Геофизикалық барлау әдістері (жалпы сипаттама)


Геолог-мамандар жер қыртысын зертгеу барысында оны қүрайтын тау жыныстарымен тікелей жұмыс істейді. Геофизиктер де өз жұмысын осы тау жыныстарын зерттеуден бастайды, бірақ зерттеу тікелей емес жанама жолмен жүреді.
Әрбір тау жынысын, оның физикалық қасиеттерін (тытаздығы, серпінділігі, электрөткізгіштігі жөне т.б.) қоршаған ортаға есерін тигізегін физикалық өрістің көзі деп қарау керек. Қайсыбір тау жынысы болмасын, өзін қоршаған кещстікте (сыртқы) жөне өз шгіңде (ішкі) физикалық өрістертугызады. Сыртқы ерістің параметрлері арқылы олардың шьпу тегін (кездерін) табуға болады. Мөселен, өрбір геологиялық дене (руда) өз төңірегіңде гравитациялық және магниттік өрістер туғызады, ал егер сол денеге сырттан механикалық күшпен, электр тогымен немесе басқа бір тәсілмен өсер етсек, онда бүл дене серпімді толқындардың немесе жылу сөулесінің, электр ерісінің көзі (ошағы) болады.
• Геофизикалық зертгеулерде кеңінен пайдалыналатьш тау жыныстарының физикалық қасиетгеріне мыналар жатады:
• серпімділік қасиеттері;
• тығыздығы;
• магниггік қасиеттері (магниттік қабілеттілік және қадцық маг-
ниггелу деңгейі);
• электрлік қаситеттері (элетрлік кедергі, электрөткізгіштік);
• радиактивтігі;
• жылу өткізгіштігі.
Әрбір геофизикалық барлау өдістері тау жыныстарының осы аталған қасиеттеріне негізделіп жасалған, ягни әрбір геофизикалық барлау әдісі сол ортаны қүрайтын физикалық қаситеттерге негізделгең (1-кесте).
Сонымен, пайдалы қазбаларды іздестіру жөне барлау үшін қолда-нылатын геофизикалық барлау әдістері тау жыныстарының өр турлі физикалық қасиетгеріне негізделіп жасалынған.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Геофизикалық барлау әдістері (жалпы сипаттама)
Геолог-мамандар жер қыртысын зертгеу барысында оны қүрайтын тау
жыныстарымен тікелей жұмыс істейді. Геофизиктер де өз жұмысын осы тау
жыныстарын зерттеуден бастайды, бірақ зерттеу тікелей емес жанама жолмен
жүреді.
Әрбір тау жынысын, оның физикалық қасиеттерін (тытаздығы,
серпінділігі, электрөткізгіштігі жөне т.б.) қоршаған ортаға есерін
тигізегін физикалық өрістің көзі деп қарау керек. Қайсыбір тау жынысы
болмасын, өзін қоршаған кещстікте (сыртқы) жөне өз шгіңде (ішкі) физикалық
өрістертугызады. Сыртқы ерістің параметрлері арқылы олардың шьпу тегін
(кездерін) табуға болады. Мөселен, өрбір геологиялық дене (руда) өз
төңірегіңде гравитациялық және магниттік өрістер туғызады, ал егер сол
денеге сырттан механикалық күшпен, электр тогымен немесе басқа бір тәсілмен
өсер етсек, онда бүл дене серпімді толқындардың немесе жылу сөулесінің,
электр ерісінің көзі (ошағы) болады.
• Геофизикалық зертгеулерде кеңінен пайдалыналатьш тау
жыныстарының физикалық қасиетгеріне мыналар жатады:
• серпімділік қасиеттері;
• тығыздығы;
• магниггік қасиеттері (магниттік қабілеттілік және қадцық маг-
ниггелу деңгейі);
• электрлік қаситеттері (элетрлік кедергі, электрөткізгіштік);
• радиактивтігі;
• жылу өткізгіштігі.
Әрбір геофизикалық барлау өдістері тау жыныстарының осы аталған
қасиеттеріне негізделіп жасалған, ягни әрбір геофизикалық барлау әдісі сол
ортаны қүрайтын физикалық қаситеттерге негізделгең (1-кесте).
Сонымен, пайдалы қазбаларды іздестіру жөне барлау үшін қолда-нылатын
геофизикалық барлау әдістері тау жыныстарының өр турлі физикалық
қасиетгеріне негізделіп жасалынған.
Магниттік барлау әдісі (магнитбарлау) магнит өрісінің жер бетіндегі
өзгерісін ондағы қазба байлықтардың жөне оларды қоршаған тау жыныстары
магниттік қасиетгерінің айырмашылыгъша байланысты зерттеуге негізделген.
Бұл әдіс магаттік темір рудаларын яғни магаетит, титаномагаетит, темірлі
тақтатастар жөне басқа да магнитгік рудаларды іздесгіру жөне барлау
жүмыстарын қүрайды. Сонымен қатар, жер қа-тысының геологиясын зерттеу
кезінде оның геологиялық картасын жасау үшін де магниптік барлау өдісі
кеңінен қолданылады.

Гравитациялық барлауәдісі (гравибарлау) ауырлық күші орісінің
жер бетінде өзгерісін ондағы пайдалы қазбалар мен оларды қоршаған
ортаның тығыздықтарының айырмашылықтарына байланысты зерт-
теуге негізделген. Бүл өдіс жер қойнауы терең бөліктерінің геология -
сын, мұнай мен газ қүрылымдарын, көмір бассейндерін, хромит, темір
жөне басқа да кен орындарын барлауда кеңінен қодданылады.
Электрлік барлау әдістері (электрбарлау) рудалық денелердің
немесе басқа да геологаялық қүрылымдардың табиғи жене жасанды
электр өрістерін зерттеуге негізделген. Бұл өдістерде рудалық дене
мен оны қоршаған тау жыныстарының электрөткізгіштік қабілетгілігі-
нің өр түрлі болуы пайдаланылады. Электрбарлау әдістерінің көптеген
түрлері мысколчеданды және басқа да полиметалды сульфидтік кен
орындарын барлауда, үлкен аймақтың геологаялық қүрылысын зерт-
теуде кеңінен қолданылады.
Сейсмикалың барлау әдісі (сейсмобарлау) жарылыс кезінде пайда
болган сейсмикалық толкындардың таралу жылдамдықтарының өр түрлі
тау жыныстарыньщ өзіне төн серпімділік қасиетгеріне байланысты бір-
бірінен айырмашылығына негізделген. Бүл өдіс мүнай мен газ кен
орындарын барлауда кеңінен қодданылады. Сонымен қатар, жер қой-
науы геологиясы мен тектоникасын зерттеуде де пайдаланылады.
Радиактивті барлау әдісі (радиометрия) тау жыныстарының
радиактивтілік қасиеттерін зертгеуге негізделген. Бүл едіс қүрамьгада
радиакгивті элементгері бар рудаларды, сонымен қатар тектоникалық
жарылымдарды анықтау үшін, атқылама жыныстар массивтерін белу
үшін кеңінен қолданылады.
... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Барлау
Сейсмикалық барлау
Тұрлан геофизикалық экспедициясы
Үнді мұхитына жалпы сипаттама
Радиациялық барлау
Педагогика мамандығына жалпы сипаттама
Каспий теңізіне жалпы сипаттама
Шошқа обасына жалпы сипаттама
Қазақстан көлдеріне жалпы сипаттама
Гормондарға жалпы сипаттама
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь