Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ)

Кіріспе
1. Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылуының теориялық алғышарттары және оның ұстанымдары
1.1 Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылу тарихы, қызметі және құрылымы
1.2 Дүниежүзілік Сауда Ұйымының негізгі ережелері мен нормалары
1.3 Дүниежүзілік сауда ұйымына енген шетелдердің тәжірибесі
, 2. Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына ену процесін талдау
2.1 Дүниежүзілік сауда ұйымына енудің мақсаты және оның барысы
2.2 Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің құқықтық аспектілері
2.3 Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің экономикалық артықшылықтары мен залалдары
2.4 Дүниежүзілік сауда ұйымына енудегі Қазақстанның сыртқы саудасының құрылымы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымша А
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) – бұл елдер арасындағы сауда қатынастарын халықаралық ережелер көмегімен реттейтін халықаралық ұйым. Осы ережелердің негізгі мақсаты елдерді ашық және либералды сауда саясатын жүргізуге қолдау болып табылады. Бұдан басқа ол саудадағы және оны либерализациялаудағы өзара кедергілерді жою мақсатында көпжақты саудалық келіссөздер раундтарын мезгіл-мезгіл жүргізуге арналған.
Дипломдық жұмыстың өзекті мәселелері ретінде ДСҰ-Халықаралық тауарлар саудасы мен қызметтер саласында үкіметтің құқықтарын және міндеттерін белгілейтін көпжақты сауда келісім-шарты, құқықтық құжаттар кешені және қызмет көрсетулер саудасымен интеллектуалдық меншік құқығының саудалық аспектілері қамтылады. Жекелеген келісімдер сауда дауларын шешу тәртібін және ДСҰ-ға мүше елдердің сауда саясатына мониторингті жүзеге асыру тәртібі жайында қарастырылады.
Өз кезегінде әлемдік қоғамдастықтың бір мүшесі ретінде Қазақстан да мұндай мәселелерден тысқары қала алмайды. ДСҰ-ға мүше болу республика экономикасы үшін өте қажетті болып табылады себебі біздің мүмкіншіліктеріміз жоғары, табиғи ресурстар әлеуетінің мүмкіндігі мол, ұдайы өндірістік үдерісі қарқынды болғандықтан тиімді болмақ. Сондықтанда ДСҰ-әлеуметтік мәні жоғары негізгі мәселелердің бірі болып саналады.
Жұмыстың мақсаты – жаһандану жағдайында ұлттық экономиканың бәсекелестік артықшылығын қалыптастырудағы әлеуетін және мүмкіншіліктерін анықтау. Қазақстан экономикалық сауда жүйесін жаңа ұтымды деңгейге көтеру және мынандай іс-шараларды жүргізу жайында болмақ:
-Өндірістік және ауылшаруашылық тауарлар саудасындағы тарифтік және тарифтік емес кедергілерді азайту, бұдан әрі халықаралық сауданы либералдау және әлемдік нарықта еркін және әділ бәсеке үшін жағдай жасау;
-Жасалынатын принциптері мен ережелер негізі ел мүддесіне сәйкес халықаралық қызмет көрсету саудасын реттеу, оны одан әрі кеңейту және келіссөздер жүргізу жолымен біртіндеп либералдау;
-Ұлттық құқықтық жүйелердегі айырмашылықтарды ескере отырып интеллектуалдық меншік құқықтары аспектілері саласында тиімді қорғаныс тетігін жасау;
-Сауда дауларын реттеудің көпжақты тиімді тетігін құру;
-Көп жақты сауда келіссөзін оқтын-оқтын жүргізу үшін «келіссөз алаңының» функцияларын қамтамасыз ету.
Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің басты міндеті ретінде іркіліссіз халықаралық сауда-саттықа мүмкіндіктер жасау. Зерттеу міндеттері:
- Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің ең негізгі құрамды бөлігі ретінде зерттеуі, оның бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы рөлі айқындау;
- Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің қамтамасыз етудің алғышарты ретінде қарастыру, оның қазіргі жағдайына ғылыми-теориялық тұрғыда баға беруі;
- Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енудің шетелдік тәжірибелер мен құқықтық құралдар арқылы талдау және оны Қазақстан Республикасында қолдану ерекшеліктерін саралау.
1. Васильев Ю.А. “Роль ГАТТ в международно-экономической интеграции”, Экономика и коммерция, М. - 1995 ж. №3, 95-106 бет.
2. Полуэктов А. “Многосторонняя система ГАТТ: до и после “уругвайского” раунда”, Внешняя торговля, М. - 1994 ж. №4, 23-36 бет.
3. Мырзахметова А.М “ВТО и Внешняя торговля Казахстана” учебное пособие А: 2009
4. Дюмулен И. “Торгово-политическая система ГАТТ: принципы, правовые нормы и правила”, Внешняя торговля, М. – 1993ж №7/8, 34-44 бет
5. Чернышев С.В. “Механизм регулирования международной торговли: нормы и правила ГАТТ”, Сборник научных трудов, Всесоюзный Научно-исследовательский Конъюнктурный Институт, М. - 1991ж. - 71бет.
6. Төреғожина М.Б “ Қазақстан және ДСҰ ынтымақтастығы” оқу құралы А: 2010
7. “Опыт стран – членов ВТО по защите национальных интересов на внутреннем и внешнем рынках”, Международная жизнь, 2004 ж. 3-7 бет.
8. Лисовская Н. “Переговоры с ВТО: опыт Киргизии и Белоруссии”, Мировая экономика и международные отношения, 2001 ж. №6 105-107 бет.
9. Оразбаков Г. “Процесс вступления Казахстана в ВТО и оценка последствий на экономику страны”, АльПари, 2002 ж. №4-5, 3-7 бет.
10. Сабельников Л.В. “Генеральное соглашение по торговле услугами”, БИКИ, М. - 1995 ж. №84, 1-7 бет.
11. Мырзахметова А.М. “ ДСҰ және ҚР сыртқы сауда саясатының мәселелері”, э.ғ.к. атағын алу үшін қорғаған диссертациясы А. – 2001 ж.
12. Рахимбеков Т.С., Есполов А.Т. “ Проблемы вступления Казахстана в ВТО”, АльПари, 2005 ж. №2, 13-16 бет.
13. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Жаңа онжылдық-жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына жолдауы http://akorda.kz
14. Есентугелов А. “На пути Казахстана в ВТО нет серьёзных преград”, АльПари, 2003 ж. №3-4, 12-20 бет.
15. Мырзахметова А.М. “ ДСҰ және ҚР сыртқы сауда саясатының мәселелері”, э.ғ.к. атағын алу үшін қорғаған диссертациясы А. – 2001 ж.
16. “Казахстан и ВТО: шансы и упущения”, АльПари, 2002 ж. №4-5, 15-17 бет.
17. “Интеграция отдельных стран с переходной экономикой в ВТО и её последствия для их торговли с развивающимися странами”, Доклад секретариата ЮНКТАД, 1998 ж.
18. Арыстанбков К. “Казахстан и ВТО: экономические ожидания”, Казахстанская правда, 2003 ж. 3 сәуір.
19. Усманова С.А., Сембаева Р.Ж. “ Присоединение к ВТО: проблемы и перспктивы”, Правительственный вестник, 2000 ж. №5.


20. Қазақстанның сыртқы экономикалық қызметтегі экспорттық және импорттық операцияларының аралығындағы теңгерімділікке жету мәселелері және шешу жолдары: Монография. - Алматы: Экономика, 2009.
21. С.Ә. Досқалиев. Қазақстанның халықаралық экономикалық қатынстары. – Алматы: «Қазақ универститеті», 1997 – 180 б.
22. Халықаралық бейфакторлық қызметтер бойынша экспорттық-импорттық операциялардағы бейтеңгерімді жеңу жолдары // ҚР Статистика агенттігінің ғылыми-ақпараттық журналы. - Экономика және статистика. - Астана. - 2009. - №2/2009. - Б.101-105.
23. Қазақстанның экономикасын дамыту және республиканың дүниежүзілік сауда ұйымына кірудегі проблемасы // Т.Рысқұлов атын. Қазақ экономикалық университетінің хабаршысы. - Алматы. - 2006. - №4. - Б.216-221.
24. http://new.ctpd.kz .- Сауда саясатын дамыту орталығының ресми сайты.
25. Халықаралық сауда мен пайданың экономикалық негізі // М.Тынышпаев атын. Қазақ көлік және коммуникациялар академиясының хабаршысы. - Алматы. - 2006. - №5 (42). - Б.155-159.
26. Сауда қызметiн реттеу туралы Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 12 сәуiрдегi N 544 Заңы http://kz.government.kz.
27. Дүние жүзілік сауда ұйымына кірудегі Қазақстанның экономикалық проблемасы // ҚР-ның экономикалық, әлеуметтік және саяси модернизациялау мәселелер. Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. 31.03.06ж. - Астана: Т.Рысқұлов атын. ҚазЭУ Экономика және Қаржы Институты, 2006. - Б. 285-290.
28. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Жаңа онжылдық-жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына жолдауы http://akorda.kz
29. Инвестициялық рыноктың амортизациясы // Абай атын. Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің хабаршысы. - Экономика сериясы. - Алматы. - 2007. - №4 (14). - Б.51-57.
30. Қазақстанның сыртқы экономикалық қызметтегі экспорттық және импорттық операциялардың аралығындағы теңгерімділікке жету мәселелері // Непрерывное экономическое образование: модернизация обучения и методического обеспечения. II Республиканская учебно-методическая конференция. 24.01.07г. – Алматы: КазЭУ им. Т.Рыскулова. - часть I. - Б. 608-612.
31. Арыстанбков К. “Казахстан и ВТО: экономические ожидания”, Казахстанская правда, 2003 ж. 3 сәуір.
32. Алшанов Р. “ Защитные меры Казахстана при вступления в ВТО”, Вестник предпринимателя – 2002 ж. №12, 3-5 бет.
33. Сабельников Л.В. “Генеральное соглашение по торговле услугами”, БИКИ, М. - 1995 ж. №84, 1-7 бет.
34. Андрюшина Е. “Қазақстан ДСҰ-ға кіру жолында”, Кәсіпкер хабаршысы - 2002 ж. № 9, 10-13 бет.
35. “Участники ВТО достигли компромисса по рамочному соглашению о либерализации торговли”, БИКИ, М. – 2004 ж. №90-91, бет 1-4.
36. Темирбекова А.Ж. “Проблемы вступления Казахстана в ВТО и аграрный сектор”, Саясат, 2003 ж. №3, 78-81 бет.
37. Есентугелов А. “На пути Казахстана в ВТО нет серьёзных преград”, АльПари, 2003 ж. №3-4, 12-20 бет.
38. ҚР Статистика агенттігінің ғылыми-ақпараттық журналы. - Экономика және статистика. - Астана. - 2007. - №3/2007.
39. www.wto.org - Дүниежүзілік Сауда Ұйымының сайты. (ағылшынша)
40. www.eg.kz -“Егемен Қазақстан” газетінің электронды түрі.
41. www.kisi.kz - ҚР стратегиялық зерттeу институтының сайты.
42. www. stat.kz- ҚР статистикалық агенттігі
        
        Кіріспе
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) – бұл елдер арасындағы сауда
қатынастарын ... ... ... реттейтін халықаралық ұйым. Осы
ережелердің негізгі мақсаты елдерді ашық және либералды сауда ... ... ... ... ... басқа ол саудадағы және оны
либерализациялаудағы  өзара кедергілерді жою ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелері ретінде ДСҰ-Халықаралық тауарлар
саудасы мен ... ... ... құқықтарын және міндеттерін
белгілейтін көпжақты  сауда келісім-шарты, құқықтық құжаттар кешені және
қызмет көрсетулер саудасымен интеллектуалдық ... ... ... ... Жекелеген келісімдер сауда дауларын ... ... ... мониторингті жүзеге
асыру тәртібі жайында қарастырылады.
Өз кезегінде ... ... бір ... ретінде Қазақстан да
мұндай мәселелерден тысқары қала алмайды. ... мүше болу ... үшін өте ... ... ... себебі біздің
мүмкіншіліктеріміз жоғары, ... ... ... ... ... өндірістік үдерісі қарқынды болғандықтан тиімді болмақ. Сондықтанда
ДСҰ-әлеуметтік мәні жоғары негізгі мәселелердің бірі болып саналады.
Жұмыстың ...... ... ұлттық экономиканың
бәсекелестік артықшылығын қалыптастырудағы әлеуетін және ... ... ... ... ... жаңа ... деңгейге көтеру
және мынандай іс-шараларды жүргізу жайында болмақ:
-Өндірістік және ауылшаруашылық тауарлар ... ... емес ... ... бұдан әрі халықаралық сауданы
либералдау және әлемдік нарықта еркін және әділ бәсеке үшін жағдай жасау;
-Жасалынатын ... мен ... ... ел ... ... қызмет көрсету саудасын ... оны одан ... ... ... ... ... ... ескере отырып
интеллектуалдық ... ... ... ... тиімді қорғаныс
тетігін жасау;
-Сауда дауларын реттеудің көпжақты тиімді тетігін құру;
-Көп жақты сауда ... ... үшін ... ... қамтамасыз ету.
Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің басты міндеті ретінде
іркіліссіз халықаралық сауда-саттықа ... ... ... ... ... ... ұйымына енуінің ең негізгі құрамды
бөлігі ретінде зерттеуі, оның бәсекеге ... ... ... ... ... сауда ұйымына енуінің қамтамасыз етудің
алғышарты ретінде қарастыру, оның қазіргі жағдайына ғылыми-теориялық
тұрғыда баға беруі;
- Қазақстанның ... ... ... енудің шетелдік тәжірибелер
мен құқықтық құралдар арқылы ... және оны ... ... ... саралау.
Ғылыми зерттеу нысанында Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда
ұйымына енуінің экономикалық құқықтық аспектілері қарастырылады.
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні – ... ... ... ... ... қабілеттілігін арттыру шаралары, оны ... ету ... мен ... ... талдау.
Зерттеудің теориялық-әдістемелік және іс-тәжірибелік негізі ретінде
Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің ... және ... ... мен ... оқулықтар, сондай-ақ оқу құралдары,
шетелдік және отандық ғалымдардың диссертация жұмыстары мен ... ... ... ... ... ... ... зерттеліну дәрежесі – Қазақстанның Дүниежүзілік сауда
ұйымына ену ... ... ... ... оның ... ... ескеретін болсақ, онда тақырыптың
зерттелінуі ертеден басталады ... ... ... ... ... бар. Кейінгі
жылдары Тайгунов А, Ю Куватовтың, Андрюшина Е, Быков О.Н, Усманова ... Р.Ж ... ... келеді. Одан өзге мәселелері отандық
экономист-ғалымдар С.С. ... ... А.Ж. ... ... Ө.Қ. Шеденовтың, Л.Н.Махмеджанова, Ж.Я. Әубәкірованың
зерттеу еңбектеріне арқау болып келеді.
Дипломдық жұмыстың ғылыми ... ... ... ... ... ... ... ұйымына
енуінің жаңғыртудың құрылымдық негізі, авторлық көзқараспен ... ... ... сауда ұйымына енудің құқықтық пен реттелу
және қамтамасыздандыру мәселелерімен ерекшеліктері анықталды;
- Қазақстанның ... ... ... енуінің бәсекеге
қабілеттілігі мәселелері анықталып, оларды ... ... ... ... ... сауда ұйымына енуінің дамытуда шетелдіердің
тәжірибелері талданып, еліміз үшін ... ... ... Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің дамуына негізделген
ұсыныстар тұжырымдалды.
Диплом жұмысының теориялық және іс-тәжірибелік маңыздылығы ... ... ... мен ... ... Дүниежүзілік
сауда ұйымына енуінің даму ... әрі ... ... ықпал
ететіндігінде.
Диплом жұмысының құрылымы. Зерттеу ... ... 3 ... және ... ... тізімінен тұрады. Қазақстанның
Дүниежүзілік сауда ұйымына енудің ... ... мен ... ету бағыттары зерттеледі. Қазақстанның Дүниежүзілік сауда
ұйымына енуінің шетелдік тәжірибелер мен ... ... ... ... ... ... өзекті мәселелеріне және Қазақстанның
Дүниежүзілік сауда ұйымына ... ... ... ... сауда ұйымына енуінің рөлін зерттеуге арналған.
Зерттеудің ақпараттық базасы: Қазақстан Республикасының Конституциясы
және соған сәйкес Заңдары, Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... Қаулылары, Қазақстан ... ... ... ... ҚР ... ... ... деректері, бұқаралық ақпарат ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылуының теориялық алғышарттары және
оның ұстанымдары
1. Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылу тарихы, қызметі және ... ... ... ... ... ... мен валюта-қаржы
саласындағы «ойын ережелерін» белгілейтін халықаралық институттар болса,
олар 1929-1933 жылдардағы ... ... ... ... еді деп ... Сол ... де көп ... деңгейдегі
макроэкономикалық саясаттың мәселелерін үйлестіру қажеттігі айқын ... жылы ... (АҚШ) ... БҰҰ ... ... ... ... тұрақтандыру, төлем баланстарын тегістеу және
экономиканы дамыту үшін қаржылық ... беру ... шешу ... ... қоры мен ... банк құрылды.
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін де сауда қатынастарын халықаралық
реттеу шаралары ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық сауда арбитражы туралы
(1924ж.), өнеркәсіптік ... ... ... ... және т.б.
жарияланды, алайда олар ... ... ... әрі ... ... жоқ.
Соғыстан кейінгі жылдары ХВҚ мен дүниежүзілік банкпен бірге ... ... ... ұйым ... ... істейтін Халықаралық сауда ұйымын
(ХСҰ) құруға көп күш-жігер жұмсалды. ХСҰ-ға ... ... ... ... ... ... экономикалық даму, жұмыспен
қамту, шектеулі іскерлік практика, инвестициялар, ... ... ... ... ... ... ... проблемалар
Женева мен Лондонда 1946-1947 жылдары өткен ... ... ... (1947 жылы ... ХСҰ Жарғысын (Гавана
хартиясы) пысықтау барысында, 23 ел, оның ішінде АҚШ, Канада, Ұлыбритания,
Франция, Үндістан, ... және ... да ... аз ... ... ... ... едәуір тежейтін кеден тарифтерінің
соғысқа ... ... ... ... ... ... ... Келіссөздердің бірінші раундының нәтижесінде әлемдік сауданың 20%
ға жуығын қозғайтын 45 мың ... (10 млрд долл ... ... ... ... ... хартиясына қатысушы
елдер өзара сауда ережелері жазылған бірқатар сауда ... ... ... Осы ... ... мен оған қоса ... келісіліп кемітілген тізімі Тарифтер мен сауда жөніндегі бас
келісім (ГААТ) деп ... және 1948 ... ... ... ... ... елдер ХСҰ Жарғысын бекіту үдерісін аяқтағанға ... ... ... мәтіні төмендегі үш тараудан тұрды:
I тарауда ең қолайлы тәртіптеме (ең қолайлы ұлт) екі ... ... ... және ... ... тарифтер тізімі болды.
II тарау сауда саясатына арналды және халықаралық сауда ережелерінің
ерекше кодексі ретінде жазылды.
III тарау да ... ... ... ... аймақтары және келісімді
оларға қатысты қолдану жөніндегі ережелер жазылды.
1965 жылы ГААТ-тың мәтіні Келісімге дамушы ... ... ... ... және ... деп ... IV тараумен толықтырылды.
ГАТТ-тың жоғарғы органы болып Уағдаласушы тараптардың ... ... ... жыл ... ... ... ... қатысушы елдің
бір дауысы болса да шешім әдетте ... беру ... емес ... ... ... ... БҰҰ Бас хатшысы 1948 жылы ... ... 1949 ... ... сессияны шақыру, оның жұмысын басқару
құқығы қатысушы елдер сайлайтын ... ... ... ... ... ... және тарифтер жөніндегі бас келісім (ГАТТ) әлемнің 23 мемлекеті
1947 жылы жасады. ... ... ... сатуды реттейтін ережелердің
жиынтығы кірді. Кейінгі жылдары осы ... ... ... –қа ... елдердің саны да өсті, ал 1990 жылы ... ... 90-ға ... ... жылы Уругвай раундының ұзаққа созылған сауда келісімдерінен кейін
ГАТТ құқық иеленушісі және қызметінде әлемдік сауданы ырықтандыру мен ... ... ... ... ... халықаралық институт ретінде
Дүниежүзілік ... ... (ДСҰ) ... ДСҰ ... ... ... орнына сауда келіссөздері барысында келісілген халықаралық ... мен ... ... ... іске ... ... бар,
жаңа, интеграцияланған халықаралық ұйымын құру мақсатында құрылды. ДСҰ
туралы келісімде ГАТТ ... ... көп ... ... ... қол ... барлық келісімдер мен уағдаластықтарды осы ұйымға
бағынышты бір жүйеге келтіру қаратсырылған.
Заңдылық жағынан ГАТТ-тың, ... ... ... ... ... ... Уругвай раундының нәтижелерін іс жүзінде
қолдану өте қиын, ... ... ... деп те ... ... ... ... ГАТТ құрамына әлемдік тауар айналымының 90%- жуығы
тиесілі 125 ... ... ... мен Қытай сияқты ірі елдер аталмыш
ұйымнан тыс қалды, алайда Қытай ГААТ- тың ... ... ел ... ... ... ... ... атанды.
ГААТ- пен салыстырғанда ДСҰ-ға кіретін мемлекеттер саны да көп (2008
жылы 155 мемлекет кірді ), сонымен бірге ... ... ... да ... тек ... ... ... ғана жұмыс істеді, ал ДСҰ ... ... ... ... ... ... құқығын қорғауды да
қамтиды. Сонымен бірге ДСҰ ... ... ... келіссөздер мен
келіспеушіліктерді шешу үдерісіндегі сауда қатынастары қалыптасатын форум
болып табылады.
ДСҰ-ның заң жүйесі Марракеш ... деп ... ... құру туралы
келісіммен және осы келісімге тіркелген төрт қосымшамен ... ... ... халықаралық сауданың жекелеген мәселелері жөніндегі
халықаралық құқықтық уағдаластықтар кіреді. ДСҰ-н құру туралы ... ... бар, оның 17-сі ... ... ... ... көп ... келісімдері деп аталатын 1, 2 және ... ... ... ... ... бөлігін құрайды және ДСҰ-ның барлық мүшелері ... ... ... ... ... мен ... ... құқықтық
құжаттар 4-қосымшаға енгізілген. Осы келісімдер ... ... ... ... ... деп ... сондай-ақ осы келісімдерді
қабылдаған ДСҰ-ның мүшелері үшін міндетті болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... сауда саласында ұлттық заңнама және нормативтік актілер әзірлеп
оларды іс жүзінде қолданғанда ... алуы тиіс ... ... ... ... ... (ДСҰ) — бұл елдер арасындағы сауда
қатынастарын халықаралық ережелер көмегімен реттейтін ... ... ... ... ... елдерді ашық және либералды ... ... ... табылады. ДСҰ 1948 жылдан бері халықаралық
саудадағы негізгі принциптер мен ережелерді анықтайтын ... ... Бас ... ... ... ... Бұдан
басқа ол саудадағы және оны либерализациялаудағы  өзара кедергілерді жою
мақсатында ... ... ... мезгіл-
мезгіл жүргізуге арналған болып қызмет еткен.
ДСҰ – бұл  бір жағынан әрі ... әрі ... ... ... ... ... үкіметтің құқықтарын және міндеттерін белгілейтін
көпжақты ... ... ... ... ... ... ... «шатыр тәрізді» құжат болып табылады, оған мыналарды реттейтін 27
заң құжаттары қоса берілген: халықаралық тауарлар ... кең ... ... ... ... ... ... саудалық аспекттері. Жекелеген келісімдер сауда дауларын шешу
тәртібін  және ... ... ... сауда саясатына мониторингті жүзеге
асыру тәртібін реттейді.
ДСҰ-н құруда келесіде негізгі мақсаттар айқындалып, жүзеге ... ... ... ... ... ... жасалған  көпжақты
 саудалық келісімдерге қызмет көрсету және жүзеге асыру (1986 — 1994 гг.);
-Өндірістік және ауылшаруашылық ... ... ... емес ... азайту, бұдан әрі халықаралық сауданы
либералдау және әлемдік нарықта еркін және әділ бәсеке үшін жағдай жасау;
-Жасалған принциптер мен ережелер негізінде халықаралық қызмет ... ... оны одан әрі ... ... ... құқықтық жүйелердегі айырмашылықтарды ескере отырып
интеллектуалдық меншік ... ... ... ... ... ... дауларын реттеудің көпжақты тиімді тетігін құру;
-Мүше елдердің ұлттық саясатының ... ... ... ... үшін ... ... қамтамасыз ету [2].
ДСҰ басты міндеті ретінде ... ... ... ... ... ... ... құрылған аталған ұйым
халықаралық саудада экономикалық өсім мен адамдардың тұрмыс тіршілігін
көтеруге ықпал ... деп ... ... ... ... сауда жүйесі
негізгі бес ұстанымға сәйкес келуі тиіс:
- Саудада еш кемсітушіліктің болмау шарты, яғни ... ... ... ... пен ... ... ... құқығы болмайды;
- Сауда кедергілерін азайту, немесе қайсыбір елдің нарығына шетелдік
тауарлардың келуіне кедергі келтіретін факторларды жою, ... ... ... ... мен ... ... ... басқаша айтқанда
импортқа қойылатын көлемдік шектеулер;
- Тұрақтылық пен сауда шартының алдын-ала болжамдылығы, бұл ... ... мен ... қолданыстағы сауда шарттарының
кенеттен және бір тараптың еркімен өзгерілмейтініне кепілдік береді;
- Халықаралық саудадағы ... ... яғни ... ... тең ... ... үшін «әділетсіз» тәсілдерді жою,
оған экспорттық субсидиялар (экспортшы-фирмаларға ... ... сату ... иелену мақсатында демпингтік бағаларды пайдалану;
- Жоғары дамымаған мемлекеттер үшін ... ... ... Нақ осы бап ... ... ... ... келеді, алайда
ол әлемдік шаруашылыққа осал дамыған елдерді тарту үшін қажет болды. Бұл
елдер ... ... ... ... ... ... айдан
анық, сондықтан да нашар дамыған елдерге ерекше жеңілдіктер қарастыру
«әділетті» болар деп ... ... ... конференция — ДСҰ-ның жоғарғы
басшы органы, ДСҰ көпжақты  келісімдерінің мәні ... ... ... бойынша шешім қабылдауға құқылы. Әдетте Конференция екі жылда бір
рет ДСҰ-ға ... ... ... ... ... істер министрлігі
деңгейінде Уругвай раундының келсімдерімен ... ... ... олар бойынша шешім қабылдау үшін шақыралады.
Алғашқы конференция 1996 ... ... ... ... ... Женевада өтті. Онда ГАТТ/ДСҰ-ның елу жылдық ... 2001 ... Доха ... ... ... ... ... кейінгі көпжақты келіссөздердің жаңа раунды
басталды. Келесі конференция 2003 жылғы 10-14 ... ... ... Мексика) және т.б өтті.
Министрлік конференциялар сессияларының арасында қажет болған жағдайда
(жылына 8–10 рет) ағымдағы және процедуралық ... шешу ... ... ... әдетте ДСҰ-ға мүше елдердің елшілері
мен делегация басшыларынан тұратын Бас Кеңес шақырылады. Бас Кеңестің
басқаруында ... ... ... ... мен ... ... бар. Бұдан басқа, Бас кеңеске Министрлік конференция бекітетін:
сауда және қоршаған орта жөнінде; ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында шектеулер жөніндегі;
бюджет, ... ... ... ... ... есеп ... ... конференция
(немесе Бас кеңес) өкілеттілік мерзімі 3 ... ... ... ... тағайындайды. ДСҰ-ның құрамында Бас директор ... ... ... ... Бас директорға хатшылықтың басқа қызметкерлерін
тағайындау және олардың өкілеттіктері мен функцияларның ауқымын ... ... ДСҰ ... ... аса ... ... ... хатшылығы өте қарқынды жұмыс істейді. (1 сурет)
Cурет 1. ДСҰ-ны әкімшілік басқару * ... ... Бас ... ... Лами ... табылады,
ЕО сауда жөніндегі бұрынғы комиссар, лауазымдық қызметке 2005 жылдың ... ... ... ... Майк Мур ... ... 2002–2005 жылдары — Супачай ... Бас ... мына ... ... жібереді: Тауарлар саудасы жөніндегі кеңес,
Қызмет көрсету саудасы жөніндегі кеңес және Интеллектуалдық меншіктің ... ... ... ... Осы ... ... ДСҰ-ның
барлық мүшелеріне мүшелікке көптеген ашық ... ... ... ... ... ... сақтау және тауарлар саудасы саласындағы 1994 жылғы тарифтер
мен сауда жөніндегі Бас ... ... ... асыратын
мамандандырылған комитеттердің қызметіне басшылық етеді. Қызмет ... ... ... ... Бас ... бақылауды жүзеге асырады. Оның құрамына Қаржылық ... ... ...  жөніндегі жұмыс тобы
кіреді. Интеллектуалдық меншік құқықтары саудалық аспектілері жөніндегі
кеңес Интеллектуалдық ... ... ... ... ... ... ... жалған тауарлардың халықаралық
саудасымен байланысқан дау-дамайдың туындауының алдын алу мәселелерімен-де
айналысады [4].
Бас ... ... ... хатшылығы ДСҰ-ның атқарушы органы болып
табылады. ДСҰ хатшылығы, басқа халықаралық ұйымдарының осындай ... ... ... ... осы ... мүше елдердің
өзіне жүктеледі. Хатшылықтың негізгі міндеттері — әртүрлі ... ... ... Министрлік конференцияға техникалық қолдауды
қамтамасыз ету, дамушы ... ... ... ... ... ... мен қоғам және бұқаралық ақпарат құралдарына ДСҰ-ның
ережелерін түсіндіру болып табылады. Хатшылық ... ... ... ... ... көрсетудің кейбір формаларын қамтамасыз
етеді және ДСҰ-ға  мүше болғысы ... ... ... ... ... кез-келген ... ... ... ... ... ... ... мен Дауларды шешу жөніндегі жұмыс тобы, сондай-
ақ қатысушылар саны ... ... ... ... ... ... ... Ұйымының негізгі ережелері мен нормалары
ДСҰ жүздеген келіссөз ... ел, ... мен ... әр ... ... ... және ұдайы қозғалыс пен даму жолында
жұмыс істейтін күрделі сан салалы механизм болып табылады.
Неғұрлым қолайлы ... ... ... (НҚТ) ДСҰ мүшелері
басқа мүше елдерден ... ... мен ... ... білдереді. Басқаша айтқанда, ДСҰ-ға мүше елдердің тауарлар ... ... ... кесіп өткенде осы елдердің ішіндегі ең қолайлы
ережелер қолданылады, яғни ... ... бас ... Ал ДСҰ-да бірқатар талап қоятын, ... ... ... ... жаңа ... ... тыйым салатын өңірлік кеден
одақтары мен еркін ... ... ... ... ... ... барлық импортталатын тауарлар мен қызметтердің
қайсыбір ... ... ... ... ... ... және
олардың елдің ішкі ұлттық нарығында пайда болғаны анықталса, бұл жағдайда
олар ұлттық нарықтағы ұлттық тауарлар мен ... ... ... яғни
оларға салынатын ішкі салықтар ішкі нарықтағы ... ... ... ... тиіс ... ... Бұл ішкі ... кемсітушіліктен бас тарту болып табылады [3].
ДСҰ-ң ресми түрде жарияланған негізгі мақсаты еркін сауда үшін жағдай
жасау арқылы әлемдік экономикалық ... ... ету ... ... 2. ... институционалды құқықтық құрылымы * [3,46б.]
ДСҰ-ның негізгі қағидасы неғұрлым қолайлы жағдай жасау ... ... ... болып табылады. ГАТТ және ДСҰ екі негіз қалайтын қағидаға
негізделеді, ал осы екі қағида өз кезегінде ... ... ... негізгі элемент түрінде байқалады. Негіз ... ... ... бас ... және нарықтық ... ... ... ... ... ... қол ... негізгі элементке мыналар жатады.
- неғұрлым қолайлы жағдайдағы ... ... ... ұлттық тәртіптеме;
- тарифтерді шекарада жалғыз дара немесе ең жақсы қорғаныс құралы
ретінде қолдану;
- транспаренттік немесе ашықтық.
ДСҰ-ның келісімдері ... ... ... ең ... ... кеңейтуге арналған мүмкіндіктерді қалыптастырады және одан ... және ... ... ... ... жетелейтін одан да қатаң
көптараптық ережелерді қамтамасыз етеді. Көп жағдайларда ДСҰ-ға мүше ... ... ... ... ... ... қатысатын болады,
себебі осы келісімдерде ескерілген артықшылықтардың күші оларға ... ... ... ... ... атап кетуге болады:
Тоқыма мен киім-кешек бойынша келісім – қатыспайтын елдер осы Келісімде
ескерілген, сауданы ... ... ... ие ... бұл ... қатысты шектеулер он жылдық өтпелі кезең бойы
сақталатын тауарларға қатысты ... ... ... ... ... ... ... қатыспайтын елдер олардың тоқыма мен ... ... ... шектеулердің, соңғыларының күшін жою мерзімдерін
көрсетусіз енгізілу проблемасына тап болуы мүмкін.
Ауыл шаруашылығы бойынша ... – көп ... ... ... ... және ... нарыққа жол ашу саласындағы жеңілдіктер
тізімінде ескерілген ең аз міндеттемелерден пайда таба ... ... ДСҰ ... ғана ... ... ... ДСҰ мүшелері жүргізген
тарификациялаудың нәтижесінде олардың ... ... ... ... баждардың жоғары мөлшерлемелері салынатын
болады. Ауыл шаруашылығы жөніндегі келісім ДСҰ мүшелерінің ауылшаруашылық
өнімдеріне ... ... ... ... ... ... ... саудаға қатысатын кейбір ірі қатысушылардың Уругвайлық раундының
қорытындылары ... ... ... ... ... ... ... қатысты мөлшерлік шектеулерді
қолданудың мүмкіндігін бұрынғысынша сақтап отыр.
Демпингке қарсы әрекет, демеуқаржылар мен ... ... ...... ... ... барлық ДСҰ мүшелері демпингке
қарсы және өтемақылық ... ... ... ... ... жүргізуге құқылы. Сонымен қатар, саудаға ... ... ... ... ... ... ... өзгертілген
заңдарына сәйкес нұқсанның келтірілу фактісін тексерудің күші ... ... ... ... ... ... қатар, ДСҰ-ға
қатыспайтын елдерге қарсы, тәжірибе ... ... ... ... ... ... мөлшерлік шектеулер қолданылуы мүмкін, бұл
кемсітушілік шарасы болып табылады және ... ... ... ... ... (тек ... ... міндеттемелерге рұқсат
етіледі).
Қорғау шаралары жөніндегі келісім – бұл Келісімнің негізгі ережелерінің
күші (ең аз ... ... ... ... ету режимі ұстанымына
негізделумен қорғау шаралары қолдану; экспортты өз ... ... ... ... жою; ... беру және ... ... қорғау
шараларын енгізу жөніндегі рәсімдерді қатаң түрде орындаудың қажеттігі
тәрізді) қосылып жатқан ... ... ... болады, бұл халықаралық
саудадағы олардың кемсітілуін күшейтіп жіберуі мүмкін.
Қызмет көрсетулердің саудасы ... бас ... ... ... ... ... барлық сауда ... ... және ... ... ... ... ету
мақсатымен қызмет көрсетулердің саудасына арналған ... ... көп ... жинағы кіреді .
Саудадағы техникалық ... ... ... (СТТ) ... болуымен туындалған саудаға қарсы кедергілерді шектеу
шаралын ескереді және осы ... ... ... ... ... ... өзінің аймағына өзге ... ... ... ... ... ету ... және ... мен
сертификаттауды қолдануға қатысты ұлттық режимін ұсынады.
ДСҰ-ға енудегі басты негізі екі ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұйымында шешімді консенсус (бәтуаласу)
негізінде қабылдау қолданылады. Бұл орайда ... ... ... ... ... онда ... көпшілік дауыспен қабылданады.
Тауарлар, қызметтер, зияткерлік меншік жөніндегі ... және ... ... ... ... ... ... Қатысушылардың құқықтары мен міндеттемелерін
қозғамайтын түзетулер, сондай ақ жаңа мүше ... 2/3 ... ... ... (іс ... ... ... ).
Ұйымға кіру тәртібі өте маңызды кезең болып табылады. Барынша ... шарт ... ... ... ... ... ұйымына қосылу
тәртібі бірнеше сатыдан тұрады. Бұл ұйымға қосылатын ел ... ... ДСҰ ... XII ... ... ... ... сауда
ұйымына қосылу ниеті жөнінде хабарлайды. Көрсетілген бапқа сәйкес ... ... ... ... бар кез ... ... ... кеден
аумағы ДСҰмен өтініш білдірген ел уағдаласқан жағдайда ДСҰға кіруге ... ... ниет ... ... ... ... Бас кеңесіне жазбаша
өтініш береді. Бас кеңес өтінім мен тиісті құжаттаманы ... үшін ... ... ... тобы ұйымға кірген кездегі келіссөз үдерісінің ... ... ... ... ... жұмыс тобын бекіткеннен кейін
өтінім берушіге оның жұмыс тәртібі ... ... және ... сауда
тәртіптемесі туралы меморандумды табыс етуді ұсынады. Меморандумда, әдетте
елдің экономикасы, сыртқы экономикалық ... ... ақ ... ... ... ... мен қызметтердің сыртқы ... ... ... ... ... ... ДСҰ ... мен қызметтер саудасын реттейтін кеден тарифтерін, заңдар мен
өкімдерді және ... ... ... қатысты басқа да материалдарды
табыс етеді. Құжаттар ағылшын, ... ... үш ... ... ... ... ... тобының негізгі қызметіне мыналар жатады:
- Өтінім беруші ел үкіметінің өтініш беруші елдің сауда саясаты мен
құқықтық тәртіптемесінің барлық ... ... ... ... ... ... ... тегжей зерттеу;
- Осы өтінімді берушінің ДСҰ-ға кіру шарттарын (шарттарға ұйымға кіру
кезеңі мен құрылымдық және құқықтық нормаларды осы ... үшін ... ... үшін ... ... ... ... мен тәртіптерін сақтау міндеттемесі) талқылау
мақсатында ДСҰ-ның қазіргі кезеңдегі ... көп рет ... ... кіру ... ... ... біріктіру және оны Бас
кеңеске немесе министрлер конференциясына бекітуге табыс ету.
Жұмыс тобы ұйым мүшелеріне келіссөз ... үшін ашық ... ал ... ... ... үдерісінің құжаттамасы құпия екенін атап ... ... ... ... ... үкіметі Жұмыс тобының мүдделі
топтарымен тарифтерді ... және ... мен ... ... ... ... міндеттемелерге қатысты екі жақты келіссөздер ... Осы ... ... ... кіруге қатысты құжаттардың
қорытынды пакетіне енгізіледі.
Ұйымға жаңадан қосылған мемлекеттер ДСҰ-ға мүше болу ... ... мен ... басқа мүшелері арасындағы келіссөздер барысында
пысықталады. Осы мақсаттағы келіссөздердің ... ... ... 2-3 жыл бойы ... ... ... ал Қытай Халық
Республикасының келіссөздері 15 жылға жуық ... ... Әр ... ... шарттары жеке белгіленеді.
1. Қосылатын елдің сыртқы сауда тәртіптемесі мен оның ДСҰ-ның ... ... ... қарастыруды қамтиды.Аталмыш үдеріс барысында
қосылатын ел сыртқы сауда тәртіптемесі туралы өзінің ... ... ... ... ... мен ... барысында қаралады, содан
кейін жұмыс тобының баяндамасы мен қосылу шарттары кіретін қосылу туралы
хаттама ... ... ... ... осы ... ... сауда
тәртіптемесіне қатысты кейбір мәселелер бойынша қосылатын ел мен ДСҰ-ның
жекелеген мүшелері арасында екіжақты ... ... ... емес ... ... ... да, ДСҰ-ның барлық тараптары қатысатын көпжақты негізде
жүзеге асырылады.
2. ... ... ... ... ... ... импорттық тарифтерді тиісінше қысқарту және біріктіру арқылы ... ... ... тарап негізгі сауда әріптестерімен (негізгі
және бас ... деп ... екі ... келіссөз негізінде
жүргізіледі. Ауыл шаруашылығы саласы бойынша ... ... ... ... ... тізімі (яғни нарыққа қол жеткізу,
экспорттық субсидиялар мен ішкі қолдау шаралары ... ... ... ... ... ... табылады және ДСҰ-ның барлық мүшелеріне
нақты НҚТ ... ... ... ... қолданылады.
3. Қосылатын елдің қызметтер сауда саласындағы міндеттемелерін
пысықтау ... ... екі ... негізде ... ... ... ... туралы хаттамаға міндеттемелер
тізімі қоса тіркеледі. Осы тізімді НҚТ негізінде ұйымның барлық мүшелері де
қолданады. ... ... ... ... ... ... ... пайдалы болу үшін НҚТ-дан кейбір ережелерді алып тастауды келісе
алады.
ДСҰ-ға қосылуға үміткер ... ... ... заңнамасы мен сыртқы
экокномикалық қызметті реттеу практикасын ... ... ... ережелеріне сәйкестікке келтіру талабы қойылады. (2 сурет)
Соңғы ... ... ... ... ... ... бүкіл құжаттар
пакетін бекітеді. ДСҰ-ға кіруге арналған соңғы пакет екі жақты, сонымен
бірге көп ... ... ... ... ... мына үш ... [4,34б.].
- Жұмыс тобының жүргізілген тәртіптемелер мен ұйымға кіру шарттары
бойынша жасалған қорытынды түріндегі есебі.
- ... кіру ... ... ... ... ... мен ДСҰ мүшелерімен келісілген және
тауарлар мен қызметтер нарығына қол жеткізу шараларын ... ... ... немесе Министрлер конференциясы ДСҰ-ға кіру мәселесі бойынша
соңғы пакетті бекіту үшін мына ... ... Бас ... ... ... ... ... ДСҰ-ға кіру хаттамасы мен елдің ДСҰ-ға кіру ниеті
және ДСҰ-ға толық мүше ... ... ... ... кестесі
көрсетілген ұйымға кіру хаттамаларына, Жұмыс тобының есебіне, қосымшаға қол
қояды.
Құжаттардың соңғы пакеті бекітілген ... ... кіру ... ... ... ... ... бекітілгеннен кейін өтінім беруші
ел оған қол қоюға құқылы. Әдетте осы тәртіп үшін үш ай ... ... ... хаттаманы мақұлдағаннан кейін ... ... ел ... ... ... Осы ... ... кіру халықаралық валюта
қоры, Дүниежүзілік банк және т.б. осы ... ... ... ... кіруден мүлдем ерекшеленетін ұзаққа созылатын келіссөз
үдерісі екені көрінеді. Тағы да бір айта ... ... ... нәтижесінде
тұтынушылардың, өндірушілер мен нақты ... ... ... ... мен қызметтердің экспорты мен ... ... сол ... осы ... ... ... ... жүргізіледі.
1.3 Дүниежүзілік сауда ұйымына енген шетелдердің тәжірибесі
ДСҰ-ның басты ... - ... ... оны импорттық баждардың
деңгейін біртіндеп төмендетумен, ... мен ... ... алмасудағы түрлі тарифтік емес және өзге түрдегі кедергілерді
жою әдістерін қолданумен ырықтандыру. ... ... ену ... жағдайда
және барлығын бірдей өсіп-өркендеуге әкеле бермейді, сондықтан ниет
білдіргендерге ... ... ... ... мүше болып кірудің жағымсыз
зардаптарынан қаншалықты мөлшерде асып кететіндігін белгілеп алған ... ... ... ... ... ... ... ол осы көптараптық
сауда жүйесіне енуге көптеген жылдар бойы ... ... ... ... ... ... ... электрқуатын, түсті
металдарды, қант, химиялық талшықтар мен тыңайтқыштардың өндірісі бойынша
Қытай ең ірі ... ... ... ал ... өсімдік майы, мақта,
цемент, тоқыма жіп өндірісі бойынша әлемде алғашқы орныды иеленген. Сауда
көлемдері ... - ... ... тұр. Ел ... ... ... ... бастапқы өңдеу тауарлары небәрі 13% құрауда.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... талап етіп отырған. Алайда тіпті ... ... ... өзі ... асты ... ... келешекке кепілдік бере
алмайды. Мысалы, көптеген сарапшылардың пікірінше, Қытайдың ДСҰ-ға қосылуы
жақындағы бес жылда елдің шамамен ... 1,5 млн ... жыл ... айырылуына әкеп соқтыруы мүмкін (ауыл шаруашылығына қатысты
демеуқаржылардың келісілген мөлшерлері ЖІӨ-нің 8,5%-ін ... ... ... ... өнеркәсібіндегі мыңдаған жұмыс
орындарына ... ... ... ... қатысты жоғары кедендік баждар
(атап айтқанда, көптеген американдық тауарларға қатысты олар 25%-тен асуда)
қазіргі кезде компьютерлер ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігін сақтап отыруға мүмкіндік ... ... ... ... ДСҰ-ға ену әлсіреп бара жатқан экспортты жандандырып
(әлемдік рыноктардағы ... ... ... кем дегенде екі есе - 7%-
ке дейін ... ... ... ... тартатын болады, және бұл
орын алуы мүмкін шығындардың орнын жабуға мүмкіндік береді.
ДСҰ-ға шын ... ... ... ... ... ... ретінде
Қытайды келтіруге болады – ол былтырғы жылдың соңында осы ұйымға кірмес
бұрын 15 жыл ... ... ... ... ... агрессивті сыртқы сауда саясаты бар ел үшін ... ... ... ... ... ... ашылған деп саналуда. ҚХР өзінің жаңа
мәртебесін толығымен пайдаланып, саудалық ... ... ... тауарлар бұрынғысынан да арзандап және барлық жерлерді
басып алатынына күмән жоқ. Қатысушы-елдерге Қытайдың ... ... ... қорғап қалу үшін де соншалықты көп жыл ... ... асты ... ... ... ... рұқсат етілгендігі үшін оған
арнап өзге елдерге бұрында ешқашан қойылып көрмеген өте қатаң шарттар ... ... тура ... ену ... ... ... мәртебесін алғанына қарамастан (бұл оған
бірнеше жылдар бойы импорттық кедендік баждарды жоғары етіп және ... өзге ... ... ... ... ... ... кедендік
баждардың орташа деңгейі едәуір мөлшерде төмендеген. Сонымен қатар ДСҰ мүше-
елдері қытайлық ... ... ... ... қорғауға арналған
ерекше шараларды әлі 12 жыл бойы қолданатын болады.
Қытайдың намысына тиетін тағы бір нәрсе, жақын ... 15 жыл ... ... ... ... ... ҚХР «нарықтық емес
экономикаға» ие ел деп саналатын болады, ал бұл ... ... ... ... ... шығарған шешімдерімен соңғысына
дауласу өте қиынға соғады дегенді білдіреді.
Осылайша, Аспан асты ... ... ... ... ... ... ... болашақта жүзеге аса қоймас. Қытай ... ... ... ДСҰ ... ... ... ... емес, сондай-ақ экономиканың тұтастай салалары зардап шегеді, халықтың
ауқатты және ... ... ... ... ... ... түрде жақсы дамыған) және батыс ... ... арта ... ... аса ... ... ... айналады, ... ... ... ... ісі ... ... [7].
Ұзақмерзімді келешектегі артықшылықтар бұларға қарағанда көз тартарлық
болып келеді. Біртіндеп, Қытайға қарсы ... ... ... ... мүшелігі оның дамуына барған сайын жағымды әсерін тигізе
бастайды. ҚХР Мемлекеттік ... ... Даму ... ... ... ... 2009 жылы ... енудің арқасында ұлттық
ЖІӨ-нің даму көрсеткіші 3,5 процентке, тұтынудің өсімі 1,6, экспорттың
өсімі – 36,9, ... ... – 31,8, ... ... – 2,8
процентті құрайтын болады. Ал Дүниежүзілік банкі 2020 жылға қарсы Қытайдың
сыртқы сауда айналымы жалпы әлемдік айналымның 10 ... ... ... ... жетеді деп болжамдап отыр.
ДСҰ-ға енудің қажеттігін посткеңестік кеңістігіндегі елдер де сезіне
бастаған. Посткеңестік кеңістіктің жеті елінің ... енуі ... ... сипатын шартты түрде үш топқа бөлуге болады.
Бірінші топ – Балтық ... ... ену ... ... бұрын келісім
шарт процессін бастады. Бірінші кезеңде келісім шарт оңай ... жоқ, ... ... ішкі ... ... ... ... саланы қорғауда
табандылық танытты. ... ... ауыл ... белгілі жоғары
деңгейде тарифтік қорғанысын ... етті және ... ... ... ЕО ... болашақтағы мүшесі ретінде қолдағандықтан келісім
шарттары жеделдеді. Нәтижесінде Литва, Латвия және Эстония елдері ... ... ... ... баж салығын төмендетті, ... ... ... ... Мысалы, Латвиа стандартты көлемнен асып түсетін,
ауыл шаруашылығын ... ... ... көлемін сақтап қалды, ауыл
шаруашылығының кедендік баж салығы өте жоғары деңгейде қалды (10 нан 40%-ға
дейін). Бірақ бұл ... ... үшін ... енудің тікелей салдары
барынша аз болды, себебі олар кейінен ЕО ... ... және ... ... ... күші ... яғни ЕО ... қабылдады. Еуропа
рыногы ЕО мүшесі болғанан бұрын ашылды. Сонымен Литва, Латвия және ... ... де ... ЕО енуі өз ... дамуы үшін өте ... ... ие ... ... да бұл Балтық елдерінің ДСҰ-ға ... ... үшін ... емес.
Екінші топ (Грузия, Молдавия және Қырғызстан) ДСҰ-ға қатаң ... ... ... ... асығыстық танытуымен түсіндіруге
болады. Бұл елдердің келісім шарт процестеріне орталық ... ... тез ... құтылу үшін экономикалық қайтақұрылымдарын қолдау
мақсатында АҚШ және ЕО итермеледі.
Үшінші топ (Армения) ДСҰ-ға енуі бұл жеті ... ... ең ... ... Оның ... шарт ... ешкім қолдамады және
жақтамады. Жұмыс топтарының елдері өте жоғары талаптар қойды. Оның ... ... ... нольге дейін түсіруді талап етті, бұл кезеңде
жылына 4,5 млн. доллор ғана ... ... мен ... ... ... ... республикалар
мүшелікке қатысты өтінімдерін баяғыда беріп қойған, ал Молдова ... ... ... ... те ... ... бұл ... олардың
экономикасының келешегін белгілейтін осы бір келісімге жеңіл қол қоя салуы
олар өздеріне ... ... ... ... ... ... қабылдай салған деген пікірді туындатады. Мұның бір ... ... ... көршіміз Қырғызстан, ол ТМД елдерінің ... ... ... ... ... ел. Оның үстіне қырғыздықтар өз
мақсаттарына үш жылдан кем уақыт ішінде – қытайлықтарға ... бес ... ... қол ... Белсенді келіссөздердің нәтижесінде
Қырғызстанға кедендік ... ... ал ... ... ... ... толығымен жоюына, лицензиялаудың күшін жоюға, ауыл
шаруашылығын ... ... ... ... ... белгілеуге,
жергілікті және шетелдік кәсіпкерлерге ... ... ... ... тура ... ДСҰ-ға ену процедурасы ұйымның тарихында ең тез небары
екі жарым ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибеде орташа
келісім шарт үрдістері төрт ... алты ... ... ... Қырғыз
басшылығы елінің тез арада ДСҰ-ға кіруге әрекет ... ... іске ... және ... ... серіктестерге барынша
жеңілдіктер жасалуымен сипатталды.
Қысқа мерзімде – 1992 жылдан 1998 жыл аралығында – ДСҰ ... үшін ... ... ... ... ... 150-ге ... актілер қабылданған болатын, оның ішінде «кедендік тариф жайында» заң
және кедендік кодексті қамтыды. Қырғызстан ... ... ... байланысты міндеттерді талқылауда барынша жеңілдіктер ... ... ... ... «байлаулы, тәуелді» болды, бұл
формалды тұрғысынан міндетті емес болатын. Резидент ... шын ... ... ... шексіз мүмкіншіліктер берілді, оның ішінде тек
банктер, мемлекеттік білім беру ... ел ... ... ... ... және потентті қызметтер ғана енбеді. Қырғызстан шын мәнінде
әр-бір елге өте ... ... ... – ауыл ... ... қаржы және телекомуникация секторына сыртқы енуден қорғануға
шек қойды, кейде сыншылар тарапынан ДСҰ-ға мүше болуы, сыни ... ... ... өте көп ... ... ... біріншіден,
ел бұл кезеңде экономикалық құлдырауды бастан кешіріп жатты, ішкі ... еш ... ...... көбінесе шикізат түрінде, ал
өңдеуші өнеркәсіп дамымаған болатын. Екіншіден, жұмыс ... ... ... және ... ... ... ... тарифтерін келісім
шарттарда сақтап қалуының ешқандай мағынасы болмады. Себебі жоғарғы тариф
контрабанданың ... алып ... ... еді. ... Қырғызстан сыртқы
сауда жағдайы айтарлықтай либералды ... ... ... кірмей
тұрған кезінде тауар түрлеріне байланыссыз біріңғай ... ... 10% ... ... елдер үшін 5%, дамуы төмен және ТМД елдеріне –
0%). Бірақ Қырғызстан импортының ТМД ... ... ... ... баж ... ... келісім шарттары кеңінен өріс алды, импорттық
тарифтердің тиімді деңгейінен төмен болды, ... ол 1998 жылы 2,2% ... ... Қырғызстанда ешқандай экспорттық субсидтер және ауыл
шаруашылығын бюджеттік қорғау мүлде болмады (ауыл шаруашылығы өндірісінің
жалпы құны 1% дан ... ... ... ... Қырғызстан өз рыногын
ашуға байланысты шұғыл шараларды іске асырды. Сонымен ... ... ... ... ... кеңінен ұсынылды [8, 105б.].
Ел төлем балансы проблемаларын бастан кешірді. Төлем балансының қаржы
тапшылығы негізінен ХВҚ несие ... және ... ... ... құрылымдау
арқылы іске асырылды. Бұл елдің сыртқы қарызының ұлғаюына алып келді. ... ... ... ... ... ... ... айрықша
бюджетті тұрақтандыру, қатал ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... іске асыру керек.
Қырғызстан экономикасына ДСҰ-ға енуі әсерін біржақты бағалау өте қиын.
Қырғыз өнімдері үшін ... ... оның ... ... ... рыногы
ашылды. Бірақ Республиканың Ұлттық статистикалық ... ... 1998 ... 2005 ... аралығында экспорт көлемі шамалы ғана ... млн. 672 млн. АҚШ ... ... ... ондағы эксперт үлесі ТМД
елдеріне бйланысты 2001 жылы 35,4% дан 2005 жылы 45% ға ... ... ... ... көлемі 1998 жылдан 2005 жыл аралығында 136
млн. АҚШ ... 210 ... ... ... Егер 1998 жылы ... ... (42%) және ... өнеркәсіп (20,5%) инвеститциялар
салынса, 2005 жылы инвеститцияның көлемі бойынша өңдеуші өнеркәсіптің ... (45%) ... ... одан ... ... ... (19,5%), ... (11,6%), ал саудада тек 10.4% ғана ... ... ... ... ... бақылаусыз арзан таварлардың легі ішкі
рыноктың көптеген ауыл шаруашылығы, ... және ... ... ... ығыстыра бастады. Қырғыз кәсіборындары бәсекеге қабілетсіз болып
шықты, әсіресе ауыл шаруашылығы зардап шекті.
Қырғызстан ДСҰ-ға енудегі келісім шарттан ... ТМД ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдайды ұсынуына
байланысты ... ... ... ... ... ДСҰ ... сырқы сауда деңгейіне кішкене ғана әсер етті. ... ... рөлі және ... емес ... ... ... Қырғызстанның батысқа бағытталған экспорттындағы тауарлар ... ... ... ... көбінесе металдарымен химикаттары
орын алды, сондықтан тарифтік емес шектеулерге енбейді.
Қазіргі кезде елдің ... ену ... ... айту өте ... шетел инвестицияларының өсуі және экспорттық көлемдерінің ұлғаюы
іске аспады. Қолайлы ... ... ... ... ДСҰ-ға мұше елдеріне
Қырғыз таурларының экспорты жоғары көлік ... ... ... қазірше елдің кішкене ішкі рыногы қызықтыра ... әрі ... ... және де ... ... ... ... бағыттарын күшейту көз қарастары, ел үшін ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға мұше болу
маңыздылығын өсуі, егер Қырғызстанға көрші елдердің көбісі және оның ... ... ... Қазақстан, Өзбекістан) бұл ұйымға кірсе іске
асуы мұмкін.
Соның ... ... ... бұрын да бәсекеге қабілетсіз ... ... ... ие ... ... ішкі ... ... болатын. Сонымен қатар кедендік тосқауылдардың төмендетілуін
пайдаланып, қандай да бір экспортты қалпына ... ел үшін ... ... табылуда. Қырғызстан ДСҰ-ға енген кезде өздеріне соншалықты
сенім артқан шетелдік инвестициялар ондағы қолайсыз инвестициялық ... сол ... ... Міне ... ... Қырғызстан өзінің ДСҰ-
дағы мүшелігіне қатысты шарттарды қайта қару ... ... ... ... - ... ... ... ДСҰ-ның өзге мүше-
елдеріне сауда шарттарын орындамағаны үшін өтемақы ... және ... тура ... ... ... ғана ішкі рыногы әлемдік
қауымдастықты қызықтыра қоймас, ... ... ... ... ... де ... Ал оған ... ірі болып келетін, ішкі рыногы
ауқымды және экспорты ... ... ... ... ие ... деп
үміттене алмас.
Молдовияның ДСҰ-ға ену процессі Грузия мен Қырғызстанға қарағанда
ұзағырақ болды, сегіз жылды қамтыды, бұл ... ... ... ... ... болмауынан және де молдован бизнес өкілдерінің ДСҰ-
ға енуіне қарсы болуы әсерінен деп түсінуге ... ... ... ... іске ... ... экономикасының маңызды саласы – ауыл шаруашылығын
бюджеттік қолдау жайындағы мәселе өте күрделі ... ... ... ауыл ... ... ... қол жеткізді, бірақ әр-
бір төрт ... оның ... 16%-ға ... – 12,78 млн СДР ... ... ... елдердің қысымымен ДСҰ да формалды реттелмейтін және
барлық қатысушы елдерге міндетті емес, бірталай келісім ... ... ... экспорттық тармағында қамтылатын жиһаз, алкоголдік өнімдер
және де республиканың негізгі өнеркәсіп ... ... ... секторлық инициотивтілікке келісім берді.
Респуплика банктік қызмет саласында қатаң регламентациясын сақтап
қалды: Молдовия Ұлттық банкісінің ... алу ... ... немесе
еншілес компания формасындағы шетел банктері оның аумағында өзінің ... ... ... шет ел ... ... ашу үшін Молдовия
Ұлттық банкісінің литцензиясын алудың керегі жоқ, олар қаржы іс-әрекетіне
тартылмауы мүмкін; шетел ... ... ... ... ... ... ... Молдовия ДСҰ-ға ену жайындағы келісім шарт
барысында ЕО елдеріне ұсынылатын барлық ... ... баж ... ... қол жеткізді. Мәселе енді бұл жетістіктерді қаншалықта
толық деңгейде пайдалана алады.
ДСҰ-ға Ресейдің қосылатын уақыты да алыс ... ... ... ... ... ... тыс ... жалғыз ірі мемлекет болып қалды. Бірақ,
біздің іргелестеріміз барлық орын алуы ... ... мен ... бұл ... ойлаумен қарайтын тәрізді. Қырғызстанға қарағанда
Ресейдің ... ... көп, ... келіссөздер тым ауыр өтуде.
Тараптардың ... ... ... келіспеушіліктер орын алуда, ДСҰ
мүшелері тым қатаң талаптар ... ... ... ... мен ... ... мәселелерімен қатар ... ... мен ... ... ... ... ... аса ауыр болып шықты. Сонымен қатар, ДСҰ РФ-дан міндетті емес
келісімдерге (үкіметтік сатып ... ... ... қатысты
баждарды үйлесімдеуге, ... ... ... ... қатысты), былайша атағанда, ... ... ... ... ... ... ДСҰ ... әлі
толық сәйкес келтірілмеген. Алайда көптеген ізденушілерге өздерінің
заңдарын ... мүше ... ... кейін біртіндеп өзгерту мүмкіндігі
берілген болса, Ресейге бірнеше ай ... ... ... іс-әрекетін
белгілейтін заңдарға түзетулер енгізу ұсынылған.
Дегенмен де Ресей Федерациясының мақсаты: ... мүше ... ... ... да ... тек ... ... ғана. Алайда осыншама күрделі
келіспеушілктер жағдайында және ... ... ... ... ортақ
келісімге келу мүмкін бе, жоқ па, белгісіз [17].
ТМД саясатын үйлестіру. Ғаламшарлық рынок ең алдымен жетекші саудалық
мемлекеттер ... ... ... құру ... ... одақ ... үшін блок ішіндегі сауданың үлесі ... ал ... ... үшін - 51%-ын ... отыр.
Қазіргі сәтте ДСҰ-да АҚШ, Жапония және ЕО ... ... ... ... ... болуда, соңғылары аса ... ... ие ... ... ... ДСҰ-ға енетін ТМД елдерінің келіссөздік
саясатын үйлестіру өзгертуі мүмкін. Осындай жалпы саясатты қалыптастырумен
осы ұйымға енудің қандай да бір ... ... ... артықшылықтарға
қол жеткізуге болатын шығар. Бұл туралы 24 қыркүйек күні Астанада Кедендік
одақ үкімет басшылары ... ... ... ... де ... болатын. Оның айтуынша, ДСҰ-ға Кедендік одақтың барлық елдері кіруге
бел байлаған. "Алайда біз ... ... ... ... ... - деді ... " ДСҰ ішкі ... ашуға, шетелдік
тауарларды шектеусіз енгізуге мәжбүрлеуде, соның нәтижесінде Кедендік
одақтың ішіндегі барлық ... ... ... - деді ол. ... ... ... ... қол жеткізген қиынға түседі, - ТМД
елдері КСРО-дан күшті ... ... ... мұра ... ... аспектілер бойынша мүдделері сәйкес келмеуде. ... ... ену ... ... ... ... ... келісім тіпті
еркін сауда өңірінің шеңберінде де жоқ. Сол ... ... ... ... ... ДСҰ ... одан да күрделі талаптармен байланысты
болуы мүмкін деген оймен, осындай жалпы келіссөздік ... ... ... ... ... түрде жүргізуді артық көрген болатын.
Сөйтсе де ТМД елдерінің заңнамалық-нормативтік базасы мен сауда
саясатын ДСҰ ... ... ... ... ... ол бір ... жақындасуына және өзара тиімді саудаларының дамуына ықпал ететін
болады.
2. Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына ену процесін
талдау
2.1 Дүниежүзілік ... ... ... мақсаты және оның барысы
Қазақстан ДСҰ-ға қосылу процесін 1996 жылдың ... ... ... ... ресми өтінімін берген сәтінен кейін бастаған.
Сол жылдың ақпан айында оған ... ... ... ... ... ... қатар Қазақстанның ДСҰ-ға енуі жөніндегі
Жұмыстық Топ құрылған болатын. ... ... ... ... енуі
жөніндегі Жұмыстық Топтың құрамына 39 ел кіреді (АҚШ, ЕО, Канада, Жапония,
Австралия, Швейцария, Қытай және т.б.), олар ... ... ... ... ... ... процесін үйлесімдеу мақсатымен 1996
жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен ДСҰ ... ... ... (ВК) құрылған болатын. Қазіргі кезде ол кедендік-
тарифтік саясат пен халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... құрылған болатын. 1996 жылдың шілде айында Қазақстан
Жұмыстық Топтың қарастыруына арнап Сыртқы саудалық ... ... ... ... болатын. ДСҰ-ға ену процесінің бастапқы
кезеңін ДСҰ-ның мүше-елдерінің Қазақстанның сыртқы сауда режимімен ... ДСҰ ... ... танысуға арналған кезең ретінде
сипаттауға болады.Осы кезең ішінде ДСҰ Хатшылығына ... ... ... ... ... ... ... баға құрылымын
реттеу тәжірибелері, баға құрылымының жүйелері, экономиканың ... ... ... ... ... ... ... ұлттық өндірушілердің қорғаныс ... ... ... ... тауарларды стандарттау мен сертификаттау
жүйелері, валютаны ... ... ... ... ... ... және т.б. ... Топтардың ДСҰ мүше-елдерімен
алғашқы отырыстарында жоғарыдағы мәселелер мұқият түрде ... 1996 жыл 2004 ... ... ... ... Қазақстанның ДСҰ-
ға енуі жөніндегі Жұмыстық Топтың 6 отырысы (1997ж. наурыз, ... ... 2001ж. ... 2002ж. желтоқсан, 2004ж. наурыз), Жұмыстық Топтың бір
Бейресми отырысы (2003 жылдың шілдесі) және ... ... ... болып өткен. Қазақстанның ДСҰ-ға енуі ... ... одан арғы ... 2003 жылы өткен келіссөздер ықпал етті
[10].
Оттава қаласында Канадада 2003 жылдың 22 ... ... ... ... мен қызмет көрсетулерге арнап рыноктарға жол ашу
жөніндегі ... ... ... ... ... ... мен сертификаттау, стандарттау мен тауарларды
сертификаттау жөніндегі талаптарды үйлесімдеу саласына қатысты ... ... ... ... келіссөздер жүріп ... ... ... ... ... саласындағы екітараптық
келісімдерді бір-екі раундтан кейін аяқтауға деген екі ... ... ... күні ... ... ... Штаттарымен Қазақстанның ДСҰ-ға
енуінің шарттары бойынша екітараптық ... ... ... Бас ... ... ... ... және фитосанитарлық шаралар
жөніндегі, ... ... ... байланысты зерделік меншік
құқықтарының саудалық аспектілері жөніндегі, демеуқаржылар мен өтемақылау
шаралары, ауыл шаруашылығы жөніндегі ... ... ... ... ... ... мәселелері талқыланған болатын. Келіссөздердің
басты нәтижесі ... ... ... ... мен қызмет көрсетулерге
арнап жол ашу мәселелері бойынша детальді келіссөздерге өту туралы өзара
келісімге қол ... ... ... 9 және 15 шіледесі аралығында Женевада нарыққа тауарлар мен
қызмет көрсетулерге арнап жол ашу ... ... ... ... ... ... енудегі мақсатты іс-шаралар ретіндегі рынокқа тауарлар мен
қызмет қызмет көрсетулерге арнап жол ашу ... ... ... ... ... ... ... келіссөздер 14
елмен, және Қазақстанның қызмет көрсетулер бойынша міндеттемелері жөніндегі
екітараптық кездесулер 7 елмен – ... ... ... ... ... ... қазақстандық тарап Болгария,
Канада, Швейцария және ... ... ... ... және
өнеркәсіп тауарлары бойынша тарифтік ұсыныстарды детальді ... ... ... ... көрсетулерінің рынокқа жол ашуы
жөніндегі міндеттемелері қоржынының өзара ... ... ... қол жеткізілген.
Брюссель қаласында ЕО-мен рынокқа тауарлар мен қызмет ... ашу мен ... ... ... 2003 ... 17-19 ... келіссөздер болып өтті. Келіссөздер ... ... ... базасын талқылау мен оның ДСҰ келісімдерінің
ережелеріне, атап ... ... ... ... және ... ... демеуқаржыландыруды қоса алғанда, өнеркәсіпті
демеуқаржыландыру саласында сәйкес келуіне ерекше көңіл бөлінген ... ... ... жеке ... ... ... келесі Келісімдеріне
қосылу мәселесін талқылау болатын: саудамен байланысты болып ... ... ... ... және ... ... жөніндегі, саудадағы техникалық тосқауылдар жөніндегі. Осыған орай
Еуропалық одақ Қазақстанға ТАСИС бағдарламасының шеңберінде ... ... ... ... ... мен ... түрдегі
стандарттарды әзірлеуде техникалық көмек көрсету туралы ниетін ... ... ... Қазақстанның ДСҰ-ға ену процесін
ілгері ... ... ... былай зияткерлік меншік құқықтары ... ... ... ... және ... қарсы факттік
өніммен өзара тиімді ... ... ... ... ... айрықша өзектілігін атап өтті
Женева қаласында 2004 жылдың 15 шілдесінде Жұмыстық Топтың Бейресми
отырысы ... ... ... ... ... ... ... (2002 жылдың
желтоқсаны) болып өткен сәттен ... ... ... ... ... ... заңдарындағы орын алған өзгерістер туралы ақпарат
қарастырылған болатын. ДСҰ мүше-елдері Қазақстанның жүзеге асырып ... ... ... атап ... Қазақстанның ДСҰ-ға ену
процесі
Жұмыстық Топтың осы Бейресми отырысында қабылданған Жұмыстық ... ... ... ... ... Республикасының сыртқы саудалық
режимі туралы қорытынды құжаттың – ... ... ... ... болды, бұл Қазақстанның ДСҰ-ға ену процесінің ақпараттық ... ... ... ... ... 6-шы ... (2004 ... 4 наурызы)
құжаттың аталмыш жобасы ... ... ... ... ... Қазақстанның ДСҰ-ға енуі бойынша жүргізілген жеті жылдық жұмыстың
қорытындылары бойынша айта ... ... ... ... процестің
елдің келешектегі ДСҰ-дағы мүшелігінің ... ... ... ... ... байқала бастады.
Ену процесінің ағымдағы күйін қарастыратын болсақ
Қазақстанның ДСҰ-ға ену жөніндегі ... ... ДСҰ ... қаласында Жұмыстық Топтың мүдделі мүше-елдерінің қатысуымен
көптараптық форматта – ... ... ауыл ... ... ... форматта – рынокқа тауарлар мен қызмет ... жол ... ... ... келіссөздер келесі негізгі төрт бағыт бойынша
жүргізіледі: [19].
1. Тауарлар нарығына қол жеткізу жөніндегі келіссөздерге ... ... ... ... ... ... өздерін пайдалану
құқығына ие болатын импорттық кедендік баждарды байланыстырудың ... ... ... мен ... ... Қазақстанның ДСҰ-ға
енуі жөніндегі Жұмыстық Топтың құрамына ДСҰ-ға мүше 39 елдің ... ел ... ... аса маңыздылары АҚШ, ЕО, ... ... және ... рынокқа тауарларға арнап жол ашу жөніндегі
детальді екітараптық келіссөздерді жүргізуде. Кейбір елдермен мысалы,
ЕО (ауыл шаруашылығы ... ... ... Латвия, Польша,
Бразилия, Мексика, Кубамен айрықша қызығушылық танытатын тауарлардың
нақты тізімдері анықталды, ал келіссөздерге Австралия мен ... ... ... ... Қазақстанның тарифтік ұсыныстары келесі
ұстанымдарды ескерумен қалыптастырылады. Бірінші ... –2003 - ... ... ... ... ... ... бағдарламасы мен 2003-2005 жылдарға арналған
Мемлекеттік агроөнеркәсіптік ... ... ... ... және ... ... ... экономиканы қорғаудың тиімді дәрежесін қамтамасыз ету
қажеттігі. Екінші ұстаным – ... ... ... ... ... ... тарифтік ұстанымдарының негізін
импорттық кедендік баждардың мөлшерлемелерін байланыстыру деңгейлері
құрайды, олар салалық министрліктердің ұсыныстары мен отандық тауар
өндірушілердің ... ... ... Қызметтер нарығына қол жеткізу жөніндегі екі жақты келіссөздердің
мақсаты ... ... ... ... қызмет
көрсетулерді жеткізу шарттарын келісу табылады. Келіссөздердің негізін
Қазақстанның рынокқа тауарларға арнап жол ашу ... ... ... ... ... ... ... қызмет
көсретулерге арнап жол ашудың шарттары бойынша ... ... 8 ... - ... ЕО, ... Латвия, Польша, АҚШ,
Швейцария, Жапониямен жүргізілуде. Қазіргі кезде ... ... ... көрсетулердің жалпы саны 155 сектордың ішіндегі 76
секторы (немесе 49%) бойынша рынокқа қызмет көрсетулерге арнап жол ашу
жөніндегі ... ... ... экономика үшін
қорғаудың саналы деңгейін ... ... аса ... ... ... ... ... құқықтық, коммерциялық, ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қызметтер ... ... ... ... күн ... алынып
тасталды, сондай ақ «осал» қызмет секторларында Қазақстан ... ... ... Ауыл ... ... ... ... келіссөздердің алатын
орны ерекше. Күрделі табиғи-климаттық жағдайларға, ескірген техника
мен технологияға ие, өткізу рыногынан географиялық қашықтығымен, теңіз
жолдарына ... ... ... ... ... үшін
ауыл шаруашылығы жөніндегі келіссөздер сонымен қатар ерекше әлеуметтік
мағынаға ие болуда, себебі ... ... ... ... ... ... ... 2004 жылғы 3 наурызда Женевада ... ... ... Жұмыс тобының ауыл шаруашылығын ішкі қолдау
шараларына қатысты иллюстрациялық мәжіліс өтті. Ауыл ... ... ... ... ... ... ауыл ... мен экспорттық демеуқаржылардың көлемдерін
іштей қолдау көлемдерін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі келіссөздер Қазақстан заң саласында
қабылдауға тиіс болатын ... ... үшін және оның ... ... өз ... ... үшін сол заңдарды
қолдану мақсатымен жүргізіледі. Келіссөздердің негізі болып Жұмыстық
топ баяндамасының жобасы табылады. ... ... ДСҰ ... ... ... жүйелік мәселелері келісіледі:
валюталық айырбас пен төлемдер жүйесі, инвестициялық режим, ... және ... баға ... ... саласындағы
саясат. Сонымен қатар тауарлар мен қызмет көрсетулердің саудасына
әсерін тигізетін саясатты әзірлеу мен жүзеге ... ... ... ... ... өткізіледі. Қазақстан Үкіметі соңғы
кездесу сәтінен бастап ұлттық заңнаманы ұйымның негізгі келісімдерінің
талаптарына ... ... ... ... ... Бұл
«Қазақстанның ДСҰ-ға кіру үдерісі қатысындағы саяси еркі мен
міндеттемесін» айғақтайды.
2004 жылы ... ... ... ... ... енуі ... Жұмыстық топтың мүше-елдерімен отандық рынокқа
тауарлар мен қызмет көрсетулерге жол ашу ... ... ... бірқатар екітараптық және көптараптық келіссөздерді жүргізген.
Мысалы, 2004 жылдың 1 мен 11 наурызы ... ... ... ... мен ... көрсетулерге жол ашу ... ... 10-шы ... ... өтті.
Рынокқа тауарларға арнап жол ашу жөніндегі екітараптық келіссөздерде
Қазақстанның тарифтік ұсыныстарын талқылау ... ... ... ... 11 мүше-елімен жүргізілген болатын; Бразилия,
Жапония, Куба, Канада, Швейцария, Мексика, АҚШ, ЕО, ... ... ... ... ... ... тауарлар бойынша
Жапониямен, Куба және Мексикамен келіссөздерді ... ... ... ... ... ал ... ... АҚШ және Швейцариямен рынокқа
тауарларға жол ашу жөніндегі егжей-тегжейлі келіссөздер жүріп ... ... ... ... жол ашу жөніндегі екітараптық
келіссөздер жайында Қазақстанның қызмет көрсетулер жөніндегі ... ... ... ... 5 ... жүргізілген болатын:
Жапония, Канада, АҚШ, ЕО, ... ... ... ... ... ... ... көрсетулер жөніндегі бірқатар
өтінімдері жойылды, сондай-ақ Қазақстанның қызмет көрсетулердің сезімтал
секторларында ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетулері және
т.б.) енгізген шектеулерге қатысты түсініктемелер берілген [3, 48б.].
2004 жылдың 3 наурызында ... ... ... ... ... Жұмыстық Топтың ауыл ... ішкі ... ... ... ... ... Аталмыш мәжілісте Жұмыстық Топтың 10
мүше-елі қатысты: АҚШ, ЕО, Канада, Жапония, Швейцария, Австралия, Бразилия,
Қытай, Тайвань, Корея. ... ... ... секторын, экспорттық
демеуқаржыларды қолдау жөніндегі шаралар, ... ... ... ... және ... Республикасының ауыл шаруашылығы саласындағы
заңдарын ДСҰ Келісімдерінің ұстанымдары мен ... ... ... күні ... ... ... топтың Қазақстанның ДСҰ-ға
енуі жөніндегі 6-шы отырысында, аталмыш мәжілістің барысында алғаш рет
Фактологиялық ... ... ... ... ... ... Саудадағы техникалық тосқауылдар жөніндегі, ... ... ... аспектілері бойынша, санитарлық және фитосанитарлық
шаралар ... ... ... келтіру жөніндегі жоспарлары
талқыланған болатын. Аталмыш мәжілістің аса ... ... ... Жұмыстық
Топтың мүше-елдерінің Фактологиялық тұжырымның біріктірілген нұсқасын
аяғына дейін әзірледі.
ДСҰ-ға мүше елдермен ... екі ... ... ... ... ... қол жеткізу жөніндегі Кеден тариф саясаты
және ... ... ... ... ... жөніндегі
ведомствоаралық комиссия ... ... ... ... ... мен ... ... мына үш мәселеге арналды:
- Қазақстанның ... ... ... емес шарттарына, еліміздің
өзінің нормативтік базасы мен басқа да ... ... ... айқын жазылған нормаларға сәйкес өзгертуге қатысты алатын
міндеттемелеріне; еліміздің ДСҰ-ға мүше ... ... ... келісімдерін;
- Шетелдік тауарлардың қазақстандық өнеркәсіптік және ауыл ... қол ... ... ... ... ... ... (банк, сақтандыру, қор
нарығы) және телекоммуникациялық қызметтер мен бөлшек сауда қызметтер
нарығына қол жеткізу шарттарына;
ДСҰ-ға ену кезіндегі ішкі ... ... ... ... ... тек 2004 жылы ... ... салаларының тауарларын
шығарушылармен 13 кездесу өткізілген ... ... ... ... мен ... және 40 ірі және орта отандық компания қатысты.
2005 жылы бұл жұмыс жалғастырылған болатын.
Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіне байланысты Жұмыс ... 39 ... ... ... ... арада рынокқа тауарлар мен қызметтер
енгізу жөніндегі екі жақты келіссөздер аяқталды. Олардың ішінде Қырғызстан,
Грузия, Пәкістан, ... ... ... ... ... ... ... Гондурас, Болгария, Доминикан Республикасы, Швейцария және Египет
бар. Мұндағы келісөздер ДСҰ-ның тариф және сауда жөніндегі Бас ... ... ... ... ... ... мемлекеттер үшін
коммерциялық мүддені көздейтін тауарларға импорттық кеден алымдарын (баж)
орайластыру деңгейлері келісілді. Ал ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ның қызметтерді сату туралы Бас
келісімінің негізінде жасалды. ... ... ... ... елдермен
арадағы келіссөздер өзара тиімді шарттар негізінде аяқталды.
Мәселен, біздің елдің Дүниежүзілік ... ... ... ... екі ... ... 2005 жылғы тамыздың 31-інде Бейжіңде
аяқталып, оның ... ... ... рыногына тауарлар мен
қызметтерді енгізу туралы екі жақты келіссөздердің аяқталғандығы жөніндегі
Хаттамаға қол қойылды. Мұндағы келіссөздерде ... ... ... ... тоқыма өнімдерін, аяқ киім, қыш бұйымдарын, сондай-
ақ құрылыс және ... ... ... қойылатын импорттық кеден
алымдары (баж) талқыланды.
Сол секілді Қазақстан-Корея екі жақты келіссөздері 2005 ... ... ... (Алматы) аяқталып, тиісті хаттамасына қол ... ... ... ... ... ... кейбір түрлері мен
теледидар, көлік құралдарына импорттық кеден алымдарын орайластырудың
деңгейлері талқылаудың өзегі ... Атап ... ... Қазақстан рыногына
қызметтер енгізуге байланысты келіссөздерде Корея тарапы үшін маңызды
саналатын ... және ... ... ... секторларындағы уағдаластықтар
жалпы алғанда Қазақстанда қолданылып жүрген коммерциялық сипаттағы ... ... ... ... негізінде бекітілді.
Ал Жапониямен арадағы екі жақты ... ... ... 2005 жылдың қараша айының 23-інде (Астанада) қол
қойылды. Бұл бағыттағы келіссөздерде ел ... ... ... ... ... және ... қызметтерін енгізудің шарттары өзара тиімді
жағдайда қарастырылды. Сол ... ... ... ... рыногына тауарлар мен қызметтерді енгізу ... ... ... ... 2006 ... қазан айының 6-
сында Женева (Швейцария) қаласында қол қойылды. ... да ... ... ... ... ішімдіктерге, дәрі-дәрмек
заттарына, жиһаздарға импорттық ... ... қою ... ... ел ... тауарларды енгізуге байланысты ДСҰ мүшелерімен
келіссөздер Кедендік тариф саясаты және халықаралық экономикалық ұйымдарға
қатысу мәселелері ... ... ... ... 2004 жылы сәуір
айында ... ... ... енгізу жөніндегі Қазақстан
Республикасының тарифтік ұсынымдары аясында жүзеге асырылады. Соған сәйкес,
тауарлар ... ... ... Қазақстан тарапы қолданыстағы
импорттық тариф деңгейінен төмен болмайтын тарифтік ұсынымға қол ... ... ... ... белгіленген тарифтік деңгейден төмен
шарттарды көздейтін талаптарға ... ... ... ... ... ... күш салынады. Ал рынокқа тауар енгізуге байланысты
міндеттемелер ... ... сол ... ұзақ ... ... ... кластерлерді дамыту стратегиясы міндетті түрде ескеріліп
келеді.
Америка Құрама Штаттары, Еуропалық Одақ және Канада Қазақстанның ДСҰ-ға
кірудегі шешуші ... ... ... тұр. Бұл елдермен ... олар ... ... ... ... ... Олар ДСҰ-ға мүше өзге елдермен салыстырғанда Қазақстанға әлдеқайда
салмақты ... ... ... ... Сонымен қатар, рынокқа
тауарлар мен ... ... де ... ... ... отыр [20].
Соған орай, қазіргі кезде АҚШ-пен арадағы келіссөздер Қазақстанның
рыногына энергетикалық, қаржылық қызметтер ... ... ... процестеріне байланысты қазақстандық ұсыныстарды жіліктеп
талқылау сатысында ... ... ... ... негізінен ауыл шаруашылығы төңірегінде, соның
ішінде импорттық кеден алымдарының ... мен ауыл ... ... көлеміне, көлік және ... ... жол ... ... ... ... қатысты мәселелер бойынша
өтуде.
Еуропалық Одақпен келіссөздер де екі жақты мәселелерді ... ... Бұл ... ... ... өнеркәсіп тауарларын,
энергетикалық және қаржылық қызметтерді енгізу жайы әлі келісілмегендігін
айту ... ... ... мүше ... ... ... ... секторын субсидиялау ауқымын тәртіпке келтіру ісіне ... ... ... ... ... 1995 жылы қабылданған ... ... ауыл ... ... да ... ... Тұжырымдамалық
тұрғыдан Ауыл шаруашылық келісімі (әрі ... ... ... ішкі
қолдау және экспорттық субсидиялар деп ... ... Ішкі ... бүтін бір сала бойынша бөлген субсидиясы жатады. Ал экспорттық
субсидия деп ... ... ауыл ... ... ... ... түрлі қолдауларды айтамыз. Жалпы алғанда, АШК ... және ... ... ... міндеттеменің екі түрін анықтаған.
Оның біреуі – ... да, ...... ... ... ... ... ережесін АШК ережелеріне сәйкес нұсқайды, ... ... алып ... ... және жатпайтын субсидия түрлерін
анықтайды. Ал сандық мәндегі міндеттеме ауыл шаруашылық ... ... ... ... алып ... ... сызбасын бекітеді.
ДСҰ-ның Ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... екі негізі санатқа бөлінеді:
Оның біріншісі саудаға кедергі келтірмейтін немесе болар-болмас әсері бар
«жасыл себет» деп аталатын іс шаралар. ... ... ... ... ... етілмейді және оның көлемі де шектелмейді. Қазақстан «жасыл
себетке» қатысты мынадай бағдарламаларды ... ... ... ауыл ... ... тұқым сапасын бағалау;
- ветеринария және өсімдіктер карантині;
- консультациялық қызметтер;
- суармалы жерлердің жағдайын бағалау;
- ... мен егін ... ... сапасын бағалау;
- ирригациялық жүйені және су жеткізу жүйесін ... ... ... ... ету үшін ... ... ... фермерлерге табиғат залалдарына байланысты зиянды жабу үшін өтемақы
төлемдерін ... ... - ... ... ... ... яғни өндірілетін өнімнің
өзіндік құнын, не нарықтық бағасын ... ... ... түрде төмендететін
мемлекеттік қолдаудың барлық түрі кіретін, «сары ... деп ... ... ... Бұл санатқа кіретін барлық шаралар – (АШК–де ауыл ... ... 5 ... ... белгіленген “de minimis” деп
аталатын қолдау көлемінен басқасы ) – жекелей алғанда тауарлай да, тауарлық
емес ... де ... ... ... деп аталатын есепке кіреді және
арнайы қабылданған кесте бойынша біртіндеп ... ... Бұл ... ... көрсеткішіне республикалық және жергілікті деңгейдегі қолдаулар
да ... Ауыл ... ... (АШК) ... ... шараларын
аясындағы субсидиялармен үкімет пен оның органдары тарапынан (қажетсіз
қалған) жаратылмай қалған бюджеттік шығыстар мен ... ... Бұл ... ... және ... ... ... Қазақстанның агрегирлік қолдау шаралары есебіне қосуға құқығы бар
екендігін көрсетеді. Сонымен, Қазақстан «сары ... ... ... ... жүзеге асыра алады:
– асыл тұқымды мал мен ... ауыл ... ... ... ... ауыл ... тауарын өндірушілердің қарызын кешіру;
– жұмыс істемей тұрған ауыл ... ... ... ... кредитті пайдаланғаны үшін талап етілмеген пайыздық сыйақылар;
– белгіленген баға бойынша мемлекеттік резервке астық сатып ... ... ... ... ... ауыл ... ең маңызды мәселенің бірі – ауыл шаруашылығына жасалатын ішкі
қолдаудың көлемін анықтау болып табылады. Яғни, бұл ... ... ... ... ауыл ... ... ... бір шегін анықтауға байланысты жүргізіледі. Ал біздің елде ауыл
шаруашылығына мемлекет ... ... ішкі ... ... ДСҰ-ға
мүше өзге елдермен салыстырғанда, айтарлықтай төмен болып отыр. Мысалы,
Ауыл шаруашылығы министрлігінің ... ... ... 1 ... ... ... ... 17,1 АҚШ долларын құраса,
Еуропалық Одақ елдерінде 1 га егістікке 111,9 доллар, ... 411, 7 ... ... ... ... ... Бұдан Қазақстандағы ішкі
қолдаудың Австралия мен Жаңа ... ... ауыл ... барынша
ырықтандырылған елдердегі шамадан да төмен екендігін көреміз. ... ... ... кіргенге дейін ауыл шаруашылығындағы ішкі
қолдаудың ... ... ауыл ... ... ... ... ... үлгеру қажет.
Қазіргі кезде ДСҰ-ға әлемнің 147 елі кіреді және ... мен ... ... ... ... 90 ... ... бөлігі осы
халықаралық ұйымның нормаларымен реттеледі.
Қазіргі кезге қарсы Қазақстан елдің ұйымға енуі ... ... 6 ... ... ... тауарлар мен қызмет көрсетулерге
жол ашудың шарттары бойынша көптараптық келіссөздердің 12 раундысын, сондай-
ақ ауыл шаруашылығы ішкі ... мен ... ... ... плюрилатеральді келіссөздерді өткізді.
Қазақстанның қосылуы туралы өткізіліп жатқан келіссөздердің барысында
төмендегі салалар бойынша көптеген сауалдар ... ... баға ... ... ... мен ... ... салу жүйелері;
- жекелеген экономикалық секторлардағы, атап ... ... ... ... ... ... ... баланс;
- кез келген тарифтік жеңілдіктерді, кедендік алымдарды, тарифтік салық
салу саласындағы айрықшалықтарды және т.б. қоса ... ... ... ... ... және ұлттық өндірушілерді қорғаудың өзге шаралары
(демпингке қарсы және өтемақылау шаралары);
- ... ... ... реттеу;
- мемлекеттік саудалық кәсіпорындар;
- импорттық тауарлардың ... мен ... ... және ... шаралар;
- валютаны айырбастаумен қатысты әрекеттер;
- сыртқы саудаға ... ... және ... ... ... ... ... қорғау жүйесі [23].
ДСҰ-ға енудің артықшылықтары таза түрдегі ... ... бұл ... ... саяси және әлеуметтік жағдайға,
сондай-ақ азаматтардың жеке әл-ауқатына жағымды әсер ... ... ... ... қатар, ДСҰ-ға қосылудан Қазақстанның бидай өндіру,
мұнай және газ ... ... ... қара және ... ... ... бағытталған салалары қазақстандық тауарларға қатысты кемсітпеу
ұстанымын қолданбау түріндегі қосымша артықшылықтарға ие болуы мүмкін.
ДСҰ-ның толық ... ... ... ... ... ... қалыптасуына әсерін тигізе ... ... ... мен ... ДСҰ шеңберінде қолданылатын ережелер шеңберінде шеше
алатын болады. Сонымен қатар ... ... үшін ... ... және қазақстандық инвесторлардың ДСҰ мүше-елдеріндегі
мүмкіндіктері ... ... жиі ... Бұл ... ... тиімділігін қамтамасыз ету үшін Қазақстан ДСҰ-ға индустриалдық-
инновациялық даму стратегиясын қоса ... ... ... біздің ұлттық мүдделерімізге сәйкес келетін барынша тиімді
шарттармен қосылуы ... ... ел ... ... ... ... ДСҰ-ға енгеннен
кейін орын алатын қатаң ... ... ... ... ... ... ... шаралардың қатарында кедендік тарифті
эскалациялау ұстынамы да бар, ол ... және ауыл ... ... ... құн ... өсу ... қарай
импорттық кедендік баждардың ... ... ... қатар,
Индустриалдық-инновациялық даму стратегиясы ... ... мен ... ... кету арқылы елдің тұрақты дамуына
қол жеткізуге бағытталған мемлекеттік экономикалық ... ... ... кәсіпорындарда халықаралық сапа стандарттарын енгізу мен
жоғары сапалы өнім өндірісін ынталандыру жөніндегі шаралар көзделіп ... ... ... ... арам ... бәсекелестілігінен қорғау
үшін қазақстандық заңдар мен ДСҰ ережелеріне ... ... ... ... ... баждары қолданылуы мүмкін.
Әрбір кандидат-ел келіссөздерге қатысу барысында ДСҰ-ға қосылудың
барынша жақсы ... ... ... қосылудан көретін
артықшылықтары мен ... ... мен ішкі ... ашу ... аса ... ... ... қол жеткізу мақсатын көздейді.
2.2 Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің құқықтық аспектілері
Дүниежүзілік сауда ұйымына енуінің құқықтық ... ... ... әлем ... ... сауданың өзара қатынастарын
реттеуші және ... ... ... табылады. Қазақстаның ұлттық
экономикасы жүйесіндегі қалыптасқан нормативтік құқықтық актілерді әлемдік
тәжірибедегі оның ... ... ... ... сәйкестендіру ретінде
ДСҰ-ға ену мүмкіншілігін жақындата түседі. Жүйелік мәселелер бойынша ДСҰ-
ның талаптарына сәйкес Қазақстан ... ... ... ... түрде
қайта өңдеп жетілдірді.
1998-2000 жылдар аралығында ДСҰ-ның хатшылығына 14 жаңадан ... және ... ... мен нормаларына сәйкес жаңа заңдардың
жобалары жіберілді. Бұл жіберілген ұсыныстар ... ... ... мен ... туындауына байланысты құрастырылды. Осы
уақыт аралығында Қазақстан халықаралық стандарттар мен ... ... ... ... ... көптеген жұмыстар атқарды. Жалпы
алғанда 9 жаңадан заң қабылданып, ... 6 ... ... ... ... Қабылданған заңдар: 1998 жылы «Ақша аудару ... ... ... монополия туралы»; «Жалған бәсекелестік туралы»;
«Акционерлік қоғамдар туралы»; «Жауапкершілігі ... ... ... ... бар ... туралы» ҚР заңдары. 1999 ... ... ішкі ... ... ... ... туралы»; «Стандарттау және сертификаттау туралы»; «Демпингке
қарсы шаралар туралы»; ... мен ... іс ... туралы» ҚР
заңдары. 2000 жылы «Қаржылық лизинг туралы»; ҚР ... ... ... ... ... ... жылдар аралығында келесі нормативтік актілер қабылданды. 2001
жылы ҚР Президентінің «ҚР ... ... ... ... туралы» жарлығы;
«Интегрциялық микросхемалар топологиясын құқықтық қорғау туралы» ҚР Заңы.
2002 жылы «Трансферттік баға белгілеу туралы» ... 2003 жылы «Жер ... ... ... кезде Қазақстан зияткерлік меншік құқықтарын қорғау саласындағы
ұлттық заңдар мен ... ... ... ... мен ... жөніндегі басты
келісім мен ДСҰ-ның зерделік меншік құқықтарының саудалық ... ... ... сәйкес келтірілуін жалғастыруда. Нақтылай
кетсек;
- ҚР Қылмыстық және іс жүргізу кодексіне интелектуалдық ... ... ... ... жауапкершілік шараларын күшейту мақсатында
өзгертулер мен толықтырулар енгізілді;
- Өндіріске ... ... ... ... ... ... саласында жаңа заңдар қабылданды;
- Авторлық құқық және орындау және фонограммаларға байланысты ҚР-ның
ВОИС келәссөздеріне қосылу туралы заңы;
- ... ... ... ... ... ... үшін іс ... қабылданды; Соның ішінде, ішкі сауда
жүйесінде аудиовизуалдық өнімдер, компьютерлік бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... бойынша ДСҰ келісімінің талаптарын
халықаралық жүйеде техникалық орындау мен реттеуге көшу ... ... ... ... заңы 2004 ... Осы ... 10 ... яғни ауысудың сапасын, өндірістік қауіпсіздікті, ойыншықтар
қауіпсіздігін және ... ... ... ... ... ... ... қабылданды. Сондай-ақ ДСҰ-мен саудадағы техникалық
тосқауылдар мен ... және ... ... ... ... ... ... Орталық құрылып, ол қазақстандық тараптың
транспаренттік ұстанымын сақтауын және ... ... осы ... ... ... ... дер кезінде хабарлап отыруын қамтамасыз
етуге арналған. Сауда ұйымының ... ... ... ... іс ... ... мына салалар; ветеринария саласы,
өсімдіктер карантині, санитарлық эпидемиологиялық ... ... ... ... ... нормаларына сәйкестендіру мақсатында ҚР салық
кодексіне өзгерістер ... Және де ... ... ... ... ... ... сауда ұйымының талабына сәйкес Кедендік кодекске
өзгерістер енгізілді.
Қазақстанның ... ... ... ... байланысты
келіссөздерді одан жалғастыру барысында 2003 жылдан ... ... ... ... ... ... ... жатты. Соған
мысал ретінде төмендігілерді тізіп өтсек болады:
– «Жеке ... ... 2006 ... 31 ... ... Заңы, жеке және мемлекеттiк емес заңды ... ... ... ... байланысты туындайтын қоғамдық қатынастарды
реттейдi, Қазақстан Республикасындағы жеке кәсiпкерлiктiң еркiндiгiн
қамтамасыз ... ... ... ... және ... ... кепiлдiктердi айқындайды;
– «Машиналар мен жабдықтардың ... ... 2007 ... ... Қазақстан Республикасының Заңы, машиналар мен ... ... ... ... қойылатын талаптарды айқындау, белгілеу,
қолдану және орындау жөніндегі қоғамдық қатынастарды реттейді және адам
өмірін, денсаулығын және ... ... ... кепілдік беру үшін
қауіпсіздікті қамтамасыз етудің құқықтық негіздерін белгілейді;
– «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету ... 2000 ... 7 ... ... Заңы, мемлекеттік басқару органдарының, жеке және
заңды тұлғалардың арасындағы ... ... ... ... және ... ... мен ... мүдделерін, әрі Қазақстан
Республикасының экономикасын өлшемнің теріс нәтижелері салдарынан қорғауға
бағытталған; [26].
– «Темекi өнiмдерiнiң ... мен ... ... ... 2003 ... 12 ... ... Республикасының Заңы;
– «Техникалық реттеу туралы» 2004 ... 9 ... ... Заңы;
– «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 ... ... ... «Қазақстан Республикасының Кедендік тарифі және Сыртқы экономикалық
қызметінің тауар номенклатурасы туралы» Қазақстан ... ... ... 28 ... № 1317 ... сәйкес әкелетін және
әкетілетін кедендік баждар ставкалары белгіленді;
Қорғау, өтем ... ... ... ... ... ... ... ережесi, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 9
қыркүйектегі № 1374 ... ... ... ... ... ... шектеулер енгізу
туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 26 ақпандағы № ... заң ... ... ... ... ... ... ұлттық заңнама сауда операцияларын ... ... ... ... ... ... ... ие екендігінен туындаған. 
Заң жобасы бойынша бірнеше заңға түзету енгізіледі. Атап ... ... ... ішкі рынокты қорғау шаралары туралы» Заңға
редакциялық сипаттағы түзетулер, ... ... ... ... ... ... сандық шектеулер, бақылау және әкету және әкелуге
арналған айрықша құқық ... ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді. Бұдан
басқа, «Сауда қызметін реттеу туралы» Заңға да өзгерістер мен ... ... ... азық-түлік қауіпсіздігін, өндірістің перспективалық
салаларын дамытуды қамтамасыз ... ... ... салулар мен
шектеулерді қолданудың ... ... ... отырып, республика
заңнамасында Үкіметтің мұндай шараларды енгізу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... мен
тетіктерін, сондай-ақ Үкіметтің қосымша бағыттар бойынша тарифтік емес
реттеу шараларын ... ... ... ... ... ... ... сауда алаңдарымен қамтамасыз етудің ең аз
нормативтерін, сыртқы сауда қызметін дамыту бойынша мемлекеттік шараларды
іске асыру ... ... ... ... органның құзыреті халықты сауда алаңдарымен қамтамасыз етудің
ең аз нормативтерін әзірлеу, жергілікті атқарушы органдардың және меншіктің
барлық ... ... ... және ... ... ... мен ... өткізуді ұйымдастыру секілді тармақтармен
толықтырылып ... ... ... ... ... алаңымен қамтамасыз
етудің, оның ... ... ... ... ... айқындау,
халықты сауда алаңымен қамтамасыз етудің нормативтерін ... ... ... ... ... ... ең аз ... қол жеткізу
жөніндегі шараларды әзірлеу және іске асыру бөлігінде қосымша өкілеттіктер 
жүктелді.
Заң ... ... ... ... жәрдемдесу» деген жаңа тараумен  де
толықтырылған. Осы тараумен жергілікті атқарушы органдардың сауда қызметін;
1) сауда инфрақұрылымын дамытуға бағытталған инвестициялық ... және іске ... ... ... ... қайта даярлау және ... ... ... ... және ... ... нарығын кәсіптік
негізде қалыптастыру;
3) сауда қызметін жүзеге асыратын шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... ... ... көзделген.
Республиканың сыртқы сауда қызметін дамыту мақсатында қазақстандық
тауарлардың, жұмыстар мен ... ... ... және ... ... ... дамытуды қолдау шаралары экспортты жылжыту шараларынан елдің
ішінде іске ... және ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Бұдан басқа, Қазақстандағы нақты жағдай ... ... ... ... ... кәсіпорындар саны өткізуді әртүрлі
құралдармен ... ... үміт ... кәсіпорындардың санынан
анағұрлым артық.  
Экспортты ... және ... ... ... ... ... ... мен міндеттері де айқындалды. Ұлттық ұйымның негізгі
миссиясы мемлекет пен жеке сектор арасындағы ұйымдастырушылық, үйлестіру
және ... ... ... отырып, институционалдық қолдау жүйесін
құру болып табылады.
Экспортты дамыту және ... ... ... ... мақсаттары мен
міндеттерін Қазақстан Республикасы Президентінің 2007 және 2008 жылдардағы
Жолдауларының орындау үшін құрылған,  шикізаттық емес ... ... ... құру ... ... ... экспортты дамыту және
жылжыту корпорациясы» акционарлік ... ... ... ... ... ... Үкіметінің жанындағы
Индустриялық-инновациялық даму ... ... ... мәселелері
жөніндегі мамандандырылған кеңестің отырысында мақұлданды [12, 55б.].
Сондай-ақ заң ... ... ... ... ... ... ... ұстауға қойылатын талаптарды белгілеу  және
сауда нүктелерін жүйелендірудің, сондай-ақ олардың ... ... ... қажеттілігіне байланысты сауда қызметін ұйымдастыру бөлігінде
толықтырулар енгізіледі.
Осылайша заң жобасын қабылдау сауда қызметін ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. 
Заң жобасын қабылдау теріс ... ... ... Заң жобасы қабылданған ... ... ... ... мен тетіктері және қосымша бағыттар бойынша тарифтік
емес реттеу шараларын қолдануға Үкіметтің ... ... ... сауда
қызметін реттеу саласындағы уәкілетті органға қосымша функциялар бөлінетін
болады. Халықаралық сауданы ... ... ... ... үшін ... жасалатын болады. Бұл өнеркәсіптік өндірістің өсуі,
бәсекелестік нарықтық ... ... мен ... ... ... ... арттыру үшін жағдай жасауға мүмкіндік
береді. 
Қазақстан Республикасында ... ішкі ... ... ... ... мынадай заңдар қолданыста бар:
- «Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» 1996 ... ... ... ... ... ... ... жағдайында ішкі рынокты қорғау шаралары туралы»
1998 жылғы 28 ... ... ... ... ... (қорғау баждары) қолдану кезінде туындайтын қатынастарды
реттейді.  Сыртқы сауданы реттеу ... ... ... ... ... ... қарсы шаралар туралы» 1999 жылғы 13 шілдедегі Қазақстан
Республикасының ... ... ... іс қарауды жүзеге асыру, демпингке
қарсы шараларды енгізу және ... ... ... ... ... 1999 ... 1 ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі;
- 1999 жылғы 13 ... ... ... ... іс
жүргізу кодексі;
- «Субсидиялар және өтем шаралары туралы» 1999 ... 16 ... ... ... ... ... ... шет мемлекет
субсидиялаған тауар импорты кезінде, сондай-ақ істі қарауды ... ... ... енгізу кезінде туындайтын қатынастарды реттейді;
 - 2008 жылғы 10 желтоқсандағы «Салық және бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдер туралы ... ... ... Республикасының Кодексі
- 2010 жылғы 18 қыркүйектегі «Халық денсаулығы және ... ... ... ... ... ... ... қарақшылыққа қарсы күресті нығайту - ДСҰ-ға кіру үшін басты
талаптардың бірі Республикамыздың Дүниежүзілік сауда ... кіру ... ... ... мәселеге айналып отыр. Қазақстанның ДСҰ-ға кіру
жолы еліміздің әлемдік саудаға қатысу шарттарын әзірлеудің ұзақ әрі ... ... ... Алдымен, ДСҰ жүйесі ондаған жылдар бойы
құрылғанын атап өту қажет. Бүгінгі күні бұл ... зор әрі ... ... ... оған ... ... ... бірте-бірте бейімделіп
келген. Қазақстанның ... ... зиян ... ... ... жиынтығын өте қысқа мерзімде енгізу міндеті тұр.
Ұлттық заңнаманы ДСҰ-дың ТРИПС атаулы зияткерлік меншік ... ... ... ... ... және зияткерлік меншік
құқықтарын барабар қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... қойылатын негізгі талаптардың бірі екені баршамызға мәлім.
Осыған байланысты, зияткерлік меншік саласындағы заңнаманы жетілдіру
және Қазақстан аумағында осы ... ... ... ... ... жөнінде барлық қажетті шаралар қолданды.
Зияткерлік меншік құқықтарын бұзған үшін ... ... ... ... және ... ... ... белгілі. Бірақ бұл
заңдар өте «жұмсақ» ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан 11 заңнамалық актілерге, атап
айтқанда, ... және ... ... өзгерістер мен толықтырулар
енгізілді.
Мысалы, қылмыстық және ... ... ... ... ... ... қатысты құқық ... ... ... ... ... жауапкершілік туындайтын
басқа да жағдайлар бөлініп нақтыланған. Одан ... ... ... ... ... ... жасау құралы болған заттар да тәркіленеді.
Осылайша, Қазақстанның ... ... ... ... ... объектілерін тиісті түрде қорғауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді
және тұтасымен ТРИПС-тің негізгі талаптарына сәйкес келтірілді.
Алайда, қолданылып жүрген ... одан әрі ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне
зияткерлік меншік мәселелері бойынша өзгерістер мен ... ... ... ... Заңы ... ... ... патенттеу рәсіміне түпкілікті өзгерістер енгізілді, қорғау
құжаттарын беру мерзімдері қысқартылды және ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде кеден органдарына контрафактілік белгілері
бар зияткерлік меншік ... ... ... ... ... тұру және ... ... иеленушінің өтінішін күтпестен (ТРИПС
Келісімінің 58-бабы – ех оfficio ... ... істі ... ... ... беру ... мәселе қойылып отыр.
Мемлекеттік органдар мен халықаралық үкіметтік емес ... ... ... ... ... ... өзара іс-қимыл жасау туралы
меморандумдарға қол қойылды. Олардың ішінде BSA (Бүкіләлемдік ... ету ... ... IFPI (Дүниежүзілік фонограмма
жасаушылар ... бар. Одан ... ... ... ... органдар мен зияткерлік меншік құықтарын қорғау саласында
бірлесіп іс шара ... ... ... ... ... Осы
бұйрықтарға сәйкес жыл сайын «Интеллект», ... ... елу ... ... ену үшін ... сауда саясатын құра
отырып, экономиканың бәсекеге қабілеттілігін қолдау қажет. Осы ... ... ...... ... іспетті.
Кеден Одағы – бұл өз күшімізді тексерудің мүмкіндігі. Үш елдің кедендік
бірігуінің ... ... ... ... өзара қарым-қатынас
қалыптасады. Кеден одағы әлемдегі ең ... ... ... біріне
айнала отырып, ішкі рынокты кеңейтеді және үш ... ... ... ... ... бастамасы ретінде «үшінші» елдермен ... ... ... ... және ... ... басқа да тарифтік емес біріңғай ... ... ... ... 1 ... ... қолданысқа енді.
Тауарларды әкелу мен әкету жөнiндегi операцияларды реттеу, соның ... ... iшкi ... ... және Қазақстан
Республикасының экономикасындағы озық құрылымдық ... ... ... ... нормативтiк құқықтық актiлерi мен
Қазақстан ... ... ... ... ... ... әкелу
және (немесе) әкету баждары белгiленедi [26,34б.].
Сыртқы сауда қызметiн тарифтiк емес реттеу шараларына:
1) тауарларды әкетуге және ... ... ... ... ... тыйым
салу немесе шектеу;
2) халықаралық экономикалық санкцияларды орындауға қатысу;
3) тауарларды әкетуге және (немесе) әкелуге мемлекеттiк монополия;
4) ... ... ... ... ... ... нормалар мен талаптар, әкелiнетiн
тауарлардың сапасын бақылау жатады.
Шет мемлекеттер Қазақстан Республикасының ... ... ... жағдайда, сондай-ақ олар ... ... ... Қазақстан Республикасы алдындағы мiндеттемелерiн орындамаған
жағдайда, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... консультациялар мен ... ... ... Республикасының мүдделерiн тиiмдi қорғауға
қажеттi шекте, жауап шаралар ретiнде сыртқы сауда қызметiн ... ... ... қолдануға құқылы.
Жекелеген тауарларды әкетуге және (немесе) әкелуге тыйым салуды немесе
шектеудi Қазақстан Республикасының Үкiметi:
1) құқық тәртiбiн сақтау;
2) адамдардың өмiрi мен ... ... мен ... дүниесiн
және тұтастай қоршаған ортаны қорғау;
3) Қазақстан ... ... ... ... ... мәдени құндылықтарды заңсыз әкетуден, әкелуден және оларға меншiк
құқығын беруден қорғау;
5) орны толмас табиғи ... бiр ... iшкi ... ... ... ... олардың сарқылуын болдырмау;
6) ұлттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету;
7) халықаралық мiндеттемелердi ... ... ... ала ... алады.
Жекелеген тауарларды әкетудi және (немесе) әкелудi шектеу Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес енгiзiледi және ... ... ... рұқсат ететiн құжаттар беру арқылы жүзеге асырылады.
Жекелеген тауарларды ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
2) халықаралық мiндеттемелердi орындау;
3) iшкi рынокты қорғау;
4) басқа мемлекеттердiң отандық ... ... ... қолдануына жауап шараларды енгiзу ... ... ... ... өзге ... қызметін реттеу саласындағы заңнаманы жетілдіру
әлемдік сауда ... ... ... емес экспорт үлесін
ұлғайтуға; ішкі сауда инфрақұрылымын дамытуға ... ... ... ... іс ... ... ... нормативтік базасының
әлемдік қоғамдастықтың ережелері мен нормаларына ... ... ... Бұл өз кезегінде ішкіэкономикалық тұрақтылықты қалыптастыруда
маңызды аспект болып табылады.
2.3 Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... уақытта  Дүниежүзілік Сауда ұйымына кіру мәселесі
осы қазіргі кездің басты ... ... ... ену ... қарымды бағытымен нығайтылған Қазақстанның ... ... ... ... ... Ашық ... ... таңдай отырып, біз экономикамызды ырықтандырып, әлемдік қоғамдастық
тарапынан танылған құрылымдық реформаларды мақсаткерлікпен әрі ... ... ... ... атап өтті Қазақстан Президенті өз сөзінде.
Бұл міндет Қазақстан үшін келесі негіздер бойынша өзекті ... ... кіру ... ... ... мен ... ... мүше елдер нарығында мейлінше жайлы режим қамтамасыз етіледі.
  Екіншіден, ДСҰ-ға мүшелікке ену Қазақстанға өз ... ... ... да ... ... ... ... ішкі тауар тасымалында
қолданылатын тарифтері бойынша ... ... ... ... ... ... Қазақстанның жалпы тауарайналымының 50%-дан
астамы ДСҰ-ға мүше елдердің үлесінде. Ал аталған ұйымға ... ... ... ... оның ... тауарайналымымыздағы үлесі 90%-ға дейін
өспек. Сондықтан да біздің еліміз үшін ортақ ... ... ... сауда әріптестерімен сауда жасау аса маңызды.
  Төртіншіден, қазақстандық заңнамаларды ДСҰ-ның негізгі ... ... ... өндірушілердің бәсекелестікке
қабілеттілігін арттыруына әкеледі.
Бесіншіден, Қазақстан ДСҰ-ға кіргеннен кейін ... мүше ... ... өнімдерге қатысты қазіргі сауда кедергілері жойылады
және жаңа тосқауылдарға жол берілмейді.
Алтыншыдан, қызмет ... ... қол ... ... ... ... экономиканың қаржылық, телекоммуникациялық және
көлік секторлары секілді негізгі салаларын одан әрі ырықтандыруды көздейді.
Жетіншіден, ... ... ... ДСҰ ... ... рәсімдерді күшейтуге және сыбайлас жемкорлықтың етек жаю
салдарын азайтуға тиіс [28].
Мемлекет басшысы «Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі елдегі ... ... одан әрі ... ... ықпал етеді және жүргізіліп отырған
нарықтық реформалардың мызғымастығын қамтамасыз етеді» деп атап ... ... ... ... өзіндік артықшылықтары мен кемшіліктері
бар. Ұйымға қосылуды жақтайтындар бұл жағдайда қазақстандық кәсіпорындардың
өндірістің тиімділігін арттыруға ... ... ... қарсы қорғану
мүмкіндіктері пайда болады деп тұжырымдайды. Мысалы, аталмыш ... ... ... мен ... ... басты келісім, ауыл
шаруашылығы жөніндегі, тоқыма бұйымдары мен ... ... ... рәсімдер жөніндегі, қорғау шаралары жөніндегі келісім, даулардың
шешілуін реттейтін ... мен ... ... ... және т.б. ережелер
кіреді. Аталмыш келісімдер мен экономиканың ... озық ... ... ... ... ... болады, бұл өз кезегінде отандық
өндіріске әлемдік рынокта бәсекеге қабілетті болуға ... ... ... еліміздің сыртқы сауда проблемаларын халықаралық деңгейде
талқылау. ДСҰ хатшылығынан сарапшылардан, заңгерлерден және т.б ... ... ... ... алу мүмкіндігі пайда болады. ДСҰ-ға ... ... ... ... ... ... қосындылауға
болады:
-ДСҰ мүшелерімен саудалық қатынастардың дамуының болжамдалатындығы мен
сенімділігі;
- ДСҰ мүшелері ие болатын құқықтарды пайдалану;
- ... ... ... ... ... ... ... сауда саясаты мен тәжірибесінің ашықтығының едәуір мөлшерде
жақсаруы;
- дауларды ДСҰ шеңберінде шешу механизміне қол ... ол ... ... ... қысым жасаған жағдайда соңғыларын қорғауды
қамтамасыз ... ... ... ... ... саудалық келіссөздерде қатысу
арқылы өзінің саудалық және экономикалық мүдделерін ілгері ... ... ... одан арғы либерализациялау мен тауарлар, қызметтер және интелектуалды
еңбек өнімдерін халықаралық ... ... ... ... ... кіруге болады және Қазақстандық тауар мен
қызметін кемсітушілік ... ... ... кең ... ... базасына және жаңа ... қол ... ... ... және ... ... сауданы даусыз реттеу;
- халықаралық нормативті актілерге сәйкес елдің заңдылық базасын келтіру;
- халықаралық ... ... ішкі ... ортаның
транспаренттілігін құру;
- өңдеуші өнеркәсіпке шетел инвестициясын, жаңа технологиясын және ноу-хоу
тартуға ықпал жасау;
- тауарларда тұтыну үшін ... сапа мен ... ... ... ... сауданы ұлғайту негізінде экономикалық өсуді
ынталандыру;
- кең ... ... және ... инвестициялау саласындағы әр-түрлі
кеңес алуға мүмкіндік жасау;
Әлемдік нарықта көбінесе шикізат емес, ... өнім ... ... шикізат негізгі бәсекеге қабілетті тауар болып табылады, ... оның ... ... ... шығарылады. Қазақстанның шикізат
секторының өткізу нарығы кең, ал еліміз ... ... ... ... ... ... мүше ... нарықтық жағдаятына бұдан да тәуелді жағдайға
душар болады. Әрине, Қазақстан бұл ... ... ... да ... ... елміздің осы ұйымға ... ... ауыл ... жатқан реформаларға кедергі келтіруі де ... ... ... ... ... ... ауыл ... субсидтер мен дотациалардың бас тарту қажеттілігі;
- шетел бәсекесі үшін тауар, қызмет ішкі рыноктарын және қаржыны ... ... ... және оның ... ретінде экономиканың сезімтал
сеторларының жағдайлары барынша төмендеуі мүмкін. Бұл ... ... ... жеңіл және тамақ өнеркәсібі, қызмет аясының жеке
сеторларына тиісті.
- көп жақты келісім шарт барысында ірі ... ... ... ... ... ... ... қайшы келмейтін тарифтік әдістерді сыртқы сауданы реттеу құралын
таңдаудағы еркіндікті шектеу;
- ұйымға кірудегі келісілген деңгейден тарифтердің жоғарлауының ... ... ... ... ... ... оған төнуі мүмкін
бірінші қауіп-сауда сальдосы теріс болуы, екінші ... ... ... ... ... ... зор шығынға ұшырауы ... ... ... мүше ... ... ... ... төмен
тарифтермен кесіп өтетін тауар ағымы молаяды, демек, арзан әрі әр ... ... де ... Бұл ... тұтынушылар риза болады, ал
отандық ... ... ... мен ... қиын ... тап
болады. Сондықтан Қазақстан сауда ұйымына кіргеннен кейін туындауы ықтимал
келеңсіз жағдайларды бейтараптандыру жөніндегі ... ... ... ... бірге шенеуніктер мен отандық ғылым өкілдері
ортасында еліміздің осы ... ... ... ... сауда ұйымына кіргеннен кейін республика ... ... мен ... кедергісіз түсуі үшін тарифтік тосқауылдарды
төмендетуі тиіс. Осының салдарынан отандық ... пен ота ... ... болады, немесе жергілікті өндірушілер пайдасының қысқаруы
немесе өндіріс шығынын кеміту есебінен олар өздерінің бағаларын ... ... мүше болу ... ұйымдастырудың қазіргі заманғы
технологиялары мен әдістерін таратуға, ішкі ... ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігін арттыруға, өңдеу өнеркәсібі, ... оның ... зәру ... инвестициялары ағынының артуына ықпал етеді.
ДСҰ-ға ену халық шаруашылығының кейбір салаларының толығымен жойылып
кету ... ... ... ... ... ... әлі жете қоймаған. Көп
елдер, әсіресе Шығыс ... ... бұл ... аса ... ... ... шаруашылық өнімдері «кенеттен» қажет болмай ... ... ... қабылдап, құжаттарға қолын қоймас бұрын тиісті шешімдер
қабылдау қажет. ... ... үшін ... ену ... мемлекеттің аграрлық секторға көрсетіп отырған ішкі қолдау
деңгейін төмендетуге негізделетіндігі әділетті болып табылмайды. 1990 ... ... ... 34%-ын ... алайда реформалау жылдары
аралығында ауылшаруашылық өндірісінің ... 2,5 есе ... ... ендігі кезде оның ЖІӨ-дегі үлесі небәрі ... ... ... ... ... қолдаудың деңгейі
дамыған елдерде қалыптасқан деңгейден едәуір айрықшалануда. ... ... ... агроөнім мөлшеріне қатысы 80% құрауда,
Еуропалық Одақ елдеріндегі орташа деңгей – шамамен ... ... ... ... ... жж. аралығында оның орташа мағынасы
20%-дан ... ... ЕО ... мен ... өздерінің өнеркәсіптік
рыноктарын американдық тауарлардан қорғауды әлі де ... ... ... ... тең ... ауыл ... ... арнап, соның ішінде 7 млрд. долл. ауылшаруашылық ... ... ... Бұл жағдайларда Қазақстанға сондай-ақ ауыл шаруашылығының
ішкі өндірісін ... ... ... ... ... қол ... Алайда ДСҰ-ның талаптары сондай, егер де ел осындай шараларға ие
болғысы келсе, отандық өндірушінің ... ... ... ... үшін ... зерттеулер қажет.
ДСҰ-ға қосылудың қарсыластарының пікірінше - бұл ұйым трансұлттық
корпорациялардың мүдделерін ғана қолдайды және ... ... ... ... АҚШ ДСҰ-ның делдалдығын өз ... ... ... ... ... ... ... көмек сұрап барған ... ... осы ұйым ... ... қолдаған болатын. Құрама
Штаттар генетикалық өзгертілген өнімдер жөніндегі мәселеге қатысты да ... ... ие ... АҚШ ... ... ... қатынастар саласында да
жалпы әлемдік стандарттардың орнатылуына қол жеткізуге ниеттенуде. Мысалы,
еңбекақының ең аз мөлшерін белгілеу ... ... ... ... қабілеттілігін күрт төмендетіп жіберетінін ... қиын ... ... ... ... ... емес. Сонымен қатар АҚШ әкімшілігі ДСҰ-
ның қоршаған ортаны қорғау саласында әрекетін ... үшін ... ... оның ... қарай шешілетін мәселе, себебі АҚШ-та әлемнің көптеген
басқа ... ... ... ... ... ... ... экологиялық талаптарды қанағаттандыра алмайды.
АҚШ басымдылықтарының қатарына сонымен қатар ... ... ... ... келісім жатады. Бұл рынок жыл сайын 3
трлн. артық долл. ақшаны жұтуда. Сыбайластықпен күрес деген атты ... ... осы ... ... жол ашуға тырысуда. Алайда
Вашингтонның экономикалық қарсыластары соғыссыз ... ... ... ... ... ... заңдар мен ойдан шығарылған
себептермен («дельфиндер мен ... ... ... ... ... ... ... тағы бір дәйектемесі: ол елдердің барлығын
Батыстың бозғылт көшірмесіне айналдырумен, олардың мәдени ... ... бұл ... ... ... ел тұрғындарының өздерінен
олар үшін не ... ... ... ... ... ... ... деңгейін
көтеру мен әлде әдемі киіз үйлерде тұрып, аш қарынға халық билерін билеп
жүргені маңызды ма [21].
Басты ... ... - ... ... қол ... жаңа
мүмкіндіктерін ашу. Соның мысалы – Үндістандағы ... ... ... ... ... ... әлемдегі ең ірі
программалық қамтуды әзірлеу орталықтарының біріне айналды. ДСҰ-ға ... ... ... ... едәуір мөлшерде арттыратындығы құпия
емес, себебі бұл ұйымның басты ұстанымдарының бірі болып "транспаренттік"
ұстанымы, былайша айтқанда, елдің ... ... ... ... ұстанымы табылады. Әрине, өз инвестицияларының қорғалуына
сенімді шетелдіктер сол елдің экономикасына өз ... аса ... ... ... Аймақтық блоктардың арасындағы өткір бақталастық мерзімді
түрдегі "банандық соғыстарға" әкелуде. Алайда ДСҰ өзінің арқасында саудалық
соғыстар ... ... ... ... құралға айналды. Бұл
қазіргі кездегі Қазақстан мен көптеген ТМД елдері үшін ... ... ... ... ... ... табылуда.
ДСҰ-ға енбесе Қазақстан түрлі экономикалық ... ... ... болады. Әлемдік рыноктағы ойын ... ... тыс, ... ... бізге қарсы орнатылады. Қазақстан
Республикасының мүдделерін нұқсан келтіретін санкциялар, квоталар, Джексон-
Веник түзетпесі мен өзге ... біз ... ... ... толық
қанды қатысушысына айналмайынша, жалғаса береді. Алайда қазіргі кезде
Қазақстан өз рыногын одан да ... ... ... ашуға даяр емес.
Біздің өнеркәсібіміз, ауыл шаруашылығымыз, қаржылық секторымыз қолдаушылық
қорғауды ... ... ... ... екі қарама-қайшы идеяларға негізделеді -
және олардың екеуі де дұрыс емес. Алғашқысы – еркін сауда ... ... ... ... және ... ... тудырумен дамыған
елдерд\егі тіршілік деңгейін төмендетеді. Екіншісі- сауданың еркіндігі ... ... ... арасындағы экономикалық құзды ... ... ... де шын болу үшін бай ... ... ... одан да баюы ... ал дамушы елдер жұмыс орындарына ие болып,
жылдам дамып және сонымен қатар одан да кедейленуі тиіс. Мысалы, сіз ... ... ... ... айтқанда, тарифтер мен ... ... Аса ... ... ... басқа елдерге қарағанда жақсы
және арзан жасайтын өнімі ие болатын болады. Соның нәтижесінде ... ... ең ... ... ең ... ... ... Алайда бұл ең қарапайым және түсінікті жағдай. Ал егер өзге
елдердің ... ... ... ... ... енгізіп, жалғыз сіз
ғана кедендік тосқауылдарсыз қалып қалсаңыз не болады? Сіздің өнеркәсібіңіз
экспорттау мүмкіндігінен айырылумен, арзан және ... ... ... ... мүмкін емес пе? Еркін сауданың тосындығы сол ... ... ... ... ел ең ... жағдайда болады. Ең алдымен, енді тек
қана сіздің тұтынушыларыңыз рыноктағы барлық ең арзан да сапалы тауарларға
қол жеткізетін ... Ал ... өз ... ... барынша
жоғары қысымының астында қайта ... ... ... де ... және пайдалы болып шығады. Мысал ретінде Жаңа
Зеландияны келтіріп кетуге ... ол ауыл ... ... ... ... және өте ... ... ие болумен, ішкі бәсекелестікті
тудырды, сөйтіп қазіргі кезде бұл ел ... зор ... ... ... Ал өзге ... ... оған ... нашар болады. Олардың
тұрғын халқы енді барлығы үшін, соның ... ... ... үшін ... тиіс болады – себебі бәсекелестік стимулдың болмауы жағдайында
бағалар ... ... Ол ... ... ... ... қатар, отандық өнеркәсіпке нұқсан келтірілмейтін болады, сөйтіп
Қазақстан ұйымға енуден келесі ... ... ... ... ... ... ... алуда: біріншіден, қазіргі кезде ... ... ... ... үлкен көлемімен толықтырылған, және сол себептен
енгізілетін өнімге қатысты ... ... ... ... ... ... отырған төмен баға мен нашар сапаның қатынасын ешбір
шетелдік фирма ұсына алмайды, ... ... ... ... көреді. Бұл
ретте теңгенің төмен бағамы кез келген импорттық баждарға қарағанда, он ... ... ... ... республикамыздың мұнай, мұнай өнімдері, табиғи
газ, электрқуаты мен көмірдің әлемдік ... ... ... ... ДСҰ-ға қатысушылардың арасындағы сауда-саттықты
кемсітпеу негізінде жүргізу үлкен мәнге ие ... ... ену ... ... ... ... ету режимін қамтамасыз ететін болады және
бізге экспортты, стандарттарды лицензиялау, демпингке қарсы және ... ... ... ... артықшылықтар береді, және тұтастай
алғанда ... ... ... ... артуына ықпал
ететін болады. ДСҰ-ға қосылу әлемдік қауымдастыққа ... ... ... ... қатысушысы ретінде бірігу мен республиканың заңдарын
қазіргі заманғы халықаралық деңгейге ... ... ... ... ... ... сауда ұйымына енудегі Қазақстанның сыртқы саудасының
құрылымы
Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты белсенділігімен, тепе-теңдік
сақтауға ұмтылысымен, ... ... ... ... және ... ынтымақтастыққа бағытталғандығымен ерекшеленеді.
Халықаралық аренада мемлекетіміз ... ... ... ... ... байланысты көп ғасырлар бойы ... ... ... ... ... татуластық және олардың
аймактық біртұтастығын кұрметтеу принципіне ... ... ... өзге мемлекеттермен тең құқылы және екі жаққа да тиімді ... ... ... оның бүгінгі күні дипломатиялық байланыс орнатқан
шет мемлекеттердің санының көптігімен дәлелденіп отыр.
Бір ... ... ... ... ... ... ... беріліп отырған мәтінде қаралса, ал енді Қазақстанның
орны мен рөлін жаһандық ... ... ... ... ... көлемі келесі параметрмерге шағылысады.
Әлемдегі ішкі ... ЖІӨ - нің ... бір ... 29 ... ... – 54,6 %, оның ... үлкен 7 – ке – 43,0% кіреді, АҚШ – 20,9%, 12
– мемлекет кіреді Евроодақ – 15,3% ... ... 146 – ... жаңа ... ... пен дамушы мемлекетке әлемдік ЖІӨ - нің 7,2%
құрайды, оның ... 3,8% ТМД – ның 12 ... ... ... уақытта
Қазақстан әлемдік ЖІӨ - де 0,1% құрайды. Сонда да, 2005 жылдан бастап 1,75%
ке өсті 2010 жылы осы ... ... ... яғни ол 2 ... Біріншіден, 2007 жылығы бүкіләлемдік қаржы дағдарысының
салдарынан. ... 2009 ... ... басталған ипотекалық
несиелендірудегі ... ... ... Дүниежүзілік сауда
ұйымына енер алдында факторлық табыстар бойынша теңгерімсіздікті ... ... 0,6% ... ... тиіс, не болмаса 0,4%.
Қазіргі Қазақстанның әлемдік ... ... ... сауда
маңызды болып отыр. Соңғы 10 – ... ... ... ... ... 2 – ... ... Бұл 3 фактормен түсіндіріледі. Біріншіден, шетел
инвестициясының ағымының көлеміне қолайлы инвестициялық климат құру ықпалын
тигізді, оның ... ... ... ... ... ... Өз ... бұл газ және мұнай алу өсімін ... ... ... ... ... ... ... экспорт потенциалының өсуіне ықпалын тигізді.
Үшіншіден, соңғы он жылда, Қазақстандық ... және ... ... ... ... ... ... салыстырғанда өсті [20].
Соңғы 15 жылдың ішінде Қазақстан біртіндеп бірізді түрде өзінің әлемдік
саудаға қатысуын тереңдете берді. Сыртқы сауда тауар ... ... ... жыл сайынғы көрсеткіштері 1999 жылдан кейін келесі деңгейде
толқып тұрды: сыртқы ... ... – 2000 жылы 13,8 ... ... 2004
жылы 33,8 млрд. долларға; 2005 жылы 45,2 млрд. доллардан 2008 жылы 109,0
млрд. долларға ... ... Оны ... ... көре ... 3. ҚР ... жж ... сауда айналымының динамикасы *
* Ескерту: www.stat.kz ... ... ... агенттігінің
мәліметтері негізіндегі жеке автордың сызбасы
Қазақстандағы тауар ... өсуі ... ... мемлекеттермен
салыстырғанда жоғары. Осы он жылда тауар экспорты 3,8% есеге, ал импорт
3,3 % есеге өсті. Қазақстанның ... ... ... қарқынды өсуі соңғы
3 жылда білінді. Экспорт бойынша көрсеткіш 2000 жылы 8,8 млрд. доллардан
2008 жылы 71,2 ... ... ... жетті. Импорт көрсеткіштері де 2000
жылы 5,1 млрд. доллардан 2008 жылы 37,9 млрд. долларға дейін өзгеріп ... ... ... ... ... ... 4. ҚР ... және импортының даму динамикасы *
* Ескерту: www.stat.kz Қазақстан Республикасы Статистика ... ... жеке ... ... ... ... интеграциясының (бірігуі) көлемін
шетел инвестициясы ағымындағы жақындық және аймақтық ... ... ... ... ... ... ... негізігі
бағыттарының бірі инвестициялық саясаттың тартымдылығы болып қала береді,
яғни ол жергілікті және ... ... үшін ... ... ... ... жағдай транзиттік мемлекеттер арасында тартымды
болып отыр. Бұл республикамыз ТМД мемлекеттерінің арасында инвестициялық
деңгейде ... ... ... ... ... расталады. Қазақстан
потенциалдық инвесторлар үшін экономиканың тартымдылығы, саяси жүйенің
тұрақтылығы және қаржы ... ... ... ... ... келе ... ... транзиттік экономика мемлекеттірінің арасында
шетел инвестициясының тура ағымы (ПИИ) көлемі бойынша ... ... ие. ... көлемі бойынша Қазақстанның шетел инвестициясының тура
ағымына үлесі жылдан ... өсу ... ... ... ... өрлеуі мен
құлдыраулары Қазақстанның Халықаралық инвестициялық ұстанымдарында көрініс
табады. Импорттың ... ... ... ... ... өзгеруі экспорт пен ұлттық валюта ... ... ... Егер ... ... өсетін болса, ұлттық валютаға сұранысы және
оның ... ... ... ... Ал кері жағдайда, ұлттық экспорт
төмендегенде, ... ... ... да ... ... ... ... инвестициялық ұстанымы елдің сыртқы қаржылық
активтері мен ... ... ... сипаттамасын беріп,
Қазақстаннан инвестициялардың кететін ағымдарын және қоры құрылымының
көрінісін ... ... ... типі мен ... түрі ... ... инвестициялар ағынының көрінісін береді. Егер 2000 жылы
активтер 4,6 млрд деңгейде, ал міндеттемелер 15,7 млрд. ... ... 2007 жылы олар ... 76,8 ... және 120,2 млрд долларды
құрады.
Қазақстанның халықаралық ... ... 2008 жылы 39,1 ... ... ... 2007 жылмен салыстырғанда 4,3 млрд. долларға жақсарғаны
байқалады (39,1-43,4). Дегнменде ... ... бұл ... ... 2007 ... ... ол 43,4 ... АҚШ долл. деңгейінде қалыптасты.
2007 жылғы позицияның нашарлауы 14,7 млрд. долларды құрады (43,4-28,7) ал,
2006 жылы – 8,4 ... ... ... (28,7-20,3) [29].
Кесте 1.
Таза сыртқы қарыз және сыртқы активтер, сыртқы міндеттемелер бойынша
Қазақстанның халықаралық инвестициялық ... ... ... ... |31.12.2007 |31.12. |
| |ж. |ж. |ж. |2008 ж. ... ... ... |30,2 |59,4 |76,8 |95,0 ... ... қарыздық |26,8 |52,5 |65,0 |80,3 ... ... | | | | ... сыртқы |50,5 |88,2 | ... ... | | | | ... ішінде қарыздық |40,9 |70,1 |91,8 |103,6 ... ... | | | | ... Халықаралық |-20,3 |-28,7 |-43,4 |-39,1 ... | | | | ... | | | | ... ішінде қарыздық |-14,1 |-17,6 |-26,7 |-23,3 ... ... | | | | ... таза ... қарызы |14,1 |17,6 |26,7 |23,3 ... ... ҚР ... ... 2005-2008 жж. деректері бойынша автор |
|құрастырған (млрд. АҚШ долл.) ... ... ... бойынша неғұрлым маңыздысы
резиденттердің бейрезиденттерден, соның ішінде арнайы ... ... ... ... ... болып табылады. Қазақстанның
қарыздық құралдары бойынша халықаралық инвестициялық ұстанымының ... ... елді ... ... ... сипаттауында. Қазақстанның теріс таңбалы
қарыздық құралдар бойынша халықаралық инвестициялық ... ... таза ... өсу ... 3-кестеде көрсетілгендей, бұл қарыз 2005
ж. 14,1 млрд. долл., 2006 ж. 17,6 ... ... ... 2007 ж. ... болды (65,0 - 91,8). Ал 2008 ж. ҚР таза сыртқы ... 23,3 ... ... болды [8, 157].
2007 жылғы таза қарыз көлемі ЖІӨ-нің 86%-ын және тауарлар ... ... ... 51%-ын ... ... жоғары ликвидті
сыртқы қарыздары (ішіне Ұлттық банкінің резервтік активтері, Ұлттық қордың
активтері, резиденттер портфеліндегі ... ... ... мен ... шетелдік банкілердегі шоттары енетін) 2007
жылдың аяғына 50,3 млрд. долларды ... ... ... ... ... бұл ... ... құралдар бойынша сыртқы міндеттемелерінің 55%-ын
ғана жаба алады.
Қазақстанның ... ... ... ... тікелей инвестиция
құрады, оның 2008 жылдағы салымы 58,3 млрд. ... ... ... ... ... ... ... банкілер үлесі 4-
кестеден көріп тұрғанымыздай 2008 ... ... ... ... қала берді, ол
2007 ж. 46,3%-ды (55,7 : 120,2), 2006 ж. – ... (39,8 : 88,2), ал ...... ... (16,0 : 50,5) [6, ... ... макроэкономикалық параметрлерге қарамастан, Қазақстанда
перспективті дамуы үшін ірі потенциалдар бар, яғни ол табиғи ресурсқа бай.
Қазіргі кезде 500 ... 1225 ... ... түрі ... ... ... осы түрлері бойынша әлемдегі позицияда жетекші орын
алады. Қазақстан мырыш, ... және ... ... ... орын ... ... қорғасын, хромнан екінші мыстан, марганец,флюориттан үшінші,
малибденнен төртінші орындар алып, алтын бойынша ... ... ... ... ... ... рудасы бойынша 8 % құрайды, ураннан шамамен
25 %-ын құрайды. әлемде мұнайды барлау бойынша Қазақстан 13-ші ... ... ... экспорт және импорт тауарларының көрсеткіштері төмендегі
кестеде баяндалған. Яғни Қазақстанның дайын өнім ... ... ... ... ... мен ... құралдары, аспаптар экспорт бойынша
1,8% көрсетсе, импорт бойынша ол 40,9% көрсетіп отыр. Сол ... ... ... азық ... ... ... және олардан жасалған
бұйымдар-15,1% экспорт ... ... ... көрсетіп, шикізат өндіру
минералды өнімдерді экспорттауда жоғары көрсеткішті, яғни 73,5% ... ... бұл ... импортқа келгенде мүлдем ... ... ... метал және олардан жасалған өнімдер-15,8, дайын
азық түлік өнімдері-7,5%, химиялық ... ... Бұны ... ... ... (Сурет 8).
Сурет 8. ҚР экспорт бойынша тауарлық құрылымы *
* Ескерту: www.stat.kz ... ... ... ... негізіндегі жеке автордың сызбасы
Сурет 7. ҚР импорт бойынша тауарлық құрылымы *
* ... ... ... Республикасы Статистика агенттігінің
мәліметтері негізіндегі жеке ... ... ... ... ... алушылар Швейцария (16 %), ... ... (14,1%), ... (10,5%), Франция (7,5 %), Вергин ... Иран (3,0%), ... (6,4%), ... және ... ... Испания, АҚШ және Украина (1,4%) тен алады. Оны төмендегі
суреттен байқауға болады (Сурет ... 6. ҚР ... ... ... үлесі *
* Ескерту: www.stat.kz Қазақстан ... ... ... ... жеке ... ... мемлекеттері үшін экспорттың жалпы көлемі 20,4 % құрайды. 200
жылмен салыстырғанда ТМД мемлекеттеріндегі экспорт 38% өсіп, 4097, $ 2 ... Осы ... ... өнім, түгел ТМД ... ... ... ... жалпы экспорт көлемі 79,6 % үлесін құрады.
Қазақстан экспортының ... ... ... ... ... салмағы 51,6 % құрайды, оның 34,8 % Европа Одағына әкеледі.
Европа мемлекеттерінің арасында Қазақстан экспортының негізгі тұтынушылары
Швейцария, ... ... ... Португалия, Ұлыбритания және
Германия ... ... пен ... ... ... ... ... химиялық өнімдер және осы ... ... ... металл
өнімін өндіру үшін шикізат жатады. Соңғы жылдарда ... ... ... ұлғаюда. Сол сияқты, металл өнеркәсібінің салыстырмалы
салмағы белгіленуде. ... ... ... ... ... ... ... байланысты көбеюде. Тауарлардың негізгі топтары
бойынша көлем деңгейі өсті, олар: машина, құрал, ... ... ... ... ... ... өнім, химиялық өнеркәсәп өнімі
бойынша ... түсу ... ... ... ... негізгі
жеткізушілері: Ресей, Германия, Қытай,Украина, АҚШ, Италия;Жапония, ... ... ... ... ... ... табылады. ТМД
мемлекеттері Қазақстандық нарықта өнімді импорттаушы болып табылады. Европа
мемлекетіндегі импорттың ... 28,9 % ... 50 % әр ... ... ... ... және ... әкелінетін бөлшек құралдардан,
жеңіл автокөліктер, Италия жиһазынан өсті. Азия импортының ... ... ... ... ... және ... ... Қытай және Түркияның алюмин
заттары әсерін тигізді. Ол төмендегі суретте көрсетлген (Сурет 7).
Сурет 7. ҚР ... ... ... ... ... *
* ... ... Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің
мәліметтері негізіндегі жеке ... ... ... ... ... ... ... уранның экспорты, АҚШ-тың қазақстандық ыстықтай илектелген
болатқа ... ... ... санкциялары бойынша) көретін шығындары
экспорттың жалпы көлеміне қарағанда мемлекеттік саясаттың ... ... ... да бір ... ... бұл ... алғанда елімізге
экспорттық түсімнің қайтарылмауын қысқартқан (мысалы екі есе) едәуір жеңіл
және тиімді болады.
Бірқатар сарапшылардың пікірінше, ғаламдану (ал, ДСҰ, ... ... ... ... бірі болып табылады) бәсекелестікті әлсіздерді
сауықтыру ... ... жою ... айналдырады, себебі дамымаған
елдерді ... ... ... даму ... ... ... болатындай, ДСҰ-ға ену осы елдердің ішкі рыногын, ең
алдымен тауарларға арнап ашумен, сол ... ол оны ... ... ... ... аталмыш ұйымға кіргенінен кейінгі ... дәл осы ... ... ... ... орай ... ... технологиялық тізбектерге ену келешегі көмескі
болып отыр. Біріншіден, технологиялық деңгейі ТҰК ... ... ... ... құрамына енгізіліп қойған, және Қазақстанның
ДСҰ-ға енуі оларға ешқандай ... ... ... ... ТҰК ... бұл ... ... мен инвестицилардың сондай бір орасан
зор ағымын сезе алмайтын болар еді.
Жоғарыда айтылып кеткендей, ДСҰ-ға ену ұзақ ... ... ... ... ... тарихы көрсетіп отырғандай, біздің (Ресейдің
де) қытайлықтарға ұсынылғандай ... қол ... ... ... ... ... ... Ал бұл жеңілдіктер өздері
үшін күресуге тұрарлық-ақ. ... ... ... ... ... деңгейі отандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігіне ықпал етуі
тиіс. Сондықтан көп елдер ... ... өз ... ... ... Ұйымға енгеннен кейін импорттық тарифтерді көтеру мүмкін
болмай қалады. Қазақстан керісінше әрекет етеді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... секторындағы) қорғау
тікелей шетелдік инвестицияларға ықпал ету режимімен және ішкі рынокты адал
емес ... ... ... ... ... ... бұл ... бойынша жұмыс орындарының неғұрлым көп санын құруға
ықпалын тигізетін ... ... ... ДСҰ-ға ену үшін Қазақстанға
аймақтарға қатысты ... ... бар ... мен ... ... ... төмен тарифтердің күшін жоюға тура
келеді, себебі ДСҰ ... ... олар ... ... қарастырылатын болады. Мұның бізді ... ... ... бір проблемаға аймақтық бірігу ... ... ... ... ... ... ... саны дәл соған бағытталуда.
Мысал ретінде ... - ЕО, ... - ... (ол ... АҚШ ... ... ... – ЕурАзЭҚ-ты атап кетуге болады. ШОС күшіне
енуде. Аймақтық қолдаушылықтың ... ... ... ... және олардың шешімдерін орындамау жиі орын алуда. Бұл жағдайда
Қазақстан ДСҰ-ға ... және өзін ... ... ... түрде тек шығындарға ғана ие ... ... ... оның
шикізаттан басқа ұсынатын ештеңесі жоқ. Бұл жағдай ЕО-қа ... ... ... ... ... кетеді) Шығыс Еуропаның бірқатар
елдерінің (отандық экспорттың тағы бір ... ... ... ... барлығы Қазақстанның экономикасы үшін жағымсыз зардаптарды тудыратын
болады: экспорттың азаюы, ... өсуі және ... ... төлеу
республиканың алтынақшалай қорын азайтып, ауқымды құнсыздану ... Бұл ... ... жолы ... ғана - ел үшін аса ауыр ... ... және саяси зардаптарды тудыратын сырттан жаңадан қарыз
алу [36].
Сауда еркіндігі үшін күрес - өткен ғасырдың екінші жартысындағы әлемдік
экономиканың ... ... ... ... ... ... ... осы күрес ғаламдану деген атауға ие болды. ... ... ... сондай-ақ капиталдың, ал түбінде тіпті білікті жұмыс күшінің ... ... ... ... – бұл ... ... өзге біреудің ғаламдануына қарсы қолдайтын дамыған
өнеркәсіптік ... ... ... ... жаулары да бар.
Көбінесе Қазақстанның ДСҰ-ға енуі уақытынан бұрын қабылданған әрекет
емес пе ... ... ... жатады. Бұл мәселеге қатысты түрлі пікірлер
орын алуда. Мысалы Ресейге арнап ағылшын экономистері ... ... ... ол ... ... ... ақшасын үнемдеп қалады. Әрине,
Дүниежүзілік сауда ұйымына енудің өзі де арзан ... ... ... ... жүргізу керек болады. Қазақстан ДСҰ-ға енуде ... ... ... еліміздің бюджеті үшін күшті сынақ болатыны түсінікті.
Алайда сауданы тауарлармен ырықтандыру – бұл әлі ... ... ... саудасы жөніндегі жалпы келісімге ... ... ... 100 ... арнап кедендік тосқауылдар жойылады. 1997 жылдың
желтоқсан айында ... ... ... ... көрсетулер рыногын
ырықтандыру ... ... қол ... болатын, оған 102 мемлекет
қатысты. Осы ғаламшарлық рынок банктік несиелердің 38 ... ... 18 ... ... және сақтандыру салымдарының 2 трлн. долл.
қамтуда. Және біз де қызмет көрсетулер ... ең ... ... ... ... ... ... жоюға мәжбүр боламыз.
Алайда отандық қаржылық институттар аса тұрақсыз және ... ... ... мұны ... ... ... дағдарыс көрсетіп отыр. Ал
сақтандыру бизнесі бізде жаңадан ғана құрылуда.
ДСҰ-ға мүше болудағы шарттардың біріне ... ... ... ... ... ... ... тарифтік және тарифтік емес шараларын
қабылдауы бойынша мүмкіндіктерін шектеу жатады.
Үкімет сонымен қатар ДСҰ-ға ену аясы тар ... емес ... Біз ... ... ... мен ... өз ... арнап пайдалана алуға тиіспіз.
Қазақстанның ДСҰ-ға енуінің маңызды ерекшеліктерінің бірі сол – ол оның
ішкі жағдайларымен ғана белгіленбейді. ... ТМД ... ... төрт ... ... ... төрт ... экономикалық одаққа кіреді.
Олардың әрқайсысында Қазақстан өзіне ... ... ... ... ... ... барлық мүше-елдер белгіленген
режимдер мен механизмдердің шеңберлерінде қатаң түрде өзара әрекеттеседі.
Келесі заңдылықты атап кеткіміз келеді: ел неғұрлым ... ... ... ДСҰ-ға аса қатаң шарттармен енуі соғұрлым жылдам болады, ... ... ... жоқ. ... ... ДСҰ-ға енуі үшін оған
кедендік баждарды күрт төмендетуіне, ал кейбір тауарларға қатысты ... ... ... ... күшін жоюға, жергілікті және шетелдік
кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... ... тура келді.
ДСҰ-ға енгеннен кейінгі Қырғызстандағы ... ... ... ... ... ... болды. ДСҰ-ға енумен Қырғызстан өзіне кедендік
баждардың қолданыстағы мөлшерлемелерін арттырмауға міндеттеме алды.
Әрине, ... ... ... ... ... мен нормалары
соншалықты қатаң бола тұра, аталмыш ұйымға жаңадан еніп жатқан елдер үшін
олар бірқатар ... ... бір ... ... екі ... ... ... сақтауына рұқсат ететіндігін ескерген жөн. Бұл
Қырғыз Республикасына бір мезгілде ДСҰ-да және ЕурАзЭҚ -те ... ... ... ... уақыттағы елдің ДСҰ-ға енуінің салдарынан
халықаралық саудада орын алуы ... ... мен ... ... ... келешектегі өз экспорт құрылымының дамуы мен ондағы
қосылған құнға ие тауарлардың үлесінің ... ... ... ... ... артықшылықтарды ескеру қажет.
Сонымен қатар, осы кезеңде де ДСҰ-ға ... ... ... ... болмаса, тым болмағанда оларды жұмсартуға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... ... болары
еді:
- Қазақстан мен ДСҰ серіктес-мүше-елдерінің құқықтарының, мүдделері мен
міндеттемелерінің теңгеріліміне қол ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің «қоржынына»
негізделумен жүргізу;
- Қазақстан мен келіссөзді ... ... қол ... мақсатымен келіссөздер бойынша біздің
серіктерімізге арнап қарсы шарттармен үйлестірумен ... мен ... жол ашу ... ... ... ... ... міндеттемелерді қалыптастыру;
- ЕурАзЭҚ қатысушы-елдерімен рыноктардан тауарларға, капитал мен ... жол ... ... ... келісімделген шараларды жүргізу, енудің
ортақ ... ... ... ... ... ... ... транзиттен өте тәуелді болып отырғандығымен қатар, көптеген тауарлар
бойынша Қазақстан ... ... ... ... ... ... ұйымға бір уақытта кіру қажет;
- ДСҰ-ға енуге даярлану ісі ... ... ... келесі
салалар бойынша техникалық қолдауды белсенді түрде іздестірумен ... ... ... ... ... ДСҰ-ның ережелерін, тауарлар мен
қызметтердің халықаралық стандарттарын қолдану жөніндегі, соның ... ... ... ... ... мақсатымен тиімді
тренингтер мен семинарларды, ұйымдастыру; ұлттық ... ... ... ... ... мен ... жөніндегі ғаламшарлық ақпараттық
желімен жалғастыру; сауданы ... ... ... ... көмек;
Сонымен қатар Қазақстанда мемлекеттік аппарат пен кәсіпкерлік салаларға
арнап ДСҰ-ның ... ... ... ... ... ... құру қажет.
  Сыртқы сауда қызметiн дамыту мақсатында мемлекет мынадай шараларды
іске ... ... ... ... және оларды сақтандыру жүйесiнiң
жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету; 
2) сыртқы сауда қызметiн дамытуға ықпал ететiн сауда ... және өзге де ... ... ... ... ... мен ақпараттық-консультациялық қызмет жүйесiн
құруды қамтамасыз ету; 
4) сыртқы сауда қызметiн ынталандыру мен ... өзге ... iске ... ... ... ... қызметiн кедендiк-тарифтiк жән тарифтiк емес реттеу іске
асырылады.Тауарларды әкелу мен әкету жөнiндегi операцияларды реттеу, соның
iшiнде Қазақстан ... iшкi ... ... және Қазақстан
Республикасының экономикасындағы озық ... ... ... ... ... ... құқықтық актiлерi мен
Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шарттарға сәйкес кедендiк әкелу
және (немесе) әкету ... ... ... ... үшін ... ... назар аударып,
ерте ескерту индикаторларын пайдаланып еліміздің ... ... ... дәрежесін анықтайық.
Бірінші мәселе құқықтық ұйымдастырумен байланысты. Бұл орайда үш мықты
өңірлік бірлестіктің ... ... өз ... ... ... ... көрсетеді. Сарапшылардың көпшілігі сауда ... ... ... ... сияқты дамыған елдер, негізінен АҚШ алдымен ... ... ... ... бақылайды деп санайды. Сауда дауларын
қарайтын соңғы инстанция болып табылатын аппеляциялық органның арбитрлерін
таңдаудағы ұзаққа созылған шытырман оқиға ... ... АҚШ пен ЕО ... екі ... ие ... ... алайда «азияттық блоктың» қысымымен
олар бір орынмен ... ... ... аппеляциялық органның
құрамына АҚШ, Германия, ... ... ... Жаңа ... мен
Уругвай өкілдері ілікті. ДСҰ-ға кіретін кез ... ... ... ... ... ... ... келіспеген
жағдайда, түпкілікті шешім шығаратын аппеляциялық органға өтініш ... ... төрт ... ... ... ... ... олар
екінші рет қайтара сайлана алады. Еуразиялық экономикалық қауымдастыққа
мүше елдер ... ... ... ... ) ДСҰ ... ... бір орынға қол жеткізуі тиіс. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... екіталай, сондықтан еліміз
бұрынғы кеңес елдерінің, атап айтқанда ЕурАзЭҚ-қа мүше ... ... ... ... мәселе заңға қатысты туындайды. АҚШ-тың бұрынғы президенті АҚШ-
тың 1974 жылы қабылданған сауда ... ... ... ДСҰ ... ... ... ... қорғау үшін шектеу қабылдауға
құқылы. Шектеу АҚШ халықаралық сауда комиссиясы қайсыбір өнім импортының
ұлғаюы ... ... ... ... шектіреді деп анықтағанда
салынады. Осындай іс-әрекет ... да ... яғни ДСҰ ... ... ... ... ... уақытша орындамауға және
отандық өндірушілер импортпен бәсекелестікте қиындықтарға тап ... ... ... ... ... ... ... американдық
нұсқасы болып табылады. Сондықтан бұл сауда ұйымына ... ... ... ... және ... ... келіу ықтимал болған жайдайда, еліміздің экономикасын қорғауға
мүмкіндік беретін арнайы ... акт ... ... сауда балансының сальдосы ерте ескертудің үшінші
индикаторына ... ... оң ... ... оның бұл ұйымға
кіру жолындағы факторы болып табылады. Сауда балансы сальдосының мағынасы
ағымдағы шот ... ... ... ... ... ... үлес қосуы маңызды. Алайда экспорттың құрылымы өзгертуді қажет
етеді. ... ... он ... ... ... ... құн салығы
қосылған тауарлардың үлесін ... ... ... ... қажет.
Қызметтер балансының активі мен ... ... ... болып табылады. Мұнда теріс сальдо сақталып отыр. Алғашқыда
ықтимал дағдарыстың салдарын жеңілдету үшін ... ... ... ... -нан ... ... Азияттық экономикалық талдау агенттігінің директоры
К. Арыстанбеков экономика тек осы ... ғана ... ... ... ... санайды. Әйтпесе сауда ... ... ... ... сальдосының пассивтері жұтады.
Бесінші анықтаушы мәселе- кірістер балансының сальдосы. ... ... ... және ... ... төмен
деңгейіне байланысты елімізде теріс сальдо сақталып отыр. ... ... ... осы ... ... 0,6% ... немесе кемінде
0,4%-ға төмендету қажет. Бүгінгі күні экономикалық саясат ЖІӨ-нің өсуімен
қатар кірістер балансының оң ... жету ... ... ... ... ... операциялар шоты бойынша төлем балансының
сальдосы 2000 жылы ол оң ... ... 2001- 2002 ... біз осы
көрсеткішке жете алмадық. Ағымдағы есеп ... мәні ... ... ал оң ... ... ... (ЖІӨ-нің 2-3%). Еліміз осындай жағдайда
ДСҰ-ға кірсе ұлттық экономика одан әрі ... ... ... ... ... қауіптерді жеңілдететін жағымды фактор пайда
болады.
Жетінші индикатор- ауыл шаруашылығы өнімдерінің тарифтерін кеміту және
төмендету. Зерттеу нәтижелері Қазақстан сауда ұйымына кірген ... ... ... ... ... ... пікір шын мәнінде қауесек
айғақтайды. Республикада орташа салмақталған импортық ... ... ... ... ... ... ставкасы 8,6% жуықты
құрайды, яғни сауда ұйымы бойынша орташа ... ... ... ... тең ... ... ... жайғасымдарының 95%-ы 0-15% ставкалары бар
тауарлық жайғасымның үлесіне тиесілі. ... өзі ... ішкі ... ... ... ... Біздің нарықтарымыздың ашықтық
дәрежесі ДСҰ-ға кіруді жеңілдетеді. Қазақстанның бүкіл импортының 91%-на
5-15% ... ... тек ... ... оннан бір бөлігіне 20-
25% ставка бойынша салық салынады. ... бар ... ... ... ауыл ... ... орташа салмақталған импортық тариф
18,8%-ды; ... ... ... ал дамы,ан елдерде - ... Бұл ... ... сауда ұйымы ауқымында ауыл шаруашылығы
өнімімен сауда жасау ... осы ... ... ... ... отыр. Демек, Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... үшін мүмкіндігі мол.
Сегізінші индикатор- басқа тауарлар бойынша тарифтерді кеміту және
төмендету. Осы орайда кеден ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасымен тығыз байланысын тиімді
ету. Үкіметтің ДСҰ-мен ... ... ... келешек
ұрпағының мүдделерімен үйлесуі тиіс.
Тоғызыншы индикатор- Қазақстанның ... ... ... ... ... ... көпшілігі «нөл бастама» бабы бойынша сараланған, ... ... ... экономикаларының маңызды мүдделерін қорғайтын
көзқарастарының нашар екенін пайымдауға болады. Ел өзіне ... ... ... ... ... дейін жөнінде міндеттеме қабылдауға
тиіс. ИТА-ақпараттық технологиялар жөніндегі келімсімде- ... ... ... ... ... ... баждары мен
қалған тарифтік сауда кедергілерін нөлге дейін төмендету көзделеді. Ал
«секторалдық ... ... ... ... ... ... топтарына
қатысты оны заң жағынан орындау міндеті ... ... – ауыл ... ... ... ДСҰ –ға кірген
елдердің біріктірілген шараларының ... ... ... ... өзгереді. Қазақстан ауыл шаруашылығының ЖІӨ-дегі үлесі 9%-
құрайтыны, ал ... 40%-ы ... ... ... белгілі. Ауыл
шаруашылығы еліміздің экономикасының маңызды саласы болып қала ... ішкі көші қон ... ЖІӨ ... ... көп экономика
секторларына пайда тигізетін салиқалы саясат жүргізген абзал [32].
Осылайша, қорытындылай келе: бізге асығудың қажеті жоқ, ... ... ... кіру елдің экономикалық қауіпсіздігіне үлкен қауіп тудырады.
Қытай халқының келесі бір мақалы бар: "Есік сол не өзге жаққа ... ... ... ... ол ... екі ... ... ашық болмайды". Сондықтан
осы бір жауапты қадамның барлық ... ... ... және жағымсыз
зардаптарын салыстыра отырып, ... тағы да бір ... ... ... Сонымен қатар, ТМД елдеріне ДСҰ-ға ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
параметрлерді алдын-ала салыстырумен, топтап кірген дұрыс.
әл-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ
Экономикалық ... ...... және ... ... мамандығының студенттері үшін
қ/б күзгі семестр, кредит саны 4
СИЛЛАБУС
Оқытушы жөнінде мәлімет: Азизова Камила Мухитовна
Байланыс ақпараты: Экономикалық ... ... БОК 3Б, 220 ... (8-3272) 3773330 ... Ұялы тел. +7701 735 62 03, ... алдыңғы реквизиттері:
Негізгі пәндер бөлігінде оқытылатын пәндер: «Экономикалық теория»,
«Микроэкономика», ... ... ... ... ...... ... ұлттық экономиканың
бәсекелестік артықшылығын қалыптастырудағы әлеуетін және мүмкіншіліктерін
анықтау. Қазақстан экономикасының сауда жүйесін жаңа ұтымды деңгейге ... ... ... ... ... ... ... тауарлар саудасындағы  тарифтік
 және тарифтік емес кедергілерді азайту, бұдан әрі ... ... ... үшін ... жасау;
• Жасалынатын  принциптері мен ережелер негізі ел мүддесіне сәйкес
халықаралық ... ... ... ... оны одан әрі
кеңейту және келіссөздер жүргізу жолымен біртіндеп либералдау;
• Ұлттық ... ... ... отырып
интеллектуалдық меншік құқықтары аспектілері саласында тиімді қорғаныс
тетігін жасау;
• Сауда дауларын реттеудің көпжақты тиімді тетігін ... ... ... оқтын-оқтын жүргізу үшін «келіссөз  алаңының"
функцияларын қамтамасыз ету.
Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енудің ... ... ... ... сауда-саттықа мүмкіндіктер жасау.
Пәнді оқытудың міндеттері:
- Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енудің ең ... ... ... зерттеуі, оның бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы
рөлі айқындау;
- Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына енудің ... ... ... ... оның қазіргі жағдайына ғылыми-теориялық
тұрғыда баға беруі;
- Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ... ... ... ... құқықтық құралдар талдау және оны Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда
ұйымына енудің экономикалық құқықтық аспектілері қарастырылады.
Отандық және шет ... ... ... ... жасау арқылы
қазіргі отандық және әлемдік рыноктардағы бұл ... ... ... және ... әлемдік экономикаға олардың әсерін түсіну.
Курстың тақырыптық мазмұны:
|№ | ... ... |
| ... ... және |ар | |
| ... | | |
|1 ... экономиканың мәні, |2/1 |Көп қырлы экономикалық кеңістік. |
| |маңыздылығы (л/с) | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
|2 ... сауданың теориялық |1/1 |Классикалық политэкономия |
| ... | ... ... сауда. |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... ... |
|3 |Сыртқы сауда саясаты(л/с) |2/1 |Либералды сыртқы сауда саясаты. |
| | | ... ... |
|4 ... ... ұйымының|1/1 |Дүниежүзілік сауда ұйымының |
| ... ... және | ... |
| ... | ... сауда ұйымының |
| | | ... |
|5 ... ... ... міндет |4/2 |ТСГК (ГАТТ) құру алғы ... |
| ... ... | ... ... ... ... |
| |механизмі(л/с) | | |
|6 ... ... |1/1 ... ... ... |
| ... және ... | ... ... ... ... ... шарттар раундының | |қағидаттары. |
| ... (л/с) | | |
|7 ... ... ... |Дүниежүзілік сауда ұйымының |
| |институционалды және | ... ... |
| ... ... | ... сауда ұйымының |
| | | ... ... |
|8 ... елдердің мүше болу |1/1 |Евро одақ және экономикалық |
| ... және ... | ... ... |
| ... | ... интеграциялық ұйымның |
| | | ... |
|9 ... мүше ... ... |1/1 ... мүше ... Евро одақ |
| |тәжрибесі(л/с) | ... |
| | | ... мүше ... ТМД ... |
| | | ... ... ... сыртқы сауда |1/1 |Қазақстанның сыртқы сауда |
| ... ... мен | ... ... |
| |дамуы(л/с) | ... ... ... |
| | | ... ... |
|11 |ҚР Сыртқы саудасын талдау |2/1 |ҚР ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... ДСҰ-ға енуге |1/1 |Қазақстанның ДСҰ-ға енудегі |
| ... ... шарт | ... шарт ... |
| ... | ... ДСҰ-ға енудегі |
| | | ... ... ... жағдайы. |
|13 |Қазақстанның ДСҰ-ға |1/1 ... ... ... |
| ... ... және | ... ... |
| ... | ... ... ... |
| | | ... ... ... ... ... |4/2 ... ДСҰ-ға енуге |
| |байланысты қазіргі | ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... ... |/1 ... ... ... |
| ... ... | ... ... мәселесі. |
| |(л/с) | ... ... ... |
| | | ... ... |
| | ... ... |30/15 | ... ... ... А.И., ... Е.З. “ГАТТ: правовая природа и структура”,
Редколлегия ... ... ... ... ... и социально-экономические
науки, СПб.- 1992 ж. – 48 бет.
2. ... С.В. ... ... ... ... ... и
правила ГАТТ”, Сборник ... ... ... Научно-
исследовательский Конъюнктурный Институт, М. - 1991ж. - 71бет.
3. Васильев Ю.А. “Роль ГАТТ в ... ... и ... М. - 1995 ж. №3, 95-106 бет.
4. Дюмулен И. “Торгово-политическая ... ... ... правовые
нормы и правила”, Внешняя торговля, М. – 1993ж №7/8, 34-44 бет.
5. Купалов И.В. ... ... ... и инвестиций в
рамках ГАТТ”, Московский журнал международного права, М. - 1994 ж. №1, ... ... ... А. ... ... ... до и после “уругвайского”
раунда”, Внешняя ... М. - 1994 ж. №4, 23-36 ... ... Л.В. “Генеральное соглашение по торговле услугами”, БИКИ,
М. - 1995 ж. №84, 1-7 бет.
8. ... В. ... ... ... ... становится
полноправным участником международной торговли”, Joint Ventures, М. - 1994
ж. №3, 1-4 ... ... А.М. “ ВТО и ... внешнеторговой политики РК”,
диссертация на соискание степени к.э.н. А. – 2001 ж.
10. ... Е. ... на пути в ... ... предпринимателя –
2002 ж. № 9, 10-13 бет.
11. ... ВТО ... ... по ... ... о
либерализации торговли”, БИКИ, М. – 2004 ж. №90-91, бет 1-4.
12. Темирбекова А.Ж. “Проблемы вступления ... в ВТО и ... ... 2003 ж. №3, 78-81 ... ... Алшанов Р. “ Защитные меры Казахстана при ... в ... ... – 2002 ж. №12, 3-5 ... “Интеграция отдельных стран с ... ... в ВТО и ... для их ... с ... ... Доклад секретариата
ЮНКТАД, 1998 ж.
6. Монгуш Т.Ф. “Кыргызтан и ВТО”, Экономика и ... М. - 2001 ж. №3, 4-
6 ... ... Т.С., Есполов А.Т. “ Проблемы вступления Казахстана в ВТО”,
АльПари, 2005 ж. №2, 13-16 ... ... 2010 ... 2 ... ... Республикасының Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың «Жаңа онжылдық - жаңа экономикалық өрлеу – ... ... атты ... халқына жолдауы.//Қазақстан Республикасы
Президентінің ресми сайты.
- Қазақстан Республикасының сыртқы саудасын реттеу» ҚР-ы Президентінің
заң күші бар ... 1995 ж. 31 ... ... ... ... ... 2004 жылғы 9 ... ... ... ... ... 2007 ... 11 ... Қазақстан
Республикасының Заңы;
- «Қазақстан Республикасының Кедендік тарифі және Сыртқы экономикалық
қызметінің тауар номенклатурасы туралы» ... ... ... ... 28 желтоқсандағы № 1317 қаулысы
Интернет – көздер:
39. www.wto.org - Дүниежүзілік ... ... ... ... www.eg.kz -“Егемен Қазақстан” газетінің электронды түрі.
41. www.kisi.kz - ҚР ... ... ... ... www. stat.kz- ҚР статистикалық агенттігі
Білімді бағалау критерийлері:
Ауызша және жазбаша семинар сабақтарында жауап беру
СӨЖ тақырыптары ... ... ... 6 ... семестр ішінде 4 тақырыпқа эссе жазу
Емтихан сессиясы кезінде қорытынды емтихан
Білімді бағалау критерийі, ... және ... тыс ... %-бен
|Семестр ... ... пен ... ... ... ... баллдардың |
| | ... ... ... |32 ... ... ... ... |16 |
| ... ... | ... ... қатысу, сұрақтарды меңгеру |12 |
| ... ... |60 ... ... ... оқытылған дәрістер мен практикалық сабақтардағы
практикалық және теориялық мәселелер бойынша ... ... ... нәтижесі бойынша қойылады.
Семестр қорытындысы ведомостқа қойылады және де ... ... ... табылады. Пән бойынша емтихан бағасы семестр ... ... (60%) және ... - 40% қосындысы ретінде
анықталынады және де ол - ... ... Егер де ... пән ... ... ... ... баллдың (60%) жартысынан(30%) төменін
жинаса, онда ол емтиханға жіберілмейді.
Білімді бағалаудың ... ... ... ... ... |% дық ... ... жүйедегі |
|баламасы | | ... ... |4,0 |95-100 |өте ... ... |3,67 |90-94 ... ... |3,33 |85-89 ... |
|В |3,0 |80-84 ... ... |2,67 |75-79 ... ... |2,33 |70-74 ... ... |2,0 |65-69 ... ... |1,67 |60-64 ... ... |1,33 |55-59 ... |
|D |1,0 |50-54 ... |
|F |- |0-49 ... |
|I |- |- ... ... |
|W |- |- ... бас ... |- |- ... ... ... |- |- ... ... |
Семестр ішінде студенттің жұмысын бағалау ... ... ... ... сабақтарда белсенді, әрі өнімді еңбек, шығармашылық ... паш ... және ... ... ... ... ... өз уақытында өткізу.
Курс саясаты: сабаққа міндетті түрде қатысу: дәріс сабақтарына ... ... ... ... ... оқытушының берген
тапсырмалары бойынша реферат жұмыстарын өткізу, СӨЖ бойынша дәріс ... ... ... қатысу, сабаққа қатыспаған күндердегі жіберген
сабақтарын оқып, айтып беру. 10 минуттан көп ... ... ... ... ... ... сабақ үстінде ұялы телефонды қолдануға,
плагиатқа жол берілмейді.
Көмек: СОӨЖ және СӨЖ орындау бойынша, және де ... курс ... ... алу үшін оқытушының офис-сағаты кезінде жолығуға болады.
Экономикалық теория кафедрасының мәжілісінде қаралды
Хаттама № « » ... ... ... мен сауда режимін қайта құрудың ... ... ... ДСҰ ... ... көптараптық сауда жүйесін жаңарту табылуда.
ДСҰ-ны құру ... ... ... ... болған ГААТ “уругвайлық”
раундысының сәтті түрде аяқталуы либеральдік сауда жүйесінің ... ... жаңа ... беріп, күш берді. Бұл тұғырнаманың
Қазақстан үшін маңыздылығын ... ... ... ... ДСҰ ... ... жүйесіне толықтай бірігудің келешек артықшылығын ұсынуда.
ДСҰ ... ... ... және ... ... ... ... одан да тиімді механизмі мен ... ... ... ... ... экономикасын реформалаудың бағдарламасын елеулі
түрдегі сырттай қолдау болып табылуы мүмкін. Қазақстан үкіметі ... ... өз ... ... ... ... ... ұйымға кіру
процесінің өзі экономиканы ырықтандыруға ықпал етуде маңызды роль ... ал ... ... ... ... Қазақстанның
реформалардың жолын ұстанатындығына көзін жеткізуі тиіс. ... ... ... және солармен байланысты шаралар еркін ... ... пен ... ... ... ... бір бағытта қозғалатын болады. Осының барлығы
реформаларды тұтастай қолайлы халықаралық деңгейге ... ... ену ... аяқталғаннан кейін ДСҰ жүйесінен тыс қол ... ... ... ... ... болады.
Дүниежүзілік сауда ұйымы ең әмбебап әрі толық жүйе болып табылады.
Әлемдік сауданың басым бөлігін осы ұйымға ... ... ... ... ... бұл ... ... ішкі нарығы шағын әрі кеңейіп келе
жатқан ... ... қол ... ... ... ... ... жағдайын нығайту жолындағы тосқауылдар ... ... ... ... Қазақстанның сыртқы сауданы
жүзеге асыру және тауарлар мен қызметтер ... ішкі ... ... қабылданған ережелерге, нормалар мен механизмдерге сәйкес түбегейлі
қайта құру есебінен тұрақты экономикалық өсу үшін ... ... ... ... . Қазақстан ДСҰ-ға кірген жағдайда еліміз ұйымға мүше
елдермен сәйкестендірілген ... мен ... ... ... ие болады. ДСҰ-ға мүше болу ... ... ... ... ... мен әдістерін таратуға, ішкі
нарықта бәсекелестіктің дамуына, сыртқы ... ... ... ... ... ... ... әсіресе инновациялық
бағыттағы кәсіпорындар зәру шетел инвестициялары ... ... ... ... ... ... параметрлер бойынша ДСҰ-ға қосылғысы келетін
аса мағыналы мемлекеттердің арасында тең жағдайға ие болуда. Қазақстан ... «өлі ... ... ... қарамастан оның халықаралық
экономикалық қатынастардың толық қанды қатысушысына айналу процесі ... ... ... қажет ететін болады. Қазақстанның осы бағытта
кездестіретін қиындықтары, ... оның сол ... ... ... да
ықтимал болып табылады.
Қазақстанның ДСҰ жүйесіне қосылу шеңберіндегі Қазақстандағы сыртқы
саудалық саясат реформаларын қарастыру ісін ... келе оның ... ... ... ... ... ... реттеу ісінде бағалық әдістер мен механизмдерді
артықшылықпен қолдану. Импортты реттеуде ... ... ... ... табылуы тиіс. Экспортқа қатысты қолданыстағы экспорттық квоталар
біртіндеп ішкі және әлемдік бағаның ... ... ... ... ... ... ... алулардың күшін жою. Орталықтандырылған импорттың
күші ... ... ... ... саясаты да
экспорттаушыларға арнап шешу рәсімдері жойылған тәрізді жойылуы тиіс.
3. Сыртқы экономикалық қатынастарға ... ... ... Экспорттың кеңейтілуі және оның географиялық және тауарлық құрылымын
кеңейту. Бұл жерде негізгі артықшылық ... ... ... атап ... ... мен ... ... баждардың
жойылуы табылады.
5. Импортқа қатысты қорғау шараларының баламалы жүйесін қалыптастыру.
Импорттық баждардың жақын ... ... ... ... ... ... қатаң шаралардың орнатылғандығын көрсетіп отыр. Бұл
секторлардың қолдаушылық ... ... ... ... қатысты шектеу міндеттемелерін, сондай-ақ оларды біртіндеп
төмендету жөніндегі мәіндеттемелерді қабылдау арқылы жойылуы ... ... ... ... ... ... өзге, іс-әрекеттің
бұл саласына қатысы жоқ мақсаттармен бас тарту. ... ... ... ... ... ісін кедендік тарифтердің
мөлшерлемелерін, және саудамен ... өзге ... мен ... есебімен жүзеге асыру мүмкін болмайды.
Сыртқы сауда саласының реформасын жүзеге асыру ... ... ... жүктелген. Алайда Қазақстанның халықаралық сауданың
көптараптық жүйесіне бірігу процесіне халықаралық қолдаудың көрсетілуі ең
алдымен қазақстандық ... ... ... ... жол ... жақсартудың арқасында үлкен мағынаға ие болуда.
Қалыптасқан жағдайға орай қазіргі уақытта осы ұйымға кіруге «асықпаған»
орынды. Келіссөздер ... ... ... ... ... және ... саясатта белгіленген құрылымдық
реформаларды аяқтау үшін оңтайлы болатын шарттарына қол жеткізуге күш ... ДСҰ ... осы ... мүше елдерге сыртқы сауданы кеңейтуге
және қауіпсіз әрі болжанатын сауда ортасын ... жол ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік береді. ДСҰ-ға кіруге даярлық
мемлекеттік ... ДСҰ ... ... мен қызметтер
сапасының халықаралық стандарттарын, оның ішінде сауда ... ... ... ... ... қатысты; ұлттық ... ... және ... ... мен инвестициялар жөніндегі ғаламдық
ақпараттық желімен қосу; сауданы ... ... ... ... ... көмек көрсететін тиімді тренингтер мен семинарлар
ұйымдастыру саласында халықаралық ... ... ... ... ... қатар жүзеге асырылуы тиіс. ... ... ... 95%, ... 70% жуық, ал Беларусь 50% ға келісті. ДСҰ-ға кіру
мәселесіне қатысты келіссөздер 2011-2012 ... ... ... ... ... бірдей кеден құрамымен емес, жеке, бірақ кеден ... ... ... бір ... кіретін болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Васильев Ю.А. “Роль ГАТТ в ... ... и ... М. - 1995 ж. №3, 95-106 ... ... А. ... система ГАТТ: до и ... ... ... ... М. - 1994 ж. №4, 23-36 ... ... А.М ... и Внешняя торговля Казахстана” учебное
пособие А: 2009
4. Дюмулен И. ... ... ... ... ... и правила”, Внешняя торговля, М. – 1993ж №7/8, 34-44 бет
5. ... С.В. ... ... ... ... ... ... ГАТТ”, Сборник научных ... ... ... Конъюнктурный Институт, М. - 1991ж. - 71бет.
6. Төреғожина М.Б “ Қазақстан және ДСҰ ынтымақтастығы” оқу ... ... ... ...... ВТО по защите национальных ... ... и ... ... ... ... 2004 ж. 3-7 бет.
8. Лисовская Н. “Переговоры с ВТО: опыт Киргизии и Белоруссии”, Мировая
экономика и международные отношения, 2001 ж. ... ... ... Г. ... ... ... в ВТО и ... на экономику страны”, АльПари, 2002 ж. №4-5, 3-7 бет.
10. Сабельников Л.В. “Генеральное соглашение по торговле услугами”,
БИКИ, М. - 1995 ж. №84, 1-7 ... ... А.М. “ ДСҰ және ҚР ... ... ... ... ... алу үшін қорғаған диссертациясы А. – 2001 ... ... Т.С., ... А.Т. “ ... ... Казахстана в
ВТО”, АльПари, 2005 ж. №2, 13-16 бет.
13. Қазақстан Республикасы ... Н.Ә. ... ... ... ... ... - Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан
халқына жолдауы ... ... А. “На пути ... в ВТО нет ... ... 2003 ж. №3-4, 12-20 бет.
15. Мырзахметова А.М. “ ДСҰ және ҚР ... ... ... э.ғ.к. атағын алу үшін қорғаған диссертациясы А. – 2001 ж.
16. ... и ВТО: ... и ... ... 2002 ж. №4-5, 15-17
бет.
17. “Интеграция отдельных стран с переходной экономикой в ВТО и ... для их ... с ... ... Доклад секретариата
ЮНКТАД, 1998 ж.
18. Арыстанбков К. ... и ВТО: ... ... ... 2003 ж. 3 сәуір.
19. Усманова С.А., Сембаева Р.Ж. “ Присоединение к ВТО: ... ... ... ... 2000 ж. №5.
20. Қазақстанның сыртқы экономикалық қызметтегі экспорттық ... ... ... ... жету ... және
шешу жолдары: Монография. - Алматы: Экономика, 2009.
21. С.Ә. ... ... ... ... ... ... ... универститеті», 1997 – 180 б.
22. Халықаралық бейфакторлық қызметтер ... ... ... жеңу ... // ҚР ... агенттігінің
ғылыми-ақпараттық журналы. - Экономика және статистика. - Астана. - 2009. -
№2/2009. - Б.101-105.
23. Қазақстанның экономикасын дамыту және ... ... ... ... ... // ... ... Қазақ экономикалық
университетінің хабаршысы. - Алматы. - 2006. - №4. - Б.216-221.
24. http://new.ctpd.kz .- ... ... ... ... ... Халықаралық сауда мен пайданың экономикалық негізі // М.Тынышпаев
атын. Қазақ көлік және коммуникациялар академиясының ... - ... ... - №5 (42). - ... ... ... реттеу туралы Қазақстан Республикасының 2004 жылғы
12 сәуiрдегi N 544 Заңы http://kz.government.kz.
27. ... ... ... ... ... ... экономикалық
проблемасы // ҚР-ның экономикалық, әлеуметтік және саяси модернизациялау
мәселелер. Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының ... - ... ... атын. ҚазЭУ Экономика және Қаржы Институты,
2006. - Б. 285-290.
28. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Жаңа онжылдық-
жаңа экономикалық ... - ... жаңа ... атты ... ... ... Инвестициялық рыноктың амортизациясы // Абай атын. Қазақ ұлттық
педагогикалық университетінің хабаршысы. - Экономика сериясы. - ... ... - №4 (14). - ... ... ... ... қызметтегі экспорттық және
импорттық операциялардың аралығындағы ... жету ... ... ... ... ... ... и
методического обеспечения. II ... ... ...... ... им. Т.Рыскулова. - часть I. - Б.
608-612.
31. Арыстанбков К. ... и ВТО: ... ... ... 2003 ж. 3 ... ... Р. “ ... меры Казахстана при вступления в ВТО”,
Вестник предпринимателя – 2002 ж. №12, 3-5 ... ... Л.В. ... соглашение по торговле услугами”,
БИКИ, М. - 1995 ж. №84, 1-7 ... ... Е. ... ... кіру ... ... хабаршысы -
2002 ж. № 9, 10-13 бет.
35. “Участники ВТО достигли ... по ... ... ... ... БИКИ, М. – 2004 ж. №90-91, бет 1-4.
36. Темирбекова А.Ж. “Проблемы вступления Казахстана в ВТО и аграрный
сектор”, Саясат, 2003 ж. №3, 78-81 ... ... А. “На пути ... в ВТО нет ... ... 2003 ж. №3-4, 12-20 ... ҚР ... агенттігінің ғылыми-ақпараттық журналы. - Экономика
және статистика. - Астана. - 2007. - ... ... - ... ... ... ... ... www.eg.kz -“Егемен Қазақстан” газетінің электронды түрі.
41. www.kisi.kz - ҚР стратегиялық зерттeу институтының сайты.
42. www. stat.kz- ҚР ... ... ... ... ... өндірістік тауарлардың тарифтік
қысқартылымдары (%) *
|Тауар | Елдер ... ... ... |
|атаулары | ... | ... ... ісі |АҚШ |10,5 |7,5 |29,0 |
| |ЕО |9,0 |6,8 |25,0 |
| ... |7,4 |6,0 |19,5 |
| ... ... бар |30,3 |20,3 |33,0 |
| ... | | | ... ... |16,7 |15,2 |9,1 |
| |ЕО |12,6 |10,9 |13,2 |
| ... |13,0 |10,2 |21,9 |
| ... ... бар |4,6 |10,8 |25,9 |
| ... | | | ... |АҚШ |4,5 |0,2 |95,2 |
| |ЕО |5,3 |0,5 |90,8 |
| ... |3,9 |0,6 |84,6 |
| ... ... бар |8,7 |6,1 |30,7 |
| ... | | | ... |АҚШ |4,7 |2,8 |41,1 |
| |ЕО |5,7 |3,1 |46,4 |
| ... |3,4 |0,9 |74,3 |
| ... ... бар |8,5 |6,9 |18,9 |
| ... | | | ... |АҚШ |4,8 |4,6 |4,5 ... | | | |
| |ЕО |6,9 |6,0 |13,0 |
| ... |1,5 |0,0 |100,0 |
| ... ... бар |27,2 |17,3 |36,6 |
| ... | | | ... |АҚШ |5,0 |3,0 |39,7 ... | | | | |
| |ЕО |7,7 |4,2 |44,8 |
| ... |4,1 |1,6 |60,9 |
| ... ... бар |19,1 |13,2 |30,7 |
| ... | | | ... |АҚШ |4,6 |3,2 |30,1 ... | | | | |
| |ЕО |5,3 |3,2 |39,7 |
| ... |4,4 |2,7 |38,7 |
| ... ... бар |13,5 |9,8 |27,4 |
| ... | | | |
* ... көзі: www.wto.org Дүние жүзінің сауда ұйымының сайты
Қосымша Б
ҚР ... ... ... *
| ... ... ... ... туралы жалпы мәлімет
|Орналасқан орны: |Женева қ, Швейцария ... ... |1 ... 1995 жыл ... ... ... келіссөздерінің нәтижелері |
| ... ... ... ... |155 ел. ... |2010 ... ... франкі. ... |625 адам ... ... Лами Бас ... ... мемлекеттер |Алжир, Андорра, Әзербайжан, Босния және |
| ... ... ... ... ... |
| ... Йемен Республикасы, Қазақстан, Лаос,|
| ... ... ... ... Ливия, Судан, |
| ... және ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... |
* ... ... ... Дүние жүзінің сауда ұйымының сайты
Қосымша Д
ДСҰ сауда операцияларының елдер бойынша үлесі*
* Дерек көзі: ... ... ... ... ... ... ... бойынша жалпы келіссөздер
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ )
ГАТТ 1994 ж.
Бас директор мен ... ... ... сату ... ... ... байланысты шектеулер бойынша комитет
Сауда мен оны дамыту бойынша комитет
Бюджетке қатысты мәселелер бойынша комитет
Қызмет көрсету саудасы бойынша комитет
Сауда саясатын жүзеге ... ... ... конференциясы
Дауларды шешу жөніндегі орган
Сауда саясатын жүзеге асыру механизмі
ТРИПС бойынша келіссөздер
Топтық сауда ... ... ... Сүт ... еті
Кедендік бағалау Тауардың шығу ережесі Импорты лицензиялау Субсидиялар
мен ... іс ... ... ... Санитарлық және фитосанитарлық іс шаралар Техникалық
барьерлер Инвестициялық және демпингке қарсы іс шаралар
Тауар саудасы бойынша көпжақты келіссөздер
Дауларды ... ... ... мен ... ... іс шаралар келісімі

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 88 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шаруа (фермер) қожалығының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСҰ) ену жағдайындағы дамуы: Халықаралық құқықтық аспект13 бет
Қазақстанның ДСҰ-ға ( Дүниежүзілік Сауда Ұйымы ) енуінің проблемалары мен перспкетивалары55 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы және Қазақстан21 бет
Республиканың басылым беттеріндегі Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуына «жақтаушы» және «қарсы» көзқарастар44 бет
Сыртқы экономикалық байланыстар жүйесіндегі қаржы қатынастарының теориялық мәні22 бет
СЭҚ-тарды кедендік саудалық реттеуге қатысатын негізгі ұйымдар33 бет
Халықаралық сауда жайлы72 бет
Қазақстан Республикасындағы сыртқы сауданың ролі34 бет
Қазақстан Республикасының банк жүйесі: қазіргі жағдайы және даму перспективасы78 бет
Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясаты36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь