мен ... ... ЖШС ... ... ... ... ... суғару нәтижесінде, су үнемделіп және сапалы суғарудың арқасында аталған дақылдарды өндіретін болса, онда бір ... ... 25259500 ... шаруашылық есептік табысқа ие бола алады.
Бұл жұмыстар көлемін ... үшін ... үшін 2- К-700 А, ... және ... ... жеткілікті.
Аталған табыстың бір көзі ретінде мақта, дәнді-дақылдар мен көпжылдық шөптерді суғарудың тиімділігін, ұсынылған уақытша арықтарды жабу-ашу ... және де ... бар ... ... ... ...
Бұл есептеулерде тракторларды жалға беру нәтижесінде түсетін кіріс ескерілмеген.
Қорытынды;
1.Қазіргі таңда ОҚО пайдаланып жүрген СХУ-4 және СТХ-4 ... ... ... ... ... егу және оны ... ... бойынша агротехникалық талаптарға толығымен жауап бермейді, осыған байланысты мақта шиті ... ... ... ... ... ... ... зерттей келе, шит арықшасының көрінісін анықтайтын математикалық ... ... ... ... ... алып)арқылы арықша формасы негізделді.
3.Арықшаның көлденең кесім формасы мына параметрлер болып негізделді; γ= 74, төменгі ені 10-12мм, үстіңгі ені 4-5см, ... ... ... ... ... ... егілгенде мақта шитінің өніп шығуы біртегіс, топырақ тереңдігінде орналасуы ... және де ... ... ... ... береді.
5. Әрбір сепкішті пайдалану арқылы жылына 1615865тенге пайда алынады .
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1.Назарбаев Н.А. Мақты шаруашылығын дамытудың ... ... ... ... жинағы)-Алматы "Print-S", 2005, 304б.
2.Рудаков Г.М. Технологические основы механизации сева хлопчатника. - Ташкент, Фан, 1974. - 245 с.
3.Абдумуталов А.Ю. ... ... и ... ... органов хлопковых сеялок. Автореф. дисс.канд.сельск.наук. Ташкент, 1954.
4.Киямов И. Исследование и обоснование основных параметров заделывающих рабочих органов хлопковой сеялки для ... на ... ... ... 1966.-23 ... ... и ... Обзорная информация. М., 1982. №10.-30 С.
6.Самсонов В.А. Модернизированный ... ... ... ... ... ... 1975. № 3, с.7.
7.Сеялка хлопковая универсальная СХУ-4. Техническое описание и инструкция по эксплуатации СХУ.00.000 ТО. 1985. -80 С.
8.Абдумуталов А.Ю. ... ... ... ... для ... ... Отчет ЦСМАХ, 1961, с.60.
9.Гроссман Р.И. Разработка теоретических и экспериментальных ... для ... ... хлопковой сеялки для поливных районов. Отчет ВИСХОМ, 1937, с.47-54.
10.Бузенков Г.С. Машины для посева сельскохозяйственных культур.-Машиностроение. М., 1976, ... М.Х. К ... ... ... ... - М., 1918. - 65 с.
12.Семенов А.Н. Зерновые сеялки. -М., Машгиз, 1959. -316 с.
13.Кардашевский С.В. Высевающие устройства посевных машин. - М., ... 1973. -173 ... В.С. О ... ... сеялки однозернового высева. -Механизация и электрификация соц.с-х., 1966, №12, с.52-53.
15.Белодедов В.А. К ... о ... ... семян при посеве. - Тр.Костром.СХИ. вып12, Кострома, 1969, с.16.
16.Веверс Э.В. Экспериментальное исследование процесса посева сахарной свеклы сеялками однозернового высева. - ... ... 1967, с ... А.Б. ... ... ... ... М, Колос, 1970, -376 с.
18.Басин В.А. Элементы теории процесса ... ... ... ... - Харьков, 1965, с.14-20.
19.Василенко П.Н., Бондаренко А. Вероятные оценки процесса точного высева семян пропашных культур. Материалы НТС ... вып. 16. - М., 1964, ... Г.С. ... ... сахарной свеклы из ячеек вертикально - дисковых аппаратов точного ... ... и ... вып.5.-М., 1968,с.25-27.
21.Беляев Е.А. Определение параметров движения семян на дно бороздки при посеве пропашных культур. Тр. ВИСХОМа, вып. 55. М.,1967, с.89-117.
* ... И. О ... ... ... сеялки для работы на повышенных скоростях. Механизация хлопководства. -Ташкент,1968,№5, с.7-9.
22.Александров В.И. Исследование падения ... и ... их при ... о ... ... к работе сеялок точного высева. Материалы НТС ВИСХОМ, вып.16. - М., 1964, ... Н.В. ... ... ... ... ... ... свеклы. Тр.УкрНИИСХОМа, вып.З. - М., 1966. с .98-103.
24.Перемещение семян свеклы в бороздке. Механизация и ... ... М., 1973, 82, ... С.Д. ... ... полета свекловичных семян под действием клиновых выталкивателей. - Механиз.с-х.производствен.процессов. Записки Воронеж. СХИ. ... 1972. Т.48. ... Г.С, Ма С.А. ... для ... ... культур. М., Машиностроение, 1976, с.226-252.
27.Техника сельскохозяйственная.Методы эксплуатационно технологической оценки. Методы экономической оценки.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мақта шикізаттарының ауылшаруашылқ негіздері 12 бет
Толымды, толымсыз және атаулы сөйлем3 бет
Қазақ батырларының наным-сенімдері мен этикасы4 бет
8 ферзь11 бет
Іздеу алгоритмі14 бет
Биогаз9 бет
Бұрғылау қондырғысын таңдап алу17 бет
Жер асты бұрғылау жабдықтары3 бет
Каталитикалық риформинг17 бет
Электрқозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь