Бухгалтерлік баланс туралы түсінік және оның құрылымы, түрлері, өзгерісі

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНС ТУРАЛЫ ТҮСІНІК ЖӘНЕ ОНЫҢ
ҚҰРЫЛЫМЫ, ТҮРЛЕРІ, ӨЗГЕРІСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Бухгалтерлік баланс туралы түсінік және оның түрлері ... ... .9
1.2. Шаруашылық операцияларына сәйкес баланс баптарының
өзгеріске ұшырауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15

2 ШАРУАШЫЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ
ОЛАРДЫҢ БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНСҚА ӘСЕРІ ... ... ... ... ... ... 17
2.1 ХҚЕС . бойынша баланс құрылымы оның баптарының
мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.2 ҚБЕС . нан 2 ҰҚЕС өту кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Кіріспе
Халықаралық қаржылық есеп стандартына көшуіне байланысты Қазақстандық кәсіпорындарға ең бастысы есеп саясатын қайта құрастыруы және халықаралық стандарттардың талаптарына сай келтірілуі қажет болып табылады.
2006 жылдың 1-қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының кәсіпорындары қаржылық қорытындыларын ХҚЕС-тың талаптарына сай келтіре тапсырулары керек. "Бугалтерлік есеп және қаржылық есеп туралы "заңының талаптары осындай. Көпшілік кәсіпорындарға осыған ұқсас талаптар 2005 жылы 90-нан астам мемлекеттерде қолданылған. Бір жағынан бұл кәсіпорынның есеп жүйесі мен саясатын өзгертумен байланысты үлкен мәселе, екінші жағынан бұл инвесторлармен, кредиторлармен жаңа дәрежеде қарым қатынас құрудың мүмкіндігі болып табылады.
Ең алғаш ХІХ-ғасырдың басында Италияның ғалымы Эмануэль Пизани баланстың теориялық негізін салған. Ол сатио-баланс, графия-жазып, талдау деген мағынаны береді. Баланс сөзі латын тілінен аударғанда тепе-теңдікті,қандай да бір қызметтің тараптары арасында қатынастың сандық көрсеткішін білдіреді. Баланс кәсіпорында бар қорлар, олардың жағдайы туралы, құрамы мен орналасуындағы өзгерістер, олардың пайда болу көздері туралы мәліметтер алады. Бұл мәліметтер белгілі бір күнге жалпы ақшалай көрсеткіштермен берілген.
ХҚЕС-бойынша бугалтерлік баланстың актив бөлімінде қысқа мерзімді активтер және ұзақ мерзімді активтер көрінсе, пассив бөлімінде ұзақ мерзімді міндеттемелер, қысқа мерзімді міндеттемелер, меншікті капитал көрініс табады.
Осы курстық жұмысым,екі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Бірінші бөлімінде ХҚЕС-бойынша бугалтерлік баланс турулы түсінік және олардың құрылымы мен өзгерісіне тоқталып өттім.
Ал екінші бөлімінде ХҚЕС-бойынша бугалтерлік баланстың шаруашылық операцияларының түрлері мен олардың бугалтерлік балансқа тигізетін әсері туралы түсінік бердім.
Бұл курстық жұмысымның негізгі мақсаты – экономика мен базарлы сауданың өрістеуіне байланысты Қазақстандық бугалтерлік есеп жүйесі халықаралық стандарт талаптарына көшірілуіне байланысты ең бастысы есеп саясатын қайта құрастыруы халықаралық стандарттың талаптарына сай келтірілуі болып табылады. Бұл кәсіпорынның есеп жүйесімен саясатын өзгертумен байланысты үлкен мәселе болып табылса, екіншіден инвесторлармен, кредиторлармен жаңа дәрежеде қары-қатынас құру мүмкіндігі болып табылады.
Бұл курстық жұмысымның міндеті – нарықтық қатынастар мен әрекеттесуші жақтардың сұранысын қанағаттандыру мақсатында дайындалып ұсынылған есеп ақппараттарын сапалы және сенімді, анық және түсінікті, сондай – ақ талдау мен шешім қабылдауға ыңғайлы дайындалған жағдайда қаржылық қорытынды есеп жүйесі тұнық болады.
Бұл курстық жұмыстың өзектілігі – бухгалтерлік балансатың ХҚЕС-ның талаптарына сай болуын қамтамасыз ету.
Қолданылған әдебиеттер:
1. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Қ.К. Кеулімжаев
Н.А. Құдайбергенов;
2. «Бухгалтерлік есеп» С.Б. Баймұханова;
3. «Бұхгалтер бюлитені » 2007 жыл қазан айы;
4. «Бұхгалтерлік есеп» Әбдіманапов;
5. «Бухгалтерлік есеп негіздері» Н.А. Назарова;
6. «Егемен Қазақстан » 2006 жыл.
7. «Кәсіпорынға бухгалтерлік есеп» В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдулин,
В.В. Родостовец, О.И. Шмит.
8. «Шаруашылық жүргізуші субъектідегі бухгалтерлік есеп» Н.Қ.
Мамыров Алматы 2005 Экономика.
9. «Қаржы оқу құралы» Қ.Қ. Илиясов, С. Құлпыбаев Алматы 2005;
10. «Ақша несие банк» Оқулық жалпы редакциясын басқарған Ғ.С.
Сейітқасымов Алматы 2001;
        
        Мазмұны:
Кіріспе..................................................................
...............................3
1 БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНС ТУРАЛЫ ТҮСІНІК ЖӘНЕ ОНЫҢ
ҚҰРЫЛЫМЫ, ... ... ... туралы түсінік және оның түрлері.........9
1.2. Шаруашылық операцияларына сәйкес баланс баптарының
өзгеріске
ұшырауы.....................................................................
........15
2 ШАРУАШЫЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ХҚЕС – ... ... құрылымы оның баптарының
мазмұны.....................................................................
......................19
2.2 ҚБЕС – нан 2 ҰҚЕС ... ... ... ... есеп ... ... ... Қазақстандық
кәсіпорындарға ең бастысы есеп саясатын қайта құрастыруы және халықаралық
стандарттардың талаптарына сай ... ... ... ... ... 1-қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының
кәсіпорындары қаржылық ... ... ... сай ... керек. "Бугалтерлік есеп және қаржылық есеп туралы "заңының
талаптары осындай. Көпшілік кәсіпорындарға осыған ұқсас талаптар 2005 ... ... ... ... Бір жағынан бұл кәсіпорынның есеп
жүйесі мен саясатын өзгертумен байланысты үлкен мәселе, екінші ... ... ... жаңа ... ... ... ... болып табылады.
Ең алғаш ХІХ-ғасырдың басында Италияның ғалымы Эмануэль ... ... ... салған. Ол сатио-баланс, графия-жазып, талдау
деген ... ... ... сөзі латын тілінен ... ... да бір ... ... ... қатынастың сандық
көрсеткішін білдіреді. Баланс ... бар ... ... ... ... мен орналасуындағы өзгерістер, олардың пайда болу ... ... ... Бұл ... ... бір ... ... ақшалай
көрсеткіштермен берілген.
ХҚЕС-бойынша бугалтерлік баланстың актив бөлімінде қысқа мерзімді
активтер және ұзақ ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелер, меншікті капитал
көрініс табады.
Осы ... ... ... ... және ... ... ... бөлімінде ХҚЕС-бойынша бугалтерлік баланс турулы түсінік және
олардың құрылымы мен өзгерісіне тоқталып өттім.
Ал екінші бөлімінде ... ... ... ... ... мен ... бугалтерлік балансқа тигізетін әсері
туралы түсінік бердім.
Бұл курстық жұмысымның негізгі ...... мен ... ... ... ... бугалтерлік есеп жүйесі
халықаралық стандарт талаптарына көшірілуіне ... ең ... ... ... ... халықаралық стандарттың талаптарына сай
келтірілуі ... ... Бұл ... есеп ... ... байланысты үлкен мәселе болып табылса, екіншіден инвесторлармен,
кредиторлармен жаңа дәрежеде қары-қатынас құру мүмкіндігі болып табылады.
Бұл курстық ... ...... ... мен ... ... қанағаттандыру мақсатында дайындалып ұсынылған есеп
ақппараттарын сапалы және сенімді, анық және түсінікті, ... – ақ ... ... қабылдауға ыңғайлы дайындалған жағдайда қаржылық қорытынды есеп
жүйесі тұнық болады.
Бұл ... ... ...... балансатың ХҚЕС-ның
талаптарына сай болуын қамтамасыз ету.
1.Халықаралық стандарттар негізінде Қазақстан бухгалтерлік есеп жүйесін
жетілдіру ... ... ... мен ... ... ... Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесі халықаралық стандарттарға
көшірілуде. Еліміздегі бухгалтерлік есеп процесін халықаралық ... ... ... мәселелері ХХ ғасырдың 90-шы жылдарынан басталады.
Мұның ішінде біздің еліміздегі қызмет атқарушы бухгалтерлер мен студенттер
қауымына дәріс беруші ... оқу ... ... 1994 жылдан бастап
халықаралық бухгалтерлік есеп принциптері мен стандарттар жүйесін шетелдік
маман эксперттердің дәріс беру негізінде оқи ... ... ... ... ... ... мамандар мен оқытушылар Британ Кеңесі
тарапынан қайта даярланды. Британ кеңесі еліміздегі ... ... ... ... сәйкес даярлау шараларына арнайы
қаражат бөліп, Алматы, Тараз, Қарағанды ... ... және ... оқытушылар мен кәсіпкерлерді қайта даярлау» жобасын ашты. ... үш ... ... ... ... Қазақстандық бухгалтерлік есеп
мамандары қайта даярланды. Қаржылық қорытынды есеп ... ... ... ... ... ... активі =меншікті капитал + міндеттемелер теңдеуі әрқашанда
бухгалтерлік және ... ... есеп ... ... ... ... ресурстар сомасы + еңбекақы шығындары ... ... ... + ... ... ... + ... табыс
теңдігі сақталады.
-Бөлінбеген табыс = дивиденттер + мақсаттық қорлар құру ... ... ... табыс(таза пайда) сабақтастығы сақталуы керек.
-Операциялық қызметтен түскен ақша түсімі + инвестициялық қызметтен
түскен ақша + ... ... ... ... ... зайымдар т.б.) =
міндеттемелерді төлеу + бюджет ... ... ... + еңбеккерлер
алдындағы міндеттемелерді төлеу + меншік ... ... ... + ... дәрежесінің өсімін төлеу.
Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары қаржылық есептің ... ... ... ресми құжаттар мазмұнында қаралған. Әр түрлі
елдердің есеп жүйесіндегі есеп фактілері мен ... ... ... ... ете отырып, сыртқа (экспорт) немесе
сырттан (импортқа) қалыптасуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... әр елде әр түрлі берілген.
«Стандарт» терминін ресми түрде ең бірінші рет қаржылық қорытынды ... ... ... ... (ХҚЕС) қолдана бастады.
Стандарттар Ұлыбритания, Ирландия елдерінде «Есеп тәжірибесінің стандарттық
ережелері», АҚШ ... ... есеп ... ... деп
аталынады. Жоғарыда аталған комитет әлемдік деңгейде ... ... ... жолдармен жасау жөніндегі ең беделді ұйымдар қатарында
танылған. Мысалы, «Тайота» фирмасы экономикалық мазмұны жағынан «Дженерал
Моторс» ... ... ... ... сай ... ... ... №27 «Қаржылық есепті шоғырландыру және ... ... ... ... ... ... бұл стандарттың
қызметін барлық Жапон ... ... ... ... ... елдер үшін стандарттар мазмұны ұсыныс ретінде
қабылданып, ірі ... өз ... ... ... ... ... мен ... ерекшеліктеріне қарай стандарттарда қабылдау
немесе бұларды негізге алу ... ... ... ... ... Осы ... орай ХҚЕС ... және халықаралық
деңгейдегі кәсіби бухгалтерлік ұйымдар мен елдерде ... ... ... өкілеттілігі жоқ.
Стандарттар қаржылық қорытынды есеп ... ... ... байланысқа түсіру, сондай-ақ бухгалтерлер мен аудиторлар,
қаржылық менеджерлер т.б. ... ... ... туғызу мақсатында
жасалынады. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының кейбір ережелері
мен стандарттарына түсінік беру жақтары тұрақты комитетте дайындалып, ... ХҚЕС ... ... ... Бұл ... ... ... қаржылық қорытынды есеп стандарттарының бірегейлігін
қамтамасыз ету және қаржылық қорытындыны салыстырудың мәні мен ... ... ... атқарады. Сонымен қатар жоғарыда айтылған
комитет пен басқарма стандарттарды тәжірибеде қолдану ... ... ... ... нарықтық қатынастардың дамуына байланысты
бухгалтерлік есеп өрісінде пайда болған жаңа ... ... ... ... ... ХҚЕС мыналардан құралады:
1) Тұжырымдамалық концепциядан;
2) 40 – тан аса қолданбалы стандарттардан;
3) 25 – тен аса ... ... ... ұғым ... ... жатпайды. Мұнда қаржылық
қорытынды есеп пайымдау мен тапсырудың жалпы принциптері ашылады. Барлық
елдерде ... ... есеп пен ... негізі арнайы
ережелерден тұратын принциптерден қаланған. ... есеп ... ... ... ... анықталған. Арнайы зерделеніп,
халықаралық деңгейде қабылданған принциптер қаржылық есеп қалыптастырудың
мәселелерін, сондай-ақ есеп жүргізудің әдіснамалық жолдарын белгілейді.
Халықаралық ... есеп ... ... ... тән
барлық маңызды мәселелер компаниялардың есеп саясаты, тауарлы – материалды
босалқыларды бағалау, жинақталған қаржылық қорытынды есеп, салық салу ... ... елде ... ... ... есеп стандарттарының
барлығында да есеп принциптер байырғы жолдармен сипатталған.
ХҚЕС ... сай ... ... ... ... ұқсас
операциялар мен оқиғалар мазмұны бухгалтерлік есепте әр түрлі тәсілдермен
іске асырылып, орындалуы мүмкін.
Әрбір жекелеген стандарт ... ... ... ... ... операцияларды анықтай отырып, мына төмендегі
сипаттағы ақпараттардан тұрады: есеп объектісі – ... ... ... ... осы ... байланысты негізгі түсініктемеден; есеп
объектісі тану – есеп объектілерін қаржылық қорытынды есеп ... ... ... ... есеп ... ... – бағалау
әдістерін қолдану және қорытынды есеп ... әр ... ... ... көрсету жөніндегі ұсыныстардан.
Кәсіпорынды қаржылық басқаруда бұл уақыттық шектеулігінде ғана ... ... ХҚЕС ... есеп ... төртінші жүйесі болып келуінде
артықшыланады. Салықтық, бухгалтерлік және басқару ... ... ... ... ... ... ... жағдайдын,
үздіксіз қызмет атқаруын, жойылып кетуін немесе ... ... ... ену ... ... отырып, бухгалтерлік баланс үшке бөлінеді: 1)
кіріспе баланс; 2) аралық баланс; 3) ... ... ... ... ... мен ... т.б. заңды тұлғалардың жарғысы
тіркелгеннен соң, меншік иелерінің салған қаражатын және басқа да ... ... ... кіріске алып, жарғылық
қор мен активтерді қалыптастырудан басталады.
Аралық баланс белгілі бір тапсырмаға байланысты, айға, ... ... ... ... ... шеңберлі айналысы фазаларына, активі
қаражаттар қозғалысына талдау ... ... және ... ... ұйым қызметіне толық тексеру жұмысын жүргізу үшін жасалынатын
балансты аралық баланс деп атайды.
Жойылуға байланысты ... Ұйым ... ... ... ... ... комиссияның қатысуымен ұйымды жою мақсатында
баланс жасалынады. Жою балансы екі ... ... ... ... ... ... ... екінші кезеңде ... ... ... үшін ... ... ... ... ұйымдардың барлығы да бухгалтерлік баланс
жасауға міндетті. Егер ... ... ... ... ... ... ... негізгі ұйым басшыларының рұқсаты бойынша еншілес
кәсіпорындар да баланс жасалуына болады.
1.1.Бухгалтерлік ... ... және ... ... ... мен ... бірі – пайдаланушыларға кәсіпорынның ... ... ... туралы ақпараттық мәліметтерді дер кезінде, яғни уақытылы
жеткізіп беріп отыру. Осындай ақпараттық мәліметтің ... ... ...... ... ... ... «БАЛАНС» сөзі француз тілінен
алынған. Бұл қазақ тіліне ... ... ... ... ... білдіреді. Сырт көзбен қарағанда кәсіпорынның бухгалтерлік балансы
актив және пассив деп аталатын екі ... ... ... ... ... сол ... яғни ... кәсіпорынның қаржылары, заттай және
ақшалай түрдегі мүліктері мен шығындары көрсетілсе (орналастырылған болса),
оң жағында, яғни ... ... осы ... ... ... ... есеп ... сәйкес бухгалтерлік баланстың
актив бөлімінде кәсіпорынның өзіне тиесілі, яғни қолда бар ... Ұйым ... ... арқылы ғана алдағы уақытта табыс
таба алатындықтан бұл мүліктерді ... ... ... ... Ал ... ... – деп ... бөлімінде кәсіпорынның қорлану
көздері туралы ақпаратты ... ... ... ... ... ... және тартылған (сырттан ... ... ... алынған,
қарастырылған) капитал деп екіге бөлінеді. Мұндағы ... ... ... ... яғни осы ... ... заңды және
жеке тұлғаларға қандайда бір операциялар нәтижесіне ... ... ... ... осы ... ... бар заңды немесе жеке
тұлғаларды жатқызуға болады. Егер ... өз ... ... уақытылы төлей алмаған жағдайда, олар ... ... ... қарызын қайтаруды талап ете алады. Кәсіпорынның меншікті капиталы
инвесторлардын мүдделілігін танытады және ол активтің ... ... ... ... қалдық сомаға тең болады. Инвестордың
кредитордан айырмашылығы – кредитор өз алашағын алу үшін ... ... ал ... ... ... ... ... сомасынан
міндеттемелерді шегеріп тастағандағы қалдық сомаға, яғни меншікті капиталға
ие және де кәсіпорынның қожайыны ... ... Осы ... ... ... барлық активтері инвесторлар мен кредиторлардың
меншігі екенің ... ... ... ... ... ... ... тең болатыны сөзсіз.
актив = меншікті капитал + міндеттеме
Бұл теңдікті кейбір шет елдерде келесі ... ...... = ... ... ... бухгалтерлік балансы есеп беретін уақытқа қарай
негізделіп, айдың, тоқсанның, ... ... ... ... актив
бөлімі ұзақ мерзімді активтер және ағымдағы активтер деп ... ... ... ... ... ... емес активтері,
негізгі құралдары, ұзақ мерзімді дебиторлық ... ... ... ... ... ... материалдық құндылықтары, тауарлары,
дайын өнімдері, аяқталмаған өндірісі қысқа мерзімді қаржы ... ... ... ақша ... және ... да ағымдағы активтерпі
қарастырылады. Бухгалтерлік баланстың пассив бөлімі үш тараудан ... бірі ... ... деп ... онда ... жарғылық қоры,
резервтік қоры, бөлінбеген ... ... ... ... ... ... ... және үшінші тараулары тисінше ұзақ мерзімді және
қысқа ... ... деп ... Ұзақ ... ... ... ұзақ ... алған несиелері мен ... ... ... ... ... ... алдағы
кезеңдерінің табыстары, бюджетке қарызы, бюджеттен тыс мекемелерге қарызы,
жабдықтаушы – мердігерлерге қарызы, жұмысшылар мен ... ... ... , зейнетақы қорларына қарызы және басқа да ... ... ... ... ... ... ... және
қолданылу барысына қарай әр түрлі болып келеді. Кәсіпорынның ... ... ... бухгалтерлік балансы кіріспе балансы деп
аталады. Кіріспе баланста ұйымның қызметін бастар ... ... ... Бұл баланстағы негізгі көрсеткіштер кәсіпопрын
иелерінің, яғни құрылтайшыларының, акционерлерінің осы ұйымды ... ... ... ... ... ... салымдарынан тұрады. Сондықтан көп
жағдайда кіріспе баланста кәсіпорынның меншікті капиталы мен активтері ... ... = ... ... ... егер ... ... барысында ешқандай жеке немесе заңды
тұлғалардың алдына міндетті, яғни қарыз болмаған жағдайда тура ... ... ... ... ... белгілі бір уақытқа,
яғни айдың, тоқсанның немесе жылдың басына жасалынады. ... ... өз ... ... ... ... есеп ... уақыттағы
(айдың, тоқсанның немесе жылдың ... ... ... ағымдағы
бухгалтерлік баланс болып есептеледі.
Кәсіпорынның жойылу балансы осы ұйым өз қызметін тоқтатар ... ... ... Осы ... ... балансының өзі әр түрге
бөлінеді. Жойылу балансын еліміздегі бухгалтерлік есеп және ... ... көп ... ... ... белгілі ғалым Әбдіғали
Әбдіманапов өзінің «Бухгалтерлік есеп теориясы және ... ... екі ... ... және оның бірі ... ... байланысты, ал
екіншісі ұйымның жабылғандығын қорытындылау үшін құрастырылады деп жазған
болатын. Сонымен қатар Ресей ... Л.А. ... мен Х.Х. ... ... есеп ... және ... атты ... жойылу
балансы үш кезеңнен тұрады және оның ... ... ... екіншісі жабылуы барысында, ал үшіншісі осы кәсіпорын ... ... ... деп атап ... Жалпы, бұл айтылғандарды
талдай отырып, авторлардың қай қайсынның да пікірлері дұрыс деуге ... ... ... ... саны, яғни оның жасалыну кезеңдері
ұйымның таратылуына кететін уақытпен тікелей байланысты. Егер ... яғни ... ұзақ ... созылатын болса, жойылу баланстарының
саны да соған сәйкес және қажеттілігіне қарай арта түсуі мүмкін.
Бухгалтерлік баланс деп – ... ... ... капитал мен
міндеттемелер жөніндегі белгілі бір мерзімге жасалған қорытынды есепті
айтамыз. Баланс ... (осы ... ... және ... ... ... ... қарай белгілі бір уақытта
жинақтап отырады. ... ... ... ... ... ... ... алынғандығын көрсетеді. Активтер алынған ақшаның
немесе қражаттардың қалай жұмсалғандығын, қайда тжәне не үшін ... ... ... осы ұйымды құрып қалыптастырушы жеке тұлғаның,
ұйым иесінің салған ... ... ... ... ... ... ... мен
меншікті капиталдың жалпы сомасымен тепе – тең ... ... ... сабақтастық жолдармен бухгалтерлік баланс әдісі
қалыптасып қордаланып отырады. Кез ... ... ... ... ... ... және баланстың қай уақытқа қоытындыланып жасалған
күні жазылады.
Көптеген тұлғалар өздерінің бухгалтерлік балансын әрбір ... ... ... бар ... барын, басқа тұлғаларға қанша көлемде
берешегінің бар екендігін көрсетіп отырады. Яғни бухгалтерлік баланс ... ... бар ... ... және ... ... бір
уақытқа қарай көрсетіп отырады» деу орнықты ұғым. Тағы да қайталаймыз:
белгілі бір ... ... бар ... ... деп ... Ал осы
ұйымының басқаларға берешегі міндеттемелер деп аталынады. Активтер құрамына
осы ... ... жер, ... ... ... құралдары, өлшеу т.б. приборлар, өнім беретін малдар, күш ... ... ... ... ... осы ұйым меншігіндегі тшикізаттар
мен материалдар, босалқы бөлшектер, тауарлар, дайын өнімдер, ... ... осы ... ... ... ... барлығы да
активтер түрінде классификацияланады.
Осы жерде ұйымдар өзінің активті ... ... ... ... ... ... отыруы үшін әртүрлі көздерден ақша алу
мүмкіндігі болатындығын тағы да қайталайық. Қосымша алынатын ақшаларды,
бұлар компаниялардан ... ... ... Алған ақшалары үшін осы ұйым
қарыз алушының қатарына (категориясына) түседі. ... ... ... деп атайды. Банктерден алынған несиелерден бөлек осы ұйым
басқа да тұлғалардан көп ... ... ... ... ... ... үлес ... акционерлерінен). Ірі акционерлерден алынған
қаражаттарды акционерлік капитал деп атайды. Осы ... ... ... ... ... ... ... акционерлер осы ұйымның
қызметін жалғастыра беру үшін ... ... ... ... ... Қандай да болмасын алынған акционерлік капитал, ең соңында ... сай ... Яғни осы ... алған акционерлік ақшасы
уақытша алынған қарыз ақша түріне саналады. Акцияға ... ... ... ... деп ... ... экономикасы жағдайында
бухгалтерлік баланс әр түрлі әдістермен жасалынып,әрқашан да активтер мен
міндеттемелер сомасы бірдей тепе – ... ... ... ... ... синтетикалық счеттар қалдығын жинақтаудан туындайды.
Баланс қорытынды есеп ... ең ... ... табылады. Әрбір келесі
кезеңге қорытынды есеп жасау үшін барлық бухгалтерлік есеп ... ... ... баланс құрылады. Баланс құруды екі жақты
принциптің қолданбалы әдісі деп те түсінуге болады. ... ... ... ... бұрында бухгалтерлік баланста көрсетілген көрсеткіштер, яғни
(мәліметтер) баланстың жекелеген элементтері арнайы ... ... ... ... ... материалдық және қаржылық объектілерге,
мысалға, несиелендірушілер, алашақтар,берешектер, меншік ... ... ... ... ... жатады. Бухгалтерлік баланс
ұйымдардың қарнжылық жағдайын белгілі бір кезеңге қарай жинақтап көрсетеді.
Баланс деп – ... ... ... ... капитал және
міндеттемелер өрісінде болған өзгеріс көрсеткіштерді экономикалық маңызына
қрай ... бір ... ... ... өлшеммен өлшеуді айтады. Бұл
анықтамада 1) баланс; 2) үлгі; 3) пайдаланушылардың мүддесі;
4) сыртқы сипаты; 5) белгілі бір ... 6) ... ... ... ... ... ... элементтер қатысады. «Баланс» -
латын сөзі. Бұлсөз «екі табақты таразы» деген ұғымды білдіреді.
Үлгі – ... ... ... ... ... ... қаражаттары мен меншікті капиталының, міндеттемелерінің
жағдайы мен бұлардың қозғалысын жинақтап көрсетуші қағаз. Баланстық ... ... есеп ... ... ... Бұл ... жазылған
жазулар ұйымының қаржылық жағдайын көрсетеді. Баланстық үлгі қағазға (сызық
жолдарға) жазылған жекелеген көрсеткіштер ... ... ... ... ... тек үлгі қағаз ретінде ғана қарамай, мұның ... ... ... қызметін жинақтап көрсететін бухгалтерлік
есеп объектілерінен туындайтын жалпы есеп ... ... ... ... ... мүддесі. Баланс көрсеткіштеріндегі сомаларды оқып
отырып, әрбір пайдаланушылар өз ... ... ... ... ... баптарға жазылған сомалардың дұрыстығын тексереді.
Бұдан баланстың теңдігі – активтер мен пассивтер ... ... ... ... ... өтеушілік қабілетін біліп
отырғысы келеді. Яғни ... ... ... ... ... керек.
Сонымен қатар, ұйым басшылары мен ... таза ... ... ... болады. Есепті жыл ішіндегі ұйымның қаржы қортындысын ... ... ... ... де ... ... ... Салық органдары үшін барлық ұйымдар декларация жасап тапсырады.
Декларация көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... бір түріне қарай ... ... Яғни ... ... ... ... салынатын көлеммен бірдей болуы міндетті.
Сыртқы сипаты. Баланс көрсеткіштерін тігінен және ... ... ... ... ... ... ... екі жақты кестеден,
сол жағы актив, ал оң жағы пассив ... еіге ... ... ... ... ... активтерді қаражаттар,
ал пассивтерді қаражат көздері деп те атауға болады. Сонымен қатар капитал
айналысына тікелей байланысты ... да ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер есеп объектілерінің өзара
байланысын көрсетеді. Қандай жағдайда болмасын балансқа көлденең жазылатын
көрсеткіштер счеттардағы ... ... ... сомада болуы керек. Яғни
дебеттік қалдық баланстың ... ал ... ... ... бір ... ... ... баланс айдың, тоқсанның және
жылдың 1-күніне жасалып, ұйымының қаржылық қызметінің жағдайын көрсетеді.
Ұйымының қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... айдың, тоқсанның, жылдың біріне ғана жаза салатын көрсеткіш емес,
пайда өткен ... ... ... ... нәтижесін көрсететін ең
негізгі көрсеткіш болып табылады.
Қаржы жағдайы. Ұйымдардың қаржы жағдайы қойылған мақсаттарға қарай ... ... ... ... ... баптары арқылы
ұйымдардың қаржы-шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... Ұйымының меншікті активтері әр түрлі ресурстар
мен қаражат көздерінен қалыптасатындықтан ұйымдардың ресурстары шын мәнінде
көбейіп ... ... бұл ... ... ... ... ... байланысты ұйымның активтері көбейіп кеткен
жағдайда түскен пайда – таза ... ... Мұны ... ... деп таныған жөн. Егер ұйым ақысыз (құнын ... ... ... басқалардан алған жағдайда, мұндай активтердің
құны пайда ... ... тек қана ... ... білдіреді.
1.2.Кез келген кәсіпорынның мақсаты – пайда табу десек ... ... табу үшін ... күнделікті жұмыс істеліп, қызмет атқарылып
отыратындығы белгілі. Осы орындалатын ... мен ... яғни ... ... ... ... ... тікелей әсер етеді. Нақтырақ айтатын болсақ, ұйымдағы
әрбіро орындалатын операцияға сәйкес баланс ... сома ... ... ... бухгалтерлік баланстын актив және пассив ... ... ... Сонымен қатар кәсіпорында әрбір орындалған
операциядан кейін жаңадан баланс жасалмайтындығы белгілі және ол ... ... ... бір ... ... ... жүздеген операциялардың
орындалуы мүмкін. ... ... ... ... күн сайын кәсіпорынның
бухгалтерлік балансын жасап тұру ... ... көп ... ... ... ... балансты күнделікті немесе әрбір орындалған операциядан кейін
жасап отыру тиімсіз және қажет те ... Міне осы ... ... ... ... бір уақытқа, яғни есеп беретін кезеңге қарай
(ай сайын, тоқсан сайын, жыл сайын) ... ... ... ... ... операцияларын баланс баптарының сомасына әсер етуіне
қарай төрт түрге ... ... ... ... ... ... тек қана актив бөліміне әсер етеді. Бұл ... ... бір бап ... бір ... азайса, екінші бір бап тура ... ... ... Ал ... жалпы сомасы мен баланстың жиынтық сомасы
ешқандай өзгермейді
Мысалы, кәсіпорынның банктегі есеп айырысу ... ... ... ... ... үшін ... 500 (бес жүз ) мың теңге
алынады.
Бұл жағдайда есеп айырысу ошоты бабындағы сома 500 (бес жүз) ... ... ... деп ... ... ... 500 (бес жүз) мың теңгеге
артады. Баланстың активі мен пассиві арасындағы теңдігі өзгермейді.
Екінші түріне ... ... ... ... тек қана ... бөліміне әсер етеді. Актив бөлімінде өзгеріс
болмайды. Бұл ... ... ... бір бап тура ... сомаға
артады. Ал пассивтің жалпы сомасы мен баланстың сомасы ешқандай өзгеріске
ұшырамайды.
Мысалы, ұйым ... ... ... 700 ... мың ... ... банк ... алынған несие арқылы қайтарды
делік.
Бұл уақытта кәсіпорынның бухгалтерлік ... ... есеп ... деп ... ... сома 700 ... жүз) ... азайып, ал банк несиесі бабындағы сома 700 (жеті жүз) мың теңгеге
артады. Ал баланстың активі мен пассиві ... ... ... ... ... ... ... аталған екі түрден
айырмашылығы, бұл операциялар барысында баланстың активі мен пассиві бірдей
сомаға артады. Яғни бұл ... ... ... ... ... бір ... сомасы қандайда сомаға көбейсе, пассив бөліміндегі
баптың да сомасы осындай сомаға артады.
Мысалы, жабдықтаушы – ... ... 200 (екі жүз) ... ... Яғни ... ... артуына сәйкес
жабдықтаушыларға қарызы да ... ... ... 200 (екі жүз) ... ... ... да ... баптарының сомасына әсер ететін шаруашылық операцияларының
төртінші түрі үшінші түріне ... ... ... ... ... ... да баланстың актив және пассив жағындағы ... бір ... ... ... ...... ... жататын операциялар
барысында баланстың жиынтық сомасы (актив және пассив бөлімдері) ... ... ... ... ... түрге жататын операциялар әсерінен
актив пен пассив бөлімдері, сондай-ақ баланстың ... ... ... ... сомаға кемиді.
Мысалы, кәсіпорынның есеп айырысу шотынан бюджетке қосылған ... ... үшін 250 ... елу) мың ... аударылды.
Осыған байланысты есеп айырысу шотындағы ақшалар және ... ... ... ... ... салық үшін қарыз) деп аталатын баптардың
сомаары бір ... 250 ... елу) мың ... ... Сонымен қатар
баланстың сомасы да 250 (екі жүз елу) мың теңгеге кемиді.
Міне осы ... ... ... көріп отырғанымыздай
кәсіпорындағы орындалған кез келген операцияларды осы төрт түрдің ... ... ... ... және ... ... ... жүзеген асқан әрбір шаруашылық операциясы не мүліктің
мөлшерін, не оның ... ... ... ... бір ... ... оның қалыптасу көздерінің де мөлшерін өзгертеді. Бұл орайда өзгеріс өсу
жағына, сондай – ақ кему жағына ... ... ... ... ... да
өзгереді.
Кәсіпорында жасалатын шаруашылық операциялары бухгалтерлік ... мен ... ... әсер ету ... ... төрт ... Бірінші түрдегі операциялар мүліктердің құрамын өзгертеді, яғни
баланс активінің баптарының ішінде орын ауыстырулар ... Бұл ... ... өзгермейді. Мысалы, есеп айырысу шотынан кәсіпорын
кассасына 20 мың ... ... ... ... баланстың «Кассадағы ұлттық
валютамен берілетін қолма –қол ақшалар» және «Есеп айырысу ... ... қол ... ... баптарына әсерін тигізеді. Бұл операцияның орындалуы
«Кассадағы қолға берілетін қолма – қол ақшалар» бабы бойынша ... ... ... ... ал «Есеп айырысу шотындағы қолма – қол ақшалар»
бабында – 20 мың ... ... ... яғни баланс акиві баптарының
ішінде орын ауыстырулар болды және ... ... ... ... ... ... кәсіпорын мүлкінің қалыптасу көздерін
өзгертеді, яғни пассив ішіндегі баптардың орын ... ... ... баланс валютасы өзгермейді. Мысалы, бұрын келіп түскен материалдар
үшін жеткізушілерге берілетін берешек 36 мың ... ... банк ... өтелді. Аталған операция баланс ... ... ... ... ... және ... есеп айырысу» және
«Банк несиелері». Бұл шаруашылық операциясының орындалуы «Жеткізушілермен
және мердігерлермен есеп ... бабы ... 36 мың ... ... ал ... ... бабы бойынша 36 мың теңгеге артқанын
білдіреді, яғни баланс пассивінің ішінде сомалардың орын ... ... ... ... ... валютасы өзгермеген. Үшінші түрдегі операциялар
мүлік пен оның қалыптасу көздерінің мөлшерін бір мезгілде өзгертеді, ... ... өсу ... ... ... ... ... баланс валютасы активі
мен пассиві бойынша бірдей шамаға өседі. Мысалы, 50 мың ... ... ... өтеусіз алынды.
Аталған шаруашылық операциясы ... ... ... ... ... ... екі бабына әсерін тигізеді.
Бұл шаруашылық операциясын орындау «Негізгі құралдар» бабын +50 ... ... ... және сонымен бір мезгілде «Басқа табыс» бабы да +50
мың теңге сомаға артты.
Баланс валютасы ... ... да, ... ... да +50 мың ... ... операциялар мүліктің мөлшері мен оның қалыптасу ... ... ... бұл ... ... кему жағына қарай болады. Мұның
өзінде баланс валютасы активі мен ... ... ... сомаға кемиді.
Мысалы есеп айырысу шотынан еншілес кәсіпорындарға кредиторлық берешекті
өтеу үшін 23 мың ... сома ... ... ... ... ... айырысу шотындағы қолма – қол ... және ... есеп ... деген екі бабына әсерін тигізеді.
2.1 Жоғарыда аталып өткендей, экономикалық мағынасы бойынша ... ... ал ... ... ... мазмұны
шаруашылық қорлары мен олардың көздерінің жіктемесіне сәйкес келеді.
Төменде халықаралық ... ... ... ... ... «КЕGOC»
ашық акционерлікқоғамының балансы келтірілген.
№ 1-кесте
«КЕGOC» ААҚ 2003 ... ... ... ... ... басы |Есепті кезең соңы |
| |2 |3 |
|1 | | ... ... ... | | ... емес ... | | ... құны |168175 |171249 ... | | ... | | ... ... ж.б. | | ... емес активтер | | ... |-87433 |-95747 ... емес ... | | ... құны |80743 |75502 ... ... ... | | ... ... ... ... |488654 |488654 ... мен ... |4359151 |4492023 ... мен жабдықтар |77051170 ... ... ... |1382740 |1410899 ... негізгі құралдар |340412 |350367 ... ... |2555709 |6433159 ... ... ... ... |
|Негізгі құралдардың қалдық |67545738 ... ... |488654 |488654 ... |3839122 |3893996 ... мен ... ... ... |
|машиналар мен жабдықтар |983353 |939200 ... ... |228370 |224863 ... негізгі құралдар | | ... ... |400927 |358603 |
| | | ... | | ... ... ... | | ... | | ... ... ... | | |
| | | |
| | | ... |400927 |358603 ... ... | | ... мерзімді инвестициялар | | ... ... | | ... ... ... | | ... ... | | ... ж.б. ... | | ... | | ... ... ... | | ... кезеңдердің шығындары |68027408 |70818807 |
| | | |
|1 ... ... | | |
| |2120538 |2147947 ... ... |2058541 |2094307 ... ... | | ... |61997 |53640 ... ... |8825 |4162 ... |2485736 |2785614 ... мерзім шығындары |1101166 |2059358 ... ... |1241083 |1395468 ... аванстар | | ... ... ... | | ... ... | | ... ... ... | | ... | |12536 ... ұйым арасындағы ішкі | | ... | | ... ... берешек |134663 |314090 ... ж.б. ... |3048295 |4686093 ... | | ... ... ... |7654569 ... ... қаражаттары | | |
| ... ... ... ... | | |
| | | ... ... | | |
| | | ... және ... | | ... ... | | ... ... | | ... ... ... ... | | ... ... |13456 |135456 ... ... ... ... ... |-2691336 ... ... | |1804479 ... ... | | ... табыс (жабылмаған |71006608 ... ... | | ... ... |2994911 |6153464 ... ... |2994911 |6153464 ... ... ... | | |
| | | ... Ұзақ ... ... | | ... | | ... ... | | ... ... | | ... ... | |706965 ... ... ... | | ... ... |2994911 |6860429 ... ... ... | | ... ... салықтар |50410 |74 |
|V ... ... |1312933 |1271994 |
|V ... ... ... |1035265 |994785 ... ... займдар мен | | ... |277668 |277208 ... ... |43056 |32661 ... арналған шоттар мен |274058 |335278 ... |65975 |64204 ... ... | |73021 ... ... берешек |208083 |178053 ... ... ... |1680457 |1640006 ... төленуге тиісті | | ... ... ... ... мерзім кірісі | | ... | | |
|V ... ... | | ... ... мен | | ... | | |
1 – ... Бұл ... ұзақ ... ... көрсетіледі:
Материалдық емес активтер – бұл бап бойынша ұзақ мерзімді кезең бойы
(бір жылдан астам) шаруашылық ... ... және ... ... емес ... ... салатын салымдар көрсетіледі. Бұл
орайда ... ... ... ... әдісі, есептеу мерзімі,
сондай-ақ есепті кезеңдегі: гудвилл-патенттердің, тауар таңбаларының және
басқалардың есептен шығарылуы көрсетіледі.
Негізгі құралдар – бұл ... ... ... ... ... ... мерзімі бір жылдан аспайтын материалдық активтер.
Мұнда мынындай баптар ашылуға тиіс:
А) жер;
Ә) үйлер мен ғимараттар;
Б) машиналар мен жабдықтар;
В) ... ... ... ... ... да түрлері;
Г) жинақталған тозу;
Д) аяталмаған күрделі құрылыс;
Бұған қоса ... ... ұзақ ... ... алынған негізгі
құралдар ментөлемі кейінге қалып, сатып алынған негізгі құралдар бөлек
көрсетіледі.
Инвестициялар – ... ... ... ... қағаздар,
акциялар, облигациялар), жарғылық қорына және басқа кәсіпорынға салған ұзақ
мерзімді (бір жылдан астам мерзімге) инвестициялары, өзге ... ... ... ... ... ... ... серіктестерге берілген инвестициялар;
ә) тәуелді заңды ұйымдарға берілетін инвестициялар;
б) ағымдағы құнды ... өзге де ... бұл ... ... ...... Ағымдағы активтер.
Өңдеу және сату мерзімдеріне қарамастан тауарлы-материалдық қорлар
(шикізат қалдығы, негізгі және көмекші ... ... ... ... ... ... бөлшектер).
Алдағы кезең шығындарға – есепті күннен бастап бір жыл ішінде есептен
шығарылуы мүмкін
Ақша ... ... шек ... ақша ... бір жыл ... алынып тасталса,олар ағымдағы активтерге
қосылады.
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары – мерзімі ... ... ...... ... ... бір жыл ... алынуы
мүмкін.
Мұнада мынадай баптар ашылуы тиіс:
а) аванстық төлемдер;
ә) ... ... ... мен ... ... ... ... берешегі;
в) лауазымды тұлғалардың дебиторлық берешегі;
г) өзге де дебиторлық берешектер.
Сомасы бір жыл ішінде ... ... ... ... ... қосылады.
3– бөлім Меншікті капитал иен резервтер
Баланстың пассивінің меншікті капиталының ... ... ... ... ... ... ... капитал – кәсіпорынның құрылтай құжаттарына сәйкес оның
меншік иелерінің (қатысушыларының, құрылтайшыларының) ... ... ... ... ... ... кезеңде жарғылық капиталда болған
өзгерістер жайлы ақпараттық ашып көрсету керек.
Акционерлік қоғамдарда ... ... ... көрсетілуге тиіс:
а) мәлімделген, шығарылған және айналымда жүрген (мәлімделген,
жазылатын және төленген капитал) акциялардың саны мен сомасы;
ә) төленбеген капитал;
б) акцияның ... және ... ... ... ие ... құқы, дивидендттерді бөлу мен мүлік бөлігін
төлеудің шарттары;
г) ерекшеленген акциялар бойынша ... ... ... төленіп алынған меншікті акциялар (алынып қойылған капитал);
е) болашақта шығаруға мәлімделген акциялар.
Өзге меншікті капитал:
а) номинал құнынан артық төленген ... ... ... мен ... ... қайта бағалау сомасы.
Резервтік капитал. Бұл бап бойынша кәсіпорында қалыптасқан резервтік
капиталдың қалдығы көрсетіледі.
Бөлінбеген кіріс (жабылмаған зиян).
2. – бөлім. ... ...... Ұзақ мерзімді міндеттемелер.
Ұзақ мерзімді міндеттемелерді ашып көрсеткен кезде, бір жылдың ... тиіс ... ... мыналар жеке ашылып көрсетілуге тиісті:
а) қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... ... ұсынған несиелер;
в) төлемі кейінге қалдырылған салықтар.
Түсіндірме жазбада проценттік ставканы, ... ... ... мерзімін өтеудің тәртібін және шартта көзделген басқа да талаптарды
көрсету керек.
4. – бөлім. ... ... ... ашып ... кезде, кредиторлардың талабы
бойынша төленуге тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір жылдың
ішінде өтелуге ... ұзақ ... ... ... қоса ... ... ашылуға тиіс:
а) қысқа мерзімді несиелер немесе овердрафт;
ә) салықтар бойынша берешек;
б) төлеуге арналған дивидендтер;
в) еншілес серіктестіктерге берешек;
г) ... ... ... тұлғаларына берешек;
д) өзге кредиторлық берешек.
Төлеуге есептелген шығындар – болжанбаған жағдайлар бойынша есептелген
төлемдер.
Алдағы кезеңдердің табыстары – бұл бапта есепті жылы ... ... ... ... жатқызылатын (жалдық төлем) қаражаттар көрсетіледі.
2.2. Бухгалтерлік есептің ҚБЕС-нан 2-ҰҚЕС-на ... ... ... ... ... ... ... қарағанда,
Ұлттық қаржылық есептілік стандартында (ҰҚЕС) оны қолдану жөнінде ешбір
түсіндірмелер мен әдістемелік ұсынымдар ... ... ... ... уәкілетті орган өзінің
бұйрығымен 01.01.2008 жылдан бастап 2-ҰҚЕС-ын қолданысқа енгізе отырып,
бұдан басқа ешқандай ... осы өту ... ... ... ... ... ... сайтына ресми
орналастырылған және «Справочник бухгалтера» басылымының 2007 жылғы ... ... ... мәтінінде 36-бөлімнің атауы «ХҚЕС-ын алғашқы
қолданушы субъектілер үшін ХҚЕС-на өту» деп ... ... ... қате
жіберілген: мұндағы «ХҚЕС» терминінің орнына «стандарт» термині қолданылуға
тиіс еді, ол 2-ҰҚЕС-ын білдіреді. Осы жағдайда бухгалтер ұқсас ... ... ... ... және ... ... құқылы.
2-ҰҚЕС-на өту мәселелері ХҚЕС-на өту мәселелеріне ұқсас, оның үстіне,
осы стандарт SME ХҚЕСТ базасында әзірленді ... Яғни ... ... ХҚЕС-ын білдіреді және, егер басылым түрінде екі стандартты
салыстырса, екеуі де ... ... ... ... ... ... енгізіледі, сондықтан бухгалтерге өте аз уақыт қалады, ал енді
стандартқа дұрыс өту үшін ... ... аз ... Осы жағдайда
бухгалтер ҚБЕС-нан 2-ҰҚЕС-на өтуге бір ғана механизімді қолдана алады – ... – бір ... ... ... ... ... ... түсуі, өзгеруі. Қаржылық есептің баптары мен бөлімдерін
ҚБЕС – нан 2-ҰҚЕС-на трансформация жасау ... ... өту ... ... ... бойынша барлық іс-әрекеттерді
қадамдық нұсқаулық түрінде сипаттауға болады.
➢ 1-қадам
«Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік ... ҚР ... ... ... есепті жүргізу және қаржылық есептілікті жасау туралы
заңнаманың талаптарын, ... ... ... ... талаптарын дұрыс
қолдану үшін, кәсіпорын ең алдымен өзінің субьектілердің қай ... ... алуы ... Ол ... есеп жүргізуден босатылған
болуы да мүмкін ғой.
➢ 2-қадам
Егер компания 1-қадамды орындау нәтижесінде ол ... ... тиіс ... ... ... онда ... 1-3 ... ірі кәсіпкерлік субъектісіне немесе жария мүдделі ұйымға айналу
ықтималдығын айқындау нысанасына тест жүргізуі талап ... ... ... ... немесе жария мүдделі ұйым үшін міндетті түрде ХҚЕС-
ын толық көлемде ... ... ... жүргізілген тестінің нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік
субъектісі ... ... ... ұйым болу ... ... болса,
онда бірден ХҚЕС-на өтудің мәні бар деуге болады. Мұндай шара ҚБЕС-нан 2-
ҰҚЕС-на өту бойынша ... жол ... ... береді.
➢ 3-қадам
Егер компания 2-ҰҚЕС-ын қолдану керек деп шешкен болса, онда ... ең ... ... ... ... және ... ... керек.
Көп жағдайда 2-ҰҚЕС субъектілерге жекелеген активтерді, міндеттемелерді,
операцияларды және т.б. ... ... ... есепке алу тәсілдеріне
қатысты таңдау құқығын береді. Субъектінің балама нұсқалардың бірін ... ... ... тиіс. 2-ҰҚЕС-ында операцияларды, оқиғаларды
немесе ... ... алу ... ... нұсқамалар болмаған
жағдайларда, басшылық ақпараттың пайда болуына алып ... ... ... ... және ... үшін өз ... басшылыққа алғаны жөн, ол:
а) экономикалық шешімдер қабылдаған ... ... үшін ... ... есептер үшін сенімді:
▪ субектінің қаржылық жағдайы, қызметінің қаржылық нәтижелері мен
ақша қаражатының қозғалысы дұрыс ұсынылады;
▪ операциялардың, өзге ... мен ... ... ... олдардың экономикалық мазмұнын көрсетеді;
▪ онда екіжақтылық болмайтындай, бейтарап болып табылады;
▪ консервативті болып табылады; және
▪ барлық маңызды қатынастары ... ... ... ... ... мысалы, 74-параграфта 2-ҰҚЕС өзінің
есеп ... ... ... мен ... ... ... негізде жүргізу керек, соған байланысты мынадай таңдауды ... 2- ... ... ... не
б) өзінің барлық қаржы құралдарын ... алу үшін 39- ... тану және ашып ... ХҚЕС (IAS) негізінде.
Осылайша, 2-ҰҚЕС-ын қолданушы субъект сонымен бір уақытта 39-ХҚЕС
(IAS) таңдай алады. ... ... ол ... ... 7- ... ХҚЕС (IFRS) ... ақпаратты ашуды жүргізе алатын болады.
Осы ұсынылып отырған 2-ҰҚЕС-ын таңдау 2-ҰҚЕС-ы мен ХҚЕС-ның барынша
бірдей екендігін тағы да ... ... ... ... ... және ... есеп саясаты
жасалуы тиіс.
4-қадам
Трансформация процесін бастамастан бұрын, бухгалтер жұмыс көлемін
өлшеп және бағалап алуы ... ... өз ... күшімен жасауға бола ма немесе
басқа тараптағы ұйымның қызмет көрсетуіне ... ... пе, ... ... қабылдауға мүмкіндік береді.
Бухгалтер осы шешімді қабылдайтын болғаннан ... ғана ... ... ол ... іс - ... тұрады:
1. 2-ҰҚЕС-ның танылуы талап етілетін барлық активтерді ... ... Егер ... ... ... ... ... баптарды активтер немесе
міндеттемелер ретінде танымау.
3. 2-ҰҚЕС-на сәйкес активтің, міндеттеменің ... ... ... бір түрі ... ... ... міндеттеменің немесе капиталдың
құрамдас бөлігінің басқа түрі ... ... ... ... ... ... сәйкес танылған баптарын қайта жіктеу.
4. 2-ҰҚЕС-ын танылатын барлық активтер мен міндеттемелерді шамалаған
кезде қолдану.
Мұндайда трансформация ... өзі ... көшу ... ... ... ең ерте ... ... жүзеге асырылуға тиіс.
5-қадам
Егер трансформацияны өз бетінше жүзеге асыру жөнінде шешім ... ... ... ... ... керек, оның нәтижесі 2-ҰҚЕС бойынша
01.01.2008 жылға кіріс ... ... ... ... кіріс балансы
трансформациясының механизмі қаржылық есептіліктің барлық көрсеткіштеріне
(баптарына) қатысты алдыңғы қадамды қарастырған ... ... ... болады.
Осы жұмысты жүргізген кезде 2-ҰҚЕС-ы 36-тарауының ... ... атап ... ... ... қолданған кезде ұйымдар мынадай
операцияларға қатысты қаржылық есептілікті ... ... ... ... ... ... мен ... міндеттемелердің танылуын тоқтату;
▪ хеджирлеуді есепке алуды;
▪ есептік бағалауларды; және
▪ сатуға арналған ... және ... ... ... ... есепке алу тәртібін өзгертпеуге тиіс.
Бұдан басқа, компаниялар қаржылық есептер үшін 2-ҰҚЕС-на ... ... ... ... ... ... алады:
▪ Бизнесті біріктіру.
▪ Әділ құн немесе өзіндік құн ... ... ... ... Бір ... ... аударудан жинақталған айырмашылықтар.
▪ Аралас қаржы құралдары.
▪ Акцияларға негізделген төлемдердің операциялары.
▪ Пайдаға жиналған салық.
2-ҰҚЕС-ын қолданудың салалары.
2-ҰҚЕС –на өтудің ... ... ... мен ... ... ... қатысушылары тарапынан маңызды және бірізді жұмыс істелуін
талап етеді. ... ... және ... ... ... уақытта 2-
ҰҚЕС-ын тәжірибеде пайдалану мәселелері бойынша тұрақты қолдау мен көмек
көрсететіндігіне сенімдімін.
▪ 2-ҰҚЕС-ын қолданудың оңды ... ... ... ... ... ... барынша дайын
екендігін;
▪ 2-ҰҚЕС шағын және орта ... үшін ... ... ... ... (SME) ... негізінде жасалған. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... қолдануларына әкелетінін атап кеткім келеді.
Қорытынды:
ХҚЕС-бойынша бугалтерлік баланс. Ең ... ... ... ... ... ең ... есеп таясатын қайта құрастыруы және
халықарлық стандарттың талаптарына сай келтірілуі қажет ... ... ... 1-ші ... ... Қазақстан Респупликасының кәсіпорындары
қаржылық қорытындыларын ХҚЕС-қа сай болуын талап ... ... ... 90-нан астам мемлекеттерде қолданылған. Бір жағынан бұл кәсіпорынның
есеп жүйесі мен саясатын ... ... ... ... жаңа дәрежеде қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... ең алғаш 19-ғасырдың басында
Италияның ғалымы Эмануэл Пизани баланстың теориялық негізін салған. Ол
статмо-баланс, ... ... ... ... ... Баланс сөзі
латын тілінен аударғанда тепе-теңдікті, қандай да бір қызметтің тараптары
арасындағықатынастың сандық көрсеткішін ... ... ... бар ... ... жағдайы туралы, құрамы мен ... ... ... болу көздері туралы ... ... ... бір ... ... ... ... берілген. Қ.Р-ң
Қаржы Министрлігінің 3.03.1994 жылғы хатына сәйкес кәсіпорындар мен ұйымдар
меншік нысаны мен қызметінің түріне ... ... ... яғны есепті кезең
аяқталған бойда 30 күннен кешіктірмей бугалтерлік баланс ... ... ... ... бугалтерлік баланс кесте болып көрінеді және сол жақ
бөлігінде ... ... яғни ... ... Оң жақ ... ... ... көздері яғни баланс пассиві көрініс табады. Актив пен
пассив арасында әрқашанда теңдік болуы тиіс.
Бугалтерлік баланс ... 3-ке ... ... ... ... қаражаттарын
кіріске алып, жарғылық қор мен активтерді қалыптастырудан басталады. Оларға
ұйымдар мен фирмалар және т.б.
2 Аралық баланс-белгілі бір ... ... ... ... ... ... Бұл ... тексеру жұмысы болып табылады.
3 Жойылуға байланысты баланс. Ұйым банкротқа ұшырап, өз ... ... ... ... қатысуы мен ұйымды жою ... ... Ол 2 ... ... 1кезең осы ұйымның жабылуына
байланысты, екінші кезеңде ұйымның жойылғандығының ... ... ... ... мен ... ... яғни жолы бугалтерлік
баланстың бабы деп аталады. Актив бапта – ... ... ... ... ... ал пассиві олардың пайда болу ... ... ... ... ... ... материалдық құндылықтарды, ақша
ресурстарын,бөлшектерді, ал пасситі баптар меншікті капиталды кәсіпорынның
қарыздарын ... ... ... ... бөлімінде ұзақ мерзімді
активтер көрсетіледі. Екінші бөлімінде ағымдағы активтер. Үшінші бөлімінде
меншікті капитал мен ... ... ... ... ... ... ұзақ ... міндеттемелер. Алтыншы бөлімінде ағымдағы
міндеттемелер көрсетіледі.
Баланс баптарының өзгеру сипатына қарай, нақтылы орын алған ... ... 4 ... ... қарау керек. Оған мысал келтірсем: 1
тип шаруашылық операцияларының мазмұны мен ... тек қана ... ... ... Бірдей сомма баланстың актив жағындағы
1бапты көбейтіп, бір ... ... ... ... ... ... ұйымның жұмысшылары мен қызметкерлерін еңбек ақы ... үшін ... 400.000 ... ұйым ... ... Бұл операцияның мазмұны мен
соммасы ... ... ... екі ... өзгертеді. Яғни банкте сақтауда
тұрған ақша азайып бұл ... ұйым ... ақша ... ... ... ... өзгеіссіз қалады. Сонымен осы мысалға қарап, қандай
да ... ... 4 ... ... түсіп, баланстағы соммаларға
әсер етеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... Жинақ өзгермейді. 2.Баланстың пассив ... бірі ... бірі ... өзгермейді. 3.Баланстың активі
мен пассиві де көбейеді+.Жалпы жинақ сомасы да көбейеді. 4.Баланстың активі
де пассиві де азаяды-. ... ... ... да ... мысалдардың түпкі қорытындысы-шаруашылық операцияларын тудыратын екі
жақтылық принціпті дәлелдеу және баланстық тепе-теңдікті үнемі сақтап отыру
болып ... ... ... есеп ... және ... Қ.К. ... Құдайбергенов;
2. «Бухгалтерлік есеп» С.Б. Баймұханова;
3. «Бұхгалтер бюлитені » 2007 жыл қазан айы;
4. «Бұхгалтерлік есеп» Әбдіманапов;
5. ... есеп ... Н.А. ... ... ... » 2006 ... «Кәсіпорынға бухгалтерлік есеп» В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдулин,
В.В. Родостовец, О.И. Шмит.
8. «Шаруашылық жүргізуші субъектідегі бухгалтерлік есеп» Н.Қ.
Мамыров Алматы 2005 Экономика.
9. ... оқу ... Қ.Қ. ... С. ... Алматы 2005;
10. «Ақша несие банк» Оқулық жалпы редакциясын басқарған Ғ.С.
Сейітқасымов Алматы 2001;

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекет туралы35 бет
Бухгалтерлік есепке алу туралы қазақстан республикасының заңы. 1995 жылғы 26 - желтоқсаннан, қосымшалары мен өзгертулері27 бет
Компанияның баланс өтімділігін талдау65 бет
Нарықтық қатынаста бухгалтерлік есеп пен салық есебінің ақпараттық жүйе ретінде қалыптастыру ерекшеліктері8 бет
Шағын кәсіпорынның шығыны мен кірісін есептейтін ажо жасау атты дипломдық жұмысқа патенттік ізденіс70 бет
Ішкі энергия4 бет
Ішкі энергия жайлы мәлімет4 бет
Коммерциялық банктің қаржылық есептері12 бет
Күн белсінділігін рекурренттік талдау әдісімен зерттеу нәтижелері11 бет
Ле-Шателье принципі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь