Бірінші сынып оқушыларының математикалық білім, білік, дағдыдыларын қалыптастыру жолдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

Негізгі бөлім

§1. Білім, білік және дағды ұғымдары туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... 5

§2. 1.сыныпта математиканы оқыту барысында білім, білік және дағды қалыптастырудың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

§3. Педагогикалық тәжірибені қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Қазақстан Республикасының білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартында "математика курсының мазмұны арқылы танымдық және коммуникативтік іс-әрекетпен өздігінен білім алуға және еңбекке буйімделу арқылы баланы жеке тұлға ретінде қалыптастыру көзделген". Осы мақсатқа жетудің пәрменді құралдарының бірі оқушыларға сапалы білім берудің тиімді жолдарын іздестіру өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Бұл мақсат білім беру жүйесінің барлық буындарына, соның ішінде бастауыш буынға, зор жауапкершілік жүктейді.
Адамның жеке басының дамуында, қабілеттілігін жетілдіруде білім, білік, дағды маңызды роль атқарады. Бұл психологиялық үш категорияның өзара байланысы мен олардың мән мағынасын көрсететін педагогика мен психологияда ұзақ жылдар бойғы зертеулерінің нәтижесі айқын дәлел бола алады. Іс-әрекет жасауда, білім алып, біліктілікті меңгеру үшін алдымен дағдыға үйретудің маңызы зор.
«Адамда білім туа пайда болмайды, онда белгілі бір қабілеттіліктің нышаны болуы мүмкін, сонан соң өсе келе ғана білім алуға деген құштарлық пайда болады» - деп К.Д. Ушинский орынды айтқан.
А.Байтұрсыновтың пікірі бойынша «бала білімді тәжірибе арқылы білімді өздігінен алу керек. Мұғалімнің қызметі – оның білімінің шеберлігінің ұзақ жолды қысқарту үшін, ол жолдан балалар қиналмай оңай өту үшін, керек білімді кешіктірмей, дер кезінде беріп отыру үшін, балаға жұмысты әліне қарай шағымдап берумен бетін белгілеген мақсатқа қарай тузеп отыру керек.
«Курстық жұмысымның тақырыбы бірінші сынып оқушыларының математикалық білім, білік, дағдыдыларын қалыптастыру жолдары» деп алдым. Оспанов Т.Қ. Құрманалина Ш.Х. Қайыңбаев Ж.Т. Ерешева К.Ә. математика кітабы Алматы «Атамұра» 2002 жылы басылып шыққан. Бірінші сынып математика бағдарламасы бойынша аптасында 4сағат, ал жалпы оқу жылында 136 сағат бөлінген.
Оқушылардың бастауыш математикалық білім мазмұны бойынша меңгерген білім, білік, дағдыларының деңгейін анықтауда соңғы кезде математика пәні сабақтарында қолдаылып жүр.
Білім, білік, дағдыларының деңгейін анықтауда оқушы тапсырманың жауабын дұрыс табу үшін әр жауапты бір-бірімен салыстырады, талдайды, ұқсастығы мен айырмашылығын саралайды, соның нәтижесіне ойлау қабілеті белсенді жұмыс істеп, олар жан-жақты дамиды .
Зерттеу обьектісі: 1-сынып оқушыларының білім, білік, дағдыларындағы оқу процесін қалыптастыру.
Зерттеу пәні: Математика сабақтарында оқушылардың білім, білік, дағдыларының маңызы.
Зерттеудің мақсаты: 1-сынып математика сабағында білім, білік, дағдыларын тиімді қолданудың жолдарын қарастыру.
1. Қ.Р. Бастауыш білімнің мемлекеттік стандарты А.Р.Б.К. 1998ж
2. Оспанов Т. математика оқулығы, 1-сынып
3. Қоянбаев Ж.Б. Қоянбаев Р.М. педагогика Астана 1998ж
4. Каменский Я.А. Ұлы дидактика. А.1993ж
5. Сухомлинский А.В. калективтің құдірет күші А.мектеп 1973ж
6. Истомина Н.В. методика обучение математике начальных классах
7. Эльконин Д.В. Избранные психологические труды.
8.Ахметов С. Бастауыш сыныптарда білім берудің тиімділігін артырудың жолдары. А.Рауан 1994ж.
9.Бастауыш білім берудің құрылымы мен мазмұнын жаңартудың кейбір мәселелері А.Р.Б.К. 1993ж
10.Бастауыш класстарда ғылым негіздерін оқытудың кейбір ерекшеліктері А.Р.Б.К. 1992 ж
11.Выготский Л.С. вопросы детской психологи Санк-Петербург. 1997ж
12.Педагогикалық ізденіс А.Р.1990
13.Сарбасова Қ.А. Бастауыш сыныптарда матиматикадан сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру.Қарғанды 2002ж
14.Теоретические основы методики обучения математике в начальних классах Под\ред. Н.Б.Истоминой.-Москва-Воронеж, 1996-224с.
15.Смагулов Е.Ж. Развитие смостоятельности мышления в процессе решения простых задач. Бастауыш мектеп -2003-10-60-61 беттер.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
.............................3
Негізгі бөлім
§1. Білім, білік және дағды ұғымдары ... ... ... ... барысында білім, білік және дағды
қалыптастырудың
әдістемесі.............................................................
................9
§3. Педагогикалық ... ... ... ... ... мемлекеттік жалпыға
міндетті стандартында "математика ... ... ... ... ... іс-әрекетпен өздігінен білім алуға және еңбекке буйімделу
арқылы баланы жеке тұлға ретінде қалыптастыру ... Осы ... ... ... бірі ... ... білім берудің тиімді
жолдарын іздестіру өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Бұл мақсат ... ... ... ... соның ішінде бастауыш буынға, зор
жауапкершілік жүктейді.
Адамның жеке ... ... ... ... ... ... маңызды роль ... ... үш ... ... ... мен ... мән
мағынасын көрсететін педагогика мен психологияда ұзақ ... ... ... ... ... бола алады. Іс-әрекет ... ... ... ... үшін ... дағдыға үйретудің
маңызы зор.
«Адамда білім туа ... ... онда ... бір
қабілеттіліктің нышаны болуы мүмкін, сонан соң өсе келе ... ... ... ... ... болады» - деп К.Д. Ушинский
орынды айтқан.
А.Байтұрсыновтың пікірі бойынша «бала білімді ... ... ... алу ... Мұғалімнің қызметі – оның білімінің ... ... ... ... ол ... ... ... оңай өту
үшін, керек білімді кешіктірмей, дер ... ... ... үшін,
балаға жұмысты әліне қарай шағымдап ... ... ... қарай тузеп отыру керек.
«Курстық жұмысымның тақырыбы бірінші сынып оқушыларының ... ... ... ... жолдары» деп алдым. Оспанов
Т.Қ. ... Ш.Х. ... Ж.Т. ... К.Ә. ... кітабы
Алматы «Атамұра» 2002 жылы ... ... ... ... ... ... аптасында 4сағат, ал жалпы оқу ... ... ... ... ... ... мазмұны бойынша
меңгерген білім, білік, дағдыларының деңгейін ... ... ... пәні ... ... ... білік, дағдыларының деңгейін анықтауда ... ... ... табу үшін әр ... ... ... ... мен айырмашылығын саралайды, соның нәтижесіне ... ... ... ... олар ... дамиды .
Зерттеу обьектісі: 1-сынып оқушыларының білім, білік, ... ... ... ... ... сабақтарында оқушылардың білім, білік,
дағдыларының маңызы.
Зерттеудің ... ... ... ... ... білік,
дағдыларын тиімді қолданудың жолдарын қарастыру.
Зерттеудің міндеттері:
1. ... ... және ... ... ... ғалымдардың
көзқарасы,
2. 1- сыныпта білім білік және ... ... ... мен ... ... ... мектеп оқушыларының математикалық білім, білік,
дағдыларын тексеруге арналған тест ... ... ... ... ... ... ... жинақтау, қорыту.
Курстық жұмысым кіріспеден, қорытындыдан және 3 тармақтан тұрады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі-15.
§1. Білім, білік және дағды ... ... ... ... бұл ... ... дейді; « Біздің міндетіміз мінез-құлық
мәселелеріне деген дұрыс және ақылға сыйымды ... ... ... ... ... ... ... ойланып отыруды керек етпейтін, қайта
онсыз еш нәрсе істей алмайтындай ... ... ... ... ... ... болса адам кәсіби қабілетін дамытып, шеберлік дәрежесіне
көтерілу үшін ... ... алу, ... соң ғана ... ... білік пен
дағдыны жетілдіру керек екенін дәлелдейді.
Ф.Н.Гонболин оқыту процесінде оқушылардың ... ... ... ... ... қалыптастыруға болатындығын дәлелдейді. Профессор
И.Я. Кондефератов болса, жастарды оқытудың негізгі мақсаты-біліктілікке
үйрету, ал, білім алу-білікті ашуға ... жол ... ... ... ... «білік» «дағды» ұғымдарына ... ... ... ... ... ... ұғымдарының түрліше анықтамаларын
келтіріп отырамыз.
Білім, білік, дағдының анықтамалары.
. Білім-адам ойында ... ... , ... ... ... таным барысының нәтижесі.
Білім адамдардың қоғамдағы материалды және рухани іс- ... ... ... ... Кез- ... шындықты бейнелеу білім болмайды. Ал адам
өзін өзі өміріндегі іс- ... оның ... ... ... ... ... ... тәсілдерінің мақсатқа
сәйкес және тек басқа адамдар мен қарым қатынасымен жүзеге ... ... ... Қоянбаев Р.М. ағамыз «қысқаша педагогикалық сөздігінде» айтып
кеткен.
Білім-адамдардың затар мен өмір құбылыстарын, табиғат пен қоғам
заңдарын ... білу ... ... адам ... көп ... оның өзін қоршап тұрған құбылыстар жайындағы ұғымдар ... ... ... ... заңдар түрінде өмір
сүреді. Оқушылар білімінің бәрін емесоқу пәндеріне арнаулы түрде іріктеліп,
біріктірілген ... ғана ... ... Н.В. ... ... ... ... беріп кеткен.
Білім-баланың өмірді тануы не тікелей оның сезімдік қабылдауы арқылы,
болмаса жолмен , яғни ... ... ... бірге кітаптардың авторлары да
бар жекелеген заттарды немесе құбылыстарды сөзбен бейнелеу арқылы жүзеге
асады. Қоршаған ... ... тану ... ... ... табылады.
Люблинская А.А. «мұғалімге бастауыш мектеп оқушысының ... ... ... анықтама беріп кеткен.
Білім- деп адамның табиғат пен ... ... ... ... ... ... ... саласында жиналған фактілер ұғымдар,
заңдылықтар жүйесін айтамыз. ... Т.С. ... оқу ... ... ... ... анықтама беріп кеткен.
Білік. Қандай да болсын қызмет тәсілін саналы меңгеруді білік ... ... мына ... ... Оқу ... белгілі бір
әрекеттің жиынтығы ... іске ... ... іске ... ... ... дейді. Бабаныский Ю.Н. өзінің ойын айтып
кеткен.
Білік- бұл адамның бұрыннан ... ... ... ... да бір ... ... білуге деген қабілеттілігі. Савин Н.Н. «Педагогика»
«Мектеп» деген оқулықтарында анықтама беріп кеткен.
Білік- білім ... ... ... әрекеті орындай алу
бейімділігін айтамыз.Білік қандай да бір іске ... ... ... ... ... бір ережеге және оны нақты міндеттерді шешу барысында
лайықты ... ... жаңа ... ... ... ... іс- әрекеттің орынды тәсілдерін таңдай білуден, тек қана білуден
емес, оларды тәжірибеде таңдай ... ... ... жету үшін қажетті
шарттарды ... ... ... ... Р.М. ... ... ... анықтама беріп кеткен.
Біліктілік деп білімді не дағдыны өзгертілген ... ... ... Егер ... ... ... тап сол обьектіге қолданса.,
осыны біліктілік деп айтуға болмайды. Өйткені біліктілік көбінесе ... ... ... ... не ... өзге жағдайға таси алуы.
Мұқанова.М.М. ... ... ... ... ... ... адамның қандай нәрсені болмасын орындай білу
қабілетті.Жарықбаев.Қ. ... ... ... ... ... кез-келген әрекетті орындай білуде ... ... ... ... деп атаймыз.Қоянбаев.Р.М. «Қысқаша Педагогикалық
сөздік»Дағды алғашқы саналы орындауды қажет ететін іс- әрекет бөліктерінің
қайталап ... ... ... ... ... іс- ... тұтас өзі емес, жеке компоненттерді ғана
автоматтандырады. Мәселен баланың ... әр ... ... ... ... ... тәсілдерді оның ... ... ... ... дегеніміз бұл талай рет және ... ... ... ... ... ... (Алматы)
«Мектеп» кітабында анықтама беріп кеткен.
Дағды меңгерудің ең жоғарғы екпінімен сипатталатын ... ... ... адам ... тез ... сияқты көрінеді және іс
әрекеттің орындалу барысында оның сана сезімін ... ... аса ... ... мен ... адам ... зор ... «Оқушылардың оқу белсенділігін ... ... ... анықтама берген.
Әрекеттің саналы түрде автоматтану дәрежесіне жетуін дағды деп
атайды,яғни дағды автоматтандырылған ... ... ... іске ... да, оны ... ... ... іске асылады. Оспанов
Т.С. Оқушылардың бастауыш курсын ... ... ... ... беріп кеткен.
Дағды арнайы мақсатта, әдейілеп саналы ... ... ... ... ... ... механизмдері жоғары
нерв жүйесіне бағынатын шартты рефлекстер ... ... ... ... очерктері» айтып кеткен.
Біз бұл анықтамалардың түпкі мазмұны білімнің адам, табиғат, қоғам
жайындағы фактілер екендігі, біліктің осы ... не ... ... ... білу ... ал ... автоматты түрде жүзеге асатын
адамның қимыл-қозғалыстар екендігіне көзімізді жеткіздік.
Оқушының білім, білік, дағдыны ... жолы өте ... және ... ... ететін процесс. Ол мұғалім мен оқушы тарапынан әр ... ... ... және ... ... ... Осы ... білік пен
дағдының арасындағы өзара ... ... ... ... ... да (А.А. Смирнов. Л.М.Шварц. ... ... ... ... ажырата білетін екінші сынып оқушысы, жазу мен
есептеу туралы дағды алмай-ақ, кітапты оқи алады.
Білім, білік, дағдылардың жүйесінің ... ... ... ... ... Мұны білім, білік, дағдының ... ... ... ... жол ... ... деп түсінеміз.
Мектепте берілетін білімнің үш белгісі бар, олар;
а)Білімнің саналылығы. Мұндай білім жаттауға негізделмей,білім мазмұнын
терең түсініп,ұғынуга бағытталады.
ә)Білімнің дәлелділігі. ... ... адам ... айтқанына, не
есіткеніне,не оқығанына талғаусыз сене ... ... ... ... сын ... ... сол туралы өздігінен қорытындылар мен
тұжырымдар жасайды.
б)Білімнің практикалық сипаты-білімнің өмірмен және ... және ... ... ... ... ... практикалық тәжірибеде қолданылуы білік және дағдымен
байланысты болады.
Білік пен дағды ... мен ... ... Оқу ... олардың
маңызы зор. өйткені білік пен дағды оқушының алған ... ... ... ... ... табылады.
Баланың мектепке түсуі оның дағдыларының белгілі бір жүйесімен ... ... ... балаға жазу, оқу, есептеу сияқты күрделі дағдыларды үйрете
бастайды. Осы ... ... ... жолы ... басталады. Жаттығу жұмыстарында ережелер түсіндіріледі. ... бала ... ... ... ... үйренеді. Мұғалім сан алуан
әдістермен ... ... ең ... дегендерін таңдап, оны бала
дағдысын қалыптастыруға қолданады. Мұғалімнің бар ... мен ... да осы жер. ... ... ірге тасы ... ... ... тыңғылықты китін болады. Баланың ережені жақсы түсіне ... ... ... онда дағдының орныға бастауының белгісі.
Бастауыш мектеп мұғалімдері оқушылардың оқу, ... ... ... ... ... ... ... тыңдай білу,
сабақта тыныш отыру т.б.) ... ... дара ... ... ... ... ... мұғалімнің үйрету
әдістерінің артуы, балалардың ... ... сезе ... ... ... ... нәтижесін дұрыс бағалауы, қатаң талап қоя білуі, бастаған
істі ... ... т.б. ... ... ... дағдыларының көпшілігін оқушының ... мен ... ... әдеттеріне айналдырып отыру мұғалімнің оқу- тәрбие
жұмысындағы басты ... ... ... ... ... ... ... ата-аналарына түсіндіргені дұрыс. өйткені кез-келген
мектептік
дағдылармен әдеттердің қалайша қалыптасып отыратынын біле ... ... ... бір ... ... Ол әр ... ... дамып
отырады. Сондықтан мұғалім бұлардың әрқайсысына жеке ... ... ... ... оқушылардың білімін әділ бағалай білмейінше, дағды
тәрбиесі ойдағыдай ұйымдастырылмайды,
Дағды ... ... ... Оны қалыптастыру үшін қайталау
жеткіліксіз, оған ... ... ... ... ... жаттығу
шықпайды. Мәселен, адамның нашар жазуы , көп ... ... , ... ... ... жүйесі жоқ. Жаттығу жөнінде белгілі
ережелерді ... яғни ... ... ... ... жүріп
отырғанымен таныспай, дағдыға болса да ие болу ... ... ... ... ... ... ... дағдының ойдағыдай қалыптасуы, оның нәтижесін үнемі біліп
отыруға байланысты. Екіншіден, дағдыланушы адам ... ... ... ... ... жөнінен дұрыс бөлсе, ... ... ... ... ... ... білсе,
дағды нәтижелі болумен қатар, тез ... ... ... ... Адамның үйрену ... ... оның ... ... туған қажетті білімдерді тезірек меңгертуге көмектеседі,
екінші жағынан адамда дағды мен білім ... ... оның ... түсуіне кедергі келтіреді. Бұл үшеуі бір-бірімен кері құрылымдастық
қатынаста болып отырады.
Дағдылануда іс-әрекеттің ... өзі ... жеке ... ... Мәселен, баланың жазуы әр уақытта саналы әрекет болып
есептеледі, орындаудағы тәсілдері оның автоматтануы
болып ... Даму ... ... ... мына ... байқауға болады.
1.Дағды алудың белгісі-әр түрлі амалды тез орындап, ... ... ... ... ... ... ... үшінші белгісі-бірқатар жеке амалдарды біріктіріп,
одан тұтас бір амал ... алу. ... келе ... отырмайды,
шапшаң оқитын болады.
4.Көзбен бақылаудың маңызы кеміп, қозғалыс пен бақылаудың маңызы
артады. ... ... үшін ... ала ... алу қабілетінің
болуы.
Дағды адам әрекетінің қай-қайсынан да ерекше маңыз алады. Ол ... ... ... ... ... ... арқасында біздің санамыз
қызметтің түпкілікті, шешуші кезеңдеріне жұмылдырады. Оқу ... ... ... ... озат оқушының қатарына алып келеді. Еліміздегі
ғылыми ... ... ... ... ... ... қатар
жақсы дағдыны қажет ететіні сөзсіз.
Бала күнінде ең ... 1000 нан аса ... ... ... 99-і дағдыланудың негізінде жүзеге асады десек
қателеспеген ... ... ... ... болуы әуелі ойланып-толғануды
талап ететін істерден шығады. Дағды қалыптасқаннан соң, іс ... де, ... ... ... істердің жемісі дағдыға
айналмаған істерге қарағанда әлдеқайда ... және ... ... ... қалыптасуы жад процесінің негізінде жүзеге асады. Оқу
үрдісіндегі дағдыда ... ... деп ... әдіс онан әрі де ... ... ... ... ... орында тұрып қалады немесе тіпті бастапқы кезінде ... ... ... үнемі бір қалыпта тұрып қалмауы үшін жаттығу
процесініңәр ... де әр ... әдіс ... ... ... ... ... бір орында тұрып
Қалып немесе бұрынғысынан төмендеп кетуі тек оқыту ... ... ... деп түсінуі кейде қате болар еді.
Оқушылардың білім, білік, дағдыларын қалыптастыруда ... ... өте зор. ... әдісі дегеніміз оқушылардың қабылдаған
білім, білік, дағдыларын бірнеше рет ... ... ... ... ойды
тиянақты қалдыру әдісін айтамыз. Жаттығу әдісі оқушылардың оқу жұмысын
өздігінен орындау ... ... ... жаң ... ... болу үшін ... ... арқасында олардың өздігінен
жұмыс істей алу ... ... ... ... және ... болу ... ... әдісінің негізгі тәсілдері жинақтау және
талдау жолдарымен қалыптасады. Жаттығу ... ... ... жас ... еске алынады. ... ... ... оқушыларды жалықтырмай қайта оларды ынталандырып отыру қажет.
Жаттығу жұмыстарын жемісті ... ... ... Бұл ... ... ... жаттығу жұмысы нәтижелі болып оқушы ойдағыдай ... жету үшін ... нені ... оны ... ... білу ... Егер ... осындай мақсат болмаса, ол өзін-өзі ... ... ... ... ... өріс алу ... ол өз ... қалай
орындалғанын үнемі тексеріп отыруы қажет. Егер жұмысты ... ... ... сол қатені жеңудің ... ... ... ... ... ... болса, оны осы жұмысы үшін ... ... өріс ... себепші болады.
б) жаттығу жұмысының мазмұны тек ауызша ... ... ... ... жүргізілуі тиіс. Себебі ауызша қайталауға қарағанда
дағдыланып, әр ... ... ... ... есте терең қалуына себеп
болады.
в) Жаттығу жұмысы ... бір ... ... ... Мысалы
оқу мазмұндары бірінен соң бірі бөлшектерге бөлініп, белгілі бір мезгіл
бойынша
жүргізілсе, ... ... ... ... ... ... ... аралықтары ұзақ болмауы
тиіс. Егер жұмыстарының арасындағы үзіліс ұзақ болса, ... ... ... мазмұндарды еске түсіру қиынға соғады. Жаттығу
жұмысының ... ... жеке ... байланыста үнемі бірдей бола
бермейді. Мысалы , жеке пәндердің ... ... ... ... ... ... Бұл ... негізінде
жеке пәндердегі оқу мазмұндарының ұғынуға жеңіл не қиын келуі. ... ... қиын ... ... қайталауды кеңнен талап етеді.
Егер жаттығу жұмысы орынсыз көп ... ... ... тез ... қайталау аз болса онда дағды тез қалыптасады. Сондықтан қайталану ... ... ... ... ... жүргізілуі тиіс.
Мектеп оқушыларының оқу процесінде қалыптасуы, ... ... ... ... ... меңгеретін елестетулердің, түсініктердің, мәліметтердің
көлемі өседі.
Олар ... ... ... құрайды;
Білім анағұрлым дефференцияланған және дәл бола түседі. Бірікен ... ... мен ... ... дәлірек білім мен ұқсас
білімдерді айыра білуге көшеді.
ә) білім тереңірек бола түседі. ... ... ... ... және ... ... ие ... демек берік те дәлелдене
түседі.
б) білім жылжымалық және икемділікке ие ... Олар ... ... ... болады. Осы айтылған ... ... ... білімін қалыптастыру үшін, олармен ... ... ... ... ... анықтай түсу жұмыстары, оқушылардың
қимыл бағытының көлемін немесе білімінің жинақталуы, оқушылардың ... ... ... ... ... категорияға
айналдырудағыға қарағанда, басқа ... ... ... ... етеді.
Білім беруінің мазмұнының өзгеруіне байланысты ... әр ... ... ... ... ... зор мән
беріліп отыр. Психологтар мен ... ... ... ... ... сияқты қасиеттерді атап көрсетеді. Бұл
қасиеттер әрекетке шығармашылық сипат ... ... ... ... ... қаруландырмайынша, олардың бойында
білімге деген шығармашылық, қарым-қатынасты ... ... ... мен ... ... міндет тек білім меңгеру және
оны қолдану ғана емес, сонымен бірге білімді ... ала ... ... отыр. Оқушылар білікті меңгермейінше білімді меңгеру жолында
алға баса ... ... мен ... ... ... ... оқу. Осындай жолмен алынған ... мен ... ... ... ... деген мүмкіншілігімен
сипатталады. Дағды мен ... ... ... ... ... Бұларды қалыптастырудағы жаттығулар тиімділігі көп жағдайда
соларды ұйымдастыру ... ... ... ... ... оқушы іс-әрекетке
ұласады. ... пен ... ... еңбекті ғылыми ұйымдастырудағы
негізгі принцип ... пен ... ... Сондықтан білік пен дағдыны
нәтижелі меңгеру уақытты үнемдеуге, ... ... ... қатесіз орындауға мүмкіндік ... ... ... ... ... Білік пен дағдыны дұрыс меңгеруден туған оқу еңбегінің
нәтижесі кейін оған көмегін тигізеді.
Сөйтіп ... ... ... ... ... ... оқыту
ісінде, олардың жетілу жолында маңызды білімдік ... ... ... ... ... негіз болады. Оқушылардың бұрын меңгерілген
білімдерін жетілдіру ең ... ... ... ... ... оқу ... ... өзін-өзі бақылауды іске асыруы,
өткен білімдердің жаңа жағдайларға байланысын ұғынуы ... ... ... ... әдісі деп біз арнайы және жалпы ... мен ... ... ... ... ... ... және жинақтау, мұғалімнің сұрағына ... ... ... ... оқу ... ... тез бағдар жасай білу т.б.
Енді жаңа түсініктер мен ұғымдарды қалыптастырудың мазмұнын
қарастырайық. ... ... ... ... ... ... ... процесс-жаңа білімді меңгеру. Ол жоғарыда
айтылғандай 3 компоненттен тұрады.
1.Оқу материалын ... және ... ... ... бекіту арқылы есте сақтау
3.Заттармен құбылыстарды салыстыру, сабақта меңгерілетін білімді
жүйеге ... ... ... ... ... назары
оқу- танымдық әрекетке, жаңа оқу материалын ... ... ... ... жақсы есте сақтау үшін оқушы ол
материалмен ... ... ең ... алты рет ... ... ... ... процесін оны меңгертудің ... ... ... ... алып қарауға болмайды. Шын
мәнінде, оқушы мұғалімнің сөзін дұрыс ... ... ... ... қоры мол ... тиіс, байланыстырып сөйлеу дағдыларын меңгеріп,
мұғалімнің айтқанын түсініп, ... ... ... ... сабақтың көптеген жалпы оқу біліктерін мен ... ... ... ... ... ... Сабақтың
үшінші кезеңінде бекітумен қайталау ... ... ... және оқу біліктері мен ... ... ... ... ... ... ... сипатының өзі-ақ ... ... ... ... ... ... мақсатында сабақта
арнайы дайындалған тапсырмаларды оларға өз ... ... ... бекітіп, мәселеннің түйінді, өзекті жақтарын ... ... Оған қоса ... осы кезеңінде оқушылардың
білімінің ... бір ... ... ... арнайы
және жалпы оқу біліктері мен ... ... ... ... ... Мұндай ... ... ... әсіресе бірізді сұрақтар тізбегіне талдау жасай білу
білігі қалыптасады.
Үй ... ... ... ... ... бола бермейді. Оның негізгі мақсаты-оқушылардың
өз бетімен жұмыс ... ... ... ... ... үй ... ... сабақтағы жеткіліксіз жұмысын
толықтыру ... деп ... Ал, ... оқу ... ... ... мәні зор. Үй ... берген кезде
логикалық ... ... ... ... негізін таба
білу т.б. қалыптастыруға ерекше көңіл ... ... ... да сабақтың қай кезеңінде де жалпы
біліктер мен ... ... ... жаңа ... әдіс,
тәсілдерімен толықтырады.
Қазіргі кездегі бүкіл педагог ғалым ... ... ... үйрету» деген талаптың іске асуына үлкен әсер етеді. Сондықтан
оқушының ... ... ... ... бақылап, тексеріп,
бағалап отырудың маңызы зор. ... ... ... ... ... ... және ... қалыптастырудың әдістемесі.
§ 2. Бірінші сынып математиканы оқыту барысындағы білім білік және
дағды қалыптастырудың ... ... ... ... беру ... ... ... тұжырымды қорытындылау арқылы ... ... және ... ... бір ... мен ... ... табылатыны белгілі. Бұл міндеттерді жүзеге асыру үшін,
оқыту ... ... ... оқып ... ... басқышпен жүргізілуі, көзделуі ... ... ... ... ... ... «Он ... сандар», «Кестелік, қосу мен азайту»
«Толық ... «біз нені ... ... ... ... құрайды. Мұнда: сандардың ... ... мен ... салыстыру, қосу және азайту ... ) ... ... алгебра мен ... өте ... ... «Қарапайым ... ... ... ... заттардың топтарын «біріктіру» және «бөіліп
алу» ... ... ... ... ... және уақыт
туралы түсініктер, ... ... ... ... ... ... бөлу» мен оны « ... ... ... ... ... т.б. ... материалдардан тұрады,
«Он көлеміндегі ... ... ... ... оқып ... ... ... тұрады. Сондықтан олардың
кейбіреулеріне қатынасты алғанда ... ... ... ... ... ... «Кестелік қосу мен азайту» ... он ... ... есептеу тәсілдері мәтінмен берілген
арифметикалық жай есептермен оларды шығару: кері ... және ... ... ... өрнекпен әріпті ... әр ... ... табу: қарапайым ... және ... ... ... ... және ... ... сызу сияқты мәселелер
құрайды.
Осы тақырыпты үйретуді ең басты міндеті ... ... ... ... ... қосу мен ... жағдайларын
үлгеруді жүзеге асыру және негізгі деп аталатын жай ... ... ... ... Ал ... өрнек және әріпті
өрнек, олардың ... ... ... ... және оларды шешу,
кесіндінің ұзындығын арттыру және кеміту, ... сызу ... ... және ... ... беруі мүмкін мәселелердің
қатарына жатады. Алдыңғы ... қосу және ... ... ... ... сүйеніп ... ... 0 және 1 ... ... ... қосу және ... ... жеткілікті дағдыландыру мүмкін болады. Сондықтан
осы ... ... ... ... ... білік
қалыптастырылды деуге толық негіз бар. Дегенмен қосу ... ... ... ... оқушылар өздеріне бұрынан белгілі ... ... ... ... ... байланысты мына сияқты 4
мысалы ... және ... ... ... ... 5+1=6, 1+5=6, ... 6-5=1: ... басты назар қосылғыштардың ... 1 ... ... ... есте ... және сол ... негізделген
сәйкес жағдайлдағы азайтуды орындауға аударылады. Осы ... ... мен ... ... ... ... қосу мен ... 3: 4: 5: сандары мен жағдайларын оқытып – ... ... ... ... қосу ... сан ... бір, екі,
үш, төрт ... ... ... тура бағытта, ал азайту тәсілі ... ... ... арқылы түсіндіріледі қорытынды ... 16 ... ... білдіртіп шығару. 2+2=4: 3+3=6: 4+4=8:
5+5=10: 8+2=10: 7+3=10: 6+4=10 және осы ... ... ... ... ... табу үшін ... ... білік
қалыптастыру болып табылады. Осыған жету үшін қосу ... ... және ... ... яғни ... құрамының сәйкес
жағдайына сүйеніп, азайту амалының нәтижесін анықтауға ... түсу ... ... ... ... ... ... сатысында 5: 6: 7: 8: 9
сандарын қосу және ... ... ... Бұл ... ... ауыстырып қосуға болатындығына ... ... ... ... ... ... ... оқушылар назары
үлкен санға кіші санды ... ... ... ... ... ... ... оқытып-үйретудің соңына қарай 10 санынан
азайту ... ... ... өту ... ... ... ... қарай қосу кестесін еркін білу және ... ... ... табу үшін қосу ... теңдіктерін қолдануға
жетік дағдыландыру жүзеге ... ... қосу және ... өте ... ... ... қосу және азайтуда қарастырылады. Мұнда әр ... ... ... ... арттыру және кемітумен (мәселен 2см, 3см, ... ... ... ... сандармен және шамалармен
орындалатын ұқсастығы ... ... ... ... ... ... кесіндінің ұзындығын түрлендіру, кесінділер
ұзындықтарының ... және ... ... ... осыларға
сәйкес кесінділерді сызу сияқты мәселелермен байланысты практикалық
білік пен ... ... ... ... көптеген материалдар ... ... ... ... өзгерген немесе жаңа жағдайларда ... ... ... баса ... ... олар біртіндеп
дамытыла түседі. Осылардың қатарына «теңдіктер» , ... ... ... ... ... қасиеті»,
«қосынды», «айырма», «қосындының мәні», «айырманың мәні», «өрнектерді
салыстыру», ... ... ... ... Олар ... немесе шығармашылық сипаттағы ... ... ... жағдайларды қолданыс табады. Сондықтанда ... ... ... ... көтеріліп жаңа салаға ие ... ... ... ... ... ... ретінде
әріпті өрнек жайында түсінік қалыптастырылады. ... ... ... әріп ... ... ... мен ... құруға әріптің
берілген мәтіндерінде, олардың мәндерін табуға, ... ... ... ... ... пен дағдылардың негізін қалаумен шектелу
көзделеді. Шындығында да бір ғана әріп ... ... ... ... ... тіпті бүкіл бастауыш буын үшін де, ... . ... ... ... ... мен ... ... Олай дейтін себебіміз бір ғана әріп болатын ... ала ... , ... және ... ... бір-бірінен
айырмашылығын және олардың ұқсастығын тағайындауға болады. Қорытынды
нәтиже-қарапайым әріпті ... ... ... ... ... және ... ... өрнектің мәнін табу жайындағы ... ... ... ... ... ... ... түрінде енгізіледі
және сол теңдікті тура теңдікке айналдыратын әріптің ... ... деп ... Олай ... ... болу үшін ... ... мәні теңдік таңбасымен жалғастырылып ... ... ... сол жақ және оң жақ ... ... Мәселен а+2=6
теңдеуінде ... ... сол ... а мен 2 ... ... оң ... 2-і қосқанда 6 шығатынын табу керек. Сол ... яғни ... ... ... біртіндеп санап көрсетеміз,
а=4 болғада 4+2=6 тура ... ... ... Олай ... ... а=4. ... да қарапайым теңдеулер ... ... ... ... ... уақытқа дейін бір таңбалы сандар қатары түзіліп, әр санның
қатардағы орны ... кіші және ең ... бір ... ... ... Енді ... сандар қатары туралы түсінік
қалыптастырылады, яғни ... ... ... 1, 2,..., 9 ... ... ... бір таңбалы натурал сандар деп аталатыны
баяндалады. 10 ... ... ... ... ... ... 10 таяқшаны санап, олардан 1 бума жасау, ондық жайында түсінік
береді, яғни 10 ... ... бума бір ... ... ... Осындай 2 бума алсақ, ол 2 ондықтың ... ... ... Он ... ... шығарып алуда жекелеген бірліктерді
пайдаландық. Ал ... 10 ... бір ... құрайды. Енді «санаудың
бірлігі» ретінде ондықты қлданудың ... ... бар. ... ... ... ... сүйене отырып, толық ондықтардың
атауларын және жазылудың негізі ... ... , ... ... ... жағдайда қолданылып отырады. Ондықтармен ... ... ... өте ... ... ... ... өлшеу болып
табылады. Сантиметрдің көмегімен жалпы алғанда ұзындықты, соның ... ... ... осы ... ... белгілі бір деңгейде
дағдыландыру жүзеге асырылған болатын. Әрі қарай дағдыландыру ... және осы ... ... ... ... ... ... отыратыны аңғарылады.
Осы тақырыпта геометриялық түсініктермен байланысты практикалық
бірліктер мен ... ... ... көңіл бөлінеді. Сондықтан
геометриялық материалдарды бір-бірінен ... әр ... ... т.б. ... ... ... Оқу жылы ... әр алуан тапсырмалар орындалып келеді. Олардың қайсысының
болмасын өзіне тән белгілері бар. ... ... ... ... да ... ... әр ... өзіндік мәнді белгілерінің тағайындалуы
мүмкін. Осы тұрғыдан ... ... ... ... тапсырмаларды үш
топқа бөлген жөн. Олар : жаттығулар, мысалдар, есептер. Осы сөздерді ... ... ... ... ... ... суаттылықтың және
математикалық мәдениеттіліктің көрінісі деп ... жөн. ... ... да ... және ... ... назар аударылуы керек, яғни
оқулықтағы ... ... ... мен ... дәл ... алуға
оларды дығдыландыру қажет.
Оқу жылы бойында оқып үйренген негізгі мәселелер «Біз нені үйрендік?»
айдарымен ... ... ... ... Онын мазмұнын
математика курсының оқу- ... ... ... ... ... құрайды. Олар : бірліктермен санау, санды оқу,
жазу және салыстыру, ұзындықты ... және ... ... бір-бірінен ажырату: кестелік қосу және азайту: ... ... ... оқу және ... өрнектерді салыстыру және мәндерін
табу: теңдеу және оны ... «Біз нені ... ... ... ... ... ... математикасын оқушылардың қандай ... ... ... ... білік, дағдылары тексеріледі де, осы ... ... ... ... бағаланады; екіншіден, оқушылардың білімі
тиянақталады, бекітіледі, пысықталады және ... ... ... ... ... ... мен оқулықтар
анықталып, олардың білім, білік, дағдылары бағдарлама талаптарына сәйкес
болуын қамтамасыз ету ... ... ... ... курсымен
сабақтастықты жүзеге асырудың негізі қаланады да келесі сыныпта ... ... және ... дами түседі.
Бірінші сынып математикасында жоғарыда ... ... ... ... оқу-әдістемелік топтама бойынша жүзеге асырылады. ... ... әр ... ... орны мен ... ... міндеті
бар. Солардың ішіндегі ең басты және аса маңыздысы-бағдарлама. өйткені ол
пәнді оқытуды реттейтін құжат болып табылады. Демек , ... мен ... ... әр ... борыш десек, артық емес.
Жоғарыда аталған 1-сынып оқушыларының ... ... ... ... ... ... яғни ... орындаудың
нәтижесінде қалыптасады деп ойлаймыз.
Бастауыш сыныптарда математикалық материалдарды оқып үйрену ерекшелігі
жаңа материалмен таныстыру және ... ... ... ... бекіту оқушыларға жаттығулар жүйесін, яғни белгілі ... ... ... ... жүзеге асырылады. Өзінің
математикалық құрылымы жөнінен, материал мазмұнына байланысты жаттығулар
түрліше ... ... ... ... ... ... түрде, дидактикалық
ойын түрінде т.с.с. берілуі ... ... ... ... ... пысықтап, бекіту олардың алған білімді қолдануға арналған
жаттығулар жүйесін орындау нәтижесінде ... ... ... ... ... де, сондай-ақ бірқатар талаптарды қанағаттандыруы тиіс.
Жаттығулар бірте-бірте қиындатылуы айқындай отырып, оны ... ... ... білімі мен бұрын алған білімдерінің арасындағы байланыстардың
тағайындалуына көмектесуі тиіс.
Оқушының әрбір жаңадан үйреніп ... ... ... ... ... ... енгізіледі. Мысалы бірінші ондық сандарын ... ... ... мұғалімнің басшылығымен сан ... ... ... сан ... ... және ... саннан қалай
шығатынын, оның алдыңғы саннан нешеуі артық, ал келесі саннан нешеуі кем
т.с.с. ... ... ... ... ... ... берілетін білімді игерумен қатар оқушылар есептеу, өлшеу,
графикалық біліктер мен дағдыларын игеріп алулары ... мен ... ... үшін ... ... ... оқушылар есептеуге, өлшеуге, алуға арналған жаттығулар да
пайдаланылады: оқушылар есептеуге, өлшеуге, ... ... ... , есептер шығарады. Бұл жағдайда да жаттығулар жүйесі белгілі бір
талаптарды қанағаттандыруы ... Ең ... ... жүйе біліктер мен
дағдылардың саналы түрде ұғынып игерілуін ... ету ... яғни ... ... ... ... ... өзінің қандай теориялық
білімдер қолданғандығын санамен ... ... ... ... ... қалыптастыру үшін, жаттығуларды жеткілікті етіп енгізу қажет.
Жаттығулар ... ... ... ... ... ... игеріп алады:
есептей алу, есеп шығара білу, т.б.
Біліктер мен дағдыларды ... ... ... ... ... ... мұнда әрбір оқушының мүмкіндіктерін ескере отырып,
жаттығуларды деференциялды түрде ұсыну аса ... ... ... ... тәрбиелеп, математикаға деген ынтасын арттыру үшін оқыту
әдістерін дұрыс таңдап алудың маңызы зор. ... ... ... өз ... ... ... білу ... сабақтарында
өзіндік жұмыстар жаңа материалды оқып үйренуге дайындау мақсатымен, күрделі
емес және жаңа материалдармен таныстыру ... ... ... ... ... бекіту кезінде, сондай-ақ оқып үйренген материалын
қаншалықты меңгергендігін тексеру үшін өткізіледі. 1-сынып оқушыларының
тиісті ... ... ... қоса ... сабағында
оқушылардың өздігінен жұмыс істей білуге дағдыландырудың маңызы өте зор.
Оқушыларды өздігінен жұмыс істеуге ... ... ... ... арттырып өздігінен жұмыс істей білуге дағдыландырудың маңызы
өте зор.
Оқушыларды өздігінен жұмыс істеуге тәрбиелеу олардың ... ... ... ... ... ... ... дағдыландырады. Ол
үшін баланы сабаққа қызықтырып отыратын әртүрлі көрнекті ... ... ... әрі көп әрі ... ... ... ... орындайтын жұмыстары тек өткен сабақты қайталау, жаңа материалды
бекіту кезінде ғана емес, сабақтың барлық ... де ... ... ... ... өздігінен жұмыс істеуді сабақтың барысында ... да ... оған ... ... ... ... ... отырған жөн.1-сынып оқушыларыны өз бетімен жұмыс істеуі тез
жалықтырады.
Сондықтан мұғалім оны ... ... , әрі ... ... қажет. Өздігінен істелінетін және ... ... ... мен ... жұмыстар. 1сыныпта математиканың
алғашқы ұғымдарын оқып үйренуде, бала осы ... ... ... тиіс . ... ... ең ... ... салынған
суреттерді және заттардың өзін ... ... ... ... ... ... іске ... Ондай кәртішкелерді
мұғалімнің өзі де күн ... ... ... ... ... білім берудің негізгі принциптері бір-бірімен
байланыста жүзеге асырылады. Саналылық, көрнекілік, жүйелілік, ... ... т.б. ... сабағында көрнекілік
принципінің маңызы зор. Математика сабақтарында ... ... ... ... және ... ... мазмұнды ұғымдардың
қалыптасуына ... ... ... ойлау және сөйлеу
қабілетін дамытады. ... ... ... және ... ... тәжірибеде қолданылатын тұжырымдарға ... ... ... көрнекі құралдар әр түрлі мақсаттармен
пайдаланылады және материалмен таныстыру ... ... ... ... ... ... ... материалдың қаншалықты
игерілгенін ... ... ... ... білім көзі ретінде
қолданғанда, ол ... ... ... ... ... ... атап көрсетіп, негізгі емес қосалқы мәнін көрсетіп ... Жаңа ... ... ... ... берілетін
білімдерді нақтылау мақсатымен көрнекі құрал ... ... ... де ... ... ... ... өздері алып ... ... ... ... отыратындай етіп ұйымдастыру ... ... ... ... кезеңінде алуан түрлі жаттығулар үшін анықтағыш
таблицалар, ауызша есептеу таблицалары, ... т.б. ... ... ... ... кең түрде қолданылады. Көрнекіліктің
ролі ... ... ... ... ... өсіп ... ... курсының ерекшелігі-теориялық және практикалық
мәселелерді бір-бірімен байланысты қарастыру. Сондықтан ... ... ... игеру жөнінен істелінетін жұмыс оқушылардың біліктері
мен дағдыларын ... мен ... ... Сабақта әдетте,
бірнеше дидактикалық мақсаттар жүзеге ... Бір ... ... ала ... ... ... ... материалға қатысты: жаңа
материалмен ... және оны ... ... ... ... ... ... білімдерін қорытындылау, жүйеге келтіру мақсатымен
бекіту жүргізіледі. Сонымен ... ... ... ... дағдыларына
бақылау жасалып, есепке алынуы ... ... ... 1 ... ... ... дағдыларына қойылатын талаптарға шолу жасаймыз.
1.Мүмкіндік деңгей.
Натурал сандар санаудың, шаманы өлшеудің және ... ... ... ... ... ... санаудың ондық жүйесімен мән
мағынасы туралы: қоу, азайту амалдарының ... мән ... ... ... ... ... кеңістікте
орналасуы мүмкіндігі жайында.
Үйренуі тиіс:
-Амал заңдарын есептеулерді жеңілдету және өрнеті ... ... ... ... ... ... және оны ... ең
тиімді жолын табуд.
-берілген деректерді пайдаланып амалмен шығарылатын есептер ... ... ... және ... бойынша оны шешудің алгаритімін
өздігінен құруды.
-жақшалы және жақшасыз, құрылысы күрделірек ... ... ... ... бірліктерін және олардың арасындағы қатынастарды
есептеулер жүргізу және есеп шығру барысында ... ... ... ... екі ... және құрылыс
күрделірек екі өрнектің мәнін салыстыруды:
-геометриялық фигураларды ... ... ... ... салу ... ... және атқару. Аталған
түсініктер болуы тиіс.
Ал, міндетті деңгейде ... ... ... ... ... ... ... Олар теріс емес бүтін сандардың ауызша және жазбаша
нумератциясы, аса маңызды шамалар және олардың өлшем бірліктері: ... ... және ... шешу және т.б. осы ... материалын әр
оқушы қанағаттанарлықтан төмен емес деңгейдің игерілуі ... ... ... ... ... білімді кһсетілген үлгіге орай,
біршама өзгерген және жаңа жағдайларда қолдану керек болатын ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын
оқытып-үйрету оқу-әдістемелік топтама ... ... ... ... ... әр ... өзінің орны мен мақсаты, атқаратын міндеті
бар. Солардың ішіндегі ең басты және ең ... ... ... үш ... ... ... ... бөлімінде, математиканы
бастауыш буынында оқытып, үйретудің мақсаты мен міндеті, оның мазмұнын
анықтау, яғни
математикалық ... ... және ... ... ... ... ... түзу, математиканы оқытып-үйретудің принциптік ерекшеліктері
мен оқытудың әдіс-тәсілдер т.б. ... ... ... ... ... мазмұнының сынып арқылы бөлінуі жүзеге асырылған
және әр сыныпта ... ... ... ... ... берілген. Үшінші бөлімінде оқушылардың математикалық
дайындығына қойылатын ... екі ... ... барлық оқушыларға
міндетті, яғни математикалық ... ... ... ... яғни ... білімді игеру дәрежесінің мүмкіндік деңгейі.
Бағдарламаны осындай әдістемелік мүкіндіктер күнделікті өткізілетін
әр сабақта барынша ... ... ... ... ... ... ең
негізгі оқу ... Онда ... ... ... материалдар
және беттерде берілген немесе бір-біріне тәуелсіз ... ... ... үлесіне тиетін жаттығулар мына ... ... ... ... жүйелі түрде тиянақтауға бағытталған, қарастырылуы тиісті
білік пен ... ... ... арналған: тікелей жаңа ... ... ... түсіндірумен және бекітумен қандай деңгейде
игергендігін, қандайда бір жаңа мәселені оқып ... ... ... ... ... ... тыс түрде ұсынылатын және оқушылардың
тапқырлық немесе зердерлі танытуын, әр ... ... ... ... ... ... ... Оқулықта беріліп отырған
жаттығулар жүйесі, сондай-ақ осы жүйенің жаттығулары әрдайым бақылауды,
байқауды ... ... ... ... ... ... және ... нұсқасын іздестіруді, қорытынды жасауды және т.б.
талап ететін, сәйкес нұсқаулармен қамтамассыз етілген. ... өзі ... бір ... ... ... бас тартып, жаттығуларды орындау
кезінде өзгермелі және әр бағыттағы ... ... ... ... ... негіз қалайды. Осы тұрғыдан алғанда ... ... ... оқулықтардан ерекше және өзгеше құрал болып табылады.
Оқулықпен етене бірлікте болатын және тығыз байланысты құрал-математика
дәптері. Осы құралдың ... ... ... ... ... ... ... және білім деңгейін анықтау. Оның ... ... әр ... ... ... ... және тексеру мен сынақ
жұмыстарын орындаудың рет-тәтібін игеруді қамтамассыз ету. ... ... ... ... ... Бұл ... ... оны
басшылыққа алып, жұмысты әрі қарай жалғастырады. Ал, үлгі ... ... ... ... түсіндірмесін басшылыққа алады. Жалпы
алғанда математика дәптерлерінде көпшілік тапсырмалар әр оқушының жұмыс
қарқынына ... ... ... ... мүмкіндік түғызатындай
етіп, іріктеліп алынған. Сондықтан орындаған жұмыстың көлемі оқушыларда әр
түрлі болуы мүмкін. Бұдан математиканы ... ... ... керсінше
балаларды ынталандыруға бағытталған ұсыныстар беру және соған орай
біртіндеп ... ... ... арттыра түсуге мүмкіндік туады.
Оқулық пен дәптерлерді толықтыра түсетін оқу әдістемелік топтаманы
құрамды бөлігі. ... ... ... ... ... Оның мақсаты-математика сабақтарында бағдарлама талаптарына сай
оқушылардың математикалық түсініктер мен ... ... ... ... ... ... қызметін атқару. Содай-ақ
матиматикалық білім мазмұнын саналы, терең әрі ... ... ... кестелерді қолдану барысында математикалық ұғымдарды, ... ... ... ... байқағыштығын және ... ... ... ... жүзеге асыруға, ғылымның әр
саласынан берілетін мағлұматтарды ... бір ... ... және ... айтуға және ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттерді, алдыңғы
қатарлы мұғалімдердің іс-тәжірибесін, бастауыш мектеп пәндерінің оқу
бағдарламасының ... ... және ... оқу ... ... ... ... жұмыстарын ұйымдастырудың педагогикалық
шарттарын көрсетуге мүмкіндік берді.
Қалыптастыру эксперименті ... біз ... пәні ... ... ... ... Бұл жүйе бастауыш сынып
оқушыларының жұмыстарын ұйымдастырудың моделі негізінде жүзеге асырылды.
Бақылау эксперименті ... ... ... ... ... тиімділігі төмендегідей өлшемдер бойынша анықталады:
Білім меңгеру деңгейі.
Білік пен дағдының ... ... ... меңгеру деңгейін біз төмендегі көрсеткіштер бойынша
анықтадық(А.А.Кузнецов әдісі бойынша):
Саналылық
Беріктік
Жинақылық (Мобилдік).
Саналылық – оқу материалдарын жаңғырту қабілеті.
Беріктік – ұзақ ... ... оқу ... есте сақтау қабілеті.
Жинқылық(Мобилдік) – оқушының меңгерген білімін келешекте әртүрлі оқу
жағдайында ... ... Осы ... ... ... бойынша
төмендегідей деңгейлер көрсетілді: жоғары, орташа, төмен.
Саналылықтың жоғары деңгейлері:
Берік, қатесіз білім жаңғырту.
Ережені мысыл арқылы түсірдіру.
Берілген ережеге мысалдар келтіре білу.
Орта ... 1 - 2 ... ... ... ... ... ... түсіндіру.
1 - 2 қатемен ережеге мысалдар келтіру.
Төменгі деңгей:
3 және одан да көп қатемен ережені орындау.
Ережені түсіндіруде ... ... ... ... ... келтіру.
Берітіктік деңгейлері:
Жоғары деңгей: оқу материалын алғаш тапсырғаннан кейін бірінші күні
жаңғырту.
Орташа ... оқу ... ... ... ... 2 – 3 қатемен
жаңғырту.
Төменгі деңгей: оқу материалын мұғлімнің көмегімен жаңғырту.
Жинақылық(Мобилдік) деңгейлері:
Жоғары деңгей: оқушылардың белгілі бір тақырып бойынша алған білімдерін
басқа ... ... ... ... ... деңгей: оқушылардың
белгілі бір тақырып бойынша алған білімдерін басқа жағдайда ... ... ... ... ... деңгей: оқушылардың белгілі бір
тақырып бойынша алған білімдерін басқа ... ... ... мұндай
оқушыларға мұғалім көмегі керек.
Білік пен дағдының қалыптасу деңгейі төмендегідей көрсеткіштермен
сипатталады:
Нақтылық
Жылдамдық
Ізденімпаздық
Нақтылық – тапсырманы дұрыс орындау.
Жоғары деңгей – тапсырманы қатесіз ... ...... ... қателермен орындау.
Төменгі деңгей – тапсырманы 50 % қатемен орындау.
Жылдамдық - тапсырманы белгілі бір уақыт ... ... ... – тапсырманы көрсетілген уақытта орындау.
Орташа деңгей – тапсырманы берілген уақыттан 1 – 2 минут кеш ... ...... ... ... 3 және одан да көп ... орындау.
Ізденімпаздық - өз бетімен орындаушылықтың әртүрлі сатысында тапсырманы
орындау.
Жоғары деңгей – тапсырманы ешкімнің ... өз ... ... деңгей – тапсырманың кейбір ... ... ... ...... 50% ... көмегімен орындау.
Оқушылардың оқу үлгерімі орташа балды, матыриалды меңгерудің ... ... ... анықталады. Орташа балды шығаруда
Ж.Б.Қоянбаевтың ... ... және ... ... ... пайдаланылады.
«5» бағасы – оқу материалын толық, дәл логикалық бірізділікпен айтылған
жауапқа қойылады.
«4» бағасы – ьатериалды ... ... ... ... ... ... ... бағасы – жауабы негізінен дұрыс, бірақ толық емес, білімінде кейбір
проблемалар еске алынбаған жауапқа қойылады.
«2» ...... ... ... ... ... ... бағасы – тексерілген оқу материалы бойынша білімі жоқ, толып жатқан
өрескел қатаелер үшін қойылады.
С.Л.Рубинштейн «ойлау барысында ойлау объектісін жаңа ... ... ... ... ... бар» - ... ойы құнды. Ол
бойынша өнертапқыштық пен ... ... ... баланың жаңа қасиетін
ашуға болады екен. Бұл экспериментті құруға қажетті ... Тағы ... ... ... ... теория – Л.С.Выготскийдің «оқыту
процесінде оқушының ақыл – ... ... ... ... ... ... даму» аймағына ауысуы» туралы теориясы. Бұл ауысу – ... ... ғана ... 1 – ші деңгейден өнімді іс-әрекет арқылы
жүзеге асады.
Осындай іс-әрекет деңгейлері арқылы оқушылар оқу ... ... ... бұл ... төртке бөлді: бірінші ... ... ...... ...... және
төртінші – шығармашылық деңгейлердегі қабылдау. Сондықтан да, ... ... ... ... ... ... диференциалды және дербес
деңгейлік принциптерінің талаптарына сәйкес өткізілетін әртүрлі сабақ
түрлеріне ... төрт ... ... ... Бұл тапсырмалар
оның жаңа тақырып бойынша меңгерген білімдерін өз ... ... мен ... ... ... Бұл ... осы тақырыпты
меңгеруге бөлінген уақытқа толық сиятындай шамадағы материалдарды ... ең ... ... ... қабылдау деңгейіне лайықталып құрастырылады.
Оларға, мысалы математика пәнінен, төмендегідей талаптар ... ... ... ... лайықталған болуы қажет.
Алдыңғы сабақта жаңадан меңгерілген білімнің оны ... ... ... ... ... жаңа ... үшін ... және өмірмен байланысты болуы
керек. Матаматика пәнінде мұндай ... жаңа ... ... соңында
шығарған ереже, анықтама, заңдарын бекітуге арналады. Мұндай тапсырмаларды
құрастырған кезде олардың танымдылығы мен ... ... ... ... ... тапсырмаларға;
Өтіп кеткен материалдарды реттеуге және жүйелеуге берілген тапсырмалар.
Бұлар өзгертілген ... ... яғни ... ... ... ... ... үшін алғашқы алған ... ... ... ... ... мұндай ... ... кері ... кері ... атқаратын тексеру тапсырмалар, т.с.с.
Оқушының ойлау қабілетін жетілдіруге берілген ... ... ... ерекшеліктеріміз ескеріліп, танымдық және үйретімділік маңызы
болуы қажет болады. ... ... ... ребустар мен сөзжұмбақтар.
Үшінші эвристикалық деңгейдегі тапсырмалар.
Танымдық-іздену (эвристикалық) түрдегі тапсырмаларды орындау барысында
оқушылар жаңа тақырып бойынша ... ... ... ... ... ... формулаларды жаттау, т.с.с.) жетілдіріп,
тереңдетумен қатар, ол тағы да жаңа ... ... өзі үшін ... ... ... ... ... бен синтез және салыстыру арқылы
негізгісін анықтау, қортындылау ... ой ... ... етеді.Мұндай
есетерді шешу барысында оқушылар жаңа есептерге тап ... да, ... ... Оны шешу үшін ... жаңа ... іздену керек.
Әр түрлі әдіс, тәсілдермен шешілетін есептер.
Өздігімен мысалдар есептер құрастыру және оны өздігімен шығару, өмірден
алынған мәліметтер негізінде диаграмма, ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу, көрнекі ... ... ... Ой ... арналған, дағды қалыптастырған тапсырмалар.
Төртінші шығармашылық деңгецдегі тапсырмалар.
Оқушылардың жинаған өмірлік тәжірибесі мен ... ... ... мен ... ой ... ... ... бұған
дейін болмаған, белгілі бір дәрежеде олардың жеке басының икемділігін
байқататын дүние жасап шығуына ... ... ... өз ... орындау. Демек, бұл тапсырмалар – оқушылардың біліктілігі мен
дағдысын ... және оны ... ... ... аталған өлшемдер мен көрсеткіштерге сәйкес зерттеліп отырған спаның
қалыптасуының негізгі үш ... ... ... ... ... ... орындауға қажеттілік
пен сенімділік қалыптасқан: танымдық белсенділік, шығамашылық оқу ... ынта ... ... ... мен ... ... ... оқушыларда деңгейлік тапсырмаларды орындауға мотевациялық-
мақсатты қатынас қалыптасқан, бірақ олар өзіндік оқу іс-әрекеті барысында
оқу проблемаларын қоя ... және ... шешу ... булсенділік пен
дербестік танытпайды.
Төмен деңгей: ... ... ... ... мәнін
саналы түсінбейді; дербес оқу ... мен ... ... ... оқу ... дербестік танытпайды.
Эксперименттік жұмыс барысында жоғарыда көрсетілген өлшемдерге сай
математика пәні бойынша екі бақылау қиысы ... ... ... біз ... ... ... ... жетіспейтін тұстарын
есепке алдық. Деңгейлік тапсырмаларды ... ... оның ... ... беретін екінші бақылау қиысы жүргізілді.
Бақылау және эксперимент тобы қиықтарының ... ... ... Оқу ... ... екі бақылау ... ... ... ... ... орташа балл 0,2-ге, білімнің
сапасы17 %-ке, ал эксперимент тобында математикадан орташа балл ... ... 38,5% -ке ... Бұл ... ... ... бақылау
тобына қарағанда елеулі өзгерістер болғанын айқындайды.
Бастауыш сынып оқушыларының дербестік деңгейіне диагностика жасау ... ... даму ... ... ... ақпаратқа
негізделді. Оқу іс-әрәкетінде 1 сынып оқушыларының дербестік деңгейлерінің
өзгеру қарқыны графикалық түрде көрсетілген.
Эксперимент тобы мен ... ... ... білім, білік, дағды,
сапаларының қалыптасу деңгейлерінде пайыздық ... ... ... бар екенін көрсетеді. Мәселен, эксперимент ... ... ... ... ... деңгей 15,4 %-ке, орташа деңгей 23,1 %-ке
артса, төмен деңгей 38,5 %-ке кемісе,ал бақылау ... ... ... ... ... 8,3 %, ... деңгей 16,7% болды.
Қосымшада берілгенг мәліметтерді ... ... және ... ... ... ... мәнді айырмашылықтар бар
екендігін көрсетеді. Эксперимент тобындағы ... ... ... ... ... ... ... біршама артқанын байқауға
болады. Мұның өзі біздің 1 сынып оқушыларының білім, білік, ... ... ... ... ... ... дәлелдейді
Сонымен жүргізілген зерттеу жұмысының нәтижелері дарлықты ескере отырып
.біздің жасаған деңгейлік тапсырмалар эксперимент ... ... ... ... келетінін және оқушылардың білім, білік, дағды
сапасының қалыптасу деңгейіне тиімді әсер ... ... біз ... жұмысымыздың барысында мынандай
қорытындыға келдік.
-«білім» ... - ... пен ... заңдарын тануының
нәтижесін басқаша айтқанда, ... ... ... ... мен ... ... жүйесі ретінде «білік» - ... ... ... бір ... орындай алу бейімділігі ретінде,
«дағды» - әрекеттің саналы ... ... ... жету ретінде
анықталады.
-жаңа оқу бағдарламасына ... ... ... дағдыларына қойылатын
талаптарды , қандай білім, білік, дағдыларды игеруі тиіс ... ... ... оқып ... ... оқушылардың заттарды санау,
салыстыру, кеңістік пен ... қосу мен ... ... сандардың құрамы, 1
және 2 таңбалы сандар туралы, есеп ... т.б. ... ... ... және ... ... тапсырмаларды орындау
барысында біліктері мен дағдыларының қалыптасатындығын байқадық.
- бірінші сыныпта математика пәнін оқытып – ... ... оқу ... ... ... анықталған математикалық білім, білік,
дағдыларды анықтап, жетілдіру, бекіту және пысықтау ... ... және осы оқу - ... ... оның құрамына енетін
құралдар заман талабына сай жан-жақты дамыған, өскелең ұрпақты ... ... ... мұғаліміне қажетті бірден-бір құрал екендігін
байқадық.
- оқушылардың табиғи қабілеттері мен дарындылық ... ... ... ... ... ... Қ.Р. ... білімнің мемлекеттік стандарты А.Р.Б.К. 1998ж
2. Оспанов Т. математика ... ... ... Ж.Б. Қоянбаев Р.М. педагогика Астана 1998ж
4. Каменский Я.А. Ұлы дидактика. А.1993ж
5. Сухомлинский А.В. калективтің құдірет күші А.мектеп 1973ж
6. ... Н.В. ... ... математике начальных классах
7. Эльконин Д.В. Избранные психологические труды.
8.Ахметов С. ... ... ... ... ... ... А.Рауан 1994ж.
9.Бастауыш білім берудің құрылымы мен мазмұнын жаңартудың
кейбір мәселелері А.Р.Б.К. 1993ж
10.Бастауыш класстарда ... ... ... кейбір
ерекшеліктері А.Р.Б.К. 1992 ж
11.Выготский Л.С. вопросы детской психологи Санк-Петербург. 1997ж
12.Педагогикалық ізденіс А.Р.1990
13.Сарбасова Қ.А. Бастауыш ... ... ... ... ... 2002ж
14.Теоретические основы методики обучения математике в начальних
классах Под\ред. Н.Б.Истоминой.-Москва-Воронеж, 1996-224с.
15.Смагулов Е.Ж. Развитие смостоятельности мышления в ... ... ... ... мектеп -2003-10-60-61 беттер.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сапа менеджмент жүйесін – білім беру жүйесіне қолдану7 бет
Балалардың жас және дара ерекшеліктерін оларды тәрбиелеу үрдісінде есепке алу43 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
Ақпараттық технологиялар туралы жалпы түсініктер22 бет
Ақпараттық-коммуникациялық технологияны бастауыш сыныптарда дамыту9 бет
Баланың сөйлеу тілінің дамуында жаңылпаш пен жұмбақ қолдану24 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу мотивациясын экспериментальды зерттеу45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь