Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 Банктiк несие түсiнiгi және оның теориясы ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Банктiк несие мәнi және экономикалық рөлi ... ... ... . 4
1.2 Банктiк несиенiң функциялары мен түрлерi ... ... ... .. 7
1.3 Банктiк несиенiң принциптерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.4 Банктiк несиенiң жiктелуi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 16

2 Қазақстан Республикасының экономикалық жағдайында банктік несиенің объективтік қажеттілігі ... ... ... ... ... ... .. 21
2.1 Банктік несиенің экономикаға тигізетін әсері ... ... ... ... ... ... ... 21
2.2 Қазақстан Республикасындағы банктік несиеге сипаттама және оның өзекті мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Осы курстық жұмыстың тақырыбы “банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi” өзектi тақырыптардың бiрi болып табылады. Өйткенi, қазiргi нарықтық экономика жағдайында тұрғындар өз қажеттiлiктерiн қанағаттандыру үшiн несие алуға ұмтылады, ал коммерциялық банктер өз қызметiн пайда табу мақсатында несиелеу процесi арқылы жүзеге асырып отыр.
Республикамызда нарықтық қатынастар қалыптасқалы берi, көптеген экономикалық-әлеуметтiк өзгерiстер болды. Банктер жекешелендiрiлiп, әр түрлi меншiк нысанындағы кәсiпорындар дами бастады. Сәйкесiнше, уақытша босаған ресурстарға деген қажеттiлiк одан сайын өсiп, банктердiң несиелiк әрекетi жаңа мазмұнға ие болды. Кәсiпорындардың қарқынды дамуы экономикамызға оң ықпалын тигiзерi сөзсiз. Банктер уақытша босаған ресурстарды жеке және заңды тұлғаларға мерзiмдiлiк, төлемдiлiк, қайтарымдылық негiзде уақытша пайдалануға беру арқылы кәсiпорындардың, яғни экономикамыздың қозғаушы күшiне айналды.
Несие нарығы ақшаның экономикадағы мол өндiрiсiнен пайда болды. Несие тұтынушыларға көп уақытқа пайдаланатын тауарлар алу, үй құрылысын жүргiзу, т.б. үшiн керек. Өндiрушiлер өздерiнiң инвестицияларын қаржыландыру үшiн ақшаны қарызға алады. Мемлекетте өз шығындарын жабу үшiн несиенi пайдалануға мәжбүр болады. Несиенiң өнiм өткiзу мен өндiрiс процесiнiң үздiксiздiгiн қамтамасыз етуде, өндiрiстiң күшеюіне, ақша айналымы сферасында да, инфляция кезiнде де рөлi зор болып табылады.
Банктiк несие экономиканың дамуына үлкен әсер тигiзеді. Банктiк несиенiң қазiргi жүйесi нарықтық қатынастардың қалыптасуы мен дамуына, өндiрiстiң тиiмдiлiгiн жоғарылатуға, мемлекеттiк экономиканың нығаюына, айналымдағы ақша массасының негiзсiз көбеюiн шектеуге, инфляциялық процестердi болдырмауға және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Курстық жұмыстың мақсаты–ҚР-ғы қазiргi таңдағы банктердiң несиелеу процесiнiң экономикада алатын орнына баға беру, несиелеумен байланысты туындайтын проблемаларды анықтап, олардың шешу жолдарын қарастыру.
Курстық жұмыс кiрiспеден, 1– несие түсiнiгi және оның теориясы, 2– ҚР-ның экономикалық жағдайында банктiк несиенiң даму тенденциялары, қорытынды бөлімдерінен тұрады.
1. Г.С. Сейтқасымов. «Ақша, несие, банктер». Алматы, Экономика 2001 жыл.
2. Ш. Қашықов, О. Нұрғалиев. «Экономикалық теория негiздерi». Қарағанды 1997 жыл.
3. Г.Т. Қалиева. «Кредитное дело». Алматы, Қаржы-Қаражат 1997 жыл.
4. М.Т. Давлетова. «Кредитная деятельность банков в Казахстане» Алматы, Экономика 2001 год.
5. С.В. Галицкая. «Денежное обращение, кредит, финансы». Москва, Международные отношения 2002 год.
6. Г.С. Сейткасимов. «Банковское дело». Алматы, Қаржы-Қаражат 1998 год.
7. О.И. Лаврушина. «Банковское дело». Москва, Финансы и статистика 1998 год.
8. И.Т. Балабанова. «Банки и банковское дело». Санкт-Петербург 2001 год.
9. А.М. Бабич, Л.Н. Павлова. «Финансы. Денежное обращение, кредит» Москва 2000 год.
10. «Банки Казахстана». Статистикалық мәліметтер. №2, 2002 год. №7, 2007 год. №14 2008 год.
11. Г.Т. Калиева. «Коммерческие банки в Казахстане: проблемы устойчивости». Алматы 1999 год.
12. О.Қ. Шеденов. «Жалпы экономикалық теория негiздерi» Алматы-Ақтөбе 2001 жыл.
13. Қ.Қ. Кеулiмжаев «Қаржылық есеп». Алматы, Экономика 2001 жыл.
14. А.Т. Бохаев. «Коммерциялық банктердің несие нарығын сандық салыстырмалы талдау». Халықаралық ғылыми-тәжрибелік конференция. 2006 жыл.
        
        Жоспары:
| |Кiрiспе.........................................................|3 |
| ... | |
| | | |
|1 ... ... ... және оның |4 |
| ... | |
| |1.1 ... ... мәнi және экономикалық рөлi............. |4 |
| |1.2 |Банктiк несиенiң функциялары мен ... |7 |
| |1.3 ... ... |12 |
| | ... | |
| |1.4 ... ... |16 |
| | ... | |
| | | | |
|2 ... ... экономикалық жағдайында банктік |21 |
| ... ... ... | |
| |2.1 ... ... экономикаға тигізетін |21 |
| | ... | |
| |2.2 ... ... ... несиеге сипаттама және | |
| | ... ... |26 |
| | ... |
| | |...... | |
| | | | |
| ... |
| |................ | |
| | | |
| ... |33 |
| ... | ... ... ... тақырыбы “банктiк несие және оның ... ... ... ... ... бiрi ... табылады. Өйткенi,
қазiргi нарықтық экономика жағдайында ... өз ... үшiн ... ... ... ал ... банктер өз
қызметiн пайда табу мақсатында ... ... ... жүзеге асырып отыр.
Республикамызда нарықтық қатынастар қалыптасқалы берi, көптеген
экономикалық-әлеуметтiк өзгерiстер болды. ... ... ... ... нысанындағы кәсiпорындар дами бастады. Сәйкесiнше, уақытша
босаған ресурстарға ... ... одан ... өсiп, ... ... жаңа ... ие ... Кәсiпорындардың қарқынды дамуы
экономикамызға оң ... ... ... Банктер уақытша босаған
ресурстарды жеке және заңды ... ... ... ... уақытша пайдалануға беру арқылы кәсiпорындардың, яғни
экономикамыздың қозғаушы күшiне ... ... ... ... мол ... пайда болды. Несие
тұтынушыларға көп уақытқа пайдаланатын тауарлар алу, үй құрылысын жүргiзу,
т.б. үшiн керек. Өндiрушiлер өздерiнiң ... ... ... қарызға алады. Мемлекетте өз шығындарын жабу үшiн ... ... ... ... өнiм ... мен өндiрiс процесiнiң
үздiксiздiгiн қамтамасыз етуде, өндiрiстiң ... ақша ... да, ... ... де рөлi зор ... ... несие экономиканың дамуына үлкен әсер тигiзеді. Банктiк
несиенiң қазiргi жүйесi нарықтық ... ... мен ... ... ... ... ... нығаюына,
айналымдағы ақша массасының негiзсiз ... ... ... ... және ... ... нығайтуға бағытталған.
Курстық жұмыстың мақсаты–ҚР-ғы қазiргi таңдағы банктердiң несиелеу
процесiнiң экономикада алатын орнына баға ... ... ... ... ... ... шешу ... қарастыру.
Курстық жұмыс кiрiспеден, 1– несие түсiнiгi және оның теориясы, 2– ҚР-
ның экономикалық ... ... ... даму ... ... ... несие түсiнiгi және оның теориясы.
1. Банктiк несие мәнi және экономикалық рөлi.
Ұдайы ... ... ... мен ... ... тауар-ақш
қатынастарының, құнның тауарлық және ақшалай формаларының бар болуымен
қамтамасыз етiледi.
Ұдайы өндiрiс процесi ... ... ... ... ... орнын айқындауда және оның мәнiн ашуда елеулi мәнге ие. ... ... ... ... процеске несиелiк қатынастардың
тек бiрiншi жағы –алынған несиенi өндiрiстiк мақсатқа пайдаланушы қарыз
алушы ғана ... ... ... жақ – ... өндiрiстiк процестiң
сыртында қалады. Демек, несие ... ... ... процесiнiң субъектiлерi
арасындағы экономикалық байланысты ... ... ... мәнiн
ұдайы өндiрiс процесiнiң бiр сатысымен ғана байланыстыруға болмайды. Несие
тек өндiрiсте ғана пайда бола алмайды, өйткенi мұндай өнiм әлi ... ал оның ... ... ... ... ... ... түскен жоқ. Сондықтан несиеге бастаманы өндiрiс сатысы емес
өнiмнiң қозғалысының ... ... ... Осы мағынада ... бұл ... ... ... оның ... ... ... айырбас сатысында пайда бола отырып, қарыз мәмiлесiнiң формасы
ретiнде құн қозғалысының үздiксiздiгiн қамтамасыз етуге тиiс. Құн ... ... ... ... табылады. Айырбас процесiнде мәмiленiң 2
түрi ажыратылады: қарыз мәмiлесi және сатып алу-сату мәмiлесi. Несие қарыз
мәмiлесi ... ... ... ... ... бола алады. Қарыз
мәмiлесi тауар айналысының ерекше формасы және сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... арасындағы негiзгi
айырмашылық мынада: сатып алу-сату кезiнде эквиваленттiң қайтарылуы кейiнге
қалдырылады. Несие ... ... ... ... дамуы болып
табылады. Ал, эквивалент қайтарылуының кейiнге қалдырылуы құн ... ... ... сапалық жағынан ерекше қозғалыс формасын жасайды.
Сондықтан қарыз мәмiлесiн сатып алу-сату ... бiр түрi деп ... 2 ... ... келiсiмi ретiнде алынған сатып
алу-сату мәмiлесi олардың арасындағы кездейсоқ, ... ... ... ... категория ретiнде қарыз мәселiсi негiзiнде
көрiнетiн және дамитын өндiрiстiк қатынас арқылы ... ... ... ... ... ... ретiнде өз бетiнше сипатталмайды,
оны мәміле ... ... ... ... ... ... ... формасы мәмiлесi болып табылатын өндiрiстiк қатынастар сипаттайды.
Несие шаруашылық жүйелердiң ... ... ... отырып өзi де ауысып
отырады, өз мазмұнын өзгертедi.
Қарыз мәмiлесi ретiнде несиенi екi көзқараста қарастыруға болады:
бiрiншiден, оның ... ... ... ... ... мазмұны, яғни осы келiсiм негiзiнде өсетiн және дамитын ... өз ... ... өндiрiстiк байланыстар типiн сипаттайтын белгiлер
тұрғысынан. Бұл екеуi бiр-бiрiнен бөлiнгiсiз, олар ... ... ... ... экономикалық талдау үшiн маңыздысы−қарыз мәселесiнiң
экономикалық мазмұны, яғни өндiрiстiк қатынастардың белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк
қатынастардың өзi болып табылады.
Бұл жағдайды былайша түсiндiруге болады. Мысалы, машина өндiрiсiн таза
техникалық тиiмдiлiгi тұрғысынан қарастыруға ... ... ... ... ... негiзiнде пайда болатын және дамитын өндiрiстiк
байланыстардың формалары мен ... ... бұл бiр ... ... ал ... ... олар оны анықтайды. Бiрiншi жағдайда, бiз
машина өндiрiсiн техникалық-экономикалық ... ал ... ... ретiнде қарастырамыз.
Несие–өндiрiстiк қатынастарды бiлдiретiн экономикалық категория. Несие
экономикалық категория ғана емес, ... ... ... ... ... өту ... Ол өндiрiстiк күштердiң тек белгiлi бiр дамуында ... ... ... ... ... ... және
несиелiк қатынастардың пайда болуына табиғи негiз−тауарлы шаруашылық болып
табылады.
Қолдан-қолға тауарлардың қозғалысы ... ... ... айырбасы несие жағдайындағы қатынастың пайда болуына негiз болып
табылады. Ақша қажеттiлiгiн ... ... ... несие
қажеттiлiгiнiң де себептерi болып ... ... ... процесiнiң үздiксiздiгiн қамтамасыз ету
қажеттiлiгiнен келiп шығады. ... ... ... ол ... ... капиталы ақшалай, өндiрiстiк және тауарлық
формаларда ... ... ... ... ... ... ... ретiнде көрсететiн, оның мәндi анықтығын бiлдiретiн
сапаларын тану болып табылады. ... ... мәнi және ... ... ... қосымша оның құрылымын, қозғалысының
заңдылықтарын қарастырайық.
Несиелiк ... ... ... ... ... және ... болады.
Кредитор мен қарыз алушының қалыптасуы тауар өндірісі мен тауар айналысы
негізінде жүреді. ... ... ... ... мен ... ... ... екіншісіне төлемділік, мерзімділік ... ... ... ақша ... ... ұсынуы бойынша
қатынастар. Активті несиелік операциялар банктер мен қарыз алушыға ... ал ... ... банк ... ... рөлінде болғанда пайда
болады. Банктердің активтік қарыздық операцияларын қарастырайық. ... ... ... ... ... ... ... жалақыны
төлеу, жабдық сатып алу үшін және т.б. сатып алу шығындарын қаржыландыру
үшін ... Бұл ... ... барлығы қарызды негізінен табыс ... ... ... алады.
Банктер өз клиенттеріне қарыз ұсына отырып, салымшылардан ақша
қаражаттарын ... және ... ... алушыларға ұсынуда қаржылық
делдалдар рөлін атқарады. Осыған байланысты несиенің екі ... ... және ... ... ... екі түрі бар: бастапқыда
шаруашылық субъектілерінің несиелік қатынастары банкпен қатынастар секілді
пайда болатын ... ... ... және ... ... ... субъектілерінің арасында пайда болып, соңынан ... ... ... ... Осы екі ... ал ... несиелер.
Банктік несие−ең қолайлы және көптеген жағдайда орны ... ... ... ол нақты қарыз алушының қажеттілігін
ескереді. Тікелей ... ... ... ... берушілермен тікелей
қарыз алушыға ұсынылады. ... ... ал ... ... ... ... мәмiленiң қарызды ұсынушы жағы. Қарыз беру үшiн
кредитордың қарамағында белгiлi бiр қаражаттар болуы керек. Оның ... ... ... өз ... қайтарымдық негiзiнде ұдайы өндiрiс
процесiнiң басқа ... ... ... бола ... ... шаруашылықта кредитор-банк қарызды тек өз меншiгiндегi ресустар
есебiнен ғана емес, оның шаттарында ... ... ... ... ... ... ... және облигацияларды орналастыру арқылы жинақталған
қаражаттар есебiнен де бере алады.
Банктердiң құрылуымен кредиторлардың шоғырлануы жүредi. ... ... ... өкiлi ... ... ... ... бола отырып, несиелеу үшiн шаруашылықта уақытша ... ... ... ... ... эмиссия жасай алады. Кейбiр
жағдайларда ... ... ... ... ... да ... Кредитор ретiнде басқа шаруашылық иесiне белгiлi бiр мерзiмге
ресурс берушi тұлға болады. ... ... ... ... ... ... ... келiсiмнiң ерiктiлiгi бұзылады, қарыз
алушылармен анағұрлым қатаң қатынастарға әкеп ... ... ... ... алушы және алған ... ... жағы ... ... ... және ... алушы бiр-бiрiне
жақын, бiрақ шамасы бiрдей түсiнiк емес. Борыш–мiндеттi жалпы сипаттайтын
анағұрлым кең ... ... ... сәйкес борышқор туралы емес, қарыз
алушы туралы айту ... ... ... ... несиелiк мәмiледе
төмендегiдей ерекшелiктерге ие. Бiрiншiден, ол ... ... ... иесi ... ... ... ... ретiнде болады;
өзiне тиiстi емес бөтен бiреудiң ресустармен жұмыс ... ... ... ... ... ... айналыс сферасында да, өндiрiс
сферасында да ... ... ... өзiнiң шаруашылығында шеңбер
айналымын аяқтаған қарызға ... ... ... ... ... жеткiлiктi түрде есеп айырусымен қоса қайтарымды толық өтеу
үшiн ұдайы өндiрiс процесiн өркендете түсу керек. Төртiншiден, ... ... ... ... ... ғана қайтарып қоймай, сонымен қатар қарыз
пайызын да ... ... ... ... ... кредиторы қойған
талаптарын орындауға тәуелдi ... мен ... ... несиелiк қатынас жасай отырып, өз мақсаттары
мен мүдделерiнiң бiрлiгiн көрсетедi. ... ... ... және қарыз алушының орындары ... ... ... қарыз
алушыға, қарыз алушы кредиторға айналады.
1.2.Банктік несиенің функциялары мен түрлерi.
Кәсiпорындарды, фирмаларды, мекемелер мен ... ... ... ұйымдастыру, несие жүйесiнiң қызмет етуi шаруашылық
құрылымдардың дамуында ерекше маңызды орын алады. ... ... ... үздiксiздiгi мен тиiмдiлiгiнен тек жеке шаруашылық бiрлiктерiнен
қаражаттарды дер кезiнде ... ғана ... ... қатар толығымен
мемлекеттiң экономикалық даму типтерi де тәуелдi болады.
Ең алдымен, өнiм ... мен ... ... ... ... ... рөлi зор.
Кәсiпорындар, ұйымдар және басқа да шаруа ... ... ... ... өнiм ... түскен қаражаттардың түсу
уақытының материалдық құндылықтарды сатып алу, ... ... мен ... ... жасауға кеткен шығындарды өтеу уақыты арасы сәйкес
келмегендiгiнен ... Бұл ... ... ... ... ... қаражаттың бар болуы мен оларды тұтыну арасындағы уақытша
қарама-қайшылық ... ... ... яғни ... ... өнiм өткiзу мен
өндiрiс процесiнiң үздiксiздiгi қамтамасыз етiледi.
Қаражаттарда уақытша қажеттiлiк маусымдық өндiрiс пен өнiмнiң ... ... ... ... ... ... Ондiрiстiк шығындарында
маусымдық үзiлiс өндiрiстiң маусымдық кеңеюi кезiнде өтелетiн несиемен
жабылады. Өндiрiстiң кеңеюiнде ... ... роль ... ... ... ... алу үшiн (қаражат көзi ретiнде), жетiлген жаңа жабдықтарды
сатып алу үшiн, ... жаңа ... ... үшiн, тағы да ... ... көзi ... көрiнiс табады.
Белгiлi бiр бағытта несиенi қолдану бюджеттiк қаржыландырумен
салыстырғанда бiраз ... бар. ... ... үшiн қаражаттарда
қажеттiлiктi анықтау үшiн шаруашылық ... ... ... ... алуға және оларды бақылаусыз тиiмсiз жұмсауға ұмтылады, себебi
оларды қайтаруды ешкiм талап ... Ал, ... ... ... өйткенi қарызға алынған қаражаттар пайызбен қайтарылуы тиіс.
Ақша айналымы сферасында ... ... рөль ... Қолма-қол
ақшаны несиелiк операциялармен ауыстыру функциясын орындай ... ... ақша ... ... оң ... ... қатынастарының қалыптасуының қазiргi жағдайында несиелiк
қатынастар сферасы кеңеюде және ... ... ... ... жатыр,
осылай экономикалық дамуында несиенiң рөлi жоғары.
Қазiргi кезде бюджеттiк қаржыландыру көлемi ... ... ... ... ... мен ... да шаруашылық
субъектiлерiнiң, сонымен қатар жеке тұлғалардың өндiрiстi ұйымдастыру мен
кеңейтуге және т.б. инвестициялау, банк ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды кеңейту үшiн
басқа да мүмкiндiктер пайда болады. Көбiнесе коммерциялық және ипотекалық
несиелер, вексельдер, сонымен ... ... мен ... да ... ... беру ... несие берiлетiн болады.
Инфляция кезiнде де несие рөлi зор ... ... ... ... ақша ... реттеуге мүмкiндiк туады және ақша бiрлiгiн сатып
алу мүмкiндiгiн тұрақтандыруға көмектеседi.
Сонымен қатар несиелiк қатынастардың кеңеюiне ... ... ... ... ... ... процестерге қолдану оң
әсерiн тигiзедi.
Экономиканы басқарудың ... ... ... несиенiң
қажеттiлiгi күшейедi, оның рөлi жоғарылайды және өндiрiстiң кеңеюiне
әкеледi.
Несиенiң мәнi ... ... ... Қазiргi экономикалық
әдебиеттерде несиенiң екі функциясын ... Олар ... ... бөлу ... ... ... ... алмастыру.
Қайта бөлу функциясы. Кредитор мен борышқор арасындағы несиелiк
қатынастар. Құн айырбасы ... ... ... ... борышқорға
берумен, сосын осы құн бастапқы иесiне қайтарылу жолымен қайта ... ... ... ... мен азаматтардың уақытша босаған ресурстарын
басқаларға уақытша қолдануға беру, құнды қайта бөлу процесiн бiлдiредi. Бұл
процесс несие арқылы жүзеге ... бөлу ... және ... ... бойынша жүруi мүмкiн.
Несие арқылы микро және макроэкономикалық деңгейде жалпы iшкi өнiм мен
ұлттық табыс ... ... ... функциясы нақты ақшаларды несиелiк операциялармен
алмастыру болып табылады. Бұған ... ... сөзi ... ... құны жоқ ақша ... жүредi. Сондықтан «нақты ақша» болып
табылмайтын, тек оларды алмастыратын ақша ... ... ... несие шаруашылығында осындай алмастыруға ... ... ... есеп ... мен ... бiр шоттан екiншi
шотқа ақшаны аудару (несие негiзiнде жүзеге асырылатын) айналымдағы ... ақша ... ... мүмкiндiк бередi.
Бiздiң көзқарасымыз бойынша, көрсетiлген осы функциясынан басқа ... ... 2 ... ... ... ... мен ... және бақылау.
Капиталдың орталықтануы немесе оның шоғырлануын жылдамдату функциясы.
Несиелiк механизм қосымша құнның капиталға айналу процесiне ықпал тигiзедi
және жеке ... ... ... ... масштабының үлкеюi үшiн
жеке шаруашылық субъектiлерiнiң қаражаттары жеткiлiксiз, сондықтан қосымша
құнның ... ... ... ... ... және мәндi көлемге
жеткеннен кейiн ұдайы өндiрiстi кеңейту процесiне белсендi әсер етедi.
Несие ... ... ... рөль атқарады. Ол жеке
кәсiпорындардың ... ... ... ... ... ... ... Оның мазмұны өзiне алған мiндеттi бағытында
орындалуды болдырмауға ... ... ... ... бақылауға
сәйкестендiрiледi. Сондықтан несиелiк процесс уақытында несиелеудiң барлық
принциптерiнiң сақталуы бақыланады. Сол ... ... ... беру
туралы және несиелеудiң тәртiбiн қатаңдату туралы немесе қарызды уақытынан
бұрын ... ... ету ... ... қабылдай алады.
Мемлекет жоғарыда айтылған несиенiң функцияларын қолдана отырып банк
жүйесi арқылы бар ресурстарды үнемдi ... ... ... ... ... ... ... қоғомдық өндiрiстiң тиiмдiлiгiн жоғарлата
алады.
Несие экономикалық категория ... ... ие. ... әр ... да бiр ... тән тұрақты, қажеттi байланыстардың жиынтығын
бiлдiредi.
Экономикалық әдебиеттерде несиенiң негiзгi 2 формасы қарастырылады:
коммерциялық және ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк, халықаралық, үкiметаралық, фирмалық және
т.б. ... ... ... ... алушыға ұсынған тауары
немесе көрсетiлген қызметi үшiн төлемдi кейiнге қалдыруы. ... ... ... ... тауарлық капитал қызмет атқарады. Коммерциялық
несиенiң ерекшелiгi мынада: қарыз капиталы ... ... ал оның ... ... ... Коммерциялық
несиенiң құрылымы вексель-жазбаша қарыздық мiндеттеме болып ... ... ... ... бiр ... өткеннен кейiн, борышқордан вексельде
көрсетiлген ақшалай соманы ... ... ... бередi.
Коммерциялық несие Жапонияда және Францияда кең таралған. Олардан
кейiнгi орында ... ... және ... компаниялар тұр.
Банктiк несие–бұл банктердiң, арнайы несие-қаржылық ... ... ... қарыз түрiнде беретiн несиесi.
Банктiк несие коммерциялық несиенiң шектеулерiн жояды. Бос ... ... ... ... ... және ... арқылы кез-
келген бағытта қозғала алады. Тоқыма фабрикасының иесi ... бос ... ... ... алады, ал банк бұл капиталды машина құрылыс
кәсiпорнына қарызға бередi.
Тұтыну несиесi–бұл тұрғындарға ... ... ... алу және
тұрмыстық қызметтердi төлеу үшiн коммерциялық және ... ... ... ... ... ... ... тауарларды
сатуға қолдау көрсету. Тұтыну несиесi негiзiнен қымбат тұратын тауарларды
сатып алу кезiнде: автомобильдердi, электр тұрмыстық ... ... т.б. ... Тауар қымбат болған сайын, ... де ... ... жеке ... ақшалай формада беретiн банктiк
қарыздар. Бұл несиелердi көбiнесе жас ... және бiлiм ... ... ... 5 жыл iшiнде өтеу үшiн оқуға түскен студенттер алады.
Ипотекалық несие–жылжымайтын ... ... ... үй және
өндiрiстiк ғимараттарды кепiлдiкке ала ... ... ... ... және ... тұлғаларға қатысты қарыз
алушы немесе кредитор ретiнде ... және ... ... ... ... ... жиынтығы.
Халықаралық несие–валюталық және тауарлық ресурстарды қайтарымдылық
және пайыздар төлеу шарттарымен беруге байланысты халықаралық ... ... ... ... қозғалыс формасы.
Несиенiң түрлерi–бұл белгiлi бiр экономикалық қатынас ретiнде
несиеден келiп шығатын түрлі қасиеттерге ие оның бiр ... ... ... ... ... бойынша: а) қысқа мерзiмдi (1 жылға дейiн); ә) орта
мерзiмдi (1 жылдан 3-5 ... ... б) ұзақ ... (3-5 ... ... ... бойынша: а) негiзгi қорларға берiлетiн
несие;ә) айналым қорларына берiлетiн несие.
3. Несиелеу ... ... а) ... ... ... ә) ... ... Мысалы, тұтыну несиесiнiң түрлерi тауарлы және
ақшалай болуы мүмкiн.
Қазақстанда несиелердiң келесi түрлерi дамыған:
1. Ұлттық Банктiң несиелерi:
2. ... ... ... ... ... ... табылатын және екiншi деңгейдегi
банктерге аукциондық негiзде, республика банктерiнiң 1 айдан 3 айға
дейін берiлетiн қысқа ... ... ... қажеттiлiктерiн
қанағаттандыру мақсатында берiлетiн несие;
➢ Ломбарттық–ұлттық банктiң мемлекеттiк бағалы қағаздарды кепiлге
ала отырып, жоғары пайызбен берiлетiн ... ... ... ... банк ҚР Қаржы Министірлiгiне қайтарымдылық
шартымен беретiн несиесi:
3. Екiншi деңгейдегi ... ... Өз ... ... ... ... толықтыруға;
➢ Күрделi жұмсаулымдарды қаржыландыруға;
➢ Импорттық бойынша контрактiлердi төлеу үшiн берiлетiн несие;
➢ Ипотекалық;
➢ Несиелiк желi негiзiнде–қарыз ... ... ... ... және ... бiр кезең бойында келiсiлген лимит шегiнде
оған несие беру ... ... ... ... ... ... кепiлдiк немесе басқа да банктiк
операцияларды бiрiгiп жүзеге асыру үшiн ... да бiр iрi ... мен ... ... екi ... одан да көп ... ... бұл кезде бiр банктiң мүмкiншiлiгi қандай да бiр
себептерге байланысты бұл функцияларды дербес жүргiзуге ... ... ... Банкаралық.
Банкаралық несиелердiң негiзгi көлемi ұйымдастырылған банкаралық
нарықта аукциондық сату арқылы ... ... ... ... ... ... ... Казкоммерц банк) атқарады.
1.3.Банктiк несиенiң принциптерi
Несие–бiр заңды тұлғаның екiншi бiр заңды тұлғаға немесе жеке адамның
заңды ... ... ... ... ... немесе өсiм алу үшiн белгiлi
бiр уақытқа заттай немесе ... ... ... ... ... ... ... жүйесi болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында несие коммерциялық және банктiк болып
екiге бөлiнедi.
Коммерциялық ... 1 ... ... ... ... ... ... төлемiнiң кейiнге қалдырылуына байланысты туындайды.
Банктік несие субъектiге ақша қаражаты түрiнде өндiрiсiн ... ... ... қарыздарын төлеу үшiн берiледi.
Банктiк несиенің сферасы коммерциялық несие сферасына қарағанда
қолдану өрiсi кең. Коммерциялық несие тек ... ... ... ... банктiк несие қоғамның барлық топтарының ақшалай ... ... ... ... ... ... қорлануына қызмет етедi.
Банктiк несие әмбебап болып келедi, ... банк ... ... ... капиталы экономиканың барлық салаларында қолданыс табады.
Бұл ерекшелiк оның ... даму ... ... ... ... ... ... бар, онда ақшалай ... ... ... ... ... ... ... алу. Қарыз алушыға
қайтарымдылық, мерзiмдiлiк және пайыз төлеу жағдайларында қарыз ... ... ... ... ретiнде көрiнедi.
Кредитор ретiнде банктер несиелеу үшiн белгiлi бiр шарттармен
тартылатын ресурстарға мұқтаж болады. Банк ... ... және ... қаражаттары банк несиесi келiсiм шартына сәйкес клиент ... және ... ... ... ... тартылған ресурстармен бөлу
несие ретiнде болса, онда банк ... ... ... болады. Сол сияқты
депозиттер мен клиент шоттарындағы ... ... онда банк ... және ... ... ... рөлiнде болады. Қарыз алушыдан
төленетiн пайыз несие үшiн төлем, банк үшiн пайданың қалыптасу көзi ... ... банк ... ... ... ... ... шектеушi болып орташа нарықтық пайыз мөлшерлемелері
табылады.
Шаруашылық субъектiсi банк мекемесiнен несие сұрамастан бұрын ... ... оны ... ... ... әрбiр
коммерциялық банктердiң несие беру, өтеу, өсiм процентi ставкалармен және
басқадай талаптармен танысып алдын ала шешiп алуы ... ... ... ... ... өтем қабiлеттiлiгi мен өтемпаздығын мұқият
тексередi. ... ... ... ... ... ... ... капиталының жетiспеушiлiгiнен туындайды.
Банктiк несиенiң принциптерi несиелеу жүйесiнiң негiзгi элементiн
құрайды. Олар ... ... түрi ... ... ... ... ... объективтi болады. Принциптердiң объективтiлiгi
қоғамның несиенiң мәнiн бiлiп, несиелеудiң тиiмдiлiгi жөнiнде ойлап, ... ... ... кез ... ... жоя ... Несиелеудiң
принциптерi қарызға берiлетiн қаражаттардың заңды қозғалысын қамтамасыз
етуге ... ... ... ... ... ... мазмұнын
терең танып бiлу негiзiнде ол ... ... ... жаңа ... ... ... тұрақты болады. Олар тек ... ... ... ... өзгередi.
Несиелеудiң принциптерi несие мазмұнымен байланысты (осыдан ... тағы да бiр ... ... ... ... ... сонымен қатар оның ерекше белгiлерi де ашады. Егер несиенiң жалпы
белгiлерi оның ... ... ... байланысын көрсетсе, онда
ерекше белгiлерi несиенi экономикалық қатынастар жиынтығынан ерекшелейдi.
Осыдан принциптердi екi ... ... ... және ... ... ... бөлуге болады.
Жалпы экономикалық принциптерге мақсаттылық және саралау жатады.
Несие ... ... ... ... ... мерзiмi, несиелеудiң
материалдық қамтамасыз етiлуi, несиенi төлеу жатады.
Мақсаттылық принципi. Несиенi беру мақсатын барлық несиелеу ... ... ... ... ... заңдармен анықталады. Несие мақсаты мен несиелеудiң мақсаты
тепе-тең емес. Несиенiң мақсаты ... ... ... жалпылау
категория болып табылады. Ол шаруашылық ... ... ... Жеке ... ... ... мақсаты нақты
түрде көрiнiс табады. Несиелеген кезде банк ... ... ... нақты
талабын бiлдiретiн нақты борышқормен іс жүргізедi.
Несиелеудiң мақсаты–борышқордың ... ақша ... ... ... ... Бiрақ, егер несиелеудiң мақсаты
тек кәсiпорынның, ұйымның, халықтың несиеге ... ... ... онда ол ... түрде борышқордың кез келген
қажеттiлiгiн қанағаттандыратын мiндеттi актке айналып кетедi, ал ол несиеге
қажеттiлiк ... ... ... ... ... шығындардың
көпшiлiгiнен, ресурстарды тиiмдi қолданбаудан, жеке қаржылық базасының
әлсiз болуынан болуы мүмкiн. Бұл несиемен жабылатын ... ... ... сай ... ... Бiрiншiден, мұндай қажеттiлiктер объективтi
мазмұнда болуы керек, яғни несиеге қажеттiлiк өндiрiстiк ... ... ... ... ... ... пайда болуы керек. Несиеге
қажеттiлiк борышқордың қаржылық ... ... ... болмауы керек.
Екiншiден, кредитор несиелеген кезде несиенiң өндiрiс нәтижесiне оң әсерi
тигiзетiнiне сенiмдi болуы ... ... ... несиелеудiң мақсаты борышқордың түрлi
шаруашылық операцияларды жүзеге асыруымен байланысты. Олар: өнеркәсiпте,
саудада, ... ... ... ... ... өндiрiстiң шығындары, машиналар мен жабдықтарды сатып алу,
негiзгi құралдарды көбейту мен ... Банк ... ... шаруашылық мәмiлелерiн жүзеге асыруға, сонымен қатар ... ... ... ... да ... ... ... тек борышқордың қажеттiлiгiн қанағаттандыру ғана ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған.
Саралау принципi. Бұл принцип банктердiң қарыз алушының несиенi өтеу
қабiлетiне байланысты ... ... ... ... ... ... ... принципi. Несиелеу мерзiмiнiң экономикалық
табиғаты екi ... ... ол ... ... қайтарылатын
қозғалысына негiзделген қатынастарды көрсететiнiмен байланысты. ... ... ... тек қана ... ... қайтарудың жалпы
талабы ғана емес, сонымен қатар қайтарымның нақты ... ... ... Карл ... айтқан: “Несие тек құнның табысталуы бiржақты және
мерзiмдi болғанда ғана ... ... ... ... ... ... қанағаттандырылатын
қажеттiлiктерден туындайды.
Несие мерзiмi бiр жағынан уақытша пайдалануға берiлген қаражаттарды
босату мерзiмiмен шартталған. Кредитордың ресурстарының ... ... ... ... ... шектейдi. Несие мерзiмi қарызды
алған уақыттан бастап, оның қайтарылуына дейiнгi уақытқа ... ... жабу ... ... ... ... капитал
шеңбер айналымының аяқталуымен қамтамасыз етiледi. Несие ... ... ... мен ... ... ... ... қарызды қолдану мерзiмi.
Несиелеудiң материалдық қамтамасыз етiлуi принципi. Бұл ... ...... ... қорларының айналымы мен
шеңбер айналымынан несиелеудiң ... ... ... Бұл ... ... ... мен ... қозғалысымен қаржыланған
процесс ретiнде көрiнедi.
Несиелеудi төлеу принципi. Бұл ... ... ... үшін ... белгiлi бiр төлемдi ... ... ... ... ... несиелеудiң мақсаттылығына, қарызданушылардың типiне
және қызмет ету саласына байланысты бiрнеше топтарға жiктеуге ... ... ... банк ... ... негiзгi
критерийлерi ұсынылған:
- борышқорлар типiне байланысты;
- қолдану типiне байланысты;
- қамсыздандыру сипатына қарай;
- қолдану жағдайларына байланысты;
- несиенi өтеу әдiстерiне байланысты;
- ... ... ... ... ... ... әдiсiне қарай;
- несие валютасына қарай;
- несиелердiң санына қарай;
- ... ... ... ... несиелердiң объектiсiне қарай;
Жоғарыда келтiрiлген банк несиелерiнiң топтарын жекелеген сипаттарына
қарай ашып қарастырайық.
1)Банк несиелерiн борышқорлардың ... ... ... банк ... ... Банк несиелерiнiң осы түрлерiнiң әрқайсысына сипаттама
берсек, сауда-өндiрiстiк кәсiпорындарға несиелер кәсiпорынның айналым ... ... ... ... ... жабу көзi ... де
қолдануы мүмкiн. Қысқа мерзiмдi несиелердi жеңiл және тамақ ... ... ... кәсiпорындар кеңiнен пайдаланылады.
Ипотекалық несиелер құрылыс фирмаларына құрылыс цикл процесiне аралық
қаржыландыру ... ... ... ... ... ипотекалық
несиелер арнайы қаржы-несие ұйымдарынан алынған ұзақ мерзiмдi несие ... ... ... ... қатар жеке тұлғаларға
жылжымайтын мүлiк сатып ... ... ... ... несиелер жатады.
Банктiк ипотекалық несиелердiң ерекшелiктерi келесiден көрiнедi:
–несие беруде салыстырмалы төмен тәуекелдiлiк, өйткенi бұл ... ... ... ... ... ... үшiн бұл несиелер тұрақты клиентураны қалыптастырады.
–банк өзiнiң несиелiк портфелiн диверсификациялау мүмкiндiгiне ие.
Ауылшаруашылық несиелерi ауылшаруашылық кәсiпорынына мал және ... ... ... ... ... оның ... ... жұмысшы күшi және жанар-жағар май, жанұяны қамтамасыз етуге
мал сатып алу, т.б. ... ... ... аз мөлшерде
болып, егiнмен, ауылшаруашылығы техникасымен, малмен қамтамасыз етiледi.
Ауылшаруашылығы техникасын, құрал-жабдықтарды алуға банктiк несиелер
орта және ұзақ мерзiмдi ... ие ... яғни ... ... ... ... Шетел тәжiрибесiнде кепiлдiк ретiнде жылжымалы ... ... ... ... ... пайдаланушы банктiк емес қаржылық ұйымдарға қаржылық
компаниялар, инвестициялық банктер, несие жинақтаушы ассоциациялар, ... ... ... ... Бүл ұйымдар үшiн банк несиелерi
нарықтық қордың негiзгi көздерiнiң бiрi болып ... ... ... ... ... банктер арасындағы несие ресустарын қайта бөлу құралы ретiнде
қызмет етедi.
Банкаралық несиелердi қолдану екi ... ... ... ... ... ... шоттарында қаражаттардың шамадан тыс
артып кетуi орын алып ... бұл өз ... банк ... ... коммерциялық банктердiң ұсынатын несиесiне
сұраныстың артуы оларды банк-корреспонденттерден несие алуға итермелейдi.
Брокерлер мен ... ... ... ету шарттарына сом бағалы
қағаздарды сатып алуға берiледi.
Банктер бағалы ... ... ... ... элементтiң қаржылық
тұрақтылығына және кепiлдiктiң нарықтық құнына көз жеткiзуі қажет. Акция
және облигацияға ... ... ... ... өз несиелерiнiң өндiрiстiк
мақсатқа қолданылуына және жаңа акцияларды сатып алуға жұмсалуы жөнiнде
ақпаратпен қамтамасыз етiлiп ... ... ... органдарына несиелер мемлекеттiк бюджет тапшылығын
жабуға, төлем балансын реттеуге және iрi масштабты ... ... ... берiледi.
Шетел банкiлерiне де несиелер iрi инвестициялық ... ... үшiн ... органдарына банктiк несиелер салықтық түсiмдер аралығында
ақшаға уақытша қажеттiлiктердi жабуға берiледi.
Жеке тұлғаларға банктік ... ... ... ... берiледi.
Мұндай несиелер ұзақ мерзiмдi қолдануға тауарлар сатып алу ... ... ... ... тұлғалардың қарыздық
қаражаттарға қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға ұсынылады, сондықтан ... ... өмiр сүру ... жоғарылатумен тығыз байланысты.
2) Қолдану мерзiмiне байланысты банктiк ... ... 4 ... ... ... ... ... жыл;
–ұзақ мерзімді–3 жылдан жоғары;
–талап етуге шейінгі несиелер;
Мерзiмсiз несиелердi онкальды деп атап анықталмаған мерзiмге, ... ... ... ... ... несиелердi борышқор банктiң алғашқы
талабында өтеуi керек. Егер банк талап ету шараларын жүзеге асырмаса, несие
борышқордың өз ... ... ... ... сипатына қарай банктiк несиелер қамсыздандырылған
және ... ... ... ... ... ... ... мүмкiн:
–мүлiктiк кепiлдiк
–кепiлдемелер мен кепiлгерлiк (поручительство)
–банктiң пайдасына борышқордың ... ... ... ... ... келiсiмдерiнiң көшуi
–өтелмеген несиелер үшiн борышқордың жауапкершiлiгiн ... және ... ... бағалы қағаздармен қамсыздандыру
–вексельмен қамсыздандыру
–өмiрдi сақтандыру полистерiмен қамсыздандыру
Келтiрiлген қамсыздандыру түрлерiне мынадай ... ... ... ... ... кепiлдiк қатынастар ҚР-ның
Азаматтық кодексi және ҚР Президентiнiң заң күшi бар ... ... ... жарғысына сай реттеледi. Кепiлдiк банкке ... ... ... құқығын бередi. Несие өтелмеген жағдайда банк
келiсiмге және заңға сәйкес мүлiктi өз қажеттiлiгiне жарата ... ... ... ... ... ... мүлiк, жылжымайтын
мүлiк, қымбат тауарлар мен металдар, егiн, т.б. табылады.
Кепiлдемелер мен кепiлгерлiк. Отандық банктiк ... ... ... ... ... мынада: егер кепiлдеме–заңды тұлғаның
мiндеттемесi болса, кепiлгерлiк–банк алдындағы жеке ... ... ... ... ... табылады.
Кепiлдемелер мен кепiлгерлiктер борышқорлар арқылы ... ... ... ... тиiс, бұл ... банк борышқордың әл-
ауқат жағдайына, сенiмдiлiгiне, абыройына мән бередi.
Борышқордың үшiншi тұлғаға ұсынған ... ... ... банк ... көшуi. Борышқор алдындағы басқа үшiншi
тұлғаның міндеттемесi банкке ... ... жабу ... ... ... несиелер үшiн борышқордың жауапкершiлiгiн сақтандырушы
келiсiм-шарттар несие беру кезiнде ... ... ... етуi ... Бұл ... екі ... жасалады:
–банк борышқордан несиенi ... ... ... ... және басқа да құжаттарды талап етедi.
–банк несие бергеннен кейiн осы соманы сақтандыру ... өз ... ... ... борышқорға аударады.
Жол және тауар құжаттарымен, бағалы қағаздармен ... ... ... ... тиелiмiн растайтын жол және тауар
құжаттары бола ... ... ... мен накладной–жүк құжаттары
жатады.
Вексельмен қамсыздандыру. Банктiк ... ... ... ... болады: вексельдер есебi–есептiк, дисконттық және қысқа мерзiмдi
сипатқа ие банк несиелерiн ұсыну нысаны. Вексельдiк ... ... 80%-i ... ... ... өтелмеген жағдайда вексель
банк иелiгiне көшедi.
Өмiрдi сақтандыру полисiмен қамсыздандыру. Дамыған нарықтық қорғанысы
бар елдерде ... ... ... ... ... полистерiн де
қабылдай бередi.
4) Қолдану жағдайларына байланысты банк ... бiр ... ... жаңартылатын болып келедi.
Бiр жылғы несие жағдайында несие беру өз бетiнше және ... ... ... ... ... ... ... Қайта
жаңартылатын несие жағдайында банк пен борышқор арасында ұзақ ... ... ... шегi ... орта уақыты көрсетiледi.
5) Несиенi өтеу әдiсiне қарай мынадай түрлерi ажыратылады:
–Пропорцияналды ... ... яғни ... ... ... сай ... ... өтелiп отырады.
–Прогрессивтi әдiс. Бұл жағдайда несие өтеу сомасы өсiп отырады.
–Бiр уақытта өтелетiн несиелер, яғни несие бiр мерзiмде ... ... ... ... банктiк несиелердiң екi түрi
ажыратылады.
–тұрақты пайыздық мөлшерлемелі несие
–қалқымалы пайыздық мөлшерлемелі несие
Тұрақты пайыздық мөлшерлемелі несиелеудiң ... ... ... ... ... алу ... төмендеуiне байланысты қалқымалы
пайыздық мөлшерлемелі несиені қолданады.
7)Пайызды төлеу әдiсiне ... ... ... ... ... ... ... несиелердiң мынадай түрлерi бар:
–бiр банк арқылы ... ... ... ... де бiр банк ... ... ... кең таралған. Алайда
кейде несие беруде бiрнеше банктердiң қосылуы қажет болады. Бұл ... бiр банк ... яғни ... банк ... ... несиелер
екi не одан да көп ... ... ... ... несилерге
қарағанда параллельдi несиелердi ұсынушы банктер әрқайсысы өз бетiнше жұмыс
iстейдi, тек келiсiм орындалғаннан соң ортақ шоттарға сай ... ... ... ... ... ... несиелер (борышқордың шотына аударылады)
–акцептiлiк несиелер (банк траттаны ... ... ... ... ... ... жабу
–Негiзгi қорларға шығындарды жабу
–Сыртқы экономикалық қызметке шығындарды
2. Қазақстан Республикасының экономикалық жағдайында ... ... ... ... несиенің экономикаға тигізетін әсері.
Қазіргі замандағы мемлекеттің ақша-несие саясатын қалыптастыру ғылыми-
теориялық базаға және нақты экономиканы терең зерттеуге ... ... ... ... ... ... және ақша-
несие саясатын талдаған жөн.
Алғашқы кезең (1986-1989 жж.) экономиканы қайта құру және ... әрі ... ... ... ... ... ... тосқауыл
қоймау, шарттық бағаларға көшу тәрізді мәсеселермен байланысты.
Екінші кезең (1990-1991 жж.) ... ... ... ... қабылдаумен және ... ... ... ... ... ... жылдан бастап республикада өндірелетін ұлттық табыс алғаш рет ... ... 4,4 ... ... Өндірістің тоқырауы
экономиканың барлық саласын қамтып жан-жақты тауар тапшылығы орын алды.
Үшінші кезең (1992 ... ... ... 1992 ж. 2 ... ... ... қарым-қатынастарға көшудің алғашқы
қадамы жасалынды: халық тұтынатын тауарлардың бағасы еркін ... ... ... төне ... ... 1992 жылдың 1 қаңтарында жалпы республика бойынша
несиелік салымдардың көлемі 2,6 еседей өсті. Несиелік салымдар бүкіл халық
шаруашылығының ... ... ... ... жылы несиелік салымдардың құрылымында едәуір өзгерістер болды.
Азық-түлік бағдарламасын шешуге арналған шараларға бағытталған ... ... 26,8 ... ... ... ... ... дейін төмендеді, бұл цифрлар республикадағы несиелік қатынастардың
тиімсіздігін көрсетеді.
Проценттік ставканың өсе түсуіне ... ... ... ... ... ... ... банктер негізінен шағын коммерциялық ұйымдарды
несиелеумен шұғылданды, сол себепті ақша жеке ... ... ... ... түсе ... да инфляцияны шарықтата түсті.
1992 жылы Қазақстан Үкіметіне ... ... ... ... ... қаржы жағдайының 1991 жылмен салыстырғанда біршама
жақсаруымен түсіндіріледі.
Осыған ... ... ... ... ... ... ... көлемінде ғана емес, ... ... ... ... бөлігі несиенің экономикалық табиғатына
тән емес мақсаттарға берілуінде ... ... ... олар ... және үкімет бюджетінің тапшылығын ... ... ... Ал ... ... ... көп ... төлеуге жұмсалды. 1993 жылдың басында қызметкерлер мен жұмысшылардың
жалақысын беру Ұлттық банктің эмиссиясы ... ... ... ... 1992 ... ... ... нарыққа көшу жолында ақша
айналымы мен несиелік қарым-қатынастарды дамытуда жаңа ... ... ... ... ... ... ... ауысуында несиелік
қатынастардың дамуындағы қарама-қйшылықтарға алып келді.
Мұндай тұста Ұлттық банк ... ... ... ... дұрыс қолданып алға дамудың жақсы стратегиясын таңдап ала алды.
Қазiргi уақытта Қазақстандағы банк ... ... ... ... ... бiрi. Бiздiң республикада 2 деңгейлi банк
жүйесi бар. Бiрiншi деңгейдегіге мемлекеттiң орталық банкi болып табылатын
Қазақстан Республикасының ... ... ал ... ... ... ... ... бұрын қатаң түрде реттелген, ал қазiр дербестiк
алып күшейiп бара жатқан банкаралық бәсеке жағдайында қызмет етiп ... ... мен ... ... ... ... ... қазiргi проблемалары банк жүйесiнiң одан ... мен ... ... ... ... ... банктер клиенттерiне кең ауқымда қызмет көрсетедi, банк
операцияларының жаңа ... ... ... көрсетудiң жоғарғы
деңгейiмен қамтамасыз етедi. Банктердiң негiзгi экономикалық функциясы–жеке
тұлғаларды, мемлекеттiк органдарды, ... ... ... ... және ... ... қаржылындыруды жүзеге
асыратын несиелеу болып табылады. Қаншалықты банктер өздерiнiң несиелiк
қызметiн жақсы атқарса, соншалықты ... ... ... да
жақсы болады. Себебi банк несиелерi жаңа кәсiпорындардың ... ... ... ... ... ... әкеледi және олардың экономикалық
өмiрге икемдiлiгiн қамтамасыз етедi.
Шаруашылық жүргiзудiң нарықтық жағдайында ... ... ... банк ... ... яғни түрлi типтегi коммерциялық банктердiң
ұсынатын несиелерi.
Ақшалай нысанда ұсынылған банк ссудасы банк пен қарыз ... ... ... ... ... Бұл экономикада уақытша бос ... ... және ... ... ... субъектiлерге
ұсынумен байланысты.
Республикада банктердiң қызметi ... ... ... қиын ... ... ... жатыр. Мысалға, инфляция,
төлем дағдарысы, төлем балансының дефицитi, т.с.с. Осы ... ... ... ... керi ... ... ... қарыздардың құнсыздануына әкеп соқтырады. Банктiк несиелеудiң
қазiргi жүйесi нарықтық ... ... мен ... ... ... ... экономиканың нығаюына, айналымдағы
ақша массасының негiзсiз ... ... ... ... және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Нарықтық ... ... ... және Қазақстан
экономикасының салыстырмалы тұрақтылығында коммерциялық банктер несиелеу
сферасындағы қызметiн көбейтiп ... ... ... ... де ... ... ... 01.09.2005 жылғы
берiлген көрсеткiштерi кепiл бойынша 172324 мың теңгенi ... 2004 ... 35202 мың ... ... ал 2006 ... 1471315 мың ... болды.
Несиенi қамту ретiндегi депозиттердiң қолданылуы 2005 жылы ... ... ... 2004 ж.-486 мың тг., 2005 ж.-265 мың ... ... ... үлкен сенiмге кiрмеген: 01.09.2004
жылғы берiлгендерге қарағанда ... 49781 мың тг., ал 2005 ... тг. ... 2006 жылы ... мың тг. ... да ... үлес
салмағы көбеймеген (18,2%).
Халықтық тұтыну тауарларының үлесi тез көбейiп кеттi: 2004 ... тг., 2005 ... мың тг. және 2006 ... мың тг. ... ... банк ... қайтарымдылығын қамтамасыз етуде
кепiлдiкті пайдаланғанды жөн ... ... ... ... сүйенсек, 2007 жылдың 1 сәуіріндегі есеп
бойынша Қазақстанда 33 ... ... банк ... ... ... 1 271 млрд. теңге құрады. Банк активтерінің көп бөлігінесие ... ... (65,9%), ... ... ... (13,1%),
корреспонденттік шоттар (7,1%), басқа банктердегі ... (3,7%) ... ... ... құрылымында қарастырылып отырған кезеңде
стандартты несиелер-52,9% болса, сенімсіз несиелер үлесі 48,1%-ды құрады.
Ал 2008 ... 1 ... есеп ... ... 35 ... банк тіркелген. Олардың өзіндік капиталы осы уақытта 1 789,3 млрд.
теңгені құрады. Банк активтерінің ... ... ... беру ... және олар 75,7% ... ... қағаздар (10,4%),
корреспонденттік шоттар (8,6%) және ... ... ... ... ... кететін жәйт, шаруашылық жүргізетін субъектілердің несиемен
жабатын негізгі объектілері, өндірісті ... ... ... ... ... босалқы қоры болып табылады. Оның ішінде
шикі зат, негізгі және көмекші материалдар, ... ... ... бөлшектері, дайын өнім т.б. Және де осы ... ... ... бойынша босалқы қордың ең төменгі шамасы (тұрақты)
және уақытша ... қор ... екі ... ... ең ... ... (тұрақтысы) өндірісті әдеттегідей үздіксіз
жүзеге асыруға арналады және де әр ... оның ... ... ... айналым қаражаты болуы керек.
Уақытша босалқы қорға келсек, ол әр ... ... және ... ... Егер ... қор ... шаруашылықтың өз
кемшілігімен байланыссыз себептермен жиналып қалған ... оны жабу ... ... ... ... ... керек кезінде шаруашылық айналымға
еніп, керегі болмай қалған кезде, оралымдылықпен ... ... ... ең ... ... құрал.
Егер босалқы қор шаруашылықтың жіберген кемшіліктерінің салдарынан
жиналып қалған ... оны ... ... ... ... тиіс ... ... жұмысын қолдауға болмайды.
Осы тәртіппен әр шаруашылық бойынша несиенің қажеттілігін есептегеннен
кейін, әр банк ... ... ... ... ... ... қашан
және қанша несие берілуі керек екенін анықтайды. ... ... бар, ... ... ... және ... ... белгілеген экономикалық
мөлшерді бұзуға апармайтын деңгейде.
Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... ... ... айналым қорын құра алмаған ... және ... ... ... үшін ... ... ... несиенің оңтайлы мөлшерін анықтау үлкен экономика ... ... ... де ... Өйткені, қазіргі жағдайда клиенттерге несие
бергенде банктер несиеге қажеттілік ... ... ... ма, ... оның сол сомада пайдаланғандығы ... ... ме, жоқ ... несиенің сомасы айналымдағы төлем құралдары мен несие ... ... ма ... сауалдарды ескермейді. Олардың несие берудегі ең
басты критериясы несиенің қайтарымдылығы мен банктің табыстылығы.
Дей тұрғанмен, несиенің дәлелденген шегін анықтау, оны ... ... ... ... ... нысанына көкейкесті болып қала
береді. Бұл, әсіресе банктік несие үшін мағыналы. Өйткені, ... ... ... ... ... ішіндегі ең бастысы, екіншіден,
банктердің, басқа несие берушілерге қарағанда, мүмкіншіліктері ... ... ... экономикалық басылымдарда несиенің процентінің
табиғаты жөнінде әр ... ... ... ... ... ... қоғамның
бас кезіндегі оқымыстылар оны өнімнің өзіндік құнын ... ... қару деп ... 1961 жылы шыққан "қаржы-несие" сөздігінде процент
несие берушінің несиеге берілген қаржы мен пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... қаржы мен пайдаланғаны үшін ... ... ... жоқ. Бірақ, экономикалық санаттың мазмұнын осылай
анықтаған қарапайымдылық болар еді.
Өзінің бос ... ... ... ... ... де, ... алатын қарызгердің де мақсаттары бір - пайда түсіру. Несиегер
үшін де, қарызгер үшін де ... ... ... ... қарызгердің қарызға
алған қаржыны пайдаланғаннан түсетін кәсіп иелік түсім. Басқаша ... ... ... ... пайдаланғаннан түсетін пайда екіге
бөлінеді: кәсіп ... ... және ... ... ... Соңғысы
несиенің проценті нысанында шығады.
Несие проценті нарық ... ... ... тиімді реттеуші болып
қимылдайды. Мысалы, ол шаруашылық айналымдағы меншікті қаржы мен ... ... ... ... Егер қарызға алған қаржы көбейіп, ол
үшін төлейтін ... те ... ... ... ... ... ... шаруашылық өзінің меншікті қаржысымен амалдап,
қарызға шамасы келгенінше ... ... ... Процент банктің активтік
және пассивтік операцияларының көлемдерін реттейді. Егер банктің қызмет
көрсететін шаруашылықтарының ... ... ... оның несиелік
операциясынан түсетін табысы азаяды. Мұндай ... ... үшін ... ... ... ... болады.
Проценттік саясат арқылы банктер қатерлі ... ... ... үйлестіре алады және өз айналымына ең тұрақты
депозит ... ... ... ... банктер қайта қаржыландыру мөлшерлемесін не азайтып,
не ... ... ел ... проценттік саясаттың бірлігін камтамасыз
етеді.
Сөйтіп нарықтық қарым-қатынастың өсіп, нығаюымен қатар ... ... ... ... де маңызы күшейе береді.
Проценттік мөлшерлеменің деңгейіне тағы бір ... зор ... ... әсер етеді. Ол, банктің өзінің қаржы жағдайы. Егер банк ... ... ... ... ... пайдалылық деңгейі төмен ... ... ... ... ... жабатын резервтері болмаса, мұндай
банк тек қатаң проценттік саясатты ұстана алады. Егер банк осы ... ... ... болса, ондай банктің проценттік мөлшерлемені
ырықтандыру саясатын жүргізуге мүмкіншілігі бар.
Банк процентінің деңгейіне инфляциялық жағдай да ... әсер ... өсу ... ... ... ... оған сәйкес
өседі. Осыған 1993-94 ж.ж. Қазақстандағы болған жағдай айқын дәлел ... Сол ... ... ... өршімелі деп танысақ, банкттік
процентік мөлшерлемесі де жылға шаққанда 300%-дан ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы деңгейі, нарық жағдайына байланысты анықталады, ... ... ... ... ... ... ... үшін активтік операцияның проценті мен пассивтік операцияның
процентінің қатынасы маңызды орын алады. Осы екі ... ... банк үшін ... ... ... ... несиелік жұмысынан тапқан
табысы болып табылады.
2.2 ... ... ... ... сипаттама және оның өзекті
мәселелері.
Банктiң несиелiк қызметi оны банктiк емес ұйымдардан ... ... бiрi ... ... Әлемдiк тәжiрибеде банктiң
пайдасының маңызды мөлшерi несиелеумен тiкелей байланысты.
Қазiргi таңда несиелеу негiзiнен қысқа мерзiмдi ... ие ... бұл ... экономикалық тұрақсыздыққа байланысты банктердiң
пайда алуын қысқа ... ғана ... ... ... ... қысқа мерзiмдi несие жетiспеушiлiктер орнын уақытша толтыруды
салыстырмалы төмен ... ... ... ... ... ... ... қатар, борышқор үшiн маңызды аргумент болып, борышқорларға
салықтық жеңiлдiктердiң ұсынылуы, яғни, салық заңнамаларына сәйкес, ... ... ... ... ... ... барлық несие
салымдарының 50%-ы қысқа мерзiмдi несие ... ... оның ... ... ... –1/3, ... секторға –1/4 бөлiгi тиесiлi.
Бұл сауда операцияларының өндiрiстiк саладағыға қарағанда айналымдылығы мен
рентабельдiлiгiмен ... ... ... ... ... ... айналым қаражатын
толықтыру, негiзгi қорларды жетiлдiру, сонымен ... ... ... ... ... ... ... несиелер өзiнiң пайдалылығына қарамастан экономикалық
тұрақсыздық жағдайында жоғары тәуекелдiлiктi қажет ... ... ... ... кеш ... ... тiптi өтелмеуi орын алып жатады.
Бұндай мәселелердiң ... жол ... үшiн, ... ... ... ... ... зерттеп, талдау қажет. Екiншiден, клиенттiң
құқықтық статусын талдап, ұсынылатын ... түп ... ... ... ол үшiн әрдайым құқық қорғау органдарымен тығыз ... ... ... ... ... менеджменттiк талдауы маңызды, өйткенi
несиенiң ... ... ... ... ... ... ... мүмкiн. Борышқордың несие қабiлеттiлiгiне талдау жасауды
жоғарылатуға болар едi, егер бiзде клиенттердiң несие қабiлеттiлiгi туралы
ақпарат жинау ... ... ... болса. Мысалы, Францияда клиенттердiң
алған және өтемеген несиелерi жөнiнде ақпараттарды ... ... ... ... ... жасайды. Әрбiр банк борышқор ... алу үшiн осы ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру керек. Бұл жағдайда
коммерциялық банктер өз клиенттерi туралы ... алуы ... жүйе ... ... ... тiкелей шығып, санаулы
секундтарда өзiне қажет клиенттiң қаржылық жағдайлары ... ... ... ... ... ҚР-да енгiзу бұрын қолға алынған.
Американдық ... энд ... ... ... ... шығып,
коммерциялық банктерге қызмет түрлерiн ұсынуды ойлады. Алайда, бұның бәрi
үлкен бiр ... ... ... ... ... ... мен ... өздерi туралы ақпарат беруден бас тартты. ... ... ... ... ... бас ... компанияның терiс,
жағымсыз жақтарын көрсетедi. ҚР-да кәсiпорындар өздерi туралы ... ... ... ... жүйе енгiзiлмесе, несие
тәуекелдiлiктерi ... ... Бұл ... ҚР-да дамыған өркениеттi
нарықты қалыптастыру үшiн заң органдарын тартып, кешендi iс-шаралар ... ... тағы бiр ... ... ... шарттарының
экономикалық жетiлмегендіктерi болып табылады. Егер ... ... сот ... ... ... шарт ... несиенi қайтарып алу
көп жағдайда жүзеге аса бермейдi, өйткенi борышқорды iздеп табу қиын болады
немесе негiзгi ... және ... ... ... ... қаржы
көздерiнiң жоқ болуы мүмкiн. Көптеген несиелiк келiсiм-шарттар ... ... ... кейде оларға жауапты емес тұлғалар қол қойып жатады.
Дамыған елдерде ... ... екi ... ... мен
құқықтарын реттейтiн маңызды құжат болып табылады.
Келесi проблема–ҚР-дағы кепiлдiк механизмінiң дұрыс жетiлмегендiгi.
Кредитордың қажеттiлiктерiн ... ... ... ... сай
болады. Егер борышқордың кепiлдiк мүлкiнiң құны ... өтеу ... ... банк пайыздар мен өсiмақыларды ескере отырып,
борышқордың басқа мүлiктерiн ... ... ие ... ... кәсiпорын
банкрот болып қалған жағдайда банкке ештеңе де тиiсiлi болмай шығады. Бұл
кепiлдiк қүқықтың негiзгi ... ... ... ... алдындағы қажеттiлiктердi қанағаттандыруға қарсы келедi.
Бұдан, яғни несие тәуекелдерiн төмендету үшiн, ең ... ... ... ... арта ... ... несие беру операциялары қарқынды жүріп жатыр. ... ... ... ... ... туындайды. Бұған жауап беруге
бізге жекелеп несие беру бағдарламасы көмектеседі.
Жекелеп несие беру ... ...... Сіз өзіңізге
қажеттіні дәл қазір аласыз да ... ... ... кейін төлейсіз.
Екіншіден – тұрақтылық. Сіз банктің көмегімен өз бюджетіңізді есептейсіз ... ... ... ... ... және қандай мерзімге несие алатыныңызды
анықтайсыз. Үшіншіден – жеделділік. Сіздің өтінішіңіз не бары үш ... ... Сіз тек ... ... ... ... Әйтсе де,
әуелі жекелеп несие беру қандай талаптардан құралатындығын анықтап алған
жөн.
Сонымен несие мерзімі несие беру ... ... жеті ... ... Алайда, Қазақстан экономикасы неғұрлым ұзақ мерзімдерге
беруге дайын. Оның ... ... беру ... мен ... туралы
төменде толығырақ түсіндіріледі.
Несие сомасына келер болсақ, ол нақты қолыңызға ... ... ... ... үшін ... банк ... ... Несиені теңгемен де, ... де ... ... ... ... ең көп сома ... ... ай сайын төлей алатын төлеміңіздің мөлшеріне байланысты екендігін
білгеніңіз жөн.
Енді несие төлемі ... ... ... мән ... ... .
Мәселен, ай сайынғы төлем сіздің жанұялық бюджетіңізге салмақ түсірмеуі
керек. Ай сайын қолыңызға алатын ... яғни ... ... мен ... ... ... ... 50 пайызын есептеуіңіз керек.
Алынған сома ай сайынғы төлемдердің ең ... ... ... ... ... ... сомасын шамамен білсеңіз, оны алатын ай ... ... ... ең көп ... ... білуге болады. Егер жалақыңыз өзіңізге
қажетті несие сомасын алуға жеткіліксіз болса, онда ... ... ... да ... ... міндеттемелерді толық қабылдауға дайын кез ... ... ... ... бола ... Негізінен жанұяңыздың бір мүшесі немесе
басқа жақын туысыңыздың болғаны абзал. ... ... ... ... ... ... үйді, автокілікті немесе ұзақ ... ... ... ... ... беру ... ... оның құнының
15 пайызынан 30 пайызына дейінгі бөлігін тапсыру керек. Қалған бөлігін банк
береді. Сонда алған мүлік ... ... ... яғни ... ... Егер ... ... жарнаңыз болмаса, оның орнына қосымша
қамсыздандыру, мысалы, пәтер, автокілік ... ... ... ұсынатын
болсаңыз, онда банк алғашқы жарнасыз-ақ несие беруге дайын.
Несие бойынша сыйақы мөлшері қалай жүзеге асады дегенге түсінік берсек,
банк ... ... ... ... ... ... ... дивидент
ретінде акционерлерге, яғни акцияларды сатып алу ... ... ... ақша ... ... мен ... ... Әдетте адамдар
несие үшін банк алатын пайыз туралы жаңсақ пікірде ... ... ... ... пайыз жылына 20 пайыз, ал несие сомасы 10 000 доллар болса,
онда жылына 11 ... ... Бұл ... қарыз сомасын төлеген сайын ... ... ... да азая ... көрсетеді. Іс жүзінде ол
әлдеқайда төмен. Ал, несиені өтеу кестесі ... ... ... ... ... ... ... қарыз сомасы мен пайыз бүкіл
несие мерзімі ... ай ... ... ... болатындай етіп құралады.
Бұл өте ыңғайлы. ... ... ... табысы бүкіл несие мерзімінде
тұрақты ... ... ... сомада несие ала аласыз.
Ипотекалық несие үй немесе пәтер қажет адамдарға арналған.
Несие беру талаптары:
• несие сомасы – 30 000 АҚШ ... ... ... ... – 3 жылға дейін немесе банк келісімі бойынша.
• алғашқы жарна – тұрғын жай ... ... ... ...... кепіл негізінде.
Автомобиль сатып алуға несие беру.
Несие беру талаптары:
• несие сомасы – 30 000 АҚШ долларына дейін.
... ... – 3 ... дейін.
• алғашқы жарна – автокөлік құнының 25%-нан бастап.
• жарнасыз – қосымша кепіл негізінде.
Тұтынушылық несие
1. ... бір ... ... ... ... ... саяжайыңызды жөндегіңіз немесе кайта салғыңыз келсе
3. салтанатты той ... ... ... оқуға жібергіңіз келсе
5. денсаулығыңызды түзетіп алғыңыз ... ... ... – 5 000 АҚШ ... ... несие уақыты – 2 жылға дейін
• алғашқы жарна – ... 30 %-нан ... ... – қосымша кепіл негізінде.
Несие беру лимиті:
Сіз банкке жылжымайтын ... ... ... ... де, ... беру лимитін
белгілейсіз. Үш және одан көп жыл бойы аталған несие беру бағдарламаларының
біреуі бойынша ... ... және ... ... бірақ несиені
рәсімдеудің ең карапайым тәртібі арқылы несие ала ... ... ... ... ... ... ... және сезiмтал саласы ретiнде жеке-жеке қадамдарды қажет етедi.
Көптеген мәселелердiң шешiмiнiң табылуы тек қана ... ... ... ... ... банк қызметкерлерiнiң ... мен ... ... несиелеу негiзгi принциптерге сүйене отырып жүзеге асырылуы
тиiс. Бұл ... ... ... ... ... қатал тактиканы ұстану маңызды. Еуропа Даму және Қайта жаңғырту
банкi ... ... ... ... ... ... ... банктер шоттарында дәл осындай ұран қажет, өйткенi,
банк саясаты сенiмдi ... ... ... ... ... қайтармайтын және қайтаруға асықпайтын борышқорлар ... ... ... ... ие болуына сенiмiн азайту керек.
Қорыта келе, бұның барлығы бiздiң банктiк тәжiрибеде дамыған,
өркениеттi ... ... ... ... ... ... жетiлдiрiлуiне оң ықпал етедi.
Қорытынды
Қорытындылай келе мынадай тұжырымдарға келдiм: несие ұдайы ... ... ... ету ... келiп шығады. Несие
берiлген сайын шаруашылық субъектiлерiнiң өндiрiстiк капиталы ақшалай,
өндiрiстiк және ... ... ... ... және несиелiк қатынастар
құн қозғалысы кезiндегi өндiрiс уақыты мен құн айналысы ... ... ... шоттарда уақытша тұрып қалуы мен оларды ... ... ... ... қарама-қайшылықтарды шешудiң табиғи
процесi ретiнде пайда болған. ... ... ... ... бекерге дағдарылуын болдырмауға, екiншiден, ұдайы өндiрiстiң
үздiксiз жүзеге асуына мүдделi болады.
Банктiк несие субъектiге ақша ... ... ... ... ... қарыздарын төлеу үшiн берiледi. Банктiк несиенiң
принциптерi объективтi болады. Олар жалпы экономикалық және несие мазмұнын
ашатын ... ... ... Банк ... сауда-өндiрiстiк
кәсiпорындарға, ипотекалық, ауыл ... ... емес ... ... ... брокерлер мен диллерлерге беріледi.
Банктiк несие қазiргi кездегi нарықтық қатынастардың қалыптасуы мен
дамуына, ... ... ... ... ... ... ақша массасының негiзсiз көбеюiн шектеуге,
инфляциялық процестердi болдырмауға және ... ... ... ... өздерiнiң несиелiк қызметiн жақсы ... ... ... ... да ... ... ... банк
несиелерi жаңа кәсiпорындардың ашылуына септiгiн тигiзедi, жұмыс ... ... ... және ... ... өмiрге икемдiлiгiн
қамтамасыз етедi.
Республикада банктердiң ... әр ... қиын ... ... ... Мысалы, инфляция, төлем дағдарысы, төлем ... ... Осы ... ... ... ... қызметiне
керi әсерiн тигiзедi. Осыдан төлем дағдарысы ... ... ... ... қоса ... Инфляция ұсынылған қарыздардың
құнсыздануына әкеп соқтырады.
Бұл бiздің банктiк тәжiрибеде дамыған, өркениеттi нарықтық қатынастарды
қалыптастыруға, ... ... ... ... оң ... ... ... несиелеумен байланысты қызметiн жақсарту үшiн
келесiдей шараларды жүргiзу қажет: жылдық пайыздық мөлшерлемені ... ... ... ... ... қайтарымдылығын
қамтамасыз етудi жетiлдiру, тұрақты заңдық-құқықтық ... ... ... ... ... ... Г.С. ... «Ақша, несие, банктер». Алматы, Экономика 2001 жыл.
2. Ш. Қашықов, О. Нұрғалиев. «Экономикалық теория негiздерi». Қарағанды
1997 жыл.
3. Г.Т. ... ... ... Алматы, Қаржы-Қаражат 1997 жыл.
4. М.Т. Давлетова. «Кредитная деятельность банков в Казахстане» ... 2001 ... С.В. ... ... ... ... ... Москва,
Международные отношения 2002 год.
6. Г.С. Сейткасимов. «Банковское ... ... ... 1998 год.
7. О.И. Лаврушина. «Банковское дело». Москва, Финансы и статистика ... И.Т. ... ... и ... ... ... 2001 год.
9. А.М. Бабич, Л.Н. Павлова. «Финансы. Денежное обращение, кредит» Москва
2000 год.
10. «Банки Казахстана». Статистикалық ... №2, 2002 год. №7, ... №14 2008 ... Г.Т. ... «Коммерческие банки в Казахстане: проблемы
устойчивости». ... 1999 ... О.Қ. ... ... ... теория негiздерi» Алматы-Ақтөбе 2001
жыл.
13. Қ.Қ. Кеулiмжаев «Қаржылық есеп». Алматы, Экономика 2001 жыл.
14. А.Т. ... ... ... ... ... сандық
салыстырмалы талдау». Халықаралық ғылыми-тәжрибелік конференция. 2006
жыл.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi жайлы22 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi туралы26 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi жайында27 бет
Банктік несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлі туралы ақпарат33 бет
Қазақстан Республикасының несие саясаты және ондағы банктердің атқаратын ролі67 бет
Акциздің экономикалық мәні. Салық жүйесіндегі акциздің рөлі және алатын орны51 бет
Нарықтық экономикадағы ипотеканың алатын орны мен ролі35 бет
Салық жүйесіндегі акциздің рөлі және алатын орны70 бет
Халықаралық еңбек бөлінісінің халықаралық экономикадағы алатын орны мен ролі66 бет
Шағын кәсіпорынның экономикалық дамуындағы алатын орны мен рөлі26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь