Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалдық музейінің тарихы мен қызметі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.5

I. Жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың өмір жолы және музейінің құрылуы мен тарихы

1.1 Жамбыл Жабаевтың өмірі мен шығармашылығы ... ... ... ... .. 6.10


1.2 Ж.Жабаев музейі, құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11.18

II. Ж.Жабаев әдеби.мемориалдық музейінің экспозициялық және қор жұмысы

2.1 Музейдің экспозициялық, көркемдік шешімдері ... ... ... ... . 19.33

2.2 Музей экспозициясының ерекше бөлімі . конференц
зал ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34.37

2.3 Қор жұмысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38.46

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47.48

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... .. 49.50

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 50.60
Тақырыптың өзектілігі. Егеменді ел болып, іргемізді бүтіндеп, өткен тарихымызды түгелдеп, ұзақ жылдар бойы отаршылдық санамыз бұғаулаған «құлдық» психологиядан еркіндік алып, ұлттық санамызды, тілімізді, дінімізді қайта жандандыру мен дамыту үстіндеміз. Кейінгі жылдары ұлттық сана, ұлттық идеологиялық үлкен серпілістері, келешек ұрпақ алдында үлкен жауапкершілікті қажет етіп отырған мәселе.
Сондықтан да жаңа заман талабына сай маманды қалыптастыру, тәрбиелеу Тәуелсіз еліміздің алдына қойған мақсаты ғана емес, міндеті болып табылады. Әрбір өзінің ұлтының жанашырымын деген азаматтың борышы. Бүгінгі күнгі мектеп, колледж, Жоғарғы оқу орындарының партасында дәріс алып жатқандар ертеңгі Қазақстанның болашағы.
Осы орайда мектеп жолынан бастап оқушыларға отансүйгіштік, моральдік талаптар мен эстетикалық тәрбие беруінде музей қызметінің атқарар міндеті өте зор болмақ. Әсіресе тұлғалар музейі ол әрбір адамға үлкен мақтаныш сезім ұялатады, еліне деген, қоғамға деген сүйіспеншілігі артады. Мұндайда музейтанудың рөлі өте зор болмақ.
Қазақ халқы әлемдегі ең ақынжанды халықтардың бірі, қазақ жерінде өлең-өнер күн сайын туындап, көктемгі даланың гүліндей шешек атып жайнап тұрады деген пікірді дүние жүзі халықтары бағзы замандардан бері аңыз қылып айтып келеді. Кез келген үйден, тіпті ең кедей деген үйдің өзінен көшпенді жұрттың ажырамас серігі -домбыраны кезіктіруге болады. Қос ішектің әуезді әуенімен ашу-ызасы, қайрысы мен қуанышы ән болып ай-тылады.
Алайда музей оның ішінде мемориалдық музей деген не? Деген сұрақ туындауы мүмкін.
Олай болса, біз ең алдымен музей қызметіне тоқталып көрелік.
Музей – жалпы адамзат баласының өмірінде заттық және рухани мәдениетті танытуда, насихаттау мен зерттеуде үлкен рөл атқарады. Әсіресе ұлттық, мәдени, азаматтық, әскери және әдет-ғұрып, салт-саналарын білуге үйренуге оның көмегі зор.
Музей – табиғат пен адам қолынан жасалған өнер туындыларын және көне заман ескерткіштерін, үлгі-нұсқаларын жинақтаушы, сақтаушы, оларды насихаттаушы және ұрпақтан ұрпаққа жеткізуші рөлін атқарады.
Ал, мемориалдық музей осы музейдің бір тармағы. Елімізде әр кездің тұлғаларына арналған музейлер көптеп кездеседі. Жоғарыда атап көрсеткеніміздей мұндай музейлер жас ұрпақты отансүйгіштікке, ата-баба мұрасына адал болуға тәрбиелейді және міндеттейді.
Сондықтан да бүгінгі күні әлем мемлекеттері арасынан музейі жоқ елді кездестіру мүмкін емес. Ал, әлем мемлекеттерінде музейдің қалыптасуы мен дамуы сол халықтардың өзіне тән ұлттық ерекшеліктеріне де байланысты.
1. Кекілбаев Ә. Жыр патшалығының алыбы. // Жамбыл әлемі ғасырға тең ғұмыр. –Алматы, 1996.
2. Сүйінбай. Таңдамалы шығармалары. Алматы, “Білім”.1996.
3. М.Андерсен-Нексе. Халықтың ұлы ақыны Жамбылға. // Казахстанская правда, 1938. 26 мамыр
4. Жамбыл Жабаев. Таңдамалы шығармалар жинағы. Алматы, 1981.
5. Джамбул. Песни и поэмы. Москва, 1938; Қазақтың орденді халық ақыны Жамбылдың өлең-жырлары.. Алматы, 1938.
6. Жамбылдың әдеби-ескерткіш музейі Алматы, «Өнер» 1990.
7. Жамбыл бейнелеу өнерінде. Алматы, 1989.
8. Жамбыл Жабаев. Таңдамалы өлеңдері. Алматы, 1971.
9. Жамбыл Жабаев. Таңдамалы шығармалар жинағы. Алматы, 1981.
10. Жамбыл музейі. Кітапта: Қазақ совет энциклопедиясы. 4-том. Алматы. 1974.
11. Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалдық музейі. Алматы.”Өнер”, 1980.
12. Жамбылдың республикалық әдеби – мемориалдық музейі. Алматы, «Жазушы» 1971.
13. Жамбылдың музей - үйі. Алматы. 1968.
14. Атшабаров.Б. Жамбыл мен Ленинградтықтардың достығы. // Жетісу. 1988,12 шілде.
15. Атшабаров. Б. «Ленинградтық өренім» // Жетісу. 1988, 4 шілде.
16. Хайдаров.С. «Ақынның музей - үйі» // Көкшетау правдасы. 1972, 7 шілде.
17. Сұлтанов.Қ. «Ақынның музей үйі» // Орталық Қазақстан. 1971, 26 ақпан.
18. Музееведение. Музей исторического профиля. Под ред. К.Г. Левыкина, В.Хербста. М., 1988.
19. Музейная экспозиция: теория и практика. Искусство экспозиции. Новые сценарии и концепции М., 1997.
20. Пищулин Ю.П. Актуальные вопросы проектирования музейных экспозиции в исторических и краеведческих музеях. // Научные проектирования экспозиции по истории советского общества. С.62 (тр. Ц.М.Р. СССР вып. 12).
21. Каулен М.Е. Экспозиция и экспозиционер. М., 2001.
22. Кликс Р. Художественное проектирование экспозиции. М., 1978.
23. Юренева Т.Ю. Музееведение. М., 2003.
24. Каспаринская А.С. Создание мемориальных музеев. М., 1986.
25. Кононов Ю.Ф., Хевралина М.В. Мемориальные музеи посвященные деятелям науки и культуры СССР. М., 1978.
26. Раимханова.К., Катран Д. Музей ісінің теориясы мен практикасы. Алматы, 2002.
27. Атшабаров.Б. «Әлемге аян даңқы бар» // Жетісу. 4 шілде
28. Основы музееведение. Под ред. Э.А.Шулепова. М., 2005
29. Шаметов Н. Ақын музейі. // Коммунизм нұры, 1971. 30 қазан
30. Оразбеков Н. Жамбылдың мавзолейі мен музейі. // Білім мен еңбек, 1961. №6.
31. Садырбаев С. Жамбыл мұраларын қастерлей білейік. // Лениншіл жас. 1956. 20 желтоқсан.
32. Төреқұлов Н. Жүз жасаған бәйтерек. Алматы, 1989.
33. Дүйсенов М. Жамбыл Жабаев творчествосы. Алматы, 1989.
34. Жамбыл. Ел қадірін біл балам. / Шығармалар жинағы. Алматы, 1996.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТІ
Археология және этнология кафедрасы
Д И П Л О М Ж Ұ М Ы С ... ... ... ... ... мен қызметі
Ғылыми жетекші: ... ... 4 ... ... ... жіберілді:
Археология және этнология кафедрасының
меңгерушісі, т.ғ.д.,профессор
----------------------------Т.Ә.Төлебаев.
" ---------" --------------------- ----- 2006 ж.
АЛМАТЫ 2006
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
............... ... Жыр ... ... ... өмір жолы және музейінің құрылуы мен тарихы
1.1 Жамбыл Жабаевтың өмірі мен ... ... ... ... музейі, құрылуы
.................................................... 11-18
II. Ж.Жабаев әдеби-мемориалдық музейінің экспозициялық және қор жұмысы
2.1 Музейдің экспозициялық, көркемдік ... ... ... ... ... ерекше бөлімі – конференц
зал
............................................................................
........................ 34-37
2.3 Қор жұмысы
............................................................................
38-46
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
47-48
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ .............................. 49-50
ҚОСЫМШАЛАР
.........................................................................
50-60
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Егеменді ел болып, ... ... ... ... ұзақ жылдар бойы отаршылдық санамыз ... ... ... ... ... ... тілімізді,
дінімізді қайта жандандыру мен дамыту үстіндеміз. Кейінгі жылдары ... ... ... ... ... ... ... алдында үлкен
жауапкершілікті қажет етіп отырған мәселе.
Сондықтан да жаңа заман талабына сай маманды қалыптастыру, ... ... ... ... ... ғана ... ... болып табылады.
Әрбір өзінің ұлтының жанашырымын деген ... ... ... ... колледж, Жоғарғы оқу орындарының партасында дәріс алып жатқандар
ертеңгі Қазақстанның болашағы.
Осы орайда ... ... ... ... отансүйгіштік, моральдік
талаптар мен эстетикалық тәрбие беруінде музей қызметінің атқарар міндеті
өте зор болмақ. Әсіресе ... ... ол ... ... ... ... ұялатады, еліне деген, қоғамға деген сүйіспеншілігі артады. ... рөлі өте зор ... ... ... ең ... халықтардың бірі, қазақ жерінде өлең-
өнер күн сайын туындап, көктемгі даланың гүліндей шешек атып ... ... ... ... жүзі ... ... замандардан бері аңыз қылып айтып
келеді. Кез келген үйден, тіпті ең кедей ... ... ... ... ... ... -домбыраны кезіктіруге болады. Қос ішектің әуезді
әуенімен ашу-ызасы, қайрысы мен қуанышы ән болып ... ... оның ... ... музей деген не? Деген сұрақ
туындауы мүмкін.
Олай болса, біз ең ... ... ... ... көрелік.
Музей – жалпы адамзат баласының өмірінде ... және ... ... ... мен ... ... рөл атқарады. Әсіресе
ұлттық, мәдени, азаматтық, әскери және әдет-ғұрып, салт-саналарын білуге
үйренуге оның ... ...... пен адам ... ... өнер ... ... заман ескерткіштерін, үлгі-нұсқаларын жинақтаушы, сақтаушы, оларды
насихаттаушы және ... ... ... рөлін атқарады.
Ал, мемориалдық музей осы музейдің бір тармағы. ... әр ... ... ... ... ... Жоғарыда атап
көрсеткеніміздей ... ... жас ... ... ... адал болуға тәрбиелейді және міндеттейді.
Сондықтан да бүгінгі күні әлем мемлекеттері арасынан музейі жоқ елді
кездестіру мүмкін емес. Ал, әлем ... ... ... ... сол ... ... тән ұлттық ерекшеліктеріне де байланысты.
Қазақ халқында ата-баба ... ... ... ... ... сақтап, өсіп келе жатқан ұрпақтарына тәлім-тәрбие беру тек ... ... ... немесе шебер, әрі орынды айтылған ақыл-кеңеспен,
сондай-ақ, жағымсыз қылықтарға тыйым салып отырумен ... ... ... да ... ... ... өзектілігі де
осында болмақ. Осы ... біз ... ... ... ... әдеби-мемориалдық ескерткіш музейінің тарихы мен қызметі» деген
тақырыпқа арнап отырмыз.
Зерттелу деңгейі. Жамбыл Жабаев бір ... өмір ... екі ... жыр ... үлкен тарихи тұлға. Жамбыл атаның өмірінің өзі шырғалаң,
сүрлеу жолы бар. Ол ... ... ... көп ... ... ... ... мен өмір жолы туралы мазмұны жағынан бай ... ... ... Джамбул. Песпи и поэмы. М.,1936, М. Андерсен-
Нексе Халықтың ұлы ақыны ... // ... ... 1938 ... жылы ... қазақтың көрнекті халық ақыны Жамбылдың өлең жырлары
жинағы жарық көрді./1/
Жамбыл Жабаевқа арнап бұдан кейін де ... ... ... ... ең құндысы оның өлең жинақтары болып ... ... ... ... 1971 жылы ... 1981 жылы ... ... алыбы Жамбыл туралы Хайдаров С., ... Б., ... ... ... Ә. Кекілбаев және бірқатар әдебиетші-өнертанушы ғалымдар ат
салысып зерттеу ... да ... ... Жабаевтың өміріндегі бір қалтарыс, құпия
сырларын білуде, әрине ... ... ... рөл ... Өкінішке орай
көптеген Жамбыл ата туралы зерттеулер кезінде тек қана ... ... ... тұрғыда дәріптеліп, зерттеліп айтылды.
Алайда бүгінгі тәуелсіз ел саясатында осының барлығы қайта ... ... ... ... ... жаңашылдығы бүгінгі таңдағы
көзқарас тұрғысынан Жамбыл ... ... ... ... жай-күйі мен оның өмірің қалтарыс құпия-сырларына арналған.
Жұмыстың мақсаты мен ... Осы ... ... жыр ... Әдеби-мемориалдық ескерткіш музейі бүгінгі күнде талапқа сай ма,
әлде қайта жабдықталу керек пе? Деген сұрақтарға жауап ... ... ... ... ... өмір жолы және оның әдеби-мемориалдық ескерткіш
музейінің пайда болу тарихы
-Музейді ұйымдастыру ... ... ... қателіктерді
анықтау
-Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалдық ескерткіш музейінің экспозициялық
және қор жұмысымен танысу, оны сараптау, талапқа сайлығын анықтау
-Музейдің оқу-ағарту, білім ... ... ... ... ... ... ... әсерін анықтау
-Жамбыл Жабаев әдеби-мемориалдық ескерткіш музейі бойынша алда тұрған
түйінді мәселелерді шешу жолдарын көрсету, осы жұмысты жазудағы басты
міндет болып ... ... ... ... жазу барысында қолданылған деректер:
Музейдегі Жамбыл Жабаевтың тұтынған заттары, ... ... ... т.б. Ең
үлкен олжа кезінде Жамбыл ... өз ... ... алып ... ... ... Манас жыры. Сондай-ақ ... ... ... мен музей меңгеруші-қызметкерлерінің
жинақтары.
Олардың қатарына: 1. ... ... ... 2. ... ... ескерткіш ... ... ... ... ... ... А.,1990.
Диплом жұмысының құрылымы. Диплом жұмысы кіріспеден, екі ... ... ... ... ... және ... ... тарау екі тармақшадан тұрады, онда Жамбыл Жабаевтың өмір жолы
мен шығармашылығы және музейдің құрылуы ... ... Бұл ... ... тарихи жағынан қарастырылды. Екінші тарауда Жамбыл
Жабаев әдеби-мемориалдық ескерткіш музейінің ... және ... ... Бұл ... ... ... ... баяндаумен
бастылып, берілген экспозициялар қандай іске жарайтындығы және сондай-ақ
қор жұмысы міндеттері ... ... ... тілдеріне аударылған таңдаулы жыр жолдары
да дәл солай ... мен ... ... әр ... ... ... ... естілуде. Ал өмірі аңызға айналған халық ақынының, дүл-дүл жыршының
кейпі суретшілер мен ақындардың, графиктер мен мүсіншілердің, жазушылар ... ... ... ... да ... ... әлі де ... аудара
берері сөзсіз.
Қорытындыда берілген зерттеу жұмыстарының нәтижесі қазіргі ... ... ... ... ... ... ... сыр шертеді.
I. Жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың өмір жолы және музейінің құрылуы мен тарихы
1.1 Ж. Жабаевтың өмірі мен шығармашылығы.
Қазақ халқының ... жыр ... ... ... 1846 ж. ... ... ... келді. Туған жері — Жамбыл, Хан ... ... ... қазақтың танымал жазушысы Әбіш Кекілбаев былай деп суреттеп ... ... осы ... ... ... ... айында осыдан
бір жарым ғасыр бұрын дүниеге ақын келіп, кейін әлгі тауды да, бүкіл қазақ
халқын да ... ... ... ... жария етті.
Адамның есімі... Бір-ақ сөз. «Жамбыл» - жаугершілік жылдары қазақтың
жер атауына сіңіскен көне маңғұл ... деп ... ... ... ... шығу ... өте өр екенін айта отырып, қазақ елінің ақын да
айтыскер, сазгері ... ... да осы ... ... биік ... сөз ... [1,10]
Ғасырға жуық ұзақ ғұмырында ол екі дәуірдің, көптеген әлеуметтік
дүмпулердің куәсі болды. Өмірдің ауыртпалығы мен ... ... ... ... басынан кешіреді. Өз кезегінде кедей тұрамын деп ... деп ... ... ақын ... пен жағымпаздықтың құнын
біліп, зұлымдық пен аярлық әрекеттерге бармаған. Басқаның қасіретін терең
қабылдап, ... ... ... ... ... оған ... ... алмаған.
Атап айтар болсақ, 1860-1861 жылдары Жамбыл өзінің алғашқы өлеңдерін
шығарып, Жетісулық ... ... ... бата алады. Жамбыл ақынның өлең-
жыр шыңына биіктей көтерілуіне ... ... ... ... ... ақиық ақыны Сүйінбай Аронұлы болды. Өлең жырды жалау, өткір ... ... бұл ... ақын шын ... ... қол ... ... өлеңің
жүректің терең түпкірінен жарып шығатын болсын. Жырларың жеке ... ғана ... ... ... ... ғана ... ... адамдарға
әрқашан тек ақиқат пен әділдікті айтсын. Сенің өлеңдерің өз айналаңда ... ... ... ... ... » деп ... ... Сүйінбай ақынның
бұл берген батасы әділеттіліктің, адалдықтың, адамгершіліктің ақ жолы ... ... өз ... ... пен ... ғана арқау етіп,
өзіндік айқын әуен, аумақты мәнер тауып, Сүйінбайдың ақындық жолын ... ... Оны ... ақын ... ... еді:
Менің пірім – Сүйінбай
Сөз сөйлемен сыйынбай.
Сырлы сұлу сөздері,
Маған тартқан сыйндай.
Сүйінбай деп ... ... ... ... ... ... ... жылдар аралығында Жамбыл айтыста да, жыраулық өнерде де биік
дәрежеге көтеріледі. 1891 ж. Атақты ... Әсет ... ... ... ... мен өлеңдерін тыңдайды.
1912 жылы ... ... ... ... Балуан Шолақпен
кездеседі. Кездесу Жамбыл үшін асқақта, әсерлі болады. Үлкен шабыт ... ... ... ... шығармалар тобын дүниеге алып келген еді.
Жамбылдың ақындық өнеріне разы болған француз жазушысы Ромен Роллан
ақын творчествосының 75 ... ... ... ... ... ... халқының және адамзат қауымының жаршысы» [3,3] деп ... ... өз ... ... ... ... ... Игнатевна Беззубова
әсерлі де асқақ рухты «Жамбылға арнауын» жазады.
Ағыл да тегіл құйылған жырың,
Бұлбұл құс ... ... бір ән ... ... ... ... ... Жамбыл [4,12] деп жүрекжарды ... ... ... өмір ... ... да қызықты шақтарымен қатар,
қазақ елінің басына түскен ауыр да азапты сәттердің ... ... ... өмір ... өзін ... қарт ... ... қарап киіз үйінен шықпай түңіліп, тоқыраған ... ... Бұл ... ... ... ... ... қазақтарға дем
берген, еркіндікті аңсаған жырлары үшін 1916 жылы ... ... ... ... 1916 ж. ... қарсы ұлт-азаттық қозғалысы кезінде Жамбыл
елді азаттық күреске шақырған «Патша ... ... және ... ... ... ... ... Верный (Алматы) қаласында болып өткен
Романовтар семьясының 300 ... ... ... ... мен ... қарсы ызалы үн қатып, патша мен оның шенеуліктерінің ... ... ... ... ... тәрізді батырларды дәріптеген өлеңдері
үшін 1913 жэылы бұған дейін бір рет абақтыға қамалады.
Осылайша, жетпіс жастағы ... үні ... ... ... ... күйіне келіп тұратын домбырасы ілулі тұрған күйінде шаң басып тұрып
қалады. ... көп ... ... ... ... қарт ... жүрегін
дүр сілкіндіреді. Өзінің өмірбаянында бұл жайында ол былай дейді: «Менің
төңірегімде өмір деген жайнап кетті. Тап бір ... ... ... Мен
оларды өзімнің ең тамаша деген өлеңдерімде жырға қостым. Өн бойыма құйылған
соны бір қуатты сезінген мен ... ... ... ... ... Үнім ... ... Төңерегіме көз жіберген сайын мен өзім даланың
келбетінің қалай өзгергеніне таң ... ... ... жаңа ... өзек еттім. Мен халқыммен бірге болдым. Өмір мен үшін қайта
басталғандай» ... ... ... ХХ ғасыр басындағы қазақ елінің
төңкеріспен бірге бейбіт те шуақты өмір ... ... ... ... да әсер ... ... ... қуанғандығы байқалады. Өз
кезегінде халқының мұң-мұқтажы мен ... ... ... ... оннан
астам айтыстары сақталған. ... оның ... ... ... көпшілікке жақсы мәлім.
Мәселен, 1881 жылы Жәрмеңкеге келген Жетісудың атақты ақыны Құлмамбет
Жамбылды айтысқа өзі ... ... ... ... қалың байлығымды
Дулаттан жинап жүрсің шайлығыңды.
Албан, Дулат жиылып бата берді,
Бұзбайды жандарал да жарлығымды.
Жамбыл:
Құлмамбет сен жақсы да мен жаман ба,
Ақында сен жүйрік те мен ... ... ... бір ... ... бас ... айт, ерлікті айт, батырлқыты айт,
Ел бірлігін ақтаған татулықты айт.
Қарынбайдай сараңдар ... ... ... әуре ... ... қайт [4,13], - деп, ... жауап айтып,
Құлымбет ақынды таңданысқа қалдырған кездері болады.
Сол сияқты Жамбыл «Мың бір ... ... ... ... ... ... ... және «Қыз Жібек», «Орақ-
Мамай», «Едіге», «Шора батыр», «Қабанбай», «Бөгенбай», «Ерназар мен ... ... мен ... ... ... ... «Сұраншы батыр» секілді
көптеген лиро-эпикалык, ірі дастандарды жатқа айтатын. 1875 жылы ... ... ... ... ж. ... ... ... қаласында Жетісу ақындарының тұңғыш слеті
өтеді. Слетке Жамбыл қатынасып, ақындар айтысында бағалы сыйлық алады.
Жалпы Жамбыл ... өмір ... қиын да ... жолдарын жіті
біліп, соған сай іс-әрекеттер жасай білді. ... 1927 жылы ... ... ... ... аудандык, жиналысында Жамбыл сөз сөйлеп,
«Замана ағымы» деген дастанын айтып береді. Ол осы ... ... ... мен өмір ... ... ... қажеттілігін
түсіндіреді. 1929 жылы Жамбыл ... ... ... «Жамбыл»
колхозы) мүшелікке өтеді.
1934 жылы Алматы қаласында қазақ, көркем өнер ... ... ... Онда ... мемлекеттік бас бәйгеге ие болады. 1936
жылы мамыр ... 17-23 ... ... ... ... қазақ әдебиеті
мен көркем өнерінің бірінші онкүндігі өтті. Бұл онкүндікке қатысушы ... ... ... жая ... ... 1936 жылы ... КСРО ... Комитеті Казақстанның халык, ақыны Жамбыл Жабаевқа Еңбек Қызыл Ту
орденін беру ... ... ... 1937 жылы ... ... ... бастап, грузин халқының ақыны Шота ... ... ... ... ... ... 750 жылдық тойына қатынасты. Ақын
«Кавказга сәлем» деген өлеңін шығарады. 1938 жылы ... ... ... ... еңбегіне 75 жыл толған мереке құрметіне
республика ... ... ... 1938 жылы ... КСРО
Жоғарғы Кеңесі Президиумының қаулысымен Жамбыл Ленин орденімен наградталды.
1938 жылы 20-мамырда Бүкілодақтық көлемде Қазақстанның халық ... ... ... қызметінің 75 жылдық салтанатты мерекелері өтті.
1938 жылы 24-маусымда Қазақстанның халық ақыны ... ... ... ... ... ... болып сайланды. 1938 жылы 15-шілдеде Қазақ КСР
Жоғарғы Кеңесінің бірінші сессиясын Жамбыл өлеңмен ашты.
Ұл десе ел, ... иіп ... ... депутаттың емес аты.
Мойнымда Алатаудай елдің қақы,
Ол маған өз ... ... ... ... дем айтам жырын,
Елімнің үстем болсын мәртебесі.
Мен әскер сап алдында садақ тартқан,
Елімнің өшпенді жау келсе қасы.
Сайлаушы халық алдында ант ... ... үшін ... жасы [5,73]- деп, ... ыстық та ынталы
ықыласына ризашылығын білдіре отырып, халқының болашағы үшін ... ... атап ... жылдың қараша, желтоқсан айларында Жамбыл Жабаев ... ... ... ... ... тағы да ... қошеметке ие болады. Міне
жоғарыда көріп отырғанымыздай қазақтың жыр алыбы өзінің мәнді де ... ... ... ... ... ... кеңес дәуірінде де ақындық өнерінде адалдығын сақтап, ғұмыр
бойы жырлаған ... ... ... ... перзенттік махаббат,
еңбек, бақытқа құштарлық секілді ... ... ... ... ... ... ... бастырып, құлқын үшін күн кешетін нәпсі
жеңсіктерін ... бар ... жек ... ... ... ... ... әділетсіздігіне ашынды. Бұл әсіресе Екінші дүнежүзілік
соғыстың тікелей ... ... ... ... ... ... ... өзінің қоңыр да майда жырларымен соғыстың сұрапыл жылдарында
адамзат баласының арқасынан қаққандай болды. Фашистердің оғы ... ... оның ... ... газеттер қаза тапқан сан жауынгердің төс
қалтасынан табылып жатты. Қоршауда, аштық құрсауында қалған қала ... ... ... өренім» атты әйгілі өлеңі шын мәніндегі
бойтұмарға айналады. Мәселен, ... ... ... сен ... келетін өлең жолдары жауынгерлердің санасында ұзақ жылдар ... еді ... жылы ... КСРО ... ... Президиумыньң Қаулысы
бойынша Кеңес Одағының көптеген ақын-жазушыларына «Қүрмет Белгісі» ордені
берілді. Оның ішінде ... ұлы ... ... да бар еді. 1940 ... халық ақыны Жамбыл Жабаев Мәскеуге төртінші рет ... ... ... 15-наурызда көркем әдебиет саласындағы аса үздік ... ... ... ... ... ... КСРО Министрлер Кеқесінің қаулысы
бойынша КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты деген жоғары дәрежелі атағы
беріледі.
1943 жылы ... ... ... ... ... ... жеңістерінің құрметіне Халық ... ... ... Айтыстың салтанатты мәжілісін халық поэзиясыньщ классигі ... 1945 жылы ... ... уақыт бойынша 7 сағат 55 ... ... ... 1946 жылы ... ... КСР ... ... бойынша жыр алыбы Жамбылдың мұражайы және оның жанынан ақынның
кесенесі ... [6,3]. ... ... ... ... ... ... кірпіштен өріп тұрғызды.
1972 жылы ақынның 125 жылдық мерей тойының алдында кең көлемде жөндеу
(рестоврациялық) жұмыстары ... ... ақ және қара ... ... ақын ... қара ... ... жылы Жамбылдың 150 жылдық мерей тойына орай кесенеге күрделі
жөндеу жұмыстары жүргізілді. ... ... және ішкі ... ... әсем ... жабыстырылған. Ал оның күмбезі кірпіштен
қаланып, беті ... ... ... көк ... ... ... ... оң жақта қызыл жолбарыстың мүсіні, ал сол жағында ... мен ... ... ... ... мүсіндері орын тепкен.
Осылайша қазақтың жыр алыбы ... ... ... ... ... жадында сақталған еді. Қазіргі кезеңде қазақ халқының ұлы ақыны
Жамбыл Жабаевтың есімімен бірнеше ... ... ... және
мектептер аталады. Жамбылдың өлеңдері мен айтыс, дастандары барлық ұлт
республикаларында бірнеше рет аударылды, ... шет ... ... ... қазақ поэзиясында үлкен орынға ие Жамбыл Жабаевтың музейі
мен тарихы біз үшін үлкен зерттеуді қажет ететіні сөзсіз. Сол ... ... ... кезекте Жамбыл музейінің құрылуы мен сипатына тоқталуды жөн
көрдік.
1.2 Ж. ... ... ... «ақындар атасы» деп аталған Жамбыл Жабаевтың әдеби-ескерткіш
музейі Қазақстан үкіметінің шешімімен ақынның өзі ... үйде 1946 ... 1947 ... ... ... келушілерді қа-былдай бастады.
Жамбыл қазақ даласыньң жыршысы, аңызға айналған жыр алыбы бол-ды. Оның
даналық сөздерін есту үшін ... ... ... ... ... мен колхозшылар, студенттер мен мектеп оқу-шылары келетін. Ұлы
ақын осында ... ... ... ... жырлайтын. Жамбыл
туындыларының классикалық үлгілері бо-лып ... ең ... ... ... ие болады.
Жалпы Ж.Жабаевтың атындағы мұрадайдың құрылымы мен ... ... ... үй ... ... тірі ... егілген бау ағаштары
жайқалып өсіп тұр. 1938 жылы оның творчестволық қызметінің ... ... ... ... ... ... сыйға тартқан «М-1» жеңіл
машинасы тұрған гараж да сол ... ... ... қалың түкпірінде,
алқызыл алма, алмұрт арасында—1946 жылы салынған мавзолей тұр. 1972 жылы ол
қайта жөнделіп, іші-сырты ақ мәрмәр ... ... ... ... ... ... қойылып, мәрмәр қабырғада Мұхтар Әуезовтің: «Жамбыл —
біздің заманымыздьщ ең жарқын, ең дарынды жыршысы» және Николай ... өз ... ... ... жүрегі мен ақиқат шындығы
болды» ... ... ... қалдырылған [6,4].
Әдеби-ескерткіш музейдің экспозициясы үнемі толығып отырады. Ақы-ның
туғанына 125 жыл толу ... тағы да ... ... ... ... ... еді.. Қырғызстан мен Грузияда бұрын белгісіз
болып келген фото-суреттері мен ақынның өз ... ... ... ... Зерттеушілер іздеп тапқан Жамбылдың жаңа өлеңдері оның
әдеби мұрасын байыта ... ... өмір ... өлең ... ортаны көзге елестету үшін
музей-үйде жұмыс кабинеті, ас ішетін және ұйықтайтын бөлмелер сол ... ... ... тоғыз бөлме толы экспозиция — ұлы ... ... ... ... соң ... көз сала отырып, ақын өмірі мен
творчествосының саты-сатысына куәгер бола ... үйге ... ... жай ... ...... шын ... деген өлең жолдары
кезге оттай ... ... ... өзінің есімімен аталатын облыста өзі аттас таудың ... ... ... Бұл ... ақын былай дейді: «...Шу өзенінің қыр-ға
қарай беттеген жағында Хан және Жамбыл деген екі тау бар. Сол ... ... мен ... ... ... қарт ... атын қойыпты.
Бұл 1846 жылдың ақпан айы екен» [7,14].Соған орайластырып ... ... шақ» ... ... қазақ суретшілерінің картиналары, жас ақынның
домбырасы, бала кезінде ақын тұрған қыстаудың макеті қойылған. Оның алғашқы
ұстаздары ... ... да ... ... ... ... ... айтыстар жинағы 1935 жылы жарық көргені туралы хабар да ... ... аты ... ... ... ақын ... тұңғыш
ұстазы болған еді.
Ағытылған ән-жыр, дала пернелеріне тіл ... ... елең ... ... ... әрине халық жадында ұзақ уақыттар бойына сақталатыны
сөзсіз. Бұл ... ең ... ... де ... өзі. ... эпосын,
қазақ даласындағы бүкіл өмір оқираларын кім жақсы білсе, бү-гінгі күннің
оқиғасына кім ... ... ... ... үн қоса ... сол
жеңімпаз аталмақ.
Жамбыл шығыстың фольклорлық бай мәдениетін өз ... ... ... ... Оның ... ... ... шықты. Қазақ
даласының халыққа қас билеушілеріне қарсы айтқан уытты, отты өлеңдері
ақынды халықтьң ... ... ... ... ... дейінгі творчествосы» деген экспозицияда 1916
жылғы көтеріліс жетекшілерінің портреттері, ... ... ... X. ... ... ... атты мүсіні, Жамбылдың киімі
және 1913 жылы ақындар арасында тұрып түскен суреті бар [8,47].
Жамбылдың ... өнер жолы 1862 ... ... Сол жылы ол ... ... ... ... шығарған.
Бірінші дүниежүзілік соғыс қазақ даласына жаңа ... ... төзе ... ... 1916 жылы қолына қару ... ... атап ... ... бұл әрекетке төзе алмай, өзінің ... ... ... еді. ... ... ... ең ақынжанды халықтардың бірі, қазақ жерінде өлең-
өнер күн сайын туындап, көктемгі ... ... ... атып ... ... пікірді дүние жүзі халықтары бағзы замандардан бері аңыз қылып айтып
келеді. Кез келген үйден, ... ең ... ... үйдің өзінен көшпенді
жұрттың ажырамас серігі -домбыраны кезіктіруге болады. Қос ішектің әуезді
әуенімен ашу-ызасы, қайрысы мен ... ән ... ... жыр ... ... ... қалың ортасында жүрген ақындар творчествосынан
көтерілісшілер тағдыры сырт қала ... Өлең ... ... күшінен
қорыққан жергілікті әкімдер Жетісу-дың кептеген белгілі ақындарын
тұтқындыра алды.
1916 жылы ... ... ... ... Бұл уақытша болса да
Жамбылды тұралатып кетті. Кейіннен ол «жақсы елең айтуға ... ... ... ... еске ... ... ... және Жамбыл творчествосы» деген арнаулы экс-
позиция музейден үлкен орын алған. Мұнда Жетісуда ... ... ... ... ... 1919 жылы ... мен маусым аралығында өткен
ақындар мен күйшілердің слеті жөніндегі материалдардың фотокөшірмелері;
Верныйдағы сол слет ... ... ... ... ... туған
творчествосымен таныстыратын материалдар қойылған.
Жаңа кезең туды. «Аврораның» дүние жүзін шарларан құдіретті үні ... ... ... ала келді. Ол халықтың ауыз әдебиетінің жаңадан
өрлеуіне ... күш ... ... ... ... ... ақын өзінің
қайта тұрып, қайта өмірге келгендігі туралы жырлайды.
Ақын домбырасын баптап, ауыл-ауылды аралап, қайтадан қанат ... ... ... ... ... ... тұңрыш өлеңі 1920 жылы
шыққан болатын.
1927 жылы ... ... ... ... қатысады, қазақ ауылда-рындағы
егістік және шабындық жерлерді қайта бөлу ісіне араласады. ... ... ... ... Ақын мұны Ұзынағашта, ке-дейлердің көпшілік
жиналысында жырлаған ... ... ... ... ... айналды. «Мен кол-хоз
ісінің жалынды үгітшісі болып алдым,—дейді ол — колхоз туралы ... ... ол ... кең ... ... өйткені ол шын жүректен ... ... да, кең ... ... ... қазақ енерінің Моск-вадагы
тұңрыш онкүндігіне қатысуына арналған. ... ... ... ... Байсейітовамен, Тайыр Жароковпен және колхозшылармен,
мемлекет қайраткерлерімен кездесулерінің ... ... ... ССР ... ... бірінші шақырылуының депутаты,
Советтердің букілқазақстандық төтенше X съезінің ... ... ... ең алғашқы наградасы — Еңбек Қызыл Ту ордені; белгілі
суретші М. Соловьевтің «М. И. ... ... ... тұр» ... ... да ... өнері мен әдебиеті кемелдене түсті. Қалибек Қуанышбаев, ... ... ... сияқты тамаша таланттар саңлақтанып шық-қан
еді. Бұл тұста ... әнші ... ... ... ... баурап
алатын ғажайып даусы шырқап тұрған-ды.
1934 жылғы маусымда қазақтың ... ... ... ... ... слетінде; одан соң 1936 жылдың апрелінде ақындардың екінші
слетінде Жамбыл зор ... ... ... ... ие ... ... Москвадағы тұңғыш онкүндігіне қатысу үшін ... ... ... ... ... ... ... екінші слетте ол ... толы ... ... ... ... ... ... кейін бұл
толғау «Социалистік Қазақстан» газетінде басылды. Ал 1936 жылы мамырдың 7-і
күні Павел ... ... ол ... ... ... ... ... қатысушылармен бірге қазақ даласыньщ ақсақалын қошеметпен ... Бұл ... ... қана қойған жок, оны тамаша өлең-толғаулар
шығаруға шабыттандырды [10,225].
1936 жылғы мамырдың 17-нен 23-не ... ... ... ... ... ... шығарған толғауларын жырлаумен болды. Бұл күндері
қарт ақын домбырасын қолынан тастаған жоқ.
Онкүндіктін қорытындылары туралы айта келіп, «Правда» ... 1936 ... ... «Жеңген халықтың енері» деген басмақаласында:
«...қазақ халқы Ұлы ... ... ... ... ... ... оның ... шұғыла боп жарқырап, мың сан бояу шашқан ... ... ... от-үшқынның ішінде Жамбылдың саф алтындай таланты айрықша
қырымен жарқ етіп ... Ақын ... ... ... қазынасы туралы
жырлады. Бұл ... өз ... ... ол былай дейді:
Жұртым топ боп жиналып,
Сөйлеуге кезек бергенде Дауыста,
Жамбыл, дауыста,
Сөйлеп бір жібер, сөйле енді.
1936 жылы 26 ... ... ... ... ... ... ... наградталды. Награданы оған М. И. ... ... ... ұйымдардың көптеген өкілдерімен кездесулер ақын-ға
зор әсер етті. Мұның бәрі өзі шығарған өлеңдерде ... жылы ... ... екінші рет баруы және ... ... Шота ... ... ... ... белгілі «Жолбарыс
терісін жамылған батыр» поэмасының 750 жылдығын тойлауға арналған ... ... ... ... ... сапары «Қавказға
саяхат» деген кітабына кірген топ-топ өлеңдерінің ... ... онда ... өлең ... ... ... ... сөз сөйлеп
тұрып, табан астында суырып салып айтты. Кескіндемеші, график, театр
суретшісі Г.И. ... ... осы ... ... ... ... үш
полотносы бар. Оның бірінде Қазақстаннан келген қонақтың құрметіне жайылған
салтанатты той дастарханы бейнеленіп, ... ... ... ... ... 1938 жылы ... ССР ... Советінің депутаты болып
сайланғанын ... атап ... ... ... ... оның халық
алдында сіңірген еңбегін бағалағандық болып табылады. Мемлекет ... рет ... ... ... ... еді. Онда ақын:
Жер жүзінің адамы —
Немерем бе, балам ба,
Ашады ... ... ... да жоқ ... деп ... ... туралы жырлады.
Осы тұстағы ақынның жайдары жүзін Н.П.Карповский күйші ... ... ... ... ... Ақынның замандас
қарындасы, Қазақ еліне даңқы кең ... Дина ... ... ... ... еді. ... сурет картинасы да Жамбыл музейіне өзгеше ... ... ... жалпы жұртшылықты, оның ішінде суретші ... ой ... ... ... ... А.М. ... де ... «Жамбыл
Жабаев пен Дина Нүрпейсова» атты суретін өмірге алып ... еді. ... да ... ... ... тұр.
Жамбылдың творчестволық қызметінің жетпіс бес жылдық мерекесін тойлау
жөніндегі экспозицияда елдің түкпір-түкпірінен және көптеген ... ... ... ... ... телеграмма-лар мен
хаттардың фоторепродукциялары, ... СССР ... ... Президиумының
оны Ленин орденімен наградтағаны туралы 1938 жылғы 19 ... ... ... ... фотоальбомдар, сый-сияпаттар қойылған.
Суретші Л. Островскийдіц ағаштың түр-түрімен ... ... ... ... Г. ... ... жіптен то-қып салған портреттері, көрнекті
ботаник-эколог Б. ... ... — орыс ... ... шай ... ... да осында [12,35].
«Совет көркем әдебиетін дамытудағы аса көрнекті табыстары мен жетіс-
тіктері үшін» наградталған 52 ... ... ... ... орденімен наградталғаны туралы 1939 ... 31 ... ... де, 1941 ... наурызында берілген Мемлекеттік
сыйлық лауреатының ... да осы ... ... музейге
қойылған.
1938 жылы 18 мамырда, Алматыда, ... ... ... өнер ... ... ... ... Оны Мұхтар Әуезов
ашып, халық ақьндарыньң ақсақалы Жамбыл творчествосы ... ... ... ... ... Ал, Қазақстан Орталық Атқару
Комитеті президиумының қаулы етуімен қазақ мемлекеттік филармониясы, ... ... ... ... ... ... орта ... СССР Ғылым
академиясыньщ қазақ филиалы жанында құрылған Қазақстан халық творчествосы
ақындарының әдебиет бөлімшесі Жамбыл ... ... ... ... бұрын Әулиеата аталып келген қаласына Жамбыл есімі берілді.
«Қазақстанның даңқты ақынының тіл ... ... ... толы ... ... деп жазды 20 мамырда «Правда» газеті,—
совет халқы өмір ... анық ... ... ... ... өз ... ... асқанын кереді, өздері-нің ең
абзал ойлары мен көңіл-күйле-рінің ақындық тіл тапқанын көреді».
Елдің ... және ... ... ... ... мен ... келіп жатты.
Ешқашан да және еш жерде де бір-де бір ақынның творчестволық қызме-
тінің жетпіс бес жылдық ... ... кең орі ... ... ... жоқ еді.
Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ... ... ... ... Ленинградта басылған «Ленинградтық өренде-рім!»
деген плакат басты орындардың бірін алады. Отан ... ... ... ... Кеңес Армиясы солдаттары мен офицерлерінің ақынның арнау
өлеңіне қайтарған ... ... ... ... ... белгісі ретінде Ленинградтың 250 жылдығына
арналған ... ... ... Бұл ... 1959 ... ... ... қорғаудағы ерлік іс әрқашан да ерлік сөзді тілейді. Ақындардың
ақсақалы жауға соққы бер деп өлеңмен ұран ... ... ... кең ... ... ... болды.
Жамбылдық 1941 жылы 5 қыркүйекте революция бесігінің ержүрек қор-
ғаушыларына жіберген ақындық толғауын ... ... ... ... сен ... ... ... құсындай өлеңім...[14,4]
Бұл жыр ленинградтықтарға радио арқылы берілді, плакат боп басылды.
Олар бұл гимн өлеңді бүкіл ... ... ... белгісіндей қабыл-
даған еді.
Жамбыл жырлары майдан жауынгерлеріне кең тарады. Бұл жырлар солдаттар
ұрысқа аттанғанда ... ... ала ... ... қаруға айналды.
Ақын Ленинград такырыбына сан рет оралып отырды. 1942 жылы мамырда ол
«Ленин ... ал ... ... ... 1943 ... ... ... шығарды». [15,4]
Батыр қалалар — Москва, Ленинград, Сталинград туралы ... ... ... ... ... өлеңіне жауап ретінде барлық майдандардан хаттар келіп жатты.
Бұл хаттарды алғы шептердегі ... ... мен ... ... ... ... аударушы Павел Қузнецов та хат жаз-ған еді: ... ... ... ... ... ... ... ормандарда және
окоптарда шығады. Қымбатты Жәке, біздің газе-тімізге ... ... ... сұраймын... Өлеңдеріңіз бізбен бірге жорықтар
мен ұрыстарға барады...» [16,5].
1942 жылы 1 шілдеде «Правда» г-зеті былай деп ... ... ... ... жаңа күш қосты, отанымыздың жауларына деген ... ... ... ... ... ... түсті. Рақмет, қым-
батты ақын, ... ... үшін ... ... ... ... Бәріміз де сіздің жырларыңызды жатқа білеміз. Жаумен
шайқаста жеңіс символы тәрізді ... ... ... ... ... арасымен алып өтеміз».
Аталған жайттар туралы түрлі хабарламалар, телеграммалар, ... ... ... күні ақын музейінің қорын толықтырып тұр.
Баршамызға тарихтан белгілі ақыннын, ұлы Алғадай, майданда ... ... ... 1943 жылы 22 ... ... ... түбінде ерлікпен
қаза тапты. Жамбыл бұл қазаға қатты ... ... ... ой» ... жырын толғады.
Ақынның Ұлы Отан соғысы кезінде шығарған ... онын ... ... ... өзі ... ... ... тұтас бір жинаққа
айналып, музейден орын алған [17,3].
Сол сияқты бұл кезеңнің естеліктер ... ... ... ... ... ... топтамасы Жамбыл поэзиясында кеңінен орын алған
соғыстың қаһарлы күндерінен хабар беріп тұрғандай көрініс береді. ... ... ... осы тақырыптағы бір туындысында қолында домбырасы
бар ... ... ... Жамбыл бейнесін бейнелейді. Жамбылдың қайғылы да
мұңлы жүзі суретшінің қыл қаламынан айқын да анық ... ... ... атап ... 1945 ... 22 ... ... өткенде халық
поэзиясы алыбының жүрегі тоқтады. Ол қазақ халқының ғасырлар бойғы арманын
асылдай сақтап келген еді.
Арнаулы ... ... ... ... ... Ақыннын
елімізде және шетелдерде басылған шығармалары мен көп-көп ... ... ... алыбының өліміне дүние жүзіндегі көптеген елдердің
өкілдері қайғырып көңіл айтты. Оны ... ... ... ... ... ... ... өзіне тамаша ескерт-кіш
орнатқан еді. Ол қазақтың ерлік эпосын алға алға шығарушы ... ... ... ... өмірі ақиқат аңыз сияқты еді. Өлең сөздің ... ... ... ... ... ... өлең, жыр айтыстарына
қазақ даласыньң жүздеген ... ... ... ізбасарларынан Кенен Әзірбаевтың, Нұрпейіс
Байғаниннің, Иса Байзақовтың, Нартай Бекежановтьң, Жамбылдьң немересі ақын
Әлімқұл ... және ... да ... ... сез шеберлерінің
портреттері музейде ілулі тұр.
Жамбыл бүкіл еліміз болып онын, жүз жылдық ... ... ... ... кезде дүниеден қайтты, ол той 1946 жылдың маусымда кейіннен
аталып ... ... ... бұл оқиғаға арнаулы стенд жасалып, онда
елдін, түрлі ... ... ... ... қойылған.
Экспозициянын, дәл ортасында 1946 жылы 3 шілдедеде Алматыда ... ... ... ... ... Соның қабатында Алматы кера-микалық
заводыньң мерекелік вазалары қойылған [12,27].
Ақынның туғанына жүз жыл толу мерекесінде ... ... ... Ол ... ... жырлар жұрттын, көпшілігіне жақсы мәлім:
Олар СССР халықтарыньң барлық тілдеріне дерлік және 44 шет ... ... ... ... ... өлең сөз — інжу-маржаны құс
болып қалықтап шартарапқа тарады.
Сол кезеңде ақындар мен жазушылар ... ... екі ... ... көркем
шығарма жазған.
Әдеби-ескерткіш музейге саяхатымызосылайша тәмәмдалып келеді. Үйдің
ортасында ас ішетін бөлме. ... тірі ... ... көп ... болып,
ақынмен жүздесіп отырған. Жазушылар да, жыршылар мен ... ... мен ... де, ... мен колхозшылар да, студенттер мен
мектеп оқушылары да келіп қайтқан. А. ... Л. ... ... П. ... К. ... Б. ... С. ... Ә.
Қастеев және ақын талантына бас июші өзге де көп-көп кісілер осында болып,
ұлы ақынмен тілдесіп, әңгімелескен. Стендте ... ... ... мен ... ... ... ... музей ашылған тұста көптеген шығармалар дүниеге
келеді. Музейдің экспозициясына (үйдің ішкі қабырғаларына ... ... ... мен оның творчествосының қалыптасу жолы туралы шыншыл да
көркем әңгімелейтін, көлемі шағын ... ... ... ... іске Б.Чекалин мен халқымыздың дарынды суретшісі Ә.Қастеев үлкен
үлес қосты. Олар ертеректе салынған шығармаларын ... ... ... ... тікелей тапсырысы бойынша жаңа жұмыстар қатарын дүниеге
алып ... ... ... ... 1916 ... Ә.Қастеевтың «Сүйімбайдың
портреті», «Жамбылдың Досмағамбетпен айтысы», «Жамбылдың алғашқы ... ... ... ... ... ... ... Сол сияқты суретші
В.М. Мартова «Жамбылдың Құлмағанбетпен айтысы» атты картинаны өмірге ... еді. ... ... мен ... ... ... айтыста
бір-бірімен қарама-қарсы отыратын қалпындай етіп суреттейді.
Үйдің сол жақ қанатында, бұрыштағы бөлмеде ақынның ... ... ... ғана ... ... кресло, радиоқабылдағыш, орыс, қазақ тілдеріндегі
кітаптар жиналған шағын кітапхана, 7 ... 55 ... ... ... ... сағаты. Жамбыл атаның жүрегі дәл осы сәтте ... сөз ... ... ... теріскейге қараған бөлме ... ... ... ... ... ... ... ешбір өзгермеген. Есіктің оң
жағында киім ілінген шкаф тұр. Онық қатарында ... ... ... кезі ... кілем ілінген. Бұл кілемді ақынға 1938 жылы ... ... ... тарту еткен. Бұрышта әртүрлі қымбат ағаштан қиып
жасалған шифоньер. Терезе аралығында ... ... ... ... ... айна тұр. Ол ... — қымыз құятын құмыра, қолға ... ... ... және оның өмір ... ... кәрі ... ... музейдің экспозициясы ақынның бір ғасырлық өмірі мен
творчествосыньң тамаша ескерткіштеріне айналды. Ақын ... ... ... ... біте ... еді. ... ғасырлар бойы халық жүрегінде
жинақталған даналықпен сусындап, оны өз ... өзек ете ... жыр ... ... дана қарттың зиратына тәжім ету үшін му-зейге
келген меймандардың ... ... ... ыстык лебізді сөздерін оқуға
болады.
II Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалдық музейінің экспозициялық және қор
жұмысы
2.1 Музейдің экспозициялық ... ... ... ... ... ... ... яғни
оның әр түрлі қыры көрсетіледі. Нақты тарихи оқиғалар мен құбылыстар
сипатталады. ... ол оның тура ... ... ... ... ... ... кезеңді толық реконструкциялай алмайды және бұл мүмкін ... және оның ... де жоқ. ... ... ... ... ... тән
тәсілдер арқылы көрсетеді. Ол экспозицияның ғылыми концепциясына сай ғылыми
өңдеп, осының негізінде музей заттары ... ... Міне ... ... ... ... ... кескіні (образ) қалыптасады.
Тарихи бағыттағы музейлердің экспозициясы әр түрлі болып келеді. Олар
жалпы елдің тарихымен, ... ... бір ... ... ... ... өмірімен таныстырады, қоғамдық өмірдің бір жағын ашуға ат салысады
(Мысалы, әскери-тарихи, дін тарихының музейі, қару-жарақ музейі, Ұлы ... ... қала ... музейі), әр ұлттың ерекшеліктерін сипаттайтын
халықтық тұрмыс пен мәдениеттің ... ... ... ... ... ... музейлер: ұлт-аспаптар музейі). Музейдің ... ... ... ... ... ... мүмкін (мысалы,
археологиялық музейлер). Көптеген экспозициялар ... бір ... ... ... ауыл шаруашылық бірлестіктердің тарихы
көрсетіледі. Көптеген тарихи ... ... әр ... ... ... ұлы тұлғаларға арналған мемориалды музейлер бүгінгі таңда,
музейлер желісінде ... орны ... ... ... ... ... ... он екі
бөлмеден тұрады. Олардың экспозициялық ерекшеліктерін екі бөліп қарастыруға
болады. Яғни, ... алты ... ... ... алтауы экспозициясы
қайта құрылған бөлмелер.
Мемориалды бөлмелердің алғашқысы ақынның қонақ ... ... ... ... бір түрі ... комплекс қолданылған.
Мұнда кезінде ақынның үйінде қонақта болғандар, белгілі ақын ... ... ... ... оқушылар басқа да арнайы
ақынның талантына бас иіп келгендер осы ... ақ ... ... ... болған. Бұл бөлмедегі экспонаттар өз үйлесімін тауып, орын-
орнында тұр. Ортада ас қабылдайтын үстел, оның ... ... ... ... ... ... түсу ... өте қызықты. Айта
кетсек, осы жердегі көк ... шәй ... 1938 жылы ... ... өз қолымен табыстаған. Үстел үстіндегі үлкен самаурын, күміс
шәйнек, күміс ожау және ... Ұлы Отан ... ... ... ... ... үлкен театры артистерінің сыйлықтары. Олардың
ішінде белгілі балерина Галина Уланова, ... ... ... болған. Осындағы маңызды экспонаттардың бірі қабырғадағы атақты
неміс суретшісі Ритрихтің майлы бояумен салынған ... ... атты ... ... атап ... болады.
Музей экспозициясының құрудың бірінші принципі ғылыми ... ... ... ... ... объективті түрде көрсету.
Осыған сәйкес музей экспозициясы ... ... бір ... бірақ жан-
жақты заңды процесс ретінде көрсетеді. Экспозицияның негізінен бөлшектенуі
ғылыми негізделген, қазіргі кезең ... ... ... ... ... Қоғамдық-экономикалық даму кезеңдеріне ... яғни ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Бүгінгі күндегі, Экспозицияларда аса үлкен өзгерістер тудырған қазіргі
кезеңдік қоғам даму кезеңіне аса үлкен ... ... ... ... ... ... қажетті дәрежеде экспозицияда көрсетілуіне маңыз беру
керек.
Екінші принцип–заттық принцип. Ол ... ... және ... ерекшеліктерінен шығады. Оны экспонат маңызына ие болған музей
заттарымен ... ... ... мүмкіндігімен түсіндіруге болады.
Экспозицияда музей заты екі аспектіде көрінеді. ... ол ... ... ... ... фактілердің куәгері, дәлелі болып
табылады. Келермен музей заттарын қарай отырып, одан ... жаңа ... ... ... ... 2-ден, адам музей заттары арқылы өткен
өмірмен, елдің әр ... ... ... қазіргі кезеңдегі оқиғалармен
қауышады. Бұл түпнұсқа заттардың әсеріне байланыстыерекше сезім, көңіл-күй
тудырады.[18,53] Мысалы, ақынның демалатын бөлмесінде ... ... ... қалай болса, сол қалпында сақтаулы. Бөлменің құнды
экспонатының бірі, ол, ... ... ... ... 1936 ... Жамбылға Еңбек Қызыл Ту орденін ... ... ... ... ... Осы ... ақын төсегінің үстіңгі жақта
қабырғада ... 8-ге 5 ... ... ... ... сағат ілулі тұр.
Сағаттағы бұл уақыт 1945 ... 22 ... жыр ... Жамдылдың дүниеден
өткен кезінде тоқтатылған. 1946 жылы ақынның 100 жылдығына орай ... ... ... ... ... ... ... заттарын ең алдымен көру арқылы қабылдайтындықтан,
экспозицияны кейде тарихи білімді көрсеткіштік насихаттаудың бір түрі ... ... ... мұндай анықтама насихаттаудың музейлік түрінің мәнін ашып
көсете алмайды. Көрсеткіштік музей ... бір ғана ... Оны ... ғана ... оның ... ... төмендету еді.
Экспозицияның затпен ғана көрсетілуіне байланысты «музейлік ... » ... ... ... ... Әрине, музей экспозициясы тарихи
кітаптарды ауыстыра алмайды. Себебі, онда тарихи процестердің әр ... ... ... ... ... ... тарихи оқиғалар мен құбылыстар
нақты сипатталуы мүмкін. Ал, экспозициядан мұны талап етуге болмайды.
Ал, экспозиция, заттық ... ... ... ... ... бере ... нәрсені береді. Ол тарихи процестердің материалды
жағын көрсетуде, тарихи оқиғалар мен ... жеке ... ... ... ... көрсеткіштік жағынан нақтылауда
оған ешкім сай келе алмайды.
1938 жылдан бастап өкімет ақынды ... ... ... өз
қамқорлығына алады. [6,4] Осы кезеңнен бастап ақынға жеке хатшылар береді.
Олар, Ғали Орманов, Әбділда Тәжібаев, Таир Жароков, Қапан ... ... ... ... және т.б. ... қатар, Мұхтар Әуезов, Сәбит
Мұқановтар да Жамбыл Жабаевқа арнайы көп қызмет істеген. Шағын ... ... ... ... Толстой,Маркс, Энгельс және тағы басқалардың
шығармалары жинақталған. Тегі ... ... ... діни мектеп есігін ашып,
молданың сабағымен шектелген. Сондықтан, ақын оқи ... ... ... бос ... ... ... ... оқып берген.
Үшінші принцип–экспозицияны құру бұқаралық қарым–қатынас құралы
ретінде. Бұл жеткізе білу және ... әғни ... әр ... ... ескеру. Кейде, экспозиция «орташа» келермендерге,
яғни тарих туралы жалпы түсінігі бар, ... емес ... ... ... адамға есептелуі қажет деген ойлар айтылып жүр. Бұдан шығатын ... ... ... онда дидактикалық әдістерді кеңінен
қолдану, ... ... ... ... ... жалпылай ғана
сипаттау және аз экспонаттарды ғана көрсету. Бірақ, бұл қате ... ... ... ... ... материалдар да қостайды. «Орташа»
жастағы топтар ғана ... ... адам ... деген өзінің қызығушылығы
бар.
Айта кетсек, Жамбыл Жабаевтың ... ... ... ... ... ... барлық жас
ерекшеліктерін еш қиындықсыз қабылдауға ... ... ... ... қабырғаны алып тұрған, 1938 жылы сыйға берілген 1916 жылғы ұлт-азаттық
көтерілістің басшысы, жанында сарбаздарын ... келе ... ... ... ... ... ... Ақын музейіне экспонаттар түрлі
адамдардан түрлі жағдайларда жинақталған. Мысалы, төрдегі үстел бұрышындағы
вазаны 1939 жылы Ленинград керамика зауытының ... ... ... Жамбылға қонаққа келгенде сыйлаған. Бөлменің оң ... жылы ... ... ... ... ... Пушкин, Лермонтов,
Шевченколардың кескіндеме портреттері ... ... ... сақтаудың ерекшеліктері.
Музей экспозицияларындағы заттарды сақтаудың негізігі ерекшеліктері:
экспонаттардың сақтаудың комплекстік ... ... ... мен ... ... ... ... келермендердің болуы.
Экспозициядағы экспонаттарды орналастыратын комплекстік жүйе сақтау
орындарындағы комплекстік ... ... ... ... бір тектес заттар
бір шкафқа, тік текшеге ешқашан қойылмайды. Мысалы, гравюра, ... ... ... ... ... ... жабдықтарда
сақталады. Ал, тақырыптық–экспозициялық комплексті құратын әр түрлі заттар
бір ... жиі ... ... Бұл сөре ... ... құру ... ... міндетін қиындатады.
Экспонаттарды безендіру мен монтаждау олардың ... ... ... қауіпін тудырады.
Жалпы алғанда, аталмыш музейдің бөлмелерінде жоғарыда аталған
қиыншылықтар негізінен кездеспейді. Мысалы, Жамбыл ... жеке ... ... Досымбековтың дәрігерлік кабинеті. Төрде дәрігердің үстелі,
және бұрышта медициналық шкаф орналасқан. Онда ... ... ... тұр. ... ... ... ... (кушетка) төсек орналасқан.
Ал, сол жақ қабырғада үш картина орын ... ... ... ... жатқан бейнесі, екіншісінде Жамбылдың ауырып жатқандағы оның қалін
білуге ... ... ... ... жеке ... ... ... көру үшін келермендерге жарық керек. Сондықтан, жарыққа
аса сезімтал заттарға да ... ... тура ... ... температуралық–ылғалдылық тәртібі
келермендердің келу дәрежесіне де байланысты. Адамдардың көп болуы ... мен ... ... ... ... зиянкестердің
мөлшері мен құрамы да өсіп кетеді. Мысалы, ауада көмірқышқылы мен ... ... ... ... осы факторлардың әсеріне қарсы біраз
шаралар жасалынады.
Экспозициядағы сөрелер шаң–тозаң кірмейтіндей етіп жасалынады.
Экспозицияға қойылатын заттарды таңдауға реставраторлар да ... ... ... ... ... және ... ... Реставраторлар экспонаттардың сақталу дәрежесін ... ... ... ... ... ... түрінің экспозицияға
қойылу уақыты 6 айдан аспауы қажет. ... ... ... 3 ... жиһаздар терезелерден экспонаттарға тікелей күн сәулесі
түспейтіндей етіп орналастырылады. Терезелерге ультракүлгін сәулесін
жібермейтін ... ... ... ... Жарыққа аса сезімтал экспонаттар
қойылған сөрелер мен терезелер арнайы жарықтан ... ... ... ... ... ... 1,5–2 метр қашықтықта
орналастырады.
Температуралық–ылғалдылық тәртіптің өзгерісін ... ал, ол ... ... ... арқылы реттеп отырады. Сонымен
қатар, келермендердің келуін де реттеп ... жөн. Бұл ... ... ... ... ... мен экспонаттардың сапалы
түрде тазалап тұрудың да ... зор. ... ... шаң–тозаң мен
биологиялық зиянкестерді жібермей тұратын қондырғылармен жабдықталады.
Бірақ, біз зерттеп ... ... ... талаптар толығымен
орындалмаған. Музейдің мемориалды бөлмелеріндегі экспонаттар бастапқы
кездегі қалпында тұр. Музей ... ... ... дұрыс
сақталуын қамтамасыз ететін талаптарды орындағаны абзал.
Экспозицияға қордағы барлық есепке алу ... ... ... ... Әр ... ... топографиялық тізімдеме жасалынады.
Сигнализация жүйесі залдарда орнатылған телекамералар экспонаттардың
ұрлануын болдырмауға көмектеседі.
Музей экспозициясын құру тәсілі (методы).
Әлемдік ... ... ... ... құру ... ... дамуымен қатар пайда болып, дами түсті. Оған ... ... ... заттарды насихаттаушы ретінде музейге қойылған талаптар
да қойылды.
Декоративті принцип бойынша қойылатын «кунсткамералық» экспозиция
ғылымының жаңа ... сай ... ... ... ең ... ... осы бір ғылыми саладағы деректерді топтастыру
жүйесіне сай экспозицияға қойыла бастады. Ал, оны ... ... ... болды. Мұндай экспозициялар жүйелік (систематический) деген атқа ие
болды.[20,62]
Тарихи ... де ... ... ... Мәселен,
этнографиялық музейлерде географиялық ... ... ... ... ... ... құралдары, киімдер) байланысты
жүйелендірілді.
XIX ғ. екінші ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасты көрсететін комплекстер
енгізіле бастады. Бұл жолмен ең бірінші этнографиялық музейлер ... ... ... ... ... деп ... да, ... экспозицияға қосымша ретінде алады. Бірақ та, XIX ғ. аяғы-XX ғ.
басында батыс ... ... тек қана ... ... ... ... ... көрген болатын. Мұндай
этнографиялық «ашық аспан астындағы музейлер» ... ... ішкі ... ... ... ... Алғашқы тарихи тұрмыстық ... мен ... ... ескі интерьері көрсетілген еді.
Міне, көрсетудің ансамбльдік ... ... ... осылай пайда
болды.
Бірақ, жүйелік және ансамбльдік тәсіл бойынша көрсетілген экспозиция
тек ... ... ... ... ... тарихи процестерді яғни
экономикалық дамуды, ... ... ашып ... ... ... ... ... кейін жалпы музей алдына жалпы саяси және мәдени
ағартуға белсенді қатысуы туралы мәселе ... ... ... ... ... түрде ғана көрсету жаңа ... ... ... ... ... дамуы туралы толық көрсете алмады, маман
емес, қарапайым келермендерге түсініксіз ... ... ... тек «адамдар қалай өмір сүрді» ... ... қана ... ... ... ... тәсіл бойынша құрылған тарихи
экспозициялар–тұрмыстық дамуды, олардың мәдениеті мен ... ... ... ... ... ... саяси
тарих музейлік көрсетуден тыс қалып қойды. Алғашқы Бүкіл Ресейлік ... (1919) ... ... ... ... қолдану
керектігі көтерілген еді.[21,341] Экспозиция ... ... ... ... көрсете алу қажет болды. Бұл үшін олар тарихи
кезеңдерге бөлініп, белгілі бір ... ... ... болды. Мұнда
әрбір кезең тақырыпқа, ол тақырыпшаға бөлініп, ... ... ... ашып
көрсету туралы міндет қойылды.
Экспозицияның мазмұны мен құрылымына қойылған мұндай ... ... ... алып ... Егер ... және ансамбльдік
экспозицияда тек қана музей заттары қолданылатын ... ал енді ... ... үшін ... ... ... ... Міне,
экспозицияда күрделі тарихи ... пен ... ... көрсету
мақсатында басқа сақтау орындарынан алынған ғылыми-қосалқы материалдардың
(карта, диорамма, схемелық) қолдану қажеттігі туралы мәселе дұрыс ... еді. ... ... ... күшейту үшін тарихи өнер
туындылары, ... ... ... қолданылды. Текстік
материалдық материалдық маңызы арта ... ... ... ... ... бастады. Экспозицияның мазмұнын ашуда сәулеттік-
көркемдік шешімдер белсенді роль ... ... ... тақырыптық немесе комплексті тақырыпты деп, ал
экспозициялық материалдар комплексін-тақырыптық ... ... ... ... экспозицияның негізгі объектісі–тарихи ... ... ... ... ... даму жатады.
Комплексті тақырыптық метод сөзсіз прогрессивті сипатта болды. Ол
кеңістік және шетел музей танудың ... жаңа ... ... ... та, музей экспозициясының спецификасы–оның заттылық моетодымен санасу
міндеті түрде ... ... 20-30 ... ... тарихи
білімдерінің төмендегі де экспозицияға өз әсерін тигізбей қойған жоқ. ... ... ... ... ... көрсетуін» қысқартып,
иллюстрациялық көрсетулерге талпынған еді. Бұл комплестік тақырыптық әдісті
бұрмалауға және заттық ... ... алып ... ... ... ... тапсырыс бойынша материалдарды қолдану басым
болды. Түпнұсқа заттар аз қалданылды.
Тарихи ғылымдардың дамуы ғана, музейлік ... ... ... ... ... ... тақырыптық методты мұндай бұрмалаудан
құтқарды. Сондықтан да, жаңа ... ... ... Енді ... ... ғана қолданылып қана қоймай, ... да ... ... ғылыми-қосалқы материалдар (карталар, диораммалар,
схемалар) және өнер ... ... ... ... ... Текстік материалдардың маңызы артып, экспонаттардың
аннотациясына архитектуралық-көркемдік шешіміне үлкен көңіл бөле бастады.
Мұндай ... ... ... ... ... ... материалдар комплексін–тақырыптық ... деп ... ... «қаңқасы» (скелеті) ол экспозициялық
материалдар арқылы жүзеге асады. Олар: ... ... ... ... ... ... құндылығы мен мазмұнын
анықтайтын тарихи деректердің ... ... Оған ... да ... Экспозициялық ғылыми-қосалқы материалдар–музей заттарын және ... ... ... ... түсіндіру.
- Текстер мен фотокоментарилер-экспозицияның идеялық ... ... ... ... ... көмекші құрал.
Сонымен қатар, экспозицияда көрсеткіш (указатель) қойылады.
Экспозициялық материалдар.
Тақырыптық құрылым -ол экспозицияның қаңқасы ғана. Ол ... ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге
асады.
Экспозициялық материалдардың негізгі түрін атап өтейік.
1. Музей заттары–экспонат рөліндегі, мазмұны мен музей құндылығын
анықтайтын мәдени–ескерткіштердің, ... ... ... ... фото құжаттар да кіреді.
2. Музей заттарының қайталама көшірмесі.
3. Экспозициялық ғылыми–қосалқы материалдар заттарын және ... ... ... ... ... ... туралы мағлұматтар беретін және экспозициялық мазмұнын
түсінуді жеңілдететін мәтін мен фонокоментарилер.[19,21]
Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалдық ... ... ... оның көзі ... қолданған заттары құрайды
(киімдері, домбырасы, тұрмыста қолданған заттары, ыдыс-аяқ, және ... ... ... ... мерейтойларына орай сыйға тартқан заттары:
қазақтың бес қаруы-айбалта, бос ... ... ... қылыш және қанжар,
көркем өнер және кескіндеме ... ... ... және ... ... ... ... қою үшін музей заттарын іріктеу барысында оны зерттеу
алынған барлық деректер, мағлұматтар, анық маңыздылығы ... ... зат ... ... және оның міндеттері мен ... ... ... ... ... түрі өзіндік рөл ойнайды да, арнайы
тәсілмен көрсетуді талап етеді.
Заттық ескерткіштер. Заттық деректердің өнегелі-тербиелі әсері, ... оның адам ... ... ... ... ... көбінесе заттық (бұйымдық) ескерткіштің
аударады. ... әсер ... ... себебі–экспозициялық әдістің
көмегімен қабылдайтын, онда әр түрлі ақпарат бере ... осы ... ... ... шынайылықтың «ізі», «қалдығы»
ретінде өткен ... ... ... ... ... ... олардың
образын жасап сол оқиғаларға қатысқандай әсер ... ... және ... ... ... ескерткіштердің эстетикалық маңызын да
ұмытпау қажет. Мысалы, Жамбыл ... ... ... 15 ... ... қызы Исмайлованың қолдан тоқыған ақынның бейнесі
бейнеленген портретін ерекше атап көрсетуге болады.
Заттық деректер ғылыми ... ... ... ... ... суреттейді және оның иесінің қай уақытқа жататындығын
анықтайды. Тарихи дерек ретіндегі ... ... ... ... қорытынды жасай отырып айқындауға болады. Сондықтан да, экспозицияға
болған ... ... ... ... ... бақылауға, байқалып
тұратын белгілері бар экспонаттар: клеймолары бар, даталық, басқа ... бар және ... ... іздері көрініп тұратын ... ... ... қан ... ... ту және т.б.).
Олардың белгілерін еркін көріп, қарау үшін олар арнайы ... ... ... ... ... шынының астына, аса майда заттарға
(нумузматика, зергерлік заттарға) арнайы витриналарға ... ... ... ... ашып көрсету үшін, оған қосымша сөздік немесе
көрнекті (чертеж, карта) түсініктемелер қажет.
Экспозицияда мемориалды маңызы бар заттар ... орын ... ... ... және ұлы ... өмірдегі «серігі болған» бұл
заттар экспозицияның ... ... ... ... әсер ... ең ... тұлғаның қызметіне ... ... ... ... ... жазушының қаламы, ғалымның
лабараториялық приборы, әншінің домбырасы, артистің сахнада ... ... ... ... олардың өмірде қолданған заттарының да,
экспозицияда алатын орны зор.[24,240] Мысалы, бір жарым ғасырлық тарихы ... ... ... түседі.
Мемориалды заттар экспозицияда көрсетудің ерекше тәсілін талап етеді
(үлкен кеңістікті, арнайы ... ... бұл ... ... ... ... осы типті заттардан
ешқандай айырмашылығы жоқ, ... ... осы ... ... ... ... ерекше сыймен қарауды, терең әсер ала алатын жағдай жасау
керек. Олар ... ... ... ... ... ... ... қойылған бұйымдық ескерткіштер анағұрлым жан-жақты бола
отырып, оқиғаны дәлелдейтін дерек көзі болып табылады. Осы ... XYII ... ... мен ... Амос Комекскийдің сөзін келтіруге болады: «Егер
де сен оқушыны бір түсінікті толық сендіргің ... ... ... ... Ең алдымен, мүмкін болса, заттың өзін көрсетіп, оқушының
сезімін тудыра біл ».
Бейнелеу ... ... ... да ... ... ... қолданылады. Олар көру үшін арнайы ... ... ... ... оның осы ... ... өнерінің туындылары, фотосуреттер сияқты қоғамдық өмірдің
барлық жақтары, өмірлік көріністер бейнелері, олар адам қызмет етіп ... ... ... ... ... ... ... өнерінің туындыларын экспозицияға іріктеу барысында ғылыми
қызметкер оның көркемдік белгілерін және көрерменге ... әсер ... ... ... оның ... ... және ... сай келуін де
ескеруді ұмытпау керек. Мысалы, 1913 жылы Верныйда (қазіргі Алматы) өткен
Романовтар әулетінің 300 ... орай ... ... ... Жетісулық
13 ақын-жыраулардың фотосуреті.[1,11]
Көркемдік шығармаларды көрмеге қоя отырып, бейнелеген шынайы деректі
оның авторы ... ... ... ... да ... ... қажет. Ол
автордың белгілі оқиғаны қалай ... және ол ... ... ... ма, ... ... керек.
Экспозицияда көркемдік құндылығы жоқ, ... ... ... Олар ... бір өмір ... Оларға инструктивті
суреттер–ғимарат фасадының сызбалары, журналдардағы суреттер, археологиялық
сызбалар жатады.
Экспозициялық ойдың ... әр ... ... ... ... бейнелемейтін тарихи тақырыптағы өнер шығармаларын–яғни,
ретроспективті бейнелеуді (тарихи живопись, графика, мүсіндері) ... ... әр ... ... ... ... өнер ... қарастыра отырып, оларға ... ... әр ... ... ... белгілі бір құбылыстарды өлшейтін
дәлел ретінде қалдырған сол мезгілдің жемісі ... ... бұл ... ... ... ... ... шығармаларға мәні жағынан ... да ... ... ... ... ... ... арнайы жарықтың көмегімен
сәйкестендіріп кетуі, тарихи құбылыс пен ... ... ... ... ... тудырады және шынайы кейіптік жағынан көрсету үшін үлкен
мүмкіндік жасайды. Диорама көрермендерге әсер ету ... ... ... ... заттарының мәнін түсіну сияқты күрделі процесті үзіп, диорама
экспозицияға ... ... ... ... айтуы
бойынша көңілді басқа жаққа бұлай аудару, экеспозицияны ары қарай тиянақты
қарауға көмектесетін демалыс болып ... ... ... ... жіберуге болмайды, диорамалық көрсету үшін аса маңызды тарихи
моменттер таңдап алынады. Ал, ... ... ... ... ... үшін маңызды жерлерде ... ... ... ... ... ... ... құрылыстар мен архитектуралық
пейзаждар (белгілі бір уақыттағы ғана көрінісі, ірі құрылыстар). ... ... ... түпнұсқа заттық ескерткіштер немесе оның
қайталама көшірмелері қойылады. Диорамаға көрермендердің қабылдауына көмек
ретінде жазба ... фото ... ... ... ... XIX ... II жартысының тарихынан бүгінгі ... ең көп ... ... ... ... болып табылады.
Мұнда, еліміздің бейнелеулік жылнама деп атауға болатын, қазіргі замандық
фоторепортаждар ... ... ... ... ... ... бүгінгі күнге дейін
олардың мөлшерінің өсуіне байланысты ... үшін ... ... ... ... ... туып отыр .
Фотосуреттің түсіндірілуінің мақсаты мен жағдайын білу ... ... ... да ... көздері арқылы тексеру оның
деректілігін, көрінісініңнақты бір тарихи ... ... ... ... ... белгілі бір дерек көзі бола ... ... ... үшін ... критерийі болып табылады.
Фотосуреттерді экспозицияға қою үшін әртүрлі әдістер қолданылады. Одан
үлкен колемді көшірме жасайды.
Фотосуреттерді таңдап алу үшін оның ... ... ... , ... критериі болып табылады.
Көп жағдайда техникалық жағынан жаман ... ... ... ... ... ... бар ... нашар болса да қолдануға тура
келеді. Экспозицияда көрсетілген соғысқа, ... бір ... ... ... ... ... дәрежесіне қарамастан, басқа да
мемориалды бұйымдармен ... ... ... Натурадан түсіріп
алынған фотосуреттер ... ... ... ... ұмытпау қажет.
Сондықтан, ... ... ... ... көп ... танымдық материалдардың санын көбейтетін деректі
кинолента мен телефильмдерді қолдануға болады.
Экспозицияларда ... ... ... ... ... Олар мемлекеттік шекаралардың қалыптасқаны туралы,
тарихи оқиғалар болған жерлердің табиғи ... ... ... ... ... ... ... Арнайы карталар әр түрлі қоғамдық
даму кезеңінде елдің саяси оқиғалары туралы және ... ... ... ... ... материалдар.
Экспозицияға қойылған музей заттары (олардың көшірмелері) келерменге
олардың әр қайсысы туралы және ... ... ... ... ... Бірақ,
бұл экспонаттарды тарихи процестің элементі ретінде, Олар түсіндіретін
куәлендіретін тарихи құбылыстарды ... ... ... ... ... ... ... үшін оған экспозициялық ғылыми
қосалқы материалдар кіргізілуі ... Бұл атау оның ... ... Олар ғылыми енгізде жасалып экспозициялық тарихи
мазмұнын ... ... ... ... ... оқиғаның
географиялық орналасуын (карта), кеңестік бейнелеу формасы арқылы ... ... ... әр ... деректер мен құбылыстардың өзара
байланыстары айқындалады (схема). Кейбір музей ... ... үшін ... мен ... қолданылады. Олардың ерекшеліктері
сонда, бұл экспонаттар музей келермендеріне жалпы білімді көрнекті және тез
қабылдай алатын формада береді.
Тарихи экспозицияларда ... ... ... әр ... ... ... әлеуметті-экономикалық, этнографиялық, саяси, әскери-
тарихи, биографиялық карталарды кеңінен қолданады. Мұндай ерекше ... ... ... ... бір түрі болып табылады және арнайы
әдістемені талап етеді. Музейде карталарды көбінесе ... оқу ... ... да, олар ... ... экспозицияның жағдайында
ыңғайландырады.
Диограммалар (бағана, сызық, дөңгелек тәрізді) дамудың өсу дәрежесі
туралы, оның жалпы немесе кейбір ... ... ... ... ... ... және экономикалық, мәдени дамудың жалпы сипатын
бейнелеу үшін қолданылады.
Экспозиция үшін анық және тез ... ... ... ... ... ... мен тез қабылдау сияқты белгілері
экспозицияны ... ... ... ... ... ... ... қолдану келермендердің көңілін музей
заттарынан ... ... ... ... экспозицияның бағытын
(спецификасын) бұзды. Сондықтан, оларды негізгі ... ... ... ... тура ... ... ... экспозицияның қосалқы элементіне жатады. Текстік коментарийлер
экспозицияның ғылыми дәрежесі мен мәдениетін сипаттайды және келермендердің
экспозицияны қабылдауына әсер ... ... ... ... ... заттарының
коммуникативті екі дәрежесімен анықталады. Оның бірінші дәрежесі заттың
сыртқы белгілері ... ... ... арқылы берілетін деректермен
сипатталады. Ол арнайы түсініктемелерді қажет етпейді. Ал, 2-ші ... көру ... ... ... емес ... ... алынған
ортасы, оның тарихи фактілермен және қоғамдық оқиғалармен байланысы)
сияқты анықталады.
Текст әр ... ... ... ... бола ... материалдардан кейін жүреді және әр түрлі міндеттер атқарады.
Бұл текстерді әр түрге ... ... ... ... (оглавительный) текстерде экспозициялық залдардың, бөлім және
тақырыптар беріледі. Сөйтіп, ол келермендерге экспозицияда бағдар
беруге, қараудың бағытын ... ... Бұл ... әр
түрлі көрсеткіштер де кіреді. Бұндай текстерден бас ... ... ... ... ... ... оның ... мән-мағынасын, идеялық
мазмұнын түсінуге көмектеседі. Бұл ... үшін ... ... ... қоғам қайраткерлерінің, жазушылардың ой-пікірлерін және
өкімет қаулы, қарарларын қолданады. ... ... ... бәрі ... ... бір бірлікте болуын және экспозицияның
ғылыми ... ... етіп ... ... ... ... ... келерменнің келуін оған аудару мақсатында безендіріп,
орналастыру қажет.
3. Келермендер үшін түсіндірмелік ... өте ... ... (ол ... ... болуы керек). Оны экспозицияның
авторлары құрастыру керек. Олар жалпы зал ... ... ... ... ... ... ... текстерде залдық
(тақырыптардың) негізгі идеялық мазмүны ... ... ... ... коллекциялардың тарихы көрсетілуі мүмкін және ... ... ... әдеби-мемориалдық ескерткіш музейінде
жоғарыда аталған текстер жетерліктей, әрі дұрыс қолданған.
Қарастырылған текстердің түрлері жалпылама сипатқа ие. Олар ... ... ... жалпы экспозицияның тақырыбына немесе ... ... ... Ал, ... түрінде берілетін этикетаждар әрбір
экспонаттар туралы дерек береді. Жеке экспозициялық материалдарға аннотация
жатады.
Психологтардың айтуы бойынша ... ... ... ... ... ... аудармайды, керісінше, онымен ... ... ... оны ... ... ... ... этикеткада заттың атауы көрсетіледі.Ол есепке алу
құжаттарында жазылған ... оның ... ... ... ... тілмен
беру керек. «Үстел» деген ату келерменге этикеткасыз да ... ... қоса ... Егер оның ... материалын көрсету керек болса,
онда ол: «қызыл ... ... ... деп жазылады. Ал, егер оның атақты
тарихи тұлғаға жатқанын көрсету керек болса немесе ... ... ... ... ... этикетканың атауы өзгереді.
Әрбір этикеткада заттың атрибуцияланған яғни, осы ... ... ... ... ... ... ... түрде датасы көрсетілуі керек. Әр деректің ... ... ... ... ... ... ... көрсетілуі керек.
Содан соң экспозициялық комплекстің мазмұнына сай заттың деталі,
бейнесін түсіндіретін, заттың қолдану тәсілін және оның ... ... ... кейде музейге қалай түскені туралы қосымша деректерде
көрсетіледі. Тағы да оның ... ... ... ... ... да
жазылады. Жазба деректерде өте қысқа түрде оның мазмұны көрсетілуі мүмкін.
Бұның кітапқа да қатысы бар.
Мемориалдық маңызы бар ... ... ... аннотация жасауды талап
етеді, өйткені бұл деректерсіз олар жәй қарапайым түрдегі зат ... ... өте ... ... беру ... ... тенденция белгілі нәтиже
бермеді, өйткені келермендердің қабылдауын зерттеу мен опрос ... ... ... ... ... толық дерек алғылары келетіні
туралы қорытынды жасады.
Әрине, экспонатта анық көрініп тұрған деректерді ... ... жоқ ... газеттің атауы).
Бірақ та, экспозиция жағдайында тексті оқып тұру адамды шаршататынын
ескерсек, онда текстің мазмұнына қойылатын талап–локонизм, қысқа және ... ... ... мен басқа да экспозициялық материалдар ... ... ... ... ... Олардың жиынтығын
анықтап айтқанда комплекстержүйесі тарихи процесті, тарихи ... ... ... ... ... залға
қолданылады, өйткені келермен залды жалпы ортақ кеңістік ретінде көреді.
Мұнда ... ... ... ... ... құру ... ... кейде жетекшіорынды суретші-
жобалаушы алады.
Тақырыптық экспозицияүшін ... ... ... ... ... Онда ... ... мен басқа да экспозициялық
материалдар тақырыптық ... ... ... ашу үшін ... ... арқылы қалыптасқан образ шынайы өмірлік образ
сияқты емес екенін ескерген жөн. ... ... ... ... ... сай және оның ... насихаттау міндеттерін
ескере отырып деректеліндері, сипатталды (интерпретируется).
Тақырыптық ... ... ... Онда ... ... ... ... құбылыстар бейнеленеді. Олар музей жинағының құрамына
байланысты болады. Олардың әр ... ... ... тақырып
жағынан байланысқан комплекстерінің байланыссыз қарастыру ... ... ... ... жақтарын анықтап, оларды
құрудыңіс жүзінде қолдау тапқан әдістерін қарастырайық.
1-ден, музейлік заттар тақырыбы экспозициялық ... ... ... көзі ... бірлеседі. Бірақ, экспозициялық
комплекстерде зерттеуші қолданған деректердің барлығы бірдей ... ... ... тарихи зерттеулерде
қолданылмайтын, бірақ өмірлік ... ... ... ... ... ... Олар келермендерді белгілі бір объектіге экскурсияға
шақырып тұрғандай өндіріс мекемелерін аралауға, ... ... ... ... ... ... ... тарихи тұлғалармен танысуға мүмкіндік
алады.
Музейдегі жарықтық тәртіп.
Музей заттарының ескіруіне әсер ететін негізгі себептердің ... ... ... ... Сондықтан музейдегі жарықтық тәртіптің
маңызы зор. Ол музей заттарына жарық сәулесінің түсуін ... ... ... ... ... заттардың табиғи ескіруін тежеу ... Бұл ... ... ... ... ... сәулесін мүлдем түсірмей
немесе жартылай, кейде белгілі бір ... ... ... ... болады.
Ол музей заттарының қандай материалдан жасалғанына байланысты анықталады.
Жарық–электромагниттік толқындық ... ... ... ... ... ал ұзын ... инфрақызыл, жылы сәулелер
тудырады. Бұл ... көз ... ... ... ... және ... өзгерістерге
ұшырайды. Фотохимиялық өзгеріс заттарға ультракүлгін және көзге көрінетін
сәулелердің әсерінің нәтижесінен болады. Ол ... ... ... ... ... ... кетуінен көрінеді. Табиғи ... ... бай. Ал ... ... ... ... ... физикалық өзгеріске ұшырауы табиғи және ... ... ... ... ... ... түрлі материалдан жасалған заттарға жарық әртүрлі әсер етеді.
Жарыққа төзімділігі жағынан заттарды үш топқа бөлуге болады:
- ... ... ... ... ... тастан, гипстен, түссіз
шыныдан жасалған заттар;
- жарыққа төзімділігі ... ... ... былғарыдан, ағаштан
жасалған заттар және майлы бояулы кескіндеме туындылары ;
- жарыққа төзімділігі төмен заттар: фотсуреттер, ... ... ... ... ... тек материалына ғана емес, сонымен қатар,
оның түр-түсіне де байланысты. Зат күңгірт, қара ... ... ... ... ... қасиеті арта түседі. Барлық материалдар үшін күн сәулесінің
тіке түспеуінен басқа жарықтан қорғауды талап ... ... ... ... үшін жарықтық тіртіп әр түрлі болады.
Ағаштан жасалған ... ... ... ... ... ... қою ... Ал майлы бояу кескіндеме ... ... ... сүйек сарғаяды.
Жарық сәулесіне сезімтал барлық заттарды ... ... ... ... ... ... қор жабдықтарында сақтайды.
Биологиялық тәртіп. Музей жинақтарының ... ... ... ... ... ұйымдастыру деңгейіне де байланысты.
Өйткені, зең түскен саңырауқұлақ, шыбын-шіркей, құрт-құмырсқа, кеміргіштер
сияқты ... ... ... ... ... зақымдаулары,
бүлдірулері мүмкін. Сондықтан, музейде олардың пайда болып, тарап кетуіне
кедергі жасайтын жағдайлар жасаулы ... ... ... ... бұзылса, заттар шаң-
тозаңданып кетсе, музейдің айналасы ластанатын болса, музейге жаңа ... ... ... ... зиянкестер үшін ыңғайлы
жағдай туады.
Заттарға зең түскен саңырауқұлақтың жұғуы ауа ... ... ... ... ... ... Ауадағы ылғалдылықтың жоғарылауы оның пайда болуының
негізгі себебі болып табылады, ал температура тек саңырауқұлақтардың өсуіне
әсер етеді . ... ол ... +20о - +25оС және ауа ... ... ... ... өрши ... шаң-тозаң басуын да микроорганизмдердің пайда ... ... ... ... ... саңырауқұлақтар заттарды
механикалық және химиялық жағынан да ... ... әр ... ... ... ... ... рестоврация барысында қалпына келтіру мүмкін
емес. Зеңделген саңырауқұлақ түскен заттарды тез ... ... ... ... жеке ұстау қажет. Әрине, олардың жағдайын дұрыс анықтау үшін
арнайы лобораториялық ... ... ... ... ... үшін музей жабдықтарын 2%-зы
формальдегидтің спирттік ертіндісімен жиі сүртіп отыру керек.
Мата, қағазды зеңденген ... ... үшін ... ... ... ... практикасында ерітінді және бу
түрінде де қолданады.
Музей жинақтарын саңырауқұлақтарда ... әр ... ... ... ... ұш топқа бөлуге болады: ағаш зиянкестері, тері, болғары,
жүн зиянкестері және қағаз, кітап ... ... ... жылы ... көлемінде қарт жырау Жамбыл Жабаев жылы ретінде
аталып өтті. Ақынның 150 жылдық мерейтойы қарсаңында ... ... зал ... Құрылыс Германияның EIC-менеджмент компаниясының
демеушілігімен салынды. Кіре ... оң ... 1938 жылы ... ... ... ... үш шапаны тік сөрелерге қойылған. Ал,
залдың ... ... ... ... қоршалған. Ілгеріде ақынның ат
үстіндегі бейнесін елімізге белгілі мүсінші Х.Наурызбаев 1972 жылы ... тойы ... ... ... ... ... 1996 ... басталған залда ірге тасын, бірінші кірпішін ... ... ... ... EIC-менеджмент
компаниясының президенті ... бас ... және т.б. ... ... ... залда 50 орындық бар. Мұнда ақын-жыраулармен 1-2
рет кездесулер, ғылыми советтің кеңестері өтіп ... ... ... ... ... «SONY» мониторын тарту еткен .Оны да осы жерден көреміз.
Музейде Жамбыл Жабаевтың 2-3 ... ... бар, ... әр ... ... ... Залдың қарсы бетіндегі стилаждарда әр түрлі сыйлықтар
орналасқан. Ондағы ... ... ... 150 ... келген
сыйлықтар, ақын бейнесі бар вазалар, мектеп оқушыларының ... ... ... бюсті, залдың салыну тарихы жазылып салынған
цилиндр, сувенир кілт, жетінші ... ... ... ... ... сыйлаған «Манастың» 1-2 томдығы орын тепкен. Осы жерден мерейтойға
арнайы келген Украйнадан ... ... ... ... ... ... топырақ әкеліп, үлкен атасы Жапаның жанына жерлеген фотосуреті өз
орнын тауып тұр. Осыған қоса үлкен колибрлі ... ... ... 150
жылдық тойға Днепропетровск облысының Синельникова қаласының губернаторлары
және облыстық қалалық газеттердің редакторлары ... ... ... ... ... ... ... Абай атыдағы мектептің
оқушылары әкелген, Абай жатқан жердің ... ... ... ... ... ... университетінің студенттері сыйлаған ағаштан
ойып жасаған ақын портреті қойылған. ... ... ... ... үлкен көлемді портреті де залдың экспозициясын толықтырып
тұр. ... ... ... суретші С.Қалымов.
Конференц залдың құрамында тағы бір ... зал бар. ... 1919 жылы ... ... ... ... Пастер көшесі №20 үйде
(қазіргі М.Мақатаев) Жетісу ақындарының Ораз Жандосов ... ... ... ... ... де ... сақтаулы. Қабырғада ақынның ізбасарлары,
шәкірттерінің фотосуреттері тізіліп тұр. Жамбыл мен ғалым ... жылы ... фоо ... тұр. Бұл ... ... ... Онда ... түскен, басқа да ақын-жыраулардың, қонақтардың
фотосуреттері қойылған. Ал, сөреде ... жеке ... ... Онда
ақынның наушнигі, көзілдірігі, кісе белдігі, домбыраның тиегі мен ішегін
салатын күміс ... ... ... ... 1936-1945 жылдар
аралығында әр кезде, түрлі адамдармен әр жерлерде түскен суреттер келермен
назарына ... ... ... ... ... ... 1936 жылы мамыр айында
Мәскеу ... ... ... ... мен өнерінің онкүндігі (декада). Бұл
арада Жәкең аса тебірене отырып, көптеген жаңа дарынды жырларды ... ... ... және ... ... Жамбылдың ақындық
өнеріне, оның өзіндік өрнегі бар тың ... аса ... баға ... ... осы жолы ... ... Ту орденімен наградталды.
Осы мезгілден бастап, Қызыл Жолбарысты Жамбыл даңқы ... ... ... Еліміздегі және шет елдердегі көрнекті әдебиет пен өнер
қайраткерлері Жамбылдың шығармашылығына бас иіп, зор ... ... ... ... жүзі қазақ халқын таныды. Осылайша, қарт жырау Жамбыл
Жабаев «Тау мен Дала ... ... жылы ... ... Шота ... «Жолбарыс терісін жамылған
батыр» атты ... 750 ... ... ... ... Осы ... тұрған бірқатар фотосуреттер сөрелердің бірінде өз орнын тауып ... ... ... ... еңбектері әлемнің көптеген
елдерінде, өзге тілдерде жарық көрді. ... ... ... екі ... ... ... еңбектерінің нұсқалары қойылған.
Сонымен, 1936 жылы «Еңбек Қызыл Ту» орденін алады, 1938 жылы «Ленин»
орденімен наградталады, 1939 жылы ... ... ... ... сөздің даңғылы қарт жырау Жамбылдың ертеде халық арасында мол
тараған ... ... ... қағаз бетіне түсіруші және оны
қауым ... кең ... ... ... ... ... Әуезов, Әбділда Тәжібаев, Сябит Мұқанов, ... ... ... болды.
Баршамызға белгілі хат танымайтын көне жырауға жазба ... ... зор ... ... ... атамыз қайта жасарып, ... ... ... ... ... қиядан қамтитын. Ақыл-ойын ортаға құйындата
төгуге даяр ... ... ... ... ... ... ... шегі жоқ ұшан-теңіз. Осы қызметті атқарған ақын-жазушы Ғали
Орманов, ... ... Таир ... ... Сатыбалдин, Қасым
Тоғызақов, Дихан Әбілов, Қалижан Бекқожин және ... ... ... ... ... ... ... де араласып кетті. Осы
әдеби-хатшылық жұмысын атқарған ақын-жазушылар ... сала ... ... ... ... Олар қарт жырауды замана ағымынан ... ... ... қосып, түрткі болып отырды.
Еліміздегі болып жатқан жаңалықтарды, әлемдегі өзгерістерді, байыппен
түсіндіруге көмектесті. Осымен бірге, Жамбылдың ... ... ... ... үшін ... ... ... Соболев және басқа ұлттың да
жазушылары жиі келетін.
Қазақ ... ... ... ... ... ... зор үлесі үшін
және аса маңызды көркем шығармалары үшін үздік дарынды ... ... ... 1941 жылы, наурыз айында КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты
деген жоғары дәрежелі атақ берілді.
1941 жылы 22 ... ... ... ... Одағына опасыздықпен
шабуыл жасап, мемлекет шекарасына басып кірді. Ұлы ... ... ... де, ... тұсы осы ... ... ... Соғыс
басталған кезде Жамбыл 96 жасқа шыққан еді.
Міне, осы қаһарлы ... ... ... белі ... ... ... арнап, ерлік күреске рухтандарған
ұранды жырлары, халықты қаһармандық еңбек ерлігіне баулитын, жастарды отан
сүйгіштікке ... ... ... халыққа үлкен сезім туғызып, қуат
қосты.
Соғыстың алғашқы күндерінен айбынды ... ... мен ... ... ... ... қарсы өзінің домбырасын қару, жырын оқ етіп
майдан шебіне шықты. Қарт ... ... ... аса қиын қоршаудақалған
жағдайын ести сала, қала қорғанысына ... үлес ... ... ... ... «Ленинградтық өреніме» деген шын жүрктен
жарып шыққан аталық-баталық өлеңін арнады.[27,4]
Жалынды жырлары үшін ... ... ... медалімен
наградталады.
1942 жылы тамыз ... ... ... еңбекқор, өте жақсы
көретін үлкен баласы Алғадай әскер қатарына шақырылады. Баласын шығарып
салып ... ... ... ... ... де осы ... ... орын алып тұр.
Ақын қайтыс болған соң, оның шығармаларын зерттеген Жамбылтанушылар:
М.Әуезов, Е. ... М. ... Н. ... ... ... музей сөрелерінен кездестіреміз. Қазіргі таңда
бірқатар ... ... ... ... ... ... мақалаладың
авторы, белгілі Жамбылтанушы С. Садырбаевты ерекше атап кетуге болады.
1946 жылы ақынның 100 ... ... ... ... ... аталып
өткен. Осыған орай, сол кезеңдегі шыққан жарнамасы (афишасы) осындағы ... ... алып ... жылы Жамбылдың шығармалары жан-жақты зерттеліп, оның шығармалар
жинағы толығымен қайта басылып ... ... ... ... осы
шығармалардың бірнеше жұрнағы қойылған. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... маңызды кезең оның үкімет
тарапынан «Өзінің тұрған үйі музей болсын» ... ... ... ... ... ... жанында кішігірім галерея бар. Мұнда бір ... жеке ... және оның ... ... ... ... орын ... қабырғада ақынның көзі тірісінде салынған картиналар тіз қатар ілулі.
Бір қабырғада 1996 жылы ... 150 ... ... орай, Қазақстанның
әр облыстарының әкімшіліктерінен музейге сыйға келген бірнеше картина
ілінген. Биік ... ... ... ... қойылған. Ол 1972 жылы
ақынның мерейтойына Румын мүсіншісі Бараскийдің арнайы жасап, музейге өз
тарапынан ... ... аса ... экспонатының бірі, ол, Хакасиялық суретші Аткиннің
жібек матаның үстіне жібек жіппен Жамбылдың ... ... ... ... ... әсер беруші экспонат деп айтсақ қателеспейміз. Музейге
аталмыш ... 1970 жылы ... ... ... ... картиналар қарап Жамбылды таудан биік қойып
салынғанын ... қиын ... ... ... ... жыр ... Жамбыл
Жабаев асқақтаған асқар таулардай әрқашан биікте тұрады.
2.3 Қор жұмысы.
Бүгінгі таңда музей ғылыми-ағарту орындары ... ... ... ... ... ... ... көмегімен
тәрбиелеу, қазіргі кезеңде деректендіру сияқты міндеттер жүктеліп отыр.
Өздерінің ... ... ... үшін әрбір музей өзін жақсы
жағдайда ғана ол ... ... ... ... ... тығыз байланыста
ұстауға және өзінің бай қорын, ... ... ... алады.
Музейлік құнды заттарды дұрыс Мемлекеттік есепке алу коллекцияларды
толық сақтауға қажетті жағдай жасайды және ... ... ... ... ... жеңілдетеді.
Музейдегі заттарды тіркеу, яғни ... алу ... ... ... ... жан-жақты ғылыми–зерттеу жұмысының
маңызды дерек көзі болып табылады. Бұл ... ... ... (музейдің
ғылыми қызметкері) материалды, рухани мәдениеттің ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасайды. Сондықтан
да, заттың ғылыми өңделу дәрежесі, дұрыстығы, нақтылығы және оның ... ... ... ... ... алу ... қаншалықты дұрыс
және толық жазылуына тікелей байланысты.
Музейлік құнды заттарды есепке алу және ... ... ... ... музей қорларын ғылыми өңдеу және есепке алу негізгі екі
кезеңнен тұрады: 1)Музейге ... ... ... өңдеу– оларды
актілеу, түсім ... ... ... ... ... ... ... музей заты туралы деректердің толық мағлұматтарын
инвентарлық кітапқа түсіру.[23,357]
Музей қорларын есепке алу және оларды ғылыми құжаттандыру .
1. Музей ... ... ... ... қор ... жүйесін
құрудың міндеттері.
Жалпы қоғам мен табиғаттың даму ... ... ... ... туралы түсінік пен музей заттарын зерттеу, жинау, ... ... ... ... ... құжаттандыру туралы
түсініктерді ажырата білудің ... зор. Оған ... ... ... ... қорларын ғылыми есепке алудың жалпы түсінігі ».
Музей қорлары–ұлтымыздың асыл ... ... ... Әр музейдің
қорын заңды түрде қорғау керек.
- Сол музейге қатысты заттарды бекіту.
- Музейдің қорындағы ... ... ... реттеу: оның музей затына
немесе ғылыми–қосалқы материалдарға жататындығын ... ... ... ... бір ... ... қорғаушыларға–ғылыми
қызметкерлерге бекіту.
- Осы музей қорына қосыла қоймаған, ал ... ... ... ... ... ... ... музей ішінде, сыртында қозғалыста болуын құжат бетіне түсіру.
- Музейге тиісті ... ... ... ... болып отырған
өзгерістерді бақылап, жазып отыру.
- Заттардың жатқан жері және ол туралы ... тез ... ... Музей заттарына және ондағы уақытша сақталып жатқан заттарға ... ... ... ... ... ... қор бөлімшелерінің,
қорғаушылардың жауапты болуы.
- Еліміздің нормалық құжаттарында ... ... ... ... ережелерін сақтау керек.
Музей қорларын заң жүзінде қорғау арнайы осы үшін ... ... ... ... ... ... заң ... күші бар . Біздің
елімізде қабылдау актісі, беру актісі ... ... ... ... ... инвентарлар негізгі ғылыми құжат болып табылады.
Заңдық күші бар ... ... ... ... ... Музей
қорыдағы заңды қорғауға жататын кейбір құжаттар заңды күші болмайды, оларға
мысалы : есепке алу, топографиялық құжаттар жатады.
Музей заттарын ... ... ... ... ... ... қорғау
мүмкін емес. Заттар туралы ғылыми деректер оларды анықтап, тауып алу үшін
заңды құжаттарға жазылады. ... ... бұл ... осы заттарды
музейдің қорғауға құқы бар екенін дәлелдеу үшін ... ... ... алу ... ... қорларын заңды түрде
қорғау мен музей заттарын зерттеу нәтижесінде ... ... мен ... құқы ... ... жүргізілетін қор жұмысының бір бағытын
айтаты. Осы жұмыс барысында қалыптасатын құжаттың–есепке алу ... ... алу ... ... бір ... ... жүргізіледі, онда әр зат
туралы деректер жеке-жеке ... және ... ... және ... түсу тәртібі сақталынады (жеке заттарды қабылдап алу актісі
түсім кітабы, ғылыми инвентарь, есепке алу ... ... ... ... тағы да ... шығу ... ... арнайы белгілі
бір адамға қатысты болуына байланысты топтастырылады ( заттарды комплексті
қабылдау актісі, коллекциялау және ... ... ... кітабына
топтастырылған жазбалар).
Заттарды нақты бір қор бөлімшесіне бекіту барысында қорларды
жүйелеудің ... ... ... алу ... ... ... ... заңды түрде
қорғауға қызмет ете отырып, ғылыми ... ... да ... кезінде басталатын қорды есепке алу жұмысы ешқандай
тоқталмайтын процесс: ... ... ... ... ... ... әр уақытта қозғалыста болады, сондықтан олардың жағдайын ылғи да
бақылап отыру керек.
Қорларды есепке алуды ұйымдастыру, ... бұл ... ... жабдықтау әр елдің, жергілікті жерлердің құрастырған инструкциясы
бойынша анықталады. [23,381]
Музей қорларын сақтау.
Музей қорларын сақтау оның ең ... ... бірі ... ... ... ... ... жүйесі мен тәртібін дұрыс ұйымдастыруды
қамтамасыз еткенде ғана мүмкін болады.
Музей ... ... ... заттар өзіндік ерекшеліктеріне
қарамастан, табиғи жағынан ескіреді де, оның ... ... ... ... ... ... ауа, ... мен
ылғалдылықтың балгілі бір деңгейінднгі жағдай дұл процесс өте жжәй ... оның ... ... бұрылатын болса, бұл процесс тез ... ... онығ ... ... ... ... мен ауа
ылғалдылығының өзгеруіне , жарық сәулесінің түсуіне, ауада ... ... және ... да әр ... микроорганизмдердің пайда болуы мен ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі түбінде заттың біртіндеп бүлінуіне алып
келеді.
Заттардың ескіру процесін мүлдем тоқтату мүмкін ... ... ... ... ... ол ұзақ ... ... мүмкін. Заттарды осындай
қолайсыз жағдайлардың әсерінен сақтау үшін, музейде ... бір ... ... Ол ... ... ... затты ауадағы
зиянкестерден қорғау үшін және биологиялық, механикалық зақымданудан сақтау
үшін жүргізілетін іс-шаралардың, апаттан алдын алу және ... да ... ... ... ... байланысты шаралардың жиынтығынан құралады.
Сақтау тәртібі музей қорларындағы әрбір заттың сақтау орындарында
жасалған материалдарының ... ... ... ... ... байланысты жеке ерекшеліктерін ескеретін жағдаймен қамтамасыз
етуге ... ... ... жүйесін белгілі бір музей қорының құрамына байланысты музей
материалдарын сақтау орындарына белгілі ретпен орналастырумен ... ... ... ... мынандай үш міндеттерге жауап беруі қажет:
барлық ... ... ... ... ету олардың барлығын
ғылыми жұмыс үшін пайдалануға мүмкіндік жасау, ұрлануды болдырмау.
Сонымен тәртіп (режим) және сақтау жүйесіне ... ... ... ... ... ... сақтау деп атаймыз. Оның негізгі
мақсаты қордың сақталу дәрежесін қамтамасыз ету және оның ... ... үшін ... ... ... ... музейде болған барлық кезеңдерінде: қордағы
сақталу орнында, ... және ... да ... ауыстырылған
уақыттарында да жүзеге асырылып тұрады.
Қорларды сақтау тәртібі
Температуралық-ылғалдылық тәртіп. Музей ... ... мен ауа ... деңгейінен және оның өзгеруінен болады.
Температураның өзгеруіне байланысты ... ... ... ... ... әр түрлі ... ... ... бұзылады. Температураның өзгеруі ауаның ылғалдылығының
өзгеруіне алып ... . ... ... үшін ... ... ... ... да өте
зиян болып табылады. Ауа құрғақ болған жағдайда органикалық ... ... ... ... ... ... ... және т.б.)
құрғап қалады да, өзінің беріктілігі мен төзімділігін ... ... ... тез ... ... ал, ... жоғары
болуынан заттар ісініп, талшық жіптердің байланысы , жабысу күші әлсіреп,
зат үлкен өзгеріске ұшырайды.[26,19] ... ... ... ... ... үшін өте қауіпті.
Ауадағы жоғарғы ылғалдылық көптеген материалдардың күрделі химиялық
өзгеріске ұшырауына себеп ... ... ... ... ... ... ... тат басуына алып келеді.
Кейбір материалдар температуралық жағдайларға өте сезімтал ... ... ... ... ... температурада ұстаса,
бұл материалдың құрылымы өзгеріп «қалайы обасы» ауруына ұшырайды. Затта ... ... ... ... кетуі мүмкін. Ал, пластилин мен ... ... ... ... ... жойылып, құрып кетеді.
Заттарға температура мен ылғалдылықтың әсер етуі ... ... ... ... үшін жоғары температура барысында
болатын төменгі ылғалдылық өте қауіпті. Ал, жоғарғы ылғалдылықтың ... ... ... Температураның өзгеруі ылғалдылықтың
өзгеруіне де алып келеді. Осы ... ... ... ... ... ... мен ауадағы ылғалдылықтың өзгеріске ұшырауы заттарға өте
қауіпті. ... ... ... өзгерісте біресе ісініп, біресе
құрғайды (сжимается), оның физикалық–механикалық құрылымын анағұрлым
күрделі ... ... ... ... Температура мен ауа
ылғалдылығының өзгеруі заттардың табиғи ескіруінің ең маңызды факторы болып
табылады. ... ... мен ... ... ... ... ... жағдайда аралық температуралық–ылғалдылық көрсеткіші бар
жерде ұстап, акклиматизациядан өткізу қажет.
Температуралық–ылғалдылық ... ... ... үшін ... ... ... ... анықтап қана қоймай, оның ... ... ... зор.
Музейге түскен жаңа заттар үшін температуралық–ылғалдылық тәртіпті
анықтау барысында оның музейге ... ... ... ... ... қажет. Музейге түскен археологиялық заттар үшін орта мүлдем ... ... ... ... ... ... Металдағы қатты
таттану процесін затты ылғалдылығы өте төмен жағдайда ... ... ... Ал, ылғалды топырақты ортадан алынған археологиялық
ағаштар, керісінше, жоғары ылғалдылықта сақтауды қажет ... ... ... сақталу температуралық–ылғалдылық
тәртібі олардың материалдарына, ... ... ... зерттеулеріне негізделіп белгіленеді.
Соңғы уақыттарда жарияланған еңбектерде бір-біріне толық сай келетін
деректер жоқ. ... ... ... ... ... ... жоқ. Осы ... мынандай көрсеткіштер арқылы көрінеді :
металдар үшін сақталу температурасы ... 50%-ға ... ... ... ... үшін ... –12о ... сәйкес 55-60%
ылғалдылықта; тастар (соның ішінде құнды, жартылай құнды тастар да кіреді)
үшін ... және 50-55 %; ағаш үшін +15о +18о және 50-60%; мата ... +18о С және 55-65 %; ... аң ... ... үшін ... ... сүйек, мүйіздер үшін +14о+15оС және 55-60%; қағаздар үшін +17о
+19оС және 50-55% өнер ... үшін +12о +18оС және ... ... қажет.[26,22]
Материалдарды кешенді түрде сақтаудың көрсеткіші мынадай: температура
+18о ±1оС, қалыпты ылғалдылық 55±5% болуы ... ... ... ... ... әр ... әсер ... Олар: жылдық маусымдық және тәуліктік температураның
және сыртқы ауа ылғалдылығының өзгеруі; ... ... салу ... материалдың сипаты; ғимараттың орналасқан жері; музейге келген
келерменнің саны.
Маусымдық өзгеріс жыл мезгілінің ауысуына және жылу ... ... ... ... бойы температура мен сыртқы ауа ... ... ... ... ... үшін музейдегі жылу жүйесін ерте
күзде ... ... ... ... ... ... ... ылғалдылықта
жылуды күшейту қажет.
Температуралық–ылғалдылық тәртібін бір қалыпта реттеу (ұстап тұру)
үшін ... ... зор. Ол ... ... ... ... және оны ауа райының өзгерістерін ескере отырып жүргізеді.
Сақтау орындары мен сырьқы ауаның ылғалдылығы мен ... тым ... ... ... ... ... өте қауіпті. Сондықтан,
сыртқы және ішкі температура көрсеткіштері жақын болғаны ... . ... ... ауа музей затына тура тимегені жөн . ... ... ... ... ... ... үшін қолданылатын
тағы бір әдіс ауаны құрғату ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда, өнеркәсіптерде дайындалған әр
түрлі ылғалдандырушылар қолданады, жылу көздерінің жанына ылғалды маталар
іліп, арнайы ыдыстарға су ... ... ішкі ... ... үшін фен ... желдеткіш құрылымы бар
құрғатқыштар қолданылады .
Температура–ылғалдылық тәртіпті тұрақтандыру мен ... ... ... ... ... ең ... түрі ... кондиционерлеу болып
табылады. Ауауны кодиционерлеу жүйесі ... ... ... мен ауа ... ... ... тұрады. Музейдің сақтау
орындарында арнайы құрал–кондиционерлердің ... ... ... ... немесе суық ауа жіберіліп тұрады.
Кондиционерлердің бар болғанымен де ... ... ... ... ... ... Температураны термометрмен, ал
ылғалдылықты гигрометр, гирограф және психометр сияқты аспаптармен тексеріп
отырады. Аспаптардың көрсеткішін ... ... ... 2 рет, ... 3 рет температура мен ауа ... ... ... ... ... ... ... практикасында ауа ылғалдылығын өлшейтін
Август психометрі кеңінен тараған. ... ... ... ... ... ... ... газдар жатады.Таз атмосфералық ауа
азоттан, оттегі, аргон, көміртегі газынан және гелий мен енон және т. ... ... ... ... оның ... әр ... ... су булары
да болады. Азот материалдардың ескіру процесіне қатыспайды, ал, оттегі
жоғары ылғалдылық ... ... ... келеді. Барлық органикалық
материалдар (мата, қағаз, ағаш, сүйек, желім, май) тотығу процесіне түседі.
Олардың ... ... мен ... әр ... ... ... физикалық құрылымына байланысты. Жоғары ылғалдылық кезінде оттегі қара
металдар үшін де қауіпті. ... ... ... ... дем алуы үшін
және музей заттарын дұрыс ... үшін аса ... ... ... музей ғимараты орналасқан жеріне де
(өнеркәсіб мекемелеріне алыс ... ... ... айналасының,
сақтау орындарының тазалығына да байланысты .
Өнеркәсібі мол қалалардың ... әр ... ... мол. ... газ, ... ... ... хлор, көмірдің өте майда бөлшектері,
органикалық және минералдық шаңдар мен қара күйелер.
Күкіртті газ (сернистый) мата, тері, металл, мрамордан жасалған ... үшін аса ... Ол ... ... әсеріне күкіртті, сонан
соң күкірт қышқылына айналып, барлық ... ... ... ... жану ... нәтижесі болып табылады .Бұл газдың ауадағы көлемі суық
, құрғақ ауа райында ұлғайып кетеді .
Күкіртті сутек кейбір өндірістік ... ... ... шіру ... ... ... болады. Ол адамның демімен
шыққан ауа да болады. Күкіртті сутек көптеген ... және ... ... (металл, бояу, маталарға) зиянды әсер етеді.
Аммиак–құрамында азот бар ... ... ... пайда
болатын қатты иісті газ. Ылғалмен тез ... ... ... ... күміске, бояуға өте қауіпті әсер етеді.
Хлор ауада оны ... ... ... ... ... ... Хлор кір ... қағаз және мата фабрикаларында
қолданылады. Хлор ауада ... ... тұз ... ... Хлор
көптеген материалдар үшін өте қауіпті. Ол матаға, қағазға, кескіндемелік
өнер шығармаларына, күміс, мрамор, ... ... ... әсер ... ... күйе ... заттарының сыртқы бетіне қонып, оларды
ластайды және механикалық зақымдануына алып келеді. Шаң ... ... ... мен ... ... ... ... тартады.
Заттарды зиянды факторлардан сақтау үшін сақтау орындарын
герметизациялау және ... ... ... ... сақтау жүйесі.
Музей қорларын сақтау ... әр ... ... ... ... оның ... ... сақтау орынының
тахникалық, құралдық жабдықталуына байланысты.
Қорларды сақтау үшін қажетті жағдайды бөлектеу жүйесі ... ... ... Ол белгілі бір сақтау орындарында бір тектес
материалдардан жасалған немесе ... ... ... өте жақын
материалдарды орналастыруға мүмкіндік ... ... ... бір орында әр түрлі материалдан
жасалған заттарды ұстайды.
Мұндай жағдайда сақтау тәртібінің ... ... ... ... ... ... комплекстік сақтау жүйесін қолдануға
тура келеді.
Қордың сақтау жүйесін ұйымдастыру барысында ... ... емес ... жасалғанын ескеріп қана қоймай, сонымен
қатар, көптеген музей ... ... ... ... ... жасалғанын, осыған байланысты оны ... ... ... ... ... әр музейдің өзіндік мүмкіншіліктеріне (қордағы
заттардың саны мен көлеміне, сақтау орындары мен ... ... ... ... климаттық жағдайына байланысты анықталады.
Сонымен, музей теориясы мен ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін,
көлемін, формасын, музейге түскенге дейінгі сақталу деңгейін және музей
заттарын дерек ретіндегі ... ... ... ... ... жүйе бойынша заттарды деректердің түріне, содан соң ... ... ... ... барлық түрдегі деректер болады. Мұнда сақтау
жүйесі ыңғайлы етіп ... ... кей ... ... ... ... заттың саны өте аз болуы мүмкін, ... оны жеке ... ... ... Мұндай жағдайда музей заттарын жасалған материалдары
ұқсас, сақталу ... ... ... ... ... ... әр түрлі
сақтау тобына біріктіруге болады.Тас, металды қару–жарақтармен қосып
сақтауға болады. Мұнда ... ... ... ету ең ... ... ... ... ішіне (шкаф, текшелерге және т. б.) жекеше және
топтастыру арқылы орналастырады. Кейбір заттар жеке ... ... ... ... Ал, музей жабдықтарына–шкаф,
текшелерге топографиялық тізім бекітіледі.
Археологиялық ескерткіштер жеке сақтау тобына бөлінеді.
Заттық ... ... ... ... терілер мен олардан
жасалған бұйымдар жеке сақтау тобын құрады да, одан әрі тағы ... ... ... ... қозғалмалы жәшіктерінің ішіне
көлденең күйінде сақталынады.
Музейде киімдерді тігілген материалдарына байланысты ... ... бар ... кигізіп , шкафтарда тігінен іліп қойы
сақтайды .[26,29]
Ал, бас киімдерді, болванкаға ... ... ... ... , ... салып, шкафта сақтайды.
Аяқ – киімдерді де жұмсақ ... ... ... ... бет ... ішіне келтіріп орайды да қаптағышқа салып,
көлденең жағдайда ұстайды.
Ағаштан жасалған сақтау тобына әр түрлі ... ... және ... ... ... ... Оған бір ... сәулеттік құрылыстардың
бөлшектері, су және жер бетіндегі ... ... ... шана,
кареталар), еңбек құралдары, жиһаздар кірсе, екінші жағынан үй ... ... ... ... бөлшектерін арнайы жасалынған жабдықтарға іліп
қойып сақтайды. Жиһаздар мен ірі көлемді мүсіндерді стеллаждарда ұстайды.
Үй, ... ... ... сияқты көлемді кішкентай ... ... ... Бұл ... барлығы бір–біріне тимей, алшақ
тұрғандары дұрыс.
Керамика мен шыныдан жасалған заттардың тобы ... және шыны ... Олар одан әрі ... ... құралдары, техникалық және
лабораториялық шыны болып бөлінуі мүмкін. Бұл топқа керамикадан ... де ... ... мен ... ... ... ... сақталады. Олар бір–бірінен алшақтау етіп, ... ... ... ... құнды металдар бөлініп алынып, құнды
тастармен бірге сақталынады. Арнайы сақтау ... ... ... ... ... ... ... олар жеке–жеке сақтау
топтарын құрайды.
Сонымен, қор сақтау орындарының жабдықтары ... бір ... ... ... ... ... максималды түрде қамтамасыз етуі
қажет. Сондықтан оларды музей ... ... ... ... ... Олар ... ... үшін ыңғайлы, механикалық бүлінуден
сақтайтын, шаң–тозаңнан қорғайтын болуы қажет және ... пен мөр қою ... пен ... ... болу керек. Жарыққа сезімталдығы жоғары заттарды
сақтайтын шкафтар жарыққа төзімді етіп жасалады. Ал, жарықты қажет ететін
заттарды ... үшін ... ... бар ... қолданылады.
Екіншіден, жабдықтар сақтау орындарының алаңын тиімді қолдануға және
үнемді болуға мүмкіндік ... Бұл ... ... унифицирленген
секциялық жиһаздар жауап бере алады.
Үшіншіден, жабдықтар сақтаулы ... ... ... үшін де ... ... Оларды алу, қарап тексеру, өлшеу оңай жасалудың маңызы зор. Осы
талаптарды ... ... үшін ... арналған жабдықтардың конструкциясы
ғана емес, сонымен қатар, жұмыс орындарының жабдықтарының да атқаратын ролі
зор.
Қорыта айтқанда жалпы музейде ... ... бар. Оның ... ... ... Ал ... ... музей қоры мен музейдің
мұрағатында сақтаулы. Музей қорындағы заттар ... ... ... онға жуық ... олардың қорда болу ... ... бір ... ... ... ... ... қорда
сақталу дәрежесі орташа.
Сонымен қатар, ... ... әр ... ... орай, Ұлы Отан соғысы кезінде және т.б. түрлі жағдайларда
келіп түскен ... аса ... ... ... ... ... шарт ... Олардың ішінен маңыздылары іріктелініп, музей экспозициясын
толықтырып тұр. Осыған қоса, ... ... ... ... ... фото суреттер сақтаулы.
Мұрағат қорында Жамбыл Жабаевтың 1-2 шапаны, костюм ... ... ... ... жоғарыда аталған музей заттары, музейдің маңызды,
әрі ... ... ... ... ... ескерткіш музей – бұл болашақ ұрпақ ... ... ... ... тәрбиелейтін, жас буынның
дүниетанымын кеңейтіп, оларды ғылыми зерттеу жұмысына жетелейтін орталық.
Сондықтанда ... ... ... ... музейі ұрпақ
тәрбиесінде атқаратын орны зор болмақ.
Жұмысымызды жазу барысында осы тақырыпқа ... ... ... бар ... ... ... тырыстық.
Мәселен, бірінші бөлімде ... ата ... ... ... ... ... ғұмырлық сәттеріне музей ... ... ... ... ... ескерткіш музейінің экспозициясы ақынның бір
ғасырлық өмірі мен ... ... ... ... ... ... жыр алыбы Жамбылдың өмірі қазақ даласымен, халықтың тағдырымен біте
қайнасып жатқандығын байқадық.
Жұмыстың екінші бөлімінде әдеби-мемориалдық ескерткіш музейінің ... оның ... ... ... ... ... ...
қосалқы материалдарға жататындығын анықтау және олардың заңды жағынан
қорғалуын құжаттандыру әдістерінің қалай ... ... ... ... күрделі бір проблема ескерткіш заттардың
ескіруі, өзінен - өзі тозығы жетуі. Әсіресе осы ... ... ... ... ... ... ... ұшаң теңіз екендігі, бүгінде
Жамбыл Жабаевтың музей қорында 3 ... ... ие ... ... оның 1
мыңға жуығы музей экспозициясында қызмет жасауда, Көпшілігі сақтаулы,
өйткені кезіндегі ... ... ... ... ... т.б. ... жойылып кету үстінде тұр. ... ... ... ... ... ... сауал туындайды.
Ол үшін ең алдымен музейдің сақтау және қалпына келтіру бөлімінің
техникалық мүмкіндігін талапқа сай, ... ... ... ... ... ... Екіншіден, музейге өкімет тарапынан үлкен
қамқорлық ... ... жас ... ... ... ... ... ұғындыру қажет-ақ.
Зерттеу жұмысын жазудағы мақсатымыз-зерттеу нысанасы ... ... ... ретіндегі орнын айқындау, музей
ұйымдастыруда кездесетін қиындықтарды, оларды шешу ... ... ... қор ... ... жұмысының мазмұнын
ашу сияқты алға қойған мақсаттарға белгілі бір деңгейде қол жеткіздік деп
ойлаймыз.
Ел ішінде мынадай аңыз бар: ... ... ... ақын ... көріп: «Қай жаққа шығып кеткенсің қызталақ. Мына пысақайлар сені
тым биікке шығарып алып, қайтадан төмен ... ... ... ... ... жыр ... шыққан осынау құдырет иесінің
мәңгі жасар ғұмырының ... ... сыры да ... ... бен ... ... бүкіл бір дәуірі ата
аңызға айналған қазақ ... ... ... ... тығыз
байланысты.
Қорыта келгенде Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалдық ... әлі де ... ... ... озық ... талап етеді. Бір ғасыр өмір сүрген жыр алабы Жамбыл ... ... ... әлі сан ... ... ... етуге
міндетті.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Кекілбаев Ә. Жыр патшалығының алыбы. // Жамбыл әлемі ... ... ... ... ... ... шығармалары. Алматы, “Білім”.1996.
3. М.Андерсен-Нексе. Халықтың ұлы ақыны Жамбылға. // Казахстанская
правда, 1938. 26 ... ... ... ... ... ... Алматы, 1981.
5. Джамбул. Песни и поэмы. Москва, 1938; Қазақтың орденді халық
ақыны ... ... ... 1938.
6. Жамбылдың әдеби-ескерткіш музейі Алматы, «Өнер» 1990.
7. Жамбыл бейнелеу өнерінде. Алматы, 1989.
8. Жамбыл ... ... ... ... ... Жамбыл Жабаев. Таңдамалы шығармалар жинағы. Алматы, 1981.
10. ... ... ... ... ... ... ... 1974.
11. Жамбыл Жабаевтың әдеби-мемориалдық музейі. Алматы.”Өнер”, 1980.
12. Жамбылдың республикалық әдеби – ... ... ... 1971.
13. Жамбылдың музей - үйі. Алматы. 1968.
14. Атшабаров.Б. Жамбыл мен Ленинградтықтардың достығы. // ... ... ... Б. «Ленинградтық өренім» // Жетісу. 1988, 4 шілде.
16. Хайдаров.С. «Ақынның музей - үйі» // ... ... 1972, ... Сұлтанов.Қ. «Ақынның музей үйі» // Орталық Қазақстан. 1971, 26
ақпан.
18. ... ... ... ... Под ред. К.Г.
Левыкина, В.Хербста. М., 1988.
19. Музейная экспозиция: теория и практика. ... ... ... и концепции М., 1997.
20. Пищулин Ю.П. ... ... ... ... в ... и ... ... // Научные
проектирования экспозиции по истории советского общества. С.62
(тр. ... СССР вып. ... ... М.Е. ... и ... М., ... Кликс Р. Художественное проектирование экспозиции. М., 1978.
23. Юренева Т.Ю. Музееведение. М., 2003.
24. Каспаринская А.С. ... ... ... М., ... ... Ю.Ф., Хевралина М.В. Мемориальные музеи посвященные
деятелям науки и ... ... М., ... Раимханова.К., Катран Д. Музей ісінің теориясы мен практикасы.
Алматы, 2002.
27. Атшабаров.Б. «Әлемге аян ... бар» // ... 4 ... ... ... Под ред. ... М., 2005
29. Шаметов Н. Ақын музейі. // Коммунизм нұры, 1971. 30 ... ... Н. ... ... мен ... // ... мен ... №6.
31. Садырбаев С. Жамбыл мұраларын қастерлей білейік. // Лениншіл ... 20 ... ... Н. Жүз ... ... ... 1989.
33. Дүйсенов М. Жамбыл Жабаев творчествосы. Алматы, ... ... Ел ... біл ... / Шығармалар жинағы. Алматы, 1996.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік құжаттар және олардың атқаратын қызметі8 бет
Мемлекеттік мекемелердің қазынашылық комитетімен есеп айырысу тәртібі30 бет
Отырар өңірінде жүрген археологиялық экспедициялар74 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық банкі және оның операциялары27 бет
CDMA-450 технологиясының негізінде Жамбыл облысы Қаратау қаласында сымсыз желіні ұйымдастыру51 бет
«Жамбыл» ЖШС жері егістік алқаптарының пішіні және көлемін қайта орналастыруын анықтау60 бет
Жабаев Жамбыл (1846-1945)5 бет
Жабаев Жамбыл/ Мұхамбет-Салық Бабажанов/Уәлиханов Шоқан Шыңғысұлы22 бет
Жамбыл Жабаев4 бет
Жамбыл Жабаев өмірбаяны17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь