Бейімбет Майлин. (жазушы)

Бейімбет- қазақ әдебиетінің тарихында орны ерекше жазушы. Ең алдымен Биағаңдай еңбекшіл, қарапайым жазушыны табу қиын. Аз өмірінде артына мол мұра қалдырған оның толық жазып үлгермеген қолжазбаларының өзі 5-6 романдық материал екен.
Біздің қолымызда орталық мұрағаттан алынған Б. Майлиннің істеген қызметі көрсетіліп, 1935 жылы 3 шілдеде толтырылған «Трудовой список» деген құжат бар. Оның мамандығы деген графасында «журналист» деп көрсетілген, «член ВКП(б)» деген сөздің асты сызылған. Еңбек стажы 1919 жылдан ғана бастап жазылыпты. Қызметін көрсететін бетін оқып қарағанда, нені байқаймыз? Толтыру тәртібімен келтірейік:
1. 1919, сент. Инструктор Куст. Губоно
2. 1922, июль. Секретарь газ. «Энбекши казах»
3. 1923, июль. Зам. Редактора газеты «Аул»
4. 1925, март. Зам. Редактора газеты «Энбекши казах»
5. 1927, янв. Зам. Редактора газеты «Аул. тили»
6. 1929, февр. Редактор журн. Казиздата
7. 1930, апр. Переведен на должность редактора- методиста Казиз.
8. 1930, июль. Переведен на должность зав. Издат. Отделом.
Б. Майлиннің өмір жолын және қаламгерлігін зерттеп жүрген құжаттың үстірт толтырылғанын байқау қиын емес.
Ең алдымен Бейімбет «Ғалиядан» кеткеннен 1919 жылдың қыркүйегіне дейін қайда жүрген деген сұрақтың тууы заңды. Бос өарап жүрген бе деген пікір де болуы ықтимал. Ештеңе істемей, қол қусырып жүру- Бейімбетке жат мінез.
1. Бейімбет Майлиннің шығармалар жинағы
2. Бейісқұлов Тоқтар «Бейімбетті кім атқан?» (Алматы 2000ж. 20-66 бет).
3. www.google.kz
        
        Бейімбет Майлин
Бейімбет- қазақ әдебиетінің тарихында орны ерекше жазушы. Ең алдымен
Биағаңдай еңбекшіл, ... ... табу ... Аз өмірінде артына мол
мұра қалдырған оның толық жазып үлгермеген қолжазбаларының өзі 5-6 романдық
материал екен.
Біздің қолымызда орталық мұрағаттан алынған Б. ... ... ... 1935 жылы 3 ... ... ... список» деген
құжат бар. Оның мамандығы деген графасында «журналист» деп көрсетілген,
«член ВКП(б)» деген сөздің асты ... ... ... 1919 ... ... ... ... көрсететін бетін оқып қарағанда, нені байқаймыз?
Толтыру тәртібімен келтірейік:
1. 1919, сент. Инструктор Куст. Губоно
2. 1922, июль. ... газ. ... ... 1923, ... Зам. ... газеты «Аул»
4. 1925, март. Зам. Редактора газеты «Энбекши казах»
5. 1927, янв. Зам. Редактора газеты «Аул. тили»
6. 1929, февр. Редактор журн. ... 1930, апр. ... на ... ... методиста Казиз.
8. 1930, июль. Переведен на должность зав. Издат. Отделом.
Б. ... өмір ... және ... ... ... құжаттың
үстірт толтырылғанын байқау қиын емес.
Ең алдымен Бейімбет «Ғалиядан» кеткеннен 1919 ... ... ... жүрген деген сұрақтың тууы заңды. Бос өарап жүрген бе деген пікір де
болуы ықтимал. Ештеңе істемей, қол қусырып жүру- Бейімбетке жат ... ... ... қарағанда, Б.Майлин осы екі арада бірнеше
жерде мұғалім ... ... ... ... ... ... жазылғандай, Бейімбет мұғалімдікті әуелі Тройцкіге
жақын Сарой болысының 4-ауылында жаңадан ашылған мектепте жасайды. Қарағыз
елінде Сағымбаев Несілбек деген кісінің үйінде ашылған ... ... Ал 1918 ... ... ол өз ... Аөжігіт ауылында мұғалімдік
етеді, осы жерде мектеп ашып, негізін қалайды. «Ғалия» медресесінде алған
білім сол кезде ... ... ... 1919 жылы ауылында мұғалім болып істеп жүрген. Өазаө тілінен
сабақ берген. Біраздан бері бір ой мазалап, әуреге түсуде. ... ... ... ән ... ... ... ... жазып, жұрт
алдында өойып беруді көксейді. Сарой болысының 4-ауылында жаңа ... орай той ... онда ... ... шәкірттерінің берген
концерті, жерлесі Серке Өожамқұловтың өзінің «Мұсылмандық белгісі» өлеңін
мәнерлеп оқығаны көкейден кетпейді. Пьеса жазбақ ойын ... ... Ауыл ... ... деген пікірін білдіреді. Өз ойынша,
пьесада бір келіншектің ролі болуы керек. «Оны кім ойнайды?» Оқып жүрген
қыздардың біріне ойнатсақ, бәлеге қаламыз. ... ... ... ... дап ... жібермей қояды»,- деп, тұйыққа беріле
береді. Оның есіне өлеңдерін жаттатып айтқызып жүрген Елубай түседі, оның
қыз киімін киіп бір үйге ... ... ... ... ... таңданып, таңдай қаққанын естіген. Қыз ролін осы Елубай атқарады
деп, оны қолқалайды. Әйет- Тобыл бойында өткен жанында көрсетілген сол
шағын ... ... ... ... табысты өткені соншама, оның
әйел кейіпіне түсіп орындағанын бірде бір жан сезбеген, күмән келтірмеген.
Артынан «Әйел болып ... ... ... ... деп ... «Әлгі бала емізген әйел ғой, о тоба, тоба!» деп жағаларын
ұстаған.
Бұл пьесаны қойғанда, оның әсері қалай болатынын ... өзі ... ... шығар. Бүгінгі биіктен қарасақ, бірнеше маңызын аңғара
аламыз. Біріншіден, Б.Майлин ауылға, мектепке өнер, мәдениет жағынан жаңа
бір леп ... ... ... ... ... ... екіншіден, өлең,
мақала, хабарлар жазып жүрген өзінің драматургиядағы алғашқы қадамын
жасады, бұл жанрда да қаламгерлік мүмкіншілігін байқады, үшіншіден, Ерубай
Өмірзақовтай ... тот ... ... ... ... ... өнер жолына
түсуі үшін қанатын қақтырды, демеп жіберді десе де ... сол ... ... ... ... белді, белгілі, атақ-даңқы кең тарған өнер
қайраткері болып шықты.
Ұстаздық жол Бейімбетке абырой ... ... ... ... ... Қостанай өңірін аралаған бір жылы төмендегідей
деректерді жазып алған екен: «Бейімбет 1920 жылдың басында біраз уақыт сол
кездегі губерниялық оқу ... ... ... ... инспекторы қызметін
атқарған. 1920 жылдың жазында Дамбар болысының сайлауы жүргізіледі.
Болыстыққа жастардан Сапар Баймұхамедов сайланады да, ... ... ... ... 1921 жылы ... ... ... жұрт
Бейімбетті болыстың орынбасарына сайлайды («Бейімбет туралы соңғы
деректер». «Қазақ әдебиеті», 1961, 22 ... жылы ... ... аз ... инструкторларының алғашқы
конференциясы өткен. Оның жұмысына қатысқан Б.Майлин президиум құрамына
сайланып, хатшылық еткен. Ол конференция ... ... ... ... хаттамасын дайындаған әрі аударған.
Сол жылы маусым айында Денисоф аудандық конференциясыа Дамбар
болысынан делегат болып барды. Шешуші ... ие 57 ... ... ... Ал оған берілген мандатта былай деп жазылған:
«Предьявитель сего есть действительно делегат, ... на ... ... на 25 июня 1922 года, Майлин Бимухамед, что подписями
и приложением печати удостоверяется». Сонымен, ... оқу ... ... жандандырып, жақсы жолға қоюға белсене қатысқан қызметкер. Бұл
кезде ол әрі ... әрі ... ... аты ... жүрген. Сөйтіп 1922
жылдың жазына дейін жеткен Б.Майлин «Еңбекші қазақ» ... ... ... ... ... елеулі өзгерістер болды. Олардың бірі- 1917
жылғы ақпан төңкерісі. Оған үміт арта ... ... ... ... ... ... деп түсінеді де, «Қырда» өлеңінде «Сергіді жас жүрегім
дерті басқан», «Құл басым азат ... ... ... ... «Қазаққа» деген
өлеңінде:
Іздеген күн өзі келді алдыңа,
Зарлағаның бекер босқа қалды ма?
Туды теңдік: баймен қатар жарлыңа,-
деп, қуанышын жасырмай ... ... бұл ... ... соққы болып
тиді. Артынша, сол жылдың қазан айында шыққан «Сьез» деген өлеңінде халық
тұрмысында жақсы өзгерістер болмағанына қынжылып, ашына сынағаны
ескерілмеді.
Халқының, әсіресе кедей- ... ... ... ... ... ... азаматтарға да сенім білдірді. Әсіресе, «Ғалия»
медресесінде А.Байтұрсыновпен кездесуі, одан кейін «Қазақ» газетінде
өлеңдерінің басылып ... сөз жоқ, ... ... жақсы пікір орнықтырды.
Тұңғыш басылым бетін көріп, жарыққа шыққан «Ыштат» деген ... ... ... ... ... Өлең 19174 жылдың 16 желтоқсандағы санында
берілген. Бұдан кейінгі кезде осы басылымда Бейімбеттің «Жазғы ... ... ... ... ... ... «Айқап ойыңызда бар ма?»,
«Дамбар елінің шаруасы», «Қазақ ... ... ... ... басылған.
1913 жылдың 2 ақпанынан 1918 жылдың қыркүйегіне дейін өмір сүрген «Қазақ»
газетіне Бейімбеттің реніші болған жоқ. Жас кезінде ... Абай ... ... ... мысалын»қолына түсіріп оқыса, оның ұлтжанды
болмауына, халқына қайтсем де көмек беремін деп ой кешпеуіне әсер ... ... ... ... ... 1918 жылы ... қазақ
жастарынан алашорда сапына кісі алу жөнінде тізім жасағанда, Б:Майлиннің
жазылуы тегін емес. Бұл- ... ... ... шындық. Алашордаға
қолдау көрсеткені өлеңдерінде, басқа туындыларында көрініс тапты. «Қазақ»
газетінде жарық көрген «Алашордаға», «Сарыарқа» газетінде жарияланған
«Алдаспаспыз», «Комиссардың жолдасы» тағы ... ... ... ... ... 1918 жылы Семейде қазақ жігіттерінен құрылған
милицияны басқарған мұғалімдер семинариясының оқушысы Қазы
Нұрмұхамбетұлының қызылдармен қақтығыста оққа ... ... ... ... мақаласында «Ұлтшылдығын көрсетті, ұлтының жолында жанын құрбан
қылды»,- деп мақтана көрсетті. «Жас азамат» газетінде жарияланған «Еліме»
деген өлеңінде:
Елім-ау, бір сен үшін ... ... жем ... деп енді ... алаш туын ... ... ... атқан оққа,-
деп, алаш жағында екенін ашық жырлайды.
Алаш қозғалысында іш тартқан ... ... ... ... ... «Бірлік туы», «Жас азамат» газеттерінің беттерінде шашырап
жатыр. Алашордаға ... ... ... ... ... ешбір
жинақтарға кірмеді. Кейінірек Б.Майлин өзі де осы дүниелеріне селсоқ
қарады. Бірақ олары Бейімбеттің алды- артын қоңыраулатып, сын семсерін
сілтеуге таптырмас сылтауға айналды.
Алашорда ... ... ... ... ма, ... ма, оларды кеңес өкіметі тығырыққа тіреген кезде дағдарған Б.Майлин
салқын тартты. «Әкесінен хат», «Садақбай» өлеңдерінде алашордада нең ... ... не ... ... ... қайт деп ... кейбір
басқа шығармаларында алашорда жіберген кемшіліктерді сынайды. Сол
салқындықтан Бейімбет арыла алмады. Оны жасырудың қажеті жоқ. Алашордаға іш
тартқан сол кезін өзінің адасөандығына ... ... ... өз тәртібін орнатып жатқан кезде, Қостанай, Торғай жаққа
келген Әліби ... жылы ... ... ол оның отрядының
көркемөнерпаздары үшін бірнеше пьеса жазып бергені белгілі. Орнап ... ... ... ... үміт күтіп:
Жылай-жылай қолың жетті теңдікке,
Кім салады енді сені кездікке?
Бүгінгі күн шын ... ... әнді ... ... ... ... ... өлеңінде жырлаған Б.Майлин сол кедейдің жақсы- жаман
өмірін шығармашылығына арқау етті. Кедейдің зарын зарлаған, арын арлаған,
қуанса ... ... ... ... ... ... тамшылатқан қаламгер
«Құтты болсын мейрамың», «Гүлденсе ауыл- ... ... ... ... деп ... үмітпен серпіле жазды.
Осының бәрін мысал етіп отырғандағы айтпағымыз- Б.Майлин отызыншы
жылдары отырса, опақ, тұрса, сопақ болып, «қателігі», «адасқаны», ... ... ... ... болып тигендігі.
Бұған дейін Бейімбет Майлин жырақтағы ауылдарда, Қостанай қаласында
қызмет істей жүріп, ой-өрісті кеңітетін жаңалықтардың қайнаған ортасында
бола алмады. Алайда оның жазғандары сол ... ... ... ... ... түсе берді. Сәкен Сейфуллин де, тікелей араласпаса да,
газеттерде жарияланған өлеңдерінен оны ... ... ... ... 1922 ... айында Оқу комиссарының орынбасары қызметіне тағайындалды. Ал 28
шілдеде орталық атқару комитетінде облыстық партия комитетінің басшысы
қызметкерлері қатысқан үлкен мәжіліс болып, қазақ ... ... ... жыл- ... ... елеулі кез. Мұның алдында «Еңбекші
қазақ» және «Ауыл» газеттерінде алаңсыз жұмыс істеп, бұрқырата жазып жүрген
оның ... ... ... ... үш ұйығтаса, ойына келген жоқ. 1924 жылы
республика басшыларының арсындағы ынтымақ- бірлік бұзыла бастады да, оның
арты кадрларды алмастыруға әкеп ... ... ... ... ... ... ... жылдарда
«социалдық құрлысты кеңінен ұғуға» айналыпты. Бұл мақала Б.Майлиннің жиырма
жылдық қаламгерлік жолын саралап талдаудың, әділ баға берудің, жазушыға
қанат бітіріп, шабытын ... ... ... ... ... ... ... Б.Майлинді саңаржақ, солақай сынның астына алу өршіп қоя
берді. Екі жарым айдан кейін «Социалды ... ... 24 ... ... ... «Бейімбет туралы» деген мақаласы жарияланды.
Онда автор «сынды» одан әрі көңірсітіп, ... ... ... ... соғып алды.
Р.Уәлиахметұлы Бейімбеттің «қазақ жазушыларының ішіндегі ең көп
жазған», «қазақ әдебиетіне ең көп еңбек ... ... ... ... ... ... орын алатұғынына ешкімнің» таласпайтынын мойындап,
көпшік қойып алады басына. Содан кейін «Бейімбет қанша жазса да, сонша
жазғанына осы күнге дейін бір дені ... сын ... ... жоқ. Барлық
болғаны- Садуақастың Ысмағұлы 1925 жылы шыққан Бейімбеттің өлеңдер жинағына
сөз басын жазды. Одан кейін Тоғжанұлы Ғаббас өзінің «Әдебиет және сын
мәселесі» ... ... ... ... Бұл екі ... екеуі де
бірінен бірі асқан оңбаған сын. Бұл сындардың ішінде дұрыс бағыт беріп,
тура жол көрсететін, Маркс- Ленин теориясымен ... ... ... ... күш ... ... ілгері жетелейтін сын жоқ.
Бұл екі сынның екеуі де ақынның ілгері басқан аяғын көтеріп, кедергілі,
кесірлі сүрлеуге ... ... ... мұны ... сын деп ... деп, ... ауыл ... жатқызған С.Садуақасовты да,
пролетариат жазушысы деп танымаған Ғ.Тоғжановты да түкке алғысыз етеді.
Р.Уәлиахметұлы одан соң «Бірінші жаза бастаған кезінде ... ... ... ... елім, жұртым деп, Бейімбеттің ақындығы туды»,- деп
тарпа бас салады. Бұл- жаңалық емес, одан ... ... ... ... ... ... жазушы жүрегін шайлықтырды. Одан әрі Бейімбетті
жіліктеп, қабырғаларын сөгіп отырып сынайды. «Мұқтаждық» ... ... ... ... ... ... ... ұлтқа қызмет етпей отыруға
құдайдан қорқады деп жазды»,- деп ... Мұны да ... ... ... ... ... көсеп отын қайта тұтатады.
Екінші сыншы: «Бейімбеттің алашорданың ісіне қатынаспай сырт қалғанын
көре алмаймыз. ... өзі ... ... ... ... бір ... ... саяси күш берсе, екінші жағынан, қолына мылтық ұстап,
майданға шыққынын көреміз»,- деп жазды. Бейімбет Майлиннің алашордаға
жазылғанын көптеген қаламдастары, ... ... ... адамдар
мәлімдесе де, мылтық ұстап ұрысқа қатысқанын ешкім айтпайды. Бұл жалған
жала болуы керек. Бейімбеттің майданға шығуы қиынсыз, оның ... ... ... жібермеуі тиіс.
-Би ағаң халық жауы болса, мені де сол кісінің нақ жаладан опық жеген
тобында деп ... ... ... екен ... Ғ.Мүсірепов. –
Бүкіл өмірін туған халқы үшін сарп етіп, қаршадайынан соның мұң-
мұқтажын жоқтап, даналық сөзін сұрыптап, хатқа ... ... ... ... ... ... ... бөленген
азаматты «халық жауы» деп қарауға қалайша ауыздарың барады, ар- инабат,
намыс деген қайда? Бүгін Бейімбет Майлинді қаралап, оның адал ... ... ... ... қызғаныштан қаралап отырғандардың ертең-ақ
халық алдында, иә, тарих өткелінде қара бет болмасына кім кепіл?
Қысқасы, мен Биағаңның жау екеніне сенбеймін! Мына жиын да- ... ... ... ... да ... ... халық жауларының зиянды
әрекеті... сондықтан да бұл жиында енді бір минутта қалмаймын!...»
-дедім де, бірден есікке бет алдым... Ашу үстінде нақ ... әлде ... ... ащы ... айттым ба- анық- қанығын білмеймін әйтеуір,
жасқанбағаным хақ. (М.Мәрсеков. «Ғабит Мүсірепов туралы ... ... 1992, (11, ... ... ... ... жүріп, Мәскеу ктіп, жан тасалапты.
Иә, құйрығын бұлғаңдатқан қу түлкідей айласын асырған заман, тақтан
тайғысы келмеген саясаткерлер кімге опа ... еді. ... ... тіл
қатсаң да, жағынып сойылын соқсаң да, ұшпаққа шығармаған, қайта
шыңырауға итере берген. Әкімшіліктің ... ... ... ... ... сынның найзағайы жарқ- жұрқ ойнап, қара бұлт
төнді. Енді ... дүр ... шарт етіп ... ғана ... ... ... ... дайын тұрды. Керегі- «Ат!»- деген
бұйрық қана. Атушы қашан да әзір.
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
журналистика факультеті
Орындаған: Әбдісамат Айзат
Тексерген: Майкөтова Ғалия
Алматы 2008
Пайдаланған ... ... ... ... ... ... ... «Бейімбетті кім атқан?» (Алматы 2000ж. 20-66 бет).
3. www.google.kz

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет
Бейімбет Майлин17 бет
Жұмабаев Мағжан Бекенұлы11 бет
Көкшетау поэмасы13 бет
Майлин Бейімбет (Бимағамбет)9 бет
Атаулы сөйлем, түрлері7 бет
Бейімбет Майлиннің өмір жолы5 бет
Бейімбет Майлиннің өмірі мен шығармашылығы14 бет
Бес арыс2 бет
Сәкен Сейфуллин (1894—1938)41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь