Өнімнің (жұмыстың және қызыметтің) өзіндік құнын кальку -ляциялаудың және шығынды есепке алудың елімізде және іс – тәжірибеде қолданылатын әдістері

Қарапайым әдіс. Өндірістегі шығындарды есепке алудың және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың қарапайым әдісі біртекті өнім шығаратын кәсіпорындарда (су электр станциялары, кен, мұнай, көмір мен газ өндіретін кәсіпорындар) пайдаланылды. Оларда, әдетте, аяқталмаған өндіріс болмайды ( егер де олар болса, онда оның көлемі шамалы болады) және шалафабрикаттарды өзі өндіреді. Егер де кәсіпорын өзінің есептік саясатында қарастырса , онда бұл әдісті қолдануға рұқсат етілуі мүмкін. Бұл әдістің мәні әр өнімге емес бүкіл шығарылған өнімге кеткен шығындарды есептеуден тұрады . Өнім бірлігінің өзіндік құнын тікелей есептеу жолымен шығарады, яғни шығын деңгейін өндірістің натуралды көлеміне немесе шартты – натуралды көрсеткішіне жай бөлу арқылы табады .Кейбір салаларда шығындар (мысалға, көмір өндірісінде) әрбір технологиялық процесс бойынша есептелінуі мүмкін .
Сонымен, көмірді өндіру өнеркәсібі бірнеше кезеңнен тұрады : дайындық жұмыстары, көмірді алу, шахтыға дейін тасымалдау және сыртқа шығару, сорттау, өңдеу, вагонға тиеу. Міне сондықтан бұл жердегі шығындарды есептеу мен калькуляциялаудың жай әдіс, процестік деп аталуы да осыдан шыққан. Мұнда кәсіпорын барлық шығындарды өндірілетін өнімнің бір түріне, ал аяқталмаған өндіріс болмаған жағдайда – шығарылған өнімге жатқызады, ал біртекті өнім шығарылатын жерде калькуляциялаудың барлық баптары бойынша өндірістегі шығындарды негізделген нормалау арқылы оңайлатады. Көптеген кәсіпорындар жұмыс практикасында өндірістің қарапайым әдісінің дұрыстығын және іргелішілдігін дәлелдеп береді . Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен шығынды есептеу әдісінің қарапайым төрт нұсқасы бар.
Бірінші нұсқа кезінде тікелей және жанама шығындар бүкіл өнімді шығаруға жұмсалған шығындардың белгіленген бабтар бойынша есепке алынады . Өнімнің бір өлшемінің өзіндік құны барлық өндірістік
        
        Өнімнің (жұмыстың және қызыметтің) өзіндік құнын кальку -ляциялаудың және
шығынды есепке алудың елімізде және іс – тәжірибеде қолданылатын әдістері
Қарапайым әдіс. ... ... ... ... және ... өзіндік
құнын калькуляциялаудың қарапайым әдісі ... өнім ... (су ... ... кен, ... ... мен газ ... пайдаланылды. Оларда, әдетте, аяқталмаған өндіріс болмайды (
егер де олар болса, онда оның көлемі шамалы болады) және ... ... Егер де ... ... ... ... қарастырса , онда
бұл әдісті қолдануға рұқсат етілуі мүмкін. Бұл әдістің мәні әр ... ... ... ... кеткен шығындарды есептеуден тұрады . Өнім
бірлігінің өзіндік құнын тікелей ... ... ... яғни ... ... натуралды көлеміне немесе ...... жай бөлу ... ... ... салаларда шығындар (мысалға,
көмір өндірісінде) әрбір технологиялық процесс бойынша ... ... ... ... ... ... ... кезеңнен тұрады : дайындық
жұмыстары, көмірді алу, шахтыға дейін тасымалдау және сыртқа ... ... ... ... Міне ... бұл ... шығындарды есептеу
мен калькуляциялаудың жай әдіс, процестік деп ... да ... ... кәсіпорын барлық шығындарды өндірілетін өнімнің бір түріне, ал
аяқталмаған өндіріс болмаған жағдайда – ... ... ... ал
біртекті өнім шығарылатын жерде калькуляциялаудың барлық ... ... ... ... ... ... оңайлатады. Көптеген
кәсіпорындар жұмыс практикасында өндірістің қарапайым әдісінің дұрыстығын
және іргелішілдігін дәлелдеп береді . Өнімнің ... ... ... ... ... ... ... төрт нұсқасы бар.
Бірінші нұсқа кезінде тікелей және ... ... ... ... ... шығындардың белгіленген бабтар бойынша есепке алынады .
Өнімнің бір өлшемінің ... құны ... ... ... дайын
өнімнің санына бөлумен айқындалады. Бұл өндірістерде ( су ... құм, ... ... ... ... ... өнімнің құрамдас бөліктері болмайды .
Екінші нұсқаны аяқталмаған өндірісі бар ... ... ... дайын өнім мен аяқталмаған өндіріс ... ... ... ... Бұл ... 1 ... метр ағаштың өзіндік құнын
калькуляциялау ... ... ... өнеркәсібінде қолданылады.
Аяқталмаған өндірісті, әдетте ... ... ... ... ... бір ... ... бірнеше түрлерін шығаратын немесе
өндіретін: жылу мен электр энергиясын ... ... мен газ ... ... ... ... ... жағдайларда шығындар
тұтас алған өндіріс бойынша, яғни қарапайым әдіспен есепке алынады, ал
өнімнің өзіндік құны ... ... ... ... мен ... ... ... шығындар амортизация, жер астындағы скважния
жабдықтарын жөндеу, жер қыртысының қайтарымдылығын ... ... ... ... және ... ... ... тікелей
белгілері бойынша мұнайға, ал газ жинау және тасымалдау жөніндегі шығындар
– газға жатқызылады. Қалған шығындар кәсіпорынның орташа ... ... ... және ... мен газ ... ... ... төртінші нүсқасын өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... процестік бойынша жүргізетін
кәсіпорындар пайдаланады. Бұл ... ... мен ... ... ... ... Бұл арада шығындарды есепке алудың және
өнімнің өзіндік ... ... ... және ... әдістері
үйлесімді пайдаланылады.
Тапсырыстық әдіс. Шығындарды есепке алудың және өнімнің ... ... ... ... аз сериялы және жеке дара өндірсі бар
кәсіпорындарда, жөндеу және эксперименттік жұмыстарды пайдаланады. ... ... ... тапсырыстар бойынша белгіленген номенклатура
баптарының ... ... ... . ... ... өндірістік
бөлімшесінде арнайы бланкілерде ашылады, содан соң ол орындаушы – цехқа
және бухгалтерияға түседі . Әрбір ... ... код ... ... ... жалақы , барлық құжаттардағы материалдардың шығысы,
өндіріске кеткен ... ... ... ... ... ... құны ... әзірлеумен байланысты шығындар сомасынан
тұрады .
Осы тәсілдің кейбір ерекшеліктері бар атап айтсақ :
- ... ... ... туралы мәліметтерді шоғырландырып және
оларды жеке жұмыс түрлері мен дайын өнім партияларына ... ... ... ... ... ... партия бойынша шығындарды
шоғырландыру;
- тек бір ғана шотты жүргізу, ... ... ... ... өндірістік шығындар жинақтау тек осы ... ... ... Осы ... ... әрбір тапсырысы бойынша
шығындардың жекелеген есебін ... үшін ... ... ... ... ... калькуляциялау үшін шалафабрикатсыз әдісі
пайдаланады .
Тек дайындау цехында шалафабрикатты әдіс ... ... ... ... жеке ... жасалады. Әдетте, шалафабрикаттық
әдісте тапсырысты жасау процесі цехтан – цехқа өтеді, бірақ ондағы жасалған
операциялар бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... калькуляциялаудың
бекітілген номенклатурасы бойынша, ал негізгі ... ... ... мен энергиялар – белгіленген топ ... ... ... ... ... ... олардың өндірілген орны бойынша есептелінеді және
ай сайын қабылданған тарату тәсілі бойынша әрбір тапсырыстың өзіндік құнына
жатқызылады.
Ауқаудан алынған жоғалтулар, ... ... ... ... ... Орындалмаған тапсырыстар, аяқталмаған өндірістер ретнде
танылады.
Тапсырыс орындалып біткен соң және оның ... ... ... ұсынғаннан кейін өндірістік бөлім кәсіпорынның
бухгалтериясына тапсырыстың ... ... ... ... ... соң
тапсырыс бойынша шығындар жасау процесі тоқтатылады. Кейбір ... ... ... ... ... сол ... накладнойын
өткізу тапсырыстың жабылғаны.
Сондай-ақ, кез келген тапсырыстың өзіндік құны үшін ... ... ... ... ... ... материалдық
құндылықтар қоймаға «тапсырылды, ол кезде 20 – Материалдар» бөлімшесінің
шоттары дебеттеліп, 900 немесе 920 ... ... ... қолдану барысында іс жүзіндегі өзіндік құн тапсырыс
аяқталмағаннан кейін анықталады, бұған дейін ... ... ... ... қарастырылады. Тапсырыстың әдістің кемшіліктері мынада:
күрделі, қайталанбайтын немесе сирек қайталанатын ... ... ... және еңбек шығындарын нормалауды ... ... ... ... және ... ... алдын – ала
бақылау жасап отыруды қиындатады. Осы кемшілікті жою үшін ... ... ірі ... ... ... ... жасауда, ауыр машина жасауда)
олардың торабына жекелеген тапсырыс ашуды ... яғни ... ... ... ... ... ... өндірісте тапсырыс саны ағымдағы айда шығарылатын болып
жоспарланған сонымен ... ... ... бір ... немесе бірнеше
бұйымды әзірлеу үшін пайдаланған барлық тораптар мен ... ... ... ... мен детальдардың бірінші түрі бойынша ... ... ... әдіспен, ал сериялық немесе латын бұйымдар – екінші, ... ... ... ... ... ... құны тапсырыс
ескерілген жекелеген тәртіпте дайындалғандардан ... ... ... ... жалпы немесе сериялық өндіріс тәртібінде
есептелінген тораптар мен детальдардың жалпы құнынан немесе ... ... ... ... топтастырылып, есебінің карточкаларында
әрбір тапсырыстың өзіндік құны есептелінеді. Карточканың негізінде өнім
бірлігінің құнының есептік ... ... әдіс . ... есепке алудың және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялаудың бөлістік әдісі өнімді жаппай өндіретін кәсіпорындарда
қолданылады, ... ... ... ... ... дейін рет-ретімен
технологиялық өңдеуден өтеді. Бұл әдіс ... ... ... ... ... химиялық, мұнай өңдеу және
басқа да салаларда қолданылады. Мысалы, мата тоқу кәсіпорындарда үш ...... тоқу және ... ... қара металлургияда – домен пеші,
болат балқыту, прокат.
Дайын өнім немесе шалафабрикат ... ... ... ... әдіс деп ... ... әдісте өндіріске кеткен
шығындар ... ... ... ... ... яғни бөлісі бойынша
есептелінеді. Әрбір бөлістен кейін шалафабрикат шығарылады, ал ...... өнім ... ... ... ... ... процестерінің арасындағыүзіліс – ... ... ... ... мен ... да өзіне тән жағдайлары
ескеріле отырып, технологиялық ... ... ... ... . Бұл орайда, бөлініс жөніндегі шығындарды жоспарлау мен ... ... ... ... алу мен ... ... ... шалафабрикаттар мен дайын өнімдердің өзіндік құнын ... ... ... әдетте бөлістер бойынша, ал әрбір бөлістердің
ішінде - ... өнім ... ... ... ... ... бөлістердің арасында, ал олар әрбір бөлістердің
ішінде – ... өнім ... ... ... өнім ... тартуға қабылданған коэффициенттердің базасында жасалуы мүмкін.
Бөлістік әдісін қолданған кезде нормативтік әдістің ...... ... ... ... ... түрде ауытқуын,
сондай-ақ нормалардың өзгеру есебін және олардың есебін ... ... ... ресурстардың шығыстарын құжаттауды және жедел есеп
беруінде энергетикалық материалды және басқа да шығындардың нақты ... ... ... сонымен қатар өндіріс тапсырмаларына немесе нормасына
негізделген ... да ... табу ... Белгіленген технологиялық
процестің ауытқуынан, жұмсалған материалдардық шығыстардың ... ... ... ... ... ... ... шығындар немесе үнемдеулер кезінде көрініс табуы тиіс.
Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың және шығынды есепке алудың
бөлістік ... екі ... ... шалафабрикаттық және
шалафабрикатсыз.
Шалафабрикаттық нұсқа әрбір бөлістер бойынша есептік калькуляция
жасайды және оған ... ... қоса ... ... ... ... жасаулардан жұмсалған
материалдық және еңбек шығындарына одан кейінгі қайта жасаулардан туындаған
өңдеу шығындарын қосып, ... соң ... ... құны ... ... ... өндірістегі шығындарды есепке әрбір қайта
жасауға жұсалған ... және ... ... ... ... ... шикізаттан өндірістің бір процесінде әртүрлі сорттағы немесе
маркадағы өнім түрі алынады, ... ... ... ... ... ... коэффициентін пайдаланылады. Мысалы : ағаш кесу кезінде алғашқы ... ... ... да , ... ... да, жаңқалар және
отындық кесінді шеттақтайлар да алынады. Мұндай ... ... ... ... ... ... бірлігі ретінде қабылданады, ал қалған
сорттарын коэффициенттердің көмегімен анықтайды.
Мұндай ... ... өнім ... ... тұрғыдан
сипаттайтын бір өнім ... ... ... ... Егерде бір шикізаттан әртүрлі мұнай өнімдері алынатын болса,
онда олардың арасында тарату коэффициентінің ... ... ... ... ал ... ... әрбір өнім түрінің арасына үлес
салмағы бойынша таратылады.
Бөлістік әдістің кезінде өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... ... атап ... .
Бөлістік әдістің негізі кемшілгі мынада: өнімнің нақты өзіндік құны
есептік кезеңнің соңында ғана ... ... ... ... ал ... өзі ... басшылығының есеп беру кезеңі ішінде
өндірістегі іс жүзіндегі шығындардың жоспар бойынша белгіленген нормаларға
сәйкестігін қадағалап отыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... бүкіл шығарылған өнімнің өзіндік
құныны, сол өздерінің жоспарланған кезіндегі орташа деңгеймен салыстырылады
және соның нәтижесінде алынған ... ... ... ... ... ... жұсалған шығындардың шын мәніндегі деңгейін дәл
көрсете ... ... ... жою үшін ... әдісін қолданады, бұл кезде
өнімнің бір өлшемінің және бүкіл ... ... құны ... құнмен салыстырылады. Ал нормативтік өзіндік құннан айырмашылығы :
осы кезде жұмыс істеп тұрған өндірістік технологиялық пролцестің, сондай-ақ
материалдық , ... және ... да ... ... нормаларының
негізінде анықталады. Нормативтік калькуляциялауға технологияны жетілдіру
және өндірісті ... ... ... ... ... ... ... дәрежесіне қарай нормалардың өзгерістері енгізіледі.
Шығындарды есепке алу былайша құрылған: ... ... ... және басқа да шығындардың ауытқуларын ескеріп, оларға тікелей өндіріс
процесінде ықпал етуге бар мүмкіндігін ... әдіс . ... ... ... ... және ... құнын калькуляциялаудың нормативтік ... ... ... ... ... пайдаланады. Дегенмен, оның ішкі
сериялық және ... ... ... ... Өндірістегі
шығындарды есепке алу өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың нормативтік
әдістері ... ... ... және ... карталар
жасаудан басталады. Ол карталарда материалдардың, жалақының жұмсалуы ... ... ... басқа да шығындар ... ... ... өнім ... ... ... ... Оларды жасау кезінде қолданыста жүрген өндірістік технологияны,
жалақы ... ... пен баға ... ... мен ... ... ... нормаларын негізге ала отырып, бастапқы массасы,
таза массасы, қалдықтары, материалдар мен сатып ... ... ... баға көрсеткіштері және өндірске қызымет ... ... ... ... ... ... сметасы ескеріледі.
Нормалардың және шығындар мен сметалардың өзгеру тәртібін рәсімдеп,
сондай-ақ кәсіпорынның мүдделі ... мен ... ... және ... да ... мен сметаларын өзгерту туралы тәртібін
реттеу арқылы ... ... ... әдіс ... ... ... өлшеу шаруашылығын тәртіпке келтірудің ,материалды сақтау және
өндіріске босату, цех бойынша ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... өнімге жатқызылса) және тұтастай алғанда
судың, будың ң газдың, электр ... ... мен ... ... зор .
Нормативтік әдістің кезінде әрекет етіп тұрған норма мен оның ... ... ... ... ... ... өндірісті
ұйымдастыру мен технологиядағы кемшіліктерді дер кезінде жөндеуге,
ресурстардың тиімсіз ... жол ... ... ... ... нормамен салыстырғанда ресурстардың үнемделуі немсе
артық жұмсалуы, нормадан ... ... ал ол өз ... ...... ... ... кемшіліктердің бар екенін
баяндайды.
Нормадан ауытқуларға құжатталған және құжатталмаған болып келеді.
Құжатталған ауытқулар алғашқы құжаттардың мәліметі ... ... ... ... ... ... ... ауытқулар .
Құжатталмаған ауықуларға ауытқудың жалпы соммасы мен оның құжатталған
бөлігіеің арасындағы айырмасынан шығады. ... олар ... ... ... нәтижесінен, ақау өнімдерін шығарғаннан,
нарядтарды артық жазғаннан, кеш ... ... ... ... ... ... ... шығады.
Егер де өндірісте құжатталмаған ауытқулар бар болса, онда ... ... ... ұйымдастырылмағанын куәландырады.
Ауытқу теріс те және оң да болуы мүмкін.
Теріс ... ... ... ... ... ... ... учаскалардың жетістіктерін баяндайды ... ... ... жүзеге асырады. Кейде оң ауытқулар шын мәнінде
қаражаттың үнемделгендігін көрсете білмейді, ол тек ... шын ... ... ... ... ... себептердің салдарынан болса, олардың кінәлі
тұлғалары мен ... ... ... ... ... ... қоса, ауытқулар әртүлі өзгерістермен байланысты болады, атап
айтқанда материалдық, еңбек, энергетикалық шығыстарының көтерілуінің немесе
төмендеуінің, ауыстырылуының салдарынан орын алуы ... ... ... ... ... өзгерістер есеп беретін айдың бірінші күніне
жасалады, сондықтан олар әрекет етіп тұрған норманың ... ... ... ... ... ... керек .
Шығарылған өнімнің нормативтік өзіндік құнын анықтау үшін біртектес
өнім өндіруге жұсалған шығындарды ... ... алу ... бұл ... ... әрбір түрінің нормативтік құны және сол мәліметтің жиынтығы
калькуляциялық баптар бойынша ... ... ... ... бір түрі ... өндіріске есеп ведмосындағы өнім
шығындарының нормативтік шығарылған өнімнің нақты ... ... ... нақты өзіндік құнын анықтаған кезінде ... ... ... ... құнға қосады немсе олардан ауытқуларды
игереді .

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау26 бет
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау әдістері25 бет
1) Суық және ыстық басып емдеу әдістері 2)Емдік балшықтар және емдеу әдістері12 бет
«Қазақтелеком» АҚ филиалы – Алматы ОТД Еңбекшіқазақ аудандық телекоммуникация торабы8 бет
Егістік тәжірибеде орындалатын бақылау жұмыстары3 бет
Сумен , бумен емдеу әдістері5 бет
Суық және ыстық басып емдеу әдістері жайлы ақпарат3 бет
"Бейсик тілінде берілген есепке программа құру."20 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
5в050700 «Менеджмент» мамандығы 1-курс студенттері үшін іс-тәжірибеден өту туралы есебі12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь