Дебиторлық қарыздардың есебi

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
I тарау. Дебиторлық қарыздардың есебi.
1.1 Дебиторлық борыштардың есебiн ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... .. 5
1.2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлердiң борышы бойынша есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 15
1.3 Басқа да дебиторлық қарыздардың есебi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
Қоғамымыздың даму кезеңдерiнiң қай сатысында болмасын дамудың объективтi экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдарды пайдалану шараларын дұрыс белгiлеу үшiн есеп жұмыстарын, әсiресе бухгалтерлiк есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Қоғамдық даму нәтижесiнде бухгалтерлiк есептiң ұйымдастырылуына қойылатын талаптардың өсiп, мiндеттерiнiң даму үстiнде болғаны, оған сәйкес бухгалтерлiк есептiң вормаларының үнемi жетiлдiрiлiп отырғаны бухгалтерлiк есептiң даму тарихынан белгiлi.
Қазiргi нарықтық экономикаға түбегейлi көшу кезеңiнде бухгалтерлiк есепке жуктелетiн мiндеттер қай кездегiден болмасын күрделiрек болып отыр.
Қазiргi кәсiпорындар, мекемелер мен ұйымдар жөнiндегi заңға сәйкес, халық шаруашылығының қайсы саласындағы кәсiпорындар болмасын, олардың өндiрiстiк және финанстық iс-әрекеттерi өз шығындарын өзi қайтару және өзiн-өзi қаржыландыру принциптерiне негiзделуi тиiс.
Ауылшаруашылық мекемелерi мен басқа мекемелердiң, ұйымдардың және жеке адамдардың арасында алды-ала жоспарлауға келмейтiн көптеген есеп айырысу операциялары кездеседi. Ондай есеп айырысу операцияларының есебiн жүргiзу үшiн шоттардың жоспарында «Дебиторлар мен және кредиторлармен есеп айырысу» қаралған. Құрылымы жағынан активтi және пассивтi, ал қызметi жағынан есеп айырысу шоты.
Кәсiпорындармен, кәсiпкерлермен және жекеленген адамдармен алыс-берiс операцияларының нәтижесiнде белгiленген мерзiмдерiнде өндiрiлмеген және олардың келешекте өндiрiлуiнiң кепiлдiгi. Жоқ дебиторлық қарыздар пайда болуы мүмкiн.
Нарықтық экономика жағдайында дебиторлық қарыздардың көлемi, оларды өтеу жағдайы кәсiпорынның табысты қызмет атқаруына тiкелей әсер етедi.
1. «Бухгалтерлiк есеп туралы» заң.
2. Бухгалтерлiк есеп стандарттары.
3. Әбдiқалықов Т.Ә. шағын кәсiпорында бухгалтерлiк есептi ұйымдастыру.
Алматы, 1998 ж.
4. Ержанов М. «Учётная политика» Алматы 2000 ж.
5. Тасмағамбетов Т. басқалары. кәсiпорындағы бухгалтерлiк есеп. Алматы 2003 ж.
6. Радостовец В.К. «Финансовый и управленческий учёт на предприятии», Алматы 2002 ж.
7. Баканов М.И. Шеремет А.Д. «Теория экономического анализа»
Москва – 1986
8. Дюсембаев К.Ш. « Аудит ианализ финансовой отчетности»
Алматы-1998
9. Родостовец В.К. « Кәсіпорындағы бкхгалтерлік есеп» Алматы – 2003
10. Кондраков Н.И. « Бухгалтерский учет и аудит» Москва – 1994г.
11. Козлова Е.П. Парашутин И.В «Бухгалтерский учет» Москва – 1994г.
12. Шеремет А.Д. « Комплексный экономический анализ деятельности предприятия» Москва: Экономика 1974г.
13. Тасмағанбетова Т. « Қаржылық есеп» Алматы- 2001ж.
14. Баргольц С.Б. Тация Т.Н. « Экономический анализ хозяйственной деятельности предприятия» Москва: Экономика 1986г.
15. Друри «Введения в управленческий и бухгалтерский учет» Москва: Юнити 2001г.
16. Ковалева О.В. « Бухгалтерский учет и аудит» Феникс 2000г.
        
        Мазмұны.
Кiрiспе....................................................................
.................................. 3
I тарау. Дебиторлық қарыздардың есебi.
1.1 ... ... ... ... Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлердiң борышы бойынша есеп
айырысу................................................................
...................................... 15
1.3 Басқа да ... ... ... ... даму ... қай сатысында болмасын дамудың
объективтi экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдарды пайдалану
шараларын дұрыс ... үшiн есеп ... ... ... ... ... ұйымдастырудың маңызы зор.
Қоғамдық даму нәтижесiнде бухгалтерлiк есептiң ұйымдастырылуына
қойылатын талаптардың өсiп, мiндеттерiнiң даму ... ... оған ... ... ... ... жетiлдiрiлiп отырғаны бухгалтерлiк
есептiң даму тарихынан белгiлi.
Қазiргi нарықтық экономикаға түбегейлi көшу кезеңiнде бухгалтерлiк
есепке жуктелетiн мiндеттер қай ... ... ... болып отыр.
Қазiргi кәсiпорындар, мекемелер мен ұйымдар жөнiндегi заңға сәйкес,
халық шаруашылығының қайсы саласындағы ... ... ... және ... iс-әрекеттерi өз шығындарын өзi қайтару және өзiн-
өзi қаржыландыру принциптерiне негiзделуi тиiс.
Ауылшаруашылық мекемелерi мен басқа мекемелердiң, ... жеке ... ... ... ... келмейтiн көптеген есеп
айырысу операциялары кездеседi. Ондай есеп айырысу операцияларының ... үшiн ... ... «Дебиторлар мен және кредиторлармен есеп
айырысу» қаралған. ... ... ... және ... ал ... есеп айырысу шоты.
Кәсiпорындармен, кәсiпкерлермен және жекеленген адамдармен алыс-
берiс операцияларының нәтижесiнде ... ... ... ... келешекте өндiрiлуiнiң кепiлдiгi. Жоқ ... ... ... ... ... ... ... қарыздардың көлемi,
оларды өтеу жағдайы кәсiпорынның табысты қызмет атқаруына тiкелей ... ... ... ... ... айналым
қаржыларының (қорларының) елеулi үлесiн құрағандықтан, оларды дұрыс ... ... ... ... ... отыр.
Есеп мәлiметтерiнiң негiзiнде нақты дебиторлық қарыздардың
көлемi анықталып, ... ... ... ... ... ... ... жұмыста дебиторлық қарыздарды есепке алу мәселелерi
жан-жанқты қарастырылған: сатып алушылар мен ... ... ... ... алу, соның iшiнде алынуға тиiстi қарыздардың,
алынған векселдердiң есебi; басқа да дебиторлық қарыздарды ... ... ... ... ... ... зиян ... алу.
Сонымен қатар факторингалық және ... ... ... ... жаңа ... ... жазылған.
Дебиторлық қарыздардың есепке ... ... ... ... ... ... шоттардың
корреспонденциясы құрастырылған.
I тарау. Дебиторлық қарыздардың есебi.
1.1 ... ... ... ... ... – деп ... бiр қарым-қатынасқа байланысты заңды
және жеке тұлғалардың шаруашылық субъектiнiң оларға көрсеткен қызметтерi
үшiн, сондай-ақ ... мен ... ... ... ... ... қарызға алған тауарлары мен материалдары үшiн
қайтаруға тиiстi борыштарын ... Осы ... ... борышы бар
кәсiпорындар мен ұйымдар, сондай-ақ жеке тұлғалар дебиторлар ... ... ... ... бiр жыл ... алынатын (өтелiнетiн)
дебиторлық борыштар ағымдағы ... ... ... ... ... активтердi сатып алуға төленгшен аванстық (алдын-ала
төленген) төлем;
- тапсырылған (берiлген) ... ... ... тиiстi борыштар;
- вексельдер бойынша алынуға тиiстi борыштар;
- негiзгi шаруашылық серiктестiгi мен оның еншiлес серiктестiгi
арасындағы ... ... ... ... ... борыштар;
- акционерлiк қоғамның лауазымды адамдардың (тұлғаларының) дебиторлық
борышы;
- басқадай дебиторлық борыштар;
Қазақстан Республикасы ... есеп және ... ... комиссиясының 1996 жылғы №2 «Қаржылық есептi дайындау мен ұсынуға
арналған тұжырымдамалық негiздер туралы»-деп аталатын қаулысына сәйкес
«Дебиторлық борыш ... ету ... ... заңдықұқықтарына
байланысты актив болып саналады». Яғни «дебиторлық борыш»-дегенiмiз, бұл-
иелiк етухұқын қосқандағы заңды хұқықтармен байланысты активте ... ... ... ... ... американдық FASB-пен (қаржылық есептiң стандарттарын
жасау бойынша құрылған кеңесi) ... ... ... ... үш ... ие:
- ол, ақша қаражаттарының тiкелей немесе жанама өсуiне ... ... ... басқа активтермен бiрге) болашақтағы
тиiмдiлiктi қамтиды;
- ... ... ... басқара алатын ресурстар
болып табылады. Тиiмдiлiкке деген немесе потенциалдық қызметтерге
деген хұқтар, заңды ... ... ... алудың заңды дәлелдемелерi
болуы қажет.
Бiр жылдан астам уақыт бойы алынбаған дебиторлық борыштар ... ... ... мерзiмдi дебиторлық борыштар» енгiзiлуi мүмкiн.
Дебиторлық борыштар есебiне мына төмендегi аталған есептiлiк
тiркелiмдер (регистрлер, құжаттар) ... ... ... ... мен басқа да тұлғалардың борышы»-
деп аталатын шоттың кредитi бойынша;
№8 Журнал-ордер-331 «Алынуға тиiстi қосылған құн ... ... ... ... ... ... 334-
«Басқалары»-деп аталатын бөлiмше шотының және
35-«Берiлген аванстар» бас шотындағы бөлiмше шоттарының кредитi бойынша;
№8 Журнал-ордерге қосымша ... ... ... ... ... ... ... Журнал-ордер-31-«Күдiктi қарыздар бойынша резерв» бас шотының
бөлiмше шоттары және 34-«Алдағы ... ... бас ... ... ... бойынша;
№11 Журнал-ордер-30-«Сатып алушылар және тапсырыс берушiлердiң
борышы» бас шотындағы бөлiмше ... және ... ... дебиторлық борышы» бас шотындағы бөлiмше шоттарының кредитi
бойынша жүргiзiледi.
Сатып алушылар мен тапсырыс ... және ... ... ... ... ... ... аталып өткен регистрлерден
(тiркемелерден) басқа дебиторлық борыштардың есебiне ... ... ... ... ... бухгалтерлiк
анықтамалардыжәне тағы да басқа құжаттарды қолданған дұрыс болып табылады.
Жалпы есеп регистрлерiн ... ... ... ... бухгалтерлiк жазулардың жиынтығын анықтай үщiн ... деп ... бұл ... ... ... ... де бұл дұрыс көрсетiлiп, бөлiмдерi бойынша топтастырылуы тиiс. Бүгiнгi
таңда шоттар ... ... ... нысаны ретiнде
компьютерлiк өңдеулермен белгiлi бiр бағдарламалық пакеттер ... ... ... ... ... ... ... мысалы: АҚШ-та
(Америка Құрама ... ... ... ... жоқ. Әрбiр
корпорацияның мамандары өздерiне ыңғайлы, тиiмдi деп санайтын ... ... Бiр ... ... ... ... мамандарының әдiстемелiк
шешiмдер таңдауына бiршама ... ... ... жағынан
мәлiметтердi сәйкестендiруде немесе мамандардың бiр кәсiпорыннан екiншiсiне
ауысуы кезiнде қиындық туғызады. Алайда кәсiпорындардағы ... ... ... мен ... ... ... белгiлi бiр бухгалтерлiк стандарттар ықпалын тигiзедi.
Мысалы: Америка Құрама Штаттарында барлық ... ... ... есеп беру ... жоқ. Есеп беру ... ... және
табыстар мен зияндар жайлы есеп беру) бiршама жинақтылығымен, мәлiметтердiң
iрiлiгiмен айрықша көзге ... ... да ... ... көп
алаңдатушылық туғызбайды. Есеп формасын таңдау хұқығы толығымен ... ... яғни ол ... ... ... ең
қарапайым әдiсiн таңдап, шоттар кореспонденциясын жүргiзуге ... ... ... олар ... есеп ... үнемi қатысатын,
эпизодтық болып бөлiнедi және олар басқадай операцияларда қолданылады. Бұл
жерде ... ... ... ұғымы кең етек алып отыр. Олардың
мақсаты-бiзде қолданылатын ... ... ... пен ... шоттардың толық жабылуы. Мұндай ведомостар бiздiң
теориямызда да, ... да ... ... ... ... жағдайда
қаржылық нәтижелердi есептеу барысында барлық жазулар айқын түрде ... ... ... ... ... көптеген көңiл бөлiп
отырған тұлғаларды ... ... ... ... ... ... егер алынған пайда (зиян) оны қанағаттандырмаса, онда құрылған
ведомостi жоққа шығарып, басқа реттеу жұмыстарын жүргiзiп, өзгеше ... ... ... ... ... есептелетiн соммалардың
дұрыстығы мен олардың толықтығын бақылау үшiн ... ... ... ... ... ... корреспонденциялатын шоттармен салыстыру арқылы
жүргiзiледi. Мұндағы басты мақсат-әр бiр шоттағы сомалардың сәйкестiгi ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлiк
ақпараттарды өңдеудiң барлық тьехникалық-экономикалық параметрлерiнiң
жақсарғандығы байқалып отыр. Болып отырған ақша ... ... ... ... ауысуы, әртүрлi есеп айырысулар бойынша
(оның iшiнде дебиторлық борыш бойынша есеп айырысу) ... ... ... ... ... ... мәжбүр етiп отыр. Сондықтан
дебиторлық борыштың ... ... ... жақсы тәжiрибе
жиналғандығы жайлы ұмытпаған дұрыс.
Шетелдiк сатушылар, сатып-алушылардың сатып алған ... ... ... бiр ... ... несиелiк карточкалардың көмегiмен
аударып, есеп айырысуға мүмкiндiк бередi. Бұл жағдайда сатып алушы ... ... ... ... ... ... алады және оны
сатып алу кезiнде қолданады. Егер сатушы ақша ... ... ... онда ... ... шот ... ... ол шотта сатып алу барысындағы несиелiк
карточканың штампы мен сатып алушының қолы тұрады. Содан ... ... ... ... ... одан тиесiлi ақшаны алады. Мәмiледе несие
берушiлердiң ... ... ... ... ... ... экономикалық жағынан тиiмдi, өйткенi оған сатып алушы үшiн несие
алудың қажетi жоқ. ... ... ... сату ... жүргiзудiң екi
тәсiлi бар.
Бiрiншi жолы – сатушы ... ... ... төлемiн күтуi керек.
Екiншi жолы – ... сату ... ... ағымдағы шотқа
квитанцияны енгiзедi.
Соңғы тәсiл банк жүйесiмен байланысты несиелiк ... ... тән, ... ... ... келедi. Басты нәрсе-сату
уақытысын анықтау болып табылады, яғни ... ... ... ... ... ... қызметтер) қашан сатылды деп танылуында.
Бухгалтерлiк есептiң көзқарасынан қарағанда, тауарлардың ... мен ... ... және есеп ... құжаттарының ұсынылуы сатылған тауарлар
деп танылады. Ондай сатылған ... үшiн ... ақша ... келiп
түспегеннiң өзiнде табыс көрсетiлгенболса сәйкесiнше салық төлеу қажет. Бұл
жағдайда сатып алушы төлемдi кешiктiруi ... ... тiптi ... ... ... бұл салық төлегенде байқалады. Осымен қатар бухгалтерлiк
есептi халықаралық стандартқа сәйкес жүргiзу мiндеттемелердiң орындалуының
бұл жолын, ... ... ... ... қатысушының араласуын
талап ететiндiгiн көрсетiп отыр. ... орай ... ... әдiстiң барлық iс-әрекеттерiн автоматты түрде есептеуге мүмкiндiк
бередi.
Дебиторлық борыштар субъектiлердiң ... ... ... бас ... ... 3-«Дебиторлық борыштар»
бөлiмiнiң келесiдей бас шоттарында есептелiнедi:
30-«Сатып ... мен ... ... ... ... ... бойынша резервтер»;
32-«Еншiлес (тәуелдi) серiктестiктердiң дебиторлық борышы»;
33-«Басқадай дебиторлық борыш»;
34-«Алдағы кезең шығындары»;
35-«Берiлген аванстар».
Кесте 1
| | ... ... ... ... мазмұны | |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... мен тапсырыс берушiлердiң борышы |
|1 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... борышы | | |
| | |301 |701-727 |
|2 ... ... ... өнiмге, | | |
| ... ... ... | | |
| ... құн салығының сомасы |301 |633 |
|3 ... ... ... сома ... ... | | |
| | |661-662 |301 |
|4 ... алушы мен тапсырыс берушiлерден | | |
| ... ... ... ... түскен сома | | |
| | |441 |301 |
|5 ... ... мен ... ... | | |
| ... ... ... тиiстi | | |
| ... ... ... жабылғанда | | |
| | ... 687 |301 |
|6 ... ... ... ... өнiм, | | |
| ... ... үшiн алынған вексель | | |
| | |302 |301, 321-323 |
|7 ... ... және ... берушiлер | | |
| ... ... ... ... | | |
| | |441 |302 |
|8 ... тауарлардың, дайын бұйымдардың | | |
| ... | | |
| ... олар үшiн ... сома ... | | |
| ... түспеген болса; | ... |
| ... олар үшiн ... сома бұл |711 |321-323 |
| ... ... төленген жағдайда | | |
| | | ... |
| | |711 |687 |
|9 ... ... ... өнiм, ... | |
| ... ... үшiн ... |321-323 |633 |
| ... құн ... ... ... етiлдi |қызыл сиямен |қызыл сиямен |
|31 бөлiмше: Күдiктi қарыздар ... |
|1 ... ... резерв жасалды |821 |311 |
|2 ... ... ... ... | | |
| ... дебиторлық борыш есептен | | |
| ... |311 |333, 334 |
|3 |Жыл ... ... жасалынған күдiктi |821 |311 |
| ... өтеу ... ... ... |қызыл ... |
| ... ... ... | |
|4 ... алынған тауарлы-материалдық | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... құн ... ... сомасына | ... |
| | |331 |671,687 ... ... ... ... ... борышы |
|1 ... ... және ... | | |
| ... заңды тұлғаларға тиеп | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... емес активтер, материалдар, | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| | |321-323 |701-727 |
| |- ... ... ... | ... |
| |салық сомасына; | ... |
| | |321-323 |633 |
|2 ... ... және ... | | |
| ... заңды тұлғалардың берешек | | |
| ... ... есеп ... ... келiп | | |
| ... |441 |321-323 |
|3 |Ай ... ... ... тәуелдi | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... сомасы олардың | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| | |641-643 |321-323 |
|4 ... ... жалға берлiген негiзгi | | |
| ... үшiн ... ... ... | | |
| ... |321-323 |722 |
|5 ... ... жалға берлiген негiзгi | | |
| ... үшiн ... ... | | |
| ... ... |332 |724 |
|6 ... ... ... ... | | |
| ... ... сомасы | | |
| | |332 |724 |
|7 ... ... ... ... | | |
| ... ... |332 |724 |
|8 ... дивидент және пайыз | | |
| ... ... ... сомасы есеп | | |
| ... ... ... ... |441 |332 ... ... ... дебиторлық борыш |
|1 ... ... ... | | |
| ... және банк ... ... несиелерi| | |
| | |333 |451, 601 |
|2 ... ... ... | | |
| ... ... сомасы оларға есептелiнген | | |
| ... ақы ... ... ... | | |
| | |681, 687 |333 ... ... ... ... шығындары |
|1 ... ... алу үшiн есеп ... | |
| ... ... сома |341 |441 |
|2 ... ... алу ... болған | | |
| ... ... есеп ... ... | | |
| ... ... апарылды |811, 821, | |
| | |938, 948 |341 |
|3 ... ... жал ... есеп ... | | |
| ... ... ... алдын-ала | | |
| ... |342 |441 |
|4 ... ... ... ... жал ... |811, 821, | |
| ... шығарылды |937, 947 |342 ... ... ... ... |
|1 ... ... алдағы уақытта | | |
| ... ... ... | | |
| ... үшiн ... ... ... |423, 431, |
| | |351 |441 |
|2 ... ... ... уақытта | | |
| ... ... мен ... | | |
| ... үшiн ... аванс сомасы | |423, 431, |
| | |352 |441 |
|3 ... ... ... ... ... | | |
| ... ... қарыз сома өтелiндi | | |
| | |671 |351, 352 |
|4 ... ... ... ... | | |
| ... аударылған сомалардың | | |
| ... ... ... | | |
| | |423, 431, | |
| | |441 |351, 352 ... ... ... мен тапсырыс берушiлердiң борышы бойынша есеп айырысу.
30-«Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлердiң борышы»-деп аталатын
бас ... ... ... сатып алушылармен тапсырыс берушiлердiң
субъектiге деген әртүрлi қарыздары жайлы ... ... ... ... ... келесiдей шоттар жайлы ақпараттарды ашып көрсетедi:
301-«Алынуға тиiстi шоттар»;
302-«Алынған вексельдер»;
303-«Басқалары».
Бұлар активтi шот болып табылады. ... да бұл ... ... ... ... ал кредитiнде ... ... ... ... ... аталатын шотта тиелiп
жiберiлген өнiмдер (тауарлар) ... ... мен ... ... ... мен ... берушiлердiң банк мекемесi
қабылдаған есеп ... ... ... ... ... соммасы
есептелiнедi. Жалпы «Алынуға тиiстi борыштар» шотын сипаттай ... ... ... ... сату ... ... ... аңғаруға
болады. Сондықтан оларды кейбiр уақыттарда «саудалық мiндеттемелер»-деп ... Олар ... ... сату ... де пайда болады.
Мiндеттемелердi алудың ... ... ... ... ... ... ... деп санайды. Шет елдерде кез келген адамға ... сату кең ... етек ... сонымен бiрге сатып алушылар үшiн
сатып алған тауарларының төлемiн бiр ... ... ... кейiн төлеу
(өтеу) хұқығы да берiлген. Мұндай несиенi коммерциялық несие деп те атайды.
Тауарларды несиеге сататын фирмалар, сатып ... ... ... ... ... бар ... ... шараларын жүргiзулерi қажет.
Сол үшiн әр бiр фирмада несиелiк ... ... ... Бұл ... жеке және заңды ... ... ... ... бiлуге, сатып алушыға несиеге тауарды беру немесе бермеу жайлы
мәселенi шешуге керектi ақпараттды бiлуге болады, ... ... ... ... ... ... бюролар арқылы да ... ... ... ... ... бар. ... несиелiк ақпарат
бөлiмдерiнiң мәлiметтерi бойынша да несиеге тауарларды сату, сатпау ... ... ... ... ... ... ... несие көлемiн
шектеудi және сатып алушылар мен тапсырыс берушiлерден несиенi ... ... ... ... бiр ... ... етуi мүмкiн. Осыған
орай шаруашылық субъектiсiнiң ... ... ... мен негiзгi
қағидалары есеп саясатында атап көрсетiлуi қажет. Бұл ... ... емес ... негiзiг құралдар, бағалы қағаздар және тағы да
басқалар бойынша дебиторлық борыштар есептелiнуi ... ... мен ... ... ... бас ... ... шоттарына қатысты бухгалтерлiк есепте мынадай
корреспонденциялар жазылады:
- Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлерге, тиелiп ... ... ... мен ... ... үшiн есеп айырысу
құжаттары ұсынылғанда 301-шот дебеттелiнiп, 701-шот кредиттелiнедi.
- Тиелiп жiберiлген тауарлар, ... ... мен ... байланысты қосылған құн салығы есептелiнгенде ... ... ... ... материалдық емес активтер, негiзгi құралдар, бағалы қағаздар
бойынша дебиторлық борыштардың пайда болуына 301, 302 және ... ... ... оған ... 721, 722 және ... ... ... Сатылған материалдық емес активтер, негiзгi құралдар, бағалы қағаздар
бойынша қосылған құн салығы есептелгенде 301, 302 және 303-шоттардың
тиiстiлерi дебеттелiнiп, 633-шот кредиттелiнедi.
- ... ... ... ... мен тапсырыс берушiлердiң тиiмдi
баға айырмашылықтарының пайда болуына 301, 302 және ... ... ... ... Айыппұлдар, өсiмақылар есептелiнгенде 301, 302 және 303-шоттардың
тиiстiлерi ... ... ... ... ... ... ... өнiм, атқарылған жұмыстар мен
көрсетiлген қызметтер үшiн төлемдер келiп түскенде 431, 432, 441, ... ... ... ... 301-шот кредиттелiнедi.
- Сатылған тауарлар мен дайын өнiмдер әртүрлi себептермен кейiн
қайтарылған ... ... ... 301, 302 және ... ... ... ... қайтарылған тауарларға ... сату және ... ... 712, ... тиiстiлерi дебеттелiнiп,
301, 302 және 303-шоттардың тиiстiлерi кредиттелiнедi.
- ... ... мен ... ... мен ... қосылған құн салығы сомасы 301, 302, 303, 321, 322 және
323-шоттардың тиiстiлерiнiң дебетiне, 633-шоттың кредитiне ... ... ... валютада сатып алушылар мен тапсырыс берушiлердiң борыштары
бойынша ... ... ... ... ... (курстық)
айырмашылық сомасына 844-шот дебеттелiнiп , 301, 302 және ... ... ... алушылар мен тапсырыс берушiлер мен есеп айырысу операциялары
арнаулы ведомостарда есептелiнiп, онда сатылған айналымнан тыс ... ... ... ... ... ... факиура-шоттары
немесе басқадай есеп айырысу ... ... ... Ведомостардағы жазулар, шоттар, фактуралар ... ... ... ... құжаттар негiзiнде активтердiң топтары бойынша
жазылады. Ведомостың ... ... ... ... ... ... ... ай басындағы қалдықтар көшiрiледi. Екiншi мен
оныншы аралығындағы бағандарда (графаларда) бұйымдардың аттары ... ... ... активтердiң сандық мәлiметтерi көрсетiледi. Он
бiрiншi «Көрсетiлген ... ... ... ... (графасында) ай
iшiнде сатылған активтер шоттары бойынша мәлiметтер енгiзiледi. ... ... ... ... 113 және ... ... ... (графасында) банктер жiберген шоттардың үзiндi
көшiрмесi, кассалық ордерлер мен басқадай ақша ... ... ... ... мен тапсырыс берушiлер» бас шотының бөлiмше
шоттарының кредитi бойынша операциялардың есебi үшiн №11 ... сату мен ... алу ... ... ... ... ... жайлы келiсiмдер мен сату және сатып алу
келiсiмдерi, сондай-ақ келiсiм-шарттарымен және тағы да ... ... ... ... ... және оған ... ... басты
объектiсi – «тауар» болып табылады. Сондықтан келiсiм-шартта тауарлардың
сипаттамасы толығымен көрсетiлiп, оның бағасы мен ... ... ... өтуi қажет. Келiсiм бағалары тұрақты, ... және ... ... ... ... ... баға келiсiм-шартта көрсетiлiп, тауарларды төлеу
кезiнде қадағаланады және өзгерiстерге ұшырамайды. ... ... қол қою мен ... ... ... ... ... сатушы теңгенi арадағы есеп айырысуға тұрақты
пайдаланғанда кейде теңгенiң бағамының өзгеруiне байланысты тиiмсiз ... тап ... ... ... келiсушi жақтар бағаны тұрақты валюта
түрiнде белгiлеуге тырысады. Бұл жағдайда ... ... ... ... және ... валюталық эквиваленттi қайта санау тәртiбi мен
бағамы белгiленедi. әртүрлi ... ... ... ... ... ... күнiне, болмаса белгiлi бiр банктегi оның төлемi
жүргiзiлген ... ... ... ... ... ... ... үшiн тауардың
белгiлi бiр сомасының немесе 100% (пайызы) сомасының төленгендiгi тиiмдi
болады.
Тұрақты баға ... ... ... ... ... қиын ... жағдайда белгiленедi.
Мысалы: бағаға әсер ететiн факторлар жиi ... ... Бұл ... ... ... ... ... оны есептеудiң
әдiстерi мен жағдайлары қарастырылады. Келiсiм-шартта қосылған құн салығы
көрсетiлмейдi, алайда фактура-шотта ... бұл ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдай саналады. Қаржылық
жағдай есептеудiң түрлерiн, ... мен ... ... ... ... ... және қолма-қолсыз есеп айырысқан
жағдайда ... яғни ... ... мен төлем талаптары
тапсырмалары мен, аккредетивтерiмен, чектермен және тағы да ... ... ... ғолма-қолсыз есеп айырысуда сатып ... ... ... ... ... ... аударылғанда, банк мекемесi
көрсеткен қызметi үшiн белгiлi бiр пайызды (процент) алып отырады.
Кейбiр жағдайларда жабдықтаушы сатып алушыға ... ... үшiн ... алуы ... ... ... жазылған жазбаша
борышқорлық мiндеттеме болып саналады. Вексель өзiнiң иесiне мiндеттеменiң
мерзiмi өткеннен кейiн ... ... ... ... ... ... ... етуге даусыз құқық бередi.
Вексельдер эмитенттер бойынша:
- қазынашылық және жекеше;
- төлем түрi ... жай және ... ... ... ... қарай: қамтамасыз етiлген және
қамтамасыз етiлмеген;
- төлеу тәртiбi бойынша: мерзiмдiлiк вексель және ұсынушылық болып
бөлiнедi.
Жай вексель-борышкердiң (қарызкердiң) жазбаша өкiмi ... ... ... ... оның берiлген уақыты , борышкерлiк
мiндеттеменiң сомасы, төленетiн мерзiмi мен жерi, ... ... ... аты көрсетiлiп, вексель берушi борышкердiң қолы қойылуы керек.
Аударылмалы вексель-(тратта) ... ... ... ... бiр ... ... заңды тұлғаға немесе жеке
тұлғаға (ремитентке) ... ... ... өкiмi ... ... толтыру мен рәсiмдеу белгiленген ереженi сақтауды
керек етедi. Құжатта мiндеттi түрде вексельдiк ... яғни ... ... ... оның ... күнi мен орны (жерi, вексельдiң ... ... ... ... ... ... ... трассат
(борышкер) акцептеу керек, ондай болмаған ... ... ... ... ... ... ... берiлген уақытынан бастап
төлеу мерзiмiне дейiн жабдықтаушының иелiгiнде болуы, тауарға ... ... ... заңды тұлғаға берiлуi немесе банк ... ... алу ... ... Вексельдiң маңызды деректемесi (реквизитi) болып төлем
мерзiмi саналады. Шаруашылық субъектiсiнiң ... ... ... ... мерзiмдерiнiң сақталуын қадағалап, оны бақылап отыруы
қажет. Вексельмен есеп ... ... ... ... ... жүргiзiледi. Бұл шотта сатушылардың сатып алушылар және тапсырыс
берушiлермен арадағы ... ... ... ... есеп ... жайлы ақпараттар жинақталады.
- Сатылған тауар, дайын өнiмдер үшiн ... ... ... 301, 321, 322 және ... ... Вексель бойынша сатып алушылардың борыштарының жабылуына 431, 441
және 451-шоттардың тиiстiлерi ... ... ... ... мен ... берушiлермен есеп айырысу бойынша
бухгалтерлiк есепте келесi жазулар жазылады:
- сатылған (жөнелтiлген) өнiмiнiң, тауарлардың, iстелiнген жұмыстардың
және ... ... ... ... ... сәйкес мына
төмендегiдей шоттардың корреспонденциясы жасалады: 801 ... ... ... ... ... құны», 802 «Сату
үшiн алынып, сатылған тауарлардың өзiндiк құны» шоттары дебеттелiнедi
де, 221 «Дайын ... 222 ... ... 900 ... 910 «Өз ... шала өнiмдерi», 920 «Қосалқы өндiрiс»
және басқа шоттары кредиттелiнедi. Қаржылық ... емес ... ... құралдарды сатқан кезде тиесiлi
шығыстар шоттары дебеттелiнiп, актив шоттары кредиттелiнедi (121-125,
101-103, 106, 141-144, 401-403).
- ... ... ... ... атқарылған жұмыстың,
көрсетiлген қызметтердiң сату құнына 301-шоты дебеттеледi де, 701
«сатылған дайын өнiмнен ... ... ... ... «Алынған тауарларды өткiзуден түскен табыс» және басқа шоттары
кредиттеледi.
- Осыған ұқсас шоттардың корреспонденциясы негiзгi құралды (722 ... ... емес ... (721 шоттың кредитi), бағалы
қағаздары (723 шоттың кредитi) сатқан кезде ... Осы ... ... ... құн ... (ҚҚС) 301 шоты
дебеттелiп, 633 шоты кредиттеледi.
- Сатып алушыларға және тапсырыс берушiлерге төлеу үшiн ... ... ... ... ... 431 ... шотындағы
нақты ақша», 441 «Есеп айырысу шотындағы нақты ақша», 451 «кассадағы
нақты ақша» шоттары дебеттеледi де, 301 «Алынуға ... ... ... Егер ... ... мен тапсырыс берушiлер шартқа сәйкес
жабдықтаушыға аванс төлесе (431, 441, 451 ... ... ... ... мен ... үшiн ... аванстар»
немес 622 «жұмыстарды орындау және қызмет көрсету үшiн ... ... ... онда сатып алушылар мен тапсырыс
берушiлер төлеген аванс сомасын шегерiп барып төлем жасайды.
- Жабдықтаушы кәсiпорынның ... ... ... ... алады да, ол: 661 және 662 шоттардың дебетi және 301 шоттың
кредитi бойынша көрiнiс табады.
- Егер де ... тиiс ... ... ... ... соң
теңгемен көрсетлсе, онда олардың есептiк кезеңнiң соңына пайда болған
оң ... 301 ... ... және 725 кредитiнде көрсетiледi, ал
терiс айырмасы 844 дебетiнде және 301 шоттың ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанның
нәтижесiнде ғана танылады, бiрақ табыстан баға ... да, ... да ... жеңiлдiктермен (скидки) қоса, сатудан қайтарылған
тауарлардың құны шегерiледi.
- Баға мен сатудан берiлген ... 712 ... ... 713 ... жасалған жеңiлдiктер» деген шоттары
дебеттелiп, 301 шоты кредиттеледi, ал ... ... ... ... ... шоты дебеттелiп, 301 ... ... ... , ... ... ... құн ... түзетiлiп жазылады.
- Айдың аяғындағы 301 шоты бойынша сатып алушылар мен ... ... ... ... ... және орындалып, қабылданған жұмыстар мен қызметтер үшiн
өтелмеген борыштың қалдығын көрсетедi.
- Дебиторлық ... ... ... ... ... шаруашылық жүргiзушi субъектiлер бiрiншi кезекте
олардың ... ... ... дебиторлық қарыздың
айналымдылығы 30-дан 90 күнге ... тең ... егер де осы ... кетсе, онда оны мерзiмi өтiп кеткен деп санайды.
- Сондықтан кейiнгi кездерi ... ... ... ету ... ... операциялардың есебi.
Факторинг – басқаша айтқанда қаржылық агент болып табылады және
ол үшiншi тұлға ретiнде қарызды өндiрiп беру үшiн ... ... ... ... ... ... ... да несиелiк,
комерциялық ұйымдар бола алады, бiрақ олар аталған қызметтi жүзеге ... ... болу ... ... кез ... ... ... ұйым
факторинг қызметiмен шұғылданбас бұрын екi ... да ... ... және ... ... үшiн, өз ... ... кәсiпорын автоматты
түрде төлеуге тиiс. Бұл арады өзiнiң дебиторлық қарызды талап ету ... ... мен ... ... ... ... отырады. Ондай
келiсiм шарт ашықта, жабықта (конфеденциялды) болуы мүмкiн.
Осы келiсiм ... ... ... өзiне қайтарып беру
мәселесi де айтылады, яғни регресс құқығы да қарастырылады. Факторингалық
қызметтiң ... ... ... түрiне, қаржылық жағдайына және тағы
басқа факторларына тәуелдi болып келедi.
Мысалы: «Жол-Өткен» ЖШС «Тасты» ААҚ – на 326250 ... ... ... келiсiм шарттқа отырған. Ендi осы жеткiзiп берген
тауарына толық төлемiн алу үшiн ... ЖШС ... яғни ... ... келiсiм шартқа отырады.
Келiсiм шарртың жағдайы бойынша факторингалық компания «Жуан-
төбе» ААҚ (қаржылық ... ... ЖШС ... ААҚ – на ... үш күннiң iшiнде «Жол-Өткен» ЖШС – тiң есеп ... ... ... тиiс. Шын ... ... ААҚ ... ... 80%
құнын бiрден аударған, ал қалған контрактының құнын (20%) мараппатау сомасы
ұсталып, содан қалған сомасы аударылған. Келiсiм ... ... ... ... ... ... 38% жылдық мөлшерлемесiнiң деңгейiнде
ұсталған. Қаражаттың айналымдық ... 18 ... ... келiсiм шарты бойынша марапаттау ... ... ... және сол ... ... ... ... |Шаруашылық операциялардың мазмұны |Сомасы, |Шоттар кореспонденциясы|
| | ... | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... ... ЖШС) |
| ... шарты бойынша | | | |
| ... ЖШС, | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... тауардың нақты өзiндiк| | | |
| ... | | | |
| ... ... құнына |196875 |802 |222 |
| |ҚҚС (15%) | | | |
| | |281250 |301 |702 |
| | |42187 |301 |633 |
|2 ... ... ... | | | |
| |ААҚ) ... ... 80% | | | |
| ... |261000 |441 |687 |
|3 ... агентке көрсетiлген | | | |
| ... үшiн, ... ... | | | |
| ... ... |5199 |831 |687 |
|4 ... 20% қаржылық агенттен | | | |
| ... ... осы ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| |59051 ... (326250 х 20%-6199) | | | |
| | |59051 |441 |687 |
|5 ... ... ... |326250 |687 |301 |
| ... кәсiпорында («Тасты» ААҚ) |
|1 ... ... ... | | | |
| ... ... ... келiп түстi: | | | |
| ... ... |281250 |222 |671 |
| |ҚҚС (15%) |42187 |331 |671 |
|2 ... ... талап еткен | | | |
| ... ... ... үшiн төлендi|326250 |334 |441 |
|3 ... ... ... |326250 |671 |334 |
| ... ... ... ААҚ) |
|1 ... ... ... ... | | | |
| ... ЖШС ... ... 80 %|261000 |334 |441 |
| ... | | | |
|2 ... ... ... | | | |
| ... ... 6199 ... |6199 |332 |724 |
| |(326250 х 1,9%) | | | |
|3 ... ... ... ... |326250 |441 |687 |
| ... ... ... | | | |
|4 ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... | | |
| |20% ... ... ... ... | | |
| |бұл ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| | |59051 |334 |441 |
|5 ... ... ... |326250 |687 |332, 334 ... ... ... ... ... ... ... операциялардың есебi. Бiр заңды тұлға (цедент) келiсiм шарт
бойынша екiншi бiр ... ... ... ... да бiр мiндеттемесiн
(тауарлы-материалдық құндылықтарды жеткiзiп бергенi, ... ... ... үшiн ... ... ... ... заңды құқықтық
талабын (цессия) толық немесе ... ... ... ... ... ... кредиторға жататын құқықтық талап
бұрындары берiлген ... ... ... өтуi ... Бұл жерде
кредитордың құқысының басқа тұлғаға өтуi ... ... ... Бұл кезде кредитор бiрiншi заңды тұлғаның келiсiмiн талап
етпейдi, егер олар заң актiлерi мен ... ... ... келмесе. Құқық
талабын азайту мiндетттемелерiне жауап беретiн кредиторларды ауыстыру болып
табылады.
Кей жағдайда кредитордың келiсiмiнсiз мiндеттемелердiң талабын
азайтуға ... ... ... ... ... кредитор бiрiншi кредиторға
келеңсiз жағдай туғызуы мүмкiн:
- тауар нарығында ол кредитор ... ... ... мүмкiн;
- кредитор мен қарыз берушi (талабын ... ... ... ... ... ... даудың болмауы мүмкiн;
- кредитор мен қарыз берушi бiр-бiрiмен байланысты тараптар немесе бiр-
бiрiнен бөлетiн ... ... ... ... ... ... шығындары» - деп, есеп беретiн кезеңде шығарылған, бiрақ
келесi есеп беретiн кезеңнiң шығындарды айтады.
Олардың қатарына жататындар:
- алдын-ала (мерзiмiнен бұрын) төленген ... ... ... ... ... ... газет, журнал және басқа да ақпарат
құралдарының құны;
- ... ... ... өндiрiстердiң маусымдық шығындары және тағы
да басқалар.
Алдағы кезең шығындарына жаңа өндiрiстi дайындау және ... ... кен ... ... пайдалануға дайындау
жұмыстарының шығындары, жаңа кәсiпорындарды iске қосу ... ... ... полисi» - шотында төленген сақтандыру полисiнiң
сомасы есептелiнедi.
- Сақтандыру полисiн алу үшiн есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... Сақтандыру полисiн алу барысында болған шығындар сомасы есеп беретiн
уақытта 811, 821, 938 және 948 шоттардың тиiстiсiнiң дебетiне, 341-
шоттың кредитiне ... «Жал ... - шоты ... ... үшiн төленген жал
төлемдерiнiң сомасын көрсетедi. Аталмыш шотқа байланысты төмендегiдей
бухгалтерлiк жазулар ... ... ... үшiн ... жал ... ... ... 441 және 451 шоттарының тиiстiлерi кредиттелiнедi;
- Есептi кезеңге жатқызылатын жал ... ... ... 937 және ... ... ... 342-шот
кредиттелiнедi.
343-шот «Басқалары» - шоты, 342-шотында аталмай ... ... ... ... ... ақпараттардыесептеу үшiн арналған.
«Берiлген аванстар» - бөлiмшесi келесi шоттардан тұрады:
- 351 «Тауарлы материалдық қорларды жеткiзiп беру үшiн ... ... 352 ... ... мен ... ... үшiн берiлген
аванстар» шоты.
Бұл жоғарыда ... ... ... ... ... ... жазылады:
- Тауарлы-материалдық қорларды жеткiзiп беру үшiн, орындалатын жұмыстар
мен көрестiлген қызметтер үшiн берiлген аванстарға: 351 және ... ... ... 423, 431, 441 және ... ... Несие есебiнен берiлген аванс ... 351 және ... ... 601, 602 және ... ... Шетелдiк ақша бiрлiгi яғни валюта түрiнде берiлген аванстар ... ... ... ... ... 351 және ... дебеттелiнiп, 725-шот кредиттелiнедi;
- Бұрынырақта аванс ретiнде берiлген соманың пайдаланылғаннан қалғаны
қайтарылғанда: 423, 431, 441 және ... ... 351 және ... ... ... ... берiлген аванс есебiнен жабдықтаушыларға тиiстi қарыз
сомаларды жапқанда: 671-шот дебеттелiнiп, 351 және ... ... ... бөлiмшенiң шоттарды тауарлы-материалдық қорларды
жеткiзгенi үшiн алдын-ала берiлген аванстар сомасын сиппатайды. Осылайша
аталып ... ... ... ... дебиторлық борыштар мен үшiншi
бөлiмдегi басқадай ... ... ... ... ... бередi.
1.3 Басқа да дебиторлық қарыздардың есебi.
Басқадай дебиторлық қарыздарды ... ... ... дебиторлық ққарыздар» бөлiмшесiндегi шоттарда жүргiзiледi.
Бұларға мынадай шоттар ... 331 ... ... ... құн ... 332 ... ... 333 «Жұмыскерлердiң және басқа тұлғалардың қарыздары»;
- 334 «басқа да қарыздар»;
Дебиторлық ... ... түрi ... ... алуды ұйымдастырудың
жайын қарастырып көрейiк.
«Өтелуi тиiстi қосылған құн салығы» (331-шот). Бухгалтерлiк есепте
қосылған құн ... (ҚҚС) ... есеп ... көрсету үшiн 331 «Өтелуi
тиiстi қосылған құн салығы» шоты қолданылады.
331-шотының дебетi ... 671 ... мен ... айырысу», 687 «Басқа да» шоттарының кредитiмен корреспонденциялана
отырып, алынған тауарлы материалдық құндылықтарды, ... ... ... қызметтердi бейнелеп, ондағы акцептелiнген шоттары бойынша
ҚҚС көрсетiледi.
Тауардың, жұмыстың, ... ... ... құн ... ... ... салық салу үшiн пайдалынады, егер де:
- тауар (жұмыс, қызмет) алушы қосылған құн салығы (ҚҚС) төлеушi ... ... ... ... ҚҚС ... болып табылады,
сатылған тауарға (жұмысқа, қызметке) берiлген шот-факиураның
негiзiнде.
Қосылған құн салығының (ҚҚС) сомасы зачётқа жатқызылатын болып
табылады, егер ... ... ... ... ... ... құн ... төлеушi болса;
- төленген салық сомасы кеден заңдылығымен сәйкес келсе, яғни жүк
кеденiнiң декларациясында көрсеткендей болса;
- төлем ... ... ... ... ... төленгенiн
қуаттайтын болса;
- темiр жол және авиа билетiнде көрсетiлген салық сомасы салық ... ... ... ... үй ... пайдаланатын құжаттарында көрсетiлген сома салық
сомасымен сәйкес келсе;
- бақылау-кассалық машинасынан алынған чектердiң сомасы салық сомасымен
сәйкес келсе.
Алумен байланысты төлеуге жататын ҚҚС ... ... ... ... ... ... ... қызметтер) кәсiпкерлiк қызметке жатпайтын шараларды
жүргiзумен байланысты болса;
- тұрғын-үй қорларындағы ғимараттар болса, қонақ үй ретiнде
пайдаланатын ғимараттардан басқасы;
- жеңiл автомобиль, ... ... ... алынған болса;
- тегiн алынған мүлiктер (тауарлар, жұмыстар, қызметтер).
Есептiк кезең өткеннен кейiн, ҚҚС бойынша зачётқа рұқсат етiлген
сомасы, ... ... ... ... ... шығарылады.
Бұрындары зачётқа жатқызылған ҚҚС сомасы зачёттан шығарып тасталады, ... ... ... және ... ... ... ... қызыл жазумен жазылады. Бұл жағдайда, 331-шотында ҚҚС сомасы не
өндiрiс, не ... ... ... ... проценттер 332 «Есептелiнген проценттер» шотында
есепке алынады. Бұл шотта ... ... ... ... ... ... табуға болады (ұсынылған заёмдар,
вексельдер, негiзiг құралды ... лау және ... ... ... ... ... 332-« Есептелiнген
проценттер» шотының дебетi және 724 «Акциялар бойынша дивиденттер ... ... ... ... кредитiнде көрсетiледi.
Есептелiнген проценттердiң төленуi 441-«Есеп айырысу шотындағы
қолма-қол ақша», 451-«Кассадағы ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша» және т.б. шоттардың
дебетi және 332-«Есептелiнген проценттер» ... ... ... ... проценттер» шоты бойынша аналитикалық есеп-
қарыз ... ... ... ... ... ... және ... және уақыттың өтуiмен туындаған проценттiк қарыздары
бойынша айналым ... ... ... ... ... және ... ... қарыздары» шотында
дебиторлық қарыздардың келесi түрлерi есепке алынады:
- есеп берушi тұлғалармен есеп айырысу ... ... ... ... ... тауарлары бойынша ұсынылған
заёмдар;
- материалдық шығынды өтеуi бойынша.
Есеп беруге ... ... есеп ... ... ... қызметi барысында кәсiпорын өз ... ... ... ... ... ... ... сатып
алады, почта арқылы жiберiлген ақшаларды және басқа да шығындарды төлейдi.
Бұл шығындардың үнемi банк мекемелерi ... ... ... есеп-айырысу
жолымен төленуi мүмкiн емес. Сондықтан да жоғарыда аталған және ... ... ... үшiн қызметкерлерге қолма-қол ақша берiледi және олар ... ... есеп ... ... тек ... ... және ... қажеттiлiк жеткен
кезде есеп беруге ... ... және ... ... жiберiлетiн
тұлғаларға берiледi. Есеп беруi ... ... ... ... ... ... негiзiнде жұмсалады және белгiленген мерзiмде
бухгалтерияға тапсырады (толтырылған ... ... ... ... ... ... тексередi, сонан соң оларды
субъектiнiң басшысы бекiтедi. Дұрыс рәсiмделмеген аванс ... ... қоса ... ... ... ... үшiн есеп ... адамдарға
қайтарылады.
Есеп беруге тиiстi адамдар өздерiне берiлген аванстарды толық
қайтармаса, онда ол олардың сомасы жалақысынан ... ... ... ... ... бойынша артық жұмсалған сома ... ... ... жұмсалаған шығыстардың есебi.
Iс-сапар шығыстары – деп кәсiпорын басшысының ... ... бiр ... ... ... тапсырмасын орындау үшiн
қызметкерлердiң (еңбеккерлердiң) басқа кәсiпорынға бару үшiн ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
«Еңбек туралы» заңымен қаралған шаралар бойынша берiледi. Iс-сапар ... ... ... жатады.
Қазақстан Республикасының аясында iс-сапарда жүргендерге екi
ең төменгi есептiк көрсеткiштер (ТЕК) деңгейiнде тәулiк ... ... және ... ... ... ... ... де қоса есептелiнедi.
Нақты iс-сапар орнына барған және сол жерден шыққан күндерi
бойынша iс-сапар куәлiгiне ... ... Егер де ... ... ... жiберiлсе, сол барған жерлерi бойынша түгел белгi соғуға тиiс. ... ... және ... ... ... ... ... сәйкес келуi
тиiс. әдетт, iс-сапар мерзiмi жолда жүрген уақытын ... ... ... ... ... ... қызметкердiң үй-жайды жалдауына кеткен
шығындары негiзiнен ұсынылған ... ... ... ... Қаржы Министрлiгi бекiткен мөлшерден артық есем ... ... ... ... ... бойынша
белгiленген норматив деңгейiнде және ... ... ... ... көрсетiлген жерiне дейiн және керi жүрген жолына
кеткен нақты ... қоса ... ... ... да қоса алынады.
Егер де қызметкерлер Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге iс-
сапарға жiберiлсе, басшының бұйрығымен қоса оның ... ... ... ... еңбеккерлерге қай елге барса, сол ... ... ... смета бойынша төленедi. Ал егер де ... ... онда ... ... ... ... ... бес күннiң iшiнде алған аванс бойынша есеп ... ... ... ... бойынша бас бухгалтердiң
көмекшiсi Москваға, содан соң µлыбританияға 15 күнге, яғни 5 қаңтар мен ... ... 2002 жылы ... ... делiк. АҚШ долларының бағамы
бойынша ұлттық валютаға шаққанда қаңтардың 15 күнi ол (15.01.2002 ж.) 150,6
теңгенi құраған, ал 19 күнi ... ж.) ол 151,2 ... ... ... фунт ... бағамы да 19 күнi 217,91 теңге болған (1 фунт ... ... ... ААҚ ... жағы ... . ... ... Бас ... ... ... ... ... ... ... №143 «22» ... 2004 Ж. ... жазбасы |
|Аванстық арналымы iс-сапар бойынша шығыстары ... ж. ... ... ... ... ... ... шот ... ... ... ... есеп беру 821 ... ... ... (АҚШ доллары) 3600 ... 333 ... ... ... ... 542160 ... ... ... 542160 ... ... ... ... (3600) ... |
|Жұмсалды, теңге ... ... 333 ... ... ... ... қолы 725 2160 ... 22 ... 2004 ж. ... 2553,25 ... ... ... ... (16,89) ... 10 ... ... ... ... мына ... ... Бес жүз қырық бiр ... жетi жүз ... ... 75 тиын ... ... ...... ... ... ... қаңтар 2004 ж. ... ... ... |Кiмге, не үшiн және |Сомасы, ... ... |
| |№ ... ... ... |АҚШ ... | |
| | ... |доллары | | ... |1 ... ... | | |
| | | |213 ... |821 ... |2 ... (авиабилет)| | | |
| | | |347 ... |821 ... |3 ... ... | | |
| | | |560 |84672 |821 ... |4 ... №191 Москвадағы | | | |
| | ... үйде ... | | | |
| | ... | | | |
| | | |240 |36288 |821 ... |5 ... №245 Лондондағы | | | |
| | ... үйде ... | | | |
| | ... | | | |
| | | |1297,08 |196119 |821 ... |6 ... (квитанция) | | | |
| | |№7458 шет елге ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | |(20 АҚШ ... | | | |
| | | |28,82 |4358,20 |821 ... |7 ... ... | | | |
| | ... жету | | | |
| | |(5 АҚШ ... |7,21 |1089,55 |821 ... ... 4 тәулiк |120 |18144 |821 ... | | | | | ... ... 11 ... |770 |116424 |821 ... | | | | | ... орлағаннан кейiн бас бухгалтердiң көмекшiсi алған
аванстары бойынша оларды растайтын ... ... ... ... ... есеп берген.
333-шоттың дебетi бойынша және мына шоттардың кредитiне келесi
жазба жазылады:
- 451-кассадан есеп ... ... ... ... ... ... 441-авансты есеп айырысу шотынан почта арқылы аударған кезде;
- 334-есеп беретiн тұлғаға чек кiтапшалары арқылы берген кезде;
- ... ... ... салық маркаларын, почта маркаларын және
т.б. беру кезiнде.
333-шоттың кредитi бойынша жазбалары мынадай ... ... 201-206, 208, 222, ... ... ... және ... ... шығындарының сомасы;
- 821 немесе 935-iс-сапар, почталық, телеграфтық және де ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақысынан ұстаған кезде.
Есеп берушi адамдармен есеп айырысу шетел валютасымен жүзеге асырылуы
мүмкiн (қызмет бабымен iс-сапарға барған, шет елде ... және ... ... ... ... Есеп беретiн тұлғаға шетел валютасында берген
кезде 333-шотының «Есеп берушi адамдармен шет ... ... есеп ... шоты ... 452 ... ... ... түрiндегi қолма-
қол ақша» шоты кредиттелiнедi.
Шығындарды есептен ... ... 821 ... және ... ... да ... шығындар» шоттары арқылы жүзеге асырылады.
333 және 452 шоттар бойынша валютамен орындалған операциялық теңгелiк
бағам бойынша көрсетiледi.
Бағамдық айырмасы сәйкесiнше мына ... ... ... 725 ... шоттарда.
Өкiлдiлiк шығыстарының есебi. Шаруашылық жүргiзушi субъектiлер өз
қызметтерiнiң барысында өкiлдiлiк шығыстарын есеп ... ... ... ... ... ... ... асыруы мүмкiн. Ол негiзiнен
ресми адамдарға сыйлы қызмет көрсету үшiн, iскерлiк контракт жасау ... ... ... ... үшiн және тағы ... ... үшiн
алынуы мүмкiн.
Өкiлдiлiк шығыстардың сомасы, заңда бекiтiлген нормасымен ... ... ... ... ... (ең аз ... |
| ... ... ... ... ... ... | ... күнде бiр адамға кететiн шығыстары) | |
| |8,0 ... ... ... ... ... | ... үшiн, аудармашыға және шығарып салатын | ... ... ... қоса ... | |
| |1,5 ... тұрақты штатында тұрмайтын, | ... ... үшiн ... |1,0 ... ... ... үшiн ... |1,0 ... ... ... ... ... қабылдаушы жақтардың
қатысушылары көп болмауы ... яғни ... ... ... қоса ... 5 адам ... онда қабылдаушы жақтың да
адамдары 5-тен аспағаны жөн.
Өкiлдiлiк сиппатағы шаралардың алдын-ала қарастырылған шараларға
сай ... ... ... субъектiнiң өзi әзiрлеуi және есептiк
саясатта көрсетiлуi ... ... ... ... үшiн ... ... ... саналуы мүмкiн:
- басқа заңды тұлғалардың өкiлеттiлiгiн, басқарма қатысушыларын,
директорлар кеңесiн, бақылау комиссиясын қабылдау бойынша
жүргiзiлетiншаралардың негiздiлiгiмен ... ... ... ... ... және ... ... жүргiзудiң
бағдарламасы, күтiлетiн қатысушылардың саны, талқыға түсетiн
мәселелердiң тiзiмi ... ... ... ... ... ... жасалған шығыс
сметасы.
Осы аталған құжаттар толық талқыланып, оның ... ... сол ... ... ... қол ... соң, ол ... содан кейiн жауапты тұлғаға, яғни есеп ... ... ... ... ... ақша бөлiнедi.
Шара аяқталған соң, есеп беруге тиiстi ... ... ... ... ... ... аванстық құжаттарын, оның шығысын растайтын алғашқы құжаттарымен
(кассалық ордерлерiмен, фискалдық кассалық чектерiмен, сатып алу
актiлерiмен, ... ... ... ... ... және ... ... бекiткен сметаның орындалу туралы
актiсiмен бiрге бухгалтерияға тапсырады.
Ававнстық құжаты мен ... ... ... ... ... есеп ... тиiстi тұлғадан қабылданған құжаттың негiзiнде шығындар
сомасы 821, 811-шоттардың дебетi мен ... ... ... ... ... ... тұлғаның есебiнен құжатсыз ешқандай ақша
қаражаты есептен шығаруға ... ... ... ААҚ ... ... ... келiсiм- шартты
жүргiзу мақсатында Глазго қаласынан ... ... ... ... ... жылы ... кетуге шақырған болатын. ... ... бас ... және ... ... жөнiндегi
орынбасары, директоры, сондай-ақ кәсiпорынның штатында тұрмайтын ... ... ... ... үшiн, яғни ... шығыстарын растау үшiн
келесi құжаттар дайындалды:
- бұйрық;
- кездесудi жүргiзудiң бағдарламасы;
- смета және есептен шығару актiсi.
Бекiтiлген сметаның негiзiнде есеп беруге тиiстi ... ... ... 5
| ... ААҚ ... ... ... ... ... ... 2004 ж ... қ. |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... келген «Ckanlon produktion» компаниясымен контракты |
|алдындағы келiсiм шарттың өзара түсiнiктi жағдайда өтуiн қамтамасыз етудi ... ... ... ... ... делегациясы келесiдей құрамда |
|тағайындалсын: ... ... Н.В. ... ... орынбасары: |
|Комиссия мүшесi: Дронина М.В. –бас маман; ... Э.К. ... ... ... қабылдауды жүргiзу бағдарламасы бекiтiлсiн (қосымша №__). |
|Шығыс ... ... ... ... ... Баева В.А. комиссия төрағасына сметамен бекiтiлген, аванс |
|сомасы берiлсiн. ... ... ... бақылауды өзiме қалдырамын. |
| ... ... Бас ... Н. Махмудов ... ... ... ... |
| ... ААҚ ... |
| ... ... ... директор ... Н. ... |
|8 ... 2004 ж. |
| ... ...... ... ... ... |
| |
|1 ... ... ... ... ... (5 адам, 2 күн) (есепке бiр адамның|
|бiр күндiгi алынды) |
| |
| ... |
| |
|2 ... шарт ... ... ... ... (5 адам, 2 күн) (есепке |
|бiр адамның бiр күндiгiсi алынды, оған аудармашы мен шығарып салатын ... ... ... да қосылған) |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... |
| |
|3 ... ... ... ... (сағат) |
| ... |
| |
|4 ... ... ... ... |
| |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... бағдарламаға сәйкес өкiлдiлiк
шығыстарына актi жасалады, оны бас бухгалтер тексерiп, содан соң оны ... ... 6
| ... ААҚ ... |
| ... ... ... АКТЫ Бас ... ... Н. ... ... ... 2004 ж. ... ... 2004 ж. ... қ. ... ... ... ... туралы. ... №43 ... «07» ... 2004 ж. ... ... ... - ... Н.В. ... ... ... М.В., ... Э.К., ... –12 ... 2004 жылы ... ... ... ... шартқа қатысу үшiн|
|келгендердiң кездесуi Төле Би 73-А мекен жайында өттi. ... ... ... ... ... қаралды: ... ... ... ... бағасы. ... жаңа ... ... байланысты мәселелерi талқыланды және |
|өнiмдi сатудың нарығын кеңейту мақсатында, маркетингалық зерттеулердi ... ... деп ... ... ... өз ... ... өкiлдiлiк шығысқа сәйкес келген және |
|кәсiпорынның негiзiгi ... ... ... ... ... ... нақты құжаттармен дәлелденген, оның нақты сомасы 77720 теңге |
|құраған. |
| ... ... ... Н.В. ... ... ... ... В.М. ... |
| ... Э.К. ... |
| |
| ... ... ... тұлға есептен шығару актiсiне бас ... соң, ... ... ... ... ... ... қаражатқа
есеп бередi.
Кесте 7
|Күнi |Құжат |Кiмге, не үшiн, қандай ... ... ... |
| |№ ... ... төлендi | | ... |1 ... ... ... | | |
| | ... чегi – ... | | |
| | ... конфеттер, сулар | | |
| | | |10520 | ... |2 ... шоты – ... | | |
| | ... ... үшiн | | |
| | |5 ... |25600 | ... |3 ... шоты – ... | | |
| | ... ... үшiн | | |
| | |5 ... |40800 | ... |4 ... ЖШС – ... | |
| | ... үшiн, ... | | |
| | ... ... ... | | |
| | ... | | |
| | | |800 | |
| | ... |77720 | ... 1945 ... ... сомасы кассаға
өткiзiлдi.
Аванстық құжатта көрсетiлген барлық шығыстардың сомасы ... ... және ... ... ... көрiнiс табады. Өкiлдiлiк
шығыстары бойынша шаруашылық операцияларын қарастырған ... оның ... ... жылдық жиынтық табыстан шегерiлмейдi, яғни оларға табыс
ретiнде салық салынады.
Материалдық зиян шегудiң орнын толтыру бойынша есебi
(есептеу).
333-шотында жоғарыда ... ... ... кем ... және ... мүлiктерiнiң (ақша, тауарлы-
материалдық ... т.б.) ... ... ... ... ... ... шығарудың нәтижесiнде кәсiпорыншеккен зияны немесе
құндылықтардың бұзылуы нарық бағасы бойынша ... егер де ... да ... ... ... ... ... жататын сомасына 333-шот
дебеттелiнiп, 334-шоты кредиттелiнедi, яғни кем шыққан ақшаның ... ... ... ал ... құнымен нарықтықы бағасының айырмасына 333-
шот дебеттелiнiп, 727-шот кредиттелiнедi. Ал мүлiктiң нарықтық құнынан
ұсталғана ҚҚС ... ... ... ... ... материалдық зияндар еңбеккерлердiң жалақысынан
ұсталуы мүмкiн, ол ... ... ... де, ... ... ал
егер де олар өз кiнәсiн мойындап, нақты қолма-қол ... ... ... 451-шоты дебеттеледi де, 333-щоты кредиттеледi.
Талдамалы (аналитикалық) есеп әрбiр еңбеккер бойынша жүредi.
Басқадай дебиторлық қарыздар ... Бұл ... ... келiп түсетiн мiндеттемелерiне, бюджетке артық аударылған
сомаларына, шағым-талап сомаларына, ТМЗ кем шығуына, нормадан тыс табиғи
кмiтулерiне, ... т.б. ... шолу ... (претензия) бойынша есеп айырысуды есепке алу.
Шағым-талап деп-кредитордың өзiнiң ... ... ... ... байланысты қарыздарды өз еркiмен реттеу жөнiндегi
жазбаша талабын айтамыз. Белгiленген ... ... ... ... дейiн
кредитор алдын-ала тiкелей қарызданушыға шағым-талабымен баруы керек.
Кәсiпорын шағым-талап бойынша қарыздарды ... ... ... ... ... ... қолдануға мiндеттi.
Шағым-талапта:
- шағым-талап қоюшы кәсiпорынның атауы;
- шағым-талаптың нөмiрi және түскен күнi;
- ... ... ... ... ... талабы;
- шағым-талаптың сомасы және оның есебi;
- мәлiмдеушiнiң төлем және есеп айырысу реквизиттерi;
- тiркелген құжаттардың тiзiмi;
- ... ... қолы ... ... ... ... тиiстi сапаға сай келмейтiн немесе
комплекстiсi (жиыны) түгел емес өнiмдер құнының ... ... ... ... ... жеткiзгенi үшiн айыппұл төлеудi қоса алғандағы шағым-
талаптар бiр айдың iшiнде қойылады, ал ... ... ... туындаған
шағым-талаптар екi айдың iшiнде қойылады.
Бұл шотта:
- жабдықтаушылардың шот-факиураларында жiберiлген арифметикалық
қателiктерi де және бағаның сәйкес келмеуi ... ... ... ... ... тарапынан бекiтiлген
стандартына және техникалық шарттарға сай келмеуi де;
- тауарлардың тiзiмге енгiзiлген тауарлар санымен салыстырғанда кем
шығуына байланысты туындаған ... да ... ... шотта транспорттық және басқа да ұйымдарға қойылатын шағым-
талаптар:
- табиғи зиян нормасынан артық көлемде ... ... ... және
тарифтiк (фрахта) шегiнен шыққаны үшiн;
- жабдықтаушылар мен мердiгерлердiң айыбынан болған ақаулар және тұрып
қалғаны үшiн;
- ... есеп ... және ... да ... қате ... есептен
шығарылған сомалар бойынша банкке қойылатын;
- сот ұйғарған немесе төлеушiлердiң өздерi мойындаған көлемде (қойылған
шағым-талаптағы төлеушi мойындаған сома ... ... және ... ... ... тиiстi айыппұл,
өсiм айыбы және т.б. сомалары есепке алынады.
Тиiстi құжаттардың негiзiнде шағым-талап сомаларын ...... ... ... ... ... мердiгерлермен есеп айырысу» шотының кредитiнен;
Қате аударылып есептен шығарылған сомалар бойынша ... ... ... жағдайда – 441 шот «Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақша»
шотының кредитiнен;
Төлеушiлердiң өздерi ... ... сот ... ... ... мiндеттемелерiн ... үшiн ... және т.б. ... тиiстi айыппұл, өсiм
айыбы,тұрақсыздық айыбы сомаларына 727-шот «Басқа да қосалқы ... ... ... кредитiнен есептен шығарады.
Қойылған шағым-талап бойынша ... ... ... ... де және ... ... шағым-талап бойынша қойылған сомалардан бас тартқан кезде
334-шоты кредиттеледi де, 821-шоты дебеттеледi.
Iшкi шаруашылық есеп айырысуларды есепке алу.
Iшкi шаруашылық – бұл ... өз ... ... ... және ... да ерекшеленген бөлiмшелерiмен және
жеке (дербес емес) балансқа шығарылғандармен (күрделi құрылыс, қосалқы ауыл
шаруашылығы, ағаш ... есеп ... ... алу ... мен жеке ... шығарылған бөлiмшелерiнiң арасында болатын
iшкi баланстық есептерiн айтады.
334-шоты ... ... ... және ... ... ұйымдастырудың тәртiбi
32 «Еншiлес (тәуелдi) серiктестердiң дебиторлық қарыздар» бөлiмшесiнiң
шоттары бойынша жүредi.
334-шотында мынадай есеп ... ... ... ... ... ... ... негiзгi құралдары бойынша;
- тауарлы-материалдық құндылықтардың босатылуы бойынша;
- өнiмдердi өткiзу бойынша;
- жұмыс және қызметi бойынша;
- бөлiмшенiң қызметкерлерiне еңбек ақы ... ... егер ... ... ... бөлiмшелерге берiлмей бас кәсiпорынның
балансында есепке алынатын болса, онда тұтыну қорлары және солардың
есебiнен қаражат жұмсауы бойынша;
- басқа да ағымдағы ... ... ... iшкi ... есептерi бөлiгiнде шоттардың
келесi корреспонденциясы жасалады:
Кестесi 8
| |Шаруашылық ... ... ... ... ... | ... ... |
| | | ... |Кредит |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... ... | | |
| ... (№271-шi авизосы): | | | |
| |жүк ... | | | |
| ... май; |5800000 |334 |124 |
| ... ... |720000 |334 |203 |
| ... да материалдары; |800000 |334 |205 |
| | |120000 |334 |206 |
| ... |7440000 | | ... ... дайындау учаскесiнiң | | | |
| ... ... ақы ... ... | | |
| ... ... ... (№282 авизо)| | | |
| | |210000 |334 |441 |
|3 ... ... ... ... | | | |
| ... негiзiнде қарыздардың өзара | | | |
| ... (№305 ... | | | |
| | |42000 |687 |334 ... ... ... бас ... iшкi шаруашылық
есептерi бөлiгiндегi қалдығы, құрылымдық ... оған ... ал ... ... ... ... кәсiпорынның бiрiктiрiлiп жинақталған балансында
334 (дебиторлық) және 687 (кредиторлық) шоттарда есепке алынған ... ... ... ... ... ... де, ... Баланс жасалғанға дейiн 334 және 687 шоттары ... ... ... тексеруден өткен соң, ондағы ... ... ... Iшкi шаруашылық есебi қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... есебi, яғни
iшкi шаруашылық есебiнiң субшоты ... ... ... немесе басқа да
дербес бөлiмшелерi бойынша жүредi.
Жоғалу мен кем шығудың ... ... ... ... ... ... мен кем шығулар болуы мүмкiн және
олар: нормаланатын және нормаланбайтын болып бөлiнуi мүмкiн.
Қорытынды.
Қарыздар әр ... ... ... және ... ... арқылы белгiленiп отырады.
Өндiрiлуi күмәндi деп танылған дебиторлық қарыздарды жабу ... ... ... есебiнен күмәндi қарыздардың резервiн
жасап отыру белгiленген.
Дебитор дегенiмiз- яғни борышкер, кәсiпорындарға, ұйымдарға, ... ... адам ... ... ... борыштар субъектілердің қаржы – ... ... ... бас ... ... 3 – «Дебиторлық борыштар»
бөлімінің ... бас ... ...... ... мен тапсырыс берушілердің міндеті»;
31 – «Күдікті (күмәнді) қарыздар бойынша резервтер»;
32 – «Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық борышы»;
33 – ... ... ...... ... ...... аванстар»
Есеп беретін уақыттан кейінгі бір жыл ішінде алынатын (өтілетін)
дебиторлық борыштар ... ... ... ... ... уақыт бойы алынбаған дебиторлық боорыштар ... ... ... ... дебиторлық борыштар» енгізілуі
мүмкін.
Дебиторлық борыштар есебіне мына төмендегі ... ... ... ... ... Журнал – ордер 333 «Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың борышы» деп
аталатын ... ... ... ... – ордер 331 «Алынуға тиісті қосылған құн ... - ... ... 332 – ... ... - деп ... шоттың,
334 – «Басқалары» - деп аталатын бөлімше ... және 35 – ... бас ... ... ... кредиті бойынша;
№8 Журнал – ордерге қосымша ведомость – 35 – ... ... ... ... ... ... бойынша;
№10 Журнал – ордері – 31 –«Күдікті қарыздар бойынша резерв» ... ... ... және 34 – ... ... шығындары» бас шотының
бөлімше шоттарының кредиті бойынша;
№11 Журнал –ордер 30 – «Сатып алушылар және ... ... бас ... бөлім шоттарының және 32 – ... ... ... бас ... ... ... бойынша жүргізеді.
Дипломдық жұмыста нақты зерттеу объекті ретінде Республикалық
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған.
«Қарабау» элиталық тұқым шаруашылығы ... ... ... ... ... «Бәйшешек» сортты арпа және
«Красноводопацкая-скороспелая» сортты мақсарыны өндіреді.
Шаруашылық 2002 жылы 1662 мың теңге таза ... ... ... Ал ... 2234 мың ... таза ... көру ... отыр, өсім байқалады.
Алдын-ала жоспар бойынша 2004 жылы шаруашылықтың таза табысы 56716 ... ... 52750 мың ... деп ... ... ... дамуымен бірге есеп объектілерінің жаңа түрлері
пайда болды. Соның ... ... ... ... ... ... және ... операциялар. Оларды есепке алу
әдістемесі бүгінгі таңда есеп мамандарының талқылауындағы ... ... ... ... ... ... дебиторлық қарыздары
5159584 теңгені құрайды, соның ішінде ... ... үшін ... ... үшін 2164580 ... сүт үшін 232044 ... ... шаруашылығының 33-ші бөлімшесінде есепке алынған дебиторлық
қарыздары 499727 теңгені құрап отыр, ал 311 «Күдікті қарыздар бойынша
резервтер» шотына ЧП «Ауезов» 2164580 ... 1999 ... ... ... ... деген борышы жатқызылды.
Қорыта келіп, «Қарабау» шаруашылығының дебиторлық қарыздарын есепке
алынуының ұйымдастырылуын ... ... ... ... ... дебиторлық борыштарды өтеу мерзімі бойынша жіктеу және күдікті
қарыздар бойынша ... ... ... ... ... төмендету мақсатында болашақ сатып
алушылардың ...... ... зерттеу (бухгалтерлік
есептері негізінде);
- 1С-бухгалтериясын енгізу.
Әдебиеттер.
1. «Бухгалтерлiк есеп туралы» заң.
2. Бухгалтерлiк есеп стандарттары.
3. Әбдiқалықов Т.Ә. ... ... ... ... ... 1998 ж.
4. Ержанов М. «Учётная политика» Алматы 2000 ж.
5. Тасмағамбетов Т. басқалары. ... ... ... ... ... Радостовец В.К. «Финансовый и управленческий учёт на предприятии»,
Алматы 2002 ... ... М.И. ... А.Д. ... ... ... – 1986
8. Дюсембаев К.Ш. « Аудит ианализ финансовой отчетности»
Алматы-1998
9. Родостовец В.К. « Кәсіпорындағы бкхгалтерлік есеп» Алматы – 2003
10. ... Н.И. « ... учет и ... ...... ... Е.П. Парашутин И.В «Бухгалтерский учет» Москва – 1994г.
12. Шеремет А.Д. « ... ... ... деятельности
предприятия» Москва: Экономика 1974г.
13. Тасмағанбетова Т. « Қаржылық есеп» Алматы- 2001ж.
14. ... С.Б. ... Т.Н. « ... анализ хозяйственной
деятельности предприятия» Москва: Экономика 1986г.
15. Друри «Введения в управленческий и бухгалтерский учет» ... ... ... О.В. « ... учет и ... Феникс 2000г.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
«КАЗОЙЛСЕРВИС» жшс-дегі іс-тәжірибе бойынша есеп беру43 бет
«Казойлсервис» ЖШС-нің қаржылық есебі61 бет
«ОЙЛСТРОЙСЕРВИС» ЖШС-ДЕГІ іс-тәжірибе бойынша есеп беру92 бет
«Оңтүстік жарық" ЖШС-дегі іс-тәжірибе бағдарламасының жоспары:30 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру және оның бәсекеге қабілеттілік жағдайындағы ролі31 бет
Дебиторлық берешектер және олардың есебі25 бет
Дебиторлық борыштардың аудиті52 бет
Дебиторлық борыштардың есебі туралы30 бет
Дебиторлық борыштың бухгалтерлік есебі69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь